Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 326/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie as. sąd. WSA Karol Pawlicki /spr./ as.sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2007r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [... ] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/S. Zapalska /-/R. Wiatrowski


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , działając - jako organ egzekucyjny- w oparciu o treść art. 123 § 1 kpa w związku z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - odmówił S.P. uznania zarzutów w sprawie nieistnienia obowiązku w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] 1999r. do [...] 2000r. i uznał je za nieuzasadnione.

Tym samym postanowieniem w/w organ uchylił czynności egzekucyjne dokonane przez organ egzekucyjny na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów egzekucyjnych z dnia [...] 2006r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w dniu [...] 2006r. wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. wydal postanowienie, w którym uznał zarzuty wniesione przez zobowiązanego - S. P. - za nieuzasadnione. Zarzuty dotyczyły nieistnienia obowiązku w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP za okres od [...] 1999r. do [...] 2000r.

W zażaleniu z dnia [...] 2006r. S. P. wniósł o zmianę postanowienia w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie zarzutów w sprawie nieistnienia obowiązku w opłacaniu składek.

W ocenie żalącego się stanowisko organu egzekucyjnego jest niezgodne z art. 222 § 2 Prawa upadłościowego, który to przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Postępowanie upadłościowe zakończyło się bowiem rozdysponowaniem całego majątku i wobec tego zobowiązany żadnego majątku nie posiada.

Ponadto zobowiązany nie uchyla się od ciążącego na nim obowiązku spłaty zaległości, ale wobec braku jakiegokolwiek majątku wystąpił o umorzenie zaległości wobec ZUS.

Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej , działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z ar. 144 kpa oraz art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] 2001 r. Sąd Rejonowy Wydział Gospodarczy Spraw Upadłościowo - Układowych ogłosił upadłość dłużnika S. P..

W dniu [...] 2001 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zgłoszenia do masy upadłości wierzytelność do kat. II na łączną kwotę [...] zł oraz wierzytelność do kat. III na łączną kwotę [...] zł.

W dniu [...] 2003r. Syndyk Masy Upadłości przekazał na konto ZUS z kat. II kwotę [...] zł.

Postanowieniem z dnia [...] 2003r. Sąd Rejonowy stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego prowadzonego wobec zobowiązanego.

W wyniku dokonania przez ZUS analizy konta S. P. stwierdzono, iż zobowiązany nadal zalega w opłacaniu składek ZUS za miesiące od [...] 1999r. do [...] 2000r. tj. za okres przed dniem ogłoszenia upadłości. W tym stanie rzeczy ZUS Inspektorat w S. w myśl art. 170 § 1 oraz art. 222 § 2 Prawa upadłościowego, skierował w dniu [...] 2004r. tytuły wykonawcze celem realizacji do Urzędu Skarbowego w S. Zgodnie z treścią art. 170 § 1 w/w ustawy po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z ustalonej listy wierzytelności zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy na jej poczet przez wierzyciela otrzymanej, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.

W postanowieniu ZUS Inspektorat w S. w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia [...] 2005r. podtrzymał swoje stanowisko odnośnie zasadności i prawidłowości skierowania egzekucji przeciwko zobowiązanemu. Powyższe stanowisko zostało również podtrzymane przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego S. w wydanym w dniu [...] 2005r. postanowieniu. Jednocześnie za względu na całkowitą bezskuteczność egzekucji prowadzonej przez organ egzekucyjny wobec zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne zostało umorzone.

Wnioskiem z dnia [...] 2005r. zobowiązany wystąpił do Prezesa ZUS o umorzenie przedmiotowego zadłużenia. Decyzją z dnia [...] 2006r. Prezes ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS. Powyższa decyzja została podtrzymana kolejną decyzją Prezesa ZUS z dnia [...] 2006r.

Z chwilą powzięcia przez ZUS informacji o poprawie sytuacji materialnej gospodarstwa domowego państwa P. ZUS Inspektorat w S. w dniach [...] 2006r. i [...] 2006r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w banku BPH SA . Zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz tytuły wykonawcze Nr [...] - [...], obejmujące zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] 1999r. do [...] 2000r. zostały doręczone żonie zobowiązanego w dniu [...] 2006r.

Pismem z dnia [...] 2006r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie nieistnienia obowiązku w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a tym samym nieuzasadnione wszczęcie przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego.

Z chwilą otrzymania z banku informacji, iż zajęty w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego rachunek bankowy należy tylko do żony zobowiązanego i stanowi jej majątek odrębny - ZUS postanowieniem z dnia [...] 2006r. uznał za zasadne zarzuty w sprawie wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego na podstawie wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych, natomiast odmówił uznania zarzutów w sprawie nieistnienia obowiązku w opłacaniu przedmiotowych składek ubezpieczeniowych za okres od [...] 1999r. do [...] 2000r.

Dyrektor Izby Skarbowej , stwierdził, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny przed wydaniem postanowienia w sprawie zarzutów ma obowiązek uzyskać stanowisko wierzyciela co do zasadności wniesionych zarzutów.

W postępowaniu tym obowiązek ten został spełniony bowiem wierzyciel postanowieniem z dnia [...] 2006r. uznał zarzuty zobowiązanego dotyczące nieistnienia obowiązku w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] 1999r. do [...] 2000r. za nieuzasadnione. Jednocześnie wierzyciel uznał zarzuty w sprawie wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego na podstawie wniesionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych za uzasadnione.

W uzasadnieniu w/w postanowienia wierzyciel odniósł się do wszystkich wątpliwości podnoszonych przez dłużnika, i stwierdził, że S. P. zalega z opłatą składek ZUS za okres przed ogłoszeniem upadłości.

Tak więc wierzyciel uznaje, iż przedmiotowe zobowiązanie istnieje, a Dyrektor Izby Skarbowej stanowisko to podzielił. Organ zauważył, iż w świetle zapisu art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Jak wynika z akt sprawy ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne do rachunku współmałżonki, nie zaś do majątku zobowiązanego, tym samym brak było podstaw do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego dotyczącego błędnej interpretacji przez organ egzekucyjny art. 222 § 2 Prawa upadłościowego organ stwierdził, iż w myśl cytowanego przepisu po zakończeniu postępowania upadłościowego upadły wchodzi na miejsce masy upadłości i nie zaspokojeni w postępowaniu upadłościowym wierzyciele, zgodnie z art. 170 § 1, mogą dochodzić swoich wierzytelności od upadłego.

W skardze z dnia [...] 2007r. S. P. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 222 § 2 Prawa upadłościowego, albowiem przepis ten dotyczy sytuacji, gdy dochodzi do umorzenia postępowania upadłościowego, a nie zakończenia. Skarżący podzielił również zarzut naruszenia art. 33 w/w ustawy polegający na uznaniu, że organowi należą się odsetki za okres postępowania upadłościowego, czyli od ogłoszenia upadłości do ukończenia postępowania na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z [...] 2003r.

Zdaniem skarżącego organ dokonał sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego ustaleń polegających na stwierdzeniu, że zobowiązany uchyla się od ciążącego na nim obowiązku spłaty zaległości.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na postawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w oparciu o treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który upoważnia z jednej strony organ egzekucyjny do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, ale jednocześnie kategorycznie stwierdza, że organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Jak na to prawidłowo zwrócił uwagę Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym orzeczeniu - przez wydaniem postanowienia w sprawie zarzutów organ egzekucyjny miał obowiązek uzyskać stanowisko wierzyciela co do zasadności wniesionych zarzutów (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej).

Wierzyciel wydał w dniu [...] 2006r. stosowne postanowienie (k. 161 akt administracyjnych). W tym też rozstrzygnięciu wierzyciel odniósł się d wątpliwości podnoszonych przez dłużnika, przede wszystkim zaś, że zalega z opłatą składek za okres przed ogłoszeniem upadłości.

Jednocześnie skoro stanowisko wierzyciela w zakresie istnienia bądź nieistnienia obowiązku jest dla organu egzekucyjnego wiążące, to organ ten ma obowiązek prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny nie jest upoważniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, bowiem badanie zasadności istnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym zmieniłoby je w kolejną fazę postępowania orzekającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 1999r. o sygn. akt I SA/Po 2576/98, "Biuletyn Skarbowy" 2000/1/30, "Lex" nr 39423).

Brak uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi oznacza, że zarzut oparty na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje nie może być uwzględniony przez organ orzekający w sytuacji, gdy wierzyciel w wypowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie potwierdzi tego zarzutu, a brak jest innych podstaw merytorycznych do uwzględnienia zarzutu z urzędu np. przedawnienie obowiązku (por. wyrok WSA z dnia 6 grudnia 2005r., sygn. akt III SA/Wa 2734/05, "Lex" nr 189835).

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 222 § 2 Prawa upadłościowego należy zauważyć, że w niniejszej sprawie postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] 2003r. o sygn. XV U 176/00 orzeczono o ukończeniu postępowania upadłościowego (k. 7 akt administracyjnych). Tak więc - zgodnie z art. 223 w.w ustawy - upadły wchodzi w miejsce masy upadłości i niezaspokojeni w postępowaniu upadłościowym wierzyciele mogą dochodzić swoich wierzytelności od upadłego.

Powyższe oznacza jednocześnie, że po ukończeniu postępowania upadłościowego zobowiązanie nadal istnieje do chwili jego wygaśnięcia.

W sprawie zarzutu dotyczącego naliczenia odsetek z okres przed ogłoszeniem upadłości Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie zaspokojenie wierzytelności ZUS nastąpiło wskutek sprzedaży nieruchomości obciążonej wpisem hipoteki (notatka służbowa z dnia 7 kwietnia 2003r. - k. 4 akt administracyjnych). Tak więc sposób obliczania odsetek miał oparcie o treść art. 33 Prawa upadłościowego i mającymi w sprawie zastosowanie przepisami art. 53 § 4 i art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej.

Zarzut skargi, że organ nieprawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy jest również bezzasadny. Skoro skarżący podnosi, że kwestionuje on wszelkie zaległości wobec ZUS, to ponownie należy stwierdzić, że o zasadności istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie rozstrzyga organ egzekucyjny. Zupełnie innym zagadnieniem jest przeświadczenie skarżącego, że nie posiada on żadnego majątku, z którego mógłby zaspokoić wierzyciela.

W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ K. Pawlicki /-/ S. Zapalska /-/ R. Wiatrowski

AR