Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 439/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 60
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi P spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Dnia 15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( dalej jako: BP ARiMR ) wpłynął wniosek P sp. z o.o. (dalej jako: spółka, skarżąca) o przyznanie płatności na rok 2015, w tym m.in. płatności rolnośrodowiskowej ( PROW 2007-2013, dalej jako: płatność PRŚ).

Spółka zadeklarowała do płatności działki rolne A,B,C i D o łącznej powierzchni 69,33 ha, położone na działkach ewidencyjnych [...], obręb [...], nr [...], obręb [...] oraz nr [...], obręb [...] w ramach pakietu 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 uprawy rolnicze ( 69,33 ha ) oraz pakiet 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.1 produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych.

2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR odmówił skarżącej spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013. Odmowę przyznania pomocy organ I instancji uzasadnił brakiem przesłanek do uznania skarżącej za podmiot samodzielnie prowadzący działalność rolniczą, posiadający autonomię w zakresie zarządzania, jak również stwierdził brak dokumentów potwierdzających samodzielność ekonomiczną gospodarstwa. Organ uznał, iż spółka jak też P.M., D.M., M.M. oraz inne osoby fizyczne i prawne stanowią jednego rolnika. Stwierdził, iż wszystkie jednostki produkcyjne, tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo, prowadzone przez osoby powiązane rodzinnie lub służbowo z osobą P.M.. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, iż takie elementy jak: struktura i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, struktura osobowa (te same osoby występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2015 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków z Unii Europejskiej, z pominięciem ograniczenia co do powierzchni i degresywnych stawek płatności obowiązujących w programach ONW i PRŚ. Ponadto na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2015, gdyż były one użytkowane przez grono osób powiązanych personalnie z P.M.. Organ uznał, iż zaszły podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w kilku podmiotach D.M. i M.M. oraz jako pełnomocnika P.M., a także wspólny adres dla siedziby kilku spółek. W ocenie organu zorganizowanie wielu spółek prawa kapitałowych przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej stanowi sztuczne działanie w celu obejścia przepisów prawa w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanego dalej rozporządzeniem 1306/2013.

3. W wyniku odwołania spółki i po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego w związku z wnioskami spółki, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Dyrektor OR ARMiR) decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512), art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 ( Dz.U. z 2016 r. poz. 1387 ), § 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej jako: rozporządzenie PRŚ, art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), art. 60 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy przedstawił unijne i krajowe przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie, a dotyczące zasad przyznawania płatności PRŚ w odniesieniu do wniosków składanych w roku 2015. Wskazał, że stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ płatność ta jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. do działek rolnych o łącznej powierzchni co najmniej 1 ha, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, i na których realizuje on 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005 jak też spełnia warunki przyznania PRŚ w ramach określonych pakietów i wariantów. Zgodnie natomiast z § 20 ust. 2 rozporządzenia PRŚ, przy obliczaniu wysokości płatności uwzględnia się działki rolne dla których obowiązują stawki płatności w kolejności od najwyższych do najniższych.

Dalej organ wskazał na obowiązki organu i strony postępowania wynikające z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW, oraz definicje rolnika z art. 2 ust. 1a rozporządzenia nr 1306/2013, odsyłającą do art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 oraz znajdującą się tych przepisach definicję gospodarstwa rolnego (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 oraz z art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008). Wskazał na art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Organ wskazał na wynikające z art. 39 ust. 1 Traktatu cele wspólnej polityki rolnej: a)zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b)zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d)zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e)zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. W uzupełnieniu wskazywanych wyżej celów, zgodnie z art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L 2013.347.487 ze zm.) - nazywanego dalej rozporządzeniem nr 1305/3013 - w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do następujących celów: a) wspierania konkurencyjności rolnictwa; b) zapewnienia zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; c) osiągnięcia zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że ocena całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie P sp. z o.o. o przyznanie płatności PRŚ na rok 2015 wskazuje, że spółka nie jest samodzielnym podmiotem, a utworzona została wyłącznie w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż faktycznie przysługujące. Podkreślił, że zasadniczym celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską, m.in. płatności PRŚ, jest wspieranie rolników tj. osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Płatności PRŚ są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Płatności PRŚ są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, określonych w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską gdzie wskazano, iż celami wspólnej polityki rolnej są: a)zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c)stabilizacja rynków; d)zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e)zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów. Podkreślił, że system dopłat ustanowiony został dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie

Organ odwoławczy wskazał, iż krajowy legislator, określając szczegółowe warunki przyznawania płatności, wskazuje na posiadanie jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380). Na tle wskazanych przepisów, w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, iż to nie P sp. z o.o. była faktycznym posiadaczem gruntów rolnych, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2015 przez spółkę wchodziły bowiem w skład jednego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez rodzinę: P.M., D.M., M.M. oraz powiązane z nimi osoby tj. M.P., T.F. oraz M.D.. Działki zgłoszone do płatności przez P sp. z o.o. były zarządzane przez te osoby, które - poprzez utworzenie kilku spółek - sztucznie podzieliły grunty wchodzące w skład jednego gospodarstwa rolnego, w którym rolę zarządczą w sposób ciągły wypełnia P.M.. Przedmiotowy podział miał na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez wnioskującą spółkę oraz osoby nienależnych uprawnień do płatności PRŚ oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR. Organ podkreślił przy tym, iż P sp. z o.o. została już uznana za podmiot sztucznie wykreowany wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami wspólnej polityki rolnej w wyrokach tutejszego Sądu w sprawach: II SA/Go 740/15, II SA/Go 741/15, II SA/Go 742/15, II SA/Go 743/15, II SA/Go 744/15, II SA/Go 745/15 oraz II SA/Go 738/15, II SA/Go 739/15.

Następnie Dyrektor OR ARiMR, na potwierdzenie tezy dotyczącej sztucznego podziału gospodarstwa przez P.M. oraz powiązane z nim osoby, jak również faktu, iż P sp. z o.o. (oraz inne spółki) nie jest wyodrębnionym, samodzielnym producentem rolnym, przedstawił mechanizm mający na celu zmaksymalizowanie wysokości otrzymanych płatności oraz uzyskanie płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia maksymalnej powierzchni do jakiej na mocy przepisów prawa przysługują płatności. Organ podał, iż z systemu, o którym mowa w ustawie EP (zwanego dalej systemem ZSZiK) wynika, iż P.M. w roku 2005 zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha gruntów rolnych, które zgłosił jako osoba fizyczna, jak również jako wspólnik 5 spółek kapitałowych. W kolejnych latach funkcjonowania dopłat do gruntów rolnych finansowanych ze środków unijnych wzrastał zarówno areał deklarowany do płatności, jak i ilość spółek powiązanych z osobą P.M.. W roku 2008 P.M. oraz 39 powiązanych z nim spółek zgłosiło do płatności 2865,72 ha, w roku 2009 spółek zgłaszających grunty rolne do płatności, powiązanych kapitałowo z osobą P.M., było już 60 (łączny zgłaszany areał wynosi 3988,25 ha). Na przestrzeni kolejnych trzech lat liczba spółek systematycznie wzrastała. W roku 2012 podmiotów takich było 90, a w 2013 ilość podmiotów, które osobowo oraz kapitałowo powiązane były z P.M. wzrosła do 103, które to zgłosiły do płatności łączny areał wynoszący 3630,93 ha gruntów rolnych. W roku 2015 ilość zarówno spółek powiązanych rodzinnie bądź zawodowo z P.M., jak i wielkość zgłaszanego przez spółki do płatności areału uległy znaczącym ograniczeniom albowiem podmiotów zgłaszających grunty do płatności było 5 (pięć). Podmioty te zgłosiły łącznie do płatności na rok 2015 areał wynoszący 891,98 ha. Następnie organ tabelarycznie przedstawił zależności i powiązania personalne występujące pomiędzy grupą osób związanych (w różnej formie) z osobą P.M. (również spółki, której dotyczy niniejsze postępowanie tj. P sp. z o. o.) oraz obszary deklarowane do płatności przez poszczególne podmioty.

Na podstawie analizy tych danych organ odwoławczy stwierdził, iż osoby fizyczne powiązane z P.M. tj. M.M., D.M., T.F. oraz M.P. - w roku 2015 (którego dotyczy postępowanie wszczęte na wniosek P sp. z o. o.) występują jako: wspólnik, udziałowiec, prezes zarządu lub pełnomocnik w 5 spółkach kapitałowych. Organ wskazał na zasadniczą różnicę pomiędzy ilością spółek, powiązanych z osobą P.M., zgłaszających grunty do płatności w roku 2013 (103 spółki prawa handlowego), a rokiem 2015 (5 spółek) oraz zgłaszanym przez te spółki areałem, co uznał za okoliczność nieprzypadkową. Podał, iż trzy z wnioskujących w roku 2015 spółek tj. D sp. z o.o., Di sp. z o. o. oraz P sp. z o. o. już na początku 2014 r. zaczęły przejmować inne spółki powiązane z P.M., co zdaniem organu, stanowi wynik zintensyfikowanych działań organów ARiMR, które konsekwentnie odmawiały przyznania płatności za lata 2011, 2012, 2013 i 2014 zmultiplikowanym spółkom powiązanym z osobą P.M.. Suma zgłoszonych obszarów przez spółki powiązane z P.M. oraz związanymi z nim osobami w roku 2015 zgłoszonych do płatności PRŚ wynosi 547,53 ha w pięciu wariantach.

Organ przytaczając regulacje § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w odniesieniu do pakietów zgłoszonych we wniosku wyliczył, że kwota łączna tych płatności jaką mogłyby otrzymać poszczególne spółki powiązane z P.M. wyniosłaby 388 957 zł i byłaby o 177 387,13 zł wyższa niż w przypadku gdyby nie doszło do podziału posiadanego przez P.M. areału. W takim przypadku faktycznie przysługująca do łącznej powierzchni przy obu pakietach, z zastosowaniem przepisów modulujących, kwota wyniosłaby 211 570 ,33 zł.

Dyrektor OR ARiMR wskazał również, iż przedmiotowa sprawa dotyczy płatności PRŚ, jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2015 multiplikowanie przez grupę osób powiązanych z P.M. spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, a realizowanych przez ARiMR tj. płatności ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW, przedstawiając stosowne wyliczenia.

Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż tworzenie przez P.M. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty ma charakter działania ukierunkowanego na obejście nie tylko przepisów § 20 rozporządzenia PRŚ, ale też art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW.

W kontekście sztucznego stworzenia warunków do uzyskania wnioskowanych płatności Dyrektor OR ARiMR przeanalizował historię spółki P od momentu jej zawiązania [...] maja 2009 r. przez D. i P.M., z których pierwszy został prezesem w/w spółki, a drugi jej prokurentem. Wskazał, że w dalszych latach istnienia spółki zmieniali się jej prezesi, a funkcję tą pełnili: M.M. i M.D.. Na dzień [...] stycznia 2014 r. wspólnikami spółki P byli: M.P. oraz D.M. (vide: lista obecności Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników spółki, z której wynika również, iż przewodniczącą zgromadzenia była M.M., a protokolantem M.D. – prezes spółki). Następnie na dzień [...] czerwca 2014 r. wspólnikami P sp. z o.o. byli: D.M., M.M., T.F., E sp. z o.o. oraz M.P.. Co istotne, w roku 2015 P sp. z o.o. reprezentowała również M.P. (prezes zarządu Di sp. z o.o. oraz P sp. z o.o. oraz wspólnik w E sp. z o.o.), która została umocowana jako pełnomocnik i osoba udzielająca wyjaśnień w trakcie inspekcji działek zgłaszanych przez P do płatności na rok 2015 dokonywanej przez jednostkę certyfikującą ( protokół nr [...] z dnia [...] października 2015 r.).

W dalszej kolejności organ przeanalizował historię działek ewidencyjnych zgłoszonych do płatności PRŚ na 2015 r. W jej podsumowaniu stwierdził, że wszystkie z tych działek były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których - w różniej formie - rolę zarządczą pełni bądź pełnił P.M. lub też osoby prawne bądź fizyczne powiązane z nim pod względem rodzinnym lub podległości służbowej. Zdaniem organu odwoławczego, przeniesienia posiadania analizowanych działek mają charakter pozorny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby, powiązane w różnym zakresie z P.M.. W kontekście powyższego organ zauważył, iż w dniu [...] kwietnia 2016 r. prezes zarządu P sp. z o.o. wniósł do sprawy dokumentację dotyczącą potwierdzającą prawo własności spółki do gruntów (działki [...]) jej gospodarstwa. W ocenie organu, P sp. z o.o. jest właścicielem przedmiotowych działek jednakże w roku 2015, jak i w latach wcześniejszych, nie była ich posiadaczem albowiem działkami dysponowała wskazana wyżej grupa osób z nadrzędną rolą P.M., który występując we własnym imieniu - ze względu na regulacje § 20 rozporządzenia PRŚ, jak również mających zastosowanie dla odrębnych programów pomocowych art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW - nie otrzymałby pomocy finansowej na rok 2015 w takiej łącznej wysokości w jakiej mógłby otrzymać oddzielne, gdyby nie sztucznie stworzone spółki.

Dalej organ odwoławczy dokonał tabelarycznego zestawienia siedzib spółek powiązanych z osobą P.M., członkami jego rodziny i jego współpracownikami oraz adresów do korespondencji, jakie osoby reprezentujące przedmiotowe spółki podawały rejestrując podmioty w ARiMR jako producentów rolnych, co zdaniem organu potwierdza tezę, iż zostały one stworzone wyłącznie celem maksymalizacji zysków płynących z unijnych dotacji przysługujących producentom rolnym. Organ zauważył, iż adres do korespondencji w przypadku spółek powiązanych z P.M. oraz jego dziećmi i współpracownikami pozostaje zawsze bez zmian tj. ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.). Zdaniem organu, P.M. ma wpływ na działalność spółki, a organ zarządczy P sp. z o.o. działa w sposób dwutorowy: kreuje substrat osobowy spółki w taki sposób by wyeliminować jej związek z osobą P.M. - co ma na celu wykazanie przed organami ARiMR odrębności czy samodzielności w działaniach spółki, a jednocześnie - współpracując z innymi instytucjami (bank, organy administracji) - daje P.M. nieograniczony wgląd w najistotniejszy aspekt funkcjonowania spółki tj. w jej finanse.

Następnie organ odwoławczy szeroko przedstawił wyniki szczegółowej analizy dokumentacji dotyczącej działalności spółki (w tym finansowej), które potwierdziły brak samodzielności i odrębności P sp. z o.o. od innych spółek personalnie powiązanych, wskazując iż stanowi ona sztuczny twór, nastawiony wyłącznie na deklarowanie do płatności gruntów rolnych, które faktycznie nie są w jej posiadaniu. Zdaniem organu przedmiotowymi gruntami, ( bez względy na status ich formalnej własności), jak i gruntami zgłaszanymi przez wskazane w niniejszej decyzji inne spółki, rokrocznie dysponuje P.M., rozdysponowujący grunty w zależności od potrzeb celem pozyskiwania płatności w kwocie większej niż faktycznie przysługiwałaby dla jednego, spójnego gospodarstwa rolnego gdyby grunty zgłaszane przez wszystkie spółki nie zostały podzielone w sposób pozorny. Odnosząc się do definicji gospodarstwa rolnego z art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 oraz z art. 2a rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, organ stwierdził, iż spółka P nie spełnia wynikających z nich przesłanek, gdyż nie posiada odrębnego kierownictwa albowiem P.M. kreuje działalność spółki, ma wystarczającą wiedzę i wpływ na jej funkcjonowanie, a działania takie umożliwia mu formalny prezes zarządu P sp. z o. o.

W świetle powyższych rozważań Dyrektor OR uznał ustalenia organu I instancji za prawidłowe, stwierdzając, iż do przedmiotowego postępowania zastosowanie znajduje art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Mając na uwadze powyższą regulację organ zwrócił uwagę, iż konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Organ dodał, iż do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie uwzględniona została całość okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności, a aplikowanie o pomoc finansową przez te same osoby w ramach kilku spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za bezzasadne. Odnośnie błędnego zastosowania przez organ art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w zw. z art. 88 tiret trzecie rozporządzenia nr 1305/2013 oraz naruszenia art. 2 rozporządzenia nr 1166/2008 organ odwoławczy wskazał, iż na mocy art. 74 rozporządzenia nr 1306/2013 jego przepisy obowiązują i znajdują zastosowanie od dnia 1 stycznia 2015 r. W związku z faktem, iż niniejsza sprawa dotyczy operacji realizowanych w roku 2015, to tym samym zarzut zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 uznano za bezzasadny. Ponadto organ wyjaśnił, iż nawet gdyby zastosować w niniejszej sprawie regulację art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 25/8 z 28.01.2011), to jego idea odpowiada w swej istocie regulacji wyrażonej w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 albowiem odnosi się do eliminowania z przyznawania płatności wszelkich podmiotów, które stworzyły sztuczne warunki w celu obejścia przepisów prawa i otrzymania płatności ze środków finansowych UE. Organ zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt C-434/12, w którym dokonano wykładni przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, która stanowi punkt odniesienia do innych przepisów stanowiących o tworzeniu przez podmioty wnioskujące o pomoc finansową sztucznych warunków - co można odnieść również do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

W kontekście zastosowania definicji gospodarstwa rolnego określonej w art. 2 rozporządzenia nr 1166/2008 Dyrektor OR odesłał do szczegółowych wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu niniejszej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego niezastosowanie wskazał, iż regulacja ta nie znajduje zastosowania do płatności PRŚ.

Za nieuzasadnione uznał także organ zarzut naruszenia art. 6 i art. 8 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z prawem, błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenia wszelkich reguł przyzwoitego postępowania dowodowego, w szczególności supozycyjnych twierdzeniach nie wynikających z materiału dowodowego, sprowadzenia zasady swobodnej oceny dowodów do instrumentalnego wykazywania zawczasu przyjętej tezy. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa mającymi zastosowanie w sprawie, materiał dowodowy oceniony został w całości, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, do przedłożenia których zobligowana była strona postępowania.

Następnie organ szczegółowo odniósł się do zarzutów i okoliczności i wniosków podniesionych przez stronę w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. opisując je i uzasadniając powody uznania ich za bezzasadne, dodając przy tym, iż część z zarzutów została wcześniej podniesiona w odwołaniu. Ponadto organ przytoczył fragmenty zeznań świadków złożonych w toku postępowania i oświadczeń strony, stwierdzając w wyniku ich analizy, iż nie wnoszą one do sprawy okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, a - co więcej - ich treść w daleko idącym stopniu wzbudza jeszcze w organie odwoławczym szereg wątpliwości zarówno co do prawdziwości podnoszonych twierdzeń, jak i rzetelności wniesionej przez spółkę dokumentacji finansowej. Odnosząc się do żądań wyrażonych w tym piśmie organ stwierdził m.in., iż nie neguje prowadzenia na gruntach zadeklarowanych do płatności przez P działalności rolniczej również za pomocą własnego parku maszynowego, jednakże nie można dać wiary stwierdzeniom, iż prowadzenie działalności rolniczej odbywało się bez wpływu P.M.. Zgromadzony materiał dowodowy uprawnia do przeciwnych wniosków tj. uznania stworzenia przez P.M. nieformalnej struktury powiązanych z nim podmiotów ( spółek i osób fizycznych) celem obejścia przepisów prawa dla uzyskania zmaksymalizowania płatności.

W końcowych rozważaniach organ odwoławczy wskazał na konieczność odróżnienia samodzielnego bytu P sp. z o.o. jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego spółka - w świetle przytoczonych okoliczności zdaniem organu - w roku 2015 nie czyniła.

6. W skardze na decyzję organu odwoławczego spółka domagała się uchylenia decyzji obu instancji. Skarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 2 rozporządzenia nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji gdy materia w tym rozporządzeniu dotyczy sfery statystyki i nie może mieć zastosowania w sprawie powyższej, w szczególności poprzez stosowanie definicji gospodarstwa, dla którego ustawodawca ustanowił definicję legalną we właściwym akcie prawa obowiązującego,

- art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013 w związku z art. 88 tiret 3 rozporządzenie 1305/2013 stanowiącego, iż rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 stosuje się nadal do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 r. - tj. prze jego błędne zastosowanie wobec niemożności stosowania go w sprawach ONW i PRŚ gdzie ewentualnie winny być stosowane przepisy rozporządzenia nr 65/2011 i nr 1698/2005,

- art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie dyspozycji ustępu 5 tegoż przepisu, w przypadku zagregowania rolników w grupę osób fizycznych lub prawnych,

oraz naruszenie przepisów art. 6, 7 i 8 Kpa, błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenia wszelkich reguł przyzwoitego postępowania dowodowego, sprowadzenie zasady swobodnej oceny dowodów do instrumentalnego wykazywania jedynie zawczasu przyjętej przez organ tezy i wskazywanie w decyzji nieprawdy (dotyczy to domniemanej informacji jakoby osoby fizyczne wskazane na str. 14 decyzji PRŚ występowały o płatności podczas, gdy żadna z nich, poza M.D., nie złożyła wniosku w roku 2015).

W motywach skargi podnosiła, iż wadliwe jest powoływanie się przez organy na nowe akty prawne bez uwzględnienia przepisów przejściowych. Nadto nieznajomość przepisów Kodeksu handlowego skutkowała po stronie organów nieumiejętnością rozróżnienia sfery właścicielskiej od zarządzającej, które są podstawą istnienia spółek prawa handlowego jak też roli organów spółki od prerogatyw jej wspólników.

7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 organ wskazał, iż przepis ten stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Podtrzymał stanowisko, że skarżąca spółka utworzona została w celu sztucznego pomniejszenia powierzchni gospodarstwa rolnego, co jest działaniem sprzecznym z celem wsparcia, które promuje przede wszystkim pomoc finansową dla mniejszych gospodarstw rolnych i w tym celu przepisy wprowadziły tzw. modulację, czyli pomniejszenie dopłat w przypadku przekroczenia przez gospodarstwo określonej powierzchni. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 rozporządzenia 1166/2008 organ powołał się na orzeczenie WSA w Warszawie sygn. akt. VIII SA/Wa 928/16, potwierdzające iż ten przepis ma zastosowanie w stosunku do płatności do gruntów rolnych. Dyrektor OR nie podzielił stanowiska skarżącej spółki w zakresie naruszenia przepisów Kpa.

8. Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, iż w toku postępowania nie przeprowadzono wszystkich czynności wnioskowanych przez skarżącą w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r., a mianowicie nie przeprowadzono czynności wnioskowanych w punktach: 2-7 oraz 11. Odnośnie wniosku z punktu 7 organ nie załączył akt dotyczących finansowania w ramach działania modernizacji gospodarstw rolnych przez OR ARMiR, z których wynika, że spółka nie stworzyła sztucznych warunków gospodarowania. Pełnomocnik zarzucił, że w sprawie nastąpiło błędne zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 ze względu na kontynuację zobowiązania, które zostało rozpoczęte w 2013 r., wobec czego powinny być zastosowane przepisy poprzednio obowiązujące.

Pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

9. Po zamknięciu rozprawy do akt wpłynęło pismo prezesa skarżącej z dnia [...] września 2017 r. z wnioskiem o rozważenie przez Sąd otwarcia rozprawy na nowo. Podniósł w nim, że z treści decyzji wynika iż wniosek o płatność PRŚ złożony był w ramach PROW 2007-2013, co oznacza obowiązek stosowania przepisów obowiązujących przed wprowadzeniem rozporządzeń nr 1305/2013 i 1306/2013. Nadto ponowił zarzut nieprzeprowadzenia wniosków dowodowych z pkt 2-7 i pkt 11 pisma z [...] listopada 2016 r. ( k-84 ).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej jako: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji Sąd uznał, że nie narusza ona przepisów w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się bowiem w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa materialnego jak też przepisów postępowania w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 Ppsa tj. mającym wpływ na jej treść.

11. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia Dyrektora OR ARiMR w pierwszej kolejności odnieść się należało do stanowiska strony skarżącej, wedle którego art. 88 zd. 2 rozporządzenia 1305/2013 nakazywał stosowanie w sprawie rozporządzenia nr 65/2011. Poprzedzenie oceny prawidłowości podstawy faktycznej rozstrzygnięcia wyjaśnieniem tej kwestii wynika z tego, iż konieczne było ustalenie właściwego czasowo przepisu prawa materialnego z którego wynikają przesłanki odmowy przyznania płatności z powodu stworzenia "sztucznych warunków". Skarżąca twierdziła, że właściwą podstawę prawną stanowić powinny przepisy rozporządzenia nr 65/2011, a nie jak przyjął organ art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zgodnie z art. 88 zd. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy rozporządzenia 1698/2005 stosuje się przepisy tego rozporządzenia. Przepis ten jednak nie odsyła do stosowania innych aktów prawnych, a ograniczenie stosowania przepisów rozporządzenia 1306/2013 nie wynika również z przepisów końcowych i przejściowych tego aktu. Należy zatem przyjąć, iż zgodnie z zasadą działania prawa nowego, w sprawie niniejszej brak było podstaw do stosowania przepisów rozporządzenia nr 65/2011. Przy ocenie istnienia oraz prawnych następstw stworzenia "sztucznych warunków" w uzyskaniu korzyści sprzecznych z celem wsparcia należało zatem stosować art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Stąd organy trafnie przyjęły ten przepis jako prawny wzorzec oceny postępowania spółki w procesie uzyskiwania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, pomimo, iż uzasadnienie wyboru tego akurat przepisu nie było w pełni trafne.

12. W ocenie Sądu, zasadne było stwierdzenie, iż w przypadku skarżącej spółki przesłanki spełnione zostały odmowy przyznania płatności PRŚ za rok 2015. Organy prawidłowo ustaliły, iż skarżąca spółka wespół z innymi powiązanymi kapitałowo i osobowo spółkami: D Sp. z o.o., DI sp. z o.o., P sp. z o.o., i B Sp. z o.o. w sposób sztuczny stworzyła warunki uzyskania płatności w celu obejścia mechanizmu modulacji w sprzeczności z celami wsparcia czyli, iż zachodziły przesłanki odmowy przyznania płatności PRŚ na podstawie art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organów co do tego, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności oraz co do tego, że nie prowadziła działalności rolniczej.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że pomiędzy dwoma okolicznościami, które legły u podstaw odmowy przyznania płatności zachodziła pewna sprzeczność. Ocena bowiem, czy zachodzi, przewidziana w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków odnosić się może wyłącznie do podmiotów, które są rolnikami i prowadzą działalność rolniczą. Ustalenie, iż podmiot wnioskujący o płatności nie jest posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności nie jest przesłanką odmowy przyznania płatności na podstawie ww. przepisu.

Z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. czyli rozporządzenia PRŚ, w brzmieniu obowiązującym w chwili złożenia wniosku, wynika, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli spełnia przewidziane tam warunki, w tym m.in. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego. Aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2015 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2015 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z ich uprawą. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła dokumenty potwierdzające posiadanie działek i dowody wykonywania czynności agrotechnicznych. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż w wykonywane były przez podmioty kapitałowo i osobowo ze spółką powiązane. Oceny powyższej nie zmienia również fakt licznych transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi kapitałowo i osobowo ze skarżąca spółką, z których wszystkie były powiązane z osobami M.M., P.M. oraz D.M., ponieważ nie oznacza to, iż transakcje te były fikcyjne. O braku posiadania nie świadczy również niedochodowość prowadzonej działalności rolniczej ani fakt, iż spółka była de facto zarządzana przez osoby nie zasiadające w jej władzach.

Organy ARiMR w decyzjach dowodziły, że spółka nie prowadziła na gruntach zgłoszonych do płatności działalności rolniczej, ponieważ działalność tę na tych gruntach prowadzić miał P.M. oraz związane z nim osoby. Rzecz w tym jednak, że tezy tej organy nie wsparły dowodami ją pozytywnie potwierdzającymi, przez co wniosek powyższy pozostał hipotezą. Natomiast sam fakt, iż działki rolne zgłoszone do płatności były użytkowane rolniczo i w tym również za pomocą własnego parku maszynowego spółki nie był negowany przez organy ARiMR ( vide: str. 57 zaskarżonej decyzji).

13. Analizie poddać zatem należało prawidłowość zastosowania w sprawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Dla przypomnienia wskazać należy, że przepis ten stanowi, iż "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności w celami tego prawodawstwa". W ocenie organu odwoławczego, klauzula zawarta w przytoczonym przepisie znajduje zastosowanie w przypadku wszystkich płatności, których dotyczy rozporządzenie, pomijając jednak, że jak wynika z treści tego przepisu – stosuje się go z zastrzeżeniem braku przepisów szczególnych.

Dokonując jego wykładni organy ARiMR trafnie odwołały się do wyroku TSUE w z 12 września 2013 w sprawie C-434/12 Słynczewa Siła EOOD przeciwko Izpylnitelen Direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna Agencja, w którym Trybunał dokonał wykładni pojęcia "sztucznych warunków" na gruncie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W ocenie Sądu, podobieństwo treściowe tego przepisu z brzmieniem art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 uprawnia odwołanie się do tej wykładni.

Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek.

Zdaniem TSUE, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: (1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, (2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, (3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015 o które wystąpiła skarżąca spółka.

14. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu ( vide: M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

15. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do podmiotów powiązanych kapitałowo i osobowo z P.M., w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.

Organy prawidłowo określiły potencjalną korzyść wynikającą z pominięcia mechanizmu modulacji polegającej na stosowaniu szczeblowo degresywnej stawki płatności rolnośrodowiskowej uzależnionej od wielkości areału.

Ponieważ skarżąca spółka realizowała zobowiązanie środowiskowe rozpoczęte w 2013 roku w sprawie zastosowanie miało rozporządzenie PRŚ w brzmieniu obowiązującym przed 15 marca 2014 r. ( zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie PRŚ - Dz. U. z 2014 r. poz. 324). Zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:

1) 100% stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha;

2) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha;

3) 10% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha.

Powyższe, z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad modulacji, oznacza, że w przypadku złożenia jednego wniosku o przyznanie płatności obejmującego wszystkie grunty podzielone między 5 zależnych spółek, otrzymane płatności rolnośrodowiskowe zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło 5 spółek (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez jedną spółkę.

Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił potencjalne korzyści, które spółka odniosłaby w przypadku przyznania płatności. Organ zsumował bowiem powierzchnie i potencjalne płatności wynikające z wniosków wszystkich spółek i zestawił je z wartością płatności, które przysługiwałyby gdyby wszystkie grunty będące w posiadaniu spółek zostały zgłoszone do płatności przez jeden podmiot. Wynika z nich, że skarżąca spółka wespół z innymi podmiotami uzyskałaby z płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 2. (rolnictwo ekologiczne) korzyść wynoszącą 177 387,13 zł. W ocenie Sądu obliczenia te są prawidłowe i oparte o właściwe podstawy prawne.

Zasadna była zatem konkluzja, iż utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności.

16. Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne ( vide: wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze ( vide: np. art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) oraz art. 9a i art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.).

17. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka oraz Di Sp. z o.o., D Sp. z o.o., B Sp. z o.o. i P Sp. z o.o. przejęły grunty wcześniej posiadane przez inne, liczne podmioty zależne powiązane rodzinnie, osobowo oraz kapitałowo z P.M.. Dyrektor ARiMR przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco kolejne przekształcenia własnościowe w spółkach oraz przepływy nieruchomości ( działek ewidencyjnych ), które były zgłaszane do płatności jako działki rolne. W gronie wspólników spółek - obok innych osób - znajdowali się m. in. M.M. i D.M. dzieci P.M., on zaś był pełnomocnikiem trzech z tych spółek.

Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na sposób ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy korespondencyjne oraz łączące je więzi rodzinne, personalne i kapitałowe, pozwalała na uznanie, iż doszło do zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.

Istotne jest przy tym to, że w rozpoznawanej sprawie nie było żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez osoby powiązane rodzinnie z P.M. kilku spółek, które podzieliły między siebie grunty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów. Trafnie zatem organy ustaliły i wskazały, iż spółki miały dublujące się siedziby i posługiwały się przed różnymi organami tymi samymi adresami korespondencyjnymi. Nadto dokonywały pomiędzy sobą licznych transakcji oraz wzajemnie udzielały sobie zleceń związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

Dyrektor OR ARiMR zasadnie wskazał, iż skarżąca spółka podobnie jak cztery pozostałe została zawiązana przez P.M. i powiązane z nim osoby w celu podzielenia łącznie posiadanego areału gruntów rolnych na mniejsze gospodarstwa w celu uzyskania korzyści wyższych z płatności do gruntów rolnych niż przysługujące w przypadku zgłaszania gruntów przez jeden podmiot. Organ prawidłowo poddał ocenił działanie spółki także w kontekście daty jej powstania oraz osób jej wspólników. Na podstawie danych wynikających z posiadanych rejestrów ( ZSZiK ) przeanalizował kto w latach wcześniejszych zgłaszał grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2015 r. Trafna w tym zakresie była również konkluzja organu, że zmiany w strukturze spółek oraz przepływy posiadania gruntów dokonywane były w reakcji na kolejne działania organów ARiMR, które w kolejnych latach dopatrywały się zamierzonej koordynacji działań w celu maksymalizacji korzyści z płatności do gruntów rolnych w ramach przez P.M. i podmiotów bądź to przezeń zarządzanych bądź z jego osobą związanych kapitałowo lub osobowo.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż uprawnione jest stwierdzenie organów, że doszło do sztucznego stworzenia warunków ( poprzez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych następnie do płatności) zaś wyłącznym celem tych działań było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności. Ustalenie w tym zakresie pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści. Tym samym spełniony został warunek "subiektywny" uzasadniający kwalifikację działań spółki jako "sztuczne stworzenie warunków". Istnienie zamiaru, przyświecającego założeniu oraz poczynaniom spółki w zakresie przejmowania gruntów i zgłaszania ich do płatności, polegającego na zwiększaniu kwot płatności wynika bowiem niezbicie z wyczerpująco przeanalizowanych w decyzji okoliczności natury obiektywnej.

18. Ocenić wreszcie należało ustalenia organów ARiMR w zakresie spełnienia trzeciej przesłanki zastosowania kwalifikacji działań spółki jako sztucznego tworzenia warunków o których mowa w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia,

Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. L 277, s.1). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej.

Cel jakim jest wspieranie konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym, a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku ( vide: wyrok NSA z 15 lutego 2017 r. w sprawie II GSK 1518/15 baza orzeczeń.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla rolników realizujących program rolnośrodowiskowy. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm modulacji zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie degresji szczeblowej w konstrukcji stawek wsparcia. Jest, w ocenie Sądu, również oczywiste, iż wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. W sposób oczywisty sztuczny podział na gospodarstwa prowadzone przez sztucznie wykreowane spółki prowadził do naruszenia zasady konkurencyjności w obu jej aspektach.

Sąd nie dopatrzył się jednak w mechanizmie naruszenia drugiego z celów wsparcia jakim było poprawa środowiska naturalnego. Nie ma bowiem podstaw do twierdzenia, iż na gruntach zgłoszonych do płatności nie była prowadzona działalność rolnicza. Okoliczności tej nie negował sam organ.

W odniesieniu do trzeciego z celów - poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej należy zauważyć, brak podstaw by uznać, iż funkcjonowanie spółki przyczyniało się do realizacji celu jakim jest zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie.

Tym samym uprawniony jest wniosek, iż osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej oraz zapewnienie konkurencyjności na rynku producentów rolnych.

Ostatecznie jednak Sąd uznał, iż zasadnie ustalono, że spółka działała w ramach sztucznie stworzonych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, wykreowanych w sprzeczności z celem wsparcia jakim jest wspieranie konkurencyjności rolnictwa poprzez ograniczenie wsparcia dla większych beneficjentów.

19. Odnosząc się do zarzutów skargi to żaden z nich nie zasługiwał na uwzględnienie. Z uwagi na okoliczności przytoczone we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia, niezasadny był zarzut niewłaściwego zastosowania art. 60 rozporządzenia 1306/2013.

Chybiony był zarzut naruszenia art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, ponieważ przepis ten dotyczy płatności podstawowych czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie zaś płatności rolnośrodowiskowych, których dotyczy niniejsza sprawa.

Bezprzedmiotowy w kontekście podważenia przez Sąd stanowiska organów ARiMR o braku posiadania oraz brak cech gospodarstwa rolnego był zarzut naruszenia art. 2 rozporządzenia 1166/2008.

Odnośnie zarzutów naruszenia prawa procesowego to mogą one skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji tylko w sytuacji uznania, iż mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy czyli treść rozstrzygnięcia podjętego przez organu ( vide: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa ).

W kontekście zarzutów skargi i wywodów pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. takiego związku nie można się doszukać. Przede wszystkim organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się do treści pisma z dnia 14 listopada i zawartych w nim wniosków co dotyczy pkt 2,6,5,7,8,9,10 i 11. Zrealizował też wniosek o "przesłuchanie" wskazanych w piśmie osób w formie wnioskowanej przez stronę czyli złożenia przez nie pisemnych wyjaśnień. Analiza uzasadnienia decyzji wskazuje, że kwestia podmiotów które złożyły wnioski o płatność na 2015 r. błędnie ustalona przez organ I instancji, została wyjaśniona przez Dyrektora OR ARiMR w sposób zgodny z twierdzeniami skarżącej, a tym samym zdezaktualizowały się wnioski z pkt 3 i 5 pisma strony. W odniesieniu zaś do pozostałych punktów wskazywanych jako pominięte, stwierdzić należy, że organ II instancji nie kwestionował faktu prowadzenia na gruntach zadeklarowanych do płatności działalności rolniczej, jak też faktu, iż mogło się to odbywać przy użyciu własnego parku maszynowego. Sąd z kolei nie podzielił stanowiska organów kwestionującego status spółki jako posiadacza tych gruntów, stąd dowody o jakich mowa w pkt 2 , 6 i 7 nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Kwestia podnoszona w pkt 4 pisma nie dotyczy płatności rolnośrodowiskowych. Natomiast wnioskowane w pkt 11 dowody w postaci odpisu z księgi wieczystej czy odpisu aktu notarialnego nie mogą ze swej istoty służyć wykazaniu "podmiotu mającego pełną dyspozycyjność" w prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

20. Sąd nie uwzględnił wniosku prezesa spółki o ponowne otwarcie rozprawy ( art. 133 § 2 Ppsa ). Podniesione w wystąpieniu prezesa spółki argumenty nie dawały jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia wniosku. Sprowadzały się one bowiem do ponownego sformułowania zarzutów podnoszonych już w skardze i na rozprawie.

21. Ostatecznie uznając, że skarga była nieuzasadniona, a zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego, Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.