Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 497/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 246, art. 247 ust. 2, art. 132 ust. 2 pkt 2, art. 256 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2009 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] maja 2009 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny ,,4 LIFE" nr A udzielonego na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (skarżąca), na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny wniesionego przez firmę "L." LLC z siedzibą w U. (uczestnik postępowania) na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm. - dalej p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "4 LIFE" nr A.

Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

W dniu [...] sierpnia 2007 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw wniesiony przez firmę "L." LLC z siedzibą w U. wobec udzielenia w dniu [...] września 2006 r. prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "4 LIFE" nr A na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z pierwszeństwem od [...] grudnia 2004 r., a przeznaczonego do oznaczania usług w klasach 16, 38 tj: wydawnictwa, periodyki fachowe, plakaty, broszury, ulotki informacyjne z zakresu dietetycznych środków spożywczych i kosmetyków poprawiających zdrowie, kondycję fizyczną, witalność; przesyłanie informacji tekstowej i obrazowej za pośrednictwem internetu oraz łączy telekomunikacyjnych w zakresie sprzedaży dietetycznych środków spożywczych, suplementów żywieniowych i kosmetyków poprawiających zdrowie, witalność oraz kondycję fizyczną.

W sprzeciwie podniesiono, iż składająca go spółka a. uprawniona jest z rejestracji znaków towarowych:

- słownego znaku towarowego "4 LIFE" zgłoszonego w Polsce w dniu [...] października 2001 r. nr B (klasa towarowa 05; produkty farmaceutyczne, weterynaryjne i sanitarne, substancje dietetyczne do celów leczniczych, żywność dla niemowląt, plastry, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów, woski dentystyczne, środki odkażające, środki do zwalczania robactwa, fungicydy, herbicydy, suplementy dietetyczne i odżywcze, w tym preparaty witaminowe, preparaty ziołowe, minerały, enzymy i preparaty immunologiczne),

- słownego "4 LI FE" zgłoszonego w dniu [...] czerwca 2002 r. zarejestrowanego w trybie wspólnotowym w dniu [...] września 2005 r. nr C (klasa towarowa 05; suplementy diety do zastosowania medycznego, suplementy diety i dodatki żywieniowe wliczając witaminy, preparaty ziołowe, mineralne, enzymy i preparaty wzmacniające i stymulujące układ immunologiczny; oraz klasa 35; usługi biznesowe, w tym organizacja dystrybucji, umowy franszyzy oraz wielopoziomowe usługi marketingowe związane z dostarczaniem suplementów diety i dodatków żywieniowych oraz produktów do pielęgnacji ciała, skóry i włosów; informacja i usługi doradcze związane z wcześniej wymienionymi usługami),

- "4 LIFE TRANSFER FACTOR" nr D zarejestrowanego w dniu [...] września 2005 r. (klasa 05; suplementy diety i dodatki żywieniowe, witaminy, suplementy mineralne i ziołowe; preparaty wzmacniające i stymulujące system immunologiczny).

W sprzeciwie podkreślono istniejące podobieństwo między przeciwstawionymi znakami w zakresie warstwy słownej. Identyczne brzmienie porównywanych znaków towarowych oraz podobny zakres działalności może być odczytane i zrozumiane przez przeciętnego odbiorcę jako odmiana znaku wcześniejszego. Ponadto istniejące podobieństwo w płaszczyźnie brzmieniowej może powodować wśród odbiorców błąd polegający na identyfikowaniu obu przedsiębiorstw uprawnionych jako ta sama firma, co nie znajduje potwierdzenia w stanie rzeczywistym. W związku z powyższym w sprzeciwie podniesiono zarzut z art. 132 ust. 1 pkt 2 p.w.p., z powodu kolizji ze znakiem powszechnie znanym. Zdaniem uczestnika należy przyjąć, że C. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dowiedziała się o firmie L. oraz stosowanym do oznaczania jego towarów słownym znaku "4 LIFE" i postanowiła zgłosić go do rejestracji na własny rachunek lecz nie dla towarów w klasie 5, ale dla publikacji papierowych i elektronicznych w klasach 16 i 38. Działanie takie jest sprzeczne z porządkiem publicznym i dobrymi obyczajami, czym wyczerpuje przesłanki art. 131 ust. 1 pkt 2 p.w.p. oraz narusza jego prawa osobiste z art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Naruszenia dobrych obyczajów i praw osobistych uczestnik upatruje tym samym w korzystaniu przez uprawnionego z cudzego dorobku, w szczególności polegające na naśladownictwie jego znaku towarowego "4 LIFE". W sprzeciwie zarzucono również naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. twierdząc, iż sporne prawo podważa prawa do znaków towarowych renomowanych przeciwstawionych w toku postępowania.

W piśmie z [...] października 2007 r. uprawniony uznając sprzeciw za bezzasadny zaprzeczył istnieniu podobieństwa pomiędzy towarami z klasy 16 i 38 znaku spornego oraz z klasy 05 znaków przeciwstawionych oraz występowaniu renomy. Stwierdził, że towary są odmiennego rodzaju oraz wskazał, iż spółka C. wprowadziła do obrotu handlowego produkty oznakowane oznaczeniem "4 LIFE" od 1997 r. - na potwierdzenie tej okoliczności załączono zezwolenie Głównego Inspektora Sanitarnego na wprowadzenie produktów "4 LIFE" do obrotu handlowego na terenie Polski. Natomiast produkty strony przeciwnej są znane na polskim rynku pod nazwą "TRANSFER FACTOR". Odnosząc się do zarzutu zgłoszenia znaku towarowego w złej wierze uprawniony uznał go za bezpodstawny stwierdzając, że nie przedstawiono żadnych dowodów na tę okoliczność.

W związku z uznaniem sprzeciwu za bezzasadny sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. Na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2009 r. podstawa prawna sprzeciwu została rozszerzona o art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. z uwagi na kolizję spornego znaku ze znakami przeciwstawionymi.

W tych warunkach Urząd Patentowy rozważając powyższe argumenty podjął decyzję o unieważnieniu spornego znaku "4 LIFE" nr A w oparciu o art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w zakresie usług sklasyfikowanych w klasach 16 i 38.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ, przytaczając przepisy art. 246 ust. 1 p.w.p., art. 247 ust. 2 p.w.p. i art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. wyjaśnił, że oznaczenie międzynarodowe "4 LIFE TRANSFER FACTOR" nr D jest późniejsze ([...] września 2005 r.) i jako takie nie może stanowić skutecznego przeciwstawienia w niniejszej sprawie. W związku z tym dalszej analizie poddano tylko znaki "4 LIFE" nr B oraz "4 LIFE" nr C.

W ocenie Urzędu Patentowego towary i usługi opatrywane przeciwstawionymi znakami towarowymi są podobne z uwagi na ten sam rodzaj, przeznaczenie oraz krąg potencjalnych odbiorców. Nie ma przy tym znaczenia, iż te towary i usługi znajdują się w innych klasach towarowych, aniżeli towary i usługi przeciwstawionych znaków, ponieważ przedmiotem oceny podobieństwa są usługi i towary, a nie same klasy towarowe lub usługowe. Zdaniem organu jakkolwiek towary i usługi objęte ochroną znaku spornego odnoszą się do wydawania różnego rodzaju publikacji (kI. 16), przesyłania informacji za pośrednictwem internetu bądź łączy telefonicznych (kI. 38), a nie wytwarzania towarów to jednak ważny jest ich charakter. W zakresie towarów w kIasie 16 chodzi o publikacje (reklamowe, informacyjne) dotyczące produktów takich samych jak towary ujęte w kIasie 05 znaków przeciwstawionych, zaliczające się do produktów dietetycznych, poprawiających zdrowie, kondycję i witalność. W odniesieniu do usług z kIasy 38 chodzi zaś o usługi przesyłania informacji, które są związane wprost ze sprzedażą produktów takich jak towary oznaczane znakami uczestnika. Te powiązania są nieobojętne z punktu widzenia realiów obrotu, w praktyce bowiem z uprawnieniem do produkcji towarów (np. suplementów diety) wiąże się w sposób nierozerwalny prawo do ich oferowania i sprzedaży. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, iż znak "4 LIFE" nr C. został dodatkowo przeznaczony do oznaczania usług tj. organizacja dystrybucji, franszyza, informacja oraz usługi doradcze oraz innych związanych z dostarczaniem suplementów diety, dodatków żywieniowych, a także produktów do pielęgnacji ciała, skóry i włosów. Usługi te z uwagi na bardzo szerokie ujęcie, znaczeniowo pokrywają się z towarami i usługami wskazanymi w wykazie znaku spornego.

Oceniając podobieństwo oznaczeń w trzech płaszczyznach: fonetycznej, wizualnej i znaczeniowej Urząd Patentowy doszedł do przekonania, że znak towarowy "4 LIFE" nr A jest znakiem, w którym dominującym wyróżniającym elementem jest słowo "4 LIFE" zapisane wyraźną, czytelną czcionką, nad którym umieszczono rysunek dwóch listków z kuleczką, natomiast przeciwstawione znaki towarowe "4 LIFE" nr B oraz "4 LIFE" nr C. są oznaczeniami słownymi. Porównywane oznaczenia są identyczne w warstwie fonetycznej i znaczeniowej. Zarówno znak sporny jak i znaki przeciwstawione są wymawiane fonetycznie jako "FOR LAJF" (FOR LIFE) lub 4 LAJF. Porównywane oznaczenia będą tłumaczone w ten sam sposób jako: NA ŻYCIE - NA CAŁE ŻYCIE (DLA ZDROWIA). Zdaniem organu grafika oznaczenia spornego ,sprowadzająca się do pogrubionego napisu "4 LIFE" oraz dwóch listków z niewielką kulką jest uboga i nie niweluje dominującego charakteru zestawienia cyfry "4" i słowa "LIFE" , identycznego jak w znakach przeciwstawionych. Tym samym należy uznać, iż dodanie drobnego elementu graficznego nie likwiduje podobieństwa także w płaszczyźnie graficznej porównywanych oznaczeń.

Urząd Patentowy, badając znaki w aspekcie ich funkcjonowania w obrocie przyjął, że istniejące pomiędzy ocenianymi znakami towarowymi podobieństwo niesie w sobie ryzyko błędu co do pochodzenia wśród potencjalnych odbiorców. Przyjęcie takiego stanowiska jest wynikiem uznania, że dominującym i wyróżniającym elementem w porównywanych znakach towarowych jest identyczne słowo "4 LIFE", które samodzielnie (jak w znakach wcześniejszych, na które powołał się sprzeciwiający) bądź jako pierwszoplanowe (jak w spornym znaku towarowym) służy do oznaczania komplementarnych towarów i usług. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny nabywca "kieruje się przy wyborze jedynie pewnymi przewodnimi elementami oznaczenia, z pominięciem rozbieżności" takich jak uboga grafika (Zob. M. Kępiński, Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów w prawie znaków towarowych ZNUJ, PWOIW nr 28, s. 11), co w sposób bezsprzeczny stanowi o możliwości wprowadzenia potencjalnego odbiorcy w błąd. Tym bardziej, iż wystarczy aby pomyłka miała jedynie charakter potencjalny i nie musi do takiej omyłki rzeczywiście dojść (Zob. M. Kępiński, op. cit., s. 11).

Natomiast pozostałe zarzuty z art. 131 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (naruszenie praw osobistych i majątkowych), z art. 132 ust. 1 pkt 2 p.w.p. (podobieństwo do znaku towarowego powszechnie znanego) oraz z art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. (znak towarowy identyczny lub podobny do renomowanego znaku towarowego) i art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. (zła wiara) organ uznał za bezzasadne.

Kwestię zwrotu kosztów postępowania w sprawie rozstrzygnięto w oparciu o art. 256 ust. 2 p.w.p., który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c). Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Na tej podstawie oraz zgodnie z § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. nr 212, poz. 2076) stawka minimalna w sprawach o unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego za bezzasadny wynosi 1.600 zł. Uwzględniając kwotę wpisu w wysokości 400 złotych Urząd Patentowy ustalił koszty postępowania w wysokości 2.000 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzuciła;

- naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zastosowaniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., błędnym zastosowaniu i pominięciu "postanowień Dyrektywy" i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Konstytucji RP, orzecznictwa sądów administracyjnych i stanowiska doktryny prawnej oraz przepisów p.w.p., ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z 2 lipca 2004 r. w części dotyczącej oceny ryzyka występowania mylnych skojarzeń między kolizyjnymi znakami, oceny podobieństwa kolizyjnych znaków i oceny podobieństwa towarów;

- naruszenie zasad procedury postępowania administracyjnego,

- naruszenie wolności prowadzenia działalności gospodarczej.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca podnosi błędne ustalenie stanu faktycznego, które nastąpiło przez pominięcie, że znak przeciwstawiony nie może budzić mylnych skojarzeń ze znakiem skarżącej, ponieważ "nie posiada renomy na polskim rynku" oraz pominięcie faktur sprzedaży produktów ze znakiem "4 LIFE" skarżącej z "roku 1997/98...2009", z których wynika, że skarżąca prosperuje z powodzeniem na polskim rynku od roku 1997, zaś uczestnik wszedł na rynek polski w roku 2003/2004 i to wyłącznie ze sprzedażą w internecie, czyli w znacznie węższym zakresie, co wyklucza możliwość skojarzenia znaków przez odbiorców bowiem przez "7 lat odbiorcy towarów przyzwyczaili się do produktów ze znakiem skarżącej".

Skarżąca, krytykując stanowisko organu podnosi, że Urząd Patentowy niezgodnie z orzecznictwem europejskim i krajowym ocenił, że elementy cyfrowe mają zdolność odróżniającą co skutkowało błędnym uznaniem , że "znak słowny 4 LIFE nr B posiada zdolność odróżniającą dostateczną do wywołania mylnych skojarzeń między kolizyjnymi znakami", co w następstwie spowodowało błędne zastosowanie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Odnosząc się do oceny znaków przeciwstawionych dokonanej przez Urząd Patentowy w trzech płaszczyznach; wizualnej, znaczeniowej i fonetycznej skarżąca wskazuje, iż;

- w płaszczyźnie fonetycznej Urząd Patentowy RP błędnie przyjął, że człon słowno-cyfrowy "4 LIFE" będzie odczytywany jedynie zgodnie z zasadami fonetyki angielskiej i tak rozumiany. Nie uwzględniono odmienności fonetycznego odczytu w języku polskim i angielskim członu. "4 LIFE" występującego w znakach kolizyjnych, wynikającej z przynależności "4 LIFE" do języka angielskiego oraz podwójnego znaczenia fonetyki cyfry 4 w języku angielskim (foo- znaczy "cztery" i foo-znaczy "dla"). Brzmienie członu "4LIFE" odczytane w języku polskim, tak jak odczytaliby je odbiorcy nieposługujący się angielskim koncentruje się na cyfrze "4" i brzmi zgodnie z pisownią literową cyfry 4 jako cztery, natomiast słowo "life", dla odbiorców towarów brzmi zgodnie z fonetyką odczytu słowa "life". Natomiast brzmienie oznaczenia 4LIFE odczytane w języku angielskim słyszane jest jako "foolajft". Skarżąca zwraca uwagę, że fonetyka jest różna w zależności od znajomości języka angielskiego przez odbiorców na rynku polskim i powodu braku jednoznaczności odczytu fonetycznego nie prowadzi do tożsamych skojarzeń.

- w płaszczyźnie znaczeniowej występują istotne różnice wynikające z przynależności "4 LIFE" do języka angielskiego inaczej przez osoby znające słabo język angielski lub posługujące się tylko językiem polskim. Dla osób znających język angielski znak "4 LIFE" będzie znaczył "DLA ŻYCIA" i tak jest odczytywany przez konsumenta angielskiego i amerykańskiego, natomiast na rynku polskim dla osób posługujących się językiem polskim zrozumiały będzie tylko człon cyfrowy "4" dalszy człon znaku "LIFE" odczytany zgodnie z polską pisownią z powodu braku znaczenia nie powinien być oceniany zgodnie z doktryną prawną. Przyjmując jednak, że istnieje na rynku polskim grupa odbiorców, którzy odczytają prawidłowo znaczenie słowa "LIFE" wskutek użycia go w różnych zwrotach i powiedzonkach, które weszły do polskiej mowy codziennej jak np. hightlife, to i tak treść znaczeniową polski odbiorca zrozumie odmiennie, jako "CZWARTE ŻYCIE" lub "cztery życia" a nie, jako "DLA ŻYCIA".

- w płaszczyźnie wizualnej analiza podobieństwa kolizyjnych znaków obarczona jest błędną metodyką oceny polegającą na porównywaniu osobno części słownej i graficznej znaku spornego, co zaprzecza stanowisku orzecznictwa i doktryny prawnej, że znak słowno-graficzny musi być oceniany całościowo w sensie wrażenia, jakie wywiera na odbiorcach towarów nimi oznakowanych. Skarżąca podnosi, że kompozycja słowno-graficzna znaku skarżącej ma postać zielonego liścia wkomponowanego w człon cyfrowo-literowy "4 LIFE" w postaci grubych prostych klockowych liter i cyfry "4" w ekspansywnej mocno niebieskiej barwie, co sprawia, że oznaczenia kolizyjnych znaków w płaszczyźnie graficznej różnią się, ponieważ grafika jest elementem odróżniającym kolizyjne znaki.

Co do podobieństwa towarów w klasie 05 i usług w klasie 38 zarzut skarżącej dotyczy pominięcia zaleceń europejskiego orzecznictwa wspólnotowego, wskazujących na konieczność uwzględnienia w ocenie podobieństwa towarów i usług kryteriów w postaci odmiennego charakteru towarów i usług, ich odmiennego przeznaczenia oraz odmiennego sposobu ich używania (wyrok SPI z 24 września 2008, sygn. T-l 16/06 "O Store", stanowisko doktryny prawnej wynikające ze wspólnotowego orzecznictwa europejskiego przedstawione w publikacji M. Trzebiatowski, pt. Znak towarowy dla eksportu (importu) Rzecznik patentowy nr 2/2009 str.25.) Różnice te polegają na odmiennym charakterze towarów; materialnym dla kl. 05 i niematerialnym dla usług w kl. 38, odmiennym przeznaczeniu, które dla towarów kI. 05 polegają na konsumpcji towarów w celach leczniczych a dla usług w kI. 38 polegają na pomocy świadczonej przy zakupie towarów przez sprzedawcę działającego przez internet lub przez telefon. Odmienny jest także sposób używania, który dla towarów w kl. 05 polegają na konsumpcji bezpośredniej towaru, a dla usług kl. 38 polega na uzyskaniu informacji o towarze, w celu jego zakupu, poprzez witrynę internetową lub przez telefon od konsultanta - sprzedawcy. Jednocześnie skarżąca podkreśla, iż zakres ochrony spornego znaku pokrywa się z zakresem działalności skarżącej wpisanym do KRS. Przywołując orzecznictwo polskie i europejskie skarżąca podnosi, że system klasyfikacji nicejskiej odgrywa nie tylko rolę porządkową. Ma on znaczenie, zgodne ze stanowiskiem doktryny prawnej, przy ustalaniu wykładni przepisów, które określają funkcje znaku towarowego i wyznaczają zakres jego ochrony.

Uzasadniając zarzut naruszenia wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowany w art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173 poz. 1807 ze zm.) strona stwierdza, iż zakres spornego prawa ochronnego A jest zgodny z zakresem działalności firmy skarżącej zarejestrowanej w KRS oraz przedstawionymi dowodami na okoliczność prowadzenia działalności handlowej od 1997 r.

Ponadto strona podnosi w skardze, iż doszło do:

- naruszenia zasad procedury postępowania administracyjnego wynikających z k.p.a., zasad równości uczestników z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz sprawiedliwości proceduralnej wynikającej z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez wszczęcie przez Urząd Patentowy RP postępowania unieważniającego prawo ochronne skarżącej w oparciu o przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., naruszenie zasad procedury postępowania zawartej w art. 61 § 2 k.p.a. oraz art. 10 § 2 k.p.a.,

- naruszenia "stanowiska zawartego w orzecznictwie Sądu Najwyższego" (sygn. akt IV CSK 346/06), że jedynie w szczególnych sytuacjach procesowych o wyjątkowym charakterze sąd powinien korzystać ze swego uprawnienia do inicjatywy dowodowej. Natomiast skarżąca nie została powiadomiona przez Urząd Patentowy RP w postępowaniu spornym o wszczęciu postępowania o unieważnienie w oparciu o art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., co pozbawiło ją prawa do zajęcia stanowiska, zarówno w toku postępowania spornego jak i przed wydaniem decyzji przez Urząd Patentowy RP.

Kwestionując rozstrzygnięcie o kosztach postępowania skarżąca wniosła o uchylenie przyznanej kwoty 2000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w szczególności z powodu niestawienia się pełnomocnika drugiej strony na rozprawę w Urzędzie Patentowym RP w dniu [...] listopada 2008 r., nadsyłania przy pismach procesowych dowodów nie dotyczących okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w ilościach wywołujących celowo wielowątkowość i zaciemnienie istoty sprawy, rozszerzenia podstawy o przepis art. 132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. w sposób niezgodny z przepisami k.p.a., celowo naruszający interes skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Uczestniczka postępowania spółka a. pod nazwą "L." wniosła o oddalenie skargi i poparła stanowisko Urzędu Patentowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Przedmiotem skargi jest decyzja unieważniająca prawo ochronne na słowno-graficzny znak towarowy "4 LIFE" udzielone na rzecz skarżącej z pierwszeństwem od dnia [...] grudnia 2004 r. Zarejestrowany znak przeznaczony został do oznaczania usług w klasach 16, 38 tj: wydawnictwa, periodyki fachowe, plakaty, broszury, ulotki, informacyjne z zakresu dietetycznych środków spożywczych i kosmetyków poprawiających zdrowie, kondycję fizyczną, witalność; przesyłanie informacji tekstowej i obrazowej za pośrednictwem internetu oraz łączy telekomunikacyjnych w zakresie sprzedaży dietetycznych środków spożywczych, suplementów żywieniowych i kosmetyków poprawiających zdrowie, witalność oraz kondycję fizyczną.

Urząd Patentowy zaskarżoną decyzją uznał, że rejestracja została dokonana z naruszeniem przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Celem cytowanego przepisu jest uniemożliwienie kolizji z prawami ochronnymi do znaków towarowych identycznych lub podobnych udzielonymi z wcześniejszym pierwszeństwem, a przeszkoda udzielenia prawa ochronnego zachodzi w razie łącznego spełnienia dwóch przesłanek tzn.

1) gdy badane znaki są identyczne i służą do oznaczania towarów podobnych lub są podobne i służą do oznaczania towarów identycznych lub są podobne i służą do oznaczania podobnych towarów oraz

2) gdy we wskazanych wyżej sytuacjach używanie znaków może powodować u odbiorców towarów tymi znakami oznaczonych błąd obejmujący, jak to określił ustawodawca, "w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym".

Badanie podobieństwa znaków towarowych rozpocząć należy od rozstrzygnięcia kwestii wstępnej, a mianowicie od dokonania oceny czy towary lub usługi, oznaczaniu których służyć ma znak towarowy są identyczne lub podobne. Wykluczenie tej przesłanki, w razie zarzutu naruszenia przy udzieleniu prawa ochronnego art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., czyni dalsze badanie podobieństwa znaku niezasadnym.

W przedmiotowej sprawie Urząd Patentowy ocenił, iż towary i usługi, dla oznaczania których przeznaczone zostały przeciwstawione sobie znaki, są podobne. Taki wniosek organu jest w ocenie Sądu całkowicie uzasadniony. Zarówno przecież towary i usługi składającej sprzeciw spółki z klas 5 i 35; suplementy diety do zastosowania medycznego, suplementy diety i dodatki żywieniowe wliczając witaminy, preparaty ziołowe, mineralne, enzymy i preparaty wzmacniające i stymulujące układ immunologiczny; usługi biznesowe, w tym organizacja dystrybucji, umowy franszyzy oraz wielopoziomowe usługi marketingowe związane z dostarczaniem suplementów diety i dodatków żywieniowych oraz produktów do pielęgnacji ciała, skóry i włosów; informacja i usługi doradcze związane z wcześniej wymienionymi usługami, jak też towary i usługi skarżącej - wydawnictwa, periodyki fachowe, plakaty, broszury, ulotki, informacyjne z zakresu dietetycznych środków spożywczych i kosmetyków poprawiających zdrowie, kondycję fizyczną, witalność; przesyłanie informacji tekstowej i obrazowej za pośrednictwem internetu oraz łączy telekomunikacyjnych w zakresie sprzedaży dietetycznych środków spożywczych, suplementów żywieniowych i kosmetyków poprawiających zdrowie, witalność oraz kondycję fizyczną stanowią uzupełniającą się grupę towarów/usług, których wspólną cechą jest, jak słusznie uznał Urząd Patentowy, ten sam rodzaj, przeznaczenie oraz krąg potencjalnych odbiorców, odbiorców dbających o zdrowie i kondycję fizyczną. Rzeczą oczywistą jest, że osoba przywiązująca wagę do kondycji fizycznej będzie zainteresowana zarówno fachową informacją na ten temat, jak również zakupem stosownych preparatów. Dlatego też zasadnie organ uznał, że ww. towary/usługi przeciwstawianych znaków mają charakter komplementarny i bez wpływu na to podobieństwo pozostaje kwestia, iż te towary i usługi znajdują się w innych klasach towarowych, aniżeli towary i usługi przeciwstawionych znaków, ponieważ przedmiotem oceny podobieństwa są usługi i towary, a nie same klasy towarowe lub usługowe. Natomiast pozbawiona znaczenia jest argumentacja skarżącej, że odmienny jest charakter towarów; materialny dla klasy 5 i niematerialnym dla usług w klasie 38, jak również w tej kwestii nie ma znaczenia okoliczność, że zakres ochrony spornego znaku pokrywa się z zakresem działalności skarżącej wpisanym do KRS. Podobnie, unieważnieniu znaku nie stoi na przeszkodzie fakt prowadzenia sprzedaży przez skarżącą towarów na rynku polskim już od 1997 r.

Ustalenie podobieństwa towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami prowadzi do konieczności zbadania podobieństwa samych znaków - znaku spornego słowno-graficznego "4 LIFE" chronionego od dnia [...] grudnia 2004 r. i znaków przeciwstawionych słownych "4 LIFE" chronionego w Polsce od dnia [...] października 2001 r. nr B oraz wspólnotowego nr C. chronionego od dnia [...] czerwca 2002 r.

Za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że znaki powinny być oceniane jako całość ze zwróceniem uwagi na elementy zbieżne, ponieważ to one decydować będą o podobieństwie znaków. Argumentacja wskazana przez Urząd Patentowy znajduje uzasadnienie zarówno we wskazanej podstawie materialnoprawnej rozstrzygnięcia, a także w poglądach komentatorów ustawy Prawo własności przemysłowej, iż "Jedna z powszechnie przyjętych reguł stanowi, że podobieństwo znaków ocenia się według cech wspólnych, a nie według występujących w nich różnic. Zatem różnice nie wykluczają podobieństwa znaków. Gdy różnice są dominujące - ryzyko pomyłki jest mało prawdopodobne a zatem podobieństwo w rozumieniu ustawy nie zachodzi. Gdy dominują cechy wspólne, to choć różnice istnieją, kupujący może być wprowadzony w błąd, a zatem można mówić o podobieństwie uzasadniającym postawienie zarzutu naruszenia prawa do znaku oryginalnego" (U. Promińska (red.): Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2004, s. 261). Stanowisko doktryny wyraża także M. Kępiński, który przy dokonywaniu analizy sugeruje uwzględniać "ogólne wrażenie, jakie oba porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcę. Zasada ta opiera się na spostrzeżeniu, że dla nabywcy decydujące znaczenie mają zbieżne elementy obu oznaczeń. Jest to usprawiedliwione z psychologicznego punktu widzenia, gdyż nabywca zachowuje w pamięci jedynie ogólny zarys oznaczenia, którego poszukuje. Kieruje się więc przy wyborze jedynie pewnymi przewodnimi elementami oznaczenia, z pominięciem odrębnych rozbieżności" (M. Kępiński: Niebezpieczeństwo wprowadzania w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów w prawie znaków towarowych, nr 28, s. 48). Zasada, iż dla odbiorców priorytetowe znaczenie mają zbieżne cechy oznaczeń, a nie występujące pomiędzy nimi różnice, znalazła także potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 28 marca 2002 r. w sprawie znaku towarowego "Królewska para", sygn. akt II SA 27778/01, wyrok WSA z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie znaku towarowego "Terravita", sygn. akt 6 II SA 1017/02, czy wyrok WSA w Warszawie w sprawie "Audiotele", sygn. akt VI SA/Wa 2082/05, LEX nr 198473).

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skargi w przedmiocie dokonanej przez organ oceny znaków z punktu widzenia płaszczyzny fonetycznej, wizualnej i znaczeniowej Sąd uznał, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Niewątpliwie identycznym elementem obu znaków jest cyfra "4" i " słowo "life". Należy podzielić przy tym stanowisko organu, że w znaku skarżącej, który został zarejestrowany jako znak słowno-graficzny elementem dominującym jest napis: "4 LIFE". Została tu użyta gruba czcionka, na tle której zielone listki mają znaczenie podrzędne. Dlatego też, wbrew twierdzeniom skarżącej, podobieństwo przeciwstawionych znaków wynika z faktu, iż wiodący, dominujący element słowny znaku spornego i znaków przeciwstawionych są tożsame. W przedmiotowej sprawie, gdy znaki przeznaczone są do oznaczania towarów podobnych, możliwość błędu odbiorcy towaru co do producenta jest realna i musi prowadzić do wniosku, iż znaki nie mogą koegzystować na jednym rynku.

Porównywane znaki są także identyczne w płaszczyźnie fonetycznej i znaczeniowej, niezależnie od tego czy odbiorca zna język angielski czy też nie. Mogą być zatem odczytywane prawidłowo jako "for lajf", bądź też 4 (cztery) lajf lub fonetyczne przez osoby nie znające angielskiego jako "life". Będą one tłumaczone w sposób prawidłowy jako: na życie lub też mogą być tłumaczone, jak to wskazał Urząd Patentowy jako na całe życie, dla zdrowia lub też, jak chce skarżąca "czwarte życie" . Ponieważ znak "4 LIFE" w warstwie słownej ma charakter fantazyjny zatem zarzuty strony skarżącej odnośnie braku zdolności odróżniającej oznaczeń cyfrowych są w tym zakresie całkowicie niezasadne.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących zarówno naruszenia Konstytucji RP, jak też ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W tym aspekcie sprawy unieważnienie znaku towarowego nie pozbawia skarżącej wykonywania działalności gospodarczej w zakresie jaki ma zapisany w KRS lecz z drugiej strony zakres działalności spółki zapisany w KRS sam przez się nie uprawnia jej do używania oznaczeń identycznych lub podobnych do oznaczeń innych podmiotów zarejestrowanych z wcześniejszym pierwszeństwem.

Odnosząc się do zarzutów natury proceduralnej Sąd uznał, że również brak jest uzasadnionych podstaw do ich uwzględnienia. Z akt sprawy niezbicie wynika, że skarżąca została prawidłowo poinformowana o wniesieniu sprzeciwu i doręczono jej odpis sprzeciwu, a więc została tym samym zawiadomiona o wszczęciu postępowania. W tej sytuacji organ nie naruszył przepisów art. 10 k.p.a. oraz art. 61 § 4 k.p.a. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 r., na której skarżąca była obecna, a. spółka sprecyzowała także swój zarzut z art. 132 ust. 2 pkt 2 , który wcześniej był sygnalizowany w sprzeciwie poprzez podkreślanie istniejącego podobieństwa między przeciwstawionymi znakami w zakresie warstwy słownej oraz wskazywanie na identyczność brzmienia porównywanych znaków towarowych oraz podobny zakres działalności, co może być odczytane i zrozumiane przez przeciętnego odbiorcę jako odmiana znaku wcześniejszego.

Bezzasadny jest także zarzut skarżącej pod adresem rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. Koszty postępowania w sprawie prawidłowo rozstrzygnięto w oparciu o art. 256 ust. 2 p.w.p. oraz art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Wbrew twierdzeniom skarżącej w tej kwestii nie ma znaczenia fakt nieobecności pełnomocnika strony przeciwnej na jednej z rozpraw bowiem w tym zakresie żaden przepis prawa nie pozbawia strony prawa do żądania zwrotu kosztów z tej przyczyny.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił przekonania skarżącej co do naruszenia przez Urząd Patentowy prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.; dokonana przez organ analiza podobieństwa towarów oraz znaków została dokonana wszechstronnie i prawidłowo bez naruszenia przepisów procesowych. Urząd Patentowy RP przy wydaniu zaskarżonych decyzji administracyjnych w sprawie unieważnienia prawa ochronnego co do zasady uwzględnił wszelkie rygory procedury administracyjnej, określające jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Zdaniem Sądu, organ w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił w tym postępowaniu cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a w szczególności uzasadnił wyczerpująco swoje rozstrzygnięcie według wymagań przewidzianych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.