Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 689/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1, art. 136 ust. 3, ust. 5, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1, 4, art. 142 ust. 1,art. 216 ust. 2, art. 217 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 4 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 roku przy udziale - sprawy ze skargi Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwo S. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych Oddala skargę. A. T. – P.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3, 4 i art. 142 ustawy z dnia 21sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w obrębie L., jednostka ewidencyjna L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,19 ha i [...] o pow. 0,20 ha na rzecz H. S. w 5/8 części, B. K. w 1/8 części, M. C. w 1/8 części i G. S. w 1/8 części. Ustalił wysokość należności tytułem zwrotu odszkodowania na kwotę 2.873,50 zł, którą należy zwrócić na rzecz Skarbu Państwa w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna w następujących częściach: H. S. – 1.795,93 zł, B. K. – 359,19 zł, M. C. – 359,19 zł i G. S. – 359,19 zł. Organ I instancji zaznaczył przy tym, że w razie zwłoki lub opóźnienia w uiszczeniu tej należności, naliczone będą odsetki na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu, zaś decyzja stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu Starosta [...] podał, że wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2006r. G. S. wystąpił o zwrot nieruchomości położonej w miejscowości L., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] i [...], które decyzją Urzędu Gminy w L. dnia [...], nr [...], znak: [...] zostały wywłaszczone od W. S. i H. S. Zgodnie z decyzją Urzędu Wojewódzkiego w P. nr [...] z dnia [...] działki te zostały przeznaczone pod budowę Wytwórni Mas Bitumicznych w J. W. S. zmarł w dniu 30 maja 1988r. Spadek po nim nabyli: H. S., M. C., B. K. i G. S. po ¼ części każde z nich zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...], sygn. akt [...]. W dniu 19 października 2006r. wpłynął wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości pozostałych spadkobierców W. S., tj. H. S., M. C. i B. K.. Decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie w/w działek na rzecz H. S. w 5/8 części, B. K. w 1/8 części, M. C. w 1/8 części, G. S. w 1/8 części i ustalił wysokość należności tytułem zwrotu odszkodowania. Po rozpatrzeniu odwołania Nadleśnictwa A, decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uwzględniając uwagi zawarte w decyzji Wojewody [...], w dniu 28 maja 2008r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna z udziałem stron, podczas której G. S. - wnioskodawca, posiadający upoważnienia pozostałych wnioskodawców tj. H. S., M. C. i B. K., podtrzymał wniosek o zwrot przedmiotowych działek. Przedstawiciele Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] podczas rozprawy wnieśli o oddalenie wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości i wydanie decyzji odmownej podnosząc, że przekazanie nieruchomości "Lasom" nastąpiło z urzędu i poniesione zostały nakłady na przedmiotowe nieruchomości związane z zalesieniem, pielęgnacją, ochroną drzewostanu oraz regulacją stanu prawnego (prace geodezyjne i założenie KW). Po wykonaniu aktualizacji na dzień 4 lipca 2008r. operatu szacunkowego określającego aktualną wartość działek na dzień 31 maja 2007r., w dniu 23 lipca 2008r. odbyła się ponowna rozprawa administracyjna, podczas której strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Następnie Starosta [...] podniósł, iż wniosek uznano za zasadny z uwagi na spełnienie warunku określonego w art. 137 ust. 1 pkt 1, tj. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. Sprawa nie dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczona nieruchomość miałaby zostać użyta na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, lecz prowadzona jest na wniosek poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, który korzysta z uprawnień jakie daje mu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym przypadku nie ma zastosowania art. 136 ust. 2 w/w ustawy. Działki oznaczone numerami [...] i [...] protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 6 lipca 1995r. w sprawie przekazania – przejęcia nieruchomości rolnej i leśnej położonej w miejscowości L., gmina L., zostały przejęte przez Nadleśnictwo [...] zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach. Przepis art. 74 pkt 3 ustawy o lasach stanowi, iż lasy i grunty przeznaczone do zalesienia, znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi przechodzą w zarząd Lasów Państwowych. Przedmiotowe działki po wywłaszczeniu zostały wpisane w rejestrze ewidencji gruntów wsi L. w pozycji, gdzie jako właściciel wpisany był Państwowy Fundusz Ziemi i zgodnie z przepisami ustawy o lasach przeszły w zarząd Lasów Państwowych, w tym przypadku Nadleśnictwa [...]. Waloryzacji należności wypłaconej za wywłaszczone nieruchomości dokonano na podstawie wskaźników wzrostu cen, towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych w dziennikach statystycznych GUS. Łączny wskaźnik wzrostu cen, towarów i usług konsumpcyjnych za okres liczony od 1988r. do listopada 2008r. wynosi 480,61 zł. Decyzją Urzędu Gminy w L. z dnia [...] zostało ustalone odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości o powierzchni 1,6167 ha w wysokości 420,823 zł oraz za drzewostan w wysokości 44.280 zł. Z decyzji tej wynika, że wartość 1 m2 wywłaszczonego gruntu wynosiła 26,03 zł, co wynika z wyliczenia 420.823 zł: 16.167 m2 = 26,03 zł/ m2. Po waloryzacji i denominacji wartość 1 m2 wynosi 1,25 zł, co wynika z następującego wyliczenia: 26,03 zł/m2 x 480,61:10000 = 1,25 zł/ m2. Wysokość zwaloryzowanego odszkodowania za zwracane nieruchomości – działkę nr [...] o pow. 0,19 ha i działkę nr [...] o pow. 0,20 ha wynosi odpowiednio: 2.375,00 zł i 2.500,00 zł. Wartość drzewostanu znajdującego się na działkach nr [...] i [...] została określona na kwotę 44.280 zł zgodnie z opinią z dnia 30 lipca 1987r. w sprawie ustalenia wartości szacunkowej drzewostanu leśnego wykonanej przez rzeczoznawcę w zakresie leśnictwa, która to wartość została ustalona w decyzji z dnia [...], jako odszkodowanie za drzewostan. Po waloryzacji i denominacji wartość odszkodowania za drzewostan wynosi 44.280 zł x 480,61:10.000 = 2.128,14 zł. Łączna suma zwaloryzowanego odszkodowania za grunt obu działek i drzewostan wynosi 7.003,14 zł. Rzeczoznawca majątkowy oszacował aktualną wartość odtworzeniową nieruchomości na kwotę 5.747,00 zł. Zwaloryzowane odszkodowanie jest wyższe niż aktualna wartość odtworzeniowa i dlatego też zwracane odszkodowanie stanowić będzie 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości – kwotę 2.873,50 zł. Do zwrotu odszkodowania zobowiązane są następujące osoby: H. S. – 1.795,93 zł, B. K. – 359,19 zł, M. C. – 359,19 zł i G. S. – 359,19 zł.

W odwołaniu od tej decyzji Skarb Państwa – Nadleśnictwo A w S., wnosząc o jej uchylenie w całości, podniosło, że w sprawie nie został zachowany tryb przewidziany w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis ma zastosowanie do zwrotu wszystkich wywłaszczonych nieruchomości. Ustalona w decyzji wysokość odszkodowania podlegającego zwrotowi jest nieporównywalnie niska w stosunku do wartości wywłaszczonej nieruchomości. Wyliczona przez biegłego wartość działek powinna obejmować wartość działek oraz posadzonych tam i pielęgnowanych przez Nadleśnictwo drzew, a także koszty związane z uregulowaniem stanu prawnego nieruchomości, w tym założenie księgi wieczystej. Z uwagi na dokonanie znacznych nakładów Nadleśnictwo A ma interes prawny nie tylko w tym, aby rozliczenia z tytułu nakładów zostały zamieszczone w decyzji o zwrocie, ale i w tym aby kwota odszkodowania podlegającego zwrotowi odpowiadała zwiększeniu wartości nieruchomości na skutek nakładów. Za całkowicie niezrozumiałe Nadleśnictwo uznało fakt, iż pomimo znacznych nakładów oraz kosztów jakie poniosło w związku z posiadaniem i gospodarowaniem nieruchomością, nie otrzymuje żadnego odszkodowania. Podało przy tym, iż poniosło koszty związane z założeniem uprawy, pielęgnacją, zabiegami ochronnymi i urządzeniem lasu, a także założeniem księgi wieczystej, od 1985r. płaciło podatek leśny. Ponadto, w wyniku wydania zaskarżonej decyzji nastąpi rozdzielenie dotychczas zwartego kompleksu leśnego, co spowoduje znaczne utrudnienia w sprawowaniu nadzoru nad zasobem lasów państwowych. W wykonaniu tej i podobnych decyzji powstaną działki szerokości kilku metrów, które będą znajdowały się w obszarze lasów państwowych. Nadto Nadleśnictwo podniosło, iż przejęło działki w dobrej wierze na podstawie decyzji administracyjnej. Zagospodarowanie terenu przez Nadleśnictwo A nastąpiło w wykonaniu i zgodnie z tą decyzją. W związku z tym poniosło znaczne koszty. Zaskarżona decyzja nakłada na Nadleśnictwo obowiązek zwrotu nieruchomości, ponownie obciążając Nadleśnictwo ciężarem utrudnionego gospodarowania terenami. Na fakt, że zalesiono tereny wywłaszczone na cele budowy Wytwórni Mas Bitumicznych w J., nie miało w żaden sposób wpływu, a wręcz przeciwnie Nadleśnictwo stosowało się do wszystkich decyzji administracyjnych.

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu, podzielając stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy podniósł, iż w wyniku oględzin ustalono, że na działce nr [...] rośnie las sosnowy liczący 30-35 lat oraz olcha szara, natomiast działka nr [...] porośnięta jest od północnej strony brzozą liczącą około 10 lat, a od strony południowej lasem sosnowym z domieszką brzozy liczącym około 30 – 35 lat. Wobec powyższego bezspornym jest, że na w/w nieruchomości, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Z tego względu przyjąć należy, że organ I instancji słusznie uznał działki nr [...] i [...] za zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dla potrzeb niniejszego postępowania sporządzono w dniu 31 maja 2007r. operat szacunkowy określający, m.in. wartość nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] i [...]. W dniu 4 lipca 2008r. dokonano jego aktualizacji. W operacie szacunkowym wskazano, iż w/w nieruchomości położone są w L., gmina L. w pobliżu drogi szybkiego ruchu W. – K. (z W. do P. – "krajowa ósemka"), w bezpośrednim sąsiedztwie Zarządu Dróg Powiatowych w T. z siedzibą w J. Położone są w kompleksie leśnym działek, które w [...] zostały wywłaszczone z przeznaczeniem pod budowę Wytwórni Mas Bitumicznych i Betonów w J. Dojazd od siedziby gminy L. do nieruchomości drogą asfaltową ma około 2 km i dalej drogą gruntową jest w złym stanie technicznym około 250 m. Odległość nieruchomości od drogi szybkiego ruchu wynosi około 300 – 400 m. Od strony północnej nieruchomości przylegają do drogi gruntowej usytuowanej wzdłuż południowego ogrodzenia nieruchomości będącej we władaniu Zarządu Dróg Powiatowych w T. z siedzibą w J. Od strony południowej, wschodniej i zachodniej graniczą z działkami leśnymi będącymi w zarządzie Lasów Państwowych. W dalszej odległości – od strony zachodniej i wschodniej znajdują się niewywłaszczone nieruchomości leśne i rolne osób fizycznych. Działki mają kształt wydłużonego trapezu zbliżonego do prostokąta. Teren wycenianych nieruchomości jest lekko zróżnicowany pod względem rzeźby terenu z przeważającą konfiguracją płaską. Na gruncie nie wytyczono granic nieruchomości. Nieruchomości są silnie zachwaszczone i porośnięte różnego rodzaju samosiejkami. Według ewidencji gruntów nieruchomości oznaczone są jako grunty klasy Ls VI. W operacie szacunkowym podniesiono, że grunt leśny z uwagi na brak danych porównawczych, wyceniono zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego metodą wskaźników szacunkowych gruntów. Wyjaśniono, że przy zastosowaniu metody wskaźników szacunkowych wartość gruntu określa się jako iloczyn wskaźnika szacunkowego 1 ha gruntu i ceny 1 m3 drewna. Cenę drewna skorygowaną o koszty jego pozyskania i zrywki przyjmuje się z rynku lokalnego albo nadleśnictwa właściwego dla miejsca położenia nieruchomości lub nadleśnictw sąsiednich. Wskaźniki szacunkowe gruntów w zależności od typów siedliskowych lasu i okręgu podatkowego określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Typy siedliskowe lasów przyjmuje się według danych z planów urządzeń lasów, a okręg podatkowy według przepisów o podatku rolnym. Drzewostan leśny oszacowano przy, zastosowaniu techniki wskaźnikowej. Rzeczoznawca majątkowy oszacował wartość nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na kwotę 3.032 zł (w tym 769 zł wartość gruntu, 2.263 zł wartość drzewostanu), natomiast wartość nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na kwotę 2.715 zł (w tym 810 zł wartość gruntu, 1.905 zł wartość drzewostanu). W ocenie organu II instancji sporządzony przez M. M. operat szacunkowy czyni zadość wymogom stawianym przez przepisy prawa i nie ma podstaw do jego zakwestionowania. Rozliczenie w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości następuje wedle reguł przewidzianych w przepisie art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, iż wysokość zwaloryzowanego odszkodowania wynosi: za działkę nr [...] – 2.372,00 zł, za działkę nr [...] – 2.500,00 zł, za drzewostan – 2.128,14 zł, łącznie – 7.003,14 zł. Zauważył również, iż z uwagi na treść art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami skoro zwaloryzowane odszkodowanie jest wyższe (kwota 7.003,14 zł) niż aktualna wartość (5.747,00 zł), to zwracane odszkodowanie stanowi 50 % aktualnej wartości nieruchomości i wynosi 2.873,50 zł. Nadto Wojewoda [...] zauważył, iż w art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 5 w przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa. W niniejszej sprawie nie mogło dojść do naruszenia 3 – miesięcznego terminu określonego w art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami ponieważ wnioskodawca w ogóle nie otrzymał zawiadomienia, o którym mowa w art. 136 ust. 2 tej ustawy. Ustosunkowując się z kolei do podnoszonej przez Nadleśnictwo kwestii nakładów przez nie poniesionych, Wojewoda [...] stwierdził, iż przedmiotem postępowania o zwrot nieruchomości są kwestie związane ze zbędnością wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz – w razie orzekania o zwrocie – kwestie rozliczeń, o jakich mowa w jej art. 140. Z przepisów art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie wynika, że rozliczenia, o jakich tu mowa, są dokonywane wyłącznie między Skarbem Państwa lub gminą a osobą, na rzecz której orzeczony został zwrot nieruchomości. Nakłady, o których mowa w odwołaniu w razie sporu mogą być w pełni dochodzone w postępowaniu przed sądem powszechnym, niezależnie od kwestii rozliczeń, o jakich mowa w art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w decyzji nie można orzec o obowiązku zwrotu nakładów poniesionych na zwracaną nieruchomość przez osobę trzecią, w rozpatrywanej sprawie przez Lasy Państwowe Nadleśnictwo A. Ewentualnego zwrotu tych nakładów można dochodzić na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

W skardze na powyższą decyzję Skarb Państwa Nadleśnictwo A w S., wnosząc o jej uchylenie w całości, podtrzymało zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto podniosło, że podobnie jak Starosta [...], reprezentuje Skarb Państwa. Tak więc orzeczenie o zwrocie odszkodowania na jego rzecz byłoby zgodne z art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Z treści art. 145 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi natomiast wynika, że sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Po myśli art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z treści tych przepisów wynika zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast brać pod uwagę takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją lub względy słuszności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tak zakreślonej kognicji Sąd

nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). W myśl art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Obowiązek zwrotu nieruchomości uzależniony jest więc od woli poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców przejawiającej się złożeniem wniosku o zwrot. Stosownie do przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r., nr 30, poz. 127 ze zm.).

W myśl art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że w/w działki zostały wywłaszczone na mocy decyzji Urzędu Gminy w L. z dnia [...] wydanej na podstawie art. 50, art. 51, art. 53, art. 56 ust. 1, art. 58, art. 59, art. 62 i art. 63 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z przeznaczeniem pod budowę Wytwórni Mas Bitumicznych w J. – określonym w decyzji Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia [...]. Nie budzi także wątpliwości, iż w/w cel wywłaszczenia nie został zrealizowany pomimo upływu 10 lat, od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpiły wszystkie osoby uprawnione w myśl powołanego wyżej art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzednia współwłaścicielka – H. S. oraz wszyscy spadkobiercy W. S. Tym samym za prawidłowe uznać należy stanowisko organów administracji, iż zaistniały w sprawie przesłanki do zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Tym bardziej, iż z analizy treści w/w przepisów mających zastosowanie w sprawie wynika, że nie łączą one kwestii dopuszczalności zwrotu z charakterem zagospodarowania zrealizowanym poza celem wywłaszczenia. Z akt sprawy poza tym nie wynika, aby wnioskodawcy otrzymali zawiadomienie, o jakim stanowi przepis art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego w przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa. Za trafne w związku z tym uznać należy stanowisko organów administracji, iż przepis ten nie miał w sprawie zastosowania.

Zwrot nieruchomości wiąże się jednakże ze spełnieniem określonych ustawą o gospodarce nieruchomościami obowiązków przez podmiot, na rzecz którego orzeczono taki zwrot – obowiązkiem zwrotu odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz dokonaniem rozliczeń ze Skarbem Państwa lub właściwą jednostką samorządu terytorialnego.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odnosząc się zatem do zawartych w skardze zarzutów należy zauważyć, iż w przypadku nieruchomości w stosunku, do których właścicielem jest Skarb Państwa przepis ten nie wskazuje właściwego stacio fisci w zarządzie, którego taka nieruchomość pozostaje jako podmiotu na rzecz, którego taki zwrot powinien zostać dokonany. W myśl zaś art. 23 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58 – 60 oraz art. 60a, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Wobec czego, w takim przypadku zwrot odszkodowania, a także nieruchomości zamiennej, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania, o jakim stanowi cytowany art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, winien zostać dokonany na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez właściwego starostę. Ponadto stosownie do art. 140 ust. 2 omawianej ustawy odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Przepis art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi natomiast, iż osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie w/w działki zostały wywłaszczone na mocy decyzji z dnia [...], w związku z czym prawidłowo organy administracji uznały, iż należało zastosować limitowanie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania do wysokości 50 % aktualnej wartości nieruchomości.

Ponadto, w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości (art. 140 ust. 4 cytowanej ustawy). Wzrost wartości nieruchomości lub jej spadek należy zatem uwzględnić niezależnie od tego, przez kogo poczynione zostały nakłady lub działania wpływające na obniżenie jej wartości.

Z kolei stosownie do art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji.

Mając na względzie powyższe stwierdzić więc należy, iż sformułowanie "rozliczenia z tytułu zwrotu" użyte w tym ostatnim przepisie odnosi się również do rozliczeń związanych ze zwrotem nakładów poczynionych przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego zwiększających wartość zwracanej nieruchomości i skutkujące podwyższeniem odszkodowania lub uwzględnieniem działań obniżających wartość zwracanej działki skutkujących odpowiednio obniżeniem wartości odszkodowania. Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie jest więc kwestia zwrotu nakładów na rzecz Nadleśnictwa, które sprawowało zarząd i użytkowanie nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o lasach z dnia 28 września 1991r., lecz wycena nieruchomości zwracanej i zwrot zwaloryzowanego odszkodowania.

Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby w toku postępowania administracyjnego strona skarżąca wykazała, iż poniesione przez nią nakłady podniosły wartość działek nr [...] i [...] w taki sposób, że wartość zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Skarbu Państwa powinna być wyższa, aniżeli ustalona w decyzji organu I instancji. W toku postępowania organy administracji zapewniły stronie skarżącej czynny udział w podejmowanych czynnościach. Przedstawiciel strony uczestniczył zarówno w rozprawach administracyjnych, jak i w przeprowadzonych w dniu 3 października 2006r. oględzinach nieruchomości. Stanowiący podstawę ustalenia wartości nieruchomości operat szacunkowy odpowiada wymogom formalnym określonym w postanowieniach ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207, poz. 2109 ze zm.). Skoro w toku niniejszego postępowania nie został opracowany – w szczególności na zlecenie strony skarżącej – dokument, który uwzględniając przepisy prawa, inaczej (odmiennie) określałby wartość podlegające zwrotowi nieruchomości, to za wiążący uznać trzeba sporządzony w toku postępowania operat szacunkowy, który stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W świetle tych uwag, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

A.D.