Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 108/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 129 par. 2, art. 16 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty inwestycyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Marszałka Województwa[...], Dyrektor [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we [...] na podstawie:

• decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] oraz nr [...]r.,

• decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] oraz nr [...]r.,

• decyzji Marszałka Województwa [...]nr [...] oraz nr [...] z dnia [...]r.,

• art. 74 ust. 2 pkt 2, art. 74a, art. 74b, art. 74c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej w skrócie "k.p.a."),

ustalił dla P. i I. G. opłatę inwestycyjną w wysokości 5.069,99 zł w związku z wykonaniem drenowania na będących ich własnością w miejscowości B. - nieruchomościach - działkach nr 208, 262, 264, 265/2, 266 o łącznej powierzchni drenowanej 0,89 ha w ramach zadania pod nazwą "Melioracje gruntów rolnych - [...]- II el. IV", zwanego dalej także "Inwestycją".

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w styczniu 2010 r. właściciele nieruchomości złożyli wniosek o wykonanie melioracji szczegółowych przy współudziale publicznych środków wspólnotowych i dotacji celowej budżetu państwa, za zwrotem przez zainteresowanych właścicieli gruntów części kosztów w formie opłaty inwestycyjnej.

Na podstawie złożonych wniosków [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych zlecił, w drodze przetargu, opracowanie dokumentacji projektowej oraz sporządzenie kosztorysu inwestorskiego dla przedmiotowego zadania.

W dniu 13.06.2012 r. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach PROW 2007 - 2013, działanie 125 Schemat II "Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi".

Decyzją Nr [...] r. Marszałek Województwa [...] w uzgodnieniu z Wojewodą [...] rozstrzygnął o realizacji Inwestycji.

Następnie Marszałek Województwa [...] decyzją Nr [...] r. przyznał pomoc na realizację zadania pod nazwą "Melioracje gruntów rolnych [...]- II el. IV" za zwrotem części kosztów w formie opłaty inwestycyjnej przez zainteresowanych właścicieli gruntów. W dniu 19.11.2012 r. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we [...] zwrócił się z prośbą o zmianę decyzji Marszałka Województwa [...]o przyznaniu pomocy dla przedmiotowej Inwestycji. W wyniku zakończonej procedury postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, zmianie uległy koszty realizacji ww. Inwestycji.

Decyzją Nr [...] r. Marszałek Województwa [...] zmienił decyzję Nr [...] r., a decyzją Nr [...] r. zmienił decyzję Nr [...] r. ustalając wartość Inwestycji.

[...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we [...] w związku ze zmianą w projekcie, spowodowaną wyłączeniem jednej z działek z Inwestycji, wystąpił o zmianę dotychczasowych decyzji. Marszałek Województwa [...] decyzjami nr [...]r. ustalił ostateczną wysokość kosztów poniesionych na realizację Inwestycji w wysokości 1.600.463,52 zł i efekt rzeczowy, tj. powierzchnię 56,19 ha zrealizowanej Inwestycji, stąd koszt 1 ha wynosi 28.483,07 zł.

Inwestycja została zrealizowana i przekazana do eksploatacji na podstawie protokołu odbioru końcowego w dniu 16.12.2013 r.

Pismem z dnia 28 września 2014 r. P. G. złożył odwołanie od powyższej decyzji i odniósł się krytycznie co do sposobu realizacji zadania, podnosząc w szczególności zawyżenie przez projektanta powierzchni gruntów meliorowanych, stanowiących jego własność.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie bezsporną okolicznością jest, iż grunty stanowiące własność małżonków G. były objęte przedmiotową inwestycją, stąd też nałożenie obowiązku zwrotu części kosztów przez właścicieli jest - w świetle przedstawionego stanu prawnego - uprawnione i uzasadnione, bowiem jak wynika z decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. wartość inwestycji ustalono na kwotę 1.600 463,52 zł a objęte nią zostały grunty o powierzchni 56,19 ha, stąd koszt przypadający na 1 ha wynosi 28.483,07 zł.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że w myśl art. 74a ustawy – Prawo wodne opłatę inwestycyjną, o której mowa w art. 74 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, ustala się w wysokości 20% kosztów wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, które są określone w końcowym raporcie z realizacji inwestycji finansowych z udziałem publicznych środków wspólnotowych. Opłatę tę pobiera się w 15 równych rocznych ratach w terminie do dnia 30 października każdego roku, przy czym opłata inwestycyjna mniejsza od 1.000 zł pobierana jest w 3 równych rocznych ratach. Natomiast zgodnie z art. 74b ust. 4 powołanej ustawy marszałek województwa ustala dla każdego zainteresowanego właściciela gruntów, w drodze decyzji, wysokość opłaty melioracyjnej albo opłaty inwestycyjnej, proporcjonalną do powierzchni gruntów, na które korzystny wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych.

Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że wysokość opłaty ustalono prawidłowo na kwotę 5.069,99 zł, a podnoszone w odwołaniu zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, albowiem odnoszą się one do prawidłowości całego procesu inwestycyjnego, obszaru objętego pracami melioracyjnymi, czy sposobem wykonania prac, natomiast z akt sprawy wynika, że okoliczności te były przez stronę zgłaszane, a kwestie te na bieżąco wyjaśniane.

W skardze do sądu P. G. podniósł, iż nie uchyla się od zapłacenia części kosztów za wykonaną meliorację pól (działek rolnych), na które korzystny wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, jednak w jego przypadku zaprojektowanie urządzeń wodnych niezgodnych z wcześniejszymi ustaleniami skutkowało – w jego ocenie, szkodliwym oddziaływaniem na jego grunty.

Skarżący zarzucił, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez niego w sprawie sposobu wykonania melioracji, zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie może się ostać, aczkolwiek z powodów innych niż podniesione w skardze.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz, czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne.

Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, poprzez stwierdzenie nieważności skarżonego aktu prawnego w związku z wydaniem go z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wyłącznym trybem weryfikacji nieostatecznej decyzji w kodeksie postępowania administracyjnego jest postępowanie odwoławcze, które oparte jest w pełni na zasadzie skargowości. Może ono być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej - wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 k.p.a., albo wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.

Obowiązkiem organu jest wówczas należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało wniesione przez stronę postępowania administracyjnego w terminie przewidzianym przepisem art. 129 k.p.a.

Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania, gdyż uchybienie terminu powoduje bezskuteczność tych środków, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie przez organ środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza, bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, tj. decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2006, s. 598). Rozpoznanie merytoryczne odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony oznaczałoby, że organ podjął działania bez podstawy prawnej, a wydanie przez niego rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).- wyrok z dnia 29 października 2008 r. WSA w Warszawie sygn. VII SA/Wa 1263/08.

Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy winien postanowić o uchybieniu terminu, w trybie art. 134 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r. o sygn. akt SA/Łd 2990/95, niepubl. - M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 777). Nie można, bowiem przejść do merytorycznego rozpoznania odwołania i wydać decyzji w II instancji w sytuacji, gdy termin do jego wniesienia upłynął i nie postanowiono o jego przywróceniu (w aktach niniejszej sprawy brak jest postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania).

Jak wynika z treści art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Jak wynika z akt sprawy administracyjnej decyzja organu pierwszej instancji tj. decyzja Dyrektora [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych we [...] z dnia [...] została doręczona w dniu [...]r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji wynika, że osoba odbierającą decyzję była matka strony – T. G., a więc osoba uprawniona do odbioru przesyłek – dorosły domownik (art. 43 K.p.a.).

Termin 14-dniowy na wniesienie odwołania upływał zatem z dniem 30 września 2014 r.

Tymczasem skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji za pośrednictwem [...] pismem z dnia 28 września 2014 r., które zostało nadane w przesyłce złożonej w urzędzie pocztowym w dniu 1 października 2014 r. (data stempla urzędu pocztowego [...] na kopercie przesyłki adresowanej do organu I instancji).

Odwołanie zostało zatem wniesione z jednodniowym uchybieniem terminu.

Wnoszący odwołanie nie składał wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W tym miejscu podkreślić należy, że każde, nawet nieznaczne niedochowanie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. stanowi jego uchybienie i winno skutkować wydaniem ostatecznego postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. W ostatnio wskazanym przepisie zawarta jest norma prawna nakładająca na organ odwoławczy bezwzględny obowiązek stwierdzenia w drodze postanowienia wniesienia takiego spóźnionego odwołania z uchybieniem terminu, jeżeli termin ten nie został przywrócony.

W tym stanie rzeczy Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno orzec stosownie do powyższego stanowiska Sądu, mając na względzie treść art. 134 k.p.a.,

O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a.