Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1159/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner spr. Sędziowie: NSA Wiesław Kisiel WSA Tadeusz Wołek Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2006 r. sprawy ze skarg V. S.A. w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 27 maja 2003 r. Nr : [...] z dnia 28 maja 2003 r. Nr : [...] z dnia 28 maja 2003 r. Nr : [...] z dnia 28 maja 2003 r. Nr : [...] z dnia 28 maja 2003 r. Nr : [...] z dnia 29 maja 2003 r. Nr : [...] z dnia 29 maja 2003 r. Nr : [...] z dnia 29 maja 2003 r. Nr : [...] w przedmiocie zwrotu cła 1. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej V. S.A. w K. koszty postępowania w kwocie 4.511,09 ( cztery tysiące pięćset jedenaście złotych dziewięć groszy ).


UZASADNIENIE

Skarżąca "V." Spółka Akcyjna w K. wnioskami z dnia [...] i [...] marca 2002 r. wniosła o zwrot należności celnych uiszczonych według następujących zgłoszeń celnych:

1. SAD [...] z dnia [...].04.1999 r.

2. SAD [...] z dnia [...].05.1999 r.

3. SAD [...] z dnia [...].05.1999 r.

4. SAD [...] z dnia [...].04.1999 r.

5. SAD [...] z dnia [...].04.1999 r.

6. SAD [...] z dnia [...].04.1999 r.

7. SAD [...] z dnia [...].04.1999 r.

8. SAD [...] z dnia [...].04.1999 r.

W uzasadnieniu złożonych wniosków skarżąca podniosła, że objęte w/w zgłoszeniami celnymi skanery stacjonarne służące do skanowania tekstów i obrazów, które następnie przy pomocy komputera są przetwarzane na formę elektroniczną były zaklasyfikowane do kodu PCN 8471 90 00 0 Taryfy celnej ze stawką celną konwencyjną 5%, co było zgodne z Wyjaśnieniami do Taryfy celnej, opublikowanymi w Monitorze Polskim Nr 76, poz. 915 z 1997 r. Na wniosek skarżącej Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu 15 lipca 1999 r. wydał Wiążącą Informację Taryfową nr 100/1999/84, zgodnie z którą przedmiotowy towar zaklasyfikowano do kodu PCN 8471 60 90 0 ze stawką celną zawieszoną (w dacie importu) 0%.

Wnioski skarżącej zostały rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Celnego II w K., który decyzjami z dnia [...] marca 2003 r. odmówił zwrotu uiszczonego cła.

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzjami z dnia 27, 28 i 29 maja 2003 r., po rozpatrzeniu odwołań skarżącej od w/w decyzji, utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 i art. 85 Kodeksu celnego. W ocenie skarżącej uiszczone przez nią należności celne były nienależne, a odmienne stanowisko Dyrektora Izby Celnej jest sprzeczne z prawem. Wyjaśnienia do Taryfy celnej wydane na mocy Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 września 1997 r. straciło moc prawną jako akt powszechnie obowiązującego prawa i wiązało tylko podległe jednostki organizacyjne, natomiast zgodnie z Konstytucją RP, która weszła w życie w dniu 17 października 1997 r., nie mogło stanowić podstawy prawnej wydanych decyzji.

W odpowiedzi na złożone skargi Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując, że fakt ogłoszenia Wyjaśnień do Taryfy celnej w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" oznacza, że miały one moc wiążącą.

W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, skarżąca podtrzymując żądania skarg podniosła zarzut nieważności zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji z uwagi na niewłaściwość organu, który rozpatrywał wnioski o zwrot cła. Zdaniem skarżącej organem właściwym do rozpatrzenia wniosków w I instancji był Dyrektor Izby Celnej. W szczególności skarżąca zarzuciła, że od dnia 1 maja 2002 r. organem właściwym do spraw o zwrot cła był dyrektor izby celnej, co wynika z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. z 2002 r., Nr 43, poz. 377). Przepisy tego rozporządzenia oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1977 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. z 1977 r. Nr 158. poz. 1050 ze zm.) są przepisami szczególnymi i dlatego § 4, § 5 i § 6 rozporządzenia mają pierwszeństwo przed przepisem art. 279 Kodeksu celnego, który określa właściwość organów celnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270).

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca złożyła wnioski o zwrot cła w dniach [...] i [...] marca 2002 r. W tej dacie obowiązujące przepisy nie regulowały wprost, który organ jest właściwy w sprawie. Nie mniej jednak treść § 4 oraz dalszych Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. z 1997 r., Nr 158, poz.1050) uzasadnia twierdzenie skarżącej, że organem właściwym do rozstrzygania w w/w sprawach był - zgodnie z art. 278 § 2 Kodeksu celnego - Dyrektor Urzędu Celnego jako organ I instancji.

W okresie pomiędzy datą złożenia wniosków o zwrot cła (marzec 2002 r.), a datą ich rozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Celnego (marzec 2003 r.) nastąpiła reforma administracji celnej na mocy ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz.365), która spowodowała zniesienie centralnego organu administracji celnej w sprawach celnych tj. Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz organu administracji państwowej w sprawach celnych tj. dyrektora urzędu celnego (art. 2 ustawy).

Zgodnie z art. 3 w/w ustawy zostały utworzone organy administracji rządowej w sprawach celnych tj. dyrektor izby celnej oraz naczelnik urzędu celnego. Dotychczasowe urzędy celne utworzone na podstawie art. 284 § 3 Kodeksu celnego stały się z mocy prawa izbami celnymi, urzędami obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych - dyrektora izby celnej (art. 6 w/w ustawy). Na mocy w/w ustawy utworzono urzędy celne jako urzędy, o których mowa w art. 284 § 2 Kodeksu celnego, obsługujące organ administracji rządowej w sprawach celnych - naczelnika urzędu celnego.

Stosownie do art. 30 ust. 1 omawianej ustawy postępowania w indywidualnych sprawach wszczętych i niezakończonych przez organy celne przed dniem wejścia w życie ustawy przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie ustawy, przy czym wszystkie już podjęte w postępowaniu czynności pozostają w mocy. W związku z tym należy ustalić, który organ był właściwy w sprawach o zwrot cła od dnia 1 maja 2002 r. albowiem zgodnie z art. 39 ustawa z tym dniem weszła w życie za wyjątkiem art. 2, który wszedł w życie z dniem 30 kwietnia 2002 r.

W ocenie Sądu skoro dotychczasowe urzędy celne stały się z mocy prawa izbami celnymi obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych - dyrektora izby celnej, to właśnie ten organ - dyrektor izby celnej był właściwy do rozstrzygania złożonych przez skarżącą wniosków o zwrot cła.

Powyższe stanowisko jest zgodne z art. 279 § 1 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r., że organami celnymi, stosownie do ich właściwości, są: naczelnik urzędu celnego - jako organ pierwszej instancji, "chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej". Analogicznie w art. 280 Kodeksu celnego określającym zadania dyrektora izby celnej w § 1 pkt 4 tego przepisu ustawodawca powierzył temu organowi rozstrzyganie w I instancji w sprawach celnych określonych w przepisach szczególnych.

Bez wątpienia przepisem szczególnym, o których wyżej mowa, są przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. z 1997 r. Nr 158, poz.1050) ze zmianami wynikającymi z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. z 2002 r. Nr 43, poz. 377), obowiązującymi od dnia 1 maja 2002 r. Zgodnie z § 4 w/w Rozporządzenia wniosek powinien być złożony do dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne. To dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie (§ 5 i 6 w/w Rozporządzenia) i logiczne jest, że to ten właśnie organ rozstrzyga w sprawie. Przyjęcie odmiennego poglądu, a mianowicie, że dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie, które rozstrzyga decyzją naczelnik urzędu celnego, jest nieracjonalne i wbrew przyjętym standardom.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 120, poz.1122) nowelizująca Kodeks celny poprzez dodanie art. 252/1 w brzmieniu "organem właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych przepisami niniejszego działu jest dyrektor izby celnej" nie spowodowało zmiany organu celnego właściwego do rozstrzygania wniosków o zwrot cła, którego tryb postępowania został uregulowany w w/w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. Zmiana Kodeksu celnego w zakresie wyżej wskazanym jedynie doprecyzowała procedurę zwrotu cła.

W związku z tym, że w rozpatrywanych sprawach wnioski skarżącej o zwrot cła zostały rozstrzygnięte decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego II w K., który nie był właściwy w sprawie, a następnie decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w K., należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje rażąco naruszają prawo w zakresie właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, zawsze powoduje nieważność decyzji zgodnie z brzmieniem art. 247 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 z p. zm.) w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Wnioski skarżącej powinien był rozpatrzyć w I instancji Dyrektor Izby Celnej w K., a od tak wydanych decyzji stronie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jest zgodne z zasadą dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym.

Uznając, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów o właściwości, Sąd działając na podstawie art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.