Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 453/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenia
Powołane przepisy: article: art 246 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 951/10 w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 czerwca 2010 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił B. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd I instancji na wstępie swoich rozważań przedstawił treść oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej oraz rodzinnej B. B. Wynikało z nich, że B. B. wniósł do sądu w sumie dziewięć skarg, zaś łączna kwota wpisu, do zapłaty którego jest zobowiązany, wynosi 4.500 zł. Tymczasem uzyskiwane wspólnie z żoną dochody w kwocie około 4.800 zł równoważą miesięczne wydatki na utrzymanie. Skarżący oświadczył ponadto, że jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 56 m², natomiast jego żona jest współuprawnioną do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, a także właścicielem samochodu osobowego (rok produkcji 1999). Małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych o wartości przekraczającej 3.000 euro. Skarżący, uzupełniając powyższe informacje, nadesłał ponadto rozliczenia podatkowe za lata 2008 i 2009. Przedstawił wyciągi z rachunku bankowego, powiązanego z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, za okres od czerwca do sierpnia 2010 r. Przedłożył również kopię umowy kredytu restrukturyzacyjnego, zgodnie z którą małżonkowie zaciągnęli w marcu 2010 r. kredyt w wysokości 155.494,35 zł na okres 10 lat. Rata miesięczna tego kredytu wynosi w okresie pierwszych dwunastu miesięcy od zawarcia umowy 1.882 zł. Wnioskodawca złożył ponadto oświadczenie, że jedynym źródłem finansowania tych wydatków są dochody małżonków. Zapewnił, że żaden z małżonków nie posiada lokat bankowych, a pozostające w ich dyspozycji karty kredytowe mają w całości wykorzystane limity, spłacane nieregularnie. Sąd I instancji, analizując powyższe dane, uznał, że wnioskodawca nie przedstawił pełnej dokumentacji o jaką był wzywany. Z treści nadesłanych oświadczeń i wyciągu z ujawnionego rachunku bankowego wynika jednoznacznie, że oboje małżonkowie dysponują jeszcze innymi kontami bankowymi wraz z wydanymi do nich kartami kredytowymi. Zdaniem Sądu I instancji, brak kompletnej dokumentacji uniemożliwia zbadanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie daje możliwości udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał ponadto, że żona wnioskodawcy ma możliwość podejmowania dodatkowego zarobkowania, w ramach wykonywanej osobiście działalności oraz wykonywania przysługujących jej praw autorskich, co oznacza, że małżeństwo może w istocie dysponować pewną nadwyżką nad ponoszonymi przez siebie wydatkami.

Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. W jego uzasadnieniu podtrzymał wcześniej prezentowane stanowisko, że nie jest w stanie uiścić całej wymaganej kwoty wpisów sądowych od dziewięciu wniesionych skarg. Zaznaczył przy tym, że jego współmałżonka, wbrew stanowisku wyrażonemu przez Sąd, nie ma możliwości uzyskania dodatkowych środków finansowych z tytułu wykonywanej działalności. Wskazał, że odmowa przyznania prawa pomocy będzie oznaczała pozbawienie skarżącego w praktyce możliwości dochodzenia praw przed sądem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

Z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. skorzystano w toku niniejszego postępowania, wzywając stronę skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżący nie uczynił jednak zadość wezwaniu, gdyż nie nadesłał wszystkich informacji w zakresie posiadanych przez niego oraz jego współmałżonkę rachunków bankowych. Ze znajdującego się w aktach sprawy wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący poza rachunkiem wykazanym w toku postępowania otwarte ma również inne rachunki bankowe, na których dokonywane są operacje finansowe. Należy ponadto wskazać, że na etapie zażalenia strona skarżąca nie uzupełniła powyższego braku, poprzez nadesłanie wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków, ani też nie wyjaśniła przyczyn uniemożliwiających jej wywiązanie się z tego obowiązku. Trzeba zatem podkreślić, że zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek w tym zakresie. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia żądanej na podstawie art. 255 p.p.s.a. dokumentacji, to powinna liczyć się z przyjęciem przez Sąd I instancji, że brak jest wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.