Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1854/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 77; art. 80; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 132 ust. 2 pkt 2;
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej E. S.A. z siedzibą w K. kwotę 1 000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2014 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] sierpnia 2013 r., którą odmówił E. SA z siedzibą w K. (dalej skarżąca, zgłaszająca) w części (klasy; 16, 25, 35, 41) udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "echo odpowiada każdemu", zgłoszony dnia 21 października 2011 r. (Z-[...]). Jako podstawę zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 245 i art. 248 w zw. z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. 2013 r. poz.1410), dalej p.w.p.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Dnia [...] października 2011 r. E. SA z siedzibą w K. zwróciła się do Urzędu Patentowego RP o udzielenie na jej rzecz prawa ochronnego na znak towarowy "echo odpowiada każdemu" w klasach:

1. "16: afisze, plakaty, katalogi, fotografie, broszury, kalendarze, kartki pocztowe, naklejki adresowe, nalepki, naklejki, materiały piśmienne, zeszyty dla celów promocji działalności centrów handlowych,

2. 21: naczynia stołowe oraz naczynia do picia dla celów promocji działalności centrów handlowych,

3. 25: ubrania, w tym koszule, bluzki, kombinezony, nakrycia głowy dla celów promocji działalności centrów handlowych,

4. 35: reklama: rozpowszechnianie materiałów reklamowych próbek, druków prospektów, broszur, wynajmowanie miejsc na umieszczanie ogłoszeń lub reklam, zarządzanie działalnością gospodarczą i administrowanie kompleksem biurowym; marketing, organizowanie wystaw w celach handlowych lub reklamowych oraz doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej w ramach działalności centrów handlowych,

5. 36: usługi związane z nieruchomościami: sporządzanie umów najmu, wynajem i dzierżawa nieruchomości gruntowych i budynkowych, w tym wynajmowanie pomieszczeń biurowych, usługowych oraz handlowych, administrowanie i zarządzanie nieruchomościami w ramach działalności usługi w zakresie działalności centrów handlowych,

6. 39: wynajem miejsc parkingowych, garaży oraz wynajmowanie sal na posiedzenia w ramach działalności centrów handlowych,

7. 41: publikowanie tekstów innych niż teksty reklamowe w ramach działalności centrów handlowych,

8. 43: bary szybkiej obsługi (snack bary), kafeterie, restauracje, kawiarnie w ramach działalności centrów handlowych."

Urząd Patentowy RP odmawiając udzielenia prawa ochronnego na ww. znak w części dotyczącej klas: 16, 25, 35 i 41 wskazał, że oznaczenie to jest podobne do:

1. zarejestrowanego przez L. z B. (N.), z pierwszeństwem od 7 listopada 2006 r. (IR-[...]) znaku towarowego "ECHO", przeznaczonego do oznaczania towarów i/lub usług w klasach:

a. 35: "Reklama, uaktualnianie, wynajem i dystrybucja materiałów reklamowych, przygotowanie materiałów reklamowych tj. aktualizacje materiałów reklamowych i pisanie tekstów reklamowych, wykaz towarów w celach reklamowych; obwieszczenie, reklama za pośrednictwem poczty, wynajem powierzchni reklamowych, reklama telewizyjna, publikacja tekstów reklamowych, reklama on-line w sieci komputerowej; promocja sprzedaży dla osób trzecich; usługi agencji reklamowej, publikowanie tekstów reklamowych, rekrutacja personelu, marketing, badania marketingowe oraz sondaże opinii, public relations; konsultacja w biznesie; publikacja informacji w sprawach handlu i biznesu o ile zawarte w tej klasie, organizacja wystaw w celach handlowych i reklamowych, doradztwo w zakresie organizacji biznesowych, doradztwo w zakresie zarządzania i organizacji; informacje o działalności gospodarczej, badania firm, informacje o firmie, badania i ekspertyzy w działalności handlowej; pomoc w zarządzaniu działalnością handlową lub przemysłową, opracowywanie analizy kosztów, prognozy gospodarcze, pozyskiwanie kontraktów na dostawców na energię elektryczną, gaz i wodę, usługi wycinków prasowych, publikowanie statystyk, powielanie dokumentów, skomputeryzowane zarządzanie plikami, kompilacja i systematyzacja informacji w komputerowych bazach danych; wyszukiwanie danych w plikach komputerowych dla osób trzecich; doradztwo w zakresie zarządzania; wszystkie usługi wymienione w tej klasie, w szczególności w zakresie badań środowiska i ochrony środowiska, w celu wspierania i promowania ochrony środowiska i przyrody, jak i alternatywnych, przyszłe technologie wytwarzania energii i wprowadzenie nowych rozwiązań energetycznych z nimi związane";

b. 41: "Podstawowe i zaawansowane szkolenia, doradztwo w zakresie podstawowych i zaawansowanych szkoleń jak również edukacji, edukacji w uczelniach; kursy korespondencyjne i dydaktyczne; demonstracyjne nauczanie za pomocą ćwiczeń praktycznych; edukacja religijna; publikacje tekstów innych niż teksty reklamowe, przygotowanie i wydawanie książek, czasopism i (obrazów) sprawozdań, przygotowanie publikacji z komputera (edycja pulpitów), publikacje on-line elektronicznych książek i czasopism, pisanie scenariuszy filmowych, dostarczanie publikacji elektronicznych nie do pobrania; organizowanie wystaw w celach kulturalnych lub edukacyjnych; organizacja i prowadzenie warsztatów, seminariów, konferencji, sympozjów i kongresów, organizowanie wystaw w celach edukacyjnych, informacje o imprezach, usługi klubów w zakresie rozrywki lub nauczania; produkcja spektakli, prezentacji przedstawień na żywo; zestawienie programów radiowych i telewizyjnych, telewizji rozrywki, produkcja filmowa, montaż taśm wideo; produkcja filmowa na taśmach wideo, wypożyczanie projektorów filmowych i akcesoriów oraz kinowych filmów i fotografii, usługi składu muzyki, występy muzyczne, wideo i usługi studia nagrań, usługi artystów; tłumaczenia, organizacja konkursów, wszystkie usługi wymienione w tej klasie, w szczególności w zakresie badań środowiska i ochrony środowiska, w celu wspierania i promowania ochrony środowiska i przyrody, jak i alternatywnych, przyszłe technologie wytwarzania energii i wprowadzenie nowych rozwiązań energetycznych z nimi związane", oraz w kl. 38 i 42;

2. zarejestrowanego przez E. Group Limited z G. (W.) z pierwszeństwem od 22 czerwca 1999 r., (CTM-[...]), znaku towarowego "ECHO", przeznaczonego do oznaczania towarów i/lub usług w klasach:

a. 16: "Prospekty, sprawozdania; materiały szkoleniowe i instruktażowe, produkty te nie są ukierunkowane na społeczeństwo, nie włączając gazet lub drukowanych dodatków w postaci ogłoszeń drobnych";

b. 35: "Kompilacja i świadczenie usług informacji gospodarczej, badania rynku; public relations, analiza mediów; analiza konkurencji, badania postrzegania marki i wizerunku, ocena sponsoringu; badania opinii publicznej, usługi w strategii biznesowej, usługi reklamowe, usługi publikowania; rozpowszechnianie materiałów reklamowych; badania firm, informacje o firmie, żadna z tych usług nie związana z gospodarką i/łub finansami, usługami pośrednictwa pracy i usługami publikacji wiadomości lub publikowania gazet",

3. zarejestrowanego przez O., LLC z S. (S.) z pierwszeństwem od 15 października 2001 r., (CTM-[...]), znaku towarowego "ECHO", przeznaczonego do oznaczania towarów i/lub usług w klasach 16: "Podręczniki nie związane z tematem finansów lub gospodarczym" oraz w klasach: 09, 37, 41 i 42;

4. zarejestrowanego przez T. INC. z N. (S.) z pierwszeństwem od 11 lipca 2002 r., (CTM-[...]), znaku towarowego "ECHO", przeznaczonego do oznaczania towarów i/lub usług w klasach: 25: "Odzież, nakrycia głowy, w tym odzież damska i akcesoria, w tym, szale, apaszki, szale, etole, bolerka, peleryny, poncza, serapy-narzutki, narzutka-ruana, chusta, koszulki, Mantilla-chusta, apaszki, szaliki, czapki, rękawiczki, kurtki, kamizelki, weskits-kamizelki, bolerka, paski, chusty na talię, w tym przepaski, przepaski obis, krawaty, bluzki; odzież zakładana na szyję dla mężczyzn, w tym krawaty męskie, fulary, Ascots i rzemyki zachodnie; odzież przeciwdeszczowa oraz skórzane paski; wyroby pończosznicze, nie włączając butów, a także wkładek, butów, sandałów, drewniaków, podeszw, kapci i innych produktów noszonych na podeszwach stóp i kolców zamiennych do butów golfowych" oraz w klasach.18 i 24;

5. zarejestrowanego przez T. INC. z N. (S.) z pierwszeństwem od 8 kwietnia 2003 r., (CTM-[...]), znaku towarowego "ECHO", przeznaczonego do oznaczania towarów i/lub usług w klasach:

a. 25: "Odzież, nakrycia głowy, w tym skarpetki, kapcie, bielizna, bluzki, sukienki, stroje kąpielowe, czapki, rękawiczki, blezery i szorty, wyroby pończosznicze, wyłączając buty, wkładki, buty, sandały, drewniaki, pantofle na podeszwie i innych produktów na podeszwie noszonych na nogach, w tym wyłączając kapelusze do golfa i czapki, daszki golfowe i odzież do golfa i kolce zamienne do butów golfowych";

b. 35: "Reklama, zarządzanie przedsiębiorstwem, zarządzanie firmą, prace biurowe, usługi handlu detalicznego sklepu, wyłączając usługi Sklepów obuwniczych" oraz w klasach: 14, 18, 20 i 21.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dodatkowy element słowny "odpowiada każdemu" nie ma dużego wpływu na odróżnienie od siebie porównywanych znaków, bowiem na pierwszym miejscu znajduje sie element ECHO, który najbardziej zapamięta przeciętny odbiorca.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zgłaszająca wskazała, że porównywane ww. znaki różnią się liczbą słów, gdyż w znaku "echo odpowiada każdemu" występuje drugi i trzeci - wyraźnie brzmiący i dający się wyodrębnić fonetycznie człon wyrazowy m.in. ze względu na występowanie słów w języku polskim. Podniósł, że z punktu widzenia wizualnego znak "echo odpowiada każdemu" jest dłuższy niż ww. znaki "ECHO". Zgłoszony znak jest znakiem towarowym trzywyrazowym, podczas gdy "ECHO" składa się z jednego wyrazu, a co najistotniejsze znak "echo odpowiada każdemu" jest znakiem towarowym nie tylko słownym (jak w przypadku powyższych znaków towarowych "ECHO"), ale również graficznym, co oznacza, że charakteryzuje się indywidualną kolorystyką, układem graficznym i ornamentem liter. Zarzuciła, że w przedmiotowej decyzji Urząd Patentowy RP nie uwzględnił braku podobieństwa w płaszczyznach fonetycznej i znaczeniowej. Wskazane różnice w płaszczyznach fonetycznej i wizualnej potwierdzają, że nie zachodzi obawa, co do wprowadzenia w błąd przeciętnego odbiorcy porównywanych znaków. Zdaniem strony zgłaszającej organ nie dokonał prawidłowego badania podobieństwa zgłoszonego znaku do znaków już zarejestrowanych, gdyż nie wziął pod uwagę graficznego charakteru przedmiotowego znaku. W konsekwencji nie doszło do pełnego zbadania podobieństwa obu ww. znaków na wszystkich płaszczyznach (wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej), co w jej ocenie naruszyło zasadę dokonania rzetelnego bilansu podobieństw i różnic badanych oznaczeń. Zgłaszająca przywołała również przykłady znaków z orzecznictwa wspólnotowego oraz krajowego, które mają potwierdzać tezy zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy RP wyjaśnił, jakimi zasadami kierował sie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przenosząc te zasady na grunt niniejszej sprawy organ uznał, że kwestią bezsporną jest podobieństwo towarów/usług, do oznaczania których porównywane znaki towarowe zostały przeznaczone. Porównując wykazy towarów znaku zgłoszonego i znaków kolizyjnych stwierdził, że podobieństwo występuje w zakresie klas: 16, 25, 35 i 41.

I tak w klasie 16 podobieństwo występuje w zakresie towarów w znaku przeciwstawionym:

1. "ECHO" (CTM-[...]) są to "Prospekty, sprawozdania; materiały szkoleniowe i instruktażowe";

2. ECHO (CTM-[...]) są to "Podręczniki nie związane z tematem finansów lub gospodarczym",

natomiast w znaku zgłoszonym występują towary: "afisze, plakaty, katalogi, fotografie, broszury, kalendarze, kartki pocztowe, naklejki adresowe, nalepki, naklejki, materiały piśmienne, zeszyty dla celów promocji działalności centrów handlowych".

W klasie 25 podobieństwo występuje w zakresie towarów w znaku przeciwstawionym:

1. ECHO (CTM-[...]) są to "Odzież, nakrycia głowy, w tym odzież damska i akcesoria, w tym, szale, apaszki, szale, etole, bolerka, peleryny, poncza, serapy-narzutki, narzutka-ruana, chusta, koszulki, Mantilla-chusta, apaszki, szaliki, czapki, rękawiczki, kurtki, kamizelki, weskits-kamizelki, bolerka, paski, chusty na talię, w tym przepaski, przepaski obis, krawaty, bluzki; odzież zakładana na szyję dla mężczyzn, w tym krawaty męskie, fulary, Ascots i rzemyki zachodnie; odzież przeciwdeszczowa oraz skórzane paski; wyroby pończosznicze, nie włączając butów, a także wkładek, butów, sandałów, drewniaków, podeszw, kapci i innych produktów noszonych na podeszwach stóp i kolców zamiennych do butów golfowych";

2. ECHO (CTM-[...]) są to "Odzież, nakrycia głowy, w tym skarpetki, kapcie, bielizna, bluzki, sukienki, stroje kąpielowe, czapki, rękawiczki, blezery i szorty, wyroby pończosznicze, wyłączając buty, wkładki, buty, sandały, drewniaki, pantofle na podeszwie i innych produktów na podeszwie noszonych na nogach, w tym wyłączając kapelusze do golfa i czapki, daszki golfowe i odzież do golfa i kolce zamienne do butów golfowych", natomiast w zgłoszeniu znaku echo odpowiada każdemu w klasie 25 znajdują się "ubrania, w tym koszule, bluzki, kombinezony, nakrycia głowy dla celów promocji działalności centrów handlowych".

W klasie 35 podobieństwo występuje w zakresie usług w znaku przeciwstawionym:

1. ECHO (IR-[...]) są to "Reklama, uaktualnianie, wynajem i dystrybucja materiałów reklamowych, przygotowanie materiałów reklamowych tj. aktualizacje materiałów reklamowych i pisanie tekstów reklamowych, wykaz towarów w celach reklamowych; obwieszczenie, reklama za pośrednictwem poczty, wynajem powierzchni reklamowych, reklama telewizyjna, publikacja tekstów reklamowych, reklama on-Iine w sieci komputerowej; usługi agencji reklamowej, publikowanie tekstów reklamowych, , marketing, organizacja wystaw w celach handlowych i reklamowych, doradztwo w zakresie organizacji biznesowych, doradztwo w zakresie zarządzania i organizacji; informacje o działalności gospodarczej, pomoc w zarządzaniu działalnością handlową lub przemysłową; doradztwo w zakresie zarządzania";

2. ECHO (CTM-[...]) są to "Kompilacja i świadczenie usług informacji gospodarczej, usługi reklamowe";

3. ECHO (CTM-[...]) są to "Reklama, zarządzanie przedsiębiorstwem, zarządzanie firmą", natomiast w znaku zgłoszonym echo odpowiada każdemu są to "reklama: rozpowszechnianie materiałów reklamowych próbek, druków prospektów, broszur, wynajmowanie miejsc na umieszczanie ogłoszeń lub reklam, zarządzanie działalnością gospodarczą i administrowanie kompleksem biurowym,; marketing, organizowanie wystaw w celach handlowych lub reklamowych oraz doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej w ramach działalności centrów handlowych".

W klasie 41 podobieństwo zaś występuje w zakresie usług w znaku przeciwstawionym ECHO (IR-[...]) i są to "publikacje tekstów innych niż teksty reklamowe, przygotowanie i wydawanie książek, czasopism i (obrazów) sprawozdań, przygotowanie publikacji z komputera (edycja pulpitów), publikacje on-line elektronicznych książek i czasopism, dostarczanie publikacji elektronicznych nie do pobrania", natomiast w znaku zgłoszonym echo odpowiada każdemu są to "publikowanie tekstów innych niż teksty reklamowe w ramach działalności centrów handlowych".

Za bezsporne organ przyjął także to, że wyżej wymienione towary i usługi są do siebie podobne i skierowane do tych samych odbiorców.

Mając powyższe na uwadze oraz powołując się na linię wyznaczoną przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości i dotychczasową praktykę - zarówno swoją, jak i urzędu rozpatrującego znaki wspólnotowe – OHIM, Urząd Patentowy RP stwierdził, że towary/usługi objęte przedmiotowym zgłoszeniem są podobne i będą adresowane do tych samych odbiorców, zaspokajając te same potrzeby potencjalnych konsumentów, co te, do oznaczania których przeznaczone zostały ww. znaki przeciwstawione, z wcześniejszymi pierwszeństwami. Organ stanął na stanowisku, że jeżeli towary/usługi znajdują się w tych samych klasach, to można uznać ich identyczność pomimo różnic w sformułowaniu konkretnych wyrażeń-oznaczeń. Na potwierdzenie przywołał wyrok z 22 czerwca 2010 r. zapadły w sprawie T-563/08. Zauważył przy tym, że towary/usługi mogą zostać uznane za podobne nawet, jeżeli nie zostały umieszczone w tej samej klasie towarowej, gdyż Klasyfikacja Nicejska jest jedynie pomocniczym środkiem przynależności towarów/usług do tego samego rodzaju.

Zdaniem organu towary/usługi, do sygnowania których służą ww. porównywane znaki są jednorodzajowe i komplementarne, a niedopuszczalnym jest udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, jeśli skutkiem tego powstałoby prawo, którego zakres pokrywałby się - choćby w części, z zakresem prawa z wcześniejszym pierwszeństwem. Uwzględniając zatem ww. analizę porównywanych towarów/usług, jak również fakt, że są one adresowane do tego samego kręgu odbiorców, organ uznał je za towary/usługi podobne.

W drugiej kolejności - ustaliwszy w niniejszej sprawie podobieństwo towarów/usług, organ przeszedł do podobieństwa samych znaków. W tym zakresie stwierdził, że zgłoszony znak "echo odpowiada każdemu" jest podobny do słownych znaków "ECHO": IR-[...], CTM-[...], CTM [...], CTM-[...], jak również do znaku CTM-[...] w stopniu, że jego używanie może spowodować wśród odbiorców błąd, polegający w szczególności na skojarzeniu między tymi znakami. Znaki te są do siebie podobne, pod względem wizualnym i fonetycznym. Organ przypomniał, że do stwierdzenia podobieństwa pomiędzy znakami nie jest konieczne rzeczywiste pomylenie znaków, gdyż wystarczy, że zaistnieje taka możliwość. Organ wyjaśnił, że oznaczenia należy porównywać na trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, przy czym do przyjęcia podobieństwa dwóch oznaczeń wystarcza w zasadzie ich zbieżność na jednej z ww. płaszczyzn.

Odnosząc się do stanowiska strony, że zgłoszony przez nią znak jest dłuższy niż przeciwstawione znaki ECHO, tj., że "znak zgłoszony jest znakiem trzywyrazowym, graficznym, co oznacza, że charakteryzuje się indywidualistyczną kolorystyką, układem graficznym i ornamentem liter", Urząd Patentowy RP stwierdził, że zarejestrowane znaki towarowe ECHO oraz zgłoszony znak "echo odpowiada każdemu" są do siebie podobne w stopniu mylącym. Wskazał, że istotnie ww. znaki z wcześniejszym prawem ochronnym są znakami słownymi, składającymi się z jednego słowa "echo", a znak zgłoszony jest znakiem trzy wyrazowym. Nie mniej w ocenie organu ogólne wrażenie jakie wywiera na odbiorcy zgłoszony znak bez wątpienia przywołuje w pamięci wcześniejsze znaki towarowe ECHO. Zarówno w znakach z wcześniejszym prawem ochronnym, jak i w zgłoszonym, dominującym elementem jest to samo słowo "ECHO"-"echo". Określenie "odpowiada każdemu" organ uznał przy tym za połączenie słów, które jest ogólnie przyjęte i nie posiada charakteru odróżniającego. Reasumując podał, że człon "ECHO" w omawianych znakach jest identyczny pod względem fonetycznym i wizualnym.

Odnosząc się do zarzutu zgłaszającej, że rozstrzygając sprawę nie wziął pod uwagę graficznego charakteru zgłoszonego znaku organ zauważył, iż na grafikę znaku "echo odpowiada każdemu" składa się stylizowana czcionka w kolorze czarnym. Jego zdaniem ta stylizowana postać czcionki nie eliminuje kolizji z wcześniejszymi znakami, gdyż jest to zbyt subtelna różnica, która nie jest wystarczającym wyróżnikiem. Nadto oprócz owej stylizowanej czcionki, grafika zgłoszonego znaku nie posiada żadnego innego dodatkowego elementu, który mógłby utkwić w świadomości potencjalnego odbiorcy.

Urząd Patentowy RP uznał, że w przedmiotowej sprawie warstwa słowna porównywanych znaków, a właściwie jej dominujący element, jakim jest słowo "ECHO", jest ich cechą bardzo silną. Dla odbiorcy warstwa ta ma charakter fantazyjny w stosunku do towarów/sług. Jest to istotne, gdyż fantazyjny znak łatwiej zostaje w pamięci klientów, bowiem znak taki dobitniej sugeruje, że każde inne oznaczenie, zawierające te same lub podobne słowa, choćby było inaczej zapisane, może być rozpoczęciem nowej serii znaków tego samego przedsiębiorstwa lub nową wersją dotychczasowego oznaczenia, albo wreszcie klasycznym "odświeżeniem" marki na rynku. Na potwierdzenie organ odwołał się do orzeczenia w sprawie "Lloyd Case" (C-342/97), gdzie Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że mylące podobieństwo znaków wystąpi min. wtedy, gdy odbiorca mógłby uznać, że towary pochodzą od tego samego przedsiębiorcy, bądź z przedsiębiorstwa ekonomicznie z nim powiązanego. Przy identycznych, abstrakcyjnych w stosunku do towarów i usług słowach, prawdopodobieństwo skonfundowania w ten sposób klienta, co do pochodzenia towarów/usług, jest bardzo duże. Aspekt podobieństwa semantycznego i fonetycznego jest ważnym argumentem za uznaniem podobieństwa analizowanych znaków z jeszcze jednego powodu. W ostatnich latach nastąpił szybki rozwój technik multimedialnych oraz wzrost intensywności reklamy radiowej i telewizyjnej, będącej najskuteczniejszą w tej chwili formą dotarcia do klienta. To zdaniem organu spowodowało, że nie tylko wygląd znaku, lecz często jego brzmienie decydują o rozpoznawalności danej marki na rynku.

Zgłaszająca – skarżąca – E. SA z siedzibą w K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła zarzut naruszenia art. 132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, mające wpływ na wynik sprawy, prowadzącą w efekcie do zastosowania tego przepisu w rozpatrywanej sprawie i przyjęcie, że zgłoszony przez nią znak jest podobny do wskazanych innych zarejestrowanych znaków towarowych. Skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji Urzędu Patentowego RP oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ powinien był dokonać rejestracji zgłoszonego przez nią znaku we wszystkich ww. klasach, a nie tylko w części.

Zdaniem skarżącej organ ustalając istnienie mylącego podobieństwa porównywanych znaków nie uwzględnił faktu, że w znaku zgłoszonym znajdują się dodatkowe wyrażenia, tj. "odpowiada każdemu" oraz że znak ten ma specyficzną, oryginalną grafikę. Na potwierdzenie prawidłowości takiego rozumowania przywołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego; z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt II GSK 261/08); z 4 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1091/11 oraz z 26 października 2011 r. sygn. akt II GSK 932/10.

Skarżąca wskazała, że porównywane znaki różnią się jej zdaniem:

1. w warstwie fonetycznej liczbą słów oraz w przypadku znaku "echo odpowiada każdemu" występuje drugi i trzeci, wyraźnie brzmiący i dający się wyodrębnić fonetycznie człon wyrazowy m.in. ze względu na występowanie słów w języku polskim;

2. w warstwie wizualnej znak "echo odpowiada każdemu" jest dłuższy niż znaki "ECHO", a nadto znak "echo odpowiada każdemu" jest znakiem towarowym trzywyrazowym, podczas gdy "ECHO" składa się tylko z jednego wyrazu, a co najistotniejsze znak "echo odpowiada każdemu" jest znakiem towarowym nie tylko słownym (jak w przypadku znaków "ECHO"), ale również graficznym, co oznacza, że charakteryzuje się indywidualistyczną kolorystyką, układem graficznym i ornamentem liter.

Mając powyższe na uwadze skarżąca co prawda zgodziła się z tezą organu, że do przyjęcia podobieństwa dwóch oznaczeń wystarczy w zasadzie ich zbieżność na jednej z powyższych płaszczyzn, nie mniej jednak stwierdziła, że należy wziąć pod uwagę, iż zbieżność taka może być na innych płaszczyznach utwierdzona, albo przeciwnie neutralizowana. Podniosła, że w niniejszej sprawie dochodzi właśnie do takiego przypadku. Dodatkowe słowa "odpowiada każdemu" w sposób wystarczający zapewniają oryginalność i zapobiegają ryzyku wprowadzenia w błąd przeciętnego odbiorcę. Pominięcie więc przez Urząd Patentowy RP kompleksowego badania podobieństwa znaków, choćby na jednej płaszczyźnie, w jej ocenie prowadzi do niepełnej oceny podobieństwa znaków. Podniosła, że w przedmiotowej sprawie organ nie uwzględnił oraz nie przyznał odpowiedniego znaczenia cechom odróżniającym porównywane znaki, czym naruszył zasadę dokonania rzetelnego bilansu podobieństw i różnic badanych znaków. Na potwierdzenie powyższego przytoczyła tezę wyroku ETS z 11 listopada 1997 r. w sprawie SABEL BV v. Puma AG, Rudolf Dassler Sport, C-251/95.

Reasumując ww. wątek skarżąca uznała, że nie można redukować całościowej oceny podobieństwa znaków jedynie do jednej z ww. płaszczyzn. Przy ustalaniu podobieństwa porównywanych znaków towarowych, pominięcie badania znaków nawet na jednej z płaszczyzn powoduje bowiem, że ocena podobieństwa znaków jest niepełna i nie może być podstawą odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Dlatego też ustalenie organu tylko na jednej płaszczyźnie podobieństwa ww. konkurujących znaków towarowych uznała za błędne i niezwalniające go z obowiązku badania podobieństwa na pozostałych płaszczyznach. Badanie we wszystkich płaszczyznach uzasadnia dopiero stwierdzenie, że porównywane znaki nie są podobne i nie powodują u przeciętnego odbiorcy obawy błędu w zakresie pomylenia znaków.

Zdaniem skarżącej organ naruszył prawo również dlatego, że dokonał porównania podobieństwa ww. znaków tak, jakby wszystkie one były znakami słownymi, podczas gdy jej znak został zgłoszony jako słowno-graficzny. Wskazała, że organ naruszył w tym przypadku zasadę badania znaku towarowego jako całości, która polega na uwzględnieniu wszystkich elementów danego oznaczenia przy badaniu podobieństwa porównywanych znaków towarowych.

Ponadto, w ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie nie występuje identyczność usług świadczonych pod znakami wskazanymi przez organ jako podobne, jak również nie zachodzi kolizyjne podobieństwo obu znaczeń. Świadczone przez nią usługi nie są usługami tożsamymi ze świadczonymi przez podmioty uprawnione do znaków przeciwstawionych. Żaden bowiem z uprawnionych nie zajmuje się działalnością deweloperską, a w szczególności nie jest właścicielem centrum handlowego. Dlatego też w jej ocenie, w tej sprawie nie istnieje ryzyko wprowadzenia w błąd przeciętnego odbiorcy, ponieważ podmioty zajmują się inną branżą i nie stanowią dla siebie wzajemnej konkurencji. Stanęła przy tym na stanowisku, że także fakt różnicy terytorialnej w świadczeniu usług ma istotne znaczenie dla niemożności wprowadzenia potencjalnych odbiorców usług w błąd. Wskazała, że dodanie dwóch dodatkowych słów, odróżniających znak zgłoszony od zarejestrowanych tj. "odpowiada każdemu", jako słów występujących jedynie w języku polskim, przez odbiorców nieposługujących się tym językiem, będzie na tyle odróżniający, że nie może doprowadzić do wprowadzenia w błąd.

Skarżąca uważa, że ww. różnice są - ze względu na ich jakość i ilość - na tyle znaczące, że w normalnych warunkach obrotu gospodarczego nie mogą wprowadzać w błąd odbiorców, co do pochodzenia usług oznaczonych omawianymi znakami towarowymi. Podobieństwo przejawiające się jedynie w porównywalnym brzmieniu fonetycznym znaków, przy zaistnieniu innych cech odróżniających, nie jest według niej wystarczające dla stwierdzenia możliwości zaistnienia ryzyka pomyłki u przeciętnych odbiorców usług świadczonych przez nią. Wobec powyższego uznała, że w tej sprawie wyłączone jest niebezpieczeństwo wystąpienia wśród odbiorców błędu, w szczególności polegającego na skojarzeniu między znakami, o którym mowa w art. 132 ust.2 pkt. 2 p.w.p.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa , a mianowicie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 257/12 ocena powstania niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd ze względu na kolizję znaku towarowego z późniejszym pierwszeństwem z zarejestrowanym znakiem towarowym z wcześniejszym pierwszeństwem – w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. wymaga ustalenia:

1. identyczności lub podobieństwa towarów (usług) objętych przeciwstawionymi znakami;

2. identyczności lub podobieństwa samych przeciwstawionych znaków, którą należy badać w trzech płaszczyznach: znaczeniowej, fonetycznej i wizualnej, przy czym dokonując porównania należy wziąć pod uwagę rodzaj porównywanych znaków towarowych;

3. istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd.

Po drugie, ocena ta powinna być przeprowadzona w podanej kolejności we wskazanych trzech płaszczyznach i powinna być całościowa, co zakłada konieczność uwzględnienia wszystkich składników porównywanych oznaczeń. W razie pominięcia pewnych elementów przeciwstawionych znaków – ocena ich podobieństwa będzie niepełna, a zatem nieprawidłowa.

W rozpoznawanej sprawie należy podzielić stanowisko skarżącej, że ocena porównywanych znaków towarowych, a mianowicie spornego znaku towarowego "echo odpowiada każdemu", zgłoszonego dnia 21 października 2011 r. (Z-[...]) przez skarżącą, w stosunku do znaków słownych "ECHO": IR-[...], CTM-[...], CTM [...], CTM-[...], jak również do znaku CTM-[...], została przeprowadzona w sposób niepełny, a zatem niewystarczający do podjęcia ostatecznej decyzji o udzieleniu, bądź nie udzieleniu skarżącej prawa ochronnego na zgłoszony znak w kwestionowanej części klas towarów/usług.

Niewątpliwie ocena podobieństwa towarów/usług dokonana przez Urząd Patentowy RP nie budzi wątpliwości. Niemniej jednak ocena dokonana w pozostałych płaszczyznach, w szczególności w płaszczyźnie znaczeniowej i wizualnej jest niepełna i nie może zostać zaakceptowana przez Sąd. Zdaniem Sądu ocena ta wystarczająco nie odnosi się do argumentów skarżącej zgłaszanych w toku postępowania rejestrowego.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że organ nie ustosunkował się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących użytego w porównywanych znakach wyrażenia "odpowiada każdemu". W tym zakresie skarżąca podnosiła, że słowa "odpowiada każdemu" zapewniają oryginalność i zapobiegają ryzyku wprowadzenia w błąd przeciętnego odbiorcę.

Zarzuty te zostały przez Urząd Patentowy RP potraktowane jako kwestia bez znaczenia w sprawie skoro - jako to zostało wskazane w drugiej decyzji - zdaniem organu wyrażenie "odpowiada każdemu" jest "ogólnie przyjęte", a zatem "nie posiada charakteru odróżniającego". Poświęcając więc jedno zdanie w swej decyzji słowom "odpowiada każdemu", stanowiącym znamienną część znaku, Urząd Patentowy RP w rezultacie uchylił się od oceny spornego znaku w jego całokształcie. Sąd zauważa, że co prawda pożądane jest dokonanie oceny poszczególnych elementów znaku towarowego złożonego z kilku elementów, lecz nie zwalnia to organu od całościowej oceny zgłoszonego oznaczenia.

Idąc tym tokiem rozumowania za trafne należy uznać argumenty skarżącej, że pominięcie przez organ kompleksowego badania podobieństwa znaków, choćby na jednej płaszczyźnie, prowadzi do niepełnej oceny podobieństwa znaków.

Zdaniem Sądu organ nie wyjaśnił powodów dlaczego uznał, że wyrażenie "odpowiada każdemu", występujące w połączeniu ze słowem "echo", nie ma znaczenia dla percepcji znaku przez przeciętnego odbiorcę, który to odbiorca będzie najprawdopodobniej odbiorcą polskojęzycznym.

Z drugiej strony Urząd Patentowy RP dostatecznie wnikliwie nie zbadał roli jaką w spornym znaku pełni słowo "echo", które występuje jako jedyne w znakach przeciwstawionych, a którego warstwa fonetyczna może być różna w zależności od wymowy w poszczególnych językach.

Nie zostało także należycie wyjaśnione dlaczego dominujący - zdaniem organu - element tj. słowo "echo", jest ich cechą bardzo silną (dominującą), skoro sporny znak jest znakiem trzywyrazowym, a dodatkowo słowo "echo" wspólnie ze słowami "odpowiada każdemu" może tworzyć pewną metaforę (przenośnię) różnie rozumianą, w zależności od wyobraźni przeciętnego odbiorcy oraz mając na względzie nazwę firmy skarżącej Spółki "ECHO [...]". W tym kontekście sprawy nasuwa się pytanie czy dokonana przez organ interpretacja warstwy znaczeniowej znaku, pomijająca sens słów "odpowiada każdemu" na korzyść słowa "echo" jest prawidłowa nawet w przypadku uznania podobieństwa towarów/usług.

Niedostatecznie też została przez organ przeprowadzona analiza warstwy graficznej porównywanych znaków. Ocena ta sprowadza się do stwierdzenia, że stylizowana postać czcionki nie eliminuje kolizji z wcześniejszymi znakami. Tymczasem w skardze strona zasadnie podnosi, że znak został zgłoszony jako słowno-graficzny, zaś ocena dokonana przez organ została przeprowadzona jakby wszystkie porównywane znaki były znakami słownymi.

Tymczasem zasadą jest, że znaki towarowe porównuje się całościowo, tzn. biorąc pod uwagę wszystkie tworzące znak elementy łącznie. W znaku towarowym jest to określone słowo lub słowa, a w znaku słowno-graficznym wszystkie tworzące ten znak elementy, a więc słowo (jeżeli jest), grafika, kolor, kompozycja. Nie jest dopuszczalne badanie podobieństwa znaków według dowolnie wybranych elementów oznaczenia, bez wcześniejszej analizy całego znaku (tak NSA w uzasadnieniu wyroku z 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 391/11; por. też: M. Kępiński: Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do źródła pochodzenia towarów w prawie znaków towarowych. ZN UJ, z. 28 Kraków 1982; R. Skubisz, M. Mazurek: Względne podstawy odmowy udzielenia praw ochronnego na znak towarowy. Studia Prawa Prywatnego Warszawa 2009, z. 3-4, s. 137 i nast., por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1091/11).

W konsekwencji Sąd podziela zarzuty skargi, że analiza porównawcza znaków towarowych dokonana przez Urząd Patentowy RP nie zawiera obiektywnego bilansu podobieństw i różnic badanych znaków. W tej sytuacji, aby kontrolowane rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienia do wszystkich wątpliwości występujących w badanej sprawie. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ, co jak wyżej wskazano, nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Należy też podkreślić, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, a nie samodzielne rozstrzyganie spraw na etapie postępowania w Urzędzie Patentowym RP i wyprowadzanie własnych wniosków z materiału dowodowego. Dlatego też tylko i wyłącznie Urząd Patentowy RP może ponownie przeprowadzić opisaną wyżej i pogłębioną analizę przeciwstawionych znaków we wskazanym przez Sąd kierunku.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117 podkreślił, że konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.

Powyżej podniesione okoliczności prowadzą do wniosku, że stanowisko organu nie zasługuje na akceptację bowiem oznacza, iż stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób prawidłowy, gdyż nie wyjaśniono wyżej wskazanych, istotnych wątpliwości, które pojawiły się w toku rozpoznania sprawy i mogły mieć decydujące znaczenie dla ostatecznego jej rozstrzygnięcia. Chodzi tu o ocenę treści warstwy znaczeniowej i w konsekwencji także wizualnej.

Ponownie rozpoznając sprawę Urząd Patentowy RP powinien raz jeszcze ustalić stan faktyczny odnosząc się do wszystkich argumentów skarżącej E. SA z siedzibą w K., zwłaszcza do zarzutów pod adresem analizy wspomnianego bilansu podobieństw i różnic, ze szczególnym uwzględnieniem warstwy znaczeniowej charakteryzującą się użyciem słów "odpowiada każdemu".

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd – działając w oparciu o przepis art. 152 cyt. ustawy – stwierdził, że uchylone decyzje Urzędu Patentowego RP nie podlegają wykonaniu. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.