Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2984/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 27, art. 4 pkt 34, art. 44b, art. 44c ust. 1, art. 52a ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska /spr./ Protokolant: asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 434/15 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. W. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] – działając na podstawie art. 4 pkt 27 i pkt 34, art. 44b, art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.), art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - nałożył na M. W. karę pieniężną w wysokości 200.000 zł, za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] 2014 r. otrzymał z Prokuratury Rejonowej w [...] akta sprawy M. W., z których m.in. wynika, że w dniu [...] 2014 r. funkcjonariusze Policji zatrzymali pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym poruszał się M. W. oraz M. W. W trakcie przeszukania wnętrza pojazdu ujawniono pieniądze w kwocie 52.130 zł oraz worek foliowy zawierający zbrylony proszek koloru białego o masie netto 1.001,40 g. Po przeszukaniu mieszkania strony zabezpieczono sześć woreczków foliowych zawierających biały proszek, wagę elektroniczną, pieniądze w kwocie 24.400 zł i telefon komórkowy.

W dniu [...] 2014 r. substancje ujawnione w samochodzie oraz w mieszkaniu strony zostały przekazane do Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] w celu wykonania badań laboratoryjnych. Jak wynika z opinii z dnia [...] 2014 r. analiza próbek wykazała w proszku obecność substancji o nazwie 3-MMC. Substancja ta jest wykrywana w produktach handlowych określanych nazwą dopalaczy. W dniu [...] 2014 r. biegli z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego wydali opinię w sprawie sprowadzenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia wielu osób poprzez wprowadzanie do obrotu szkodliwej dla zdrowia substancji, tj. o czyn z art. 165 § 1 pkt 2 kodeksu karnego.

Organ wskazał, że z zeznań trzech świadków złożonych w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] wynikało, że strona od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadzała do obrotu substancje, które kupujący używali w celu odurzenia się. Liczba transakcji kupna-sprzedaży, według zeznań tych świadków wynosiła odpowiednio około 10 transakcji po 1 g substancji, około 40 transakcji po 1 g substancji i około 20 transakcji po 1 lub 2 g substancji.

Zgodnie z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych podlega karze pieniężnej w kwocie od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Karę wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy inspektor sanitarny. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Ustalając wysokość kary, właściwy państwowy inspektor sanitarny, uwzględnia w szczególności ilość wprowadzonego do obrotu środka zastępczego.

W postępowaniu o wymierzenie kary organ oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przez funkcjonariuszy Policji z Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] i uznał ten materiał za wiarygodny. Zatrzymane produkty zawierają substancję 3-MMC należącą do grupy syntetycznych katynonów. Jak wynika z opinii biegłych do niepożądanych efektów ubocznych przyjmowania syntetycznych katynonów należą: podniesienie temperatury ciała, zlewne poty, tachykardia, wzrost ciśnienia krwi, zaburzenie widzenia, uczucie zmęczenia, drżenie mięśni, utrata apetytu, nudności i wymioty, oczopląs, problemy z koncentracją i pamięcią, sinienie kostek palców rąk i nóg, co może świadczyć o negatywnym wpływie na system krążenia, a także mogą wywoływać zaburzenia psychiczne, takie jak depersonalizacja, halucynacje i psychozy. Zatrzymane i przebadane produkty mogą być używane zamiast lub w takich samych celach jak środki odurzające lub substancje psychotropowe, których istotą - zgodnie z art. 4 pkt 25 i pkt 26 tej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - jest działanie na ośrodkowy układ nerwowy. Wyczerpuje to definicję legalną pojęcia "środek zastępczy" określoną w art. 4 pkt 27 powoływanej ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że strona naruszyła obowiązujący na terytorium Polski zakaz wprowadzania do obrotu środków zastępczych, świadomie stwarzając zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

Przy ustalaniu wysokości kary organ kierował się ilością substancji zabezpieczonej w sprawie (wartość rynkowa zabezpieczonej substancji wynosiła ok. 60.618 zł) oraz ilością środków finansowych (tj. łącznie około 77.000 zł), zabezpieczonych przez funkcjonariuszy Policji. Biorąc pod uwagę fakt, że strona nie ma stałego zatrudnienia, a utrzymuje się ze zbieractwa i prac dorywczych na budowie można domniemać, że pieniądze te pochodziły ze sprzedaży środków zastępczych.

Wyjaśnienia strony, że zakupiona substancja miała być wykorzystana do czyszczenia monet organ uznał za niewiarygodne. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ kierował się prewencją szczególną w stosunku do strony oraz adekwatnością wielkości stwarzanego przez stronę, świadomego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Organ nie znalazł żadnych okoliczności łagodzących mogących wpłynąć na obniżenie wysokości wymierzonej kary. Kara stanowi równowartość 3,3 - krotności wartości handlowej zabezpieczonych i wycofanych z obrotu produktów będących środkami zastępczymi, co stanowi 20 % maksymalnego jej wymiaru.

Po rozpatrzeniu odwołania M. W. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że wbrew zarzutom odwołania osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jest również konsument, tj. osoba nabywająca je w celu użycia. Wskazano, że poprzez pojęcie wprowadzania do obrotu należy rozumieć odpłatne lub nieodpłatne udostępnienie innej osobie środka zastępczego, a więc tak jak literalnie definiuje to art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Bez znaczenia z punktu widzenia zastosowania art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27c ust. 6 ustawy o PIS, jest to czy, osoba której ma być dostarczony (udostępniony) środek zastępczy jest bezpośrednim konsumentem czy też osobą, która następnie udostępnia nabyty towar jeszcze innym osobom.

Wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej organ oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przez funkcjonariuszy Policji, który w ocenie organu jednoznacznie wskazuje, że strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r.

Zdaniem organu odwoławczego kara pieniężna została wymierzona zgodnie z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ma ona na celu nie tylko odwrócenie niebezpieczeństwa i zniechęcenie strony postępowania do dalszego podejmowania działań w zakresie wprowadzania do obrotu środków zastępczych, ale ma również pełnić funkcję represyjną, stanowiąc dość poważną dolegliwość finansową.

M. W. zaskarżył wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uznania jej za nieważną, ewentualnie jej uchylenia.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2015 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotem kontroli była sprawa dotycząca nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez wprowadzenie do obrotu środków zastępczych.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.), zwanej dalej "u.p.n.", a także przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej "u.p.i.s".

Wojewódzki Sąd Administracyjny wywodził, że definicja legalna pojęcia "środek zastępczy" została zawarta w art. 4 pkt 27 u.p.n. "Środek zastępczy" to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; przy czym do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 44b u.p.n. wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych jest zakazane. W myśl art. 44c ust. 1 u.p.n. w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, m.in. w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania (art. 27c ust. 6 u.p.i.s.).

Sąd I instancji podkreślił, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w związku z zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzi skorzystał z kompetencji określonej w art. 44c ust. 1 u.p.n. w zw. z art. 27c ust. 6 u.p.i.s. i decyzją z dnia 3 listopada 2014 r. orzekł o: 1. wycofaniu z obrotu znalezionych u skarżącego (w pojeździe i w mieszkaniu) produktów będących środkami zastępczymi (proszek barwy białej zawierający substancję 3-MMC – metafedron); 2. zakazaniu wprowadzania do obrotu ww. produktów; 3. zniszczeniu ich na koszt strony.

W ocenie Sądu I instancji stan faktyczny ustalony przez organy inspekcji sanitarnej w rozpatrywanej sprawie był wystarczający do zastosowania wskazanych powyżej przepisów i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia; tak w zakresie ustalenia

przesłanek warunkujących nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej, o której mowa w art. 52a ustawy, jak też rozmiaru (wysokości) orzeczonej kary.

Organy inspekcji sanitarnej wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej oparły się zarówno na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania administracyjnego (wyjaśniającego), jak też materiale dowodowym zgromadzonym i przekazanym przez Policję oraz Prokuraturę Rejonową w [...] (m.in. na protokołach przesłuchań świadków, billingach smsów), stwierdzając, że skarżący w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Ponadto organy – w oparciu o sporządzone opinie: chemiczną i toksykologiczną ustaliły, że zabezpieczona u skarżącego substancja to tzw. 3-MMC (metafedron), tj. substancja zaliczana do grupy syntetycznych katynonów, stanowiąca izomer kontrolowanej (zakazanej) ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii substancji 4-MMC (mefedronu) – substancji psychotropowej grupy I-P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że organy inspekcji sanitarnej – wbrew zarzutom skargi – dokonały prawidłowej wykładni art. 52a u.p.n. przyjmując, że użyte w tym przepisie pojęcie "wprowadzania do obrotu" środka zastępczego odnosi się do wszystkich przypadków udostępniania takich środków, bez względu na to, czy osoba, której środek ten jest udostępniany jest jego bezpośrednim (ostatecznym) konsumentem czy też nie. Definicję legalną "wprowadzania do obrotu" zawiera art. 4 pkt 34 u.p.n., zgodnie z którym określenie to oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska prezentowanego w skardze oraz przywołanych w niej orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, jakoby pod pojęciem "wprowadzania do obrotu środków zastępczych" (o którym mowa w art. 52a w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n.) należało rozumieć tylko i wyłącznie sytuacje udostępniania tych środków osobom trzecim, które uczestniczą w ich dalszym obrocie hurtowym lub detalicznym, z wyłączeniem udostępnienia ich finalnym konsumentom. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że pogląd ten został ukształtowany w oparciu o orzecznictwo sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego orzekających w sprawach odpowiedzialności karnoprawnej za czyny wymienione w rozdziale 7. ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zatytułowanym "Przepisy karne". W ocenie Sądu I instancji recepcja takiej wykładni w sprawach dotyczących odpowiedzialności administracyjnoprawnej uregulowanej w rozdziale 6a. - "Kara pieniężna" tejże ustawy, jest wadliwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że pogląd taki znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreślono, że na użytek sankcjonowania administracyjnego (nie karnego) "wprowadzeniem do obrotu", o którym mowa w art. 52a ust. 1 i art. 4 pkt 34 u.p.n. będzie każde działanie ułatwiające, umożliwiające czy też czyniące dostępnym środek zastępczy. Wykładnia postanowień art. 52a ust. 1-3 u.p.n. powinna uwzględniać cel i aksjologię wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c u.p.n. Przepisy te zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), obowiązując od dnia 27 listopada 2010 r., a powodem ich wprowadzenia - jak wynika z uzasadnienia projektu tej nowelizacji (Sejm RP VI kadencji, druk nr 3442) – był istniejący i rozwijający się proceder wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne, tzw. "dopalaczy". Przyjęte w nowelizacji rozwiązania, m.in. wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej, miało na celu szybkie i prewencyjne reagowanie na pojawiające się zagrożenia życia i zdrowia jednostki spowodowane wprowadzaniem (a zatem udostępnianiem komukolwiek i w jakiejkolwiek formie) wszelkich substancji używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa (tj. środków zastępczych). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w tym stanie rzeczy, w procesie dekodowania treści normatywnej art. 52a u.p.n., nie powinno się odwoływać do poglądów judykatury czy doktryny ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7. u.p.n., a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r., albowiem ugruntowały się one na tle innego reżimu normatywnego zasadniczo penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków, a nie środków zastępczych. Z tego też powodu Sąd I instancji uznał, że pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ustawodawca w hipotezie i dyspozycji normy art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy tzw. "dopalacz"

Sąd I instancji nie podzielił także argumentacji skargi dotyczącej naruszenia przez organ w trakcie postępowania norm prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy daje wystarczającą podstawę, by uznać, że substancja zabezpieczona u skarżącego (zarówno podczas kontroli w samochodzie, jak i w mieszkaniu) wypełnia znamiona substancji będącej środkiem zastępczym (zgodnie z definicją legalną określoną w art. 4 pkt 27 u.p.n.).

Podkreślono, że z treści znajdujących się w aktach sprawy opinii, a w szczególności opinii Nr [...] z dnia [...] 2014 r. wykonanej przez biegłych z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego w [...] wynika, że przedmiotowa (zabezpieczona u skarżącego) substancja została zidentyfikowana chemicznie jako 3-MMC (metafedron) i jest ona izomerem kontrolowanej przez ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii substancji 4-MMMC (mefedron), co – jak podkreślono w ww. opinii – pozwala na traktowanie jej z całą pewnością jako środka zastępczego. W opinii wskazano, że sposób oddziaływania, tj. efekt stymulacji i pobudzenia występujący po zażyciu w wyższych dawkach syntetycznych katynonów (do których zalicza się zabezpieczona substancja), jest porównywalny do tego, jaki jest obserwowany po przyjęciu kokainy, metamfetaminy lub amfetaminy. Co prawda do tej pory nie opublikowano żadnych formalnych badań toksykologicznych czy klinicznych odnośnie substancji 3-MMC, to jednak bliskie pokrewieństwo strukturalne metafedronu do metamfetaminy i metkatynonu sugeruje zbliżony mechanizm działania, tj. wywołuje efekt pobudzenia poprzez blokowanie wychwytu zwrotnego lub uwalnianie neurotransmiterów takich jak: dopamina, serotonina i norepinefryna (noradrealina). Pomimo braku jakichkolwiek udokumentowanych wyników badań naukowych przedmiotowej substancji - mając na uwadze fakt, iż jest ona izomerem substancji 4-MMC, po której zażyciu istniały przypadki śmiertelnych zejść - należy ją (3-MMC) traktować z dużym prawdopodobieństwem jako substancję stanowiącą zagrożenie dla zdrowia i życia; nie ulega bowiem wątpliwości, w jakim celu substancja ta jest zażywana oraz to, że pożądane przez użytkowników efekty psychoaktywne, jak też niepożądane działania (np. zaburzenia psychiczne takie jak: depersonalizacja, halucynacje i psychozy) są podobne w obrębie całych grup tych substancji (tak w przypadku 4-MMC jak i 3-MMC). Zaznaczono, że 3-MMC jest zyskującym na popularności środkiem zastępczym wprowadzonym w wyniku delegalizacji 4-MMC. Toksyczność wprowadzonych zamiast mefedronu (4-MMC), zsyntetyzowanych i strukturalnie zmodyfikowanych jego analogów np. 3-MMC może okazać się bardziej niebezpieczna dla użytkownika niż samego 4-MMC. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że - abstrahując od składu chemicznego badanej substancji – jej funkcjonalność w przypadku konsumpcji niewątpliwie wskazuje na podobne do środków odurzających i substancji psychotropowych oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy.

W odniesieniu do zarzutu skargi, że biegli nie dysponowali dostateczną wiedzą oraz niezbędnymi instrumentami badawczymi, Sąd I instancji wskazał, że wbrew tym twierdzeniom opinia ta stanowiła prawidłowy dowód w znaczeniu formalnym. Sąd I instancji podkreślił, że do tej pory nie ustanowiono żadnym aktem prawnym wykazu jednostek upoważnionych do badania i wydawania opinii w zakresie środków zastępczych, tak więc w praktyce organy inspekcji sanitarnej w prowadzonych postępowaniach administracyjnych w tego typu sprawach korzystają z wyników i opinii wielu instytucji przeprowadzających badania, instytutów naukowych, laboratoriów policyjnych i celnych.

Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że okoliczność wprowadzania środka zastępczego od obrotu może być nie tylko rezultatem kontroli przeprowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale może być także dodatkowo wynikiem innych ustaleń, czy ocen, jak to miało miejsce w tej sprawie. W analizowanym bowiem przypadku ustalenia co do wprowadzania produktu do obrotu organ poczynił opierając się na informacjach uzyskanych w trakcie postępowania prowadzonego przez Policję i Prokuraturę. Podkreślono, że przeprowadzona przez organy analiza protokołów zeznań przesłuchanych przed organami ścigania świadków oraz billingów i treści korespondencji sms-owej dawała uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że skarżący w istocie był dealerem, tj. udostępniał osobom trzecim (wprowadzał do obrotu) substancje, które nabywcy używali do odurzania się. W ocenie Sądu I instancji, nie ma przy tym znaczenia, że skarżący nie wprowadził do obrotu zabezpieczonej w niniejszej sprawie substancji – metafedronu 3-MMC. Nie było to możliwe z powodu zarekwirowana tej substancji, jednakże do uznania, że osoba wprowadza do obrotu produkt stanowiący środek zastępczy wystarczające jest stwierdzenie, że osoba udostępnia dane środki innym osobom, a to zostało wykazane. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organy ustaliły, iż skarżący w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadzał do obrotu substancje, które kupujący używali w celu odurzenia się, przyjmując – na podstawie zeznań świadków (K. K., Ł. S. i J. D.) - że liczba dokonanych z nimi transakcji sprzedaży substancji w tym okresie wynosiła co najmniej ok. 50-ciu po 1 g i ok. 20-stu transakcji po 1 lub 2 g substancji.

W ocenie Sądu I instancji organy zasadnie przyjęły, że cały zabezpieczony towar należał do skarżącego. Organy w sposób prawidłowy – na podstawie złożonego przez skarżącego w dniu [...] 2014 r. wyjaśnienia – przyjęły, że znajdujący się w samochodzie środek zastępczy w ilości ok. 1 kg należy do skarżącego. Skarżący wyjaśnił bowiem, że przedmiotowy środek chemiczny (który okazał się być środkiem zastępczym) został przez niego zakupiony w [...] od osoby, której danych osobowych i adresowych nie zna, a z którą umówił się przez Internet.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wymiar orzeczonej kary pieniężnej w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości. Organy wskazały, że przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej – zgodnie z art. 52a ust. 3 u.p.n. – kierowały się ilością wprowadzonego do obrotu środka zastępczego ale także miały na uwadze funkcje i cele sankcji administracyjnej jaką jest kara pieniężna uregulowana w art. 52a u.p.n. Organy przyjęły na podstawie zeznań świadków, że wartość handlowa zabezpieczonego środka zastępczego to ok. 60.000 zł. Ponadto zwrócono także uwagę na fakt posiadania przez skarżącego znacznej ilości środków finansowych (ok. 77.000 zł), które zostały zabezpieczone przez funkcjonariuszy Policji zarówno w czasie kontroli w samochodzie, jak też w mieszkaniu skarżącego. Sąd I instancji wskazał, że wobec nieposiadania przez skarżącego zatrudnienia i jego twierdzeń, że utrzymuje się jedynie ze zbieractwa i prac dorywczych na budowie - organy w sposób uzasadniony założyły, że posiadana przez skarżącego gotówka pochodzi ze sprzedaży środków zastępczych. Miarkując zatem wymiar kary pieniężnej w dopuszczalnym zakresie od 20.000 do 1.000.000 zł organy przyjęły, że w świetle ustalonego stanu faktycznego adekwatną dolegliwością będzie określenie wysokości tej kary na kwotę 200.000 zł. (tj. w wysokości 3,3 krotności oszacowanej wartości rynkowej wprowadzonego przez skarżącego do obrotu środka zastępczego). Taka dolegliwość w ocenie organów miała bowiem spełniać funkcję prewencji ogólnej, jak i szczególnej. Celem każdej sankcji (kary) ma być jej aspekt wychowawczo-zapobiegawczy realizujący się zarówno w odniesieniu do samego sprawcy czynu (tak by nałożona kara była na tyle dolegliwa, aby zniechęcała sprawcę do ewentualnej recydywy), jak też ogółu społeczeństwa (poprzez z jednej strony odstraszanie potencjalnych "naśladowców" od popełnienia czynu zakazanego, a z drugiej poprzez kształtowanie poczucia sprawiedliwości, obowiązywania i skutecznego egzekwowania norm prawa). W ocenie Sądu I instancji określona przez organy inspekcji sanitarnej na poziomie 20% dopuszczalnego wymiaru sankcji administracyjnej kara pieniężna za wprowadzanie przez skarżącego do obiegu środków zastępczych – w opisanych realiach sprawy - realizuje ww. założenia, tj. stanowi odczuwalną dolegliwość finansową wobec skarżącego za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych i stwarzanie tym samym potencjalnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi, jak również stanowi czytelny komunikat, że tego typu działalność polegająca na wprowadzaniu do obrotu nowych, syntetycznych substancji chemicznych oddziałujących na ośrodkowy układ nerwowy ("dopalaczy") – z uwagi na oczywiście negatywne skutki społeczne takich działań – podlega zdecydowanej represji Państwa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. W. zarzucając wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez błędną jego wykładnię polegającą na wadliwym i błędnym przyjęciu, że zawarte w nich ustawowe pojęcie "wprowadzanie do obrotu" w przypadku środka zastępczego, odmiennie od dotychczasowej i jednolitej wykładni, oznacza każdą bez wyjątku, formę odpłatnego lub nieodpłatnego udostępniania tego rodzaju środka osobom trzecim, niezależnie od okoliczności, czy osoby te są jego ostatecznymi konsumentami, czy jedynie uczestniczą na jakimkolwiek etapie w dalszym jego obrocie o charakterze hurtowym,

2. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na wadliwej ich subsumpcji w skutek błędnego przyjęcia, że zawarte w aktach dowody stanowią wystarczającą podstawę faktyczną do przyjęcia, że M. W. w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadził do obrotu nieustalone środki zastępcze w nieustalonej ilości oraz okolicznościach, względnie wprowadził do obrotu zabezpieczoną w dniu [...] 2014 r. w pojeździe [...] i uznaną w rozumieniu art. 4 pkt 27 przywołanej ustawy za środek zastępczy, substancję w sytuacji gdy pojazd, w którym się znajdowała bezpośrednio przed jego zatrzymaniem, był w ciągłym ruchu na autostradzie, zaś jego pasażer – M. W., a także pozostali przesłuchani w sprawie świadkowie, w tym również M. W. nie potwierdzili faktu udostepnienia jej komukolwiek,

3. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na wadliwej ich subsumpcji w skutek błędnego przyjęcia, że zawarte w aktach dowody, a w szczególności ekspertyzy Laboratorium Kryminalistycznego KWP w [...] Nr [...] oraz [...] Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego pozwalają na przyjęcie w sposób dostateczny, należny i nie budzący żadnych wątpliwości, że zidentyfikowana jako 3-MMC, substancja stanowi środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,

4. naruszenie przepisów postępowania, art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na uznaniu okoliczności, że ujawniona substancja 3-MMC stanowi środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani za udowodnioną w sposób dostateczny, należny i niebudzący żadnych wątpliwości przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w postepowaniach administracyjnych w sytuacji, kiedy do wydania decyzji doszło z naruszeniem przepisów art.7, 77 § 1, 86 i 107 § 3 k.p.a.,

5. naruszenie przepisów postępowania, art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na uznaniu okoliczności, że M. W. w okresie od marca 2012 r. do marca 2014 r. wprowadził do obrotu nieustalone środki zastępcze w nieustalonej ilości oraz okolicznościach, względnie wprowadził do obrotu substancję zabezpieczoną w dniu [...] 2014 r. i uznaną w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy za środek zastępczy, za udowodnioną przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sposób dostateczny, należyty i nie budzący żądnych wątpliwości w sytuacji kiedy do wydania decyzji doszło z naruszeniem przepisów art. 7, 77§ 1, 80, 86 i 107 § 3 k.p.a.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zakwestionowano przyjętą przez Sąd I instancji wykładnię pojęcia "wprowadzanie do obrotu". Wywodzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał wykładnię językowa i logiczną jako niewystraczającą i kierował się wykładnią aksjologiczno – celowościową. W ocenie skarżącego kasacyjnie nie zostało wyjaśnione w sposób przekonujący, że rozumienie tego pojęcia na potrzeby tej samej ustawy może być różnorakie. Wskazano, że ustawodawca odróżnia pojęcie "wprowadzania do obrotu" od "udzielenia innej osobie" Zdaniem autora skargi kasacyjnej wprowadzanie do obrotu polega na udostępnianiu środka osobie, która nie jest konsumentem.

Wskazywano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując własnych ustaleń faktycznych oraz oceny poprawności zgodnych z nimi ustaleń faktycznych organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej dopuścił się istotnych uchybień w tym zakresie mogących mieć niewątpliwie poważne znaczenie dla subsumpcji i wydanego następnie rozstrzygnięcia. Wywodzono, że nawet w sytuacji uznania za wiarygodne zeznań świadków nie sposób jest stwierdzić, czy udostępniono im środki zastępcze, a nie inne farmaceutyki czy narkotyki. Podkreślono, że w odniesieniu do substancji zabezpieczonej w dniu [...] 2014 r. nie sposób stwierdzić, że została ona wprowadzono do obrotu. Ponadto skarżący kasacyjnie nie zgodził się z przypisaniem posiadania mu całej zabezpieczonej w jego samochodzie substancji.

Zarzucono także wadliwości w odniesieniu do opinii sporządzonych w sprawie wywodząc, że biegli nie dysponowali dostateczna wiedzą i instrumentami badawczymi niezbędnymi do zakwalifikowania substancji chemicznej jako środka zastępczego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził zaistnienia enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami.

W sytuacji, gdy skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego), jak i na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania), w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postepowania, w tym art. 7, 77 § 1 80, 86 i 107 § 3 k.p.a w powiązaniu z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie zasługują na uwzględnienie. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że substancje zabezpieczone u skarżącego kasacyjnie stanowią środek zastępczy. Sąd I instancji poparł to szeroką i szczegółową argumentacją. Podkreślić należy, że z opinii biegłych z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego wynika, że zabezpieczona u skarżącego kasacyjnie substancja została zidentyfikowana jako 3-MMC (metafedron) i jest ona izomerem kontrolowanej przez ustawę o przeciwdziałaniu narkomanii substancji 4-MMMC (mefedron), co pozwala na traktowanie jej z całą pewnością jako środka zastępczego. Biegli nie mieli więc żadnych wątpliwości co do sposobu zakwalifikowania substancji zabezpieczonej u M. W.

Odnosząc się zaś do twierdzeń skargi kasacyjnej, iż sporządzając opinię biegli nie dysponowali dostateczną wiedzą i instrumentami badawczymi niezbędnymi do zakwalifikowania substancji chemicznej jako środka zastępczego, stwierdzić należy, że stanowisko to nie zostało poparte żadnymi dowodami. Stwierdzić należy, że opinia ta została sporządzona przez pracowników [...] Uniwersytetu Medycznego, a więc osoby posiadające niezbędną wiedzę w tym zakresie. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny żaden akt prawny nie zawiera wykazu jednostek uprawnionych do sporządzania i wydawania opinii w zakresie środków zastępczych. Kwestionowanie więc tak sporządzonej opinii bez przytoczenia konkretnych argumentów wskazujących na jej nieprawidłowości nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku.

Także zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego polegających na wadliwym przyjęciu, iż M. W. wprowadzał do obrotu środki zstępcze jest nieuprawniony. Zauważyć należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż podstawę do ustalenia stanu faktycznego przez organy administracji stanowił całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Z zeznań świadków, bilingów oraz treści wiadomości tekstowych wynika, że skarżący kasacyjnie zajmował się wprowadzaniem do obrotu substancji będących środkami zastępczymi. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że nie ma znaczenia, iż substancje jakie nabywali od M. W. świadkowie (K. K., Ł. S. i J. D.) nie zostały zabezpieczone, albowiem z zeznań tych osób wynika jednoznacznie, iż wielokrotnie nabywali od skarżącego kasacyjnie środki zastępcze. Faktem bowiem jest, że skarżący kasacyjnie wprowadzał do obrotu substancje kwalifikujące się ze względu na ich zastosowanie i działanie jako środki zastępcze.

Nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia skargi kasacyjnej, że substancja zabezpieczona w samochodzie marki [...] nie stanowiła w całości własności M. W. Okoliczność ta została bowiem potwierdzona zeznaniami samego skarżącego.

Trzeci z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego to jest art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii , jak i drugi zarzut dotyczący naruszenia art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wskazuje, że autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje wykładni powołanych wyżej przepisów, lecz zarzutami tymi zmierza do podważenia ustaleń stanu faktycznego. Strona skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów przez Sąd I instancji, ani też jaka powinna być prawidłowa ich wykładnia, lecz w ogóle nie odnosiła się do kwestii ich interpretacji. W istocie strona skarżąca kasacyjnie zarzuca błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy wyraźnie wskazując, że błędnie przyjęto, iż M. W. wprowadzał do obrotu środki zastępcze, skoro przesłuchani w sprawie świadkowie, w tym skarżący kasacyjnie, nie potwierdzili faktu udostępnia ich komukolwiek oraz że wadliwie przyjęto, iż substancje te stanowiły środek zastępczy, gdyż okoliczności te nie zostały potwierdzone. Strona skarżąca kasacyjnie nie odnosząc się do treści powyższych przepisów i ich rozumienia przez Sąd I instancji, a podnosząc nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego, kwestionuje w istocie sposób zastosowania tych przepisu w świetle ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, które są w ocenie strony skarżącej kasacyjnie nieprawidłowe. W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369).

Istota pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestii wykładni pojęcia "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych użytego przez ustawodawcę na gruncie art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi przepis art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Środkiem zastępczym jest w myśl art. 4 pkt 27 ustawy substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Z kolei pod pojęciem wprowadzania do obrotu – jak to wynika z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - rozumie się udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

Ustawodawca w art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidział, że kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł.

Podkreślić należy, co słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, że przepisy art. 44b i 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zostały dodane do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotową ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne. Ustawa wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o cały nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w art. 52a sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.

Zwrócić należy uwagę, że regulacja art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii funkcjonuje niezależnie od istniejących już wcześniej regulacji ustawy, przewidujących odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje zatem czyn w postaci udzielania innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidziano środki karne m.in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.

Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że w razie ustalenia, iż wytworzono lub wprowadzono do obrotu na terytorium RP środek zastępczy określony w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii organ inspekcji sanitarnej obowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną w wysokości uwzględniającej w szczególności ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego (art. 52a ust. 3). Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że na gruncie postanowień art. 52a ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie tylko osobom trzecim, które nie są konsumentami tych środków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Ustawodawca w hipotezie i dyspozycji norm art. 52a ust. 1-3 ustawy wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz"). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego.

Powyższe wywody prowadzą do konkluzji, że poglądy judykatury odnoszące się do przestępstw opisanych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie ma bowiem podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a ustawy niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7. Ocena dokonywana w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 r. Niewątpliwie wykładnia postanowień art. 52a ust. 1-3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii powinna uwzględniać cel wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W konsekwencji w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych zawartych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a zwłaszcza tych ukształtowanych przed wejściem w życie noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r., albowiem ugruntowały się one na tle innego reżimu normatywnego, penalizującego wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków.

W konsekwencji nie będzie miała także zastosowania zasada interpretacyjna wykluczająca na gruncie jednego aktu prawnego nadawanie takim samym wyrażeniom odmiennego znaczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej ustawy regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw od części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia, w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych. Stanowisko takie utrwaliło się już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni je podziela (patrz: wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., II OSK 77/14, a także z dnia 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13 i z dnia 8 lipca 2015 r., II OSK 2965/13).

Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, że sankcja, o której mowa w art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii za wprowadzania do obrotu środka zastępczego może być nałożona również w przypadku udostępniania tych środków osobom trzecim, w ramach sprzedaży detalicznej jak to miało miejsce w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy. Tym samym prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że kara pieniężna została nałożona w sposób uprawniony, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.

Wniosek Pomorskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, a dotyczący zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony, albowiem odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona przez profesjonalnego pełnomocnika (por. uchwała NSA z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS4/12).