Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 52/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246, art. 252
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 87/06 w przedmiocie oddalenia wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi P. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego K. – [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Fakty poddane przez skarżącego w złożonym wniosku dotyczące wysokości jego dochodu oraz dochodu zamieszkującej z nim wspólnie rodziny nie zostały, jak argumentował Sąd I instancji, w sposób należyty udokumentowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że nie są mu znane z urzędu dane potwierdzające wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów. Zwrócił uwagę również, że okoliczność prowadzenia równocześnie kilkudziesięciu spraw sądowych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie oraz innymi sądami nie uzasadnia, w jego ocenie, przyznania P. B. prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Przypominał także, że zgodnie z treścią art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także dokładne dane o jej stanie rodzinnym. P. B. nie przedstawił, nawet na wezwanie Sadu, dokładnych danych przez co uniemożliwił Sądowi rzetelną ocenę i ustalenie czy w jego sprawie faktycznie wystąpiły przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a., które uzasadniałyby jednocześnie przyznanie mu prawa pomocy. Opłaty sądowe, jak wyjaśniał Sąd, są rodzajem danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w postępowaniu sądowym, a to oznacza, że odstępstwo tego rodzaju może być zastosowane tylko w nadzwyczajnych sytuacjach.

Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. W uzasadnieniu zażalenia P. B. podniósł, iż kwestionowane rozstrzygnięcie Sądu I instancji powinno zostać uchylone, ponieważ w sposób rażący narusza prawo.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje w myśl art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.. w zakresie całkowitym gdy osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją przez stronę prawa do sądu, albowiem gwarantuje ono osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego prawo do ochrony swych praw przed sądem, w tym poprzez pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, który reprezentuje jej interesy przed sądem. Z konstrukcji instytucji prawa pomocy wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, która dawałby podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Instytucja zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, w tym także ustanowienia dla strony pełnomocnika ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się faktycznie trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby naprawdę ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Podkreślić należy, że przyznanie stronie prawa pomocy wiąże się z wykazaniem przez nią braku możliwości partycypowania w jakichkolwiek kosztach postępowania. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę przedstawione, tym bardziej, że ma ona przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie określonych kosztów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja rodzinna i majątkowa dawała podstawy do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, albowiem informacje zawarte we wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jak też w załączonych później do niego dokumentach nie obrazują w sposób przejrzysty rzeczywistej sytuacji majątkową skarżącego.

Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że P. B. nie wykazał w sposób przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, w tym także ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.