Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 747/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 pkt.1 i 2 , art. 66 ust.1 pkt.1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi B. R., J. M. i B. O. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2022 r. znak WOB.7721.61.2022.ABRO w przedmiocie nakazu wykonania robót zabezpieczających I. odrzuca skargę B. R., II. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, III. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie solidarnie na rzecz J. M. i B. O. kwotę 1014 złotych (słownie: tysiąc czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzory Budowlanego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2022 r. znak WOB. 7721.61.2022.ABRO utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki z dnia 30 grudnia 2021 r. nakazującą:

1. Pani B. R., 2. Pani B. O., 3. Pani B. S., 4. Panu W. S., 5. Pani J. M., 6. Pani M. S., 7. Panu R. U., 8. Pani W. S., 9. C. Sp. z o.o., współwłaścicielom budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami przy ul. [...] w Krakowie, dz. nr [...] obr.[...], wykonanie niezbędnych robót zabezpieczających przed postępującą destrukcją konstrukcji budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami poprzez :

1. usunięcie lokalnych uszkodzeń i nieszczelności pokrycia i obróbek blacharskich połaci dachowych wraz z wymianą rynien i rur spustowych;

2. lokalną wymianę uszkodzonych elementów więźby dachowej, konserwację oraz zabezpieczenie przeciwkorozyjne i przeciwogniowe całej więźby;

3. lokalne wzmocnienie elementów więźby drewnianej poprzez wykonanie przykładek drewnianych oraz wymianę więźby na nową w obrębie przybudówki;

4. osuszenie ścian pomieszczeń piwnicznych a następnie wykonanie izolacji pionowej poziomu piwnicy wraz z uszczelnieniem wszystkich otworów, przez które woda opadowa może dostać się do wnętrza budynku oraz wykonaniem szczelnej posadzki zabezpieczającej przed migracją wody z gruntu;

5. przeprowadzenie prac odgrzybiających ściany ze szczególnym uwzględnieniem poziomu piwnicy;

6. ustabilizowanie zarysowanej ściany zewnętrznej oficyny poprzez wykonanie stabilizacji posadowienia w postaci mikropali oraz likwidację rys i spękań ścian i sklepień poprzez ich sklejenie iniekcyjne i zszycie przy czym rysy o rozwartości 0,1 do 5,0mm należy skleić iniekcyjnie a rysy szersze niż 5,0 mm należy skleić iniekcyjnie i zszyć prętami spiralnymi typu HELFIX lub poprzez wklejenie w spoiny taśmy z włókna węglowego.

7. iniektowanie i przewiązanie kotwami typu HELFIX stwierdzonych spękań struktury murowanej po usunięciu luźnowiązanych fragmentów tynku oraz uzupełnienie spoinowań;

8.zabezpieczenie iniekcyjne metodą niskociśnieniową zaczynem modyfikowanym lokalnych drobnych zarysowań powierzchniowych ścian;

9. wymianę uszkodzonej stolarki okiennej powodującej znaczące przemarzanie i zawilgocenie muru w ich sąsiedztwie;

10. udrożnienie i uszczelnienie odpływu kanalizacji deszczowej znajdującego się na podwórku posesji wraz z wytworzeniem właściwych spadków nawierzchni podwórka w celu zapewnienia skutecznego odpływu wód opadowych;

11. wytworzeniem właściwych spadków nawierzchni podwórka w celu zapewnienia skutecznego odpływu wód opadowych;

12. wykonanie wzmocnienia konstrukcji balkonów na elewacji podwórkowej budynku frontowego; wykonanie wzmocnienia nadproży nad otworami drzwiowymi w pomieszczeniach piwnicznych w postaci belek stalowych zabezpieczonych siatką Rabitza w miejsce drewnianych

zgodnie z opracowaniem technicznym pt.: "Ekspertyza stanu technicznego" z października 2020r. autorstwa dr inż. W. B. upr. bud. nr [...] w specjalności konstrukcyjno-budowlanej wraz z zespołem w terminie do 31.07.2023 r.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji streścił przebieg postępowania w sprawie. Wskazano, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że budynek przy ul. [...] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym z uwagi na brak podejmowania przez właścicieli stosownych napraw. W sporządzonej ekspertyzie technicznej z października 2020r. autorstwa dr inż. W. B. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej wyszczególniono szereg nieprawidłowości, a jej autor zalecił wykonanie pilnych prac remontowych i zabezpieczających w celu powstrzymania postępującej destrukcji poszczególnych fragmentów zabudowy. Wskazane w ekspertyzie nieprawidłowości zostały potwierdzone także podczas przeprowadzonych przez PINB oględzin w dniu [...].2021r. Stwierdzono między innymi zawilgocenia ścian, rysy i spękania na ścianach, rysy ukośne w okolicach otworów drzwiowych, w pomieszczeniach piwnicznych brak naturalnej wentylacji, zdewastowany odpływ wód opadowych na terenie podwórka, na balkonach i biegach schodowych występujących na elewacji tylnej budynku frontowego brak częściowy barierek, na elementach betonowych liczne ubytki zabezpieczone osiatkowaniem. Z uwagi na szeroki zakres robót wymienionych w ww. ekspertyzie stanu technicznego przedmiotowego budynku, PINB przedmiotem nakazu uczynił niezbędne roboty mające na celu zabezpieczenie przed postępującą destrukcją konstrukcji budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami na terenie posesji przy ul. [...] w K. . Organ II instancji odnosząc się do nieprzedłożonego przez strony opracowania mgr inż. C. H. wskazał, że główny wniosek zawarty w tym opracowaniu dotyczy tego, że nakazane w zaskarżonej decyzji roboty powinny być wykonane w zwykłym trybie, po uprzednim przeprowadzeniu analiz, sporządzeniu dokumentacji i uzyskaniu wszystkich stosownych pozwoleń. Tymczasem strony nie podjęły z własnej woli żadnych działań mających na celu poprawę stanu technicznego budynku, co powoduje konieczność ingerencji nadzoru budowlanego.

Na powyższą decyzję skargę złożyli B. R., J. M., B. O..

Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia.

Początkowo skarżące złożyły skargę samodzielnie (skarga z 10 maja 2022, data wpływu do organu 16 maja 2022 r.; skarga ta zawierała jednak braki formalne, nie była podpisana). Jednakże w ślad za tą skargą wpłynęła do tut. Sądu skarga pełnomocnika skarżących adwokata W. N.. Badając wymogi formalne tej skargi tut. Sąd stwierdził, że terminowo skargę złożyły J. M. oraz B. O.. Natomiast skarga B. R. została złożona po terminie, albowiem skarżona decyzja została doręczona jej dnia 8 kwietnia 2022 r. (k. 27 administracyjnych akt sprawy), 30-dniowy termin upływał zatem 8 maja 2022 r. Ponieważ była to niedziela, termin na wniesienie skargi upływał 9 maja 2022 r. (poniedziałek). Tymczasem skarga została nadana w placówce pocztowej dnia 12 maja 2022 r.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze, należało orzec w pkt I sentencji wyroku o odrzuceniu skargi B. R..

Merytorycznie rozpatrzone zostały skargi J. M. i B. O.. W skardze zarzucono przedmiotowej decyzji (błędnie określanej w niektórych miejscach skargi jako "postanowienie") naruszenie :

art. 15 k.p.a. - przez naruszenie zasady dwuinstancyjności i nie rozpoznanie sprawy przez organ II instancji w sposób kompleksowy i pełny, poprzez wydanie decyzji, która to decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania gdy organ obowiązany był przekazać niniejszą sprawę do ponownego rozpoznania;

art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na niepodjęciu przez organ II instancji wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego oraz rozpoznanie sprawy w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, co skutkowało wadliwym ustaleniem istnienia przesłanek wynikających z art. 66 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane;

art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na pominięciu przez organ II instancji okoliczności, że organ I instancji dokonał dowolnej - a nie swobodnej - oceny materiału dowodowego, wyrażającej się poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na opinii przedłożonej przez Zawiadamiających z pominięciem innych dowodów zgromadzonych w sprawie, zwłaszcza opinii złożonej przez J. M., podczas gdy przedmiotowa opinia nie koresponduje z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a w szczególności opinią złożoną przez Skarżące, co skutkowało wadliwym ustaleniem istnienia przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane;

art. 7 w związku z art. 75 § 1 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dowolną ocenę przez Organ II instancji materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu, że budynek mieszkalny wielorodzinny z usługami znajduje się w stanie postępującej destrukcji konstrukcji, co zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska;

art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 - poprzez nie sprecyzowanie, jakie nieprawidłowości występują w przedmiotowym budynku oraz któremu z dóbr wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego zagrażają i dlaczego, a w szczególności poprzez zbyt ogólnikowe określenie nakazów nałożonych na współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, poprzez:

brak wskazania które elementy więźby dachowej i gdzie mają zostać wymienione,

brak wskazania które elementy stolarki okiennej mają zostać wymienione,

brak wskazania, które z elementów pokrycia i obróbek blacharskich połaci dachowych mają zostać wymienione,

art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie szczątkowego jedynie uzasadnienia, nieprzekonująco wskazującego na motywy przyjętego rozstrzygnięcia, co dodatkowo godzi w zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej z art. 8 k.p.a. i daje wyraz dowolności w wydaniu orzeczenia, jak również uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego postanowienia;

art. 7, 8, 11 oraz 107 § 2 i 3 k.p.a., polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i niewzięciu pod uwagę faktu, że budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania jest budynkiem mieszkalno-usługowym, budowanym zgodnie ze sztuką budowlaną XIX w.

art. 138 § 2 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji obarczoną wadami, którą to decyzję z uwagi na wymienione okoliczności organ II Instancji obowiązany był w całości uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania.

Zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

art. 66 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 61 ust. 2 ustawy prawo budowlane -

poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w przypadku gdy organ nie stwierdza jakie nieprawidłowości w budynku mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, a tym samym brak jest podstaw aby przyjąć że nakazane prace wyeliminują rzekome zagrożenie;

art. 61 ust. 2 ustawy prawo budowlane - poprzez skierowanie przedmiotowej decyzji wyłącznie do współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. , z pominięciem zarządcy budynku, tj. "[...]", w przypadku gdy stwierdzone nieprawidłowości obejmowały obszar części wspólnych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej wydaniem skarżonej decyzji był stan techniczny budynku przy ul. [...] w K. Przeprowadzone w bardzo szerokim zakresie postępowanie wyjaśniające ponad wszelką wątpliwość wykazało nieodpowiedni stan techniczny budynku przy ul. [...] w K. , co zobligowało organy nadzoru budowlanego do podjęcia stosownych działań, w celu usunięcia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w treści skargi skarżony organ stwierdza, że są one bezpodstawne.

W odpowiedzi na zarzuty skarżących, która kwestionowała potrzebę i zakres prac, do których wykonania zobowiązuje skarżona decyzja, skarżony organ podnosi, że prace te nie zostały określone przez organ w sposób dowolny, lecz wynikają ze wskazań zawartych w odpowiedniej ekspertyzie, której wiarygodność nie została przez Skarżące skutecznie podważona.

Strona przeciwna do skarżącej podnosi, że jak wskazano w treści skarżonej decyzji z zebranego materiału dowodowego wynika, że budynek przy ul. [...] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym z uwagi na brak podejmowania przez właścicieli stosownych napraw. W sporządzonej ekspertyzie technicznej z października 2020r. autorstwa dr inż. W. B. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej wyszczególniono szereg nieprawidłowości a jej autor zalecił wykonanie pilnych prac remontowych i zabezpieczających w celu powstrzymania postępującej destrukcji poszczególnych fragmentów zabudowy, które zostały potwierdzone także podczas przeprowadzonych przez PINB oględzin w dniu [...] Z uwagi na szeroki zakres robót wymienionych w ww. ekspertyzie stanu technicznego przedmiotowego budynku, PINB przedmiotem nakazu uczynił niezbędne roboty mające na celu zabezpieczenie przed postępującą destrukcją konstrukcji budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami na terenie posesji przy ul. [...] w K. Zatem wbrew twierdzeniom zawartym w treści skargi organ odwoławczy ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie jakie czynności należy podjąć.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wyboru adresata decyzji tj. współwłaścicieli budynku skarżony organ podnosi, że przepisy jednoznacznie określają podmioty, które ponoszą odpowiedzialność za utrzymanie obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, czyli aktualnego właściciela lub zarządcę. Ze względu zaś na charakter dóbr, których ochronie służy tryb art. 66 Prawa budowlanego, tj. zdrowie i bezpieczeństwo ludzi oraz konieczność szybkiego zapewnienia realizacji tej ochrony, irrelewantne są kwestie związane z tym, kto i jak przyczynił się do złego stanu technicznego budynku oraz z przeszkodami w dostępie do budynku stawianymi przez osoby trzecie, o ile nie mają one charakteru prawnego. Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powinno być więc związane z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością, gdyż tylko podmiot, który posiada określone prawa do wejścia na teren nieruchomości i wykonania określonego obowiązku, może być adresatem takiej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2019 r., II OSK 1791/17, dostępny na stronie). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżące są współwłaścicielami budynku, którego stan techniczny wzbudził uzasadnione wątpliwości organów nadzoru budowlanego. Dlatego też, w świetle art. 61 ust. Iw zw. żart. 66 Prawa budowlanego, niewątpliwie to skarżące wraz z pozostałymi współwłaścicielami budynku powinny być adresatami przedmiotowych obowiązków i wniosku tego nie może podważać podnoszona w treści skargi okoliczność istnienia zarządcy budynku, bowiem ten fakt został ujawniony dopiero na etapie wnoszenia skargi. W toku całego postępowania administracyjnego żadna ze stron postępowania nie poinformowała organów nadzoru budowlanego o istnieniu zarządcy budynku Firmy [...] i treści umowy łączącej przedmiotową firmę ze współwłaścicielami obiektu, która określałaby zadania i uprawnienia zarządcy.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów procedury strona przeciwna do skarżącej nie podziela ich zasadności, wskazując, że w ramach zakończonego postępowania skarżony organ dokonał szczegółowej analizy własnej na etapie postępowania odwoławczego. Odzwierciedleniem tych analiz jest treść uzasadnienia skarżonej decyzji, w której Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, nie pomijając żadnego z aspektów sprawy oraz zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą uzasadnił motywy, jakimi kierował się przy wydawaniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji stwierdza, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Przepisy prawa materialnego kontroli sądowej skarżonej decyzji wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane. (dalej jako p.b.).

W myśl art. 61 p.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;

2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Stosownie do art. 66 ust. 1 p.b. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:

1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo

3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo

4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia

- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że okoliczności wyczerpujące przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., co do zasady, są odmienne od stanów kwalifikowanych do art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 3 jest rezultatem zużycia obiektu lub uszkodzenia obiektu w warunkach wskazanych w art. 61 pkt 2. Natomiast wskazany w art. 66 ust. 1 pkt 1 stan, w którym obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, co do zasady nie musi być wiązany z zużyciem lub uszkodzeniem obiektu, jakkolwiek okoliczności tych nie można od siebie w sposób sztuczny odrywać. Nieodpowiedni stan techniczny siłą rzeczy wiąże się z zagrożeniami, których stopień powinien być ustalony indywidualnie w każdym przypadku (tak wyrok NSA z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. II OSK 759/18; wyrok NSA z dnia 5 maja 2022 r., sygn. II OSK 1363/19, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 maja 2019, sygn. II SA/Kr 55/19).

Postępowanie mające na celu konkretyzację norm prawa materialnego powinno czynić zadość przepisom prawa procesowego. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przebieg postępowania dowodowego powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zarzuty skargi w większości zasługują na uwzględnienie, zaś skarżona decyzja jest sprzeczna z prawem.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podstawą prawną skarżonej decyzji jest art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b., który odnosi się do sytuacji, gdy budynek może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że " z zebranego opisanego powyżej materiału dowodowego wynika, że budynek przy ul. [...] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym z uwagi na brak podejmowanych przez właścicieli napraw". Tym samym zachodzi istotna rozbieżność między wskazaną podstawą prawną rozstrzygnięcia, a kierunkiem postępowania dowodowego. Postępowanie dowodowe było bowiem ukierunkowane na wykazanie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. "Nieodpowiedni stan techniczny" jest z reguły wynikiem niewłaściwego użytkowania obiektu, powstałym wskutek zużycia pewnych elementów, pogorszenia substancji, braku remontów, właściwej dbałości o stan techniczny (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 marca 2022 r., VII SA/Wa 2371/21). Tymczasem powołując się na przesłankę z art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. organ powinien był wskazać co i w jaki sposób zagraża wartościom wymienionym w tym przepisie (życiu, zdrowi, środowisku). Oczywiście, jak wskazano powyżej nieodpowiedni stan techniczny budynku może być źródłem zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Jednak postępowanie dowodowe powinno w takiej sytuacji wskazać, w oparciu o konkretne ustalenia poczynione w toku postępowania, jak stan techniczny poszczególnych elementów budynku zagraża wskazanym w art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. wartościom, zaś jako podstawę prawną decyzji należałoby wówczas wskazać art. 66 ust. 1 pkt w zw. z pkt 3 p.b.

W dalszej kolejności zauważyć należy, że przepis art. 66 ust. 1 p.b. nie określa bliżej treści merytorycznej decyzji, stanowiąc jedynie, że powinna ona dotyczyć usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W związku z tym, że celem decyzji wydanej na podstawie art. 66 p.b. jest doprowadzenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego, zadaniem organu jest wykazanie zaistnienia przesłanek obligujących do podjęcia decyzji. Jednocześnie decyzja powinna dokładnie określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany wykonać celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 czerwca 2017, sygn. II SA/Wr 841/16). W tym miejscu podzielić należy zarzuty skargi, że w skarżonej decyzji obowiązki te nie zostały dokładnie określone. Przy opisie zakresu robót, które mają być wykonane organy posłużyły się pojęciami nieprecyzyjnymi m.in. "lokalnych uszkodzeń i nieszczelności", "lokalna wymiana uszkodzonych elementów więźby dachowej", "lokalne wzmocnienie". Nie określono jednak gdzie dokładnie (w której części połaci dachowych czy więźby dachowej) uszkodzenia się znajdują, a w konsekwencji wymagają usunięcia. Podobnie nieprecyzyjne określenia znajdują się w kluczowym dla sprawie dowodzie, jaki stanowi "Ekspertyza stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. " autorstwa dr inż. W. B. wraz z zespołem, sporządzona w październiku 2020 r. Wskazano tam np., że stan balkonów jest "lokalnie awaryjny" (s. 14), "na lokalnych elementach widoczne przebarwienia" (s. 19). Z kolei w pkt 5 nakreślonych w decyzji obowiązków do wykonania wskazano, że "należy przeprowadzić prace odgrzybiające ściany, ze szczególnym uwzględnieniem poziomu piwnicy". Nie jest jasne, czy nakaz dotyczy, oprócz ścian piwnicy, wszystkich czy tylko niektórych ścian budynku (a jeśli nie wszystkich, to konkretnie których). W wyżej wymienionej opinii ogólny stan techniczny budynku został określony jako dostateczny, przy czym wskazano, że część nadziemna znajduje się w znacznie lepszym stanie niż część piwniczna (s. 82 opinii). Wobec powyższego formułując obowiązku dokonania konkretnych prac w części nadziemnej budynku należało szczególną uwagę zwrócić na wykazanie przesłanek z art. 66 ust. 1 pkt 1 lub 3 p.b., w szczególności, w jaki sposób stwierdzone uszkodzenia korespondują z pojęciem nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, o którym mowa w powołanym przepisie i jak przekłada się to na konkretne przepisy techniczno-budowlane. Na s. 11 wskazano w odniesieniu do ścian na dziedzińcu, że obserwuje się tam znaczne ich zawilgocenie. Pomiar temperatury na powierzchni ściany od strony wewnętrznej w sąsiedztwie okien wskazuje, że temperatura wokół okien jest znacznie niższa niż na powierzchni ścian bez otworów. Niższa temperatura w okolicach ościeżnicy może świadczyć o nieszczelnościach okien i ich niedostatecznej izolacyjności. Okna te zaleca się wymienić podczas planowania najbliższego remontu. Tymczasem w pkt 9 skarżonej decyzji nakazano wymianę uszkodzonej stolarki okiennej powodującej znaczące przemarzanie i zawilgocenie muru. Nie wiadomo jednak, których konkretnie okien nakaz ten dotyczy. Ponadto nakaz ten zdaje się pozostawać w sprzeczności z treścią opinii, z której wynika, że możliwe jest odłożenie wymiany stolarki okiennej do następnego najbliższego remontu.

Nałożenie obowiązków z art. 66 ust. 1 p.b. jest konsekwencją niezastosowania się do obowiązków utrzymania obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym wynikających z art. 61 pkt 1 tej ustawy. Przepis art. 66 ust. 1 p.b. znajduje zatem zastosowanie w przypadku doprowadzenia do znacznego zużycia technicznego obiektu budowlanego poprzez brak remontów czy konserwacji spowodowanych biernością, niedbalstwem, brakiem kontroli właściciela lub zarządcy (tak NSA w wyroku z 11 maja 2021 r., sygn. II OSK 2229/18). Zważywszy, że art. 61 pkt 1 i 2 p.b. nakłada obowiązek utrzymania budynku w odpowiednim stanie technicznym na właściciela lub zarządcę, istotne jest przy orzekaniu o nałożeniu obowiązków z art. 66 p.b. ustalenie, czy zasadne jest skierowanie decyzji także do zarządcy budynku, o ile nakazane prace dotyczą części wspólnych budynku w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j. art. 66 ust. 1 ma niewątpliwie wpływ na wynik sprawy bowiem dopiero prawidłowe określenie podstawy prawnej decyzji determinuje kierunek postępowania dowodowego i umożliwia dokonanie prawidłowej subsumpcji. Tymczasem postępowanie dowodowe było prowadzone w kierunku innym, niż wskazana podstawa prawna decyzji, w konsekwencji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ po pierwsze, prawidłowo i w sposób zupełny określi podstawę prawną decyzji (czy jest to art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. czy art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. albo też obie łącznie). Należy ustalić, czy nieprawidłowości dotyczą wyłącznie lokali czy także części wspólnych w rozumieniu ustawy o własności lokali. Stosownie do poczynionych ustaleń należy prawidłowo ustalić adresata decyzji. W uzasadnieniu decyzji, stosownie do wyników postępowania dowodowego prowadzonego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., należy wykazać zaistnienie przesłanek, o których mowa w przepisach prawnych będących podstawą prawną wydania decyzji (a zatem wykazanie "nieodpowiedniości" stanu technicznego budynku oraz ewentualnie wykazanie, jakim wartościom i w jaki sposób zagrażają stwierdzone naruszenia stanu technicznego budynku). Formułując nakazy, o których mowa w art. 66 ust. 1 p.b. należy je sformułować w sposób konkretny, precyzując miejsce wykonania robót.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c jak w pkt II sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. Koszty te obejmują kwotę uiszczonego wpisu sądowego (500 złotych), koszty zastępstwa procesowego (480 złotych) oraz kwotę opłaty skarbowej z tytułu pełnomocnictwa (2 x 17 złotych).