Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1505/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15,19
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2015 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania O. K. (dalej "skarżącej") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], orzekającej o: 1) odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, 2) odmowie udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej, utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy.

II. Stan prawny, poprzedzający wydanie zaskarżonej obecnie decyzji Rady, przedstawia się w sposób następujący:

1. W dniu [...] października 2014 r. skarżąca, obywatelka [...], deklarująca narodowość [...] złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. Wnioskiem objęto również bliskich skarżącej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że swe obawy wiąże z aktualną sytuacją w kraju pochodzenia; pochodzi z D. (woj. [...]) i doświadczała tam niechęci ze strony środowisk [...]. Skarżąca oceniła, że była prześladowana w kraju pochodzenia i była poddana przemocy (kierowano wobec niej groźby), a także nie uczestniczyła w działaniach wojennych.

2. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 roku Szef Urzędu, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680), dalej także "ustawy", odmówił nadania skarżącej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej oraz udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku postępowania skarżąca nie powołała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jej obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska z dnia 28 lipca 1951 r., dotycząca statusu uchodźców.

3. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. skarżąca wniosła do Rady odwołanie od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2015 roku (za pośrednictwem tego organu), ograniczające się do stwierdzenia, że skarżąca nie zgadza się z decyzją Szefa Urzędu.

4. Pismem z dnia [...] marca 2015 roku Rada poinformowała skarżącą o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w trybie art.10 k.p.a. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Rada rozpoznała odwołanie skarżącej od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "k.p.a.".

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:

(I). Powtórna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście uregulowań ustawy prowadzi do wniosku o słuszności stanowiska Szefa Urzędu, że w odniesieniu do skarżącej nie wystąpiły przesłanki do nadania statusu uchodźcy, przewidziane w art.13 ust.1 ustawy, jak też przesłanki do udzielania skarżącej ochrony uzupełniającej, wynikające z art.15 tego aktu. W tej sytuacji istotnie wystąpiły przesłanki do odmowy udzielenia skarżącej wskazanych wyżej form ochrony uzupełniającej, odpowiednio na podstawie art.19 i 20 ustawy.

(II). W odniesieniu do kwestii zasadności odmowy nadania skarżącej statusu uchodźcy Rada wskazała, że:

1. W toku postępowania uchodźczego skarżąca powołała się następujące okoliczności, mające uzasadniać przyznanie ochrony na terytorium RP (stenogram wywiadu ze skarżącą z dnia [...] listopada 2014 roku): (-) w kraju pochodzenia pozostali liczni krewni skarżącej, (-) do Polski wraz z rodziną przyleciała z K., (-) w Polsce przebywa na stałe siostra skarżącej, (-) zasadniczą przyczyną emigracji jest niestabilna sytuacja w kraju pochodzenia – w tym podział według kryterium etno-politycznego pomiędzy jej rodzicami i teściami – nastawionymi [...], (-) skarżąca otrzymywała liczne telefony związane z [...] postawą jej rodziny, (-) ojciec skarżącej angażował się w działalność organizacji [...], która zajmuje się ochroną przed działalnością środowiska związanego z [...] (vide k. 36), (-) sporadycznie skarżąca świadczyła pomoc środowiskom [...], (-) jej emigracja do Polski jest niejako ochroną jej rodziców i teściów przed separatystami, którzy poprzez kontakt z nimi mogliby zidentyfikować miejsce rodziców.

2. Wyczerpujący katalog przesłanek jakie winny być spełnione przez osobę ubiegającą się o nadanie statusu uchodźcy zawiera Konwencja dotycząca statusu uchodźców sporządzona w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. w art. 1 A. W myśl art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osobie, która spełnia przesłanki zawarte Konwencji Genewskiej, nadaje się status uchodźcy. Warunkiem nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy w RP jest zatem wykazanie przez niego uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, cudzoziemiec zaś nie może lub też nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Kluczowa jest przy tym ocena obaw cudzoziemca nie z jego subiektywnego punktu widzenia (tj. tylko w oparciu o stan jego umysłu), ale odniesienie jej do kategorii obiektywnych. W razie ustalenia tą drogą, że obawa przed prześladowaniem cudzoziemca w kraju jego pochodzenia nie istnieje, cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy w RP (art. 19 ust. 1 pkt. 1 ustawy).

W wyroku z 7 marca 2000 r., sygn. akt V SA 1765/99, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że "Konwencja genewska umożliwia ochronę uchodźców, ujmowanych w przepisach tej konwencji, rygorystycznie i wąsko. Nie mieszczą się tu ani wypadki poszukiwania możliwości osiedlenia z przyczyn ekonomicznych, ani legalizacja pobytu z przyczyn osobistych (np. założenie rodziny, integracja w społeczności polskiej). Osiągnięciu tych celów służą inne procedury legalizacyjne, nie zaś postępowanie o nadanie statusu uchodźcy". Z kolei w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2000 r., sygn. akt V SA 1648/99, wskazano, że "obawa przed prześladowaniem musi być uzasadniona. Oznacza to, że nie tylko wewnętrzne przekonanie wnioskodawcy, ale także obiektywne warunki uzasadniają stwierdzenie stanu zagrożenia z powodów wymienionych w Konwencji. Przesłankami przy nadawaniu statusu uchodźcy mogą być konkretne dowody prześladowania albo uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących tworzyć uzasadnioną obawę przed prześladowaniem". W wielu innych wyrokach Sąd stał na stanowisku, że do uwzględnienia w procesie administracyjnym istnienia prześladowań czy obaw przed prześladowaniem nie wystarcza subiektywne odczucie zainteresowanego cudzoziemca przekazane organowi administracyjnemu, lecz niezbędne jest wykazanie za pomocą różnych dowodów, że owe prześladowania i zagrożenia mają w przypadku danego cudzoziemca byt rzeczywisty, rozpoznawalny obiektywnie.

Podkreślenia wymaga przy tym, że powszechne zagrożenie wynikające z wojny lub zakłócenie porządku publicznego nie może zostać uznane za okoliczność przemawiającą za udzieleniem ochrony międzynarodowej w sytuacji, gdy nie istnieje zindywidualizowana obawa prześladowania. Twierdzenie to znajduje odzwierciedlenie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w podobnej sprawie o nadanie statusu uchodźcy, sygn. akt V SA 1765/97 z dn. 6 maja 1998r., Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

3. Rozpatrzenie wniosku skarżącej pociągało za sobą konieczność zbadania ogólnej sytuacji panującej w jej kraju pochodzenia, tj. na [...], ukształtowanej w szczególności takimi wydarzeniami jak: (-) zmiany polityczne, do których doszło na [...] w okresie listopad 2013 r. – maj 2014 r., będące następstwem masowego sprzeciwu społecznego wobec polityki prezydenta [...] W. J., (-) aneksja przez [...] terytorium [...] w marcu 2014 r. oraz antypaństwowa działalność [...] separatystów na wschodnich terenach [...] (w szczególności w obwodach [...] i [...]), która przerodziła się w działania zbrojne – w oparciu o zgromadzone w sprawie opracowania analityczne Rada dokonała szczegółowego omówienia wskazanych wyżej zagadnień.

Analiza aktualnej sytuacji na [...] pozwala na sformułowanie następujących wniosków:

1) Działania militarne i akty przemocy na wschodzie [...] oraz brak gwarancji bezpieczeństwa i stabilności dla ludności tego obszaru, zarówno ze strony separatystów, jak i sił [...], wpłynęły na znaczne pogorszenie się tam sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka. W efekcie, tysiące osób zdecydowało się na ucieczkę z tego obszaru do [...] lub do innych obwodów [...]. Według danych agend ONZ, obecnie na [...] przebywa wielu przesiedleńców wewnętrznych ze wschodniej [...] i z [...];

2) W centralnej, zachodniej, południowa i znacznej części wschodniej [...] całkowitą kontrolę sprawują władze [...]. Sytuacja bezpieczeństwa jest tam stabilna i nie różni się znacząco w zależności od obwodu. Nie toczą się tam obecnie walki zbrojne, nie dochodzi również do poważniejszych incydentów o takim charakterze, choć zdarzają się różnego rodzaju prowokacje, jednak ich liczba zmalała). Sytuacja pod względem praw człowieka na tym obszarze nie zmieniła się znacząco od sytuacji z okresu sprzed wystąpienia konfliktu [...]. Istnieją pewne problemy w tym zakresie, wynikające m.in. z powszechnej korupcji, słabości systemu sądowniczego i organów ścigania, prób ograniczenia wolności słowa itp. To, co charakteryzuje ten obszar, to również duża i stale rosnąca liczba uciekinierów z [...] oraz wschodniej [...], w przypadku których pojawiają się coraz większe potrzeby w zakresie udzielanej im pomocy;

3) Nie można wykluczyć istnienia potencjalnych zagrożeń dla stabilności sytuacji na obszarze obwodu [...] (z uwagi na to, że hipotetycznie obwód ten mógłby stanowić korytarz łączący tereny zajęte przez separatystów z [...]).

4. Do oceny materiału dowodowego niniejszej sprawy znajdują zastosowanie wytyczne przewidziane w Dyrektywie Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i status obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców. Dyrektywa ta stanowi, że:

- w przypadku braku dowodów w sprawie kluczową kwestią jest ocena wiarygodności wnioskodawcy,

- zgodnie z uregulowaniami, w sytuacji, gdy zeznania cudzoziemca nie są poparte żadną dokumentacją można uznać za wiarygodne i wystarczające gdy:

- wnioskodawca poczynił rzeczywisty wysiłek, by uzasadnić swój wniosek,

- wszystkie właściwe elementy będące w posiadaniu wnioskodawcy zostały przedstawione oraz zostało przedstawione wystarczające wyjaśnienie, co do braku innych odpowiednich elementów,

- stwierdzenia wnioskodawcy zostały uznane za spójne i wiarygodne i nie są sprzeczne z dostępnymi szczegółowymi i ogólnymi informacjami dotyczącymi wnioskodawcy,

- wnioskodawca ubiegał się o udzielenie międzynarodowej ochrony w najwcześniejszym możliwym terminie chyba, że może wykazać wystarczający powód, dlaczego tego nie zrobił.

5. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności mogące wskazywać na to, że będzie prześladowana z przyczyn, o których mówi Konwencja Genewska. W szczególności żaden organ państwowy lub organizacja społeczna działające legalnie na terytorium [...] nie podjęły działań na jej szkodę. Strona osobiście nie ubiegała się o pomoc w kraju pochodzenia – w ocenie Rady sytuacja taka nie może zostać uznana za dowód prześladowania ze strony władz kraju pochodzenia. Strona nie wykorzystała możliwości działania legalnego na terytorium kraju pochodzenia. Warto też podkreślić, że w kraju pochodzenia pozostali bliscy cudzoziemki. Ponadto zapewne decyzja o emigracji do Polski wynikała z posiadania wizy uprawniającej do wjazdu na terytorium RP, a także obecności w W. siostry skarżącej. W indywidualnej sytuacji skarżącej trudno nie dostrzec kontekstu ekonomicznego migracji i poszukiwania lepszych warunków do życia w Polsce, nie zaś rzeczywistego schronienia przed prześladowaniami. Warto w tym miejscu przytoczyć wskazówkę dotyczącą odróżnienia uchodźcy od migranta ekonomicznego zawartą w opracowaniu "Zasady i tryb ustalania status uchodźcy UNHCR", która stwierdza: "Migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w definicji dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się w innym miejscu. Może to wynikać z chęci zmiany lub przeżycia przygody, względów rodzinnych lub innych o charakterze osobistym. Jeśli powodem są wyłącznie przyczyny ekonomiczne, to osoba taka jest migrantem ekonomicznym, a nie uchodźcą" (vide str. 24). Można wnioskować, że opuszczenie terytorium skarżąca traktowała jako możliwość poprawy swojej sytuacji materialnej.

(III). Zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia, czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej.

Podstawą do objęcia cudzoziemca ochroną międzynarodową nie jest sytuacja panująca w kraju jego pochodzenia, stan poszanowania praw człowieka i obywatela, poziom oświaty czy opieki zdrowotnej, lecz czy konkretny aplikant wyczerpuje przesłanki ujęte w zamkniętym katalogu przyczyn wymienionych w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim. Konwencja Genewska dotyczącą statusu uchodźców określa przesłanki, jakie winny być spełnione, aby państwo mogło cudzoziemcowi przyznać status uchodźcy. Procedurę i tryb przyznawania ochrony międzynarodowej Konwencja pozostawiła do uregulowania prawu wewnętrznemu państwa przyjmującego aplikanta. Właściwe władze, powołane do określenia statusu uchodźcy lub innej formy udzielenia ochrony międzynarodowej nie mają za zadanie dokonywać osądu warunków, jakie panują w kraju pochodzenia aplikanta. Wiedza o warunkach w kraju pochodzenia jest dla nich - zgodnie z wytycznymi zwartymi w podręczniku UNHCR - jedynie elementem branym pod uwagę przy określaniu wiarygodności Strony. Zasada ta została w pełni i w sposób konsekwentny zastosowana przez organa obu instancji.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że w przypadku reemigracji do kraju pochodzenia strona nie byłaby narażona na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Nie można uznać za wiarygodne, że w przypadku powrotu skarżącej na [...] mogłoby grozić jej orzeczenie kary śmierci, tortury lub nieludzkie traktowanie czy karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenia dla życia i zdrowia.

Skarżąca może podjąć próbę osiedlenia się w innej części [...], która jest krajem jej pochodzenia. Rada ocenia, że nie jest ona poszukiwana przez władze swego kraju. Ponadto w żaden sposób nie uzasadniła niemożności życia w innym miejscu/regionie kraju pochodzenia – oświadczenia dotyczące braku warunków do życia nie brzmią przekonywująco - zatem zgodnie z obowiązującymi tam przepisami jest traktowana na równi z innymi obywatelami [...].

Z tych też względów uznać należy, że skarżąca nie spełnia przesłanek do objęcia jej ochroną uzupełniającą na terytorium RP i zgodnie z art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i należy odmówić jej udzielenia.

(IV). W rozpatrywanej sprawie został wyczerpująco zebrany materiał dowodowy (vide lista materiału dowodowego w uzasadnieniu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców). Skarżąca uczestniczyła w przesłuchaniu statusowym i miała możliwość wskazania na wszelkie istotne okoliczności. Przesłuchanie statusowe skarżącej zostało za jej zgodą przeprowadzone w zrozumiałym dla niej języku. Strona podpisała protokół z przesłuchania jako zgodny z treścią złożonych zeznań. Na zakończenie przesłuchania statusowego skarżąca została pouczona przez oba organy o dyspozycji art. 10 Kpa.

IV. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła do Sądu (za pośrednictwem organu) skargę na decyzję Rady z dnia [...] marca 2015 r., podnosząc przeciwko orzeczeniu odwoławczemu następujące zarzuty:

I. Naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art.77 § 1 k.p.a. w związku z art.7 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, tj. niezebranie materiałów źródłowych, odnoszących się do indywidualnych powodów ubiegania się przez skarżącą o nadanie statusu uchodźcy a Polsce, a zatem niezbadanie, czy z powodu poglądów politycznych skarżącej i pokrewieństwa (poglądów politycznych i działalności rodziców skarżącej oraz jej teściów) skarżąca wraz z mężem i synem jest zagrożona zarówno na terytorium [...], kontrolowanym przez separatystów, jak i na pozostałej części kraju, a także oparcie się nieaktualnych materiałach źródłowych,

b) art.107 § 3 k.p.a. w związku z art.11 k.p.a. poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji oraz art.8 i 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ odwoławczy w sposób rzeczywisty do twierdzeń strony, którym przypisuje on znaczenie w sprawie, tj. indywidualnych powodów ubiegania się przez skarżącą o status uchodźcy,

c) art.15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie po raz kolejny postępowania co do istoty w sprawie nadania statusu uchodźcy, nierozważenie wniosku skarżącej o nadanie statusu uchodźcy w sposób indywidualny oraz poprzez dokonanie odmiennych, niekorzystnych dla skarżącej ustaleń zakresie spełniania przesłanek określonych w art.15 pkt 3 ustawy, a tym samym pozbawienie skarżącej możliwoci wniesienia odwołania w tym zakresie;

2. Naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art.18 ust.2 ustawy w związku z ust.1 poprzez niewzięcie pod uwagę indywidualnych uwarunkowań skarżącej – wbrew treści tego przepisu, podczas gdy uwarunkowania te wskazują w odniesieniu do skarżącej na brak możliwości dokonania wewnętrznej relokacji na terytorium [...],

b) art.13 ust.1 ustawy poprzez niezasadną odmowę nadania skarżącej statusu uchodźcy, pomimo tego, że w razie powrotu do kraju pochodzenia skarżąca jest zagrożona prześladowaniami z racji poglądów politycznych oraz z racji przynależności do rodziny i zwolenników i przeciwników separatystów,

c) art.15 pkt 2 i 3 ustawy poprzez nieudzielenie skarżącej i jej dzieciom ochrony uzupełniającej pomimo spełniania warunków do uzyskania takiej ochrony.

V. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] października 2015 r. skarżąca podniosła, iż w szczególności obawia się aktywistów tzw. [...]. Obawia się prześladowań z ich strony, które wiązałyby się z tym, że mogą oni postrzegać skarżącą oraz jej męża jako posiadających [...], separatystyczne poglądy. Podstawą do tego byłoby pokrewieństwo i to samo nazwisko, które nosi teść skarżącej i który istotnie prezentuje [...] postawę. Skarżąca i jej mąż nie podzielają stanowiska teścia i prezentują i zawsze prezentowali [...] stanowisko. Skarżąca podkreśla, że językiem ojczystym jej i jej męża jest język [...]. W związku z wszystkimi powyższymi okolicznościami skarżąca nie może czuć się bezpiecznie w żadnej części [...], aczkolwiek nie czuje się dyskryminowana ze względu na język. Skarżąca podkreśliła, że przebywając na [...] chciała podjąć zawieszone studia w [...]. Przy tej okazji zmuszona była wyjawić (została o to bezpośrednio spytana), że jest skoligacona z teściem. Wywołało to nieprzychylne nastawienie administracji uniwersytetu, a następnie studentów. W zw. z powyższym skarżąca zmuszona była porzucić zamiar studiowania. Podnosi, że na [...] funkcjonują oficjalne listy osób sprzyjających separatystom, na której to liście znajduje się teść skarżącej. W tej sytuacji przy załatwianiu poważnych spraw życiowych skarżąca byłaby pytana o związki z teściem. Należy spodziewać się, że wszędzie na terenie [...], gdzie przeprowadziłaby się, scenariusz ten z pewnością powtórzyłby się. Być może przez miesiąc bądź dłużej skarżąca wraz z rodziną byłaby w stanie funkcjonować w innej części [...]. ale prędzej czy później wyszłyby na jaw jej związki rodzinne z teściem, co nieuchronnie wywołałoby niechęć lub ewentualne prześladowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

VII. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekła zaskarżoną decyzją Rada było rozstrzygnięcie, czy skarżąca spełnia przesłanki do nabycia statusu uchodźcy, ewentualnie do objęcia ochroną uzupełniającą, przewidziane odpowiednio w art.13 i 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że wskazane wyżej przesłanki nie zostały w odniesieniu skarżącej spełnione, co zasadnie skutkowało odmownym rozpatrzeniem jej wniosku.

2. Orzekające w niniejszej sprawie organy dopełniły obowiązków procesowych, wynikających z art.7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., tj. w szczególności w wyczerpujący sposób zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy, niezbędny do jej rozstrzygnięcia, szczegółowo i wnikliwie wyjaśniając w uzasadnieniach obu decyzji faktyczne i prawne przesłanki ich wydania. W oparciu o stosowne materiały analityczne organy prawidłowo ustaliły sytuację w kraju pochodzenia skarżącej, wyczerpująco oceniając w jej kontekście indywidualne uwarunkowania skarżącej. Poczynione tą drogą ustalenia faktyczne nie naruszają granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art.80 k.p.a.

3. W myśl art.13 ust.1 ustawy z 2003 r. cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

W myśl ust.3 przywołanego artykułu prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm.), lub

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.

W myśl ust.4 przywołanego artykułu prześladowanie może polegać w szczególności na:

1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;

2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;

3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;

4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;

5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;

6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa ta musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.

4. Zasadnicze znaczenie z punktu widzenia ustalenia stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie (w kontekście indywidualnej sytuacji skarżącej i jej rodzinny) mają w oczywisty sposób wyjaśnienia skarżącej, zawarte we wniosku uchodźczym z dnia [...] października 2014 r. (k. [...] – [...] akt Szefa Urzędu), dalej "wniosku", oraz złożone do protokołu w toku przesłuchania skarżącej przez Szefa Urzędu w dniu [...] listopada 2014 r. (k. [...] – [...] akt Szefa Urzędu).

Z akt sprawy wynika, że rodzinną miejscowością skarżącej jest [...], położone we wschodniej [...], w obwodzie [...]. Wprawdzie większość mieszkańców [...] stanowi ludność pochodzenia [...], niemniej ta część obwodu [...], w którym [...] jest położone, nie została opanowana przez [...] separatystów, a pozostaje w sposób nieprzerwany pod kontrolą władz [...]. Przed wyjazdem do Polski skarżąca nie zamieszkiwała tam jednak w sposób nieprzerwany (zachowując jednakże w [...] meldunek), albowiem na zmianę zamieszkiwała również w [...] (przez trzy miesiące poprzedzające wyjazd do Polski), gdzie mąż skarżącej miał pracę (roboty wysokościowe) a syn zagwarantowaną dobrą opiekę medyczną (przesłuchanie statusowe z dnia [...] listopada 2014 r. – k. [...] akt Szefa Urzędu). Skarżąca podnosi, że pomimo kontrolowania [...] przez władze [...], w mieście i jego okolicach panuje napięta sytuacja, wynikająca ze ścierania się odmiennych postaw ludności wobec konfliktu, którego doświadcza [...] (część ludności zajmuje zatem stanowisko lojalne wobec państwa [...], podczas gdy pozostała część popiera separatystów). Polaryzacja ta urzeczywistniła się także w odniesieniu do rodziny skarżącej, albowiem ona sama wraz z mężem oraz zaangażowanym politycznie ojcem skarżącej zajmują [...] stanowisko, podczas gdy jej teść (ojciec męża) oraz brat męża są czynnie zaangażowani w działalność separatystów. Skarżąca podnosi, że po pierwsze, uzasadniona w tej sytuacji jest obawa co do rozwoju sytuacji w [...] w przyszłości, pociągają za sobą konieczność liczenia się z ewentualnością objęcia tego miasta działaniami zbrojnymi, a po drugie, nawet w sytuacji niespełniania się obecnie takiego scenariusza silne skonfliktowanie lokalnej społeczności jest potencjalnym źródłem daleko idących zagrożeń i prześladowań. Skarżąca obawia się w szczególności o swojego ojca, czynnie zaangażowanego w promowanie postawy [...] i ochronę przed separatystami. We wniosku skarżąca podniosła w tym kontekście, że już trzech lokalnych przedsiębiorców, sponsorujących armię [...], stało się celem zamachów. Skarżąca podkreśla, że była stale nękana telefonami. We wniosku skarżąca oświadczyła, że najpierw dzwoniący przedstawiali się jako pracownicy banków, wydobywali od skarżącej i jej męża różne dane, a później prawie zaczęli skarżącej grozić (k. [...]). Rozwijając ten wątek w toku przesłuchania (k. [...]) skarżąca wskazała, że dzwoniący przedstawiali się jako przedstawiciele separatystycznej [...], niemniej w rzeczywistości mogli to być przedstawiciele [...] służb specjalnych (telefony były bowiem wykonywane również z numerów [...]). Z kolei do męża skarżącej dzwoniły osoby przedstawiające się jako funkcjonariusze [...], żądając od męża umożliwienia kontaktu z teściem skarżącej oraz informacji, jak go można znaleźć. Skarżąca oraz jej mąż przekazywali dzwoniącym numer telefonu teścia skarżącej, po czym po kolejnej zmianie tego numeru przez teścia, telefony z [...] z żądaniem przekazania nowego numeru ponawiały się. Skarżąca wyraziła przekonanie, że pozostanie przez nią na [...] stanowi zagrożenie dla jej ojca. Rodzice skarżącej chcieli, aby skarżąca wraz z mężem i dzieckiem wyjechali z [...]. Obecnie mają dzięki temu mniej problemów. Skarżąca wskazała, że telefony z obydwu wskazanych wyżej źródeł (a zatem dotyczące z jednej strony ojca skarżącej, a z drugiej jej teścia) są przyczyną istotnego dyskomfortu i stresu jej rodziny, przed czym nie chroniło zamieszkanie w [...]. Na pytanie, czy skarżąca dostawała groźby zainteresowana oświadczyła: "Tylko takie moralne, że jak nie zatrzymamy działalności [...], to mogą być różne skutki, od porwania do śmierci. A mężowi mówili, że jak nie wyda danych swojego ojca, to będą dopytywać, może fizycznie wpływać na nas albo na mojego ojca.".

5. Odnosząc się do tych stwierdzeń skarżącej należy stwierdzić, że nie budzą one zastrzeżeń co do ich wiarygodności. Mając na uwadze zarówno specyfikę miejsca zamieszkania skarżącej, jak i jej szczególną sytuację rodzinną nie sposób zanegować takich okoliczności, jak: (-) występowanie w okolicach [...] daleko posuniętych napięć i konfliktów społecznych, które wprawdzie nie przybrały formy starć zbrojnych, niemniej którym mogą towarzyszyć pojedyncze akty kryminalne, czy nawet terrorystyczne (por. relacja skarżącej o zamachach bombowych), (-) żywienie uzasadnionych obaw o kierunek, w jakim zmierza sytuacja na przedmiotowym obszarze, (-) ponoszenie przez skarżącą i jej rodzinę konsekwencji politycznego zaangażowania zarówno ojca, jak i teścia skarżącej, przejawiających się koniecznością podejmowania telefonicznych rozmów z podmiotami zbierającymi informacje o ojcu i teściu skarżącej, (-) odczuwanie przez skarżącą i jej rodzinę permanentnego dyskomfortu psychicznego, wywołanemu wszystkimi tymi okolicznościami łącznie oraz zrozumiała chęć znalezienia rozwiązania umożliwiającego usunięcie takiego stanu.

Z drugiej jednak strony przytoczone okoliczności nie mogą być automatycznie utożsamiane z prześladowaniami, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy. Rozstrzygające w tym zakresie jest to, że skarżąca nie powołała się na wystąpienie takich zdarzeń, dotyczących jej samej i najbliższej rodziny (a nawet dalszej rodziny skarżącej), które bezprawnie godziłyby bezpośrednio w zdrowie, życie, wolność osobistą lub mienie, a które byłyby wywołane czy to przez pomioty publiczne (milicja, służby specjalne, wojsko, administracja cywilna, wymiar sprawiedliwości), czy też przez podmioty niepubliczne (organizacje separatystów). Znamiennym w tym kontekście jest fakt, że stosownie do oświadczeń skarżącej w mieście pozostała reszta rodziny skarżącej (mama, tata, babcie, dziadkowie, ciocie).

6. Całkowicie słusznie skonkludowały przy tym organy, że nawet gdyby podzielić ocenę skarżącej odnośnie tego, że utrzymująca się jej rodzinnym mieście i okolicy sytuacja może doprowadzić do narażenia skarżącej na prześladowania, o których mowa w ustawie, to należy przyjąć, że skarżąca może skutecznie uchronić się od powyższych zagrożeń poprzez relokację wewnętrzną, tj. przeniesienie się do innego rejonu [...], wolnego od zagrożenia separatyzmem. Oczywistym jest bowiem, że przeważająca część terytorium [...] nie tylko nie jest dotknięta działaniami zbrojnymi, pozostając całkowicie pod kontrolą władz [...], ale nie stoi w obliczu groźby secesji. Nie można w tym kontekście podzielić obaw skarżącej, że przedmiotowa relokacja nie mogłaby dojść do skutku z uwagi na brak możliwości wyeliminowania zagrożeń pochodzących zarówno ze strony separatystów, jak i ich przeciwników.

6.1. Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2). Podzielić należy stanowisko organów, że odniesienie osobistych uwarunkowań skarżącej do sytuacji panującej na większości terytorium [...] nie daje podstaw do uznania, aby skarżąca nie mogła legalnie i bezpiecznie przemieścić się na to terytorium i tam zamieszkiwać.

6.2. Na zadane w toku przesłuchania przed Szefem Urzędu pytanie, dlaczego nie zdecydowała się na osiedlenie w innej części [...], skarżąca oświadczyła, że rozważała z mężem taki wariant, w wyniku czego wyjechali do [...], niemniej krok ten nie powstrzymał telefonicznego nagabywania ich. Skarżąca usiłowała wprawdzie zmienić numer telefonu, ale to z kolei powodowało, że o jej nowy numer telefonu wypytywano jej ojca.

6.3. Zaznaczyć należy, że dopiero na rozprawie przed Sądem skarżąca rozszerzyła argumentację na rzecz tezy o braku możliwości bezpiecznego relokowania się na terytorium [...], akcentując w pierwszej kolejności nieuchronną perspektywę narażenia się (niezależnie od miejsca zamieszkania na [...]) na różnego rodzaju dyskryminację, ostracyzm a nawet agresję w razie wyjścia na jaw jej związków rodzinnych z teściem (niemożliwego do uniknięcia w bliższym lub dalszym horyzoncie czasowym). Skarżąca przywołała w tym kontekście fakt funkcjonowania w powszechnym obiegu listy separatystów, na której umieszczono nazwisko jej teścia. W celu zilustrowania realności tego zagrożenia skarżąca przywołała na rozprawie przed Sądem incydent związany z próbą wznowienia studiów na uniwersytecie, kiedy to skarżąca została wprost zapytana przez pracownika dziekanatu o powinowactwo z teściem, a w następstwie przyznania przez skarżącą tego faktu, doświadczyła w nieodległym czasie szykan zarówno ze strony dziekanatu jak i studentów. Sytuacja ta wymusiła na skarżącej rezygnację ze studiów.

6.4. W ocenie Sądu brak dostatecznie przekonujących podstaw do przyjęcia, że dyskryminacja, której obawia się skarżąca, byłaby rzeczywiści nieunikniona i to na całym terytorium [...], pozostającym pod kontrolą władz [...]. Odnosząc się do podanego przez skarżącą przykładu takiej dyskryminacji, tj. do konieczności zrezygnowania przez skarżącą ze wznowienia studiów uniwersyteckich, wywołanej niechęcią ze strony administracji uniwersytetu oraz studentów, do wiadomości których to osób doszły powiązania rodzinne skarżącej, nie sposób nie wspomnieć w pierwszej kolejności, że uzasadnione wątpliwości co do ścisłości tej relacji (co najmniej w kontekście przyczyn rezygnacji ze studiów) budzi całkowite pominięcie przez skarżącą tego wątku (o bezspornie istotnym znaczeniu) podczas przesłuchania przeprowadzonego przez Szefa Urzędu. Odpowiadając wówczas na pytanie o wykształcenie (k. [...] pyt. nr 4) skarżąca oświadczyła, co następuje: "Zakończyłam szkołę, a w uniwersytecie w [...] uczyłam się 3 lata, miałam teraz wrócić na studia, ale wyjechałam.". Założywszy nawet, iż wskazana wyżej rezygnacja podyktowana była wyłącznie podanymi przez skarżąca okolicznościami (nie zaś, że były to okoliczności jedynie współtowarzyszące innej faktycznej przyczynie rezygnacji ze studiów, tj. np. kłopotom finansowym, czy też trudnościom w pogodzeniu nauki z opieką na dzieckiem), uznać należy, że niepodanie innych przykładów doświadczonej dyskryminacji uzasadnia przyjęcie, że przywołane przez skarżącą zdarzenie mogło mieć wyłącznie incydentalny, odosobniony charakter. Uwagę zwraca w tym kontekście niepowoływanie się przez skarżącą na jakiekolwiek przejawy dyskryminowania męża skarżącej (w szczególności w miejscu pracy w [...]), mającego wynikać z pokrewieństwa z teściem skarżącej. Oczywistym jest bowiem zakładanie, że to właśnie mąż skarżącej byłby osobą narażoną na taką dyskryminację w pierwszej kolejności. Dowodem na taką dyskryminację nie jest sam fakt przejawiania przez służby bezpieczeństwa zainteresowania mężem skarżącej, albowiem pomijając już sam fakt niepodejmowania przez wspomniane służby, w następstwie takiego zainteresowania, żadnych działań godzących w prawa męża skarżącej (faktu wystąpienia takich działań skarżąca nie podnosiła), zainteresowanie takie daje się wytłumaczyć obiektywnie uzasadnioną potrzebą gromadzenia informacji o teściu skarżącej, prowadzącym działania antypaństwowe. O ile działania takie mogą być źródłem dyskomfortu skarżącej i jej męża, raz z uwagi na samą konieczność kontaktowania się ze organami bezpieczeństwa, dwa, z uwagi na nieunikniony konflikt lojalności (konieczność udzielania informacji, które mogą być wykorzystane przeciwko członkowi rodziny), o tyle nie można w tym wypadku mówić o takich działaniach organów państwowych, które nosiłyby znamiona dyskryminacji, czy prześladowania.

6.5. Jakkolwiek z czysto teoretycznego punktu widzenia nie jest możliwym wykluczenie, że w razie relokowania się przez skarżąca na inną część terytorium [...] skarżąca mogłaby incydentalnie spotkać się z nieprzychylnymi reakcjami osób, mających świadomość spowinowacenia skarżącej z separatystycznym aktywistą, o tyle brak jest przekonujących przesłanek do przyjęcia, że byłyby to sytuacje nieuchronne. Sąd nie dostrzega w tym kontekście konieczności automatycznego zakładania, że wiedza o koligacjach rodzinnych skarżącej byłaby łatwo dostępna dla osób postronnych, w tym w szczególności, że skarżąca byłaby nieuchronnie zmuszona do ujawniania tego aspektu swojej prywatności.

6.6. Przeszkody do relokacji wewnętrznej nie może stanowić również obawa przed niemożnością uniknięcia telefonicznego nagabywania skarżącej przez separatystów, próbujących wymusić na skarżącej wpłynięcie na ojca w celu porzucenia przez niego antyseparatystycznej działalności. Nieracjonalnym byłoby bowiem przyjęcie, aby osoby dopuszczające się w przeszłości takiego nagabywania miały nieskrępowaną możliwość ustalania numerów telefonicznych skarżącej w nowym miejscu zamieszkania.

7. Wskazana wyżej analiza stanu faktycznego sprawy prowadzi w ocenie Sądu do wniosku, że nawet zakwestionowanie oceny organu odwoławczego odnośnie czysto ekonomicznej motywacji, jaka miałaby stać za przybyciem przez skarżącą do Polski (a przynajmniej zakwestionowanie takiej motywacji jako jedynej, czy też dominującej), tj. przyjęcie, że co najmniej bardzo istotną, o ile nie dominującą intencją skarżącej była zmiana miejsca zamieszkania, mająca umożliwić normalnej funkcjonowanie rodziny skarżącej z dala od obiektywnie istniejących napięć, uciążliwości i potencjalnych zagrożeń związanych łącznie zarówno z sytuacją rodzinną skarżącej, jak też z sytuacją społeczno – polityczną w miejscu jej zamieszkania na [...], nie uchyla zasadności konkluzji organów, że skarżąca nie jest w sposób bezpośredni narażona na prześladowania w rozumieniu art.13 ust.1 ustawy, ewentualnie, że może ich skutecznie uniknąć poprzez relokację wewnętrzną. Przesądza to o prawidłowości orzeczeń organów obu instancji w zakresie odmowy nadania skarżącej statusu uchodźcy.

8. Trafnie przyjęły organy orzekające w sprawie, że w odniesieniu do skarżącej nie zachodzą przesłanki, uzasadniające przyznanie mu ochrony uzupełniającej w rozumieniu art.15 ustawy. Stan faktyczny sprawy nie upoważnia bowiem do przyjęcia, że powrót skarżącej do kraju pochodzenia mógłby narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, ze względu na które to ryzyko skarżący nie chce lub nie może korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

W świetle powyższych okoliczności skargę należało oddalić.

Z tych względów i na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.