Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 653/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.33 ust 4 pkt 4a i art. 73 ust. 2a
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
Teza: Niewywiązanie się przez bezrobotnego z obowiązku, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 415 ze zm.) powoduje pozbawienie go tego statusu, ale sankcja następuje dopiero po upływie wskazanego w tym przepisie 14-dniowego terminu.

TEZY

Niewywiązanie się przez bezrobotnego z obowiązku, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 415 ze zm.) powoduje pozbawienie go tego statusu, ale sankcja następuje dopiero po upływie wskazanego w tym przepisie 14-dniowego terminu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia WSA del. Agnieszka Miernik Protokolant specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 962/13 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia prawa do pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 962/13, w sprawie ze skargi K. G., w pkt. I uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] oraz decyzję organu pierwszej instancji, tj. Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w sprawie pozbawienia skarżącej prawa do pobierania stypendium z dniem [...] czerwca 2013 r.; w pkt. II uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] o pozbawieniu skarżącej z dniem [...] czerwca 2013 r. statusu osoby bezrobotnej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] uznał skarżącą za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W karcie rejestracyjnej wskazano, że bezrobotna zameldowana jest w K., przy ul. [...]. W dniu rejestracji otrzymała ona również informację, że o każdym przypadku zmiany miejsca zameldowania lub pobytu zobowiązana jest zawiadomić urząd pracy, w którym jest zarejestrowana, podając aktualne miejsce pobytu (część IV pkt 9), oraz że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości urzędu pracy zobowiązana jest powiadomić o tym urząd pracy, w którym jest zarejestrowana i stawić się w urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania (część IV pkt 11).

Następnie Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] orzekł o przyznaniu skarżącej stypendium w wysokości [...] zł brutto miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia [...] maja 2013 r.

W aktach sprawy znajdują się dwa oświadczenia bezrobotnej z dnia [...] lipca 2013 r. o zmianie z dniem [...] czerwca 2013 r. adresu zameldowania na [...], gm. [...] a także o przerwaniu z dniem [...] czerwca 2013 r. stażu odbywanego w "[...]" [...] z powodu zmiany zameldowania.

Mając na uwadze zaistniałe okoliczności, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, ze zm., zwanej dalej: "ustawą") pozbawił K. G. z dniem [...] czerwca 2013 r. statusu osoby bezrobotnej, bowiem z posiadanych dokumentów wynika, iż skarżąca zmieniła miejsce zameldowania poza obszar zakresu działania tutejszego Miejskiego Urzędu Pracy.

W następstwie wydania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej, w tym samym dniu, tj. [...] sierpnia 2013 r., Prezydent Miasta K., na podstawie 9 ust. 1 pkt 14 lit. b i ust. 7, art. 53 ust. 1, 1a, 2 i 6, art. 2 ust. 1 pkt 34 i 35 ustawy wydał drugą decyzję, nr [...], na mocy której orzekł o pozbawianiu skarżącej prawa do pobierania stypendium z dniem [...] czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżąca z dniem [...] czerwca 2013 r. przerwała odbywanie stażu z powodu zmiany adresu zamieszkania. W ocenie organu zmiana adresu zameldowania skutkowała również utratą prawa do pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu.

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania K. G., decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia skarżącej prawa do pobierania stypendium z dniem [...] czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że K. G. nie powiadomiła w ciągu 14 dni Miejskiego Urzędu Pracy w K. o zmianie miejsca zameldowania i nie stawiła się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., tj. urzędzie właściwym dla nowego miejsca zameldowania. Powyższe okoliczności legły u podstaw decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r., mocą której organ pierwszej instancji pozbawił K. G. z dniem [...] czerwca 2013 r. statusu osoby bezrobotnej. Zdaniem organu, utrata statusu osoby bezrobotnej oznacza, że z dniem [...] czerwca 2013 r. strona przestała spełniać również warunki do otrzymywania stypendium stażowego. Utrata prawa do stypendium nastąpiła bowiem z powodu utraty statusu osoby bezrobotnej, a nie z powodu przerwania odbywania stażu, jak błędnie wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji o pozbawieniu skarżącej prawa do pobierania stypendium.

K. G. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i jak wynika z jej treści, domaga się jej uchylenia. Podniosła, że została dwukrotnie wprowadzona w błąd przez pracowników Miejskiego Urzędu Pracy w K., pierwszy raz w dniu [...] czerwca 2013 r., kiedy nie zmieniono jej umowy z powodu zmiany nazwiska w następstwie zawarcia związku małżeńskiego, drugi raz w dniu [...] lipca 2013 r., kiedy uznana została za osobę porzucającą staż, a nie osobę tracącą status bezrobotnego. Z tych przyczyn nie mogła w terminie przenieść się do Powiatowego Urzędu Pracy w K., aby kontynuować staż. Wniosła o wypłatę wynagrodzenia za okres od dnia [...] do [...] lipca 2013 r. i rekompensatę.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za zasadną i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, jak również decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 2a. Z kolei art. 73 ust. 2a ustawy stanowi, że w przypadku zmiany przez bezrobotnego miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy bezrobotny jest obowiązany powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, oraz stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie kwestionując zasadności utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, a następnie utraty uprawnienia związanego z tym statusem, w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2013 r. nieprawidłowo określono datę utraty przez skarżącą prawa do pobierania stypendium, wskazując dzień [...] czerwca 2013 r., tj. datę zameldowania się skarżącej w miejscowości [...]. Z tą samą datą organ pierwszej instancji orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, która to decyzja poprzedziła wydanie decyzji o utracie prawa do pobierania stypendium. Tymczasem utrata prawa do pobierania stypendium nie mogła nastąpić wcześniej, niż wynika to z art. 73 ust. 2a powołanej ustawy, który wyznacza bezrobotnemu zmieniającemu miejsce zamieszkania termin 14 dni na zgłoszenie się w nowym urzędzie pracy. W konsekwencji, ponieważ data utraty statusu osoby bezrobotnej przesądza o dacie utraty uprawnień związanych z tym statusem, w tym prawa do zasiłku oraz prawa do pobierania stypendium, źródłem błędnego określenia momentu utraty uprawnień do stypendium w zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie w tej kwestii zawarte w decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej przez skarżącą.

Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę, zastosował w niniejszej sprawie art. 135 P.p.s.a., gdyż uznał, że niezbędne jest wzruszenie ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej. Mieści się ona bowiem w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo sądowe, wskazał, że skutek prawny w postaci utraty statusu bezrobotnego następuje dopiero po upływie 14 dni od daty dokonania przez stronę zameldowania w nowym miejscu pobytu. Skoro ustawodawca wyraźnie daje bezrobotnemu 14 dni od daty zmiany miejsca zameldowania na powiadomienie o tym fakcie urzędu pracy, w którym jest zarejestrowany oraz stawienie się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania (art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy), to pozbawienie statusu bezrobotnego może nastąpić tylko po upływie wskazanego terminu. Brak jest zatem podstaw do orzekania w takich sytuacjach o pozbawieniu statusu bezrobotnego z dniem zmiany miejsca zameldowania, w szczególności w kontekście art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym, w przypadku niestawiennictwa w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie (i niepowiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa) pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w urzędzie pracy. Nie ma powodów aby termin, o którym mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy traktować odmiennie niż termin wynikający z art. 33 ust. 4 pkt 4. W obu przypadkach chodzi o termin, którego niedochowanie rodzi skutek w postaci utraty statusu bezrobotnego.

Podsumowując, Sąd pierwszej instancji wskazał, że utrata statusu osoby bezrobotnej w myśl art. 33 ust. 4 pkt. 4a w związku z art. 73 ust. 2a i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy, powoduje konieczność wydania decyzji o utracie prawa do pobierania stypendium. W konsekwencji utrata tego prawa nie może nastąpić wcześniej aniżeli utrata statusu bezrobotnego. Powinna zostać stwierdzona w tej samej dacie. Jeśli zatem z naruszeniem norm prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4 pkt 4a i art. 73 ust. 2a ustawy orzeczono o utracie statusu bezrobotnego z nieprawidłową datą, to wydanie w ślad za tym decyzji o utracie prawa do stypendium z tą samą, nieprawidłową datą, uznać także należy za działanie podjęte z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 53 ust. 6 w związku z art. 73 ust. 2a i art. 9 ustawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wojewoda [...].

Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazał na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 33 ust. 4 pkt 4a i art. 73 ust. 2a ustawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż skoro ustawodawca daje bezrobotnemu 14 dni od daty zmiany miejsca zameldowania na powiadomienie o tym fakcie urzędu pracy, w którym jest zarejestrowany oraz stawienie się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, to pozbawienie statusu bezrobotnego może nastąpić tyko po upływie wskazanego terminu. Terminu 14 dni nie należy utożsamiać z terminem stawiennictwa wskazanym w art. 33 ust. 4 pkt 4 powołanej ustawy, pomimo że w obu przypadkach chodzi o termin, którego niedochowanie rodzi skutek w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej. Termin 14 dni nie oznacza, że niestawiennictwo w tym terminie powoduje, iż osoba bezrobotna przestaje spełniać warunki osoby bezrobotnej. Oznacza to, że osoba, która przestaje być zameldowana na terenie działania urzędu pracy może zachować status, o ile dopełni pewnych czynności w ciągu wskazanych 14 dni.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

Powołana podstawa kasacyjna w postaci błędnej wykładni art. 33 ust. 4 pkt 4a i art. 73 ust. 2a ustawy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji właściwie odczytał ich treść.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 33 ust. 4 pkt 4a i art. 73 ust. 2a ustawy polegającą na nieprawidłowym ustaleniu daty, z jaką organ pozbawia bezrobotnego tego statusu. Podkreślił, że sankcja za niedopełnienie przez bezrobotnego obowiązku, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy, czyli niestawienie się w ciągu 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania w nowym powiatowym urzędzie pracy dotyka bezrobotnego tylko za sam fakt, że nie stawił się w urzędzie pracy w określonym terminie, niezależnie od tego, jaka była przyczyna niedokonania ciążącej na bezrobotnym powinności. Pozbawienie natomiast osoby bezrobotnej statusu następuje z dniem zmiany miejsca zameldowania, nie zaś z 14 dniem od zmiany miejsca zameldowania. Wskazał również, że termin 14 dni nie oznacza, iż niestawiennictwo w tym terminie powoduje, że osoba bezrobotna przestaje spełniać warunki osoby bezrobotnej.

W myśl art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 2a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, osoba bezrobotna traci status bezrobotnego, gdy nie powiadomi o zmianie miejsca zamieszkania urzędu pracy, w którym jest zarejestrowana oraz nie stawi się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania.

Należy wskazać, że osoba bezrobotna, która zmieniła miejsce zameldowania, co skutkuje również zmianą właściwości miejscowej powiatowego urzędu pracy, chcąc zachować przyznany jej status bezrobotnego, musi dokonać w zakreślonym terminie czynności, o których mowa w art. 73 ust. 2a ustawy. Ma ona 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania na powiadomienie o tym fakcie urzędu pracy, w którym jest zarejestrowana oraz na stawienie się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania. Owszem, rację ma autor skargi kasacyjnej, że przez cały ten okres, tj. 14 dni, licząc od dnia zmiany miejsca zameldowania, osoba posiadająca status bezrobotnego, nie przestaje spełniać warunków osoby bezrobotnej, jednakże wskazać należy, że traci ona ten status w momencie, gdy nie wypełni we wskazanym wyżej terminie nałożonych na nią obowiązków, określonych w powołanym wyżej przepisie. Jest to rodzaj sankcji za niedopełnienie w terminie opisanych wyżej czynności. Bezrobotny, zmieniający miejsce zameldowania mógłby ten status w dalszym ciągu zachować, ale tylko pod warunkiem spełnienia nałożonych na niego obowiązków. Z niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca, mająca status bezrobotnego oraz pobierająca stypendium w okresie odbywania stażu, w dniu [...] czerwca 2013 r. zmieniła adres zameldowania na [...], gm. [...], zmieniając tym samym właściwość powiatowego urzędu pracy. Z tą samą datą przerwała staż odbywany w "[...]" [...] z powodu zmiany zameldowania. O zaistniałym zdarzeniu poinformowała Miejski Urząd Pracy w K., w którym była zarejestrowana jako bezrobotna, dopiero w dniu [...] lipca 2013 r., podając w swoim oświadczeniu, że zapomniała powiadomić o tym fakcie urząd z powodu ważnych zdarzeń w jej życiu. Nie stawiła się natomiast w powiatowym urzędzie pracy, właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w 14-dniowym terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy, mimo prawidłowego pouczenia ją przez organ o tym obowiązku (pkt 11 cz. IV podpisanej przez skarżącą w dniu [...] sierpnia 2012 r. informacji dla bezrobotnych).

W związku z tym oczywiste jest, że skarżąca, nie spełniając żadnego z warunków określonych w art. 73 ust. 2a ustawy, została pozbawiona statusu bezrobotnego, czego konsekwencją było pozbawienie jej również prawa do pobierania stypendium w okresie odbywania stażu. Mając jednak na uwadze, że niestawiennictwo w terminie 14 dni w nowym urzędzie pracy nie spowodowało, że przestała ona spełniać warunki osoby bezrobotnej, co przyznaje także sam autor skargi kasacyjnej, to tym samym pozbawienie jej statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4a ustawy przed upływem tego terminu, w którym skarżąca jako osoba bezrobotna korzystała jeszcze z pełni uprawnień związanych z tym statusem jest nieprawidłowe. Z tych przyczyn utrata statusu osoby bezrobotnej nie może nastąpić wcześniej niż po upływie ustawowego 14-dniowego terminu od dnia zmiany miejsca zameldowania, który przysługuje na powiadomienie dotychczasowego urzędu pracy o zmianie miejsca zamieszkania oraz stawienie się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania. Niewywiązanie się przez bezrobotnego z obowiązku, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy powoduje pozbawienie go tego statusu, ale sankcja ta następuje dopiero po upływie terminu wskazanego w tym przepisie. Błędnie zatem skarżąca została pozbawiona powołanych wyżej praw z dniem [...] czerwca 2013 r., tj. z dniem, w którym zmieniła swój adres zameldowania.

Prawidłowo zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, że skoro art. 33 ust. 4 pkt 4a cytowanej ustawy stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 2a, to należy przyjąć, że skutek prawny w postaci utraty spornego statusu następuje dopiero po upływie 14 dni od daty dokonania przez stronę zameldowania w nowym miejscu zamieszkania.

Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.