Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 927/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 1 pkt 4 art. 64 par. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 14 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 31 lipca 2017 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie postanowieniem z dnia

14.09.2017 r. znak [...], [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego

w S. z dnia 31.07.2017 r. znak: [...] [...] w sprawie określenia K. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

z siedzibą w S. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym

na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24.10.2016 r. w łącznej wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. będący jednocześnie wierzycielem

i administracyjnym organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne

do majątku Spółki. Postępowanie to prowadzone było na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24.10.2016 r. obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2016 r. w łącznej wysokości należności głównej [...] zł wraz z odsetkami, które na dzień wystawienia ww. tytułu wyniosły [...] zł.

W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia wierzytelności Strony

z rachunków bankowych prowadzonych przez [...] S.A., [...] Bank Ś. S.A. oraz Bank [...]. Odpisy zawiadomień o zajęciu doręczono do ww. banków w dniu 26.10.2016 r. zaś do Spółki – wraz z odpisem tytułu ww. wykonawczego - w dniu 28.10.2016 r.

W dniach 26.10.2016 r. i 28.10.2016 r. [...] Bank Ś. S.A. zrealizował

w całości dochodzoną należność.

Pismem z dnia 01.02.2017 r. Strona wniosła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych zaś organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 13.02.2017 r. [...] określił Stronie koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł.

Postanowienie to, w wyniku zażalenia Strony, zostało uchylone postanowieniem Organu II instancji z dnia 21 kwietnia 2017 r. a sprawa przekazana temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji uznał bowiem, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem normy art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. Organ wskazał także, że analiza treści pisma z dnia 1.02.2017 r. i zażalenia z dnia 07.03.2017 r. uniemożliwiała jednoznaczne określenie intencji żądania Strony. Uznano za zasadne, wystąpienie do Strony z wezwaniem do sprecyzowania żądania, poprzez wskazanie, czy żąda wydania zawiadomienia o wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 6a u.p.e.a.), czy umorzenia kosztów egzekucyjnych, a jeśli tak to w jakiej części (art. 64e u.p.e.a.).

Pismem z dnia 8.06.2017 r. Strona sprecyzował ww. wniosek wskazując,

że wnosi o wydanie zawiadomienia o kosztach egzekucyjnych.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. pismem z dnia 18.07.2017 r. zawiadomił Stronę o kosztach postępowania egzekucyjnego

w odniesieniu do ww. tytułu wykonawczego w wysokości [...] zł.

Następnie, na wniosek Strony z dnia 21.07.2017 r., wydał postanowienie z dnia 31.07.2017 r. nr j.w. w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego w kwocie [...]zł.

Strona zaskarżyła ww. postanowienie zażaleniem wnosząc o jego uchylenie

w całości. W uzasadnieniu podniosła, że dobrowolnie uiszczała należności

zaś postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w sposób nieuzasadniony

i zmierzający wyłącznie do wygenerowania wysokich kosztów egzekucyjnych. Podała, że czynności podjęte przez organ nie uzasadniają poniesienia tak wysokich kosztów jak te wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Na poparcie przedstawionego stanowiska, wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.

Organ II instancji postanowieniem z dnia 14.09.2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że przedmiotem postępowania zażaleniowego jest określenie wysokości kosztów egzekucyjnych w oparciu

o obowiązujące przepisy prawne, wynikające z u.p.e.a. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt. SK 31/14.

Wskazał, że organ określił - na mocy art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(Dz.U.2017.1201 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") - koszty egzekucyjne tytułem opłaty

za zajęcie innych wierzytelności oraz opłaty manipulacyjnej. Organ II instancji uznał,

że TK nie uchylił ww. wyrokiem ani art. 64 § 1 pkt 4, ani art. 64 § 6 u.p.e.a.,

ale jednoznacznie wskazał w nim, że dla właściwej realizacji przedmiotowego wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której stanowi

art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której stanowi art. 64 § 6 u.p.e.a, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć podobne zarzuty.

Po przytoczeniu fragmentów ww. wyroku oraz treści art. 64 § 1 pkt 4 w związku z § 7 u.p.e.a., a także art. 64 § 6 u.p.e.a., organ II instancji wskazał, że w sprawie egzekucję wszczęto poprzez skierowanie w dniu 26.10.2016 r. egzekucji

do wierzytelności z rachunku bankowego a zajęcia skierowano do trzech banków. Z akt sprawy wynikało, że po wszczęciu egzekucji otrzymano informację o wpłacie własnej Strony z dnia 24.10.2016 r. 2017 r. na kwotę [...]zł. Pozostała kwota zaległości dochodzona na podstawie ww. tytułu wykonawczego została ostatecznie uregulowana w dniu 28.10.2016 r. w realizacji zajęć wierzytelności z rachunków bankowych.

Za podstawę kosztów przyjęto kwotę [...]zł, tj. po uwzględnieniu

ww. wpłaty własnej Strony w kwocie [...]zł. Wobec powyższego razem koszty egzekucyjne wyniosły [...] zł, w tym opłata manipulacyjna [...] zł

(1% od [...] zł) i opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego [...] zł (5% od [...] zł).

Ponadto organ odnosząc ustaloną w sprawie wysokość kosztów w kwocie

[...] zł do wskazań Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że nie znalazł podstaw do obniżenia ich wysokości. Jakkolwiek nie można zaprzeczyć, że egzekucja w tej sprawie została skutecznie zakończona i to w krótkim czasie, to mimo wszystko, zdaniem organu istnieją uzasadnione powody, aby uznać sprawę za skomplikowaną.

W ocenie organu sposób działania Strony nastręczają Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. w pracy szeregu utrudnień. Wierzyciel napotyka trudności w samym wystawieniu tytułu wykonawczego, następnie organ egzekucyjny również ma trudności w określeniu właściwej kwotę zaległości, dalej w dokonaniu zajęcia na właściwą kwotę zaległość. Organ wskazał na praktykowanie przez Stronę częstych (nawet dwa razy dziennie) wpłat dokonywanych zarówno przed wszczęciem egzekucji jak i w toku postępowania egzekucyjnego, na brak wywiązywania się z deklaracji składanych przed pracownikami organu, na brak starań Strony o układ ratalny, znaczne kwot zaległości, praktykowanie przez Stronę regulowania zobowiązań podatkowych po terminach płatności w odniesieniu do podatku VAT jak i podatku dochodowego od osób fizycznych, którego Strona jest płatnikiem.

Na koniec organ II instancji wskazał, że nie znalazł podstaw do obniżenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Jednocześnie stwierdził, że w sprawie koszty egzekucyjne określono według obowiązujących stawek procentowych, czego Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował. Zakwestionowana przez Trybunał niezgodność przepisów z Konstytucją z uwagi na brak określenia górnej granicy opłat, w ocenie organu nie ma przełożenia na wysokość kosztów naliczonych w niniejszej sprawie.

Strona zaskarżyła postanowienie organu II instancji skargą wniesioną

do tutejszego Sądu, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego oraz

o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła naruszenie:

1) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty - wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości;

2) art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ustalenie opłaty manipulacyjnej w rażącej wysokości, bez wykazania jakie konkretnie koszty i wydatki egzekucyjne miały wpływ na powstanie kosztów w ustalonej wysokości;

3) art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia,

w szczególności ustalenia czy określone przez organ koszty egzekucyjne wynikające z przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego pozostają

w związku ze świadczeniami organu egzekucyjnego w toku tego postępowania;

4) 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności przez niedokładne zbadanie okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie w decyzji słusznego interesu Strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2017.1369; dalej: "P.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2016.1088) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 P.p.s.a. dała podstawy do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującego w mocy orzeczenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z 31.07.2017 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych naliczonych w łącznej wysokości [...] zł, pobranych w postępowaniu egzekucyjnym przeprowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 26.10.2016 r.

W skardze Skarżąca zarzuciła niewłaściwe zastosowanie przepisów

art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., które TK orzeczeniem z 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), uznał za niekonstytucyjne oraz zaniechanie wyjaśnienia

czy określone koszty wynikające z postępowania egzekucyjnego pozostają w związku ze świadczeniem organu egzekucyjnego.

Analiza akt sprawy, przeprowadzona z uwzględnieniem brzmienia przepisów będących podstawą prawną zaskarżanego orzeczenia, całokształtu okoliczności stanu faktycznego oraz i przede wszystkim - wskazań wynikających z powołanego wyżej orzeczenia TK potwierdziła, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do wyjaśnienia czy określone koszty egzekucyjne pozostają konsekwencją podjętych przez organ egzekucyjny czynności.

Przypomnieć zatem należy, że TK stwierdził w nim między innymi, że:

1) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji;

2) art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

W uzasadnieniu wyżej wymienionego wyroku (pkt 4.3. uzasadnienia)

TK wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

TK jednocześnie podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.

W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.

Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa

w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną.

Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed

jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają

się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym.

Jak uznał Trybunał, regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych

są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu

na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

Z uzasadnienia powyższego wyroku należy wyprowadzić zatem wniosek,

że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

TK wyjaśniając skutki swojego orzeczenia wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu postanowienia organu I instancji wskazano, że na koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł składa się opłata manipulacyjna w wysokości [...] zł i opłata za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności

z rachunku bankowego w wysokości [...] zł. Koszty egzekucyjne tytułem opłaty

za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej zostały naliczone zgodnie

z art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. przy przyjęciu odpowiednio stawek

5% egzekwowanych należności w związku z zajęciem prawa majątkowego, a także stawki 1% egzekwowanych należności przy określeniu opłaty manipulacyjnej.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji przywołał orzeczenie TK oraz omówił skutki tego wyroku, jego wpływu na możliwość dalszego orzekania w kwestii kosztów egzekucyjnych.

Organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się natomiast do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania prowadzonego

na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia

24.10.2016 r., jak również nie odniósł się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób,

aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary.

Za takie bowiem rozważenie nie można uznać stanowiska organu II instancji, który odnosi się do sposobu działania Skarżącej ustalonego na podstawie akt spraw, które kolejno trafiają w trybie zażaleniowym do organu oraz prowadzonych

z pracownikami organu egzekucyjnego rozmów telefonicznych czyli nie zostały skonkretyzowane i odniesione do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Bezspornie takim rozważeniem nie jest samo wskazanie, że sposób działania Skarżącej nastręcza Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. w pracy szeregu utrudnień tj. Skarżąca reguluje zaległości podatkowe po terminach płatności, cząstkowe - częste wpłaty (nawet dwa razy dziennie), dokonywane zarówno przed wszczęciem egzekucji, jak też w toku czynności egzekucyjnych, brak zainteresowania układem ratalnym pomimo trudności finansowych, składanie zarzutów odnoszących się każdorazowo do częściowego wykonania obowiązku i uciążliwości zastosowanego środka a także wnioski o wydanie postanowień dotyczących kosztów egzekucyjnycha wierzyciel napotyka trudności w samym wystawieniu tytułu wykonawczego na właściwą kwotę, dalej w dokonaniu zajęcia na właściwą kwotę zaległości (liczne aktualizacje zajęć), konieczne jest dokonywanie licznych przeksięgowań, nie tylko w zakresie zaległości ale także kosztów egzekucyjnych.

Organ winien bowiem wziąć pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału, ocenę nakładu pracy organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, częstotliwość podejmowanych czynności, ich skomplikowanie a nie w ogólności do postępowań prowadzonych z udziałem Skarżącej. Zgodzić się należy z zarzutami skargi, że organ II nie wykazał jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym na podstawie ww. tytułu wykonawczego miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości jeśli zważyć, że organ I instancji wskazał na zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skierowane do trzech banków, na doręczenie odpisu zawiadomień o zajęciu i tytułu wykonawczego Skarżącej, wpłatę własną Skarżącej i wpłatę banku.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu w przedmiocie obciążenia Skarżącą kosztami egzekucyjnymi organ powinien wziąć pod uwagę argumenty wyrażone w powołanym uzasadnieniu wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., uwzględnić przedstawione wyżej oceny i dokonać określenia wysokości kosztów egzekucyjnych tak, aby nie można było zarzucić mu naruszenia standardów wskazanych w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Wbrew bowiem zarzutom skargi skutkiem wskazanego orzeczenia Trybunału

nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania

o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.

z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo - a więc w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają - muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Organ musi mieć również na uwadze to, że już z samej sentencji wyroku

TK wynika, że przyczyną uznania przepisów za niezgodne z Konstytucją nie był brak

w ustawie możliwości miarkowania wysokości opłat w pełnym zakresie. Wynika to też ze stwierdzenia Trybunału, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości opłat.

W związku z tym swoiste miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się dopiero wówczas kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. W praktyce, w sytuacji braku koniecznej interwencji ustawodawcy, nie da się, stosując omawiane przepisy w poszczególnych sprawach, oderwać od okoliczności faktycznych i prawnych konkretnych spraw. W niniejszej sprawie obowiązkowi temu organ uchybił.

Zatem, w razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie, zadaniem organu będzie w pierwszym rzędzie odpowiedź na pytanie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a., in concreto przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie na gruncie tej sprawy należy je miarkować.

Z akt sprawy wynika, że czynności faktyczne, jakie w rozpoznawanej sprawie były podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadzały się zasadniczo do doręczenia odpisów tytułu wykonawczego oraz do wysłania 3 pism zawiadamiających o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, 3 pism o uchyleniu zajęcia oraz pism o zmianie wysokości , a więc czynności egzekucyjnych nie wymagających szczególnego nakładu pracy czy obarczonych wysokim poziomem skomplikowania. Bezspornie, na co słusznie zwróciła uwagę Skarżąca, z trudności finansowych nie można czynić zarzutu, podobnie jak z cząstkowego regulowania należności, czy też z braku chęci korzystania z systemu ratalnego obarczonego przecież dodatkowymi kosztami obsługi, czy też korzystania

z prawa zaskarżania aktów i czynności organu prowadzącego postępowanie.

Organ powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu, które to okoliczności winny być wskazane w rozstrzygnięciu. Brak takiego wskazania powoduje bowiem, że w istocie takie rozstrzygnięcie wymyka się spod kontroli sądowej. Nie sposób bowiem poznać jakie czynności organu egzekucyjnego, jaki nakład pracy organu egzekucyjnego, legły u podstaw takiego ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych – tak jak ma to miejsce w uchylonym przez Sąd postanowieniu.

Podkreślić należy, że wysokość kosztów egzekucji, w szczególności opłat egzekucyjnej i manipulacyjnej, jest nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Wysokość opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej powinna być powiązana w miarę możliwości z rzeczywistymi kosztami konkretnego postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, koszty egzekucyjne, do których zalicza się opłata egzekucyjna i manipulacyjna nie mogą stać się "karą" dla wierzyciela, który ponosi je na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. Stosunek wysokości opłat w egzekucji do czynności organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone powinien pozostawać w racjonalnej zależności.

Organy stosując prawo powinny tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby ustrzec się przed zarzutem naruszenia standardów określonych w wyroku TK. Uściślając, nie powinno dojść do pozyskania dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych w realiach konkretnie rozpoznawanej sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznając za zasadne zarzuty skargi w części dotyczącej uzasadnienia ustalenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania sądowego składa się wpis od skargi w kwocie

[...] zł, koszty zastępstwa procesowego [...] zł, ustalone stosownie do § 14ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804. ze zm.).