Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 820/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 120 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia oznakowania apteki do określonego w zezwoleniu, bądź wystąpienia o zmianę zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącego R. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Farmaceutyczny działając na podstawie art., 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 w zw. z art. 86 ust. 2 i art. 102 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm. – dalej: prawo farmaceutyczne) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: k.p.a.) utrzymał decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] nakazującą R. M., skarżącemu w niniejszej sprawie, doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki "O. K." położonej w [...] przy ul. [...] do oznaczenia apteki określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie poprzez usunięcie z szyldów apteki określeń "[...]" i "[...]" bądź wystąpienie o stosowną zmianę zezwolenia.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] września 2009 r. Inspektor Farmaceutyczny wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia obowiązującego prawa farmaceutycznego regulującego działalność objętą zezwoleniem. Powyższym pismem Inspektor poinformował stronę o dostrzeżonych naruszeniach przepisów ustawy Prawo Farmaceutyczne polegających na oznakowaniu apteki "O. K." położonej w [...] przy ul. [...] w sposób niezgodny z uzyskanym zezwoleniem poprzez umieszczenie w szyldzie apteki oznaczeń niezgodnych z posiadanym zezwoleniem określeń: "[...]" i "[...]".

W odpowiedzi na niniejsze pismo pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż określenie widoczne w witrynie "Apteki im. O. K." nie stanowi nazwy apteki lecz slogan reklamowy, element reklamowy mający na celu ujednolicenie szaty plastycznej aptek, których skarżący jest właścicielem. Dodatkowe oznaczenie ma wskazywać pacjentom jakich usług i na jakim poziomie może oczekiwać wchodząc do każdej apteki oznaczonej tym sloganem. Stwierdził, iż zastrzeżenia Inspektoratu byłyby zasadne, gdyby nazwa apteki byłaby całkowicie pominięta, a apteka posługiwałaby się jedynie wspomnianym hasłem reklamowym. Wniósł o umorzenie postępowania. Do pisma dołączył dokumentacje fotograficzną przedstawiającą oznaczenie zewnętrzne apteki.

Pismem z dnia [...] października 2009 r. Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny poinformował skarżącego o zamiarze wydania decyzji w tej sprawie. Poinformował o możliwości zapoznania się z aktami w terminie 5 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma. Strona nie skorzystała z swojego uprawnienia.

Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] nakazał skarżącemu doprowadzenie oznakowania zewnętrznego apteki "O. K." położonej w [...] przy ul. [...] do określonego w zezwoleniu na jej prowadzenie poprzez usunięcie z szyldów apteki określeń "[...]" i "[...]" bądź wystąpienie o stosowną zmianę zezwolenia.

Organ podkreślił, iż dokumentacja fotograficzna dostarczona przez stronę w postępowaniu administracyjnym jest nierzetelna. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ zauważył, iż wskazane dodatkowe oznaczenie apteki jest dominujące w szyldzie apteki zaś przedstawione przez stronę zdjęcie przedstawia jedynie baner reklamowy znajdujący się na murze obok witryny apteki. Zdaniem organu bezsporne jest, iż strona uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki o nazwie "O. K.", a zatem umieszczenie w szyldach określeń: "[...]" i "[...]" nastąpiło poza zezwoleniem na prowadzenie apteki.

Organ podkreślił, iż dominującym elementem w szyldzie jest "[...]", natomiast nazwa "O.K." nadana w zezwoleniu jest mniejsza i umieszczona poniżej, co sugeruje, iż nazwa apteki brzmi: "[...]". Ponadto umieszczenie w dwóch szyldach "[...]" powoduje niemożność wskazania jaka jest nazwa apteki.

Organ podkreślił, iż strona nie wykonała jego zaleceń, bowiem przesłała tylko zdjęcie bilbordu znajdującego się na ścianie obok witryny, a nie dokonała zmian, do których wzywał organ. Organ w piśmie z dnia [...] września 2009 r. wyraźnie wskazał, iż dostrzeżone naruszenia dotyczą szyldu apteki. Organ podkreślił, iż wyraz apteka (określający rodzaj działalności) powinien być umieszczony w szyldzie apteki, a nie w witrynie. Ponadto, umieszczenie znaku towarowego "[...]" i "[...]" w szyldzie apteki oznacza nazwę apteki w rozumieniu przepisów ustawy - Prawa farmaceutycznego. Organ I instancji podkreślił, iż posiadanie przez stronę uprawnienia do używania znaku towarowego "[...]" i "[...]" nie jest równoznaczne z uprawnieniem do używania ich na szyldzie apteki tworzącym w takiej sytuacji jej nazwę.

W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, iż przepisy ustawy – Prawa farmaceutycznego wyraźnie nie określają jak ma być oznakowana apteka. Zdaniem strony przepis art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutycznego wprowadza ochronę oznaczenia "apteka" i powyższy przepis nie został przez nią naruszony. Natomiast art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne nie określa żadnych warunków posługiwania się nazwą apteki. Podnoszona przez organ niemożność wskazania na podstawie wystroju zewnętrznego apteki, jaka jest nazwa apteki, nie ma, zdaniem strony, żadnego znaczenia praktycznego, bowiem apteka jest identyfikowana na podstawie wystawianych dowodów sprzedaży.

Zdaniem strony w obowiązującym prawie nie ma wyraźnie wskazanych standardów oznaczania aptek. Podkreślono, iż elementy oznakowania zewnętrznego aptek (banery, witryny) nie są i nie były determinowane zezwoleniem. Zdaniem strony, określenie w decyzji, iż sformułowanie przepisu art. 86 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy jest wyraźne i wyklucza możliwość umieszczania obok słowa "apteka" innych wyrazów, jeżeli nie zostały wymienione w zezwoleniu – nie ma oparcia w ww. przepisach i jest próbą zastosowania tych przepisów do kwestii w nich nie uregulowanych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. (prawomocnym) Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ podkreślił, iż umieszczanie w umieszczanie w szyldzie apteki słów nie ujętych w zezwoleniu powoduje, iż słowa te mogą zostać potraktowane jako nazwa apteki. Takie oznaczenie wprowadza w błąd klientów apteki co do tożsamości przedsiębiorcy. Zdaniem organu II instancji istotny jest fakt, iż w zezwoleniu na prowadzenie apteki jako jej nazwa została podana "O. K." i tylko taka może być umieszczana obok wyrazu apteka. Bez znaczenia, zdaniem organu, jest także fakt, iż słowa inne niż wskazane w zezwoleniu stanowią slogan reklamowy mając na celu ujednolicenie szaty graficznej aptek prowadzonych przez stronę. Organ ponadto stwierdził, iż przepisy prawa nie nakładają obowiązku oznaczenia lokalu, w którym prowadzi się działalność. Jeśli jednak przedsiębiorca decyduje się na takie oznaczenie, to oznaczenie takie nie może wprowadzać w błąd. Zatem wszelkie inne określenia znajdujące się w pobliżu słowa apteka wprowadzają w błąd co do nazwy apteki co stanowi naruszenie przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne.

W skardze na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego podniesiono, iż zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, bowiem w czasie obowiązywania przepisów regulujących działalność gospodarczą, to one regulowały sposób oznaczenia działalności gospodarczej. Obecnie, brak jest regulacji prawnej w tym zakresie, a przepisy prawa farmaceutycznego odnoszą się do kwestii zewnętrznego oznaczenia aptek.

Skarżący powołuje się na treść art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne, który przewiduje nazwę apteki jako element fakultatywny zezwolenia, nie określając warunków posługiwania się tą nazwą, ani nie wprowadzając żadnej prawnej ochrony. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2009 r.

Ponadto, strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 86 ust. 2, art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo farmaceutyczne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż sprawa dotyczy oznaczenia apteki niezgodnie z zezwoleniem, a nie określenia obowiązku oznaczenia na zewnątrz miejsca wykonywania działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. O uwzględnieniu skargi nie zdecydowała jednak zasadność podniesionych w skardze zarzutów. Sąd uznał bowiem skargę za zasadną z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Podstawę materialnoprawną obu decyzji stanowi art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Zgodnie z powołanym przepisem właściwy organ, w tym przypadku Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, w razie stwierdzenia naruszenia wymagań dotyczących obrotu produktami leczniczymi lub wyrobami medycznymi nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. organ I instancji nakazał wprawdzie usunięcie stwierdzonych uchybień jednakże nie wskazał, wbrew powyższemu wymogowi terminu ich usunięcia i w osnowie decyzji zawarł alternatywne zobowiązanie wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia. Podnieść jednak należy, iż stosownie do art. 99 ust. 2 powołanej ustawy udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana zezwolenia należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Jednakże w tym zakresie organ nie działa z urzędu. Jest bowiem związany stosownym wnioskiem podmiotów, wymienionych w art. 99 ust. 4 tej ustawy, w tym przypadku skarżącej jako podmiotu prowadzącego aptekę i postępowanie w przedmiocie zmiany zezwolenia jest postępowaniem odrębnym bez związku z postępowaniem zakończonym rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Złożenie wniosku o zmianę zezwolenia należy zatem wyłącznie do prowadzącego aptekę i w tym zakresie podmiot ten jest w swych działaniach suwerenny. Nakaz wystąpienia o zmianę zezwolenia nie jest zatem objęty uprawnieniem organu i jako taki nie podlega jego władczemu działaniu w formie decyzji administracyjnej.

Alternatywne żądanie wystąpienia o stosowną zmianę zezwolenia nie ma zatem oparcia w przepisach powołanej ustawy i skutkuje w szczególności naruszeniem w/powołanego przepisu, który, co ponownie należy podkreślić, zobowiązuje organ do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień zaś wskazanym przez organ uchybieniem jest umieszczenie w witrynie apteki określenia "A." nie zaś brak wystąpienia o zmianę zezwolenia. Kwestia zmiany zezwolenia, jak wyżej wskazano, jest bowiem odrębnym zagadnieniem nie podlegającym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w ramach decyzji wydanej na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy.

Powiązanie w decyzji organu I instancji zaakceptowanej bezkrytycznie przez organ odwoławczy nakazu usunięcia uchybień z nakazaniem wystąpienia o zmianę zezwolenia przy niewywiązaniu się przez organ z obowiązku ustalenia terminu usunięcia stwierdzonych uchybień stanowi o naruszeniu art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy cyt. i w konsekwencji o wadliwości obu decyzji w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd nie wdając się w ocenę zasadności zarzutów skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach z uwzględnieniem art. 200 p.p.s.a.