Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 144/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 6, art. 24
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: art. 26 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 12
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. spraw ze skarg A. W. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. - z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na 2019 r. - z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej na 2019 r. oddala skargi.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2019 r. A. W., dalej "skarżący", złożył wniosek

o przyznanie płatności na rok 2019, w tym: jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenieni, płatności dodatkowej (tzw. "płatności bezpośrednie"); płatności ONW; płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) wraz z kosztami transakcyjnymi. W jego treści zadeklarował rolnicze użytkowanie 3 działek rolnych o łącznej powierzchni 52,33 ha, w całości z ekologiczną uprawą ostropestu plamistego.

W dniu [...] czerwca 2019 r. skarżący złożył zmianę do powyższego wniosku, rozszerzając swoje roszczenie o płatność do powierzchni upraw pomidorów, przez zmianę rośliny uprawnej z pierwotnie zadeklarowanego ostropestu plamistego na pomidory (w uprawie ekologicznej). Powierzchnia zgłoszona pod uprawę pomidora pokrywała się z areałem zadeklarowanego uprzednio ostropestu (52,33 ha).17 Pismem z [...] czerwca 2019 r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR wezwał skarżącego do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności z uwagi na stwierdzoną nieprawidłowość, polegającą braku obowiązkowego załącznika

w postaci umowy w zakresie uprawy i kontraktacji pomidorów.

W tej samej dacie skarżący złożył kolejną zmianę do wniosku, jednakże nie zmodyfikował jego zapisów. Do złożonego druku załączona była kopia datowanej na [...] czerwca 2019 r. umowy kontraktacyjnej ważnej do roku 2020, zawartej

z M. G. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą F. . Zgodnie z zapisami tej umowy skarżący zobowiązał się do dostarczenia 20 ton pomidorów pozyskanych z upraw o powierzchni 52,33 ha.

W dniu [...] czerwca 2019 r. grunty skarżącego zostały poddane kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Skarżący nie został powiadomiony o zaplanowanej inspekcji. W toku kontroli inspektorzy stwierdzili, m.in, że na wszystkich ujętych we wniosku działkach rolnych brak jest możliwości stwierdzenia rodzaju wysianej rośliny. Raport pokontrolny został przesłany skarżącemu

i doręczony [...] lipca 2019 r. Do raportu dołączono płytę CD ze zdjęciami kontrolowanych działek (opisano je datą [...] czerwca 2018 r., lecz jest błąd, gdyż nie ma wątpliwości, że kontrola odbyła się [...] czerwca 2019 r.- dopisek Sądu). Skarżący złożył zastrzeżenia do ww. raportu, w których podał, że w 2019 r. planował uprawę ostropestu plamistego, lecz uprawa ta się nie udała i dokonał zmiany rośliny uprawnej na pomidory, które wysiał w okresie do połowy czerwca. Wskazał, że warunki pogodowe panujące w okresie siewu (brak opadów przy wysokich temperaturach) spowodowały późny wzrost roślin. Do pisma skarżący dołączył: decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin

i Nasiennictwa (dalej zwanego "WIORiN") z [...] maja 2019 r. ze zgodą na wysianie 16 kg nasion pomidora odmiany Betalux; fakturę VAT [...]/2019 z [...] czerwca 2019 r. na 15 kg nasion pomidorów odmiany Betalux (zakup od F. ); zdjęcia sporządzone [...] lipca 2019 r.; nasiona pomidora. Skarżący wniósł o ponowną kontrolę.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w raporcie kontroli i wyjaśnił, że w raporcie nie było mowy o czarnym ugorze, ani mineralnym nawożeniu działek.

W okresie od [...] sierpnia do [...] września 2019 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę na miejscu u skarżącego w ramach działania "rolnictwo ekologiczne".

O kontroli został powiadomiony skarżący, którego reprezentował M. G..

W toku kontroli ustalono, że na gruntach obecne były krzaki pomidorów w różnym stadium rozwoju, w zagęszczeniu od 15.480 (na działce [...]) do 22.060 (na działce [...]) szt/ha, przy czym uprawa była zdominowana przez chwasty.

W trakcie kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną (płyta CD w aktach). Raport pokontrolny został przesłany skarżącemu drogą pocztową (odebrany [...] września 2019 r.). Skarżący, ani jego pełnomocnik nie zgłosili żadnych uwag do przeprowadzonej kontroli.

Pismem z [...] lipca 2020 r. organ I instancji wezwał skarżącego do przedłożenia wszelkich dowodów wskazujących na to, że zarządza on i prowadzi wyodrębnione technicznie i ekonomicznie gospodarstwo rolne. W treści wezwania zawarte zostało pouczenie o wynikającym z odnośnych przepisów prawa krajowego obowiązku przedstawiania dowodów i dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, jak również o ciężarze dowodu spoczywającym na osobie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne. Wezwanie zostało doręczone [...] lipca 2020 r.

W odpowiedzi skarżący przedłożył organowi I instancji kopie następujących dokumentów:

- pierwszych stron protokołów nr [...] i [...] z kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie Strony - odpowiednio - [...] i [...] września 2018r. oraz [...] sierpnia 2017r. przez przedstawiciela jednostki certyfikującej w zakresie rolnictwa ekologicznego [...] SA;

- 2 stron protokołu z dokonanego w 2018 oszacowania strat w gospodarstwie skarżącego, spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego;

- datowanej na [...] czerwca 2019 r. deklaracji sprzedającego wystawionej na rzecz skarżącego przez F.

- umowy kontraktacyjnej w zakresie uprawy pomidorów zawartej [...] maja

2016 r. z A.

- umowy kontraktacyjnej w zakresie uprawy pomidorów zawartej [...] czerwca 2019 r. z F. ;

- 2 egz. faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2017r. dot. dostawy 1.050 kg świeżych pomidorów na rzecz O.

- faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2017r. dot. dostawy 1.105 kg świeżych pomidorów na rzecz O.

- faktury z [...] czerwca 2018r. za zakup 1500 kg ekologicznego materiału siewnego;

ostropest od P. M. G.;

- faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2016 r. dot. dostawy 4.075 kg świeżych pomidorów na rzecz A. ;

- faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2016 r. dot. dostawy 4.388 kg świeżych pomidorów na rzecz A.

- faktury VAT RR nr [...] z [...] września 2016 r. dot. dostawy 3.802 kg świeżych pomidorów na rzecz A. .;

- decyzji WIORiN z [...] maja 2019r. dot. zgody na zastosowanie w maju 2019 r. 16 kg nieekologicznych nasion pomidora odmiany Betalux;

- decyzji WIORiN z [...] czerwca 2017r. dot. zgody na zastosowanie w czerwcu 2017 r. po 25 kg nieekologicznych nasion pomidora odmiany Roma VF i Rio Grandę;

- kopię fragmentów umowy poddzierżawy działki nr [...] obręb W. (52,89 ha);

- kopię rachunku nr [...] z [...] czerwca 2017 r. wystawionego skarżącemu przez M. O. za usługi talerzowania i siewu na powierzchni 53 ha;

- kopię rachunku nr [...] z [...] czerwca 2019r. wystawionego skarżącemu przez J. T. za usługi talerzowania i siewu na powierzchni 52,50 ha.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] na podstawie art. 5 i 6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341), dalej "ustawa o płatnościach bezpośrednich", w związku z rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L 1995.312.1), dalej "rozporządzenie nr 2988/95", rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią

i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1306/2013", rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1307/2013", rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)

i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347

z 20.12.2013 r., str. 487, ze zm.), dalej "rozporządzenie nr 1305/2013", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2020 r. poz. 265), dalej "K.p.a.", w której odmówił przyznania skarżącemu wszystkich płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegał się on we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217, ze zm.), zwanej dalej "ustawą PROW", a także § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 364 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW" w związku z rozporządzeniem nr 2988/95, rozporządzeniem nr 1306/2013, rozporządzeniem nr 1307/2013, rozporządzeniem nr 1305/2013, art. 104 K.p.a., w której odmówił skarżącemu przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2019.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], na podstawie art. 26 ustawy PROW, § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2018, poz. 1784), dalej "rozporządzenie ekologiczne", w związku z rozporządzeniem nr 2988/95, rozporządzeniem nr 1306/2013, rozporządzeniem nr 1307/2013, rozporządzeniem nr 1305/2013, art. 104 K.p.a., ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., w której odmówił skarżącemu przyznania płatności ekologicznej PROW 2014-2020 (płatności ekologicznej) na rok 2019.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że analiza wniosków i zmian do nich, złożonych przez skarżącego oraz A. S. - K., C. D., S. G., A. S., P. K. - grupę rolników, w sprawach których M. G. występował jako pełnomocnik

w zakresie niektórych czynności w relacjach z ARiMR oraz M. G.

i S. spółkę z o.o., w której M. G. był prezesem, wskazywała, że poczynania wszystkich wymienionych, były koordynowane i opierały się na daleko idącej tożsamości poczynań oraz powiązaniach ekonomicznych ze skarżącym. Organ I instancji podał, że cała grupa - zgłaszająca do wsparcia działki położone

w niewielkich odległościach od siebie - w 2019 r. pierwotnie deklarowała m.in. ekologiczną uprawę ostropestu plamistego (wszystkie wnioski wpłynęły w odstępie 2 dni), by w jednej dacie (17 czerwca 2019 r.) dokonać identycznych modyfikacji swoich wniosków, poprzez zmianę uprawy ostropestu na uprawę pomidora. Każda

z tych osób dołączyła do wniosku umowę kontraktacji, zawartą w tej samej dacie ([...] czerwca 2019 r.) z M. G., działającym jako osoba prowadząca działalność gospodarczą pod firmą F. . Nasiona pomidora wszyscy ci rolnicy kupili od firmy M. G.. Wszystkie te osoby wskazywały M. G., jako osobę upoważnioną do reprezentowania ich podczas kontroli na miejscu, przeprowadzanych w ich gospodarstwach, każdorazowo na podstawie identycznego pełnomocnictwa. Kontrole na miejscu, przeprowadzane w tym okresie u wskazanych w decyzji podmiotów każdorazowo przynosiły podobne wyniki - we wszystkich przypadkach stwierdzona była zachwaszczona, niedbale założona i niepielęgnowana uprawa pomidora.

Organ I instancji wskazał też na bardzo charakterystyczne zdarzenie, jakie miało miejsce [...] marca 2020 r., kiedy to do Biura Powiatu [...] Agencji równocześnie wpłynęły wnioski o zmianę wpisów do ewidencji producentów dla 5 z 7 osób z tej grupy rolników (poza M. G. i jego żoną, której był pełnomocnikiem). Zgodnie z jednobrzmiącymi zapisami wszystkich tych dokumentów, cała grupa równocześnie podjęła próbę przerejestrowania się do powiatu [...] w województwie [...] (z czym wiązała się utratą właściwości miejscowej Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji), wskazując jako swój nowy adres zamieszkania to samo miejsce we wsi J.. Weryfikacja prawdziwości zapisów omawianych wniosków doprowadziła do ustalenia, że żadna z tych osób pod wskazanym we wnioskach adresem nie mieszka. Jest to za to adres zamieszkania doradcy rolniczego, prowadzącego dokumentację dla tych osób. Pozostałe osoby złożyły analogiczne zmiany do wniosków o wpis do ewidencji producentów, wskazując jednakże jako swoje miejsce zamieszkania - siedzibę miejscowość w województwie [...] Również i w tych przypadkach podany adres okazał się być fałszywy. Zmianę siedziby wskazano

w KRS w dniu [...] maja 2020 r. dla Symbioza spółki z o.o., obecnie gmina C. województwie wielkopolskim i w związku z tym organ I instancji nie był władny orzekać w przedmiocie płatności.

Na podstawie powyższych okoliczności organ I instancji stwierdził, że gospodarstwa wszystkich członków grupy tworzą w istocie jeden organizm gospodarczy, podlegający M. G.. Podział na formalnie odrębne gospodarstwa został, w ocenie organu I instancji, dokonany celem uniknięcia ograniczeń w zakresie tych form wsparcia, w których przy przekraczaniu określonych progów wielkości gospodarstwa stosuje się stawki degresywne, bądź płatnością obejmuje grunty jedynie do pewnej wielkości, pozostawiając pozostałą część gruntu bez wsparcia.

Organ I instancji powołał się na art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Powyższe uregulowanie znajduje odzwierciedlenie w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Organ I instancji wskazał, że w rozporządzeniu nr 1307/2013 zostały uszczegółowione kwestie związane ze stwierdzeniem stworzenia sztucznych warunków do przyznania: jednolitej płatności obszarowej, płatności dla małych gospodarstw, płatności redystrybucyjnej.

Organ I instancji podał, że zgodnie z art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, nie zapewnia się korzyści polegających na uniknięciu zmniejszenia rolnikom,

w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli po dniu 18 października 2011 r., warunki, które pozwalają im uniknąć skutków wynikających

z art. 11 ust. 1, tj. zmniejszenia kwoty płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej.

Organ I instancji wskazał, że stosownie do art. 41 ust. 7 rozporządzenia nr 1307/2013, państwa członkowskie zapewniają, aby rolnicy w odniesieniu do, których ustalono, że po dniu 18 października 2011 r. podzielili swoje gospodarstwo rolne wyłącznie w celu skorzystania z płatności redystrybucyjnej, nie uzyskali jakichkolwiek korzyści. Ma to również zastosowanie do rolników, których gospodarstwa rolne są wynikiem takiego podziału. Ponadto na podstawie art. 61 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, nie zapewnia się korzyści rolnikom w przypadku, których stwierdzono, że po dniu 18 października 2011 r. w sztuczny sposób stworzyli warunki pozwalające im skorzystać z systemu wsparcia dla małych gospodarstw.

Państwa członkowskie na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, art, 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, art. 47 ust. 7 rozporządzenia nr 1307/2013, art, 61 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 sprawdzają m.in. czy nie zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Organ I instancji przedstawił w formie tabel uprawy zadeklarowane na działkach rolnych oraz kto i kiedy zgłaszał działki gruntu do dopłat.

Organ I instancji powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), że organy administracji są zobowiązane do badania, czy stosunki między podmiotami gospodarczymi nie są układane w sposób sztuczny w celu uzyskania korzyści finansowej, której jeden

z podmiotów nie mógłby uzyskać samodzielnie. Organ I instancji podał, że jakkolwiek panuje swoboda układania stosunków gospodarczych, to jednak organy administracji są zobowiązane do badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny

i w razie stwierdzenia takiego faktu organ powinien odmówić przyznania dofinansowania. Przez korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia rozumieć należy podział gospodarstwa dokonany wyłącznie w celu uniknięcia zastosowania stawek degresywnych w przypadku płatności ONW, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ekologicznych w ramach PROW 2014 - 2020, limitów powierzchniowych w przypadku płatności ONW, płatności rolno-środowiskowo - klimatycznej oraz ekologicznej w ramach PROW 2014 - 2020 oraz płatności zalesieniowej, płatności inwestycyjno-leśnej, płatności dla młodych rolników, płatności do roślin wysokobiałkowych, stworzenie pozorów prowadzenia działalności rolniczej dla uzyskania pomocy, podział gospodarstwa dokonany w celu uzyskania statusu rolnika aktywnego zawodowo uprawniającego do ubiegania się

o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności ekologicznej, w celu uniknięcia obowiązku dywersyfikacji upraw i utrzymywania obszarów ekologicznych w przypadku ubiegania się o płatność za zazielenienie.

Organ I instancji podał, że płatność dodatkowa (redystrybucyjna) przysługuje rolnikowi, która spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich. zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność dodatkowa przysługuje do w posiadaniu rolnika: nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Płatność dodatkowa (redystrybucyjna), przysługuje wszystkim rolnikom do powierzchni gruntów kwalifikujących się do jednolitej płatności obszarowej, mieszczących się w przedziale od 3,01 ha do 30 ha (maksymalnie do 27 ha na gospodarstwo). Do pozostałej powierzchni kwalifikowanych hektarów spoza wskazanego przedziału przysługuje jednolita płatność obszarowa (JPO). Płatność ta polega bowiem jedynie na podniesieniu wysokości stawki jednolitej płatności obszarowej w określonym przedziale powierzchniowym. Płatność dodatkowa przysługuje tylko tym rolnikom, którzy nie podzielili (w sposób sztuczny) gospodarstwa po 18 października 2011 r. w celu uzyskania tej płatności. Organ I instancji podał, że zgodnie z § 3 ust, 6 rozporządzenia ONW, w przypadku rolników realizujących 5-letme zobowiązanie płatność ONW jest przyznawana w wysokości:

1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 50 ha;

2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;

3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

Na podstawie § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW, płatność ONW jest przyznawana

w wysokości:

1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha;

2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha;

3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha.

Organ I instancji podał, że w przypadku płatności ekologicznej obowiązują degresywne stawki płatności i tak zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym płatność ekologiczna jest przyznawana

w wysokości:

1) 100% stawki płatności - za powierzchnię gruntów od 0,1 ha do 50 ha;

2) 75% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 50 ha do 100 ha;

3) 60% stawki płatności - za powierzchnię gruntów powyżej 100 ha.

Z powyższego wynika, że w sytuacji stwierdzenia, że zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania ww. płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami danego systemu wsparcia, jest każdorazowo odmowa przyznania płatności.

Według organu I instancji, w sytuacji stwierdzenia, że zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne

z celami danego systemu wsparcia, jest każdorazowo odmowa przyznania płatności.

Organ I instancji podał, że M. G., który w 2019 r. zadeklarował płatność dodatkową do 311 ha mógł otrzymać maksymalnie ww. płatność do 27 ha, rozdzielając grunty faktycznie przez siebie zarządzane na ww. osoby celowo ominął limit dotyczą tej płatności i dopuścił do tego, że każda z ww. osób mogłaby otrzymać tę płatność do 27 ha.

Organ I instancji przeanalizował wnioski ww. osób i podał, że deklarują one łącznie: 1.108,99 ha – do płatności bezpośrednich; 1.070,82 ha – do płatności ONW; 832,92 ha – do płatności ekologicznej. Zmiany do pierwotnie złożonych wniosków dla ośmiu podmiotów wpływały do biura powiatowego w dniach [...] i [...] czerwca 2019 r. Zmiana z dnia [...] czerwca 2019 r. dotyczyła zmiany uprawy z ostropestu plamistego na pomidora. Zmiana z dnia [...] czerwca 2019 r. dotyczyła nadesłania załącznika do wniosku, tj. umowy kontraktacyjnej, gdzie kupującym pomidory była firma F. . F. zobowiązała się do odebrania do dnia [...] sierpnia 2019 r., zapłacenia i przetworzenia pomidorów z łącznej powierzchni 872,82 ha. Organ I instancji podał, że M. G. był pełnomocnikiem S. G. i P. K. oraz prezesem S. spółki z o.o., a także reprezentował pozostałe ww. osoby w trakcie kontroli na miejscu w ich gospodarstwach. W ocenie organu I instancji, fakt ten świadczył, że M. G. zna wszystkie działki ewidencyjne deklarowane przez wskazane osoby, potrafi je zlokalizować i określić uprawiane na nich rośliny. Organ I instancji wskazał, że na wszystkich działkach tych osób stwierdzono te same niezgodności: w kontroli kwalifikowalności powierzchni - wysianie nasion pomidora, roślinę w fazie rozwoju dwóch liści na pędzie głównym, występowanie sadzonki punktowo, bez regularnych rzędów przy jednoczesnym bardzo dużym zachwaszczeniu; w kontroli w ramach rolnictwa ekologicznego - obecność następujących chwastów: ostropest, żywokost, chwastnica jednostronna, ostrożeń polny, komosa biała. Zaobserwowano rośliny

w różnych fazach rozwoju: od małych, które wykształciły 2-3 liście na pędzie głównym do roślin w fazie kwitnienia oraz roślin owocujących. Organ I instancji zauważył, że również pisma składane przez ww. osoby były w tej samej formie oraz treści. Organ I instancji zaznaczył, że M. G. jest właścicielem firmy F. i sam ze sobą, jako rolnik, sporządził umowę kontraktacji na pomidory. W formularzu kontroli z [...] stycznia 2020 r. w zakresie wymogu odpowiedniego przeznaczenia zbioru, w rubryce Uwagi widnieje zapis, że zbiory pomidora M. G. przekazał do f. , która to firma sprzedała firmie O. Faktura sprzedaży jest zbiorczą fakturą. Organ I instancji podkreślił, że warunkiem przyznana płatności do powierzchni uprawy pomidora jest zawarcie i przedłożenie umowy, pomiędzy wnioskodawcą, a firmą przetwórczą, zaś M. G. przedłożył umowę kontraktacyjną zawartą pomiędzy nim jako wnioskodawcą, a firmą F. której jest właścicielem, i która to firma zobowiązała się przetworzyć kupionego pomidora. Podczas kontroli M.. G. przedłożył fakturę sprzedaży pomidora do innej firmy.

Organ I instancji stwierdził, że analiza powiązań personalnych i kapitałowych pomiędzy wyżej wskazanymi podmiotami, wyodrębnienia znacznej części gospodarstw po 2011 r., sposobu prowadzenia przez nie działalności, deklarowaniu przez większość z nich tej samej uprawy, ustanawianie reprezentanta do wykonania konkretnych czynności pozwala na ustalenia zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów, polegającej na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania wynikających z uregulowań systemy wsparcia. Korzyści te wynikają z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez wiele podmiotów podzielonych przez nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku. Zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Tworzenie tak wielu podmiotów prowadzących działalność o tym samym profilu rolniczym, zarządzanych przez tą samą osobę, które wymieniały się między sobą posiadanymi gruntami, wskazuje, że sensem ekonomicznym utworzenia wielu powiązanych podmiotów wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności.

O stworzeniu sztucznych warunków świadczy ogół okoliczności, tj. rozpoczęcie działalności, powiązania między podmiotami, brak posiadania odrębnego kierownictwa, nie prowadzenie działalności rolniczej we własnym zakresie i na własną rzecz.

Organ I instancji przeanalizował definicje rolnika, gospodarstwa rolnego

i działalności rolniczej w świetle przepisów rozporządzenia nr 1307/2013.

Zdaniem organu I instancji, grunty zgłaszane przez M. G., S. G., P. K., A. S. – K., C. D., A. S. i skarżącego były faktycznie zarządzane i koordynowane przez jedną osobę, tj. M. G.. Powiązania i zależności pomiędzy ww. osobami podmiotami, według organu I instancji, jednoznacznie wskazywały, że mamy do czynienia z jednym gospodarstwem rolnym. Czynności podejmowane przez M. G., w ocenie organu I instancji, jednoznacznie wskazywały na celowe działanie polegające na podziale jednego gospodarstwa, w celu uzyskania wyższych płatności, uniknięcia limitu powierzchni, do której można uzyskać płatności.

W ocenie organu I instancji, multiplikowanie podmiotów przez M. G., które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie uzyskałyby mniejsze płatności, jest działaniem obchodzącym prawo. Płatności nie mogły być przyznane z uwagi, że nie był osiągnięty cel wsparcia oraz że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem. Organ I instancji podkreślił też, że celem pomocy dla rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej nie jest wspieranie podmiotów, które nie są rolnikami w rozumieniu przepisów unijnych, lecz podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą na danych gruntach. Jeżeli natomiast mamy do czynienia ze stworzeniem tylko pozorów (sztucznych warunków), by uzyskać dopłaty, jest to sprzeczne z celami systemu wsparcia producentów rolnych (tj. wsparcia finansowego udzielanego podmiotom, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą).

Organ I instancji podał, że fakt stworzenia sztucznych warunków i zarządzania jednej osoby stworzoną grupą osób występujących o płatności potwierdzają dokumenty zawarte w aktach. Umowa poddzierżawy zawarta w dniu [...] maja 2016 r. pomiędzy M. G., a skarżącym świadczyła o tym, że działki rolne uprawiane przez skarżącego pierwotnie były w posiadaniu M. G.. Skarżący przedstawił rachunki wystawione przez M. O. i J. T., które były takie same jak rachunki, wystawione przez ww. osoby dla A. S. i C. D. na kampanię 2019 r. Faktura z [...] lipca 2020 r. dokumentowała dostawę 16 kg nasion pomidora pomiędzy F. (sprzedawca) a skarżącym (nabywca). Decyzja WIORIN z dnia [...] maja 2019 r. jest wydana na skarżącego, lecz związana jest z prawem do płatności ekologicznych. Skarżący, żeby otrzymać ww. płatność przy zasiewie danym materiałem siewnym musi mieć zgodę WIORIN. Umowy kontraktacyjne zawarte

z A. ważne we wcześniejszych latach (w roku 2016) występują w takiej samej formie u innych podmiotów (np. A. S., C. D.). Deklaracja sprzedającego przedstawiona przez skarżącego z dnia [...] czerwca 2019 r. zawarta została między nim a F. .

Skarżący złożył odwołania od ww. decyzji i wniósł o ich uchylenie. Podał, że jest samodzielnym rolnikiem, zaś fakt, iż poszczególne osoby podjęły decyzje

o zbliżonym profilu produkcji nie jest potwierdzeniem sztuczności działania ani skarżącego, ani tych osób. Zachwaszczenie jest cechą charakterystyczną upraw ekologicznych i nie ma wpływu osiągnięcie przez wszystkich rolników stosownych plonów. Skarżący podkreślił, że produkcja pomidora była prowadzona jedynie na części deklarowanego areału, pozostała część którego służyła innym uprawom. Dokumentacja z lat poprzednich, której organ I instancji nie przeanalizował, wskazywała na samodzielne zakupy nasion i płodów rolnych przez ww. osoby, bez udziału M. G.. Skarżący podał, że zawarcie umów kontraktacji

z poszczególnymi członkami grupy przez M. G. a nie przez faktycznego przetwórcę, czyli O. z siedzibą w C. wynikało

z porozumienia, jakie zawarto z przedstawicielem tej firmy. Zawarcie jednego kontraktu (z M. G., jako największym dostawcą spośród zainteresowanych rolników i jedynym dysponującym niezbędnym sprzętem) miało upraszczać firmie O. kwestie prowadzenia jej wewnętrznej dokumentacji. Skarżący podkreślił, że w latach poprzednich organ I instancji przyznawał płatności jemu i innym osobom z grupy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu [...] listopada 2020 r. decyzje

o nr: [...]; [...]; [...],

w których utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i podał, że w dniu [...] października 2020 r. wystąpił do [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego ([...]ODR) w B. o podanie informacji na temat plenności upraw pomidora gruntowego. W odpowiedzi z dnia [...] października 2020 r. wskazano, że

w Polsce Zachodniej plenność upraw waha się od 30 do przeszło 80 ton pomidorów gruntowych z hektara uprawy. Z uwagi na fakt, iż uprawy deklarowane przez skarżącego prowadzone miały być w reżimie rolnictwa ekologicznego, organ odwoławczy, pismem z [...] października 2020 r. ponownie wystąpił do [...]ODR

w Barzkowicach w prośbą o wskazanie różnic w plenności ekologicznych upraw pomidora w porównania z ich odpowiednikami w ramach rolnictwa konwencjonalnego oraz wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów wskazujących na wielkość dostawy pomidorów zrealizowanej w roku 2019.

Pismem z [...] listopada 2020 r. Dyrektor [...]ODR wyjaśnił, że w ocenie specjalistów Ośrodka, racjonalna uprawa pomidora, prowadzona metodami ekologicznymi,

z zastosowaniem odpowiednich odmian tej rośliny i oprysków preparatami ekologicznymi, przynosi od 20 do 30 % niższy plon, niż analogiczna uprawa konwencjonalna. W dniu [...] listopada 2020 r. (data stempla) skarżący przesłał fakturę [...] nr [...] z [...] września 2019 r., wskazującą na dokonanie dostawy 4.150 kg pomidorów na rzecz F. .

W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zaistniały przesłanki do uznania sztucznych warunków stworzonych do uzyskania nadmiernych płatności przez M. G. i osoby z nim współdziałające, w tym skarżącego. W sprawie ustalono daleko idącą synchronizację poczynań wszystkich osób zaliczonych do grupy, kierowanej przez a M. G. i jego fundamentalną rolę w zakresie prowadzenia przez te osoby, w tym skarżącego, upraw pomidora w 2019 r. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie podkreślił zaistnienie niecodziennego zdarzenia, jakim była jednoczesna próba przeniesienia się wszystkich członków grupy poza obszar objęty właściwością miejscową organu I instancji, przez wskazanie nowych miejsc zamieszkania zlokalizowanych poza powiatem [...] (w dwóch różnych województwach), w sytuacji, w której żadna

z zainteresowanych osób pod nowymi adresami nigdy nie zamieszkiwała. Była to ewidentnie skoordynowana próba intencjonalnego wprowadzenia organów Agencji

w błąd. Nie sposób zdarzenia tego typu uznać za zbieg okoliczności, niepozwalający na wysnuwanie wniosków o współdziałaniu zaangażowanych w nie osób. Zdaniem organu odwoławczego, wszystkie ww. osoby funkcjonują, jako jeden organizm gospodarczy, choć organ I instancji nie w pełni uzasadnił swoje rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy uznał na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, że skarżący dopuścił się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności do upraw pomidorów, co skutkowało odmowa przyznania płatności. Organ odwoławczy podał, że skarżący w dniu [...] czerwca 2020 r. zawarł ze swoim znajomym, M. G., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą F. , umowę kontraktacji pomidorów. Zgodnie z jej treścią skarżący zobowiązał się do prowadzenia uprawy pomidora na powierzchni 52,33 ha

i dostarczenia z niej plonu w rozmiarze 20 ton. Tymczasem zgodnie z zapisami faktury [...] nr [...] z [...] września 2019 r., przedłożonej przez skarżącego, dostarczył on w 2019 r. do F. 4,15 tony.

Organ odwoławczy wskazał, że wydajność udatnych, prowadzonych zgodnie

z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowych upraw pomidorów waha się od ok 30 t/ha do przeszło 80 t/ha. Pozwala to na oszacowanie średniego plonu z upraw tego rodzaju na 55 t/ha (30 + 80 = 110; 110/2 = 55). Przyjmując, że plenność ekologicznych upraw pomidora będzie o 20 - 30% mniejsza, niż w przypadku upraw konwencjonalnych, średni plon z 1 ha uprawy ekologicznej wyniósłby (organ przyjmuje tu korzystniejszą dla skarżącego wielkość obniżki plenności, tj. 30%) 38,5 t/ha (55 * 0,7 = 38,5). Zestawiając zapisy wskazanej powyżej umowy kontraktacji

z danymi odnośnie plenności upraw pomidorów gruntowych, pochodzącymi

z opracowania przygotowanego przez [...]ODR, a więc materiały oparte o rzetelną wiedzę fachową i naukową w zakresie przemysłowych upraw tej rośliny założoną przez skarżącego (poniżej 4 dt/ha, czyli mniej niż 0,4 t/ha), a przeciętnym plonem uzyskiwanym przez plantatorów pomidora, prowadzących racjonalnie założoną

i utrzymywaną uprawę o charakterze przemysłowym. Przyjmując 38,5 t za znormalizowaną, średnią (niezawyżoną, ani niezaniżoną w istotnym stopniu) wielkość plonu z 1 ha uprawy tego rodzaju, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący, zobowiązując się do dostarczenie 20 ton pomidorów - "zakontraktował" ze swoim znajomym de facto uprawę z powierzchni ok. 0,52 ha (20/38,5 = 0,51948051948051948051948051948052 ? 0,52). Umowa obejmuje jednakże aż 52,33 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie przepisami, z którymi płatność do pomidorów przysługuje do powierzchni uprawy ujętej w umowie kontraktacji, jest rzeczą oczywistą, że umowa ta - z uwagi na absolutnie nieracjonalny stosunek powierzchni wskazanego w niej areału uprawy pomidora do zaplanowanego plonu

z niego - stanowi formę obejścia prawa, celem uzyskania nienależnej płatności do areału nie służącego produkcji pomidorów.

Organ odwoławczy podał, że istotnym aspektem umów kontraktacji jest przede wszystkim wielkość produkcji, która winna być dostosowana do potrzeb przemysłu przetwórczego. Wykorzystywana do uprawy i tym samym zgłaszana do płatności związanej do pomidorów powierzchnia, musi pozostawać w racjonalnej relacji do zakładanego plonu. W niniejszym przypadku o racjonalnym stosunku areału do wskazanego w umowie plonu nie można w żadnej mierze powiedzieć. W ocenie organu odwoławczego, doprowadziło to do sytuacji, w której skarżący, faktycznie wytworzywszy na cele przetwórcze zaledwie 4,15 tony pomidorów, wystąpił

o uzyskanie płatności z tytułu prowadzenia tej uprawy w wysokości [...] zł (nie licząc jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie i płatności dodatkowej).

Zgodnie bowiem z § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawek płatności związanych do powierzchni upraw za 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1970), stawka płatności związanych do powierzchni upraw pomidorów wynosiła w 2019 r. [...] zł/ha, co przy ujętej

w umowie kontraktacji powierzchni uprawy wynoszącej 52,33 ha oznaczało, że skarżący wystąpił z roszczeniem o przyznanie takiej właśnie kwoty, jak wskazana powyżej ([...]). Dostarczył jednakże zaledwie 4,15 tony. Oznacza to, że dostawa 1 tony pomidorów wiązałaby się z przyznaniem skarżącego płatności za samo tylko prowadzenie tej uprawy w kwocie [...]zł ([...]). Dla porównania, rolnik zgłaszający do płatności ekologiczną uprawę 1 ha pomidorów o wydajności 38,5 t/ha (czyli - jak wskazano powyżej - raczej przeciętnej dla racjonalnie prowadzonej uprawy tych warzyw), otrzymałby [...] zł płatności związanej do powierzchni uprawy pomidorów, czyli [...] zł za tonę. Przeszło 485 razy mniej, niż chciałby otrzymać skarżący.

Organ odwoławczy podał, że na faktyczną pozorność uprawy pomidorów, jako źródła surowca dla przemysłu przetwórczego oraz na zamierzone działanie skarżącego wskazywały również zapisy pisma z zastrzeżeniami do ustaleń poczynionych w kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz załączone do niego dokumenty. Zgodnie z zapisami ww. pisma, powodem, dla którego skarżący zamienił uprawę ostropestu plamistego na pomidory była "domniemana" nieudatność pierwszej z tych upraw, zaś zamiana została dokonana "szybko". Z kolei z załączonej do pisma kopii decyzji WIORiN wynikło, że już [...] maja 2019 r. skarżący otrzymał zgodę na zastosowanie w maju 2019 r. nieekologicznego materiału siewnego pomidora odmiany Betalux. Data wydania decyzji WIORiN wskazywała, że o odnośną zgodę skarżący wystąpił wcześniej. Jednocześnie jeszcze [...] maja 2019 r. skarżący zadeklarował uprawę ostropestu plamistego.

Zakup nasion został dokonany dopiero, zgodnie za załącznikiem do wskazanego powyżej pisma, w dniu [...] czerwca 2019 r. W ocenie organu odwoławczego, trudno zatem mówić tu o dokonaniu jakichkolwiek czynności "szybko" przez skarżącego. Według organu odwoławczego, daty te mają istotne znaczenie dla oceny działań skarżącego, także dlatego, że Betalux jest wczesną odmianą pomidora, owocującą - przy uprawie zgodnej z zasadami prawidłowej agrotechniki - w pierwszej dekadzie lipca. Kontrole przeprowadzone na gruntach skarżącego wykazały, że na przełomie sierpnia i września pomidory były relatywnie nieliczne, silnie zachwaszczone

i znajdowały się bardzo różnych fazach rozwoju, od małych roślin (2-3 liście w pędzie głównym), przez będące w fazie kwitnienia do pewnej liczby krzaków z niedojrzałymi owocami. Pamiętać należy, że nasiona pomidorów wysiewa się do inspektu na przełomie marca i kwietnia. Przesadzenie do gruntu (pamiętać należy, że mowa tu nie o sianiu, ale sadzeniu rozsady, a więc roślin z wykształconym już systemem korzeniowym) następuje do połowy maja. Siew został więc dokonany poza jakimkolwiek terminem agrotechnicznym przewiedzianym dla upraw pomidora i nie

w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach szklarni czy tunelu foliowego (gdzie produkuje się siewki, pikowane już w późniejszym stadium rozwoju na polu), ale wprost w grunt. Z punktu widzenia prawidłowej agrotechniki zastosowany sposób uprawy gwarantował - przy równoczesnym braku zabiegów odchwaszczających i nie zastosowaniu jakiegokolwiek systemu irygacyjnego - fatalną plenność uprawy. Co istotne - jest to odmiana karłowa o niewielkich krzakach. Sadzi się ją gęsto, w liczbie sięgającej 60.000 sztuk na hektar. Zagęszczenie stwierdzone w toku kontroli na miejscu wynosiło co najwyżej 22.060 sztuk na hektar. To niewiele ponad 1/3 zagęszczenia racjonalnego z punktu widzenia prawidłowej uprawy. Przy czym owoce wykształciła tylko ich część.

W ocenie organu odwoławczego, siew wprost w grunt, dokonany przez skarżącego w połowie czerwca oznaczał, że uprawa będzie z założenia wysoce nieudatna. Zastosowanie tej szczególnej odmiany oraz brak jakichkolwiek zabiegów odchwaszczających wskazują, że miała ona nie tyle służyć uzyskaniu racjonalnego plonu, co stworzyć formalny pretekst umożliwiający skarżącemu wystąpienie

o bardzo wysokie płatności do powierzchni upraw pomidorów. Organ odwoławczy podkreślił, że postawiona w piśmie odwoławczym teza, jakoby ogromne zachwaszczenie plantacji było zwykłą cechą upraw ekologicznych, jest z gruntu fałszywa. Rolnictwo ekologiczne rozwinęło szereg metod walki z chwastami,

z których jednakże żadna nie została przez skarżącego zastosowana.

Zdaniem organu odwoławczego, o zasadności wyrażonego powyżej przekonania o prowadzaniu przez skarżącego uprawy pomidora jedynie w celu pozyskania niezasadnie - w stosunku do faktycznego poziomu jej plenności - wysokich dopłat świadczy też stosunek kosztów poniesionych na zakup nasion w stosunku do przychodu ze sprzedaży pomidorów. Za 16 kg (w decyzji podano błędnie 15 kg - dopisek Sądu) nasion skarżący zapłacił M. G. [...] zł, zaś za dostarczone przez siebie plony otrzymał jedynie [...] zł (brutto). Kwoty powyższe zostały ujęte w odnośnych fakturach za zakup materiału siewnego

i dostawę pomidorów.

Organ odwoławczy podkreślił też należy, że WIORiN wyraził zgodę na siew

w maju 2019 r., zaś skarżący dokonał tej czynności w czerwcu.

Według organu odwoławczego, dodatkową czynnością stanowiącą obejście prawa było zawarcie umowy kontraktacji przez skarżącego i inne ww. podmioty

z grupy z F. . Jakkolwiek F. jest zarejestrowany podmiot (posiada odpowiedni kod PKD) w zakresie przetwórstwa płodów rolnych, to "skup" dokonany został przez ten podmiot nie miał na celu dokonania przetworzenia pozyskanego surowca, lecz jego odsprzedanie w postaci surowej odbiorcy docelowemu, tj. firmie O. (znanemu przedsiębiorstwu z branży przetwórstwa owocowo-warzywnego). Z odwołania skarżącego wynikało, że rolą F.

z założenia miało być nie dokonanie skupu i przetworzenie surowca, ale jedynie pośrednictwo w zebraniu pomidorów od członków nieformalnej grupy i przekazaniu ich dalej, do podmiotu faktycznie prowadzącego zarówno skup, jak i przetwórstwo płodów rolnych. Organ odwoławczy podał, że okoliczność ta była przez skarżącego utrzymywana w tajemnicy do czasu wydania decyzji przez organ I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że działania skarżącego były próbą obejścia ustawy o płatnościach bezpośrednich, która w art. 15 ust. 4 pkt 1 lit.a stanowi, że "Płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi, jeżeli zawarł umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów,

a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć". Jak jednoznacznie wynikało z odwołania, skarżący był świadom, że F. nie miała dokonać przetworzenia pomidorów, ale jedynie przekazać je dalej do właściwego przetwórcy, przedłożenie umowy, w której F. figuruje, jako przetwórca, a faktycznie nim nie jest, stanowiło ewidentną próbę stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności związanej do pomidorów.

Organ odwoławczy podał, że analiza całokształtu okoliczności faktycznych

i prawnych sprawy doprowadziła do ustalenia, że skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania płatności do powierzchni uprawy pomidorów. Zadeklarował bowiem drastycznie zawyżony - w stosunku do zakontraktowanego plonu - areał, na którym prowadzona miała być uprawa tej rośliny, prowadził uprawę w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowej agrotechniki, co doprowadziło do uzyskania plonu handlowego w rozmiarze niemal 5-krotnie niższym, niż zakontraktowany (i tak nieracjonalnie niski), oraz przedłożył umowę kontraktacji, stanowiącą warunek niezbędny dla uzyskania prawa do wsparcia tego rodzaju, zawartą jednakże

z podmiotem, o którym skarżący się z góry wiedział, że nie ma dokonać skupu

i przetworzenia plonu, a jedynie być pośrednikiem, przekazującym pomidory właściwemu przetwórcy.

W ocenie organu, poczynania powyższe miały na celu uzyskanie płatności sprzecznej z celami systemu wsparcia, dla którego zostały utworzone. Rolą tych unormowań bowiem jest zapewnienie dodatkowego dochodu podmiotom prowadzącym racjonalną produkcję na rzecz przemysłu przetwórczego, ponoszącym przy tym - z uwagi na wysokie nakłady sił i środków niezbędne dla prowadzenia upraw pomidora - ryzyko związane z niepewną sytuacją rynkową, niemożliwymi do przewidzenia warunkami pogodowymi i fluktuacjami cen skupu płodów rolnych. Intencją prawodawców wspólnotowego i krajowego bez wątpienia nie było natomiast zapewnianie ogromnych dopłat osobom, które prowadzoną na niewielką skalę

i w niedbały sposób produkcję wykorzystują, jako pretekst do występowania

o nienależne sobie wsparcie w znacznej wysokości.

Odnośnie płatności ONW oraz płatności ekologicznej, organ odwoławczy podał, powołując się na art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, że skoro ustalono, iż skarżący sztucznie stworzył warunki do uzyskania jednej z wielu wnioskowanych płatności, automatycznie traci prawo do uzyskania innej wnioskowanych form wsparcia sektorowego. Organ odwoławczy podał, że wydane przez niego decyzje

w przedmiocie wnioskowanych przez skarżącego płatności są ostateczne i wywierają skutki prawne. Fakt, że od decyzji w przedmiocie płatności bezpośrednich służy skarga do sądu administracyjnego nie ma wpływu na rozpoznanie spraw pozostałych wobec stwierdzenia sztucznych warunków dla przyznania płatności bezpośrednich.

Skarżący złożył skargi na ww. decyzję i wniósł o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także o przeprowadzenie dowodu z opinii prof. dr hab.

E.. S. na okoliczność prawidłowej produkcji pomidora ekologicznego oraz ekonomicznej zasadności jego produkcji.

Skarżący zarzucił organowi (w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 144/20) naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 K.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przy jednoczesnym dokonaniu zmiany podstawy faktycznej

i prawnej rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o okolicznościach budzących wątpliwości i przyjęciu wątpliwości na niekorzyść skarżącego;

2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 127 § 1 K.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nierozpoznania zarzutów złożonego przez skarżącego odwołania, a pomimo to wydania decyzji utrzymującej decyzję, w mocy przy jednoczesnej zmianie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;

3. art. 138 § 2 w zw. z art. 15, 7, 8, 9 i 10 K.p.a., przez jego niezastosowanie

i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo powzięcia przez organ wątpliwości co do zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji, braku możliwości weryfikacji dokonanego rozstrzygnięcia oraz oparciu zaskarżonego rozstrzygnięcia o inne podstawy faktyczne i prawne, co odebrało skarżącemu prawo do dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, oraz podważyło jego zaufanie do organów państwowych;

4. art. 64 § 2 i art. 10 § 1 w zw. z art. 7, 7a, 8 i 9 K.p.a., przez jego niezastosowanie sprowadzające się do niewezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku powzięcia informacji, iż złożony wniosek jest niekompletny, bądź obarczony brakami formalnymi;

5. art. 7a i 77 K.p.a., przez zinterpretowanie wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść skarżącego, bez podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie powstałych w ocenie organu wątpliwości, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i nieobiektywnie oceniony materiał dowodowy;

6. art. 80 w zw. z art. 10 § 1, 7a, 8, 9 K.p.a., sprowadzająca się rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak również zaniechania zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy i wydaniu

w oparciu o niepełny materiał dowody decyzji w sprawie;

7. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, przez dokonanie przez organ odwoławczy ich wadliwej wykładni obejmującej założenie, że przepisy te przewidują nałożenie kary (sankcji) w postaci odmowy przyznania korzyści stanowiących przedmiot wniosków w takich postępowaniach, w których warunki do ich otrzymania nie były stworzone sztucznie i niezgodnie z celami właściwych przepisów, a skierowanej przeciwko podmiotowi takich postępowań, z tej przyczyny, że ciąży na nim zarzut współudziału w tworzeniu sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania przez inne podmioty korzyści wnioskowanych w ramach odrębnych postępowań administracyjnych.

Skarżący zarzucił organowi (w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 145/20 i I SA/Sz 146/20) naruszenie:

1. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 15, 6, 7 i 8 K.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, w oparciu

o rozstrzygnięcie i ustalenia stanu faktycznego zawarte w innej, nieprawomocnej decyzji, przy jednoczesnej zmianie stanu faktycznego

i prawnego rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o przedmiotowych okolicznościach oraz wydanie decyzji bez sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego, jak również z pominięciem merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu;

2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80, 77, 6, 7a, 8, 15 i 16 K.p.a. oraz art 97 § 1 pkt 4 K.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania decyzji utrzymującej w mocy wydaną decyzji w oparciu o niepełny i dowolnie oceniany materiał dowodowy, jak również w oparciu o nieprawomocne rozstrzygnięcie i stan faktyczny ustalony w innym postępowaniu administracyjnym, oraz niezawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

3. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 K.p.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nierozpoznanie zarzutów złożonego przez skarżącego odwołania, a pomimo to wydania decyzji utrzymującej decyzję w mocy przy jednoczesnej zmianie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, bez poinformowania strony o okolicznościach budzących wątpliwości i przyjęciu wątpliwości na niekorzyść skarżącego, oraz związaniu rozstrzygnięcia w sprawie z inną, nieprawomocną decyzją;

4. art. 80 K.p.a. w zw. z art, 10 § 1, 7a, 8, 9 K.p.a., sprowadzających się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

i wydania w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniany materiał dowody decyzji w sprawie;

5. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, przez dokonanie przez organ odwoławczy jego wadliwej wykładni obejmującej założenie, że przepis ten przewiduje nałożenie kary (sankcji) w postaci odmowy przyznania korzyści stanowiących przedmiot wniosków w takich postępowaniach, w których warunki do ich otrzymania nie były stworzone sztucznie i niezgodnie z celami właściwych przepisów, a skierowanej przeciwko podmiotowi takich postępowań, z tej przyczyny, że ciąży na nim zarzut współudziału w tworzeniu sztucznych warunków niezbędnych do uzyskania przez inne podmioty korzyści wnioskowanych w ramach odrębnych postępowań administracyjnych.

W odpowiedziach na skargi, organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie.

W pismach procesowych z dnia [...] marca 2021 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach.

Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), dalej "p.p.s.a", połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Sz 144/21, I SA/Sz 145/21 i I SA/Sz 146/21 i prowadzić je dalej pod sygn. akt I SA/Sz 144/21 oraz na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a oddalić wniosek dowodowy dołączony do skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:

Kluczowa dla wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ww. spraw jest ocena, czy w okolicznościach sprawy organy ARiMR prawidłowo uznały, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności sektorowych objętych wnioskami z roku 2019.

Organy ARiMR uznały, że skoro skarżący podjął działania polegające na zadeklarowaniu do płatności strukturalnych uprawy pomidorów prowadzonej niezgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki gruntowej (właściwej dla takich upraw), oraz zawarł z kontraktującym umowę niezgodną z ustawowymi wymaganiami, doszło do stworzenia sztucznych warunków sprzecznych z celami prawodawstwa sektorowego w celu uzyskania płatności. W konsekwencji utracił on automatycznie prawo do uzyskania wszelkich form wsparcia, tj. płatności bezpośrednich, płatności ONW i płatności ekologicznych.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które

w istocie sprowadzają się do niezastosowania lub niewłaściwego zastosowania przepisów prawa procesowego oraz wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego. Naruszenia te skutkowały odmową przyznania wnioskowanego wsparcia pomimo, że skarżący nie współuczestniczył w tworzeniu sztucznych

i niezgodnych z celami systemu warunków dla uzyskania płatności. Skarżący podkreślił, że organy ARiMR nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości związanych

z prowadzeniem przedmiotowej uprawy pomidorów w ramach jej gospodarstwa rolnego. Tym samym w oparciu o niepełny i subiektywnie oceniony materiał dowodowy doszło do stwierdzenia, że działania skarżącego miały na celu wyłącznie uzyskanie płatności.

Wskazać należy, że skarżący twierdził, że nie współuczestniczył z innymi podmiotami w tworzeniu sztucznych warunków i niezgodnych z celami systemu wsparcia, zaś organ odwoławczy uznał, że skarżący stworzył sztuczne warunki, niezgodnie z celami systemu wsparcia, lecz rozumie przez to fakt, iż skarżący nie prowadził zadeklarowanej uprawy pomidorów, która to nie mogła być zaliczona do uprawy w związku z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania (na gruncie sprawy dot. JPO) należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1 – 4 i ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich do postępowań

w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W prowadzonych postępowaniach organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podobnie kwestię stosowania przepisów K.p.a. (na gruncie spraw dot. ONW

i płatności ekologicznej) reguluje art. 4 i art. 27 ustawy PROW.

Powyższe oznacza, że ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym – zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Wobec czego organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych

i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz – do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt I GSK 268/18).

W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organ postępowania administracyjne odpowiadały tym wymogom.

Z przytoczonych przepisów wynika, że K.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie, tj. rolniku składającym wniosek. Organ I instancji, mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania przedmiotowych płatności. Organ odwoławczy, pomimo krytycznej oceny rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji uznał (uzupełniając materiał sprawy), że decyzje organu I instancji są co do swej istoty zasadne. Pomimo, stwierdzenia, że kwestia dokonania sztucznego podziału jednego gospodarstwa pomiędzy poszczególnych członków grupy nie została przekonująco udokumentowana, to z materiału dowodowego sprawy wynikało, że skarżący dopuścił się w 2019 r. stworzenia sztucznych warunków

i niezgodnego z celami systemu działania zmierzającego do uzyskania płatności do zadeklarowanej uprawy pomidorów.

Zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone przez organy ARiMR w ww. zakresie odpowiadały wymogom proceduralnym. Organy ARiMR, mimo ciężaru dowodu rozłożonego w sposób ww. opisany, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiających przyznania wszystkich wnioskowanych płatności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnią wskazać należy, że zasady i tryb przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oraz płatności ekologicznej uregulowane zostały zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego.

Podstawą normatywną przyznania wsparcia w ramach wnioskowanych przez skarżącego płatności jest ustawa o płatnościach bezpośrednich - (w zakresie JPO), ustawa PROW - (w zakresie płatności ONW i płatności ekologicznej) oraz rozporządzenie ONW (w zakresie płatności ONW) i rozporządzenie ekologiczne -

(w zakresie płatności ekologicznej). Ponadto znaczenie w sprawie mają przepisy rozporządzenia nr 2988/95, rozporządzenia nr 1306/2013 i rozporządzenia 1307/2013, które stanowią wspólną podstawę unijną dla przedmiotowych płatności.

Wskazać należy, że istnieje możliwość odmowy przyznania płatności w sytuacji gdy organ ARiMR ustali, że producent rolny dopuścił się nieprawidłowości

w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 – nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Stwierdzenie przez organ ARiMR zaistnienia nieprawidłowości, na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 skutkuje brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści, np. w przypadku sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści (płatności).

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 - działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Natomiast w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 - bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Ze stanu sprawy wynika, że skarżący nie zgadza się z wykładnią i zastosowaniem

w sprawie regulacji art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jednakże rozpoznając niniejszą sprawę Sąd, nie może pominąć powołanego wyżej przepisu art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, który powołany jest przez organ I instancji.

Przytoczone przepisy zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego. W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jak wskazano wyżej jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Bowiem z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby

w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1108/20 oraz orzeczenia tam wymienione).

Sąd podziela także, za orzeczeniem NSA, wnioski wynikające z uzasadnienia wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W motywach tego orzeczenia TSUE wskazał, że organ dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty)

i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcia dotyczące przedmiotowych płatności na ustaleniach, z których wynikało, że działania skarżącego skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w postępowaniu o przyznanie wnioskowanych płatności, poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do ich uzyskania. W celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia organy ARiMR musiały (i dokonały tego) przeprowadzić analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego nie tylko w odniesieniu do skarżącego, lecz również w stosunku do innych producentów rolnych, tj.: M. G., P. K., A. S., C. D., A. S. – K., S. G..

Zwrócić należy uwagę na ustalenia organu I instancji, zgodnie z którymi formalnie zadeklarowana we wnioskach o płatność uprawa pomidorów prowadzona była przez skarżącego, jednak faktycznie jego działania związane były ze sztucznym podziałem gospodarstwa należącego do M. G.. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że okoliczności te nie zostały w wystarczającym zakresie wyjaśnione.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę stanowisko organu odwoławczego w ww. zakresie było słuszne. Ponadto stan sprawy nie pozwalał na uznanie skarżącego za podmiot organizujący sztuczne warunki w zakresie podziału gospodarstwa rolnego dla pozyskania korzyści. Niemniej jednak materiał dowodowy sprawy pozwolił organom ARiMR na prawidłowe stwierdzenie, że warunki wymagane do zyskania wnioskowanych płatności zostały przez skarżącego sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa sektorowego. Organ odwoławczy w oparciu o wcześniejsze ustalenia organu I instancji stwierdził, że M. G. pełnił określone role w ramach organizacji, prowadzenia i deklarowania uprawy pomidorów, nie tylko u skarżącego (także u innych ww. w sprawie producentów rolnych). Ustalił istnienie daleko idącej synchronizacji działań wszystkich tych producentów rolnych, których gospodarstwa objęto kontrolami w miejscu.

Na gruncie niniejszej sprawy M. G. występował w roli producenta rolnego; wydzierżawiającego grunt działki rolnej, objętej wnioskiem o płatności przez skarżącego oraz osoby kontraktującej plon, a także przedsiębiorcy sprzedającego materiał siewny.

Dostrzec należy również poczynione przez organ odwoławczy ustalenia dotyczące rozbieżności pomiędzy plonem zakontraktowanym, a faktycznie osiągniętym przez skarżącego z areału zadeklarowanego we wnioskach o płatność.

W tym zakresie prawidłowo uwzględniony został przez organy także wynik kontroli

w miejscu, co do stanu uprawy. Kontrola na gruntach wykazała, że na początku września pomidory były bardzo nieliczne, silnie zachwaszczone i znajdowały się dopiero w fazie kwitnienia, z nielicznymi, pojedynczymi, zielonymi owocami. Jak ustalił organ odwoławczy, przy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki gruntowej właściwej dla uprawy pomidorów wydajność z analizowanego areału powinna wynieść od ok 30 t/ha do przeszło 80 t/ha. Słusznie przyjęto na potrzeby przedmiotowej analizy, wartość średniego plonu z upraw tego rodzaju (tj. w oparciu wyjaśnienia złożone przez [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego). Zastosowana na potrzeby tej oceny korekta plonu w uprawie ekologicznej na poziomie 30% (obniżka plenności) w stosunku do upraw konwencjonalnych, pozwoliła na uśrednienie wyniku. W konsekwencji organ odwoławczy przedstawił dane liczbowe (korzystne dla skarżącego) potwierdzające, że plon z 1 ha uprawy ekologicznej wynosić powinien 38,5 t/ha (55 ha x 0,7% = 38,5 ha). Uwzględniając powyższe, trafny był wniosek organu odwoławczego, iż skarżący, zakładając wytworzenie zaledwie 20 t pomidorów, wystąpił o uzyskanie płatności w wysokości [...] zł (poza innymi płatnościami). Dostarczając natomiast zaledwie 4,15 t pomidorów, uzyskałaby płatności za samo tylko prowadzenie uprawy w kwocie [...]zł za 1 t plonu. Ponadto z materiału dowodowego sprawy wynikał, nieracjonalny stosunek kosztów poniesionych na zakup nasion w stosunku do przychodu ze sprzedaży pomidorów kontraktującemu. Kolejną kwestię, która wpłynęła na wynik rozstrzygnięcia stanowią ustalenia dotyczące roli M. G. (jako kontraktującego) w procesie kontraktowania plonu przez skarżącego. W ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że umowa kontraktacyjna ważna do roku 2020 zawarta w dniu [...] czerwca 2019 r. pomiędzy skarżącym, a F. jako kontraktującym, nie spełnia warunków przewidzianych w ustawie o płatnościach bezpośrednich.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych.

W myśl art. 15 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatność związana do powierzchni uprawy pomidorów jest przyznawana rolnikowi:

1) jeżeli zawarł:

a) umowę na uprawę pomidorów, w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia podmiotowi, którego przedmiot działalności obejmuje przetwarzanie owoców i warzyw, określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów,

a podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć, lub

b) umowę z:

grupą producentów rolnych, której jest członkiem, lub

grupą producentów owoców i warzyw, o której mowa w przepisach ustawy

z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U.

z 2016 r. poz. 58, z 2017 r. poz. 624 i 1503 oraz z 2018 r. poz. 650),

której jest członkiem, lub

organizacją producentów uznaną na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, której jest członkiem, lub

zrzeszeniem organizacji producentów uznanym na podstawie rozporządzenia nr 1308/2013, do którego należy organizacja producentów, której jest członkiem,

w której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia grupie, organizacji lub zrzeszeniu określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów, a grupa, organizacja lub zrzeszenie zobowiązują się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i przeznaczyć te pomidory do przetworzenia;

2) do powierzchni uprawy pomidorów, lecz nie większej niż powierzchnia gruntów określona w umowie, o której mowa w pkt 1 lit. a lub b.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 5 ustawy o płatnościach bezpośrednich, do umowy na uprawę ziemniaków skrobiowych i do umowy na uprawę pomidorów stosuje się odpowiednio przepisy o kontraktacji.

Z art. 15 ust.1 pkt 1 lit.a ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, że przesłanką przyznania rolnikowi płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest zawarcie przez niego umowy z podmiotem zajmującym się przetwarzaniem owoców

i warzyw w ramach której rolnik zobowiązuje się do wytworzenia i dostarczenia temu podmiotowi określonej ilości pomidorów z określonej powierzchni gruntów zaś podmiot ten zobowiązuje się te pomidory odebrać w umówionym terminie, zapłacić za nie umówioną cenę i je przetworzyć.

Skarżący jako uzasadnienie swojego wniosku o przyznanie płatności do powierzchni uprawy pomidorów złożył umowę kontraktacji z [...] czerwca 2019 r. Analiza treści tej umowy wskazuje, że skarżący zobowiązał się wytworzyć na areale o pow. 52,33 ha i dostarczyć 20 t pomidorów (w klasie pierwszej), zaś kupujący

(tj. kontraktujący) zobowiązał się je odebrać do [...] sierpnia 2019 r. i zapłacić umówioną cenę (tj. cenę dnia). Wymieniona umowa jest typową umową kontraktacji, o której mowa w art. 613 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie oprócz ww. umowy z dnia [...] czerwca 2019 r. pod uwagę należy wziąć, także wyjaśnienia zawarte w odwołaniu na temat roli F. . Wskazać należy, że organy nie kwestionowały faktu, że F. posiada zarejestrowany odpowiedni kod PKD w zakresie przetwórstwa płodów rolnych, jednakże mimo to zakontraktowany skup dokonany został nie w celu dokonania przetworzenia pozyskanego surowca, ale z zamiarem dalszej odsprzedaży (w postaci surowej) odbiorcy docelowemu, tj. O. Z wyjaśnień zawartych w treści odwołania wynikało jednoznacznie, że rolą kontraktującego z założenia miało być nie dokonanie skupu i przetworzenie surowca, ale jedynie pośrednictwo w zebraniu pomidorów od producentów rolnych

i przekazaniu ich dalej, do podmiotu faktycznie prowadzącego zarówno skup, jak

i przetwórstwo płodów rolnych. Podniesione okoliczności potwierdzają również, że skarżący był świadomy, że z założenia kontraktujący nie miał dokonać przetworzenia pomidorów, ale jedynie przekazać je dalej do właściwego przetwórcy.

Pomimo, że w treści umowy kontraktujący zobowiązał się do odebrania pomidorów, zapłaty za nie i ich przetworzenia, to w rzeczywistości nie miał zamiaru przetwarzania surowca. Skarżący bowiem podkreślił, że zawarcie kontraktu z kontraktującym wynikało z faktu, iż jest on największym kontrahentem głównego odbiorcy pomidorów - O. Ponadto dysponował on sprzętem umożliwiającym dostarczenie plonów do właściwego przetwórcy. Uwzględnienie zatem przez organ odwoławczy tych okoliczności wskazanych przez skarżącego należy zaakceptować.

Sąd, podzielając ww. stanowisko organu odwoławczego, wskazał, że zobowiązanie kontraktującego do przetworzenia surowca nie jest tylko formalnym elementem umowy kontraktacyjnej, o której mowa w ustawie o płatnościach bezpośrednich. Takie zobowiązanie jest jednym z niezbędnych elementów umowy, jednakże spełni swoją rolę tylko w sytuacji, gdy umowa taka będzie podlegać wykonaniu. Celem płatności do powierzchni uprawy pomidorów jest bowiem dotowanie tylko takich rolników, którzy produkują pomidory jeżeli pomidory te są przetwarzane przez podmioty zajmujące się przetwarzaniem owoców i warzyw. Innymi słowy płatność nie przysługuje rolnikowi dostarczającemu pomidory podmiotowi, który nie zobowiązuje się ich przetwarzać albo nie dokonuje przetworzenia (mimo formalnego zobowiązania wynikającego z umowy) lecz wykorzysta je w jakimś innym celu (np. sprzeda je

w handlu detalicznym lub odsprzeda kolejnemu podmiotowi, czy przetwórcy). Nie ulega wątpliwości, że zakaz dalszej odsprzedaży dotyczy, także kontraktującego.

Dlatego też umowa określona w art. 15 ust. 4 pkt. 1 lit.a ustawy o płatnościach bezpośrednich musi zawierać zobowiązanie podmiotu nabywającego pomidory od rolnika do ich przetworzenia, a dodatkowo zobowiązanie to musi być wykonane. Powyższe okoliczności przesądziły, że umowa z dnia [...] czerwca 2019 r. nie spełniła roli wyznaczonej przez przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich, a tym samym nie została spełniona przesłanka do przyznania płatności do całej zadeklarowanej powierzchni uprawy pomidorów. Sąd zatem podzielił stanowisko organu odwoławczego, że ww. umowa kontraktacyjna nie spełnia warunków ustawowych,

a w związku z tym stanowi element sztucznych warunków do uzyskania płatności.

Wszystkie wskazane zatem okoliczności związane z deklarowaną uprawą zasadnie uznał organ za wskazujące, że wnioskowane przez skarżącego wsparcie objęcia uprawy pomidora nie zapewnia wsparcia uprawy prowadzonej w związku

z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez przemysł przetwórczy.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, nie można zarzucić organowi również naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie. Podstawą ich oceny może być wyłącznie prawidłowo ustalony przez organy ARiMR stan faktyczny sprawy. A ten, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości i przyjęty został przez Sąd za podstawę wyroku (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09),

o czym była mowa.

Dodatkowo wskazać należy, że w ramach naruszenia prawa materialnego skarżący kwestionuje w istocie prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn.

I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który Skarżąca uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. II GSK 2173/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również

w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku

z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., sygn. I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. I FSK 2071/09), co jednak nie nastąpiło.

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że podjęte przez organ odwoławczy czynności były uzasadnione, a sposób przedstawienia wyniku analizy i związanych z nimi wniosków przekonujący. Organ odwoławczy przeprowadził, więc postępowanie zgodnie z regułami obowiązującymi w tym postępowaniu. Wydanie decyzji opartych na ocenie zgromadzonego w sprawach materiału dowodowego odmiennej od oczekiwań skarżącego, nie oznacza, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Przywołane w skardze przepisy art. 7, 7a, 8, 9, 10, 15, 77, 80 K.p.a. precyzują zasady ogólne - prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli, informowania stron i ich czynnego udziału w postępowaniu, jak też nałożonego na organ administracji obowiązku wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi

w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy rozpatrzył wyczerpująco cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w zaskarżonych decyzjach,

w uzasadnieniach decyzji wskazano, jakie przepisy mają zastosowanie w sprawie. Ponadto w zaskarżonych rozstrzygnięciach skorygowano błędy popełnione przez organ I instancji. Odmienna ocena podnoszona przez skarżącego nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy oparł się na ustaleniach organu I instancji w zakresie stanu upraw pomidora poczynionych w toku kontroli na miejscu; osoby kontrahenta w oparciu o umowę przedłożoną przez skarżącego; stosunku powierzchni areału wskazanego w umowie kontraktacji do zaplanowanego plonu w oparciu o umowę kontraktacji i wniosku o płatności, daty siewu w oparciu o decyzję WIORiN; kosztów zakupu nasion w oparciu o fakturę zakupu. Dodatkowo organ odwoławczy uwzględnił wyjaśnienia skarżącego zawarte nie tylko w odwołaniu, lecz także w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli. Ustalonego stanu faktycznego skarżący skutecznie nie zakwestionował.

Wymogi, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna zawarte są w art. 107 K.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno

w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Rozstrzygnięcia poddane analizie Sądu spełniały, także ww. warunki, stąd zarzuty skargi są nieuzasadnione. Organ odwoławczy przeprowadził, także prawidłowe postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zebrał i rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy,

z którego wywiódł trafne wnioski.

Odnośnie wniosków dowodowych, wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Skarżący do skargi przedłożył kserokopię opinii prof. dr hab. E.. S. wydaną dla M. G.. Powyższa opinia nie spełnia przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a.

z kilku powodów. Po pierwsze w sprawie przedłożono kopie dokumentu, która nie jest potwierdzona, ponadto dokument ten odnosi się do innej osoby, zatem nie może mieć znaczenia dla rozpoznania sprawy dotyczącej skarżącego. Wskazać należy również, że przedłożona opinia, którą należałoby traktować jako opinię biegłego, jest w istocie osobowym środkiem dowodowym, gdyż jest wypowiedzią specjalisty na dany temat (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. II FSK 1/10). Przeprowadzenie więc dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed sądem administracyjnym oznaczałoby obejście prawa ze skutkiem nieważności.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.

Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.