Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 11/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 213 pkt 3, art. 230 par. 1, art. 231, art. 235(1), art. 236, art. 283
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 4 i 5 pkt 1, par. 7 ust. 1, par. 8 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 4 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 30 ust. 5
journal: Dz.U. 2002 nr 199 poz 1673
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Teza: Były i aktualny pracodawca, będący płatnikiem składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych posiada przymiot strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej (art. 2351 Kodeksu pracy) na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

TEZY

Były i aktualny pracodawca, będący płatnikiem składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych posiada przymiot strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej (art. 2351 Kodeksu pracy) na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) sędzia del. NSA Iwona Tomaszewska Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. [...] z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2010r. sygn. akt II SA/Po 422/10 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

II OSK 11 / 11

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi J. K. uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010 r., uchylającą decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie choroby zawodowej i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) stwierdził u J. K. chorobę zawodową - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo- nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznej 1, 2 i 3 kHz, wymieniony w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). Organ I instancji wskazał, że w orzeczeniu lekarskim Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu- Ośrodek w Koninie z dnia 12 stycznia 2010 r. rozpoznano u J. K. chorobę zawodową. W toku postępowania ustalono, że był on zatrudniony w okresie od 16 maja 1997 r. do 31 października 2009 r. w [...] Spółka z o.o. w P. - [...] na stanowisku operatora spycharki. Długoletnia praca w narażeniu na hałas ponadnormatywny, pomimo wyposażenia przez pracodawcę w ochronniki słuchu, spowodowała trwałe uszkodzenie słuchu (ucho prawe- 60 dB, ucho lewe- 45 dB).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] Spółka z o.o. w P., wnosząc o jej zmianę i uznanie, że uszkodzenie słuchu u J. K. nie ma charakteru zawodowego albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżąca Spółka zarzuciła organowi, że nie przekazał on jej orzeczenia lekarskiego z dnia 12 stycznia 2010 r., a ponadto w treści rozstrzygnięcia nie stwierdzono, aby nieznaczne przekroczenie norm hałasu, których skutek niwelowało używanie przez J. K. ochronników słuchu, w istocie było przyczyną powstania zawodowego uszkodzenia słuchu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.- zwanej dalej Kodeksem pracy), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. oraz art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do rozstrzygnięcia sprawy. Z dokumentacji, bowiem znajdującej się w aktach sprawy wynika, że J. K. był zatrudniony również w innych jednostkach niż tylko [...] Sp. z o.o., w których również był narażony na ponadnormatywny hałas. Jednostki te nie brały udziału w postępowaniu, gdyż nie zostały o nim zawiadomione, co stanowiło nie tylko naruszenie zasad postępowania administracyjnego, ale uniemożliwiło także wyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Ponadto zdaniem organu odwoławczego orzeczenie lekarskie z dnia 12 stycznia 2010 r. Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy nie spełnia cech opinii biegłego, bowiem ogranicza się jedynie do lakonicznych stwierdzeń i nie zawiera wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości i dostatecznego uzasadnienia.

Skargę na powyższą decyzję złożył J. K., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie norm proceduralnych poprzez przyznanie [...] Sp. z. o. o. przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, jak również naruszenie art. 80 oraz art. 84 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ I instancji nienależycie zebrał materiał dowodowy w sprawie i wadliwie uznał, że orzeczenie lekarskie z dnia 12 stycznia 2010 r. nie spełnia cech opinii biegłego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 22 września 2010 r. [...] Sp. z o.o. wskazała, że jej interes prawny do bycia stroną postępowania wynika z § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., a ponadto pracodawca oraz były pracodawca ma określone obowiązki wynikające z przepisów prawa w przypadku wystąpienia choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazując na treść art. 28 k.p.a., podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1676/07, w którym stwierdzono, że zakład pracy nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej osoby u niego zatrudnionej. W ocenie Sądu w poprzednim okresie interes prawny zakładów pracy w uczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wyrażał się tym, że pracodawca był zobowiązany do wypłaty jednorazowego odszkodowania poszkodowanym pracownikom, niezależnie od świadczeń wypłacanych z tego tytułu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Na mocy natomiast wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 kwietnia 2002 r. sygn. P 5/01 orzekającego o niezgodności z Konstytucją RP nieobowiązującego art. 32 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułów wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych został zobowiązany do wypłacania jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych pracownikom wszystkim zakładów pracy i członkom ich rodzin. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie w dniu 19 czerwca 2002 r. Aktualnie jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu pracownika albo śmierci pracownika wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego uregulowanym w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Tym samym, w aktualnym stanie prawnym zerwano z obowiązującym poprzednio dualizmem podmiotów zobowiązanych do wypłaty jednorazowych odszkodowań dla poszkodowanych pracowników, a w związku z tym zakład pracy nie jest już zobowiązany do wypłacenia pracownikowi jednorazowego świadczenia z tytułu choroby zawodowej. Odpadła, zatem zdaniem Sądu pierwszej instancji materialnoprawna podstawa do udziału zakładu pracy w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że [...] Sp. z o.o., wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji nie legitymowało się własnym interesem prawnym do wniesienia powyższego środka zaskarżenia. Spółka nie była, bowiem stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, a co z kolei przesądzało o braku możliwości zaskarżania wydanych orzeczeń.

Za nietrafny ponadto uznał Sąd argument podnoszony przez Spółkę, że interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego może być wyinterpretowany z § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów. Przepis ten ma charakter procesowy i nie wynikają z niego prawa lub obowiązki materialnoprawne dla pracodawcy. Nakłada on, bowiem na organy prowadzące postępowanie jedynie obowiązek doręczenia wydanego rozstrzygnięcia, nie przesądzając o jakichkolwiek uprawnieniach lub obowiązkach, które wiązałyby się z wydaną decyzją. Tym samym nie ma on żadnego bezpośredniego wpływu na istnienie własnego interesu Spółki do bycia stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Interes wynikający z ww. przepisu może być natomiast rozpatrywany jedynie w kategorii interesu faktycznego, nie zaś interesu prawnego, z którego można by interpretować określone prawa lub obowiązki zakładu pracy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji w obecnie obowiązującym stanie prawnym, pracodawca oraz były pracodawca osoby względem, której toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, nie ma interesu prawnego do bycia stroną postępowania. Tym samym Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznając wniesione przez Spółkę odwołanie dopuścił się naruszenia art. 28 k.p.a. oraz art. 138 § 1 k.p.a., a więc naruszył przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie rozważyć konieczność umorzenia postępowania odwoławczego, z uwagi na wniesienie odwołania przez podmiot, który nie ma przymiotu strony. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. w P., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 28 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie jest stroną w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej J. K., albowiem były pracodawca, jakim jest skarżąca Spółka, nie ma interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej.

Wskazując na powyższą podstawę kasacji, Spółka wniosła na podstawie art. 176 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka wskazała, że Sąd pierwszej instancji pominął kwestię obowiązku płatności przez pracodawcę zwiększonych składek na ubezpieczenia w przypadku wystąpienia wypadków przy pracy i chorób zawodowych (art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych) w zakresie tzw. kategorii ryzyka dla grup działalności i stopy procentowej składki na ubezpieczenia wypadkowe. Strona wnosząca kasację wskazała, że posiada "własny" interes, albowiem w określonej sytuacji może ponosić dodatkowe koszty z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, mimo że w jej ocenie nie wystąpiły w konkretnej sprawie przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u byłego pracownika. Składka jest, bowiem ustalana na okres nie dłuższy niż 3 lata. Z tego też względu ustawodawca utrzymał w mocy obowiązek przesyłania przez organy pracodawcy decyzji, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Ponadto skarżąca kasacyjnie Spółka wskazała na swoje obowiązki w przypadku wystąpienia choroby zawodowej, np. zawiadomienia Państwowego Inspektora Sanitarnego i właściwego Okręgowego Inspektora Pracy, których niewykonanie jest zagrożone sankcjami karnymi.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył J. K., wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka jest byłym pracodawcą J. K., który był u niej zatrudniony do dnia 31 października 2009 r. Okoliczności tej nie kwestionowała sama Spółka, wskazując w treści postawionego w kasacji zarzutu na swój status jako byłego pracodawcy. Ma to o tyle istotne znaczenie dla sprawy, że istnienie interesu prawnego Spółki musi zostać ocenione właśnie z punktu widzenia tej okoliczności, a więc Spółki jako byłego, a zarazem ostatniego pracodawcy strony, u której stwierdzono wystąpienie choroby zawodowej.

Przyjmując za punkt wyjścia dla zaistniałego na tle rozpoznawanej sprawy zagadnienia, podobnie jak czynił to Sąd pierwszej instancji i skarżąca kasacyjnie Spółka treść art. 28 k.p.a., zauważyć należało, iż w świetle tego przepisu decydujące znaczenie dla uzyskania przymiotu strony ma istnienie interesu materialnoprawnego w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia administracyjnego.

Oceniając posiadanie przez pracodawcę interesu prawnego należy zauważyć, iż w myśl zawartego w art. 2351 Kodeksu pracy unormowania, "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym"." Tak, więc rozpoznanie choroby zawodowej ściśle powiązano z istnieniem narażenia zawodowego. W konsekwencji w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych przypisano określone uprawnienia i obowiązki pracodawcy, a uczyniono to zarówno w treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., jak i w Kodeksie pracy. Należy przy tym dokonać rozróżnienia ze względu na status pracodawcy, jako obecnie zatrudniającego stronę, wobec której prowadzone jest postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej lub jako byłego pracodawcy, bowiem odmienny będzie zakres jego uprawnień lub obowiązków w obu tych przypadkach. W tym względzie Sąd pierwszej instancji błędnie dokonał wspólnej analizy obu tych przypadków, konkludując, że "w obecnie obowiązującym stanie prawnym pracodawca oraz były pracodawca (...) nie ma interesu prawnego do bycia stroną postępowania".

Stwierdzić trzeba, iż Kodeks pracy w art. 212 pkt 3 zobowiązuje osobę kierującą pracownikami do organizowania, przygotowywania i prowadzenia prac w sposób uwzględniający zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy. W myśl z kolei art. 230 § 1 oraz art. 231 Kodeksu pracy w razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstanie choroby zawodowej, pracodawca obowiązany jest przenieść pracownika do innej pracy, nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Zgodnie zaś z art. 230 § 2 Kodeksu pracy, jeżeli takie przeniesienie powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Nie ulega, zatem wątpliwości, że ciężar ponoszenia powyższych obowiązków, w tym i finansowych, obciąża pracodawcę, który jest zobowiązany do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w zakładzie pracy niezależnie od tego, czy u pracownika nastąpi stwierdzenie choroby zawodowej, czy też nie. Powyższe obowiązki dotyczą jednak nie byłego, ale obecnego pracodawcy.

Zgodnie z treścią art. 236 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany systematycznie analizować m. in. przyczyny chorób zawodowych związanych z warunkami środowiska pracy i podejmować właściwe środki zapobiegawcze. Także przepis art. 235 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę określone obowiązki związane z niezwłocznym zgłoszeniem każdego przypadku podejrzenia choroby zawodowej (§ 1), dokonania określonych działań w związku z rozpoznaniem takiej choroby (§ 3), prowadzenia odpowiedniego rejestru (§ 4) oraz dokonywania odpowiednich zawiadomień (§ 5). We wskazanym wyżej zakresie, prócz wymogu zgłoszenia choroby zawodowej, pozostałe obowiązki będą odnosić się również do byłego pracodawcy.

Powyższe obowiązki w zakresie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej, czy też innych okoliczności z nią związanych mają istotne znaczenie dla pracodawcy i wiążą się z ewentualną po jego stronie odpowiedzialnością karną (art. 283 Kodeksu pracy), cywilną, jak i służbową względem pracownika odpowiedzialnego za dopełnienie procedur wskazanych w Kodeksie pracy. Przy czym, co oczywiste, odpowiedzialność powyższa będzie miała inny charakter w zakresie odpowiedzialności pracodawcy, który nie pozostaje z pracownikiem w aktualnym stosunku pracy.

Przedstawione wyżej uwarunkowania spowodowały, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ustawodawca skonkretyzował uprawnienia i obowiązki pracodawcy w § 6 ust. 4 i 5 pkt 1, § 7 ust. 1, § 8 ust. 3 pkt 2. Wprawdzie, a co należy podkreślić, pracownikowi i pracodawcy nie przypisano tych samych uprawnień, jak na przykład tego, że w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia tylko pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Uprawnienia tego nie ma już pracodawca, chociaż on z kolei może zwracać się do organu z wnioskiem o podjęcie czynności, o jakich mowa np. w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Zwrócić trzeba uwagę również i na taką kwestię, że w rozporządzeniu tym, o ile ustawodawca posługuje się pojęciem "pracownika" i "byłego pracownika", to nie czyni on już tego rozróżnienia w stosunku do pracodawcy. Analiza obowiązku udzielenia informacji przez pracodawcę na wniosek lekarza, wydającego orzeczenie lekarskie (§ 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia) prowadzi do wniosku, iż zakres informacji zawartych w dokumentacji obejmującej dane o narażeniu zawodowym może dotyczyć tak obecnego, jak i byłego pracodawcy. W tym też zakresie nie można wykluczyć obowiązku organu do przesłania pracodawcy rozumianego jako obecnego, czy byłego, decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 8 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia) z zachowaniem określonej w nim przesłanki, iż warunki pracy mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Przedstawione wyżej okoliczności, przy uwzględnieniu obowiązków pracodawcy do stosowania właściwych środków zapobiegawczych wskazują na to, iż pracodawca nie może być pozbawiony wiedzy o ewentualnych roszczeniach pracowników, jak i o zagrożeniach istniejących w ocenie tychże pracowników w warunkach pracy.

Przedstawione wyżej uwagi, o ile nie budzą żadnych wątpliwości w przypadku pracodawcy obecnie zatrudniającego stronę postępowania, o tyle wymagają dalszych rozważań w przypadku byłego pracodawcy w stosunku, do którego jak wskazano powyżej, zakres obowiązków i odpowiedzialności jest o wiele węższy lub w ogóle wyłączony. Odniesienie się jedynie do przepisów Kodeksu pracy lub rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. nie pozwala na automatyczne zidentyfikowanie interesu prawnego każdego byłego pracodawcy w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.

Przechodząc do dalszych rozważań zauważyć należało, iż skarżąca kasacyjnie Spółka powiązała swój interes z treścią art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wskazując na możliwość poniesienia dodatkowych kosztów z tytułu ubezpieczenia wypadkowego. W tym zakresie należało podzielić twierdzenia strony wnoszącej kasację. Skoro, bowiem wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalana jest w zależności od kategorii ryzyka, wyznaczonej również m.in. poprzez stwierdzone choroby zawodowe, przy tym kategoria ryzyka dla grup działalności ustalana jest na okres nie dłuższy niż na 3 lata składkowe, to słusznie Spółka wywodzi swój interes prawny do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu w możliwości zwiększenia swojego ciężaru ekonomicznego ponoszonych kosztów jako płatnika składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych (art. 4 ust. 2 z związku z art. 15 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Z tego też względu skarżąca może domagać się od organu wydania rozstrzygnięcia określonej treści.

Konkludując przedstawione wyżej uwarunkowania stwierdzić trzeba, że były i aktualny pracodawca, będący płatnikiem składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych posiada przymiot strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej (art. 2351 Kodeksu pracy) na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1744/06, niepubl. oraz z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 190/09, niepubl.). Uwzględniając wyżej przedstawione okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną, nie podzielił stanowiska zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1676/07. Ograniczenie wywodów w stosunku do interesu prawnego pracodawcy, jedynie do kwestii ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty jednorazowego odszkodowania poszkodowanemu pracownikowi, bez równoczesnego uwzględnienia argumentów wyżej przedstawionych nie może prowadzić do pełnej oceny posiadania przez pracodawcę interesu prawnego w rozpoznawanej kategorii spraw. Wskazane wyżej okoliczności stanowią o trafności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 28 k.p.a. Powyższe uchybienie wpłynęło na ocenę stanowiska zaprezentowanego w skarżonym wyroku, dotyczącego zagadnienia posiadania przez wnoszącą kasację Spółkę interesu prawnego w niniejszej sprawie. Jednakże o zasadności lub bezzasadności samej skargi rozpoznawanej przez Sąd pierwszej instancji nie można było przesądzić bez uprzedniego dokonania analizy przyczyn, dla których wydana została kontrolowana w przedmiotowej sprawie decyzja organu odwoławczego. Te kwestie winien mieć na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Uznając, że w sprawie miał miejsce szczególny przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.