Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1850/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej "Prezes UOKiK") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] lutego 2013r. wymierzającą T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. ("Skarżąca") karę pieniężną w wysokości 123.400 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu partii zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego o nazwie "[...]" z datą minimalnej trwałości "[...]" r., numerem partii produkcyjnej "[...]", wyprodukowanej przez "M. Sp. z o.o. z siedzibą w G..

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej "K.p.a.") w zw. z art. 3, art. 5 ust. 2 z dnia 15 grudnia 2000r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009r. Nr 151, poz. 1219, dalej "ustawa o Inspekcji Handlowej") oraz art. 40 a) ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005r., Nr 187, poz. 1577 ze zm., dalej "u.j.h.a.r.").

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W toku kontroli przeprowadzonej w dniach [...] sierpnia 2012r. przez inspektora reprezentującego [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] w supermarkecie T. przy ul. J. w B., pobrano do badań laboratoryjnych próbkę produktu o nazwie "[...]" z datą minimalnej trwałości "[...]" r., numerem partii produkcyjnej "[...]", oznaczonego nazwą producenta: na etykiecie "[...]" (protokół pobrania próbki produktu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r.). Jednocześnie pobrano i zabezpieczono próbkę kontrolną ww. produktu (protokół pobrania próbki kontrolnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r.).

Badania wykonane przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, że:

- produkt (masło) nie odpowiadał wymaganiom zawartym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007r. (zał. XII, XV), ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, s. 1 z późn. zm., dalej "rozporządzenie 1234/2007"), z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym. Skład trójglicerydów w badanej próbce wskazywał na występowanie około 14,01% tłuszczu obcego, co było niezgodne z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. L 88 z 29.03.2008r. s. 1, dalej "rozporządzenie 273/2008"). W badanej próbce stwierdzono także niższą zawartość tłuszczu ogółem (średnio 67% zamiast deklarowanych 82%), wyższą zawartość wody (29,6-29,7% zamiast wymaganej przepisami nie więcej niż 16%), wyższą zawartość suchej masy beztłuszczowej (3,0-3,2% zamiast wymaganej przepisami nie więcej niż 2%) oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne (smak i zapach nieczysty oraz obcy posmak). Powyższe ustalenia udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r.

Po zapoznaniu się z wynikami badań Skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku w przebadaniu próbki kontrolnej.

Producent masła w piśmie z [...] września 2012r. skierowanym do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w [...] zakwestionował wyniki badania produktu oraz wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego ze sprawozdania z badań wykonanych na produkcie przechowywanym w "biblioteczce" oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanego przez siebie świadka.

Organ kontrolny pismem z dnia [...] października 2012r. udzielił odpowiedzi producentowi wskazując na brak możliwość oceny jakości handlowej towaru w oparciu o prywatne wyniki badań przedstawione przez producenta. Podtrzymał swoje stanowisko dotyczące nieodpowiedniej jakości handlowej masła.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2013r. wymierzył Skarżącej na podstawie art. 40 a) ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r. karę pieniężną wysokości 123.400 zł za wprowadzenie do obrotu jednej partii zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż produkt w postaci masła "[...]" nie spełniał wszystkich wskazanych parametrów dla produktów żywnościowych przeznaczonych do spożycia dla ludzi, co świadczyło o wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego produktu. Wskazał m.in. na niedopuszczalną zawartość tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym, powodujący iż produkt nie został uzyskany wyłącznie z mleka. Dodanie tłuszczu obcego oraz większa od dopuszczalnej ilość wody skutkowało brakiem możliwości uznania danego produktu jako "masło". W konsekwencji Skarżąca wprowadziła do obrotu zafałszowany artykuł rolno-spożywczy, co skutkowało nałożeniem sankcji administracyjnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 40a w związku z art. 3 pkt 9 u.j.h.a.r. przez przyjęcie, że w przedmiotowym stanie faktycznym Skarżącą uznano za wprowadzającą do obrotu, mimo posiadania przez organ informacji na temat podmiotu, który realnie wyprodukował i wprowadził do obrotu objęty decyzją artykuł rolno-spożywczy;

- art. 40a ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 5 u.j.h.a.r. przez wymierzenie kary pieniężnej w rażąco zawyżonej wysokości;

- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 K.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wydanie rozstrzygnięcia dowolnego, tzn. dokonanego w oparciu o jedynie część materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie dowodów przedstawionych przez producenta przedmiotowego masła.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, będący organem wyższego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej, utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, uznając zarzuty odwołania za nieuzasadnione.

Odnosząc się do art. 3 pkt 10 u.j.h.a.r. stwierdził, że artykuł rolno – spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Odnosząc powyższy przepis do ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wskazał, że badania pobranych w toku kontroli próbek masła wykazały obecność tłuszczu obcego, niższą od deklarowanej jak i określonej w przepisach ww. dodatku do załącznika XV rozporządzenia 1234/2007 zawartość tłuszczu, wyższą zawartość wody i suchej masy beztłuszczowej oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne (sprawozdanie [...]). Stwierdzone nieprawidłowości, szczególnie obecność tłuszczu obcego niedozwolonego w maśle oraz zwiększona zawartość wody (blisko dwukrotnie wyższa niż określają przepisy) kosztem udziału tłuszczu mlecznego (obniżony o 15 pkt procentowych), wskazywały na zafałszowanie produktu określone w art. 3 pkt 10 u.j.h.a.r., w związku z podaniem w oznakowaniu nazwy niezgodnej z prawdą (w rzeczywistości był to miks tłuszczowy), wskazaniem składu produktu niezgodnego z prawdą oraz nadaniem produktowi wyglądu zgodnego z przepisami.

Zdaniem Prezesa UOKiK, uwidocznienie w oznakowaniu nieprawdziwej nazwy wyrobu, składu oraz nadanie produktowi wyglądu zgodnego z przepisami jest oczywistym wprowadzaniem w błąd konsumentów oraz istotnym naruszeniem ich interesów.

Skutkiem wprowadzania do obrotu zafałszowanego artykułu-spożywczego było wymierzenie Skarżącej przez organ kontroli kary pieniężnej przewidzianej w art. 40 a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r.

Organ odwoławczy uznał za błędne stanowisko strony, która zarzuciła naruszenie artykułu art. 40a w związku z art. 3 pkt 9 u.j.h.a.r. Organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja została skierowana do właściwego podmiotu, którym - zgodnie z art. 2 pkt. 8 ustawy o Inspekcji Handlowej – jest kontrolowany.

Odpierając zarzuty dotyczące wymierzenia kary bez uwzględnienia całokształtu przesłanek ustanowionych w art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r. oraz wymierzenie kary pieniężnej w rażąco zawyżonej wysokości, organ stwierdził, iż w tym przypadku stopień szkodliwości czynu został określony jako najwyższy z uwagi na wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego masła, co w istotny sposób naruszało prawa i interesy konsumentów, wprowadzając ich w błąd co do charakterystyki środka spożywczego, w tym, w szczególności, jego nazwy i składu. W produkcie oferowanym jako masło, znaczna ilość tłuszczu mlecznego została zastąpiona wodą (ok. 14 %) i tłuszczem obcym (ok. 14%).

W opinii Prezesa UOKiK zapobiegnięcie wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego masła leżało w mocy Skarżącej.

Uzasadniając wysokość wymierzonej kary organ stwierdził, że uwzględnił wszystkie przesłanki w myśl art. 40 a) ust. 5 u.j.h.a.r. tj. stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Ustalenie kary w kwocie 123.400 zł przy minimalnej wysokości kary - 1.000 zł i maksymalnej - 1.233.998.322 zł. (stanowiącej 10% przychodu przedsiębiorcy) mieściło się w przedziale przewidzianym przepisem art. 40 a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. Organ zauważył również, że wymierzona kara stanowi zaledwie 0,001% maksymalnej kwoty jaką mógł nałożyć na kontrolowanego [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej.

Organ odwoławczy wskazał, iż Skarżąca była niejednokrotnie karana za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego masła wyprodukowanego przez tego samego producenta. Mając na względzie zakres naruszenia stwierdził, iż był on najwyższy z punktu widzenia właściwości produktu oraz przepisów prawa.

Zdaniem Prezesa UOKiK, przedmiotowy produkt nie powinien być oznaczony nazwą "masło", gdyż właściwe był to inny wyrób, tj. miks tłuszczowy - normowany odrębnym przepisem. Oznaczenie go jako "masło" wprowadzało konsumentów w błąd i rażąco naruszało ich interesy, ponieważ konsumenci nabywając przedmiotowy wyrób mieli prawo oczekiwać, że mają do czynienia z pełnowartościowym produktem.

Podsumowując, zdaniem Prezesa UOKiK, wymierzona przez organ pierwszej instancji kara została ustalona w prawidłowej wysokości, z uwzględnieniem wysokości osiągniętego przez Skarżącą dochodu oraz była współmierna i proporcjonalna do stwierdzonych nieprawidłowości. Organ drugiej instancji nie uwzględnił wniosku strony o obniżenie kary pieniężnej, gdyż zastosowane dotychczas kary nie odniosły należytego skutku. Skarżąca dysponowała przesłankami świadczącymi o nierzetelności producenta przedmiotowego masła. Jednakże mimo wszystko podjęła ryzyko zakupienia od niego produktów, bez weryfikacji ich jakości.

Odpierając zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez odmowę przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez producenta masła oraz braku uzasadnienia takiej odmowy organ wskazał, iż dowód w postaci sprawozdania z badań przedstawiony przez producenta masła został wniesiony z naruszeniem procedur określonych w art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej. Skarżąca natomiast miała prawo do przebadania próbki kontrolnej z czego nie skorzystała, pozbawiając się możliwości dochodzenia swoich praw.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez:

- błędną wykładnię art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r. polegającą na przyjęciu, iż w rozumieniu ustawy o jakości handlowej sprzedawca detaliczny, nie będący producentem, jest wprowadzającym artykuł rolno-spożywczy do obrotu,

- błędną wykładnię art. 3 pkt 4 u.j.h.a.r. w zw. z art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 031 z 1 lutego 2002r., dalej "rozporządzenie 178/2002") polegającą na przyjęciu, iż pojęcie "wprowadzenie do obrotu" w rozumieniu u.j.h.a.r. jest tożsame z pojęciem "wprowadzenie na rynek" w rozumieniu rozporządzenia 178/2002, gdy tymczasem to pojęcie "obrót" obejmuje w sobie czynności "wprowadzenia na rynek" w rozumieniu rozporządzenia 178/2002, to jest posiadanie żywności w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania,

a z ostrożności:

- niewłaściwe zastosowanie art. 40a ust. 5 w zw. z ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r. polegające na stwierdzeniu najwyższego stopnia szkodliwości czynu, zawinienia, istotnego zakresu naruszenia, negatywną dotychczasową działalność Skarżącej w sytuacji, gdy ze względu na charakter działalności nie można było uznać, że działanie jest w najwyższym stopniu szkodliwe, zawinione, zakres naruszenia jest istotny, a dotychczasowa działalność skarżącego jest tylko negatywna,

- błędną wykładnię art. 40a ust. 5 w zw. z ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r. sprowadzającą się do utożsamienia pojęcia "przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary" oraz pojęcia "wielkość obrotów",

- błędną wykładnię art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002 polegającą na uznaniu, iż podmiot działający na rynku spożywczym na etapie dystrybucji zapewnia zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego oraz kontrolowanie tej żywności w taki sam sposób, jak to obowiązany jest czynić producent lub przetwórca.

2) naruszenie przepisów postępowania, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 10 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a. polegające na pozbawieniu strony czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności możliwości złożenia wniosku o dokonanie badania próbki kontrolnej nr [...] w terminie przydatności artykułu rolno-spożywczego do spożycia, czyli do dnia [...] sierpnia 2012r., a jednocześnie uznaniu, że Skarżąca nie kwestionowała wyników badań, gdyż nie skorzystała z prawa do zbadania próbki kontrolnej,

3) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na dopuszczeniu dowodu ze sprawozdania z badań nr [...], sporządzonego przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z siedzibą w [...], które dotyczyło próbki nr [...], która:

- została nieprawidłowo pobrania do badania laboratoryjnego,

- była niewłaściwie przechowywana,

b) art. 80 K.p.a. polegające na uznaniu za wiarygodne wyników badań laboratoryjnych, które zostały wykonane dnia [...] sierpnia 2012r., to jest po terminie przydatności towaru do spożycia,

c) art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2012r., znak [...], pomimo istnienia podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania I instancji oraz podstaw do wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes UOKiK wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Podstawę materialno – prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 40 a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 4 i 5 w zw. z art. 17 ust. 3 i art. 3 pkt 10 u.j.h.a.r., art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej.

Zgodnie z art. 40 a) ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r. kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 zł. W myśl art. 3 pkt 10 ww. ustawy artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Natomiast obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 u.j.h.a.r czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia 178/2002. Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia 178/2002 jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006r.) wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej od producenta.

W myśl art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r. wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w wykładni prawa żywnościowego pojęcie "wprowadzania do obrotu" dotyczy każdego etapu obrotu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek. W kwestii tej art. 3 pkt 4 u.j.h.a.r. odsyła do definicji zawartej w art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, gdzie "wprowadzenie na rynek" oznacza "Posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucje i inne formy dysponowania".

Mając na względzie powyższe, w przedmiotowej sprawie w świetle powołanych przepisów Skarżącą należy uznać za wprowadzającą do obrotu zakwestionowaną partię masła.

Podnieść przy tym należy, iż powołany przepis art. 40 a) ust. 1 pkt 4 u.j.h.a.r. nie uzależnia nałożenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora, we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Zatem samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy (umyślnej lub nieumyślnej) danego podmiotu, czy też nie. Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Jakości Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto zafałszowany artykuł. Zatem dowiedzenie, że jakiś podmiot - w tym przypadku Skarżąca wprowadzała do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze (masło) powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, która jest karą administracyjną.

W niniejszej sprawie ustalenia, co do tego, iż wymieniony w decyzji artykuł spożywczy był zafałszowany zostały poczynione na podstawie protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach [...] sierpnia 2012r. w punkcie handlowym należącym do Skarżącej oraz badań przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z siedzibą w O., posiadającym stosowną akredytację. Przeprowadzone badania wykazały zafałszowanie masła dodatkiem tłuszczu obcego oraz wody, co jest niezgodne z Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych.

Wyniki badań wysłano do Skarżącej w dniu [...] sierpnia 2012r. wraz z pismem przewodnim opatrzonym datą [...] sierpnia 2012r. Nr [...] (k. 36-37 akt administracyjnych).

Podkreślenia przy tym wymaga, że stanowisko Skarżącej co do tego, że została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu w szczególności możliwości złożenia wniosku o dokonanie badania próbki kontrolnej w terminie przydatności artykułu rolno-spożywczego do spożycia oraz uznaniu, że nie kwestionowała wyników badań, gdyż nie skorzystała z prawa do zbadania próbki kontrolnej, było niezasadne. Wbrew temu co zarzuca Skarżąca w skardze, z akt administracyjnych sprawy wynika, iż brała czynny udział w postępowaniu odbierając korespondencję do niej kierowaną i składając przewidziane prawem środki odwoławcze. Organ kontrolny doręczał jej wszelką korespondencję, wskazując na stosowne pouczenia co do przysługujących środków prawnych.

Ponadto zauważyć należy, iż pismo inspekcji z [...] sierpnia 2012r. (k. 36 akt administracyjnych), przekazujące Skarżącej sprawozdanie z badań, zawierało informację, iż w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma służyło Skarżącej prawo złożenia wniosku o zbadanie znajdującej się w supermarkecie próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu. Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała, wskazując na jego bezcelowość ze względu na upływ terminu przydatności badanego produktu.

Odnosząc się do wniosku Skarżącej o przeprowadzenie dowodów ze sprawozdania z badań nr [...] próbki pochodzącej z "biblioteczki" producenta na okoliczność właściwej jakości handlowej kwestionowanego produktu, Sąd uznał wniosek producenta składany na etapie postępowania administracyjnego za bezzasadny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 4 lipca 2012r. sygn. akt II GSK 17/11, zgodnie z którym badania przeprowadzone przez producenta poza procedurami określonymi w ustawie o Inspekcji Handlowej nie dają "(...) żadnej pewności w jaki sposób i z jakiej partii towaru została pobrana próbka na potrzeby przeprowadzenia badania kontrolnego, weryfikującego wcześniejsze badanie organu. Takie badania, gdyby miano je dopuścić jako materiał dowodowy w sprawie, jak można sądzić, powołując się na doświadczenie życiowe, były by obarczone znacznym ryzykiem niewiarygodności".

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego pobrania do badania laboratoryjnego próbki produktu i jej niewłaściwego przechowywania, co zdaniem Skarżącej, wpłynęło na wiarygodność badania przeprowadzonego przez Laboratorium w [...] podkreślić należy, iż tryb pobierania i badania próbek produktów lub próbek kontrolnych, termin i sposób dostarczenia próbki do badań oraz inne czynności związane z badaniami laboratoryjnymi próbek produktów reguluje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012, poz. 496). Zgodnie z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia próbka produktu powinna być przechowywana w sposób i w warunkach zabezpieczających produkt przed zmianą jakości lub cech charakterystycznych. W § 4 określony został natomiast termin i warunki w jakich ma być dostarczona próbka do badań tj. niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia pobrania próbki z zachowaniem warunków uniemożliwiających zmianę jakości produktu lub cech charakterystycznych. Uwzględniając powyższe, Sąd wskazuje iż stanowisko Skarżącej, jest bezzasadne.

W myśl art. 18 pkt 1 rozporządzenia 273/2008 pobieranie próbek przeprowadzone jest zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącymi rozpatrywanego produktu. Jeżeli nie przedstawiono żadnych przepisów w odniesieniu do pobierania próbek, stosuje się przepisy zamieszczone w normie ISO 707 - "Mleko i przetwory mleczne - Wytyczne do pobierania próbek". O tym że próbka była przechowywania prawidłowo przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...]y świadczy protokół przyjęcia próbki produktu do badań nr [...] z [...] sierpnia 2012r., zgodnie z którym Laboratorium w O. oceniło przydatność próbki do badań jako właściwą. Próbka została dostarczona do Laboratorium w O. [...] sierpnia 2012r. (pięć dni po pobraniu próbki przez inspektorów), czyli w terminie określonym rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012r.

Odnosząc się do zarzutu dokonania badania próbki po terminie przydatności ([...] sierpnia 2012r.), Sąd wskazuje, iż ze znajdującego się w aktach sprawy sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. wynika data przeprowadzenia badania jako [...] sierpnia 2012r. (poz. II, pkt 8 – k. 33. akt administracyjnych). Stoi to zatem w sprzeczności z prezentowanym zarzutem przeprowadzenia badań po terminie przydatności produktu, który mijał w dniu [...] sierpnia 2012r.

Za bezzasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r. przez stwierdzenie najwyższego stopnia szkodliwości czynu, zawinienia, istotnego zakresu naruszenia oraz negatywną dotychczasową działalność Skarżącej. Zgodnie z art. 40a ust. 5 tejże ustawy ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie sposób wymierzenia i wyliczenia nałożonej kary był zgodny z art. 40a ust. 4 w związku z art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r. i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organy prawidłowo odniosły podstawę wymiaru kary do przychodu uzyskanego przez Skarżącą w 2011r. ze sprzedaży produktów i usług, a przy jej wymiarze uwzględniły przewidziane w art. 40a ust. 5 u.j.h.a.r. okoliczności takie jak: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalności podmiotu. Wobec powyższego wymierzona w przedmiotowej sprawie kara jest adekwatna do przedmiotowego naruszenia, zaś wydana w sprawie decyzja nie ma charakteru dowolnego. Ponadto kara, w ustalonej wysokości, spełni swoją funkcję prewencyjną, bowiem jest wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych oraz funkcję represyjną, gdyż stanowi poważną dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosąc za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego (wielkość przychodów Skarżącej w 2011r. to 12 339 983 219,53 zł.).

Mając na względzie art. 114 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII tego rozporządzenia. Przetwory mleczne oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przez co należy rozumieć, że można dodać do nich substancje konieczne do ich wytwarzania, pod warunkiem, że substancje te nie są używane do zastąpienia w całości lub częściowo jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Do takich przetworów mlecznych należy masło i zgodnie z dodatkiem do załącznika nr XV rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 - masło jest produktem zawierającym nie mniej niż 80% i nie więcej niż 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16% wody i nie więcej niż 2% suchej masy beztłuszczowej mleka. A zatem tylko taki produkt może być oferowany pod nazwą "masło" poza wyjątkami określonymi w pkt I. 2 załącznika XV do rozporządzenia 1234/2007, które nie dotyczą przedmiotowego przypadku.

W świetle powyższego nie ma podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie, co do zafałszowania ww. artykułów. Należy wyraźnie podkreślić, że istotą niniejszego postępowania administracyjnego było sprawdzenie jakości produktu końcowego.

Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a., albowiem postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. W toku kontroli żywności przeprowadzonej w dniach od [...] sierpnia 2012r. w hipermarkecie T. we B., należącym do Skarżącej spółki pobrano do badań laboratoryjnych próbki [...]. Pobrano też próbki kontrolne ww. produktów. Czynności te zostały potwierdzone sporządzeniem stosownych protokołów. Następnie w celu dokonania oceny jakości handlowej produktów Skarżącej próbkę podstawową masła zostały poddane badaniom w laboratoriach kontrolno – analitycznych Inspekcji w O. Była to więc jednostka, o których mowa w art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009r., nr 151, poz. 1219 z późn. zm.) i w art. 32 ust. 1 pkt 2 u.j.h.a.r. Powyższe regulacje ustawowe są zgodne z art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 165 z 30 kwietnia 2004r. s. 1 z późn. zm.), zgodnie z którym właściwy organ wyznacza laboratoria, które mogą przeprowadzić analizę próbek pobranych w trakcie kontroli urzędowych.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organy, zarówno I, jak i II instancji wydając zaskarżone decyzje nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organy w sposób odpowiadający art. 107 § 3 K.p.a. uzasadniły swoje decyzje podając, co wzięły pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Dlatego też, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako bezzasadną, należało oddalić.