Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1538/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.216 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie NSA Aleksandra Łaskarzewska del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1175/17 w sprawie ze skargi J.H., D.P., J.P., S.P., Z.P. i Z.P. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [..] sierpnia 2017 r. nr [..] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt: II SA/Rz 1175/17 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.H., D.P., J.P., S.P., Z.P. i Z.P. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [..] sierpnia 2017 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Rzeszowskiego z dnia [..] maja 2017 r., znak: [..] oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Po rozpoznaniu wniosków skarżących, decyzją z dnia [..] maja 2017 r. nr [..] Starosta Rzeszowski orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w obr. [..], oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 0,5032 ha, obj. Kw. Nr [..] na rzecz D.P., J.H., S.P., J.P., Z.P. i Z.P. – w odpowiednich, wskazanych w decyzji częściach oraz o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [..] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w łącznej kwocie [..] zł.

W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, iż na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [..] lutego 1972 r. Rep. A Nr [..] Skarb Państwa nabył od E.P. prawo własności m. in. działek gruntowych nr [..] i [..] położonych na terenie dzielnicy [..] miasta [..]. Z tytułu przeniesienia prawa własności właścicielka otrzymała odszkodowanie w kwocie [..] zł. Natomiast na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [..] marca 1973 r. Rep. A Nr [..] Skarb Państwa nabył od E.P. prawo własności działek gruntowych nr [..], [..] i [..] położonych na terenie dzielnicy [..] miasta [..]. Z tytułu przeniesienia prawa własności właścicielka otrzymała odszkodowanie w kwocie [..] zł.

Nabycie prawa własności nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z treścią aktów notarialnych, działka niezbędna była Skarbowi Państwa pod budowę zalewu na rzece W., którego lokalizacja została ustalona decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [..] z dnia [..] listopada 1967 r. nr [..].

Organ ustalił, że skarżący jako następcy prawni E.P. są uprawnieni do dochodzenia zwrotu nieruchomości, a część nieruchomości wywłaszczonej odpowiada obecnie działce ew. nr [..] obr. [..].

Zdaniem organu I instancji działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach zakreślonych treścią art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dlatego podlegała zwrotowi. Skoro bowiem celem wywłaszczenia była budowa zalewu na rzece W., a projekt miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta [..] z dnia [..] lipca 1972 r. przewidywał na przedmiotowym obszarze teren zieleni miejskiej urządzonej, jako zieleń wypoczynku codziennego wraz z urządzeniami towarzyszącymi, to chociaż wybudowany w latach 2011- 2012 ciąg pieszo-rowerowy można uznać za część terenu zieleni urządzonej, to - porównując daty wywłaszczenia i realizacji trasy pieszo-rowerowej - organ stwierdził, że nie pozostają one ze sobą w żadnej korelacji - ani czasowej ani przedmiotowej. W zakresie, w jakim działka nie jest zagospodarowana trasą pieszo-rowerową, stanowi natomiast teren wału porośniętego trawą oraz samosiejkami drzew oraz teren skarp ziemnych.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina Miasto [..].

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [..] sierpnia 2017 r., znak: [..] Wojewoda Podkarpacki uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu działki nr [..] stanowiącej własność Gminy Miasta [..].

W ocenie organu II instancji dla ustalenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie są wystarczające tylko oględziny terenu objętego wnioskiem, lecz należy również uwzględnić wystąpienie dopuszczalnego maksymalnego poziomu wody w zalewie, ponieważ zwiększa się wówczas teren gruntu zajęty przez wodę zbiornika, który stanowi jego część, choćby przez dłuższy czas nie był on pokryty wodą. Jak wynika z wyciągu z instrukcji użytkowania stopnia wodnego na rzece W. w [..], normalny poziom wody w zbiorniku trzystopniowym wynosi 199,50 m n.p.m., natomiast poziom maksymalny 202,50 m n.p.m. Z mapy zasadniczej wynika natomiast, że wnioskowana do zwrotu działka od strony zachodniej znajduje się poniżej poziomu 202,50 m n.p.m., a jej pozostałą część stanowią skarpa oraz wał przy zbiorniku wodnym. Zdaniem Wojewody oznacza to, że cała działka nr [..] znajduje się w polu oddziaływania zalewu na rzece W., a zatem nie można orzec, iż stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Przeciwnie, cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości nieruchomości. Inwestycja w postaci budowy stopnia wodnego i zalewu miała charakter złożony i wieloetapowy, a zatem jej realizacja mogła trwać przez dłuższy czas. Wojewoda podkreślił również, że teren zajęty pod zalew nie musi być w całości pokryty wodą, w szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne, które w sytuacji maksymalnego spiętrzenia wody zostaną zalane lub będą pełniły funkcję ochronną dla kolejnych nieruchomości.

J.H., D.P., J.P., S.P., Z.P. i Z.P. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania oraz podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że działka nr [..] nie stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona, określony w aktach notarialnych sprzedaży nieruchomości jako budowa zalewu na rzece W., zatwierdzona decyzją lokalizacyjną Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [..] nr [..] z dnia [..] listopada 1967 r. w sytuacji, gdy na terenie w/w nieruchomości nie zostały zrealizowane żadne elementy infrastruktury stopnia wodnego i zalewu, a sama działka w dużej części znajduje się powyżej tzw. maksymalnego poziomu piętrzenia wody oraz zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącą do dokonania niewłaściwych ustaleń okoliczności faktycznych w zakresie realizacji na przedmiotowej nieruchomości inwestycyjnego celu wywłaszczenia, tj. zalewu na rzece W., a tym samym prowadzącą do naruszenia podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 6, 7, i 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga jest uzasadniona. Zdaniem Sądu I instancji decyzje organów obu instancji naruszają przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie oraz poczynienie ustaleń niepopartych dowodami, a nadto organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 137 § 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię.

Sąd podzielił ustalenia i ocenę prawną organów o podstawach do zastosowania art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 136 i 137 tej ustawy, i stwierdził, że uwzględnienie wniosku zwrotowego było uzależnione od pozytywnej weryfikacji zbędności nabytej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Obowiązkiem organów było ustalenie, jaki był cel nabycia działki nr [..] na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, czy cel ten został zrealizowany i kiedy, ewentualnie: czy i kiedy, rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu. W ocenie Sądu I instancji takich ustaleń organy nie poczyniły.

Sąd I instancji wskazał, że oczywiste i niekwestionowane jest ustalenie, że działka objęta wnioskiem zwrotowym została nabyta w związku z realizacją celu publicznego określonego jako: "budowa stopnia wodnego i zalewu na terenie położonym w [..] w rejonie <<[..]>>", co wynika z decyzji o lokalizacji szczegółowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [..] z dnia [..] listopada 1967 r. nr [..] oraz umowy sprzedaży z dnia [..] marca 1973 roku. Tak określony cel publiczny Sąd uznał za z założenia niezwykle ogólny i podkreślił, że realizacja inwestycji polegającej na budowie zalewu na rzece ma charakter złożony, albowiem składa się z wielu elementów, o zróżnicowanym charakterze technicznym, budowlanym, gospodarczym i przestrzennym, które łączy wynikający z charakteru inwestycji, funkcjonalny związek. Przy inwestycji o takim ucechowieniu, rzeczą organów jest rozstrzygnięcie, z jakich, dających się wyodrębnić elementów strukturalnych się ona składa i jak zostały one rozlokowane w przestrzeni, w przełożeniu na konkretne nieruchomości (działki). Kluczowe dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia było zatem wskazanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie działki objętej wnioskiem zwrotowym, w ramach ogólnie pojętej inwestycji budowy stopnia wodnego i zalewu. W ocenie Sądu organy obu instancji nie poczyniły w przedmiotowym zakresie wystarczających ustaleń, a te które poczyniono przeanalizowano jedynie pobieżnie.

W odniesieniu do decyzji organu I instancji Sąd podkreślił, że ustalenia w przedmiocie przeznaczenia działki zwrotowej organ ten poczynił na podstawie projektu miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta [..] z 12 lipca 1972 roku, z którego wynika, że działka [..] była przeznaczona pod teren zieleni miejskiej urządzonej jako zieleni wypoczynku codziennego wraz z urządzeniami towarzyszącymi. W wywodach organu I instancji zabrakło jednak uzasadnienia wykazującego, że przyjęty przez niego sposób zagospodarowania nieruchomości zwrotowej - teren zieleni miejskiej – w ogóle może mieścić się przedmiotowo w zakresie realizacji inwestycji, jaką jest budowa stopnia wodnego i zalewu. Nie podjęto też należytej aktywności procesowej w celu pozyskania załącznika do decyzji o lokalizacji szczegółowej inwestycji z 1967 roku, który – jak wynika z części tekstowej decyzji – precyzował lokalizację inwestycji. Sąd zwrócił także uwagę na dokonaną przez organ błędną wykładnię art. 137 § 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazując prawidłowe jego rozumienie.

W odniesieniu do rozstrzygnięcia organu II instancji Sąd wytknął, podobnie, jak w przypadku decyzji organu I instancji, brak prawidłowego uzasadnienia dla przyjęcia – tym razem odmiennego stanowiska – o braku podstaw do zwrotu działki. Przyjmując, że działka nr [..] wywłaszczona pod budowę "zalewu na rzece W." została w istocie przeznaczona "pod teren zalewowy" (ochrony, retencyjny) i posługując się rzędnymi poziomymi z mapy zasadniczej oraz informacją o maksymalnym i minimalnym poziomie spiętrzenia wody w zalewie na rzece W. określoną w Aktualizacji Instrukcji Eksploatacji i Utrzymania dla stopnia Wodnego [..] na rzece W. z kwietnia 2012 roku do stosowania do 4 maja 2020 roku, organ II instancji przedwcześnie wywiódł, że "cała działka nr [..] znajduje się w polu oddziaływania zalewu na rzece W.". Za wadliwe, zdaniem Sądu, należy uznać ustalenie, że przedmiotowa działka stanowi element strukturalny zalewu, wyłącznie na tej podstawie, że większa jej część znajduje się poniżej rzędnych wyznaczających maksymalny stopień piętrzenia wody, oraz pominięcie oceny decyzji o lokalizacji szczegółowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [..] z dnia [..] listopada 1967 r. nr [..] wraz z załącznikiem graficznym.

Sąd wyjaśnił, że oparcie decyzji na ocenie rzędnych z 2012 r., które nie odzwierciedlają stanu z okresu wywłaszczenia, bez wyjaśnienia, na jakiej podstawie przyjęto, iż mogą one mieć znaczenie retrospektywne jest błędne, szczególnie wobec informacji znajdującej się w piśmie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia [..] sierpnia 2017 r., z którego wynika, że "zbiornik wodny p.n. [..] nie jest związany z zalewem na rzece W.". Wojewoda nie wyjaśnił również, dlaczego uznał, że "skarpa" i "wał" stanowią element infrastruktury zalewu na rzece W., oraz kiedy i przez kogo zostały one zrealizowane.

Z powołanych przyczyn Sąd I instancji zobowiązał organy do ustalenia: 1) czy działka nr [..] faktycznie weszła w zakres inwestycji: budowa progu wodnego i zalewu na rzece Wisłok, a jeżeli tak, to jaki był planowany sposób jej zagospodarowania/przeznaczenia w ramach tej inwestycji; 2) rozstrzygnięcia czy i kiedy zrealizowano cel wywłaszczenia, ewentualnie czy i kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu) - po dokonaniu prawidłowej oceny całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Gmina Miasta [..], zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zarzucając naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ II instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych w sprawie oraz poczynił ustalenia niepoparte dowodami,

2) art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż decyzja z dnia [..] listopada 1967 r. określając poszczególne przeznaczenie dla poszczególnych działek zawierała w sobie różne szczegółowe cele wywłaszczenia.

Na podstawie art. 106 § 5 w zw. z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o dopuszczenie dowodu z pisma RZGW znajdującego się w aktach sprawy I OSK 1007/16 na okoliczność, że rzędne, na podstawie których oparł się organ II instancji odmawiając zwrotu działki nr [..], były aktualne na czas jej wywłaszczenia.

Uzasadniając powyższe zarzuty wskazano, że błędne jest stanowisko Sądu, iż koniecznym było poddanie ocenie decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Miejskiej Narodowej w [..] z dnia [..] listopada 1967 r., nr [..] o lokalizacji szczegółowej oraz zbieranie dodatkowych dowodów, które świadczyłyby, że działka [..] stanowi teren ochronny, zalewowy, retencyjny w ramach zalewu. Nawet bowiem gdyby działka nie wchodziła w ramy inwestycji, to i tak zapaść musiałaby decyzja o odmowie jej zwrotu, zgodnie bowiem z przytoczonym w skardze kasacyjnej orzecznictwem, brak decyzji lokalizacyjnej oznacza, że w przypadku nie zawarcia umowy, jednostka nie była uprawniona do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także, że Sąd nie wziął pod uwagę całości treści pisma RZGW w Krakowie z dnia [..] sierpnia 2017 r., z którego - w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – wynika, że zdanie RZGW o braku związku żwirowni z zalewem jest tylko niczym niepopartą hipotezą tego organu, skoro RZGW oświadcza, że nie posiada żadnych dokumentów w tym zakresie.

Odnosząc się do ustalenia, na podstawie rzędnych z 2012 r., stanu nieruchomości z okresu wywłaszczenia, Gmina stwierdziła, że w innej sprawie o zwrot nieruchomości z tego rejonu, instrukcja eksploatacji i utrzymania dla stopnia wodnego [..] na rzece W. z 2012 r. była uznana przez Sąd za aktualną, pomimo iż wywłaszczenie miało miejsce w 1970 r. Pismo RZGW w Krakowie z maja 2014 r. wskazuje, że pierwotne założenia ani parametry dotyczące maksymalnego poziomu wody nie uległy zmianie na przestrzeni lat. Dlatego wniesiono o dopuszczenie dowodu z tego pisma, znajdującego się obecnie w aktach sprawy I OSK 1007/16.

W skardze kasacyjnej podniesiono ponadto, że akt notarialny określał cel publiczny jako zalew i wbrew twierdzeniom Sądu nie ma podstaw do badania przeznaczenia działki [..] w decyzji o lokalizacji szczegółowej. Powołując się na stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I OSK 1590/14 organ uznał, że nie jest istotne, co szczegółowo przewidywała decyzja, skoro działka pozostawała w związku z zalewem na rzece W., a zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt: I OSK 187/14 cała działka znajduje się w polu oddziaływania zalewu na rzece W..

W piśmie procesowym z dnia 29 grudnia 2019 r. D.P., J.H. oraz Z.P. wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowaną przez sąd pierwszej instancji normę prawa materialnego.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, w skardze kasacyjnej stwierdzono, że bezpodstawne jest twierdzenie Sądu o konieczności poczynienia ustaleń w sprawie w oparciu o dodatkowy prawidłowo zebrany materiał dowodowy, a tym samym nie jest słuszne stanowisko Sądu o konieczności wyjaśnienia w ten właśnie sposób wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, skoro w postepowaniu dotyczącym nieruchomości sąsiedniej NSA w orzeczeniu z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt: I OSK 187/14 stwierdził, że znajdowanie się nieruchomości poniżej maksymalnego spiętrzenia wody będzie stanowić o integralnym związku nieruchomości z zalewem. Abstrahując od oceny tego stanowiska, podjętego w realiach innej sprawy, a więc nie mogącego stanowić argumentu przemawiającego za uwzględnieniem go jako wiążącego organ w obecnie ocenianej sprawie, zauważyć należy, że także w powyższym wyroku NSA zauważył, że ustalenie, czy wnioskowane do zwrotu działki znajdą się pod wodą przy maksymalnym poziomie piętrzenia wody ma istotne znaczenie w sprawie i kwestia ta powinna zostać wyjaśniona przez organ administracji. Należy zatem ocenić jako prawidłowe zobowiązanie przez Sąd I instancji organu do poczynienia wyczerpujących ustaleń, w tym właśnie ustaleń dotyczących maksymalnego poziomu piętrzenia wody, w oparciu o szereg dodatkowych ustaleń wskazujących, że działka stanowi teren ochronny, zalewowy, retencyjny w ramach zalewu. Prawidłowe jest również wskazanie przez ten Sąd, że poczynienie ustaleń przesądzających o odmowie zwrotu nieruchomości wyłącznie na podstawie rzędnych i to z roku 2012 r., a nie z okresu wywłaszczenia jest niewystarczające do uznania stanowiska organu za prawidłowe w świetle zasad gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Niezależnie bowiem od stanowiska strony skarżącej kasacyjnie o aktualności rzędnych z 2012 r. także w dacie wywłaszczenia, wspieranego (nieprawomocnym) orzeczeniem WSA w Rzeszowie z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt: II SA/Rz 783/15, nie mógł być skuteczny zarzut dokonania przez Sąd błędnej oceny działań organu, skoro organ ten oparł się wyłącznie na wnioskach płynących z oceny rzędnych zawartych w piśmie RZGW w Krakowie z kwietnia 2012 r. Co więcej zauważyć należy, że powoływany w skardze kasacyjnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt: II SA/Rz 783/15 został poddany kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 27 marca 2018 r. orzekł o jego uchyleniu (wraz z zaskarżoną decyzją Wojewody) – sygn. akt: I OSK 1007/16 i wskazał m.in., że "o ocenie przesądził tylko jeden dowód w sprawie, a mianowicie wyciąg z instrukcji użytkowania stopnia wodnego na rzece W., wskazujący normalny, minimalny i maksymalny poziom wody, a ponieważ nieruchomość cała znajduje się poniżej poziomu maksymalnego, mogłaby zostać zalana". Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał dalej, że "nie zostało wzięte pod uwagę (...) że Rejonowy Zarząd Gospodarki Wodnej informował, iż zbiornik na rzece W. nie jest zbiornikiem retencyjnym, a rekreacyjno-wypoczynkowym". W tym stanie rzeczy wnioskowane przez stronę skarżącą kasacyjnie dopuszczenie dowodu z pisma RZGW w Krakowie z maja 2014 r. znajdującego się w aktach sprawy I OSK 1007/16, jak i wnioskowane przez uczestników postępowania w piśmie z dnia 7 stycznia 2020 r. dopuszczenie dowodu z fotografii sąsiedniej działki nr [..] i wyrysu mapy na dzień 8 stycznia 2020 r. nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem wnioski dowodowe podlegały oddaleniu.

Analogicznie w niniejszej sprawie – z pisma RZGW w Krakowie z dnia [..] sierpnia 2017 r. wynika, że zbiornik wodny p.n. "[..]" nie jest związany z zalewem na rzece W.". Organ II instancji w decyzji stwierdza natomiast, że na podstawie oględzin ustalił, iż "działka nr [..] wzdłuż granicy zachodniej stanowi teren wyasfaltowanej trasy spacerowo-rowerowej oraz obejmuje część skarpy porośniętej trawą. W części północnej działka zagospodarowana jest jako część terenu rekreacyjnego przy zbiorniku wodnym – "[..]", obejmująca drewniane ławki i stolik. W pozostałym zakresie działka wchodzi w obszar wału przy zbiorniku wodnym - "[..]" porośnięty samosiejkami drzew i krzewów oraz częściowo wchodzi w wodę zbiornika. Teren działki w tej części jest niezagospodarowany".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec powyższych rozbieżności, konkluzji strony skarżącej kasacyjnie o prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie da się obronić. Z powyższych przyczyn nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, (nieprecyzyjnie wskazanym) art. 77 i art. 80 k.p.a.

Nie był również uzasadniony zarzut naruszenia art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2204) – dalej: u.g.n., w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. W ramach tego zarzutu sformułowanego jako zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na niewłaściwe przyjęcie przez Sąd I instancji, że decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [..] listopada 1967 r. określając poszczególne przeznaczenie dla poszczególnych działek zawierała w sobie różne szczegółowe cele wywłaszczenia.

W odniesieniu do tego zarzutu przede wszystkim należy stwierdzić, że Sąd I instancji w żadnym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie zaprezentował stanowiska mogącego być wyrazem wykładni prawa materialnego a wskazującego, by decyzja o lokalizacji szczegółowej miała zawierać w sobie różne, szczegółowe cele wywłaszczenia. Nadto nie zawarł także takiej oceny wobec decyzji z dnia [..] listopada 1967 r. W odniesieniu do powołanej decyzji Sąd stwierdził, że uchybieniem jest niepoddanie tej decyzji ocenie dowodowej oraz brak ustalenia, czy działka nr [..] mieści się w zakresie objętym inwestycją, której decyzja dotyczy.

Podkreślić przy tym należy, że zarzut, w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że decyzja z dnia [..] listopada 1967 r. zawierała w sobie różne szczegółowe cele wywłaszczenia, dotyczy stanu faktycznego sprawy i jego oceny, a nie kwestii odczytania treści norm prawa materialnego, a zatem powinien być podnoszony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut ten formułowany jako zarzut błędnej wykładni prawa materialnego nie mógł zatem odnieść skutku i z tego względu, że nie jest dopuszczalne zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051).

Wreszcie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni prawa materialnego dotyczył art. 216 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. i nawiązywał bezpośrednio do kategorii celu wywłaszczenia. Na podstawie treści tego zarzutu, jak i w oparciu o jego uzasadnienie nie było możliwe odczytanie podstaw stanowiska strony skarżącej kasacyjnie o tym, że norma zawarta w art. 216 ust. 1 u.g.n. również w powiązaniu z treścią art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. stanowi podstawę ustawowego rozumienia pojęcia celu wywłaszczenia.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.

Nie mógł być uwzględniony zawarty w piśmie z dnia 29 grudnia 2019 r. wniosek uczestników postępowania: D.P., J.H. oraz Z.P. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 205 § 1 p.p.s.a. "Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie". Uczestnicy J.H. oraz Z.P., którzy nie stawili się w sądzie (do czego mieli prawo, ponieważ stawiennictwo nie jest obowiązkowe) nie ponieśli żadnych kosztów w postępowaniu kasacyjnym. Z kolei obecna na rozprawie przed NSA uczestniczka D.P. wyjaśniła, że domaga się zwrotu kosztów od wpisu od skargi. Koszty te zostały już zasądzone na rzecz skarżących przez Sąd I instancji i w związku z uprawomocnieniem się zaskarżonego wyroku na skutek oddalenia skargi kasacyjnej podlegają zwrotowi na rzecz skarżących od Wojewody Podkarpackiego.