Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1931/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
article: art. 28, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 206
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Współwłaściciele nieruchomości, na której prowadzi się sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, mają prawa strony w postępowaniu administracyjnym z wniosku innego współwłaściciela o wydanie zezwolenia na prowadzenie takiej działalności.

TEZY

Współwłaściciele nieruchomości, na której prowadzi się sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, mają prawa strony w postępowaniu administracyjnym z wniosku innego współwłaściciela o wydanie zezwolenia na prowadzenie takiej działalności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisławy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. dnia 13 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzja (...) z dnia 13 sierpnia 1999 r. działając na podstawie art. 138 par. 2 Kpa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym Odwołania P.P. Teresy i Zygmunta S. od decyzji z dnia 5 lipca 1999 r. (...), wydanej przez Prezydenta Miasta R., dotyczącej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że decyzją z dnia 5 lipca 1999 r. (...) Prezydent Miasta R., po wznowieniu postępowania, stwierdził, że zezwolenie (...) na sprzedaż napojów o zawartości do 4,5 procent alkoholu oraz piwa o zawartości powyżej 4,5 procent alkoholu dla Stanisławy K. przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w barze piwnym w R. przy ul. S. 14 wydane zostało z naruszeniem prawa, polegającym na nie uwzględnieniu udziału Państwa Teresy i Zygmunta S., jako strony postępowania, jednakże z uwagi na fakt, że w wyniku wznowionego postępowania mogłoby być wydane zezwolenie odpowiadające dotychczasowemu, organ zezwolenia tego nie uchylił.

Od decyzji tej odwołali się P.P. Teresa i Zygmunt S. podnosząc, że narusza ona ich prawa jako współwłaścicieli nieruchomości, w której odbywa się sprzedaż alkoholu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło co następuje:

Nie wchodząc w merytoryczne zarzuty podniesione w odwołaniu P.P. S. stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie nastąpiło na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, ponieważ Teresa i Zygmunt S. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, jeżeli strona bez własnej winy nie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym dotyczącym jej nieruchomości, co oznaczało, że z naruszeniem art. 7 Kpa nie rozważono jej słusznego interesu, we wznowionym postępowaniu organ nie może zastosować art. 146 par. 2 Kpa.

Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją jako wydaną z naruszeniem prawa uchyliło i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W skardze do Sądu Stanisława K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno wskazać przepis prawa, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia, a nie odwoływać się do uzasadnienia nieznanego jej wyroku NSA, ponieważ polskie prawo nie stosuje zasady precedensu sądowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 par. 3 Kpa.

SKO nie odniosło się do meritum sprawy tj. do problemu, czy skarżąca jako współwłaścicielka 1/2 zabudowanej nieruchomości ma prawo prowadzić na niej działalność gospodarczą.

Przed Sądem Rejonowym w R. toczy się postępowanie o zniesienie tej współwłasności. Z okoliczności sprawy wynika, że postępowanie to będzie trwało kilka lat. Według skarżącej organy administracyjne próbują zastąpić sąd powszechny albowiem w swych decyzjach stwierdzają, że na prowadzenie działalności gospodarczej musi dodatkowo uzyskać postanowienie sądu o sposobie korzystania z nieruchomości. Do tej pory Sąd Rejonowy w R. nie nałożył na nią obowiązku zaprzestania naruszania praw własności małżonków S. Wobec tego takiego uprawnienia nie mają organy administracji. Wedle skarżącej z art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ wynika, że prowadzenie działalności gospodarczej jest wolne i dozwolone każdemu na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Wobec tego ona może prowadzić taką działalność ponieważ posiada tytuł prawny do nieruchomości położonej przy. ul. S. 14 - jest jej współwłaścicielką, na nieruchomości wybudowała pawilon, który spełnia warunki baru piwnego oraz warunki określone w art. 18 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stanowi, że ocena prawna w wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Użyty w tym kontekście zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Kiedy zatem mowa o "sprawie" chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację taktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Przykładem tak rozumianej "sprawy" będącej przedmiotem sądowej kontroli wykonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny /art. 1 ustawy o NSA/ są, w szczególności sprawy załatwiane w drodze decyzji administracyjnych wydanych w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego /art. 1 pkt 2 oraz art. 104 Kpa/.

Przy czym pojęcie sprawy administracyjnej wyznacza równocześnie przedmiotowe granice kognicji NSA, który w konkretnym wypadku może podjąć przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszelkich aktów lub czynności podjętych przez organy administracji publicznej we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy" /art. 29 ustawy o NSA/.

Równocześnie należy podkreślić, że sformułowana w art. 30 ustawy o NSA Zasada, w myśl której ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, oznacza, że także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez Sąd i organ będą one nadal związane oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylona w prawie określonym trybie i oczywiście o ile nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97 - OSNAPU 1998 nr 1 poz. 2/.

Naczelny Sąd Administracyjny (...) w dniu 16 czerwca 1998 r. rozpoznał sprawę ze skargi Teresy i Zygmunta S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 14 lipca 1997 r. (...) o uchyleniu decyzji organu I instancji odmawiającej Stanisławie K. wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Sąd ten w wyroku z dnia 6 czerwca 1999 r. w sprawie II SA/Lu 1039/97 ustalił, że Teresa S. jest współwłaścicielką nieruchomości przy ul. S. 14 w R., na której usytuowany jest bar piwny. Bar ten należy, do Teresy K. również współwłaścicielki tej nieruchomości. Sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, których dotyczy postępowanie o udzieleniu zezwolenia ma się odbywać na tej właśnie nieruchomości. Sąd ten nie podzielił poglądu. SKO w odpowiedzi na skargę, że skarżący jako współwłaściciele nie mają interesu prawnego, który legitymowałby ich do udziału w postępowaniu o zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych na tej nieruchomości i wyraził pogląd prawny, że "Współwłaściciel nieruchomości ma interes prawny, a w konsekwencji jest stroną w rozumieniu art. 28 Kpa, w każdym postępowaniu, które tej nieruchomości dotyczy".

Każdy ze współwłaścicieli jest bowiem uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej tylko w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaczem i korzystania z rzeczy przez pozostałych w współwłaścicieli /art. 206 Kc/.

Również i Naczelny Sąd Administracyjny (...) po rozpatrzeniu skargi Teresy S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 24 lutego 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 procent alkoholu podzieli powyższy pogląd. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 1999 r. II SA 671/99 stwierdził, że w sprawie tej nie mogą być ignorowane postanowienia art. 206 Kc a nadto, iż "Wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Lublinie pogląd prawny w sprawie II SA/Lu 1039/97 miał moc wiążącą dla organów rozpoznających tę sprawę, a to zgodnie z przepisem art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

W sprawie nie jest kwestionowane, że Teresa i Zygmunt S. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu o wydanie zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych. Okoliczność ta stanowiła przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Wobec tego w postępowaniu po wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji nie mógł pominąć poglądu prawnego wyznaczonego ww. wyrokach, bez narażenia się na zarzut istotnego naruszenia przepisu art. 30 ustawy o NSA.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wobec tego zaskarżona decyzja prawa nie narusza i dlatego na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji wyroku.