Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 686/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Oracz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 25 lipca 2012 r. S.P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie kwoty długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług.

Decyzja ta wydana została na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu [...] kwietnia 2009 r. działający z upoważnienia skarżącej D Spółka z o.o. zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu (nr zgłoszenia [...]) pochodzący ze Szwajcarii samochód osobowy używany marki [...] wyprodukowany w 2006 r. Jako wartość celną importowanego towaru zadeklarowano kwotę 2.400 CHF – zgodnie z dołączonym do zgłoszenia celnego rachunkiem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., wystawionym przez firmę J. Zadeklarowano także stawkę celną w wysokości 0 %. Do zgłoszenia celnego dołączono również deklarację EUR.1 oraz opinię techniczną nr [...], sporządzoną w dniu [...] kwietnia 2009 r. przez niezależnego rzeczoznawcę samochodowego w celu ustalenia dla urzędu celnego zakresu uszkodzeń zgłoszonego pojazdu.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r., Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie celne i podatkowe w zakresie określenia prawidłowej stawki celnej, retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego oraz określenia prawidłowej wysokości kwot należnych podatków z tytułu importu. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, iż postępowanie wszczęto w związku z niepotwierdzaniem przez szwajcarską administrację celną preferencyjnego pochodzenia towarów sprzedawanych przez ww. firmę z [...].

Pismem z [...] kwietnia 2011 r. skarżąca wyjaśniła, że nie wie dlaczego firma J nie potwierdza dowodów pochodzenia towaru. Do pisma dołączyła opinię rzeczoznawcy z [...] kwietnia 2009 r. wraz z danymi kraju pochodzenia sprowadzonego pojazdu.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Generalny Dyrektoriat Ceł Federalnej Administracji Celnej Konfederacji Szwajcarskiej, przesyłając wyniki weryfikacji dowodu pochodzenia, stwierdził że spółka J została zlikwidowana w 2010 r. i wykreślona z rejestru sądowego, w związku z czym nie można przeprowadzić weryfikacji przesłanego dowodu pochodzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił kwotę wynikającą z długu celnego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu z tytułu importu towaru objętego zgłoszeniem celnym z [...] kwietnia 2009r. nr [...] - 677 zł, prawidłową kwotę podatku akcyzowego w wysokości 238 zł, prawidłową kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 1740 zł. Określenie powyższych kwot doprowadziło do ustalenia niedoboru cła i podatków akcyzowego oraz VAT - w łącznej wysokości 851 zł.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ I instancji powołał się na przepisy art. 78 WKC i wskazał, że ma uprawnienia do kontroli dokumentów i danych handlowych w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Jeżeli z kontroli po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (art. 78 ust. 3 WKC).

Dowód pochodzenia towaru powinien być prawidłowy pod względem formalnym i materialnym. Oceny formalnej dowodu pochodzenia organ dokonał w trybie art. 62 WKC, a ocena materialna możliwa jest tylko po przeprowadzeniu weryfikacji, do której powołane są odpowiednie władze kraju eksportu, co w niniejszej sprawie miało miejsce.

W myśl art. 20 ust. 3 lit. d WKC Taryfa Celna Wspólnot Europejskich obejmuje preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Wspólnotę z niektórymi krajami lub grupami państw, a warunkiem korzystania z tych preferencji jest udokumentowanie pochodzenia towaru preferencyjnym dowodem pochodzenia.

Naczelnik, powołując się na Umowy zawartą między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską, wskazał że produkty pochodzące ze Szwajcarii przy przywozie do Wspólnoty korzystają z postanowień Umowy po przedstawieniu m. in. deklaracji sporządzonej na fakturze (art. 16 Protokołu 3). Natomiast eksporter sporządzający taką deklarację zobowiązany jest do przedłożenia na każde żądanie organów celnych kraju wywozu wszelkich dokumentów potwierdzających status pochodzenia danych produktów oraz spełnienie pozostałych wymogów Protokołu (art. 22 ust. 5 Protokołu 3).

Zgodnie z art. 33 Protokołu 3 do Umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską, weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadzane są w każdym przypadku, gdy władze celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów bądź statusu pochodzenia danych produktów. Przeprowadzające weryfikację organy celne kraju wywozu mają prawo żądać od eksportera przedstawienia wszelkich dowodów, które uznają za stosowne. W myśl art. 33 ust. 6 Protokołu 3 w przypadkach, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji lub jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić autentyczność danych dokumentów lub rzeczywiste pochodzenie produktów, wnioskujące organy celne odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji.

Zgodnie z art. 86 § 1 Prawa celnego, organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne lub inne uprawnione podmioty państwa obcego i takim dowodem jest pismo organu celnego Szwajcarii z dnia [...] kwietnia 2011 r., z którego wynika, że w związku z likwidacją firmy J, nie było możliwe przeprowadzenie weryfikacji dowodu pochodzenia towaru, dlatego brak jest podstaw do uznania preferencyjnego pochodzenia towaru. W ocenie organu, otrzymany wynik weryfikacji jest miarodajny i wystarczający do wydania niniejszego rozstrzygnięcia. Naczelnik stwierdził, że brak potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru skutkuje zmianą stawki celnej w dokumencie SAD z preferencyjnej (0 %) na stawkę celną podstawową erga omnes (10 %).

Z uwagi na zmianę stawki celnej importowanego pojazdu Naczelnik na nowo określił należne z tego tytułu cło, a na podstawie art. 220 ust. 1 WKC dokonał retrospektywnego zaksięgowania długu celnego. W związku ze zmianą cła będącego składnikiem podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym i podatkiem VAT, ustalił wysokość obu tych podatków na nowo. Na zakończenie przytoczył przepisy regulujące kwestię odsetek od zaległości celnych i podatkowych.

W złożonym z zachowaniem ustawowego terminu odwołaniu, skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 33 Protokołu 3 przez przyjęcie, że informacja urzędu szwajcarskiego o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej przez eksportera powoduje niemożność przeprowadzenie skutecznego postępowania weryfikacyjnego, skutkującą koniecznością przyjęcia, że produkt jest nieokreślonego pochodzenia;

2. art. 33 ust. 6 Protokołu 3 przez błędne zastosowanie tego przepisu, który zobowiązuje organy celne w przypadku otrzymania odpowiedzi nie zawierającej wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić rzeczywiste pochodzenie produktu do odmówienia wszelkich preferencji jedynie w sytuacji, gdy nie istnieją uzasadnione wątpliwości i zaistnieją wyjątkowe okoliczności, które w niniejszej sprawie niewątpliwie mają miejsce;

3. art. 16 Protokołu 3 przez niedopuszczenie dowodu ze złożonej przez skarżącą dokumentacji, podczas gdy przepis ten wyraźnie dopuszcza inne dokumenty handlowe opisujące produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji;

4. art. 121, art. 122, art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 188, art. 191 w zw. z art. 122, a także art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124 i art. 235 Ordynacji podatkowej, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że sprowadzony pojazd jest pojazdem nieznanego pochodzenia w sytuacji, gdy urząd szwajcarski nie przeprowadził żadnego postępowania w tym zakresie, a złożona przez skarżącą dokumentacja pozwala określić kraj pochodzenia pojazdu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy, po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego, przytoczył przepisy wskazane w zaskarżonej decyzji i powielił argumentację organu I instancji. Podkreślił, że deklaracja na rachunku była sporządzona przez eksportera [...] kwietnia 2009r., a szwajcarskie władze celne przesłały wynik weryfikacji pismem z [...] kwietnia 2011r., tak więc eksporter sporządzający deklarację na fakturze miał prawny obowiązek przechowywania dokumentów uzasadniających sporządzenia deklaracji na fakturze, tj. potwierdzających unijne pochodzenie samochodu przez okres co najmniej 3 lat (art. 29 ust. 2 Protokołu 3). Niedopełnienie tego obowiązku przez eksportera skutkuje odmową udzielenia importerowi preferencji celnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach pojęcia "wyjątkowe okoliczności" nie należy lokować zjawisk związanych ze sferą dotyczącą sytuacji eksportera. Pojęcie to należy odnosić raczej do przeszkód w uzyskaniu zadawalającego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia, wynikających ze zjawisk o charakterze nadzwyczajnym, leżących poza sferą związaną z sytuacją eksportera, np. wojna czy stan wyjątkowy w kraju eksportu, zaprzestanie działalności służb celnych w kraju eksportu wywołane długotrwałym strajkiem itd. Importera obciąża zawsze ryzyko związane z sytuacją eksportera, tj. i w zakresie obowiązku przedstawienia przez niego dokumentów i danych niezbędnych la uzyskania pozytywnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia.

Nadto Dyrektor stwierdził, że okolicznością bezsporną jest, że skarżąca nie przedłożyła żadnego innego dokumentu, w świetle którego sporny pojazd mógłby być zaliczony jako "produkt pochodzący" ze Szwajcarii w rozumieniu Protokołu 3. Podkreślił, że braku tego nie może stanowić powoływanie się na inne dokumenty. Wskazał, że nie kwestionuje, iż kraj pochodzenia można ustalić wg kodu VIN, ale nie stanowi to podstawy do zastosowania obniżonych stawek celnych, gdyż zgodnie z Umową między EWG a Konfederacją Szwajcarską w celu zastosowania obniżonej stawki celnej wymagane jest udokumentowanie tego m. in. deklaracją sporządzoną przez eksportera na fakturze i potwierdzenie tego faktu przez organ weryfikujący. Podobnie fakt zarejestrowania pojazdu w Szwajcarii oraz wyprodukowanie go na terenie Unii Europejskiej nie jest tożsamy w wykazanie jego "pochodzenia" z tego kraju lub ze Wspólnoty w rozumieniu Protokołu 3. Zauważył, że pojęcie "produkty pochodzące" w rozumieniu Protokołu 3 nie jest równoznaczne z potocznym rozumieniem identycznego zwrotu językowego.

Następnie organ odwoławczy podkreślił fakt, że uprawnionymi do weryfikacji dowodów pochodzenia są jedynie władze celne kraju eksportu i mogą w tym zakresie żądać dowodów jakie uznają za właściwe, przemawia za przyjęciem, że władze kraju importu nie są władne prowadzić w tym zakresie odrębnego postępowania dowodowego. W sytuacji, gdy szwajcarskie organy celne stwierdzają, że w związku z likwidacją firmy J nie ma możliwości przeprowadzenia weryfikacji, brak jest także podstaw do żądania od nich dalszych informacji.

Na zakończenie Dyrektor wyjaśnił, że organ I instancji właściwie zasadnie odmówił zastosowania w stosunku do spornego towaru stawki celnej obniżonej (0 %) i zastosował stawkę celną konwencyjną (10 %).

Składając w ustawowym terminie na powyższą decyzję skargę, S.P. wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu II instancji na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W skardze powieliła zarzuty odwołania od decyzji organu I instancji, dodatkowo podnosząc sprzeczność istotnych ustaleń organu odwoławczego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na uznaniu, że sprowadzony pojazd jest pojazdem niewiadomego pochodzenia, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do tego, żeby stwierdzić, iż ww. pojazd został wyprodukowany na obszarze Niemiec czyli na terenie Unii Europejskiej.

Uzasadniając skargę S.P. wskazała, że art. 33 ust. 1 Protokołu 3 wskazuje enumeratywnie dwie przesłanki weryfikacji dowodów pochodzenia – kontrola wyrywkowa lub uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności statusu pochodzenia produktu. Jej zdaniem nie można mówić o uzasadnionych wątpliwościach dotyczących pochodzenia samochodu [...] z tej przyczyny, że wszystkie pojazdy tej marki są produkowane na terenie UE (we [...]). Nie można też mówić o wyrywkowości, skoro organy celne wszczynają postępowanie w sprawie każdego pojazdu sprowadzonego przez skarżącą.

Powołując się na art. 33 ust. 6 Protokołu 3, skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie w sposób oczywisty zachodzą wyjątkowe okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Zdaniem skarżącej pismo urzędu szwajcarskiego jest jedynie dowodem tego, że eksporter jako podmiot prawny nie istnieje, a na terenie Szwajcarii nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie wyjaśniające w kwestii pochodzenia przedmiotowego pojazdu. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, postępowanie wyjaśniające w tej kwestii powinno być przeprowadzone na terenie Polski, a w nim powinny zostać przeprowadzone i uwzględnione dowody świadczące o miejscu produkcji (pochodzenia) pojazdu rozumiane właśnie jako wyjątkowe okoliczności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie.

Skarżąca podkreśliła irracjonalność interpretacji przepisów w kwestii weryfikacji dowodu pochodzenia produktu i wskazała, że polskie organy celne wykorzystując te przepisy dopuszczają się działań prowadzących do nadużyć. Pojazd będący przedmiotem postępowania jest rzeczą oznaczoną co do tożsamości, wyprodukowaną w konkretnym miejscu i czasie, które to dane posiadają firmy producenta rozsiane po całym świecie, a dane te należy uznać za w pełni pewne i całkowicie wiarygodne. Do wiedzy powszechnej na poziomie bardzo amatorskiego zainteresowania motoryzacją należy świadomość, że pojazdy marki [...] produkowane są wyłącznie na terenie Unii Europejskiej. Tę wiedzę posiadają zapewne funkcjonariusze organów celnych. Skarżąca podkreśliła, że wiedząc, iż dla wszystkich i wszędzie oczywistym jest, że pojazd który sprowadziła, w sposób oczywisty i jednoznaczny, jako pojazd pochodzący z teren Unii Europejskiej, korzysta z preferencyjnej stawki celnej 0 %, nagle dowiaduje się, iż przez niezasadnie i wadliwie dokonaną wykładnię przepisów prawa przez organy celne, sprowadzony przez nią pojazd jest produktem o nieokreślonym pochodzeniu. Mimo złożenia przez nią dowodów świadczących jednoznacznie o pochodzeniu towarów oraz wniosków dowodowych dążących do potwierdzenia tej okoliczności, organy celne podtrzymują swe twierdzenia zmieniające rzeczywistość i zaprzeczające zasadzie prawdy obiektywnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Sąd zważył:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie tego sądu podlega zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpatrywania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Skarga nie jest zasadna.

Sąd poddając kontroli zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji nie stwierdził, aby którakolwiek z nich naruszała normy prawa zarówno materialnego jak i procesowego.

Postępowanie w zakresie stosowania umowy między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską, podpisaną Brukseli w dniu 22 lipca 1972 r., reguluje decyzja nr 3/2005 Wspólnego Komitetu UE – Szwajcaria z dnia 15 grudnia 2005 r., zmieniająca Protokół nr 3 do Umowy dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy administracyjnej (Dz. U. UE. L. 2006 r. Nr 45 poz.1).

Stosownie do art. 29 ust. 2 protokołu nr 3 eksporter sporządzający deklarację na fakturze lub deklarację EUR-MED na fakturze przechowuje kopię tej deklaracji na fakturze, jak również dokumenty określone w art. 22 ust. 5 przez okres co najmniej trzech lat. Dokumentami, o których mowa w art. 22 ust. 5 Protokołu nr 3, są wszelkie dokumenty potwierdzające status pochodzenia danych produktów oraz spełnienie pozostałych wymogów protokołu nr 3.

W myśl art. 33 Protokołu 3 następcza (dodatkowa) weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzona jest wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów Protokołu nr 3. W tym celu organy celne kraju przywozu zwracają świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED oraz fakturę, jeżeli taką dostarczono, deklarację na fakturze, deklarację EUR-MED na fakturze lub kopie tych dokumentów organom celnym kraju wywozu, przedstawiając, w odpowiednich przypadkach, uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie weryfikacji.

W niniejszej sprawie organy celne odmówiły zastosowania w stosunku do zgłoszonego do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu używanego samochodu osobowego marki [...] zastosowania preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0% z uwagi na niepotwierdzone pochodzenie importowanego samochodu osobowego po otrzymaniu w tym zakresie informacji z [...] kwietnia 2011 r. od Federalnej Administracji Celnej Generalnego Zarządu Ceł.

Skarżąca zarzuciła organom celnym naruszenie art. 33 § 1 Protokołu nr 3 przez brak wskazania przyczyn wszczęcia postępowania dotyczącego weryfikacji pochodzenia produktu, zwłaszcza w aspekcie podjęcia przez organ celny uzasadnionych wątpliwości dotyczących pochodzenia produktu w związku z prowadzonym postępowaniem.

Zarzut ten okazał się niezasadny. Podkreślić bowiem należy, że organ celny pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia z [...] marca 2011 r., wszczynającego postępowanie celne i podatkowe, jednoznacznie wskazał, że dotychczasowe przeprowadzone weryfikacje przez szwajcarską administrację celną dowodów pochodzenia towarów wystawianych przez firmę J nie potwierdzały preferencyjnego pochodzenia towarów nimi objętych. Organ podkreślił, że z uwagi na to, iż w sprawie eksporterem jest ta właśnie firma, powziął uzasadnione wątpliwości dotyczące statusu pochodzenia towaru. Wskazane okoliczności organ celny zasadnie uznał za "uzasadnione wątpliwości", co do statusu pochodzenia sprowadzonego przez skarżącą samochodu w zakresie, o którym mowa w art. 33 ust. 1 Protokołu nr 3.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenie art. 33 ust. 6 Protokołu nr 3 przez błędne zastosowanie tego przepisu. Przepis ten stanowi, że jeżeli w przypadkach, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości, brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od złożenia wniosku o przeprowadzenie weryfikacji lub jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji, na podstawie których można ocenić autentyczność danych dokumentów lub rzeczywiste pochodzenie produktów, wnioskujące organy celne odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji.

W ocenie skarżącej takie wyjątkowe okoliczności miały miejsce w niniejszej sprawie i polegały na likwidacji firmy – eksportera w 2010, co skutkowało niemożnością przeprowadzenia weryfikacji pochodzenia sprowadzonego samochodu osobowego, a organy celne nie przeprowadziły dodatkowego postępowania wyjaśniającego na terenie Polski, na przykład na podstawie nr VIN.

Rozpoznając powyższy zarzut należy odwołać się do brzmienia powołanego art. 33 ust. 6 Protokołu nr 3, jak i przepisów art. 33 ust. 1 i 2 Protokołu nr 3, które w sposób jednoznaczny określają, że postępowanie w zakresie weryfikacji dowodu pochodzenia pojazdu prowadzą właściwe organy celne kraju eksportera, a nie importera. Sąd podziela pogląd, zawarty w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt GSK 56/04, że organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji. Fakt, że uprawnionymi do weryfikacji dowodów są jedynie władze kraju eksportera i mogą w tym zakresie żądać dowodów, jakie uznają za właściwe, przemawia za przyjęciem, że władze kraju importera nie są władne prowadzić w tym zakresie odrębnego postępowania dowodowego. Oznacza to, że organy celne kraju importu nie tylko korzystają z wyników postępowania weryfikacyjnego, ale są nimi związane.

Należy także podkreślić, że gdyby szwajcarskie organy administracji celnej na przesłany im wniosek o weryfikację nie udzieliły żadnej odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od złożenia tego wniosku, organy polskie byłyby zobligowane przepisem powołanego wyżej art. 33 ust. 6 do odmówienia wszelkiej preferencji. Tym bardziej odmowa taka była konieczne w sytuacji, gdy firma eksportera została zlikwidowana, co uniemożliwiło weryfikację deklaracji złożonej przez nią na rachunku sprzedaży.

Sąd nie podziela również poglądu skarżącej, że w sprawie miały miejsce wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 33 ust. 6 Protokołu nr 3. W tym zakresie Sąd, podobnie jak organ odwoławczy, w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 listopada 2006 r. sygn. akt I GSK 3106/05, stwierdził, iż pojęcie "wyjątkowe okoliczności" należy odnosić raczej do przeszkód w uzyskaniu zadawalającego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia, wynikających ze zjawisk o charakterze nadzwyczajnym leżących poza sferą związaną z sytuacją eksportera, jak np. wojna czy stan wyjątkowy w kraju eksportu, zaprzestanie działania służb celnych w kraju eksportu wywołane długotrwałym strajkiem itd. W niniejszej sprawie z całą pewnością okoliczności o takim charakterze nie wystąpiły. W ocenie Sądu, nie można uznać za wyjątkową okoliczność zaprzestania działalności przez eksportera w związku ze zlikwidowaniem firmy i wykreśleniem jej z rejestru sądowego. Jak najbardziej zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że importera zawsze obciąża ryzyko związane z sytuacją w zakresie, w jakim przedstawia on dokumenty i dane niezbędne dla uzyskania pozytywnego wyniku weryfikacji dowodu pochodzenia towaru. Skoro, w niniejszej sprawie, zaistniała okoliczność zaprzestania przez eksportera działalności w 2010 r., powodująca brak możliwości weryfikacji dowodu pochodzenia przez organy celne kraju eksportera, to brak ten, w myśl powołanych wyżej przepisów Protokołu nr 3, uniemożliwił zastosowanie preferencyjnej stawki celnej.

Niezasadny okazał się również zarzut sprzeczności ustaleń organu drugiej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegający na uznaniu, że pojazd marki [...] jest pojazdem nieznanego pochodzenia, w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do tego, żeby stwierdzić, że ww. pojazd został wyprodukowany na obszarze [...] czyli na terenie Unii Europejskiej.

Podkreślić należy, że w myśl postanowień art. 16 protokołu nr 3 produkty pochodzące ze Szwajcarii przy wywozie do Wspólnoty korzystają z preferencyjnego traktowania przewidzianego w umowie pod warunkiem przedstawienia dowodu pochodzenia. Dowodem pochodzenia w myśl omawianego przepisu mogą być jedynie świadectwa przewozowe EUR albo EUR-MED, bądź tzw. "deklaracja na fakturze", albo "deklaracja EUR-MED na fakturze" sporządzona według wzorów zamieszczonych w załącznikach do protokołu. Z treści przytoczonych regulacji jednoznacznie wynika, że jedynym prawnie skutecznym dowodem pochodzenia może być świadectwo EUR.1 bądź stosowna deklaracja eksportera. Oznacza to, że dowodów tych nie mogą zastąpić, ani też uzupełnić inne dowody (por. wyrok NSA z 17 lipca 2012 r., sygn. akt I GSK 1612/11). Ponieważ z informacji szwajcarskich organów celnych wynika, że eksporter nie udowodnił pochodzenia pojazdu, to zasadnie, krajowe organy celne, odmówiły skarżącej zastosowania preferencji celnych.

Za niezasadne uznał Sąd również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, przeprowadzone przez organy celne postępowanie było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Organy te starannie zgromadziły materiał dowodowy, w sposób wyczerpujący poddały go ocenie. Sąd nie podziela także zarzutu prowadzenia postępowanie w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych. Wręcz przeciwnie – organy celne obu instancji dołożyły wszelkich starań, aby strona postępowania była w należyty sposób traktowana i informowana o jego przebiegu. Skarżąca miała zapewnione prawo czynnego udziału w postępowaniu i swobodnie mogła zgłaszać zastrzeżenia, czy formułować wnioski dowodowe.

Zważywszy powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270), oddalił skargę.