Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2160/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 109, art. 183 par. 2 pkt 5, art. 244 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA del. Anna Żak Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 781/12 w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 781/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Starosta Słupski, działając na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 pkt 13 w zw. z art. 90 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy U. z [...] kwietnia 2011 r., zezwolił na usunięcie w terminie do 30 października 2011 r. 50 sztuk drzew gatunku olcha rosnących na działce nr [...] w obrębie geodezyjnym G.

W piśmie z 1 czerwca 2012 r. skierowanym do Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku skarżąca domagała się unieważnienia tej decyzji, gdyż usuwane drzewa nie były powodem niedrożności rowu melioracyjnego ani nie powodowały podtapiania okolicznych gruntów rolnych. Ponadto przed wydaniem decyzji organ niedostatecznie zbadał okoliczności stanowiące powód usunięcia drzew.

W postanowieniu z [...] lipca 2012 r. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Legitymację do żądania wszczęcia tego postępowania na wniosek ma podmiot, który twierdzi, że wadliwa decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Oceniając legitymację wnioskodawczyni w zakresie żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji organ ustalił, że nie była ona stroną postępowania zwykłego, w którym wydano decyzję. Ponadto, nie jest ona ani właścicielem, ani posiadaczem terenu, na którym znajdują się drzewa objęte zezwoleniem na wycinkę. W tej sytuacji wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie może być stroną w tym postępowaniu, a to skutkować musi odmową wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że interesu prawnego wnioskodawczyni nie uzasadnia fakt, że jej nieruchomość częściowo graniczy z rowem melioracyjnym, na którym ma mieć miejsce wycinka. Wnioskodawczyni nie wskazuje, aby wycinka wpływała na jej interes prawny związany z korzystaniem z działki nr [...] stanowiącej jej własność. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, podniesione przez wnioskodawczynię okoliczności mogłyby zostać rozpatrzone w postępowaniu, którego materialną podstawą byłby art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. 2012 r., poz. 145 ze zm.).

W piśmie z 7 sierpnia 2012 r. skierowanym do Prezesa Kolegium wnioskodawczyni zakwestionowała prawidłowość stanowiska wyrażonego w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Jednocześnie argumentowała, że przysługuje jej status strony postępowania, wynikający przede wszystkim z faktu sąsiedztwa jej nieruchomości z rowem melioracyjnym, z którego mają być usunięte drzewa na podstawie decyzji starosty.

W postanowieniu z [...] września 2012 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie z [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zacytował art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, z którego wynika, że wydanie zezwolenia na usunięcie drzew może nastąpić na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą jej właściciela. Przepis ten wskazuje zatem, kto ma legitymację w zakresie domagania się wydania przez organ zezwolenia na usunięcie drzew. Katalog osób, którym przysługuje to uprawnienie jest zamknięty, ograniczony włącznie do posiada nieruchomości i jej właściciela, a nie mieści się w nim w szczególności właściciel nieruchomości sąsiedniej do tej, z której drzewa mają być usunięte. W ocenie Kolegium, wnioskodawczyni ma zatem wyłącznie interes faktyczny w zakresie domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji starosty, gdyż nie wynika on z żadnej normy prawa materialnego.

Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, gdyż okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię nie stanowią przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, a ponadto nigdy nie mogłaby ona być stroną w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na usunięcie drzew z nieruchomości stanowiącej rów melioracyjny, bo wyklucza to art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody.

W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. W. argumentowała, że wydanie przez organ decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew pozostaje całkowicie poza kontrolą społeczną i sprzyja rażącym nadużyciom prawa przez urzędników. Zdaniem skarżącej, w takiej sytuacji sąd powinien zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy o ochronie przyrody z Konstytucją. Wydana decyzja rażąco narusza chronione prawem interesy skarżącej i uniemożliwia jej korzystanie z przysługujących praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, dokonując wykładni art. 28 k.p.a., art. 61a k.p.a., art. 157 § 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody jako okoliczność bezsporną wskazał, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zwyczajnym zakończonym decyzją ostateczną dotyczącą zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działce nr [...], położonej w miejscowości G. Oznacza to, że skarżąca nie jest w stanie skutecznie wykazać się przysługującym jej tytułem prawnym do nieruchomości, o której mowa. Jeżeli natomiast strona, która nie legitymuje się tytułem prawnym do gruntu nie jest w stanie wykazać interesu prawnego wywodzącego się z innej podstawy materialnoprawnej, uznać należy za zasadne działanie organu, skutkujące odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organ rozważył także czy zachodzą przesłanki do wszczęcia niniejszego postępowania z urzędu. Ostatecznie jednak ich nie stwierdził. Nawet w sytuacji, gdyby organ wszczął postępowanie z urzędu w niniejszej sprawie, stwierdzając istnienie ku temu podstaw, to i tak skarżąca nie brałaby w nim udziału co oznaczałoby, że nie mogłaby skutecznie dokonywać jakichkolwiek czynności procesowych w takim postępowaniu.

Sąd I instancji nie dopatrzył się, wbrew zarzutom skargi, sprzeczności z Konstytucją art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody. W ocenie Sądu, skarżąca może domagać się ochrony przysługującego jej prawa własności w zakresie powstrzymania właścicieli nieruchomości sąsiednich od zalewania jej nieruchomości w oparciu o inne przepisy prawa materialnego, z których niewątpliwie będzie w stanie wywieść przysługujący jej przymiot strony w takim postępowaniu.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła M. W., zarzucając Sądowi I instancji:

1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 91 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 67 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 42 § 1 p.p.s.a. przez niezawiadomienie pełnomocnika z urzędu skarżącej o terminie posiedzenia wyznaczonego na rozprawę,

b) art. 109 p.p.s.a. w zw. z art. 99 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku skarżącej o odroczenie terminu posiedzenia wyznaczonego na rozprawę (przez odmowę odroczenia tego terminu), które to uchybienia doprowadziły do pozbawienia skarżącej możności obrony jej praw, powodując nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.),

c) art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z następującymi przepisami procedury administracyjnej:

- art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 i art. 144 oraz w zw. z art. 7 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia z [...] września 2012 r. oraz poprzedzającego postanowienia z [...] lipca 2012 r., wyrażającą się w niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji tego, że Kolegium zaniechało dokonania ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia zagadnienia posiadania przez skarżącą interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2011 r. jak również w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem tej decyzji,

- art. 61a §1 w zw. z art. 157 §2 k.p.a. oraz w zw. z art. 127 §3, art. 140 i art. 144 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia z [...] września 2012 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z [...] lipca 2012 r., wyrażającą się w niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji tego, że Kolegium bezzasadnie odmówiło skarżącej wszczęcia na jej wniosek postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z [...] kwietnia 2011 r.,

- art. 107 §1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 11 i art. 15 k.p.a. przez nieprawidłową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia z [...] września 2012 r., wyrażającą się w niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji tego, że Kolegium nie uzasadniło swojego rozstrzygnięcia w sposób wymagany prawem, a uchybienie to jest na tyle poważne, że brak jest znamion dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy w administracyjnym toku instancji (naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania) oraz przez niezasadne oddalenie skargi zamiast zastosowania względem obu postanowień Kolegium środka określonego w art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pomimo zachodzących ku temu przesłanek (uchylenia ich w całości z powodu naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy),

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że stronami postępowania o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości są wyłącznie posiadacz tej nieruchomości oraz jej właściciel, oraz że stronami takiego postępowania nie są posiadacze lub właściciele nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, na której ma dojść do usunięcia drzew lub krzewów,

b) art. 154 § 1 i art. 140 k.c., art. 64 b w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa wodnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie), o którym świadczy przyjęcie przez sąd I instancji, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2011 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w razie uznania, że nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że tylko ona została zawiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 8 maja 2013 r. O terminie tym nie został zawiadomiony nowy, aktualny pełnomocnik z urzędu skarżącej, wyznaczony przez ORIP w Gdańsku w dniu 6 maja 2013 r. Sąd I instancji mając wiedzę o tym, że po wypowiedzeniu pełnomocnictwa pierwotnie wyznaczonemu radcy prawnemu skarżąca zwróciła się do ORIP w Gdańsku o wyznaczenie innego radcy prawnego jako nowego pełnomocnika z urzędu, winien był powstrzymać się od rozstrzygania sprawy co do meritum do czasu wyznaczenia osoby nowego pełnomocnika, z uwzględnieniem czasu wymaganego dla należytego zapoznania się z aktami sprawy i przygotowaniem się do rozprawy przez nowego pełnomocnika.

Skupiając się na kwestii interesu prawnego, skarżąca wyjaśniła, że interes prawny we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2011 r. wynika z faktu posiadania nieruchomości rolnej znajdującej się w obszarze oddziaływania drzew. Sporne drzewa wywierały dobroczynny wpływ zarówno na strukturę i pracę rowu melioracyjnego, jak i na stosunki wodne panujące na jej nieruchomości rolnej oraz na okolicznych, podmokłych z natury gruntach położonych wzdłuż rowu (m.in. dzięki niezwykle dużej zdolności absorpcji wody z gruntu i z rowu oraz oddawania jej do atmosfery). Skarżąca wskazała nadto, że jej nieruchomość graniczy z rowem melioracyjnym, przy którym rosły drzewa, znajdując się w obszarze korzystnego oddziaływania tego rowu.

Skarżąca zauważyła, że od 2009 r. jej nieruchomość jest ustawicznie podtapiana i zalewana na skutek uszkodzenia sieci drenarskiej w związku z realizacją inwestycji mieszkaniowych na działkach sąsiednich. Wycinka drzew na działce nr [...], które do tej pory przyczyniały się do osuszania terenu przyległego do rowu melioracyjnego, w tym nieruchomości skarżącej, pogłębiła i zintensyfikowała wspomniane zjawisko, uniemożliwiając skarżącej korzystanie z jej nieruchomości rolnej zgodnie z jej przeznaczeniem w rozumieniu art. 140 k.c. Na wypadek stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2011 r. skarżąca mogłaby domagać się w oparciu o art. 64b w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa wodnego wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (przywrócenia stanu poprzedniego) lub likwidacji szkód (wykonania urządzeń zapobiegających szkodom). Dlatego skutki prawne ewentualnego stwierdzenia nieważności zezwolenia na usunięcie drzew jak najbardziej dotyczą interesu skarżącej, którego źródłem są przepisy Prawa wodnego i k.c.

W piśmie z dnia 13 kwietnia 2015 r. pełnomocnik reprezentujący skarżącą z urzędu złożył wniosek o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Poddając kontroli instancyjnej wyrok z 8 maja 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny związany był sformułowanymi w skardze kasacyjnej podstawami, biorąc z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, o których stanowi art. 183 § 2 p.p.s.a. Jedną z nich - stosownie do art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. -jest pozbawienie strony możności obrony swoich praw. W oparciu o tę podstawę skarżąca kasacyjne sformułowała dwa zarzuty, wywodząc, że niezawiadomienie drugiego wyznaczonego dla niej pełnomocnika z urzędu o terminie rozprawy oraz zaniechanie odroczenia rozprawy przez Sąd I instancji pozbawiło ją możliwości obrony praw w postępowaniu sądowym.

Podstawa nieważności postępowania, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sformułowana została w sposób ogólny bez przykładowego wskazania okoliczności, które oznaczałyby jej wystąpienie. Niewątpliwie pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw jest naruszeniem równości stron postępowania sądowego polegającym na uchybieniu przez Sąd przepisom postępowania, w wyniku którego strona nie mogła wziąć udziału w całości albo w istotnej części postępowania sądowego, nie mając możliwości przedstawienia swoich racji i dowodów. Wystąpienie tej przesłanki należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy, których wystąpienie powoduje faktyczne wyłączenie prawa strony do udziału w procesie sądowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę występuje w razie zaistnienia kardynalnych uchybień dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym, w szczególności w wypadku wydania wyroku bez zawiadomienia strony o rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt II GSK 378/05, wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2006 r. sygn. akt II OSK 346/05, wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 473/06, wyrok NSA z 13 marca 2012 r., II OSK 1052/11, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pozbawienie strony możności obrony jej praw powoduje nieważność postępowania między innymi w sytuacji niezawiadomienia strony (działającej osobiście, niereprezentowanej w procesie przez pełnomocnika) o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku. Ten sam skutek należy też odnieść do niezawiadomienia o rozprawie pełnomocnika strony, chociażby w stosunku do samej strony sąd dopełnił takiego obowiązku (wyrok NSA z 23 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2668/13, CBOSA).

W tej sprawie postanowieniem referendarza sądowego z 6 marca 2013 r. skarżącej przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 13 marca 2013 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku poinformował Sąd o wyznaczeniu pełnomocnika do reprezentowania skarżącej z urzędu. Pismem z 22 kwietnia 2013 r. skarżąca poinformowała Sąd I instancji o wypowiedzeniu pełnomocnictwa radcy prawnemu ustanowionemu dla niej z urzędu oraz o zwróceniu się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku o wyznaczenie kolejnego pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie wniosła o odroczenie rozprawy w dniu 8 maja 2013 r. do czasu wyznaczenia nowego radcy prawnego i zapoznania się przez niego z aktami sprawy. Nowy pełnomocnik dla skarżącej został ustanowiony w dniu 6 maja 2013 r., tj. dwa dni przed terminem rozprawy i nie został powiadomiony o jej terminie. Na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r., na której skarżąca nie stawiła się, Sąd I instancji postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy i wydał wyrok. Pismo stanowiące zgłoszenie się nowego pełnomocnika skarżącej do udziału w tym postępowaniu wpłynęło do Sądu w dniu 15 maja 2015 r.

Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Wypowiedzenie takiego pełnomocnictwa przez stronę oznacza jej rezygnację z przyznanego pełnomocnika z urzędu. Strona może zatem w ogóle zrezygnować z przyznanego pełnomocnika z urzędu lub wystąpić do właściwego organu samorządu o jego zmianę. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zmianę pełnomocnika do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku i uzasadniła go brakiem kontaktu z dotychczasowym pełnomocnikiem. Odpis tego wniosku wraz z wnioskiem o odroczenie rozprawy złożyła do Sądu. Skarżąca z należytą starannością poinformowała Sąd o zmianie pełnomocnika z urzędu i udokumentowała podjęte przez siebie w tym celu czynności.

Z pisma skarżącej z dnia 22 kwietnia 2013 r. Sąd I instancji wiedział więc, że pierwotnemu pełnomocnikowi z urzędu skarżąca wypowiedziała umocowanie, zwracając się do organu samorządu radców prawnych o ustanowienie innego pełnomocnika. Nowy pełnomocnik procesowy skarżącej z obiektywnego punktu widzenia nie miał możliwości reprezentowania skarżącej na rozprawie, gdyż został wyznaczony pismem Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku z dnia 6 maja 2013 r., które – jak wynika z jego pisma z 15 maja 2013 r. – otrzymał w dniu 10 maja 2013 r., a więc już po wydaniu wyroku w tej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach tej sprawy, w której strona należycie poinformowała Sąd o podjętych czynnościach w celu zmiany pełnomocnika z urzędu, obowiązkiem Sądu I instancji było odroczenie rozprawy do czasu wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu dla skarżącej. W tej sytuacji procesowej nieodroczenie przez Sąd I instancji rozprawy stanowiło naruszenie art. 109 p.p.s.a. i spowodowało, iż strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw, co doprowadziło do powstania wady procesowej w postaci nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na obecnym etapie postępowania rozpoznanie dalszych zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika procesowego skarżącej w skardze kasacyjnej byłoby przedwczesne.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie zaś do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.