Postanowienie NSA, sygn. akt II FPP 6/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 179 poz 1843
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
article: art. 6 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 179 poz 1843
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca) Sędzia WSA (del.) Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi Z.S. o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 708/12 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 708/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z.S.(zwanego dalej skarżącym) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 16 kwietnia 2012 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego.

Pismem z dnia 9 stycznia 2013 r. skarżący wniósł o doręczenie protokołu z rozprawy w dniu 9 stycznia 2013 r., natomiast pismem z dnia 28 stycznia 2013 r. zwrócił się do sądu z prośbą o doręczenie odpisu sentencji wraz z uzasadnieniem w przedmiotowej sprawie.

W dniu 27 marca 2013 r. skarżący złożył wniosek o usunięcie błędów pisarskich oraz pominięć, które w jego ocenie stały się przeszkodą do sporządzenia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 8 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek podatnika o uzupełnienie protokołu wskazując, że zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., wniosek należy zgłosić na następnym posiedzeniu, nie później niż w terminie 30 dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. W przedmiotowej sprawie termin ten upłynął bezskutecznie 8 lutego 2013 r. Z uwagi na powyższe wniosek z dnia 27 marca 2013 r. należało uznać za spóźniony i w konsekwencji odmówić sprostowania protokołu.

2. Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. skarżący wniósł "skargę na przewlekłość postępowania odwoławczo-sądowego" na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym bez nieuzasadnionej zwłoki w oparciu o Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej - art. 21 ust. 1, art. 30, art. 45 i art. 51 ust. 4. Wśród licznych wniosków skargi znalazły się m.in.: wniosek o unieważnienie postanowienia z dnia 21 grudnia 2010 r. Prezydenta Miasta D. ujawniającego - jako podstawę - nielegalną zmianę w ewidencji gruntów i budynków nr 128/10; unieważnienia nakazów płatniczych na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2011 Prezydenta Miasta D. nr [...] oraz nr [...], wystawionych w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków (uwzględniające zapisy zawiadomień nr [...] i nr [...]); wniosek o stwierdzenie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydając wyroki I SA/Gl 707/12 i I SA/Gl 708/12 oddalające skargę – nie odpowiedział na ich meritum, a uchylając się od przeprowadzenia wizji lokalnej uchylił się od realizacji art. 6 p.p.s.a. i art. 106 § 5 p.p.s.a. oraz nie wywiązał się z realizacji art. 30 Konstytucji RP, a także żądanie unieważnienia fragmentu mapy ewidencyjnej [...] województwa [...] i zasądzenia od Skarbu Państwa odpowiedniej sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. W uzasadnieniu skargi podatnik opisał dotychczasowe postępowanie, odwołując się szczegółowo do poszczególnych zarzutów. W punkcie dotyczącym argumentów świadczących o przewlekłości wskazał, że odwołanie z dnia 9 marca 2011 r., złożone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego "prosiło o przeprowadzenie kontroli w sprawie sposobu naliczania podatków gruntowych od nakazów nr ewid. [...] i [...]" i skarżący "oczekuje spowodowania odpowiedzi na pismo z dnia 7 stycznia 2011 r.". Do przedmiotowej skargi strona załączyła szereg dokumentów, które znajdują się również w aktach administracyjnych sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki podlega odrzuceniu.

3. Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm.), zwanej dalej u.o s., skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Oznacza to, że skarga na przewlekłość postępowania jest dopuszczalna jedynie w toku postępowania w sprawie, której dotyczy, bowiem zasadniczym celem skargi na przewlekłość postępowania jest usunięcie stanu przewlekłości i spowodowanie rozpoznania toczącej się sprawy. W związku z tym stwierdzić należy, że niedopuszczalne jest zarówno wniesienie skargi na przewlekłość postępowania zakończeniu postępowania, jak również przed jego wszczęciem (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2012 r., II FPP 10/11; z dnia 16 lutego 2012 r., II OPP 7/12, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed sądem pierwszej instancji zostało zakończone bowiem w dniu 12 marca 2013 r. rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2013 r., który to termin upłynął bezskutecznie dnia 10 kwietnia 2013 r.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2012 r., I OPP 84/11 (LEX nr 1103980), przepisy u.o s. są środkiem egzekwowania konstytucyjnego prawa każdego do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, prawa do osądzenia tej sprawy, którą wniesie pod sąd. Tak więc nie mogą służyć jako swoisty środek odwoławczy, którym strona będzie mogła zainicjować bądź też wszcząć postępowanie w sprawie. Skarga na przewlekłość postępowania stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą niezasadnie przedłużającemu się postępowaniu sądowemu. Jest zatem środkiem prawnym egzekwującym rozpoznanie sprawy przez sąd - jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2011 r., I OPP 50/11, LEX nr 852830). Skarga na przewlekłość postępowania ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu, a więc spełni swoją rolę jedynie wtedy, gdy zostanie wniesiona w toku postępowania.

4. Jednakże podnieść należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 u. o s., skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających to żądanie.

Skoro skarga ta przysługuje w efekcie naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – kluczowe jest wskazanie terminów czynności podjętych w sprawie. Terminy te podlegać będą badaniu w oparciu o okoliczności sprawy oraz stopień jej prawnej i faktycznej zawiłości. Wskazanie dokonania konkretnych czynności w określonych terminach jest niezbędne bo tylko to pozwala stwierdzić, czy zwłoka była, a jeśli tak- czy była uzasadniona. Jak wskazuje doktryna (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, wydanie drugie, str. 39 i nast.) "(...) nie każda zwłoka może być przyczyną stwierdzenia przewlekłości, lecz jedynie zwłoka nieuzasadniona. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru dokonywanych czynności jak i stanu faktycznego sprawy. Przewlekłość jest pojęciem mówiącym, że jakieś zdarzenie czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to oczywiście pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów." Ustalenie zaistnienia przewlekłości nie zależy jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami (por. postanowienie SA w Krakowie z dnia 3 stycznia 2002 r., II AKz 432/01, KZS 2002, z 1, poz. 21). Ze względu na te obiektywne kryteria, o których mowa w orzecznictwie i doktrynie- dla skutecznego wykazania przewlekłości niezbędne jest wskazanie konkretnych przykładów czynności, które zdaniem skarżącego są nadmiernie rozciągnięte w czasie. Dopiero w oparciu o tak nakreślone ramy sąd może oceniać, czy czynności te rzeczywiście były przewlekłe, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy. Skarżący powinien zatem w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać, w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy. Jego obowiązkiem jest precyzyjnie wskazać na konkretne działania bądź zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2008 r.,II OPP 19/08, Lex nr 494357). Skargę niespełniającą tego wymagania sąd odrzuca bez wzywania do uzupełnienia braków (art. 9 ust. 1 u. o s.).

W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że skarga skarżącego z dnia 9 kwietnia 2013 r. na przewlekłość postępowania co prawda spełnia wymagania pisma procesowego i została złożona w toku postępowania, to jednak nie przytoczono w niej okoliczności uzasadniających żądanie (art. 6 ust. 2 pkt 2 u. o s.). Brak w tym piśmie konkretnych przykładów czynności procesowych, których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie podjął lub dokonał wadliwie, a które w ocenie skarżącego mogłyby świadczyć o nieuzasadnionej zwłoce w postępowaniu sądowym. Skarżący zwrócił jedynie uwagę na "nierozpatrzenie skargi", a odnośnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazał na "decyzje nieznajdujące merytorycznego uzasadnienia", liczne błędy i nieprawidłowości w dokumentacji. Ogólnikowe sformułowanie kwestionujące prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji z pewnością nie mogą być uznane za przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie o jakich mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 u. o s.

Jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący skargę na przewlekłość postępowania ma w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd pierwszej instancji z uwzględnieniem charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej jej zawiłości oraz znaczenia dla strony wnoszącej skargę rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 u. o s.), to skarga ta powinna wyraźnie wskazywać, w którym miejscu postępowania doszło do uchybienia terminowości bądź prawidłowości podjętych czynności sądowych przez sąd orzekający. Jak słusznie zauważył Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gliwicach w piśmie z dnia 21 maja 2013 r. - z uzasadnienia skargi można wywnioskować jedynie, że skarżący zarzuca WSA przede wszystkim nieodniesienie się do zarzutów jego skargi. Dodatkowo podniesiono, że skarżąc polemizując z rozstrzygnięciami sądu, nie próbuje nawet wskazać, iż postępowanie trwało dłużej niż powinno. Brak zatem sprecyzowania okoliczności, uzasadniających żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania – to uniemożliwia ocenę czynności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wymienionych w art. 2 ust. 2 u. o s.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1 u.o s. odrzucił skargę na przewlekłość postępowania.