Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2161/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 3-7, art. 14, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2, art. 91
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 t.j. ze zm., dalej jako "O. p."), w związku z art. 2 ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 t.j. z późn. zm., dalej jako "u.g.h."), wymierzył [...] (dalej: skarżący) karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] grudnia 2013 r. w toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celni ustalili, iż w [...] mieszczącym się przy ul. [...] w [...], w którym działalność prowadzi skarżący, znajdują się urządzenia [...] o numerze [...] i [...] bez numeru, bez wymaganego zezwolenia. Funkcjonariusze przeprowadzili eksperyment w celu ustalenia czy urządzenia są automatem do gry, na którym można uzyskać wygraną, a gra zawiera element losowy.

Ustalenia poczynione w toku kontroli stały się podstawą wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na tym automacie poza kasynem gry. Organ stwierdził, że badane urządzenie wyczerpuje definicję automatu z art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych w oparciu o wyniki przeprowadzonego eksperymentu. Organ ustalił, że na automatach nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy – grający nie ma wpływu na wynik gry, a wynik zależy od przypadku, losu, szczęścia.

Za urządzającego gry uznano skarżącego. Z treści umowy najmu wynikało, że strona posiada tytułu prawny do władania lokalem umożliwiającym zainstalowanie w nim urządzeń do gier. W analizowanej umowie zawarto również postanowienie, że wynajmujący zapewni na swój koszt energię elektryczną niezbędną do zasilania urządzeń oraz umożliwi klientowi lokalu swobodny dostęp do urządzeń i ich eksploatacji w godzinach otwarcia lokalu.

Za bezzasadny organ uznał zarzut wydania decyzji bez uprzedniego zwrócenia się do Ministra Finansów o rozstrzygnięcie o charakterze gier urządzanych na przedmiotowych urządzeniach. Zdaniem organu odwoławczego to na stronie spoczywał ciężar dowodowy w tym zakresie.

Za bezzasadne organ uznał również żądanie umorzenia postępowania jako bezzasadnego. Podkreślono, że przepis art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie był podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 nie był przepisem technicznym, który podlegałby obowiązkowi notyfikacji.

Skarżący w odwołaniu wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut dotyczący wydania zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów charakteru gry w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem organu to na podmiocie a nie na organie spoczywa obowiązek wystąpienia o rozstrzygnięcie do Ministra.

Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że gry urządzane na przedmiotowym automacie, były grami w rozumieniu ustawy o grach hazardowych i ich urządzanie odbywało się z naruszeniem przepisów ustawy. W ocenie organu odwoławczego ustalenia funkcjonariuszy wskazują również, że gry były urządzane w celach komercyjnych, tzn. dla osiągnięcia zysku przez urządzającego. Bębny w urządzeniach przesuwały się z góry w dół i po chwili zatrzymywały się samoczynnie bez udziału gracza. Na urządzeniu [...] wygrana w postaci punktów mogła być poddawana ryzyku. Urządzenie posiadało również możliwość prowadzenia gry w trybie automatycznym. Ustalenia kontrolujących zostały potwierdzone przez biegłego [...], który stwierdził, że badane urządzenia są urządzeniami elektronicznymi, sterowanymi przez wbudowane komputery z dedykowanymi oprogramowaniami pełniącymi funkcję generatorów losowych, symulujące gry na automatach bębnowych oraz gry karciane. W opinii biegłego wskazane zostało również, że wygrane w grach dodawane są do posiadanych środków i mogą być wykorzystane do prowadzenia kolejnych gier, co odpowiada definicji wygranej rzeczowej z art. 2 ust. 4 ustawy.

W ocenie organu odwoławczego urządzenia realizowały wygrane rzeczowe polegające na możliwości przedłużenia czasu gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Organ nie miał ponadto wątpliwości, co do tego, że gry były organizowane w celach komercyjnych i posiadały charakter losowy.

Skorzystanie w postępowaniu z opinii biegłego organ odwoławczy uznał za dopuszczalne i wskazał, że opinia ta podlegała swobodnej ocenie organów jako dowód. Pomimo braku udziału strony przy przeprowadzaniu opinii organ umożliwił stronie możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Strona mogła się również zapoznać z materiałem dowodowym sporządzonym podczas kontroli w lokalu skarżącego. Bezzasadny był również wniosek o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego. Zdaniem organu wszystkie okoliczności zostały już dostatecznie wyjaśnione innymi dowodami.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut braku notyfikacji przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych. Przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie należy bezpośrednio utożsamiać z art. 14 ust. 1 tej ustawy, brak jest bowiem w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. odniesienia do art. 14 ust. 1 u.g.h. Zdaniem organu przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. odnosi się do tych podmiotów, które działają legalnie, tzn. na podstawie zezwolenia, po wygaśnięciu którego będą musiały przenieść swoją działalność do kasyn gry. W ocenie organu II instancji przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w przedmiotowej sprawie nie podlegały obowiązkowi notyfikacji.

Organ II instancji stwierdził, że skarżący był niewątpliwie urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, co znajduje potwierdzenie w umowie z dnia [...] grudnia 2013 r. Z treści umowy wynikało, że skarżący oddał [...] w najem 3 m2 powierzchni operacyjnej w zamian za czynsz [...] zł miesięcznie. Jak wynika z umowy skarżący był zobowiązany do dostarczania energii elektrycznej do zasilania automatów oraz zapewnienia swobodnego dostępu klientom lokalu w celu eksploatacji urządzeń. Zdaniem organu odwoławczego skarżący swym zachowaniem umożliwił gry na automatach. Organ podkreślił również, że z zeznań pracownika skarżącego wynika, iż nie wypłaca pieniędzy, tylko kasuje liczniki oraz posiada klucz do kasowania liczników w automacie [...].

Za bezzasadny organ uznał również zarzut podwójnego karania.

W skardze z dnia [...] września 2015 r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jednocześnie zarzucając naruszenie:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na bezzasadnym i sprzecznym ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym ustaleniu, iż skarżący "urządzał" grę na automatach,

2. naruszenie art. 2 ust 6 u.g.h. poprzez uznanie że gry mają charakter gier hazardowych mimo braku uprzedniego wydania decyzji przez Ministra Finansów

3. naruszenie art. 122, 123 i 180, 187, 191, 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1$ ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm), zwana dalej "o.p.", poprzez niepodjęcie wszelkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, oraz przez oddalenie wniosków dowodowych strony, a także przez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

4. naruszenie art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h. oraz art. 89 ust 2 pkt 2 u.g.h. poprzez ich zastosowanie, mimo braku podstaw;

5. naruszenie art. 2 oraz art. 7 i 8 ust 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez oparcie orzeczenia na przepisie art. 89 ust 1 pkt 2, oraz art. 89 ust pkt 2 ustawy o grach hazardowych, stojących w sprzeczności z przepisem art. 2 Konstytucji RP, oraz poprzez niezastosowanie wprost przepisów Konstytucji mimo normy prawnej art. 8 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja organu II instancji o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Z ustaleń faktycznych organów wynikało, że do sklepu skarżącego wstawiono dwa automaty do gier: [...] numer [...] oraz [...] bez numeru.

W świetle art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry i urządzanie takich gier jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., według którego grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.g.h., karze pieniężnej podlega: urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry (pkt 1); urządzający gry na automatach poza kasynem gry (pkt 2); uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia (pkt 3). Stosownie z kolei do postanowień art. 89 ust. 2 u.g.h., wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa: w ust. 1 pkt 1 - wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej gry (pkt 1); w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu (pkt 2); w ust. 1 pkt 3 - wynosi 100% uzyskanej wygranej (pkt 3). Zgodnie z art. 90 u.g.h., kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa (ust. 1). Karę pieniężną uiszcza się w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 91 powołanej ustawy, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W sprawie niniejszej nie było sporne, że skarżący nie legitymował się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jego działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazał, że przed udostępnieniem urządzenia grającym zadośćuczynił obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowane automaty były automatami do gier w rozumieniu nowej ustawy o grach hazardowych.

Charakter automatów kontrolujący ustalili zgodnie z przeprowadzonym eksperymentem. Przeprowadzenie dowodu z eksperymentu znajdowało swoją podstawę prawną w treści art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 990 t.j. ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusze wykonujący kontrole są uprawnieni do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. Przeprowadzenie zatem dowodu z eksperymentu nie było sprzeczne z prawem i przyczyniało się do wyjaśnienia sprawy.

Niezależnie od powyższego biegły sądowy powołany w sprawie karnoskarbowej w swojej opinii wskazał, że gry prowadzone na urządzeniach mają charakter losowy, końcowy układ symboli nie zależy od zręczności gracza – ma charakter wyłącznie losowy, a oprogramowanie automatów zawiera generator losowy. Czas gry oraz jej wynik nie jest uzależniony od zręczności gracza.. W tym kontekście przypomnieć należy, że zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z kolei z art. 181 O.p., dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Treść przytoczonego przepisu w sposób dobitny świadczy o tym, że w postępowaniu podatkowym dopuszcza się odstępstwo od zasady bezpośredniości, a stan faktyczny może zostać ustalony na podstawie dowodów przeprowadzonych w innym postępowaniu.

Nie budzi zatem zastrzeżeń Sądu twierdzenie organów obu instancji, oparte między innymi na wynikach eksperymentu i dołączonych do akt sprawy opiniach biegłego sądowego, dotyczącej przedmiotowego automatu, że ujawnione w lokalu urządzenia są automatami do gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, gdyż cechuje je cel komercyjny, gry mają charakter losowy, a gracz nie ma wpływu na końcowy wynik gry.

Odnosząc się w tym miejscu do stawianych zarzutów, że wyłącznie Minister Finansów może w drodze decyzji ustalić co jest, a co nie jest grą na automatach podzielić należy pogląd NSA, zaprezentowany w wyroku z 5 listopada 2015 r., sygn. II GSK 2032/15, że decyzja Ministra Finansów wydawana jest na wniosek strony przede wszystkim w sytuacji, kiedy strona ta dopiero zamierza podjąć przedsięwzięcie i chce mieć pewność co do jego charakteru, a co za tym idzie posiadać wiedzę, czy będzie ono podlegać uregulowaniom ustawy. Brak decyzji Ministra Finansów nie stanowi przeszkody w rozstrzygnięciu sprawy o wymierzenie kary pieniężnej, na podstawie w art. 89 ust. 1 u.g.h. W toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej organ służby celnej, aby zastosować sankcję, nie jest zobligowany do uzyskania decyzji Ministra Finansów wydanej na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., a brak takiej decyzji nie stanowi o naruszeniu powołanego przepisu. Zauważyć trzeba, że art. 2 ust. 7 u.g.h. nie daje organowi celnemu legitymacji do zainicjowania postępowania przed Ministrem Finansów.

W rozpatrywanej sprawie strona nie wykazała, aby przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia w zakresie urządzania gier na automacie, albo w toku jego realizacji, wystąpiła do Ministra Finansów o wydanie decyzji w trybie art. 2 ust. 6 u.g.h. Organy celne prawidłowo natomiast uznały, że załatwienie sprawy w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia Ministra Finansów. Nie doszło w tej sytuacji do naruszenia art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h.

Istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było również ustalenie, czy organ celny miał uprawnienie do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. w sytuacji, gdy przepis ten nie był notyfikowany Komisji Europejskiej. Okoliczność braku notyfikacji ww. przepisu pozostaje bowiem poza sporem.

Należy wskazać, że w sentencji uchwały z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela tezy przytoczonej uchwały i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego. Przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. statuuje ogólną moc wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby, albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

W świetle ww. uchwały nie ulega wątpliwości, że bezzasadne są argumenty skarżącego zmierzające do wykazania, że skarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej Dyrektywie, nie mogą być stosowane. W tej sytuacji w ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy przekazanych wraz ze skargą, stanowi wystarczającą podstawę do nałożenia na skarżącego kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, czyli z naruszeniem przepisów u.g.h. W związku z tym organ - zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. - wymierzył skarżącemu karę, której wysokość ustalono zgodnie z treścią art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Gdy chodzi natomiast o zagadnienie odnoszące się do ustalenia podmiotu, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność administracyjna za popełnienie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry, to za nie bez znaczenia uznać należy okoliczność, że w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry". Tego rodzaju zabieg służący identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać.

Z powyższego wynika, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić należy więc, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, nie zaś karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje zatem w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.

Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ wynika, że skarżący zgodził się na wstawienie automatów należących do [...] do jego lokalu na podstawie umowy najmu 3 m2 powierzchni operacyjnej. Skarżący natomiast obowiązany był do zapewniania energii elektrycznej niezbędnej do funkcjonowania urządzeń, jak i umożliwienia klientom dostępu do urządzeń i ich eksploatacji w godzinach otwarcia lokalu. Do obowiązków pracownika skarżącego należało kasowanie liczników w automatach oraz włączanie i wyłączenie urządzeń. Pracownica skarżącego dysponowała kluczem do resetowania automatów. Ponadto jak wynika z zeznań świadka skarżący opróżniał automaty z pieniędzy, zasilał je oraz dokonywał drobnych napraw.

Z powyższego wynika, że skarżący nie tylko udostępnił powierzchnię w swoim lokalu pod automaty do gry, ale również zobowiązał się do ich obsługi i zapewnienia prawidłowego przebiegu gry. Swoim zachowaniem skarżący zarówno udostępnił lokal do zamontowania urządzeń, przystosowania go do tego rodzaju działalności, następnie umożliwił dostęp do automatów nieograniczonej liczbie graczy, zobowiązując się do utrzymania automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie związane z obsługą urządzeń, wyczerpując tym samym desygnat pojęcia "urządza". Zwrócić należy także uwagę, że – zgodnie z umową – skarżący obowiązany był do naprawienia szkody poniesionej z jego winy w dochodach najemcy. Obie strony umowy były więc zainteresowane, by zainstalowane w sklepie skarżącego automaty funkcjonowały. De facto dla klientów sklepu automaty stanowiły elementy jego wyposażenia, podnosząc jednocześnie atrakcyjność lokalu. Funkcjonowanie w sklepie automatów leżało więc także w interesie skarżącego, który oprócz czynszu mógł oczekiwać zwiększonego zainteresowania lokalem i jego ofertą.

W konsekwencji, wbrew zarzutom skargi, skarżący podlegał karze pieniężnej, jako urządzający gry. Formalnie zawarta umowa najmu oznaczała bowiem swego rodzaju porozumienie co do wspólnego przedsięwzięcia w zakresie urządzania gier na automatach w lokalu skarżącego i partycypowania w czerpanym z tego dochodzie.

W świetle powyższego Sąd uznał, że organy celne nie naruszyły przepisów prawa materialnego, przez zastosowanie wobec skarżącego art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. O uznaniu strony za podmiot urządzający gry na automacie jednoznacznie świadczy jej istotny udział w procesie urządzania gier na automacie. Z akt sprawy wynika bowiem, co nie jest kwestionowane, że skarżący wynajął powierzchnię użytkową w celu prowadzenia gier, w tym gier na automatach losowych. Nie sposób pominąć, że skarżący przyjął na siebie obowiązki związane nie tylko z udostępnieniem powierzchni, ale również związane z koniecznością czynnego uczestnictwa w urządzaniu gier. Mając na uwadze całokształt ustalonych w sprawie okoliczności organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na przedmiotowym automacie, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Nie można natomiast przyjąć, że umowa łącząca strony była wyłącznie typową umową najmu a obowiązki, które na mocy tej umowy przyjął na siebie skarżący oraz czerpanie zysku z użytkowania spornych automatów, wskazują jednoznacznie na czynny udział strony w urządzaniu gier, w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

W konsekwencji skarżący podlegał karze pieniężnej, jako urządzający gry.

Oceny Sądu w niniejszej sprawie nie zmieniają również podnoszone przez skarżącego wątpliwości co do zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych, co stało się podstawą pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego do Trybunału Konstytucyjnego. Pytanie NSA dotyczyło przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Trybunał Konstytucyjny nie podzielił wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzając w wyroku z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt P 4/14, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia reguł postępowania dowodowego. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w tej sprawie nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Ocena ta została dokonana z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz została poparta przekonującą argumentacją. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skarżącego, że nie miał możliwości czynnego udziału w sprawie. Skarżący był zawiadamiany o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i wypowiedzenia się co do niego. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut, że organ nie podjął wszelkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy z uwagi na oddalenie wniosków dowodowych strony. W ocenie Sądu organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie należycie go ustaliły.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za prawidłowe ustalenie przez organy celne podstawy faktycznej zaskarżonych rozstrzygnięć i przyjął je jako własną faktyczną podstawę rozstrzygnięcia, w ramach sądowej kontroli zaskarżonej decyzji (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., o sygn. akt II FPS 8/09; dostępna na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w toku postępowania prowadzonego w sposób zgodny z przepisami Ordynacji podatkowej. Organy nie dopuściły się żadnych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd przyjął, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające konieczność wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji