Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 193/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
659
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Donata Starosta (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Ł. Z. na na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Okręgowego [...] w P. z dnia [...] lutego w sprawie udzielenia informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2019 r.) Ł. Z. zwrócił się do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie: - jakie budynki znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P. (wraz z lokalizacją i celem użytkowania); - jakie inne nieruchomości znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej; - jaki jest koszt użytkowania powyższych budynków i nieruchomości w skali roku. Równocześnie zwrócono się o przedstawienie umów najmu, dzierżawy lub zakupu budynków i nieruchomości użytkowanych z przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej.

Kolejnym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2019 r.) Ł. Z. zwrócił się do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie: - jakie samochody służbowe są w posiadaniu i użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej – ze wskazaniem marki, modelu i rocznika; - jakie były koszty zakupu samochodów służbowych użytkowanych przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej. Dodatkowo zwrócono się o przedstawienie specyfikacji technicznej samochodów użytkowanych przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej, faktur ich zakupu oraz polisę OC i AC.

Odpowiadając na powyższe wnioski Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej (dalej również jako: "Dyrektor") wskazał przy pismach z dnia [...] kwietnia 2019 r., że nie posiada ani nie użytkuje budynków ani innych nieruchomości, a co za tym idzie nie ponosi również kosztów związanych z ich użytkowaniem, jak również nie posiada ani nie użytkuje samochodów służbowych, a co za tym idzie nie ponosi również kosztów związanych z ich użytkowaniem.

Datowaną na dzień [...] czerwca 2019 r. skargą Ł. Z. zaskarżył przewlekłość Okręgowego Inspektora Służby Więziennej w P. w sprawie udzielenia informacji publicznej wnosząc: - o stwierdzenie że Okręgowy Inspektor Służby Więziennej utrudnia mu uzyskanie informacji zgodnie z wnioskami z dnia [...] kwietnia 2019 r., co prowadzi do przewlekłości postępowania; - zasądzenia kwoty [...]zł tytułem zadośćuczynienia; - umorzenia opłaty od skargi.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, który to wnioski nie zostały do dnia wniesienia skargi rozpoznane. Uzyskane odpowiedzi wskazują, że w ocenie skarżącego organ: "kłamie, poświadcza nieprawdę". Gdyby Okręgowy Inspektor Służby Więziennej nie dysponował nieruchomościami oraz nie użytkował samochodu, nie mógłby skutecznie podejmować działań.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. odpowiedział, z zachowaniem ustawowego terminu, na wnioski skarżącego, co wskazuje, że nie prowadził postępowania w sposób przewlekły.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wskazał, że w zakresie wniosku dotyczącego samochodów służbowych, Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w P. korzysta z pojazdów stanowiących własność jednostek podległych na zasadzie dobrowolnego ich udostępniania przez dyrektora jednostki podległej w miarę potrzeby, a tym samym nie ponosi żadnych kosztów wskazanych we wniosku, w tym kosztów zakupu i związanych z ubezpieczeniem. Natomiast w zakresie wniosku dotyczącego nieruchomości, organ wskazał, że budynek, w którym mieści się siedziba Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P. pozostaje w trwałym zarządzie Aresztu Śledczego w P. – nie jest ona (ani też żadna inna nieruchomość) obciążona prawem użytkowania na rzecz Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P.. Część nieruchomości została oddana przez Dyrektora Aresztu Śledczego w P. do nieodpłatnego użytkowania Dyrektorowi Służby Więziennej w P., jednakże nie jest ona w jego użytkowaniu.

W ocenie Dyrektora odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2019 r. odpowiadały prawu oraz treści złożonego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg wyszczególnionych w tym przepisie, w tym skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 8 i 9.

W przypadku skarg na przewlekłość, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie.

W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na przewlekłość przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub też jej udziela, w sposób, który w ocenie wnioskodawca jest niepełny. W takim przypadku sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia.

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże, zgodnie z utrwaloną od lat linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, w tym wniesienia ponaglenia.

Do skarg na przewlekłość – także w zakresie udostępnienia informacji publicznej – nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 p.p.s.a. Oznacza to, że skarga na przewlekłość może być skutecznie wniesiona aż do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

Przedmiotem tej skargi uczyniono przewlekłość Dyrektora Okręgowego Inspektora Służby Więziennej w P. w sprawie udzielenia informacji publicznej. Nie ulega przy tym wątpliwości Sądu, jak również nie jest kwestionowane przez strony, że Dyrektor Okręgowy Inspektoratu Służby Więziennej w P. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (jest on organem władzy publicznej – art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podobnie poza sporem pozostaje również kwestia kwalifikacji prawnej żądanej informacji. Prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).

Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji RP). Aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą definicję legalną "informacji publicznej", przez którą, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, w którym znalazły się m.in. informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach, d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, f) majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.).

W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, T. 2002, s. 28–29).

W świetle dotychczasowych uwag żądany przez skarżącego zakres informacji, a więc wskazanie - jakie budynki znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P. (wraz z lokalizacją i celem użytkowania); - jakie inne nieruchomości znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej; - jaki jest koszt użytkowania powyższych budynków i nieruchomości w skali roku; - jakie samochody służbowe są w posiadaniu i użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej – ze wskazaniem marki, modelu i rocznika; - jakie były koszty zakupu samochodów służbowych użytkowanych przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej, stanowił niewątpliwie informację publiczną.

Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu wywołanym skargą na przewlekłość kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w zakreślonym przez ustawodawcę terminie.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, następuje w formie "zwykłego" pisma. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia, bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (zob. art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że, jak wynika z akt sprawy wnioskami z dnia [...] kwietnia 2019 r. (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2019 r.) Ł. Z. zwrócił się do Okręgowego Inspektoraty Służby Więziennej z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie: - jakie budynki znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P. (wraz z lokalizacją i celem użytkowania); - jakie inne nieruchomości znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej; - jaki jest koszt użytkowania powyższych budynków i nieruchomości w skali roku. Równocześnie zwrócono się o przedstawienie umów najmu, dzierżawy lub zakupu budynków i nieruchomości użytkowanych z przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2019 r.) Ł. Z. zwrócił się do Okręgowego Inspektoraty Służby Więziennej z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie: - jakie samochody służbowe są w posiadaniu i użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej – ze wskazaniem marki, modelu i rocznika; - jakie były koszty zakupu samochodów służbowych użytkowanych przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej. Dodatkowo zwrócono się o przedstawienie specyfikacji technicznej samochodów użytkowanych przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej, faktur ich zakupu oraz polisę OC i AC.

Odpowiadając na powyższe wnioski Dyrektor Okręgowy Inspektor Służby Więziennej wskazał przy pismach z dnia [...] kwietnia 2019 r., że nie posiada ani nie użytkuje budynków ani innych nieruchomości, a co za tym idzie nie ponosi również kosztów związanych z ich użytkowaniem, jak również nie posiada ani nie użytkuje samochodów służbowych, a co za tym idzie nie ponosi również kosztów związanych z ich użytkowaniem.

Oznacza to, że organ udzielił skarżącemu, z zachowaniem czternastodniowego terminu do udzielenia żądanej informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), a żądania postawione w skardze nie miały uzasadnienia.

Jak wskazuje analiza wniesionej skargi skarżący uważa, że informacja udzielona przez organ jest informacją niepełną i wadliwą. Podkreślenia jednak wymaga, że w przypadku wniosków o udzielenie informacji publicznej to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek określenia jego zakresu przedmiotowego. Skoro skarżący zwrócił się z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej poprzez wskazanie: - jakie budynki znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P. (wraz z lokalizacją i celem użytkowania); - jakie inne nieruchomości znajdują się w użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej; jakie samochody służbowe są w posiadaniu i użytkowaniu Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej – ze wskazaniem marki, modelu i rocznika; - jakie były koszty zakupu samochodów służbowych użytkowanych przez Okręgowy Inspektora Służby Więziennej, a Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej nie użytkuje budynków ani samochodów, to wobec tego odpowiedź na wniosek była prawidłowa. Obecnie skarżący nie może wymagać, aby Dyrektor udzielił mu odpowiedzi wykraczającej poza zakres złożonego wniosku. Innymi słowy, w ocenie Sądu odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może wykraczać poza postawione przez wnioskodawcę żądanie, a do tego, w realiach przedmiotowej sprawy, dąży skarżący.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.