Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 491/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust.1, art.3, art. 37 ust. 1 pkt 1, art.8 ust.4, art.8 ust.11 pkt 1, art.106 ust.5
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art.6
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], znak[...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi Z. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta P., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 106 ust. 1, ust. 4, ust. 5, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej jako: ustawa), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r., poz. 823), art. 108, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia, jako K.p.a.), w sprawie G. S., zmienił decyzję z dnia [...] przyznającą od 1 października 2011r. do 31 października 2014r. zasiłek stały w wysokości 381,73 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wraz z decyzjami zmieniającymi w części dotyczącej wysokości w ten sposób, że w okresie od 1 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013 r. zasiłek stały wynosi 137,75 zł, a od 1 stycznia 2014 r. do 31 października 2014 r. wynosi 389 zł.

Jak wynika z uzasadnienia, decyzją z dnia [...]. stronie przyznano zasiłek stały i pouczono o konieczności natychmiastowego poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji osobistej i dochodowej. Niemniej jednak o uzyskanym odszkodowaniu strona poinformowała organ dopiero w dniu 6 marca 2013r. W tej sytuacji, postanowieniem z dnia 7 marca 2013 r., organ wszczął postępowanie i ustalił, iż w miesiącu styczniu 2013 roku zostało stronie wypłacone odszkodowanie w kwocie 3 014,96 zł, nadto źródło dochodu strony stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Organ wyjaśnił, iż w przypadku strony kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, zaś kwota 3 014,96 zł przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego, w związku z powyższym kwotę 3014,96 zł należało podzielić na 12 kolejnych miesięcy i uznać za dochód - w tym wypadku kwotę 251,25 zł miesięcznie w którym nastąpiła wypłata odszkodowania. Dochód strony w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosi 404,25 zł (251,25 zł + 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego), natomiast od 1 stycznia 2014 r. dochód stanowi 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z powyższym zasiłek stały za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosi 137,75 zł miesięcznie (542zł – 404,25zł), zaś od 1 stycznia 2014r. zasiłek ten wynosić będzie 389 zł (542zł-153zł). Powyższe jest zgodne z obowiązującymi przepisami, w szczególności z art. 8 ust. 11 ustawy który stanowi, iż w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego rodziny – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

W terminie prawem przewidzianym G. S. złożył odwołanie podkreślając, iż organ wadliwie przyjął, jakoby zasądzone sądownie zadośćuczynienie za niesłuszne aresztowanie w kwocie 3000 zł było odszkodowaniem, co za tym dochodem, który rozliczył i następnie zmniejszył kwotę zasiłku stałego. Odwołujący zaznaczył, iż o ile odszkodowanie jest dochodem to zadośćuczynienie nie może być brane pod uwagę jako dochód, albowiem jest formą przeprosin Państwa za niesłuszne tymczasowe aresztowanie (TK 384/30/97).

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium przywołało treść art. 106 ust. 5 ustawy, stosownie do którego decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, oraz w przypadku jeżeli wystąpiły przesłanki z art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy. Dla skutecznego pozbawienia strony świadczeń z pomocy społecznej, w razie zaistnienia przesłanek z art. 106 ust. 5 ustawy w związku z art. 8 ust. 11 konieczne jest wydanie decyzji pozbawiającej stronę świadczeń przyznanych jej uprzednio inną decyzją. W tym znaczeniu decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy zawiera w sobie także element konstytutywny, zatem decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 może być wydana ze skutkiem ex tunc, z mocą wsteczną. Dalej Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że zachodzą przesłanki do zmiany decyzji przyznającej stronie zasiłek stały w trybie art. 106 ust. 5 ustawy, gdyż wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie XII Wydział Karny z dnia 11 grudnia 2012r., XII Ko 25/12, zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz strony kwotę 3000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z powodu oczywistego niesłusznego tymczasowego aresztowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się do dnia zapłaty. Przelew bankowy z tego tytułu strona otrzymała w styczniu 2013 roku, zaś o uzyskaniu tej jednorazowej wypłaty poinformowała podczas wywiadu środowiskowego w dniu 6 marca 2013r.. Organ zwrócił uwagę iż kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy otrzymane zadośćuczynienie winno być uwzględnione jako dochód. Powołując się na treść art. 8 ust. 3 ustawy Kolegium podkreśliło, iż niewątpliwie jednorazowa kwota uzyskana tytułem zadośćuczynienia nie mieści się w katalogu przychodów odliczanych od dochodu, oznacza to, iż prawidłowe było rozliczenie tej kwoty przez organ i instancji, stosownie do art. 8 ust. 11 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. S. wniósł o uchylenie decyzji i nakazanie organowi I instancji wypłatę świadczenia w całości.

W uzasadnieniu skarżący pokreślił, iż organy dopuściły się nadinterpretacji ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem strony kryterium dochodowe nie zostało przekroczone, zatem nie został naruszony przepis ustawy, co za tym świadczenie winno być wypłacone w całości. Powtórzył za odwołaniem, iż zadośćuczynienie nie jest odszkodowaniem, organ nie miał podstawy rozliczenia tej kwoty jako dochodu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powołując się na motywy zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 roku oddalił skargę G. S. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej strony skarżącej uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA uznał, że w postępowaniu przed sądem I instancji zaistniała przesłanka nieważności postępowania, bowiem skarżący nie miał możliwości obrony swych praw, przy czym nie ze swojej winy, ale z uwagi na to, że pisma Wojewódzki Sąd kierował na błędny adres.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W toku kontroli sądowoadministracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej w uzasadnieniu przywoływana jako: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Ponadto zaakcentowania wymaga, iż stosownie do art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu tego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

W ponownie prowadzonym przed sądem I instancji postępowaniu skarżącemu – reprezentowanemu przez profesjonalnego pełnomocnika – umożliwiono obronę swych praw, w szczególności poprzez udostępnienie do wglądu akt sądowych i administracyjnych, prawidłowe doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę oraz zawiadomienia o terminie rozprawy na adres pełnomocnika strony.

Przechodząc zaś do merytorycznej oceny sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja, kontrolowana w zakresie wyznaczonym przez przywołane przepisy, budzi wątpliwości co do swej prawidłowości, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja organu I instancji.

Na wstępie wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Na wstępie wyjaśnić warto, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy).

Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium dochodowe wynika zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Niemniej istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy otrzymane przez skarżącego zadośćuczynienie zostało zasadnie zaliczone przez organy do dochodu strony, co z kolei warunkowało zastosowanie art. 106 ust. 5 ustawy.

Na wstępie należy wskazać, iż Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę nie podziela powołanego przez pełnomocnika skarżącego stanowiska WSA w Poznaniu zaprezentowanego w wyroku z dnia 14 stycznia 2015r. sygn. akt IV SA/Po 1004/14 (LEX nr 1629552), zgodnie z którym pojęcie dochodu jak i jego składniki wymienione w art. 8 u.p.s. świadczą o tym, że winien on mieć charakter przysparzający. W ocenie WSA w Poznaniu definicja dochodu zawarta w u.p.s. podkreśla przysparzający charakter świadczenia spełniającego prawne kryteria dochodu. Akcentuje ona zatem intencję ustawodawcy uważającego za "dochód" tylko świadczenia o przysparzającym charakterze. Tymczasem, odszkodowanie nie stanowi przysporzenia majątkowego, ma bowiem charakter kompensacyjny, jako że ma na celu wyrównanie szkody majątkowej powstałej w majątku poszkodowanego wskutek jakiegoś zdarzenia. W uzasadnieniu powołanego wyroku argumentowano dalej, iż skoro in casu odszkodowanie wypłacone zostało osobie na podstawie zawartej ugody, można przypuszczać, że nie zrekompensowało nawet w pełni poniesionej szkody. Bez znaczenia natomiast pozostaje cel, na który kwota wypłaconego odszkodowania zostaje przez poszkodowanego przeznaczona. Wypłata beneficjentowi pomocy społecznej odszkodowania z tytułu doznanego przez niego uszczerbku majątkowego winna być zatem uznana za pozostającą bez wpływu na wielkość dochodu, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., od którego zależy prawo do świadczeń z pomocy społecznej.

Jest to w ocenie Sądu pogląd odosobniony, a ponadto wyrażony w odmiennym stanie faktycznym, kiedy to osoba uprawniona do zasiłku otrzymała odszkodowanie za zniszczone przedmioty urządzenia domowego oraz rzeczy osobistych. Sąd opowiada się za przeważającą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.) oraz, że wskazane w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu (por. np.: wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. I OSK 322/10, Lex nr 595343; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lipca 2008 r. sygn. I SA/Wa 158/08, Lex nr 509612; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. II SA/Bd 1049/09, Lex nr 559698; wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r. sygn. I OSK 1461/08, Lex nr 580351; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. II SA/Gd 763/07, Lex nr 501347).

W ocenie Sądu zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem organu, iż zasądzone przez Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn.. akt XII Ko 25/12, od Skarbu Państwa kwoty 3000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z powodu niesłusznego tymczasowego aresztowania wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, należało rozliczyć jako dochód strony.

Niezaliczenie do dochodu - zadośćuczynienia i odszkodowania - z uwagi na zwolnienie tego rodzaju przysporzeń z podatku dochodowego, wymaga wyjaśnienia, że zakres pojęcia dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów podatkowych nie jest tożsamy, a obie regulacje nie pozostają ze sobą wzajemnie powiązane. Ustawa o pomocy społecznej ze względu na cele jakim służyć mają uregulowane w niej instytucje prawne, wprowadza niezależny od regulacji prawnopodatkowych sposób obliczania dochodu, zaliczając do jego źródeł wszelkie pożytki, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyjątkiem tych, które ustawodawca wyliczył w art. 8 ust. 4 u.p.s. (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2013r., II SA/Łd 367/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Jak przewiduje art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Nie ma wątpliwości, iż ustawodawca formułując przepis art. 8 ust. 4 ustawy nie wymienił ani odszkodowania, ani zadośćuczynienia – bez względu na tytuł ich otrzymania.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zasadnie organ odwołał się do art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, iż w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Jak ustalił organ kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy), zaś kwota 3 014,96 zł (zadośćuczynienie z odsetkami) przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego, w związku z powyższym kwotę 3014,96 zł należało podzielić na 12 kolejnych miesięcy i uznać za dochód - w tym wypadku kwotę 251,25 zł miesięcznie. Powyższe rozliczenie spowodowało, iż faktycznie dochód strony w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosił 404,25 zł (251,25 zł + 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego), natomiast od 1 stycznia 2014 r. stanowił 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym zasiłek stały za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013r. winien wynieść 137,75 zł miesięcznie (542zł – 404,25zł), zaś od 1 stycznia 2014r. zasiłek ten wynosić będzie 389 zł (542 zł -153 zł). Powyższe jest zgodne z obowiązującymi przepisami, w szczególności z przywołanym art. 8 ust. 11 ustawy.

W tych warunkach uzasadnione było zastosowanie przepisu art. 106 ust. 5 ustawy. Przewiduje on, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż wobec uzyskania przez skarżącego zadośćuczynienia miała miejsce zmiana sytuacji dochodowej. Zmiana sytuacji dochodowej strony w rozumieniu art. 106 ust. 5 ustawy polega na tym, że strona bez udziału środków z pomocy społecznej ma realnie zabezpieczone niezbędne potrzeby życiowe, gdyż dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi, w niniejszej sprawie uzyskała zadośćuczynienie. W następstwie tego stanu rzeczy zasadne było przeliczenie kwoty przyznanego zasiłku stosownie do przywołanych wcześniej wyliczeń i art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy. Niemniej jednak organ wydał decyzję z naruszeniem art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11,12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie, czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Równocześnie, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, decyzja, o jakiej mowa w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi decyzję konstytutywną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 2/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 104/08 – dostępne http://cbois.nsa.gov.pl ). Jest to tym samym decyzja, która tworzy, zmienia lub uchyla stosunki prawne, przy czym zmiana konkretnej sytuacji prawnej następuje z mocy samej decyzji. Konstytutywny charakter decyzji przesądza więc, że tego rodzaju decyzja może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Należy bowiem zauważyć, że ustawodawca w redakcji art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej konsekwentnie posługuje się pojęciami: "zmienia" i "uchyla" decyzję, co oznacza, że zarówno zmiana decyzji pierwotnej jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny. Brak jest jakichkolwiek podstaw by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną – ex tunc. Takie skutki można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy (vide: wyrok WSA z 10.12.2013r. sygn.. akt II SA/Po 772/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia10.12.2014r. sygn. akt IV SA/Wr 442/14, wyroki WSA w Łodzi: z dnia 19.09.2014r. sygn. akt II SA/Łd 477/145 i z dnia 5.09.2014 r. sygn.. akt II SA/Łd 457/14 – dostępne http://cbois.nsa.gov.pl ).

Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy zauważyć, że decyzją z dnia 22.03.2013 r. zmieniono decyzję z dnia 27 października 2011r. przyznającą od 1 października 2011 r. do 31 października 2014 r. zasiłek stały w wysokości 381,73 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wraz z decyzjami zmieniającymi w części dotyczącej wysokości w ten sposób, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. zasiłek stały wynosi 137,75 zł, a od 1 stycznia 2014 r. do 31 października 2014 r. wynosi 389 zł. Zmiana dotyczyła zatem okresu sprzed wydania decyzji przez organ I instancji, czyli od 1.01.2013 r.

Działanie powyższe jest w ocenie Sądu niedopuszczalne w świetle art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej i musi skutkować uchyleniem zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd podkreśla, że decyzja o zmianie wysokości należnego zasiłku stałego na niekorzyść uprawnionego, jako decyzja kształtująca sytuację prawną adresata – nie może wywoływać skutków prawnych, co do zdarzeń mających miejsce przed jej wydaniem. Działanie takie narusza bowiem podstawową zasadę systemu prawa, jaką jest zasada niedziałania prawa wstecz, stanowiąc tym samym naruszenie zasady praworządności określonej w art. 6 K.p.a.

Powyższa wada decyzji organu I instancji nie została dostrzeżone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.

O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152, zaś o kosztach nieopłaconej pomocy prawne udzielonej skarżącemu z urzędu na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).

IB