Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 16/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2015 r. po wznowieniu postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Kierownik") przyznał W. M. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona" lub "Skarżący") płatność ekologiczną na rok 2015 do całości zadeklarowanego areału, zgodnie ze złożonym wnioskiem i zmianami do ww. wniosku.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Kierownik wznowił postępowanie

w ww. sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, decyzją z dnia [...] lutego 2020r. nr [...] Kierownik uchylił swoją, opisaną wyżej decyzję nr [...] z [...] czerwca 2016 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy płatności ekologicznej na rok 2015 w zakresie wszystkich zadeklarowanych pakietów/wariantów, z uwagi na stwierdzone stworzenie sztucznych warunków do uzyskania wsparcia.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/88, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L347 z 2013 r., dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013") osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Uzasadniając, organ I instancji wskazał, że w związku ze wznowieniem postępowania, dopuścił w sprawie jako dowody szereg dokumentów zgromadzonych w toku prowadzonego wobec Wnioskodawcy postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 na rok 2015.

Organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie dokumentów włączonych do akt sprawy, stwierdzono, iż na przełomie czerwca i lipca 2016 r. wpłynęło do organu kilkanaście wniosków transferowych składanych w przypadku przekazania gruntów dotyczących programów rolnośrodowiskowych (PROW 2007-2013), w tym dotyczących Wnioskodawcy i innych osób: W. M. i A. F.. Transfery dotyczyły w przeważającej części osób, których pełnomocnikiem jest A. M..

Organ I instancji ustalił, że Wnioskodawca w okresie od 2012 do 2014 r. wnioskował o przyznanie płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013. Zobowiązanie z tego tytułu obejmowało 52 działki rolne o całkowitym areale 169,23 ha. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Wnioskodawca wyzbył się posiadania całości gruntów objętych tym zobowiązaniem na rzecz W. M., zaprzestając tym samym realizacji programu rolnośrodowiskowego. W tym samym – 2015 r. Wnioskodawca wystąpił o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej PROW 2014-2020, deklarując do wsparcia, także w zakresie innych form pomocy, m.in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego czy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, wyłącznie grunty "nieobecne" w jego gospodarstwie w roku 2014.

W dniu [...] maja 2016 r. Wnioskodawca miał przejąć od A. F. działkę ewidencyjną nr [...], objętą programem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013.

Z kolei w dniu [...] maja 2016 r. Wnioskodawca miał zwrotnie przejąć od W. M. część gruntów objętych zobowiązaniem rolno środowiskowym, uprzednio przekazanych temu ostatniemu przez Wnioskodawcę.

Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR, oceniając zgromadzony materiał dowodowy stwierdził, że zostały stworzone sztuczne warunki w celu rozpoczęcia i otrzymania płatności z tytułu realizacji programu rolnictwo ekologiczne (RE) przy równoczesnym nie przerywaniu programu rolnośrodowiskowego (PRS) rozpoczętego w 2012 roku przez Wnioskodawcę. Sztuczne warunki zostały stworzone poprzez przeniesienie całości gospodarstwa od Wnioskodawcy do jego bratanka W. M., na skutek czego został ominięty zakaz zawarty w § 4 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym rolnik nie może realizować zobowiązania RE, jeżeli realizuje jednocześnie program rolnośrodowiskowy.

W odwołaniu, wnosząc o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. i odmowę uchylenia decyzji z [...] czerwca 2016 r., zarzucił naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz 27 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 217 i 300; dalej jako: "uPROW") poprzez ich niezastosowanie, polegające na rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wykazania zasadności zastosowania trybu nadzwyczajnego oraz zaistnienia podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej określonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a., mimo, iż to na organie spoczywał ciężar udowodnienia tych okoliczności,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 27 ust. 2 uPROW poprzez bezpodstawne (niepoparte dowodami) uznanie, że Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2015, stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, mimo iż okoliczność ta nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego,

- art. 107 § 3 k.p.a. oraz art 11 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia przyczyn, dla których organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. i odmówił przyznania Wnioskodawcy płatności ekologicznej na rok 2015, przejawiające się w tym, iż organ I instancji nie wykazał zasadności zastosowania trybu nadzwyczajnego, nie dokonał żadnych rozważań w uzasadnieniu decyzji, czy rzeczywiście wyszły na jaw nowe dowody lub okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji dotychczasowej i jemu nieznane na dzień wydania tej decyzji, które miałyby przesądzać o odmiennym załatwieniu sprawy, jak również nie wykazał zasadności odmowy przyznania płatności ekologicznej na rok 2015,

- art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., mimo że organ I instancji nie wykazał i nie uzasadnił, by wystąpiły w sprawie podstawy do jej uchylenia określone w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a.;

- art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez zastosowanie przewidzianej w tym przepisie sankcji pomimo ewidentnego braku wystąpienia ku temu niezbędnych przesłanek, określonych w hipotezie normy prawnej.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika z dnia [...] lutego 2020 r.

Organ odwoławczy na wstępie stwierdził, że w jego ocenie, wbrew odwołaniu, decyzja organu I instancji wskazuje na podstawę wznowienia nie tylko poprzez przywołanie regulacji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ale także poprzez wskazanie okoliczności, które uzasadniają wznowienie postępowania. Wskazał na przedstawione na str. 3 decyzji omówienie wniosków transferowych i towarzyszących im umów, na mocy których Wnioskodawca najpierw "wyeksportował" ciążące na sobie zobowiązanie rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013, tworząc w ten sposób warunki do podjęcia nowych zobowiązań PROW 2014-2020 (rolnictwo ekologiczne i działanie rolno-środowiskowo- klimatyczne), których nie mógłby rozpocząć będąc aktywnym uczestnikiem działania program rolnośrodowiskowego PROW 2007-2014, po czym - uzyskawszy korzystną dla siebie decyzję w przedmiocie płatności ekologicznej - na powrót przejął znaczną część gruntów objętych podjętym przez siebie i "wyeksportowanym" zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

W ocenie organu odwoławczego, okoliczność ta została trafnie zinterpretowana przez Kierownika jako sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności ekologicznej, gdyż - zgodnie z obowiązującym w 2015 r. brzmieniem § 4 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego - rolnik nie może realizować zobowiązania ekologicznego, jeżeli realizuje jednocześnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Organ ten zwrócił uwagę, że decyzja organu I instancji z [...] lutego 2020 r. zawiera wadę, polegającą na niewskazaniu wprost na datę, w której zaistniała okoliczność stanowiąca podstawę dla wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. datę zawarcia umowy "importującej" działki objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013 do gospodarstwa Strony (26 maja 2016 r.), wskazując w to miejsce datę złożenia wniosku transferowego przedmiotowych działek i zobowiązania z W. M. na Wnioskodawcę ([...] lipca 2016 r.). Organ I instancji wskazał zatem datę, w której Kierownik o tej okoliczności się dowiedział. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że umowa ta została zawarta [...] maja 2016 r., a więc bez wątpienia przed wydaniem decyzji nr [...], co nastąpiło [...] czerwca 2016 r. Dalej organ wyjaśnił, że wskazuje ona na możliwość stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności ekologicznej na rok 2015, ponieważ dowodzi, że wyzbycie się działek objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013, blokującym możliwość podjęcia zobowiązania ekologicznego PROW 2014-2020, było działaniem pozornym, celem którego nie było trwałe przeniesienie zobowiązania rolnośrodowiskowego na innego rolnika, ale chwilowe "oczyszczenie" Wnioskodawcy ze starych zobowiązań, celem umożliwienia mu podjęcia nowych. Organ zwrócił uwagę, że istotną okolicznością wskazującą na intencjonalność takich działań Wnioskodawcy było to, iż wszelkie czynności, zarówno w imieniu odwołującego się, jak i W. M. oraz A. F., przeprowadzała jedna i ta sama osoba - A. M. - będący pełnomocnikiem wszystkich tych osób (i szeregu innych).

W oparciu o treść zeznań poszczególnych wnioskodawców organ wywiódł, że w istocie sprawował on faktyczny zarząd w ich formalnie odrębnych gospodarstwach, dysponując wiedzą o tych gospodarstwach większą, niż sami wnioskodawcy i dokonywał samodzielnie "roszad" w zakresie przynależności działek do poszczególnych gospodarstw.

Podkreślając, że istotna dla oceny stanu faktycznego i prawnego okoliczność, wskazująca na możliwą bezprawność ewentualnego przyznania Wnioskodawcy płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2015, zaistniała [...] maja 2016 r., a więc przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2016 r. i została ujawniona organowi I instancji już po jej wydaniu, tj. w dniu [...] lipca 2016 r., organ stwierdził, że w sprawie spełnione zostały wszelkie kodeksowe wymogi w zakresie przesłanek wznowienia na mocy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zawiadomienie o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania Wnioskodawcy płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2015 z dnia [...] grudnia 2019 r. kompleksowo wskazuje zarówno na datę zaistnienia samej okoliczności stanowiącej przesłankę wznowienia, datę wydania decyzji nr [...], jak i datę, kiedy Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji został powiadomiony o tej okoliczności.

Organ odwoławczy przedstawił szereg przepisów prawnych regulujących kwestie przyznawania płatności, przedstawił i ocenił zgromadzone dokumenty w sprawie i stwierdził, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania i późniejsze uchylenie decyzji nr [...] z [...] czerwca 2016 r.

W ocenie organu odwoławczego, czynność polegająca na pozbyciu się przez W. M. zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013, uniemożliwiającego - w świetle regulacji § 4 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego - podjęcie zobowiązania ekologicznego PROW 2014-2020, tylko po to, by uzyskaniu pozytywnej decyzji w zakresie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 dokonać transferu zwrotnego, obejmującego znaczną część uprzednio "wyeksportowanego" zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 - świadczy o dokonaniu przez Stronę manipulacji zmierzającej do uzyskania nienależnego sobie wsparcia ekologicznego.

Organ ten stwierdził dalej, że w sprawie doszło do próby stworzenia sztucznych warunków do uzyskania przez Wnioskodawcę płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2015, co uzasadnia uchylenie decyzji nr [...] i wydanie nowego rozstrzygnięcia, odzwierciedlającego fakt stworzenia przez niego sztucznych warunków do uzyskania wsparcia tego rodzaju. Decyzja taka nie mogła zostać wydana w dacie uchylanego rozstrzygnięcia, albowiem organ I instancji nie dysponował ówcześnie wiedzą o manipulacjach w zakresie przenoszenia gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013, jakich dopuścił się Wnioskodawca jeszcze przed wydaniem decyzji nr [...].

W ocenie organu, Wnioskodawca, jako beneficjent realizowanego od 2012 r. programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013, miał świadomość niedopuszczalności łączenia dotychczas realizowanego zobowiązania z nowymi działaniami w ramach PROW 2014-2020 i dokonał wytransferowania całości gruntów, na których realizował program rolnośrodowiskowy tak, aby na użytkowanych uprzednio przez siebie, lecz wolnych od zobowiązania rolnośrodowiskowego gruntach oraz działkach pozyskanych dodatkowo od innych osób z grupy rolników niejako "zarządzanej" przez ich wspólnego pełnomocnika w osobie A. M., rozpocząć od 2015 r. realizację nowych zobowiązań - rolno-środowiskowo-klimatycznego i ekologicznego PROW 2014-2020. Podjęcie tych nowych zobowiązań w ówczesnym stanie prawnym (§ 4 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego) wykluczała się z jednoczesną realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jedyną prawnie dopuszczalną drogą umożliwiającą ewentualne ich połączenie, było wytransferowanie starego zobowiązania, podjęcie nowego i przejęcie starego.

Zdaniem organu, analiza wyjaśnień w zakresie motywów, jakie kierowały Stroną oraz wyjaśnień W. M. i innych osób, które były "zamieszane"

w rzekomo bezumowne użytkowanie działek Wnioskodawcy wskazuje, że nie zaistniały żadne racjonalne okoliczności uzasadniające przekazanie całości gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym na rzecz W. M. z dniem [...] kwietnia 2015 r. i późniejsze, dokonane [...] maja 2016 r., zwrotne przekazanie znaczącej ich części wraz ze zobowiązaniem, poza chęcią stworzenia warunków umożliwiających podjęcie zobowiązania ekologicznego i rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. W ocenie organu odwoławczego, zaistniałe okoliczności uzasadniają odwołanie się do regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Organ zwrócił nadto uwagę na okoliczność, która, w jego ocenie, sama w sobie, nakłada na organy obowiązek odmowy przyznania Wnioskodawcy płatności tego rodzaju, tj. wydanie decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR nr [...] z [...] marca 2017r. (w I instancji) i decyzji Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji nr [...] z [...] września 2019 r. (w II instancji), rozstrzygających w przedmiocie odmowy przyznania Wnioskodawcy płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2015 oraz wydanie przez WSA w Szczecinie wyroku z 10 czerwca 2020 r. (sygn. akt I SA/Sz 959/19) oddalającego skargę na ww. decyzję Dyrektora.

W ocenie organu, ww. rozstrzygnięcia wywierają skutki prawne w nich wyrażone, nie tylko w zakresie odmowy przyznania płatności tego rodzaju, ale także przyczyn, dla których orzeczenia takie zapadły. Nie zmienia tej oceny fakt wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyroku WSA w Szczecinie.

W jego ocenie, skutki te odnoszą się nie tylko do kwestii płatności rolno-środowiskowo - klimatycznej PROW 2014-2020, ale wszelkich form wsparcia dla rolnictwa. Powołując się na art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 wyjaśnił, że skoro zostało stwierdzone, że Wnioskodawca sztucznie stworzył warunki do uzyskania jakiejkolwiek z wnioskowanych płatności, to automatycznie traci prawo do uzyskania wszelkich innych form wsparcia w ramach sektorowego prawodawstwa rolnego, do których bez wątpienia zalicza się również płatność ekologiczna PROW 2014-2020.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na opisaną wyżej decyzję z dnia [...] października 2020 r. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, powtarzając w znacznej części zarzuty podniesione w odwołaniu, zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz 27 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 217 z późn. zm.; dalej jako: "uPROW") poprzez ich niezastosowanie, polegające na dokonaniu błędnych ustaleń stanu faktycznego oraz rozstrzygnięciu niniejszej sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i wykazania zasadności zastosowania trybu nadzwyczajnego jak również zaistnienia podstaw do uchylenia decyzji z [...] czerwca 2020 r. określonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a., mimo, iż to na organach spoczywał ciężar udowodnienia tych okoliczności,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 uPROW polegające na tym, że organy administracyjne nie wykazały w sposób bezsprzeczny, by Skarżący stworzył sztuczne warunki do otrzymania płatności, w sprzeczności z celami systemu wsparcia, mimo, iż to na organach spoczywał ciężar udowodnienia tych okoliczności,

- art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji, niewyjaśnienie w uzasadnieniu okoliczności istotnych dla sprawy, przez co naruszona została zasada przekonywania, z której wynika obowiązek organów administracji publicznej wyjaśniania stronom w sposób jasny, zrozumiały i logiczny przyczyn podejmowania określonych działań przez te organy,

- art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji z [...] czerwca 2020 r., mimo iż nie zaistniały podstawy do jej uchylenia określone w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a.

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przez cele prawodawstwa rolnego, o których mowa w tym przepisie należy rozumieć ograniczenia wynikające z prawodawstwa krajowego zakazujące podejmowania zobowiązań ekologicznych PROW 2014-2020 przez beneficjentów realizujących aktywne zobowiązanie rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013 i w konsekwencji błędne uznanie, że Skarżący nie realizuje celów systemu wsparcia;

- art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez zastosowanie przewidzianej w tym przepisie sankcji pomimo braku wystąpienia ku temu niezbędnych przesłanek, określonych w hipotezie normy prawnej.

Mając na względzie powyższe złożył wniosek o:

1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z kopii ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania W. M. płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015,

2) uwzględnienie skargi uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

3) orzeczenie na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącego według norm przepisanych.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację mającą popierać postawione zarzuty.

Do skargi dołączył kserokopię ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z dnia [...] czerwca 2016 r. wydanej na rzecz W. M..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi,

że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę

na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, tj. w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 145 i nast. k.p.a.

Postępowanie prowadzone w tym trybie jest szczególnym i samodzielnym postępowaniem, mającym na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, określonymi w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 k.p.a.

W postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem ustanowiona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji. Zgodnie z tą zasadą decyzje ostateczne mogą być wzruszone tylko przez właściwy organ i w przypadkach wyraźnie unormowanych w przepisach postępowania. Jedną z takich możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną jest wznowienie postępowania, uregulowane w rozdziale 12 k.p.a. Wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, dającym możliwość ponownego rozpatrywania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została wydana, było dotknięte jedną z wad opisanych w art. 145 § 1 k.p.a.

Sąd podkreśla, że wznowienie postępowania, jako odstępstwo od zasady trwałości decyzji, stanowi nadzwyczajny środek wzruszenia decyzji ostatecznej. Tego rodzaju postępowanie toczy się w bardzo zawężonych ramach, a jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. W postępowaniu wznowionym organ je prowadzący może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną, obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego.

W badanej sprawie organy uznały, iż zaszła jedna z przesłanek do wznowienia postępowania, zawarta w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Organ wskazał bowiem, że po wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. przyznającej Stronie płatność ekologiczną na 2015 rok, tj. w dniu [...] lipca 2017 r., pozyskał on wiedzę o zaistnieniu okoliczności faktycznej, istniejącej w dacie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., lecz nieznanej Kierownikowi Biura Powiatu [...] Agencji, a mianowicie o zwrotnym przejęciu przez Stronę - na podstawie umowy z [...] maja 2016 r. (a zatem jeszcze przed wydaniem decyzji przyznającej płatność ekologiczną) - szeregu działek ewidencyjnych, obciążonych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013, podjętym w 2014 r. przez Stronę i przekazanych uprzednio W. M., wraz z tym zobowiązaniem.

Najdalej idącym zarzutem Strony był zarzut, iż powyższe nie stanowiło przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - a w efekcie - w przekonaniu Strony, brak było podstaw do wznowienia postępowania.

Sąd zauważa zatem, że decyzja z dnia [...] czerwca 2016 r. dotyczyła przyznania płatności ekologicznej za rok 2015. Płatność ekologiczna jak i rolnośrodowiskowa są zobowiązaniami wieloletnim, a zatem także ujawnienie umowy zawartej w dniu [...] maja 2016 r. mogło mieć wpływ na ocenę spełniania przez Stronę, czy też stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności w całym okresie przyjętego na siebie zobowiązania, a w efekcie także na ocenę czy przysługiwało jej prawo do płatności ekologicznej za rok 2015. Zgodzić w pełni należy się zatem ze stanowiskiem organu, iż w dniu [...] lipca 2016 r. przed organem ujawniła się okoliczność, iż w dniu [...] maja 2016 r., a więc przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania Stronie płatności ekologicznej za 2015 rok, Skarżący przejął zwrotnie przekazane uprzednio bratankowi – W. M. grunty, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2012, a zatem ujawniła się zatajona przez Skarżącego okoliczność, iż przed dniem wydania decyzji przyznającej mu płatność ekologiczna PROW 2014-2020 posiadał on aktywne zobowiązanie rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013. Okoliczność ta także zdaniem Sądu była nową okolicznością istotną dla sprawy istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję – albowiem była istotna dla oceny czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności.

Natomiast u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji leżało kolejne stwierdzenie - czy zaistniały w niniejszej sprawie mechanizm przekazywania gruntów wskazuje na sztuczne stworzenie warunków do uzyskania przez Skarżącego płatności ekologicznej PROW 2014-2020 za rok 2015, poprzez skoordynowane działanie zmierzające do obejścia prawnych ograniczeń dla uzyskania płatności tego rodzaju. Zdaniem organu przejściowe wytransferowanie całości działek objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013, pozwoliło na obejście zakazu łączenia tego programu z programem ekologicznym.

Istota merytorycznego sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadzała się zatem do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie uznał, że Skarżący wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami, sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.

Wskazać należy też, iż Strona podniosła w skardze także dalsze zarzuty naruszenia prawa procesowego. Zdaniem Sądu zarzuty te są nieuzasadnione. Przypomnieć należy bowiem, że niektóre z zasad postępowania określone w przepisach k.p.a, w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Stosownie do treści art. 4 uPROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1)

Zgodnie z art. 27 ust. 1 uPROW, w postępowaniach o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Ponadto, zgodnie z art. 21 ust. 3 i art. 27 ust. 2 uPROW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Pamiętać należy, że postępowanie dotyczy pomocy finansowej udzielanej w związku z prowadzoną działalnością rolniczą. Nie dotyczy ono powstałego z mocy prawa obowiązku podatkowego, zatem podmiotem mającym przejawiać aktywność w tym postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy, jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych przesłanek skutkujących odmową udzielenia tej pomocy jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to również, że jego aktywność nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Wskazane przepisy ustawy PROW w sposób istotny modyfikują zatem obowiązki organu i pozycję strony postępowania administracyjnego w stosunku do reguł określonych w k.p.a.

Ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 790/19).

Wyjaśnić również należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności, organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć, czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały, gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło, czy też, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, prowadzących do obejścia zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolnictwa ekologicznego.

W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ wykazał, iż Skarżący wraz z powiązanymi z nim podmiotami, sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co też skutkowało koniecznością odmowy przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zgodnie z ww. przepisem, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Wyjaśnić należy, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (wyrok NSA z 3 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 3579/16).

Niemniej jednak, ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013, ani wcześniej rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE. L 2011.25.8), nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.

Kwestia ta, była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji, tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu), wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze - stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie - wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie - wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto, takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego, to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1313/18).

W ocenie Sądu, w badanej sprawie organ wykazał istnienie po stronie Skarżącego wszystkich ww. elementów.

W toku postępowania organy ustaliły, że Skarżący w okresie od 2012 do 2014 r. był wnioskodawcą w zakresie programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013. Zobowiązanie z tego tytułu obejmowało 52 działki rolne o całkowitym areale 169,23 ha. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Skarżący zawarł "Umowę przekazania" stanowiącą, iż "przekazujący" w osobie Skarżącego przekazuje "przejmującemu" w osobie W. M. (bratanka) "działania z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na lata 2012-2017 wraz ze zobowiązaniami" na wskazanych działkach ewidencyjnych, zaś "przejmujący" zobowiązuje się do kontynuowania realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na lata 2012-2017 wraz ze zobowiązaniami. Tym samym, Skarżący wyzbył się posiadania całości gruntów objętych ww. zobowiązaniem na rzecz W. M., zaprzestając tym samym realizacji programu rolnośrodowiskowego.

W tym samym roku, Skarżący wystąpił o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej PROW 2014-2020, deklarując do wsparcia (także w zakresie innych form pomocy, m.in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) wyłącznie grunty nieobecne w jego gospodarstwie w roku 2014. Następnie w dniu [...] maja 2016 r. Skarżący przejął od A. F. działkę ewidencyjną nr [...], objętą programem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013, zaś w dniu [...] maja 2016 r. Skarżący zwrotnie przejął od W. M. część gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym uprzednio przekazanych temu ostatniemu.

Organ trafnie zauważył przy tym, że pełnomocnikiem zarówno Skarżącego, jak i W. M. i A. F. jest ta sama osoba - A. M. (brat Skarżącego). Organ wyjaśnił przy tym, że rola tego pełnomocnika jest bardzo istotna. Jak wynika bowiem z akt sprawy, ograniczona tylko do sprawy wniosku Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2015 analiza danych historycznych, w zakresie posiadania działek, które zostały przez niego zgłoszone do wszystkich form płatności w roku 2015 wskazuje, że w roku 2014 stanowiły one w zdecydowanej większości przedmiot posiadania innych osób (A. M. osobiście oraz osób, u których jest on pełnomocnikiem).

Powyższe ustalenia nie są przez Skarżącego kwestionowane. Strona nie zgodziła się natomiast z ich oceną, a mianowicie, że świadczą one o stworzeniu sztucznych warunków.

Na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy zasadnie stwierdziły, że Skarżący poprzez przejściowe wytransferowanie całości działek objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-20013 stworzył sztuczne warunki by ominąć zakaz łączenia tego programu z programem rolnictwa ekologicznego.

Wskazać bowiem należy, że stosownie do treści § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 370 ze zm.), rolnik nie może realizować zobowiązania ekologicznego, jeżeli realizuje jednocześnie zobowiązanie, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym".

Zatem, prawodawca krajowy przyjął, że - w stanie prawnym obowiązującym w roku 2015 - niedopuszczalne było podejmowanie zobowiązań ekologicznych PROW 2014-2020 przez beneficjentów realizujących aktywne zobowiązanie rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013. Tym samym przyjąć należy, że zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami - uzyskanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 równolegle z płatnościami rolnośrodowiskowymi PROW 2013-2020 było sprzeczne z celami tego systemu wsparcia.

Za trafne uznać należy stanowisko organu, że skoro Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewidział w wydanym przez siebie rozporządzeniu zakaz podejmowania zobowiązań ekologicznych PROW 2014-2020 przez rolników realizujących zobowiązania rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013, to zachodzi podstawa do przyjęcia, że podejmowanie działań zmierzających do obejścia tego zakazu stanowi formę sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności ekologicznej PROW 2014-2020.

Ocenę tę Sąd w pełni podziela. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy Skarżącym, W. M., A. M. i A. F.. Właściwie oznaczył więzy rodzinne w przypadku Skarżącego, W. M. i A. M.. Trafnie wykazał na zaistnienie sytuacji, w której Skarżący oraz W. M. niejako "krzyżowo" prowadzili przed 2015 r. działalność na gruntach należących do drugiego z nich. W roku 2015 dokonali w istocie wymiany gruntów w taki sposób, aby na Skarżącym nie ciążyło zobowiązanie rolnośrodowiskowe w dacie składania przez niego wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Ustalenia organów co do charakteru powiązań pomiędzy analizowanymi podmiotami znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowymi w żaden sposób nie zostały podważone przez Skarżącego. Ocena tego materiału przez organ jest prawidłowa i logiczna oraz nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia Skarżącego co do oceny poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z ustaleniami i wnioskami, jakie nasuwa analiza zgromadzonych dowodów.

Oceniając umowę z dnia [...] kwietnia 2015 r., zdaniem Sądu, organ trafnie uznał, że jej przedmiotem nie było przekazanie gruntów, ale zobowiązania rolnośrodowiskowego jako takiego, co wskazuje na pozorność tej czynności. Jak wynika z ustaleń organów, z 52 działek, jakie miały zostać przekazane W. M. przez Skarżącego umową z [...] kwietnia 2015 r., jedna działka stanowiła własność W. M. (nr [...], obręb Ł., gmina P.), część stanowiła przedmiot umów dzierżawy od ANR zawartych przez W. M., zaś część działek stanowiło przedmiot umów dzierżawy od ANR zawartych przez Skarżącego, przy czym, jak wynika z przedłożonych umów dzierżawy, nie miał on prawa ich poddzierżawiać bez zgody ANR. Nadto, część innych działek, Skarżący użytkował bezumownie, w związku z czym nie mógł ich skutecznie przekazać w drodze umowy.

Prawidłowo organy ustaliły również okoliczności świadczące o nikłej wiedzy Skarżącego o własnym gospodarstwie (niezdolność do określenia rozmiaru własnych gruntów, niezgodne z prawdą przekonanie, że użytkuje grunty po rodzicach) oraz o przyczynach, dla których osoby trzecie użytkowały działki, do których to on miał tytuł prawny (zdaniem Skarżącego były to umowy dzierżawy, zdaniem zaś pełnomocnika - użytkowanie bezumowne). Niespójność zeznań Skarżącego i jego pełnomocnika, niezgodność z prawdą złożonych w toku przesłuchania wyjaśnień Skarżącego jakoby użytkował on bezumownie i odmawiał wydania działek, do których tytuł prawny miał W. M., albowiem chciał dokończyć realizowany przez siebie program rolnośrodowiskowy, wyjaśnienia W. M. zawarte w piśmie z dnia [...] września 2016 r., zgodnie z którymi wydanie na jego rzecz całości gruntów, wchodzących do 2014 r. w skład gospodarstwa Skarżącego wraz z przeniesieniem zobowiązania rolnośrodowiskowego, miało stanowić rekompensatę za bezumowne użytkowanie gruntów, sprzeczność zeznań Skarżącego i W. M. odnośnie przyczyn dokonywania transferów gruntów rolnych oraz fakt, że wszelkie poczynania Skarżącego oraz grupy innych rolników, pomiędzy którymi doszło do wymiany gruntów, były prowadzone i koordynowane przez jedną osobę - wspólnego dla nich pełnomocnika w osobie A. M. - potwierdza uprawnioną tezę organu, że w sprawie doszło do próby stworzenia sztucznych warunków do uzyskania przez Skarżącego płatności ekologicznej na rok 2015.

Prawidłowo wreszcie ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym na przejściowym wytransferowaniu całości działek Skarżącego, objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013, słusznie przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych występujących w badanej sprawie dowiódł, że transfery gruntów rolnych w obrębie grupy zarządzanej przez wspólnego pełnomocnika (A. M.) służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zakazie jednoczesnej realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i zobowiązania ekologicznego.

Tym samym powyższe okoliczności Sąd ocenił tak samo jak w postępowaniu zakończonym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 959/19, dotyczącym odmowy przyznania Stronie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2015 rok, w związku w powyższym w pełni podzielając argumentację zawartą w powyższym wyroku, Sąd w dużej mierze posłużył się nią w niniejszym uzasadnieniu.

W ocenie Sądu, Skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organu i ich oceny. Całokształt okoliczności występujących w niniejszej sprawie oraz spraw innych podmiotów uzasadnia przyjęcie, że transfer gruntów rolnych miał na celu uzyskanie nowych dopłat.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy zasadnie odmówiły Skarżącemu przyznania płatności stosując w sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

W ocenie Sądu, organy zgodnie z przepisami prawa przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, zebrały i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez Skarżącego, i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. W szczególności wyjaśniły, dlaczego, pomimo spełnienia formalnych warunków pomocy, Skarżący nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa.

Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego Strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z kopii ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. nr [...] z [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania W. M. płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2015. Sąd wyjaśnia w tym względzie, że co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie ocenia prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organami. Jedynie w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wobec powyższego stwierdzić należy po pierwsze, że w niniejszej sprawie Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazała jakie to istotne wątpliwości w sprawie miałaby wyjaśnić wskazana decyzja. Sąd ponownie wskazuje, że nie było w sprawie objęte sporem, że W. M. na skutek dokonanych transferów złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. oraz czy w efekcie ją uzyskał. Sporem było objęte natomiast to czy wskazane transfery stanowiły stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności – co jak wskazano wyżej organy w przekonaniu Sądu wykazały. Tylko więc na marginesie Sąd zauważa, że Strona żądając przeprowadzenia dowodu z decyzji nie przedłożyła oryginału powyższego dokumentu bądź kopii potwierdzonej za zgodność przez wspomnianego profesjonalnego pełnomocnika - a przedłożyła jedynie kserokopię. Dodatkowo, nawet z treści przedłożonej kserokopii nie wynika, aby wskazana decyzja była ostateczna.

Wobec tego zatem, że zarzuty skargi nie posiadają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.