Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 359/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 roku sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] , nr [...]. a.bł.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania D.I., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad mężem.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

W dniu 22 września 2014 roku do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek D.I. o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad mężem – S.I., który został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji na skutek wypadku przy pracy.

Burmistrz Miasta O. decyzją z dnia [...] października 2014 roku odmówił D.I. prawa do wnioskowanego świadczenia wskazując, że pełnomocnik strony uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku. Tę ocenę zaakceptowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., które decyzją z [...] listopada 2014 roku, utrzymało w mocy powyższą decyzję, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 18 marca 2015 roku, sygn. akt II SA/Łd 73/15 oddalił skargę D.I.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 roku, sygn. akt I OSK 1717/15 uchylił ww. wyrok, a także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2014 roku oraz decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] października 2014 roku.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz Miasta O. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania stronie od października 2014 roku świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad mężem – S.I. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2 ust. 5 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 7 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jedn. Dz. U. z 2014 roku, poz. 567 ze zm., dalej jako: "ustawa").

Od tej decyzji doręczonej stronie i jej pełnomocnikowi S.I.-P. zostało wniesione odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 roku, nr [...] stwierdziło niedopuszczalność tego odwołania. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 3 listopada 2017 roku, sygn. akt II SA/Łd 761/17 uchylił ww. postanowienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i zgodnie z poglądem wyrażonym w niniejszej sprawie przez NSA (I OSK 1717/15) przyjął, że D.I. złożyła wniosek o świadczenie z zachowaniem ustawowego terminu i tym samym skutecznie wszczęła postępowanie w sprawie przyznania jej świadczenia w związku z opieką nad mężem, Kolegium rozważyło, czy wystąpiły przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna.

Następnie Kolegium sięgając do treści art. 1, art. 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 5, art. 4, art. 5 ust. 3 i ust. 4, art. 6 ust. 1, art. 7 oraz art. 26 wyjaśniło, iż warunkiem uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 15 maja 2014 roku jest spełnienie łącznie przesłanek:

1. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca utracił z dniem 1 lipca 2013 roku w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 roku, poz. 1557);

2. wnioskodawca spełniał warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 roku;

3. osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku dla opiekuna musi złożyć wniosek nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 5 ust. 1 ustawy).

4. wywiad środowiskowy przeprowadzony w miejscu sprawowania opieki na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy potwierdzi fakt sprawowania opieki przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna.

Przy czym, organ może przyznać zasiłek dla opiekuna danej osobie jedynie w sytuacji, w której przy wystąpieniu łącznym wszystkich przesłanek pozytywnych nie wystąpiła nawet jedna przesłanka negatywna, które są określone w art. 2 ust. 5 ustawy.

W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że wystąpiły przesłanki pozytywne, jednak wystąpiła także przesłanka negatywna, bowiem D.I. pobierała specjalne zasiłki opiekuńcze. Odnosząc się do twierdzenia D.I., że gdyby organ pierwszej instancji działał zgodnie z literą prawa i wiedziałaby o możliwości złożenia wniosku o zasiłek dla opiekuna nie musiałaby wnioskować o specjalny zasiłek opiekuńczy, który jest świadczeniem mniej korzystnym. Z akt sprawy wynika, że D.I. co najmniej od dnia 18 września 2014 roku posiada wiedzę o możliwości złożenia wniosku o zasiłek dla opiekuna, bowiem w tym dniu taki wniosek do organu pierwszej instancji złożyła. Jednak mimo tej świadomości korzysta ze świadczenia w postaci specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, uzyskując go w wyniku kolejnych decyzji wydawanych bezspornie na jej żądanie. Z akt sprawy wynika, że od 2013 roku organ pierwszej instancji wydał decyzje przyznające zasiłek specjalny opiekuńczy w związku z opieką nad mężem:

1. decyzja nr [...] z dnia [...] lipca 2013 roku przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 lipca do 31 października 2013 roku;

2. decyzja [...] z dnia [...] listopada 2013 roku przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2013 roku do 31 października 2014 roku;

3. decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2014 roku przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2014 roku do 31 października 2015 roku;

4. decyzja nr [...] z dnia [...] października 2015 roku przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2015 roku do 31 października 2016 roku;

5. decyzja nr [...] z dnia [...]października 2016 roku przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2016 roku do 31 października 2017 roku;

6. decyzja nr [...] z dnia [...]października 2017 roku przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2017 roku do 31 października 2018 roku.

W ocenie Kolegium ustawodawca nie przewidział obowiązku badania ani uwzględniania przyczyny, dlaczego dana osoba pobierała takie świadczenie. Kwestia braku prawidłowego zawiadomienia została uznana przez NSA za podstawę oceny, iż strona złożyła wniosek o zasiłek dla opiekuna z zachowaniem ustawowego terminu. Nie może być ta okoliczność uznana za przesłankę pozytywną skutkującą przyznaniem świadczenia w sytuacji, gdy ustawodawca jednoznacznie i w katalogu zamkniętym określił okoliczności uzasadniające przyznanie takiego zasiłku. Przyznanie zasiłku dla opiekuna o normy zawarte w ustawie nie zostało pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Przesłanki warunkujące prawo do zasiłku dla opiekunów określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, zatem żaden z organów nie jest władny do przyznania zasiłku dla opiekuna wbrew obowiązującym regulacjom.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu prowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania w sposób przewlekły Kolegium wyjaśniło, że strona w toku postępowania mogła bronić się składając ponaglenie lub zażalenie na bezczynność.

W skardze na powyższą decyzję D.I. domaga się jej uchylenia w całości jako naruszającej prawo przez niewłaściwe zastosowanie i błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia. W motywach skargi jej autorka podkreśliła, iż nie zaprzecza faktowi przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale organ obu instancji błędnie ustaliły materiał w sprawie na płaszczyźnie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego. Strona wnioskując o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna wnioskiem z dnia 12 września 2014 roku nie wnioskowała o wypłatę za okres wstecz tj. za okres kiedy miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy. Wniosek dotyczył ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna od listopada 2014 roku, czyli od czasu kiedy nie miała jeszcze przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego na nowy okres zasiłkowy. Zatem w momencie składania wniosku zostały przez stronę spełnione łącznie wszystkie przesłanki ujęte w ustawie. W momencie składania wniosku strona nie miała także przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego od listopada 2014 roku. Jego przyznanie nastąpiło później, tj. decyzją z dnia [...] listopada 2014 roku, nr [...], co również potwierdza stan faktyczny, że strona ubiegając się o zasiłek dla opiekuna spełniała wszystkie przesłanki do jego otrzymania.

W ocenie Kolegium, ustawodawca nie przewidział obowiązku badania ani uwzględniania przyczyny, dlaczego dana osoba pobierała świadczenie, ale – zdaniem strony – przepis art. 7 k.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny.

Gdyby organy przeanalizowały materiały dowodowe i prowadziły postępowanie w sposób rzetelny, zapewne podjęłyby czynności zmierzające do dokonania rzetelnej oceny i dostrzegły, że w momencie składania wniosku o ustalenie zasiłku dla opiekuna strona spełniała wszystkie przesłanki do jego otrzymania. Nie otrzymała go tylko wobec braku prawidłowego doręczenia stronie przez organ informacji, o której mowa w art. 8 ustawy, co dostrzegł NSA i tym samym uchylił zaskarżone decyzje.

Skoro zatem w rozumowaniu organów nie została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. braku ustalenia prawa do innego zasiłku, dlaczego wówczas decyzją z dnia [...] października 2014 roku, nr [...] na tej podstawie nie odmówił przyznania zasiłku dla opiekuna? Ponieważ na dzień składania wniosku strona od listopada 2014 roku nie miała ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Działania naprawcze organu winny skoncentrować się na dostrzeżeniu faktu, że na dzień składania wniosku o ustalenie zasiłku dla opiekuna strona spełniała wszystkie przesłanki do jego otrzymania i wypłaty, a w wyniku niekorzystnych dla niej działań organu pierwszej instancji, sprawa toczy się już czwarty rok i mimo dwóch pozytywnych wyroków sądowych w dalszym ciągu nie ma zakończenia.

W ocenie strony na szczególne przypomnienie zasługuje fakt, że organy administracji od 2014 roku naruszały przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadząc postępowanie i ustalając stan faktyczny sprawy, stwarzały pozory potencjalnie pozytywnego załatwienia sprawy (domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy).

Strona – jak zaznaczyła – nie wnioskuje o otrzymywanie specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna jednocześnie. W związku z ustawą stara się o przyznanie właśnie zasiłku dla opiekuna i to nie jej wina, że organ pierwszej instancji cały czas odmawia jego przyznania. Nawet w wytycznych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zostało jasno wskazane, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro strona wskazuje, że chce otrzymywać korzystniejsze dla niej świadczenie (zasiłek dla opiekuna), organ administracji robi wszystko, żeby jej prawa do tegoż świadczenia odmówić? Działanie Burmistrza Miasta O. w zakresie ograniczenia stronie dostępu do zasiłku dla opiekuna, strona uznała za niedopuszczalne zwłaszcza, że sprawa toczy się na gruncie wygaśnięcia decyzji, która przyznawała bezterminowo stronie świadczenie pielęgnacyjne.

Końcowo autorka skargi wskazała iż decyzja z dnia [...] została wydana z uchybieniem terminu do załatwienia sprawy z art. 35 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Podstawę rozstrzygnięcia organów stanowią przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (t.j. Dz.U.2017.2092 ze zm.), dalej powoływanej jako "ustawa". Zgodnie z treścią art. 2 ust.1 ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust.3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.154 ze zm.) z dniem 1 lipca 2013 roku.

D.I. należy do kręgu takich osób, wymienionych w art. 2 ust.1 ustawy - – do wskazanej w ww. przepisie daty pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad mężem S.I. W dniu 22 września 2014 roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad mężem S.I. od października 2014 roku. Osoby te stosownie do art. 5 ust.1 ustawy mogły w terminie 4 miesięcy od wejścia w życie ustawy złożyć wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna. Publikacja ustawy nastąpiła w dniu 30 kwietnia 2014 roku, z mocy jej art. 26 weszła w życie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli 15 maja 2014 roku. Tym samym termin, o którym stanowi powołany art. 5 ust.1 ustawy, upływał w dniu 15 września 2014 roku. Zgodnie jednak z wyrokiem NSA w sprawie I OSK 1717/17 wniosek skarżącej należy uznać za złożony w terminie, bowiem – jak wskazał NSA – skarżąca nie została poinformowana o prawie do jego złożenia, wbrew wyraźnej dyspozycji art. 8 ustawy, który wprost obligował organ, wypłacający świadczenie pielęgnacyjne do poinformowania w terminie 14 dni od wejścia w życie ustawy o możliwości złożenia wniosku.

Zatem wniosek wpłynął w terminie. Poza sporem jest – organy tak przyjęły, tezę tę potwierdzają materiały w aktach administracyjnych – że skarżąca spełnia przesłanki pozytywne przyznania zasiłku dla opiekuna.

W ocenie organów zaszła jednak przesłanka negatywna, uniemożliwiająca ustalenie prawa do spornego świadczenia, bowiem skarżąca od października 2013 roku pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, przyznany od lipca 2013 roku do 31 października 2013 roku oraz od 6 listopada 2013 do 31 października 2014 roku i w kolejnych okresach zasiłkowych. Stosownie zaś do treści art. 2 ust.5 pkt 1 ustawy zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Spór dotyczy zatem kwestii, czy w realiach niniejszej sprawy. fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego począwszy od listopada 2014 roku pozbawia ją prawa do zasiłku dla opiekuna.

Skarżąca, nie kwestionując powyższego unormowania powołuje się na okoliczność, że złożyła wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna na przyszłość, od listopada 2014 roku, gdy nie miała ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zatem w jej ocenie w dacie składania wniosku o zasiłek dla opiekuna nie było "kolizji świadczeń" na przyszłość.

Gwoli ścisłości należy zauważyć, że wniosek z 22 września 2014 roku zawiera żądanie przyznania zasiłku dla opiekuna od października 2014 roku, zaś skarżąca była wówczas jeszcze beneficjentką specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego do 31 października 2014 roku. Rolą organu było wyjaśnienie D.I., że wniosek o zasiłek dla opiekuna w takiej sytuacji może dotyczyć jedynie okresu po 31 października 2014 roku i wyjaśnienie, ze nie jest możliwe pobieranie dwóch świadczeń. Do tego obliguje organ treść art. 9 k.p.a. Sąd nie jest w stanie przesądzić, czy skarżąca później nie sprostowała określenia początkowej daty przyznania zasiłku, skoro obecnie podaje, że był to listopad 2014. Akta organu I instancji zawierają bowiem lukę między wnioskiem D.I. z września 2014 roku a pismem organu z maja 2017 roku.

Należy też zwrócić uwagę na mogące wprowadzać w błąd informacje zawarte na druku wniosku o zasiłek dla opiekuna, złożony przez skarżącą. Otóż w części II, w której wnioskodawca wymienia, jakie świadczenia pobiera w okresie od 1 lipca 2013 roku do dnia złożenia wniosku nie wymieniono specjalnego zasiłku opiekuńczego. Druk w żadnym miejscu nie informuje o braku podstaw do przyznania tego świadczenia, gdy wnioskodawca pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że wadliwe pouczenie stron o zakresie uprawnień nie może rodzić dla niej negatywnych skutków.

Niezależnie od powyższej uwagi w ocenie sądu trafnie skarżąca zarzuca, że gdyby organ stosując rygory k.p.a. wydał prawidłowe rozstrzygniecie o prawie dla opiekuna na okres przyszły po październiku 2014 roku, wówczas nie doszłoby do zbiegu świadczeń, nie musiałaby wówczas bowiem składać wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy.

Organ I instancji wydał decyzję o odmowie prawa do zasiłku dla opiekuna w dniu [...] października 2014 roku, zaś skarżąca złożyła wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy na kolejny okres zasiłkowy dopiero w dniu 28 października 2014 roku. Nie sposób zatem zarzucić jej celowego działania w celu uzyskania "zdublowanych" świadczeń. Z pewnością wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy nie oznaczał też rezygnacji z korzystniejszego świadczenia, jaki jest zasiłek dla opiekuna, a spowodowany był koniecznością uzyskania jakiegokolwiek świadczenia w trudnej niewątpliwe sytuacji rodzinnej.

Opisana sekwencja zdarzeń dowodzi, że skarżąca została niejako zmuszona działaniami organu wystąpić o inne świadczenie, aby nie zostać pozbawioną jakichkolwiek źródeł dochodu. Z powodu błędnej wykładni prawa, dokonanej przez organy administracji publicznej w tej sprawie, zaakceptowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skarżąca była pobawiona możliwości korzystania ze świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna w okresie od listopada 2014 roku do dnia dzisiejszego. Należy pamiętać, że rozważamy sytuację osoby, która także na skutek działań legislacyjnych została pozbawiona prawa do otrzymywanego od lat świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji mężem.

Zatem trudno teraz czynić zarzut skarżącej, że podjęła próbę uzyskania mniej korzystnego świadczenia w sytuacji, gdy w kolejnych latach dysponowała jedynie decyzjami odmawiającymi prawa do zasiłku dla opiekuna, zaakceptowanymi przez tutejszy sąd, w oczekiwaniu na rozpatrzenie skargi kasacyjnej. To właśnie ta sytuacja spowodowała sięgnięcie po mniej korzystne świadczenie. W istocie zatem skarżąca pozbawiona została bez swojej winy prawa wyboru świadczenia. Nie sposób czynić jej zarzutu, że w tym czasie – oczekiwania na korzystną decyzję podjęła kroki dla pozyskania jakichkolwiek środków utrzymania.

Bez wątpienia istotą unormowania art. 2 ust.5 ustawy - powołanego przez organy jako podstawa rozstrzygnięć - jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania różnych świadczeń, których celem jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepis ten należy zdaniem Sądu interpretować w taki sposób, że nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej opisanych w nim świadczeń, natomiast stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie i w tym znaczeniu ustalenie prawa do jednego z wymienionych w art. 2 ust.5 ustawy świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełniania określonych przepisami warunków do ubiegania się o przyznanie innego świadczenia.

Stanowisko takie prezentują sądy administracyjne (vide wyrok WSA we Wrocławiu z 24.04.2018 IV SA/Wr 104/18 II, wyrok WSA w Poznaniu z 22.11.2017II SA/Po 930/17, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 139/17, wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 480/16 oraz wyrok WSA w Olsztynie z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 391/17 – dostępne w internecie). Wprawdzie powołane orzeczenia dotyczą głównie sytuacji zbiegu i prawa wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a zasiłkiem dla opiekuna. Jednakże zachowują one aktualność w rozpoznawanej sprawie, istotą problemu jest bowiem prawo wyboru między świadczeniami w związku z opieką nad niepełnosprawnymi członkami rodziny oraz możliwe rozwiązania w sytuacji, gdy osoby uprawnione zostały zmuszone do wyboru świadczeń mniej korzystnych z przyczyn leżących po stronie Państwa.

Taka sytuacja, w jakiej znalazła się D.I. nie powinna w ocenie sądu pociągać za sobą aż tak daleko idących konsekwencji, jak utrata prawa do zasiłku dla opiekuna, zwłaszcza, że organy nie kwestionują spełnienia pozytywnych przesłanek określonych w ustawie. Ani wadliwa działalność ustawodawcza, ani błędne działania organów Państwa nie mogą prowadzić do akceptacji sytuacji, gdy osoba dotknięta tymi działaniami pozbawiona jest prawa do świadczenia bardziej korzystnego. Analogicznie do poglądu wyrażonego w powołanym już wyroku WSA w Poznaniu II SA/Po 930/17, stwierdzić trzeba, że normę art. 2 ust.5 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekuna należy odczytać w ten sposób, że osoba ubiegająca się o zasiłek dla opiekuna jest zobowiązana zrzec się prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego po uzyskaniu decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna.

Z powyższych względów fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być w okolicznościach danej sprawy przeszkodą do przyznania D.I. prawa do zasiłku dla opiekuna, poczynając od listopada 2014 roku. W aspekcie finansowym oznaczałoby to zapewne wypłatę różnicy między otrzymanym dotychczas świadczeniem, a wysokością zasiłku dla opiekuna.

Organ winien rozważyć możliwość zastosowania w sprawie przepisu art. 155 kpa, który daje możliwość zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznych w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego (po przyznaniu zasiłku dla opiekuna).

Reasumując, wobec naruszenia przepisów prawa materialnego -art. 2 ust.5 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekuna sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30m sierpnia 2002 roku Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2017.1369 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą orzec o ustaleniu na rzecz D.I. prawa do zasiłku dla opiekuna, stosując zaprezentowaną w niniejszym uzasadnieniu wykładnię prawa.

k.ż.