Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2986/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 102
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, par. 2 pkt 2, art. 6, 7, 77 par. 1, art. 80 i 107 par. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Czesława Nowak - Kolczyńska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II SA/Op 363/17 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt II SA/Op 363/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia 4 maja 2017 r. R. S. (dalej skarżący bądź wnioskodawca) wniósł w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w [...] o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków, ubrania, środków czystości, "na żywność" i na zakup biletów na przejazd do Katowic. Wskazał, że jest w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a jego jedynym dochodem jest zasiłek stały.

W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 12 maja 2017 r. skarżący sprecyzował treść żądania podając, że oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego min. na opłatę rachunku za gaz i zakup t-shirta. Organ ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niezdolną do pracy z powodu złego stanu zdrowia, legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, a na jego dochód składa się [...] zł zasiłku i [...] zł zasiłku pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] (dalej Prezydent), przyznał R. S. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów zakupu odzieży - t-shirta (13 zł) i kosztów związanych z opłatą za gaz ([...] zł), tj. w łącznej wysokości [...] zł i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 3 ust. 1, 3, 4, art. 7 pkt 1, 5 i 6, art. 8 ust. 1, 3 i 4, art. 9, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1, 3 i 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm., dalej ups) i § 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058, dalej rozporządzenie). Uzasadniając rozstrzygnięcie Prezydent wskazał, że wnioskodawca spełnia warunki uprawniające do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z uwagi na występującą niepełnosprawność i spełnienie kryterium dochodowego. Dochód w kwocie [...] zł nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej oraz zachodzi konieczność zaspokojenia potrzeby wnioskodawcy, jaką jest zakup t-shirta i pokrycie kosztów związanych z opłatą za gaz. Celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, co oznacza, że organ dysponujący środkami pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspokojenia wszystkich (nawet najbardziej uzasadnionych) potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o taką pomoc i do niej uprawnionej. Przedstawiając analitykę wydatkowanych środków na realizację omawianej formy pomocy, organ odnotował, że na realizację zasiłków celowych w bieżącym miesiącu przeznaczono w planie finansowym Ośrodka kwotę ok. [...] zł, co przy wypłacie ok. 160 świadczeń daje średnio zasiłek w kwocie około [...] zł, w zależności od sytuacji osoby lub rodziny. W pierwszej kolejności pomocą objęte zostały osoby i rodziny bez dochodu, a następnie te, których dochód jest niższy od kryterium dochodowego. W odniesieniu do pomocy przyznanej wnioskodawcy organ wskazał, że kwota zasiłku celowego pokrywa w całości wydatki na cel wskazany we wniosku. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 kpa, organ wyjaśnił, wyjątkowo ważnym interesem strony, spowodowanym trudną sytuacją życiową, tj. brakiem środków własnych na pokrycie kosztów związanych z opłatą za gaz i zakup t-shirta.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Kolegium), decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni ustalenia faktycznie i [poglądy] prawne organu I instancji. W oparciu o te ustalenia, Kolegium stwierdziło, że skarżący spełnia wymogi ustawowe i tym samym uprawniony jest do świadczeń z pomocy społecznej wynikających z przepisów ustawy. W ocenie Kolegium, wysokość zasiłku celowego przyznanego na uregulowanie rachunku za gaz odpowiada kwocie wskazanej w wezwaniu do zapłaty z dnia 26 kwietnia 2017 r. Wysokości zasiłku z przeznaczeniem na zakup t-shirta, jest adekwatna do potrzeb strony i uzasadniona możliwością nabycia tego rodzaju odzieży w sieciach handlowych za cenę w granicy 13 zł. Kolegium stwierdziło, że przedstawiając analitykę rozdysponowania środków, organ I instancji wykazał, że przeciętna wysokość zasiłku celowego w miesiącu kwietniu 2017 r. wynosiła [...] zł, zatem przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego w kwocie przewyższającej tę średnią o [...] zł potwierdza zasadność podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Podzielając stanowisko odnośnie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, Kolegium wskazało, że argumenty organu I instancji znajdują uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Na powyższą decyzję R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z 18 sierpnia 2017 r. II SA/Op 363/17, skarżącemu przyznano prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Na rozprawie sądowej dnia 19 września 2017 r., pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę wskazując, że skarżący nie rozumie dlaczego w takiej wysokości przyznano zasiłek celowy. Jego zdaniem, nie miał potrzeby w zakresie uregulowania należności za gaz. Pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej skarżącemu z urzędu, która nie została uiszczona ani w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ups) Zgodnie z art. 3 ust. 1 ups, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ups). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ups). Zgodnie z art. 7 ups, pomocy udziela się osobom i rodzinom m. in. z powodu ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności, czy też długotrwałej lub ciężkiej choroby.

Powołane przepisy jednoznacznie określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne zarówno od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, jak również zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Pomoc społeczna oparta jest bowiem na zasadzie pomocniczości. Jej celem jest wspieranie osób w trudnej sytuacji życiowej i nie może być ona traktowana jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu wszystkich zgłoszonych potrzeb. Nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia pomocy, osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że organ może odmówić przyznania jej żądanego świadczenia, albo że zostanie ono przyznane w rozmiarze innym od tego, jaki został określony we wniosku i który wnioskodawca uważa za niezbędny.

W niniejszej sprawie odnotować należy, że skarżący, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, w złożonym wniosku domagał się udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Wobec tego dostrzec trzeba, że świadczenie w postaci zasiłku celowego jest jedną z form pomocy społecznej określonych w art. 36 ups. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ups, zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ups, a które aktualnie określane jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015, poz. 1058). Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ups, prawo do świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ups, przysługuje zatem osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i 2 ups, w których w odniesieniu do zasiłku celowego ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Pozwala to organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia określonych omawianą ustawą celów pomocy społecznej, zarówno co do przyznania, jak i odmowy przyznania świadczenia, a także co do jego wysokości. Uznanie daje organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. O ile bowiem rozstrzygnięcie musi wynikać z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego, to zastosowana instytucja uznania administracyjnego powoduje, że organ nie jest zobligowany do zaspokajania każdego żądania strony w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że przyznanie pomocy, w tym również w formie zasiłku celowego, uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi uwzględniać także ogólne zasady przyznawania pomocy społecznej, co oznacza potrzebę dostosowywania przez organ rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a także uzależnienie wysokości przyznanej pomocy zarówno od wielkości środków finansowych przyznanych z budżetu państwa na tę pomoc, jak i od liczby osób uprawnionych do korzystania z niej i ubiegających się o tę pomoc. Z omówionych przepisów, określających zasady przyznawania pomocy społecznej, wynika zasada indywidualizacji oraz zasada fakultatywności świadczeń. Pierwsza z nich dotyczy indywidualnego rozpoznania świadczeń; druga dotyczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne Sąd bada, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy i czy rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń.

W kontrolowanej sprawie, uwzględniając powyższe rozważania prawne stwierdzić należy, że skarżący jako osoba niepełnosprawna i posiadająca niewielkie dochody, bez wątpienia był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Trudna sytuacja życiowa skarżącego związana jest z wystąpieniem okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy wskazanych w art. 7 ups. Dochód skarżącego, ustalony zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ups, nie przekracza kwoty ustalonego kryterium dochodowego, a potrzeby, na zaspokojenie których domagał się wsparcia, można zaliczyć do niezbędnych. Przyznanie skarżącemu zasiłku celowego znajdowało umocowanie prawne.

Zdaniem Sądu, podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło po dokonaniu wnikliwych ustaleń co do okoliczności faktycznych i na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzono zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, przy czym rozstrzygnięcie podjęto po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wymaganego na mocy art. 106 ust. 4 ups. W postępowaniu tym ustalono sytuację osobistą i majątkową skarżącego. W tym celu zebrano konieczne dowody m.in. w postaci wywiadu środowiskowego, oświadczenia skarżącego o jego sytuacji majątkowej, decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w kwocie [...] zł i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł. Co do potrzeb, których dotyczył wniosek, wydruk "superoferty" z jednej z sieci handlowych i informację o należnościach z tytułu dostawy paliwa gazowego.

Zdaniem Sądu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozpoznania wniosku strony i podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na wnioskowane przez skarżącego cele. Nie zostały ujawnione jakiekolwiek okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ustalony stan faktyczny. Okoliczności takich nie wskazał również skarżący. Z tego względu nie sposób, tak jak podniósł pełnomocnik skarżącego, skutecznie zarzucić organowi odwoławczemu, że doszło do naruszenia art. 7 kpa przez niewyjaśnienie wskazanych okoliczności sprawy.

Zgodnie z ustaloną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu, merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Zasadniczym celem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy.

Oceniając legalność decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie można uznać, że merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego było dowolne i naruszało regulacje ustawy, a zwłaszcza, że w sposób niezgodny z prawem organ odmówił skarżącemu przyznania pomocy w całym wnioskowanym przez niego wymiarze. W ocenie Sądu, zasiłek celowy przyznany na uregulowanie rachunku za gaz odpowiada wysokości kwoty zadłużenia, wskazanej w wezwaniu do zapłaty z dnia 26 kwietnia 2017 r., natomiast wysokość zasiłku celowego na zakup t-shirta, jest adekwatna do potrzeb strony i uzasadniona możliwością nabycia tego rodzaju odzieży w sieciach handlowych. W odniesieniu do stanowiska skarżącego dostrzec przede wszystkim trzeba, że skarżący nie wskazał kwot wnioskowanego wsparcia na poszczególne cele, jak również nie określił jego łącznej kwoty. Nie można tym samym czynić organowi zarzutu, że przyznany zasiłek jest zbyt niski bądź, że pomoc nie została przyznana we wnioskowanym wymiarze zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżącemu przyznano zasiłek na dofinansowanie wskazanych przez niego celów, w tym przypadku na całkowite ich zaspokojenie. Brak jest podstaw do zarzucenia organom dowolności przy ustalaniu kwot świadczenia przyznanego na poszczególne cele. Ustalając wysokość świadczenia organy zbadały sytuację finansową wnioskodawcy i podały analitykę dotyczącą wielkości środków pieniężnych przeznaczonych w skali miesiąca na pomoc w formie zasiłków celowych oraz liczbę wnioskodawców domagających się pomocy. Przedstawiły kryterium jakie było uwzględniane przy rozdziale posiadanych środków i wskazały na średnią wysokość przyznawanych zasiłków, przyznając skarżącemu świadczenia w wysokości ponad średnią kwotę przyznawanej zasiłku celowego.

Przytoczenie w zaskarżonej decyzji ww. okoliczności potwierdza, że Kolegium dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz - zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa - przedstawiło w uzasadnieniu okoliczności i fakty przemawiające za uznaniem decyzji I instancji za zgodną z prawem.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a motywy uzasadniające jego treść zostały przedstawione w uzasadnieniu wydanych decyzji w sposób odpowiedni. Skoro z zaskarżonej decyzji, podobnie jak z decyzji pierwszoinstancyjnej wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu skarżącemu zasiłku w łącznej wysokości [...] zł, ze wskazaniem przeznaczenia określonych kwot na poszczególne cele, to nie można postawić organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu świadczenia o fakultatywnym charakterze znajduje oparcie w przepisach prawa i nie może być uznane za dowolne działanie organu.

Skargę kasacyjną wywiódł R. S., reprezentowany przez r. pr. K. L., zaskarżając wyrok II SA/Op 363/17 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:

1. prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 102 ups przez jego niezastosowanie, podczas gdy przepis ten wskazuje, że świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, a w przedmiotowej sprawie skarżący nie składał żadnego wniosku o przyznanie mu zasiłku celowego na uregulowanie opłaty za gaz;

2. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ppsa przez błędne przyjęcie, że organ przy wydawaniu decyzji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 6 kpa.

Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 ppsa przez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż koszty te nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa tj. na naruszeniu norm prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ppsa w zw. z art. 6, 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 6 kpa okazał się nieusprawiedliwiony. Wskazany jako wzorzec kontroli art. 107 § 6 kpa nie istnieje, bowiem art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) dzieli się jedynie na 5 paragrafów. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r., I GSK125/09; 23.11.2010 r., II FSK 1165/09; 1.12.2010 r., II FSK 1507/09; 8.12.2010 r., I GSK 619/09; 19.7.2013 r., I OSK 2766/09, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 754-755, nb 16).

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ppsa ma charakter ustrojowy. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie (wyrok NSA z: 9.8.2016 r., II OSK 2929/14, Lex 2119367; 20.12.2016 r., I OSK 1861/15, Lex 2256049).

Mimo, że autor skargi kasacyjnej nie wskazuje norm odniesienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), zarzut ten w pozostałej części nadawał się do rozpoznania. Sąd I instancji trafnie uznał, że podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło po dokonaniu wnikliwych ustaleń okoliczności faktycznych i na podstawie trafnej oceny zgromadzonych dowodów (s. 6-7 uzasadnienia wyroku II SA/Op 363/17). Brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioski skarżącego zostały prawidłowo zaprotokołowane – zarówno przez pracownika MOPR dnia 4 maja 2017 r., jak i przez pracownika socjalnego, sporządzającego dnia 12 maja 2017 r. protokół aktualizacji wywiadu środowiskowego. W trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego wnioskodawca doprecyzował swój wniosek o udzielenie pomocy w ten sposób, że "oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności... oraz w w formie zasiłku celowego na opłatę rachunku za gaz – przelew na konto [...]..." (część II protokołu aktualizacji wywiadu środowiskowego). Wykładnia oświadczenia woli, doprecyzowana w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego dnia 12 maja 2017 r., nie nasuwa żadnych wątpliwości (art. 65 § 1 i 2 kc). Autor skargi kasacyjnej pomija to, że sytuacja życiowa, rodzinna i dochodowa skarżącego jest organowi I instancji bardzo dobrze znana – jest on bowiem osobą stale korzystającą z pomocy społecznej, na co wskazują informacje zawarte w ocenie sytuacji osoby; plan pomocy z starannym wyszczególnieniem konkretnych decyzji organu, przyznających skarżącemu poszczególne świadczenia. Nadto decyzją z [...] czerwca 2017 r. Prezydent przyznał skarżącemu [...] zł na zakup żywności; odrębną decyzją z [...] czerwca 2017 r. Prezydent odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup leków i koszty przejazdu do Kliniki Okulistycznej w [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Prezydent przyznał skarżącemu [...] zł na sfinansowanie kosztów naprawy okularów. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, jakie dowody organy I i II instancji pominęły w kontrolowanym postępowaniu bądź wadliwie oceniły (art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa) ani w czym przejawiać się miało naruszenie zasady praworządności (art. 6 kpa).

Zarzut naruszenia art. 102 okazał się być niezasadnym. Wniosek doprecyzowany w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego, spełniał wymogi art. 102 ust. 1 ups i został przez organy obu instancji prawidłowo zrozumiany. W skardze kasacyjnej brak doprecyzowania, którego z dwu ustępów art. 102 ups autor skargi kasacyjnej się dopatruje, lecz jest rzeczą oczywistą, że nie ustępu 2 ("Pomoc społeczna może być udzielana z urzędu").

W przedmiotowym postępowaniu nie dokonywano kontroli wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej ("na jaki rachunek zostały przekazane środki z zasiłku celowego"). Brak jest podstaw do przyjęcia, że wykonanie decyzji nie było prawidłowe.

Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu odrębny wniosek wraz ze stosownym oświadczeniem.