Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 484/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 229 , art 136 i art 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Z. Z., S. C., E. R., S. B., K. K., W. B., S. B., B. K., R. B., S. B., E. D., Z. B., A. J. na decyzję Wojewody z dnia 3 lutego 2021 r, [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 listopada 2020 r. znak: [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr[...]. ewid. N. H. m. K., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. B., na rzecz Z. Z., c. S. i Z., S. C., s. S. i Z., S. B., s. A. i K., B. K., c. B. i H., R. B., s. B. i H., E. D., c. E. i G., S. B., s. E. i G., K. K., s. S. i K., S. B., s. S. i K., W. B., s. S. i K., E. R., c. W. i Z., A. J., c. J. i Z. i Z. B., c. P. i K..

Zdaniem organu I instancji przeszkodą do jej zwrotu jest ujawniony w księgach wieczystych stan prawny, bowiem stanowi ona aktualnie własność Gminy K. oddaną w użytkowanie wieczyste osób trzecich przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co stosownie do treści art. 229 tej ustawy wyłącza możliwość ich zwrotu na rzecz wnioskodawców.

Odwołania od ww. decyzji Starosty [...] złożyli: Z. Z., S. C., S. B., s. K. i A., B. K.. R. B., E. D., S. B. s. E. i G., K. K., S. B., s. S. i K., W. B., E. R., A. J. i Z. B. wskazując, iż nie zgadzają się z ww. rozstrzygnięciem gdyż organ I instancji nie zbadał przesłanek realizacji celu zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n.

Wojewoda decyzją z dnia 3 lutego 2021 r., znak [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję na podstawie art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1990) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 265 ze zm.).

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość oznaczona, jako część działki nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., w granicach parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. B., stanowiąca uprzednio własność F. B., została przejęta na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 28 kwietnia 1951 r. znak [...] z przeznaczeniem pod budowę [...] Osobami uprawnionymi do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości są spadkobiercy ww., poprzedniej jej właścicielki.

Pismem z dnia 18 stycznia 2019 r. Z. Z., S. C., J. B., E. R., S. B., K. K., W. B., S. B., B. K., R. B., S. B. i E. D., jak osoby uprawnione, wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w granicach parcel katastralnej: l. kat. [...], b. gm. kat. B..

Ze zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji dokumentacji geodezyjno-prawnej wynika, że dawna parcele l. kat. [...], b. gm. kat. B., częściowo weszła w skład działki nr [...], obr[...]. ewid. N. H. m. K..

Zgodnie z wpisami w księdze wieczystej: nr [...], działka ewidencyjna nr [...], poł. w obr[...]. ewid. N. H., stanowi własność Gminy K. w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych - m.in. na podstawie umowy użytkowania wieczystego i przeniesienia własności garażu z dnia 31 października 1995 r. Rep. A. [...], która to została ujawniona w księdze wieczystej w dniu 9 października 1996 r., czy też umowy użytkowania wieczystego i przeniesienia własności garażu z dnia 2 listopada 1995 r Rep. A [...], która to została ujawniona w księdze wieczystej w dniu 7 listopada 1995 r. Z własnością garaży związane są udziały w prawie wieczystego użytkowania ww. działki.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku przedmiotowej nieruchomości organ I instancji prawidłowo powołał się na przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odmawiając jej zwrotu na rzecz osób wymienionych w zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z powołaną regulacją: "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej".

Przepis ten jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji, gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stanowisko takie wyraził m.in. w wyroku z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 765/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stwierdził, iż "zawarte w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia stanowią negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, których zaistnienie powinno prowadzić do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a nie do umorzenia postępowania". Pogląd powyższy został potwierdzony także przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie m. in. w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 386/06, gdzie zawarto opinię, iż Jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy". W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 u.g.n. nie dochodzi do merytorycznego, (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się zwrotu tej nieruchomości." Z kolei w wyroku z dnia 15 maja 2009 r. I OSK 72/08 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że: "w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany."

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z. Z., S. C., E. R., S. B., K. K., W. B., S. B., B. K., R. B., S. B., E. D., Z. B. i A. J.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie :

1/ art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 roku, poz. 1774, j.t, dalej również jako "UGN") poprzez:

a) bezzasadne powielenie stanowiska organu I instancji i przyjęcie, że w stanie sprawy zachodzą przesłanki uzasadniające odmowę zwrotu nieruchomości stanowiących działkę ewidencyjną [...] (w granicach należącej do skarżących parceli katastralnej l. kat. [...]), podczas gdy odmowa zwrotu nieruchomości może nastąpić dopiero po uprzednim ustaleniu przez organ, jaki był rzeczywisty i konkretny cel wywłaszczenia oraz czy ceł ten został na nieruchomości zrealizowany w odpowiednim ustawowym terminie,

b) bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości, podczas gdy Wojewoda w żadnym zakresie nie zbadał wskazanych w art. 136 ust. 3 UGN przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia przedwczesnego i niepopartego dokładną analizą zaskarżonego rozstrzygnięcia.

2/ naruszenie art. 229 UGN poprzez jego bezzasadne zastosowanie, podczas gdy:

a) powielenie przez Wojewodę stanowiska organu I instancji i przyjęcie, że do ustanowienia na przedmiotowej nieruchomości użytkowania wieczystego i prawa własności doszło przed 01 stycznia 1998 roku, co skutkowało odmową zwrotu nieruchomości, pomimo, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem nieruchomość winna zostać zwrócona skarżącym.

b) pominięcie, że organ I instancji nie był legitymowany do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 229 UGN, ponieważ w sprawie nie zostały wykorzystane przez organ wszystkie środki prawne służące do usunięcia tej negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości,

c) ponowne zastosowanie przez organ II instancji art. 229 UGN, bez uprzedniego podjęcia próby rozwiązania umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste na przedmiotowej nieruchomości, było przedwczesne. Organ II instancji, w ślad za Starosty [...] nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia czy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie należącym do Gminy K. zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa.

3/ naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 UGN poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości, pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 UGN, a z całą pewnością nie został zrealizowany na części nieruchomości, które są niezabudowane.

4/ naruszenie zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr [...] z dnia 11 marca 1955 roku w sprawie zasad wyboru i trybu uzgadniania lokalizacji inwestycji w zw. z uchwałą nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 roku w sprawie lokalizacji inwestycji, dalej jako "uchwała"’ (M.P. nr 67, poz. 407) poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K., podczas gdy zgodnie z tymi przepisami zatwierdzenia lokalizacji szczegółowej wymagały wszystkie budowy, a wiec również budowa miasta N. H., co w niniejszym wypadku wskazuje, że nieruchomość powinna zostać zwrócona, gdyż zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej dla tego terenu określające je jako budowa konkretnego obiektu mieszkalnego lub usługowego nie zostało nigdy wydane przez PWRN w K., a przynajmniej organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie załączyły do materiału dowodowego sprawy takich zaświadczeń.

5/ naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 KPA poprzez:

a) nieustalenie przez Wojewodę kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, podczas gdy na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i ustalenia na jego podstawie prawidłowego stanu faktycznego,

b) pominięcie faktu, iż cel wywłaszczenia z pewnością nie został zrealizowany na nieruchomości, a w konsekwencji nie rozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego,

c) nieustalenie przez Wojewodę, kiedy dokładnie cel wywłaszczenia został rzekomo ostatecznie zrealizowany i czy miało to miejsce przed 2004 rokiem, a wyłącznie ogólnikowe stwierdzenie, iż nieruchomości zostały oddane w użytkowanie wieczyste, co nie jest realizacją celu wywłaszczenia,

d) bezpodstawne przyjęcie, iż został zrealizowany ceł wywłaszczenia na nieruchomościach, podczas gdy w toku postępowania organ nie uzyskał żadnych szczegółowych danych w tym zakresie.

6/ naruszenie art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 11 KPA w zw. z art. 8 KPA poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny i z zaniechaniem odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyjaśnienia kwestii, dlaczego organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 czerwca 2021 r. (k – 44-45) niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2019 r , poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.".

Do prowadzonego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1990 t.j. z dnia 2020.11.12) .

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd doszedł do przekonania, że skarga, jako nieuzasadniona musiała podlegać oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wbrew twierdzeniom skargi organy uczyniły zadość wymogom art. 7 i 77 § 1 k.p.a., dokładnie wyjaśniły stan faktyczny i należycie oceniły zebrany materiał dowodowy. Ocena ta była zgodna z art. 80 k.p.a. i nie była dowolna. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest jasne i spełnia wymogi art. 107 § 3 kpa.

Stosownie do art. 136 ust 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1990 t.j. z dnia 2020.11.12) Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zgodnie z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r ustawy o gospodarce nieruchomościami - roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Z. Z., S. C., E. R., S. B., K. K., W. B., S. B., B. K., R. B., S. B., E. D., Z. B. i A. J. są osobami: uprawnionymi do żądania zwrotu nieruchomości, gdyż są spadkobiercami wywłaszczonej właścicielki F. B..

W toku prowadzonego postępowania organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że działka objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość oznaczona, jako część działki nr [...], poł. w obr. [...]. ewid. N. H. m. K., w granicach parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. B., stanowiąca uprzednio własność F. B., została przejęta na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 28 kwietnia 1951 r. znak [...] z przeznaczeniem pod budowę [...]

Jak jednoznacznie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działka ewidencyjna nr [...], poł. w obr[...]. ewid. N. H., stanowi własność Gminy K. w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych - m.in. na podstawie umowy użytkowania wieczystego i przeniesienia własności garażu z dnia 31 października 1995 r. Rep. A. [...], która to została ujawniona w księdze wieczystej w dniu 9 października 1996 r., czy też umowy użytkowania wieczystego i przeniesienia własności garażu z dnia 2 listopada 1995 r Rep. A [...], która to została ujawniona w księdze wieczystej w dniu 7 listopada 1995 r. Z własnością garaży związane są udziały w prawie wieczystego użytkowania ww. działki. Oddanie w użytkowanie wieczyste nastąpiło przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ( 1 stycznia 1998 r).

Prawidłowość tych ustaleń faktycznych nie budzi wątpliwości Sądu, nie jest również kwestionowana przez skarżących.

W kontrolowanej sprawie organy obu instancji trafnie powołały się wprost na art. 229 u.g.n. odmawiając zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawców. Uregulowanie zawarte w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest jednoznaczne i nie budzi żadnych wątpliwości.

W wyroku z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy traktować, jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cel publiczny tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia rzeczy". Realizacja tej konstytucyjnej zasady znalazła wyraz w art. 136 ust. 3 u.g.n. Na podstawie tego przepisu możliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy równocześnie zostaną spełnione dwie przesłanki: nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz stan prawny, aktualny w chwili orzekania, nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością".

Za powyższym stanowiskiem przemawia cywilnoprawny charakter roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Realizacja tego roszczenia – przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem na wywłaszczonego właściciela lub na jego następcę - następuje w drodze postępowania administracyjnego. Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości ma charakter konstytutywny, wywołuje skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności na poprzedniego właściciela i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Z tych względów postępowanie administracyjne może się toczyć, jeśli istnieje niebudzący wątpliwości stan prawny, z którego wynika, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest właścicielem nieruchomości (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1996 r. sygn. akt III CZP 29/96, OSNC 1996/7-8/102). Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 u.g.n., przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna, zgodnie z zasadą "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet".

W okolicznościach sprawy nie dochodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu nieruchomości, bowiem zastosowanie ma art. 229 u.g.n , który stanowi że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu określone w art. 136 i 137 u.g.n..

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.),