Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 474/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92 a ust. 1, ,3,6,
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 7,8,11,107 par. 1,3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Biura Podróży [...] na decyzję Inspektora Pracy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Państwowy Inspektor Pracy działając na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589, ze zm.) oraz art. 93 ust. 1 w związku z art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm.), zgodnie z ustaleniami protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniach 29 października 2013 r. do 29 listopada 2013 r. wobec Biura Podróży, nałoży na przedsiębiorcę karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ opisał stwierdzone, w wyniku kontroli, nieprawidłowości zw. z pracą konkretnych kierowców, wskazując na naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L. 102/1 z 11.04.2006 r.) dające podstawę do nałożenia kar w oparciu o :

- art. 92 a ust. 1, art. 92a ust. 3 pkt 1, art. 92 a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym i lp. 5.1., 5.1.1., 5.1.2. załącznika nr 3 do ww. ustawy, dot. przekroczenia maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, o czas powyżej 15 minut do jednej godziny i za każdą następną rozpoczętą godzinę (kara 700 zł),

- art. 92 a ust. 1, art. 92 a ust. 3 pkt 1, art. 92 a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym i Ip. 5.4., 5.4.1., 5.4.2. załącznika nr 3 dot. skrócenia tygodniowego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny za każdą następną rozpoczętą godzinę (kara 4.050 zł). Naruszenie dotyczyło między innymi pracy kierowcy T.M., który od godziny 14:47 dnia 01.07.2013 do godziny 14:47 dnia 13.07.2013 wykonywał okazjonalny przewóz autokarowy, w związku z czym mógł przełożyć odbiór odpoczynku tygodniowego o 12 okresów 24 godzinnych, poczynając od ostatniego regularnego tygodniowego okresu odpoczynku. Kierowca odbywał ostatni regularny okres odpoczynku tygodniowego do godziny 14:39 dnia 1.07.2013 r. Koniec 12 okresów 24 godzinnych przypada zatem na godzinę 14:47 (winno być 14:39) dnia 13.07.2013 r. Kierowca odebrał najdłuższy odpoczynek w ilości 13 godzin i 22 minut, od godziny 18:21 dnia 10.07.2013 r. do godziny 07:53 dnia 11.07.2013 r., choć miał obowiązek odebrać odłożony odpoczynek tygodniowy 45 godzinny oraz co najmniej 24 godzinny odpoczynek z kolejnego tygodnia. W związku z powyższym odpoczynek tygodniowy regularny (45 godzinny), jaki powinien być udzielny w pierwszej kolejności zaniżono o 31 godzin i 38 minut (nie udzielono również odpoczynku kolejnego 24 godzinnego),

- art. 92 a ust. 1, art. 92 a ust. 3 pkt 1, art. 92 a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym oraz Ip. 5.3., 5.3.1., 5.3.2. załącznika nr 3 do ww. ustawy dot. skrócenia dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny, za każdą rozpoczętą kolejną godzinę (700 zł),

- art. 92 a ust. 1, art. 92 a ust. 3 pkt 1, art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym oraz Ip. 5.2., 5.2.1., 5.2.2. załącznika nr 3 do ww. ustawy, dot. przekroczenia przez poszczególnych kierowców maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut, za każde następne rozpoczęte 30 minut (kara 1.000 zł).

Organ wskazał następnie, że ustalenia kontroli wykazały naruszenia mające stały i regularny charakter, gdyż podobne nieprawidłowości stwierdzono w trakcie poprzedniej kontroli. Stąd też, zdaniem kontrolującego, przedsiębiorca nie uczynił wszystkiego, aby zapobiegać tego rodzaju uchybieniom. W szczególności pracodawca nie podejmował działań lub podejmował działania w niewystarczającym zakresie celem uświadamiania pracowników o obowiązujących przepisach i prowadzenia właściwej organizacji czasu pracy. W ocenie kontrolującego wymienione wyżej przyczyny nie dają podstawy do zastosowania art. 92 b i art. 92 c ustawy o transporcie drogowym.

A. i T.B. wnieśli odwołanie od ww. decyzji, wskazując w nim, że orzeczenie o nałożeniu kary oparte zostało na wadliwie ustalonym stanie faktycznym. W roku 2012 wszyscy kierowcy i pracownicy biurowi odpowiedzialni przeszli dwukrotnie szkolenie z zakresu przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, zweryfikowane następnie testem. Organ kontrolny tego faktu nie uwzględnił. Ponadto wszyscy kierowcy po dokonaniu wykroczenia odbywają rozmowę dyscyplinującą z kierownikiem transportu oraz każdorazowo otrzymują odpowiednią karę porządkową za dopuszczenie do naruszeń związanych z czasem pracy kierowcy. Dodatkowo kierownik transportu odbył szereg dodatkowych szkoleń z zakresu wiedzy o organizacji przewozów, prawa pracy, prawa cywilnego czego efektem było uzyskanie certyfikatu kompetencji zawodowych w drogowym transporcie osób. W ocenie odwołujących się, wymienione wyżej przyczyny mogą stanowić podstawę do zastosowania art.92 b i art.92 c ustawy o transporcie drogowym. Nadto, zdaniem odwołujących się, organ I instancji błędnie ustalił czas pracy kierowców: T.M. i A.M. Kierowca T.M. odebrał jeden regularny tygodniowy okres odpoczynku i jeden skrócony tygodniowy okres odpoczynku trwający od godziny 14:47 dnia 13.07.2013 r. do godziny 01:29 dnia 17.07.2013 r. Zważywszy na okoliczność, iż po zakończeniu pojedynczej usługi okazjonalnej w dniu 13.07.2013 r. kierowca odłożył tygodniowy okres odpoczynku, po którym skorzystał z regularnego tygodniowego odpoczynku i jednego skróconego okresu odpoczynku, nałożenie kary pieniężnej było pozbawione podstaw prawnych.

Okręgowy Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 92 a ust. 1, art. 92 a ust. 3 pkt 3, art. 92 a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym oraz l.p. 5.1.1 i 2, Ip. 5.2.1 i 2, Ip. 5.3.1 i 2, Ip. 5.4.1 i 2 załącznika nr 3 do ustawy i art. 6 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 7, art. 8 ust. 1-5, art. 8 ust. 6-9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L.102 z dnia 11.04.2006 r.) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 561/2006", po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że stwierdzone przez organ I instancji nieprawidłowości wynikają z materiału dowodowego, który został opisany w protokole kontroli, czyli z akt osobowych kontrolowanych pracowników, regulaminu pracy przyjętego w przedsiębiorstwie, ewidencji czasu pracy, a także z zapisów na wykresówkach i plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego. W myśl art. 92 b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: rozporządzenia nr 561/2006, rozporządzenia Rady nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR) sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 1999r. Nr 94, poz. 1086 i 1087). Ponadto art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 stwierdza, że pod warunkiem, że nie zagraża to bezpieczeństwu drogowemu oraz umożliwia osiągnięcie przez pojazd odpowiedniego miejsca postoju, kierowca może odstąpić od przepisów art. 6-9 w zakresie niezbędnym dla zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku. Kierowca wskazuje powody takiego odstępstwa odręcznie na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego, albo na planie pracy najpóźniej po przybyciu do miejsca pozwalającego na postój. W przedmiotowym wypadku, wbrew dyspozycji art. 12 rozporządzenia nr 561/2006, w kilkunastu objętych decyzją naruszeniach kierowcy nie wskazali na wydrukach z urządzenia rejestrującego powodów odstępstwa od przestrzegania norm socjalnych. Ustalenia dokonane w toku kontroli dotyczące czasu jazdy, wymaganych przerw i odpoczynków kierowców wykazały liczne naruszenia mające regularny charakter, gdyż podobne nieprawidłowości stwierdzono również w trakcie poprzedniej kontroli. W szczególności stwierdzone nieprawidłowości oraz ich rozmiar wykazują, że pracodawca podejmował działania w niewystarczającym zakresie, celem uświadamiania pracowników o obowiązujących przepisach i prowadzenia właściwej organizacji czasu pracy. O powyższym świadczy również nieprawidłowo prowadzona ewidencja czasu pracy. Stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości wykazano pomimo braku pełnych danych o okresach aktywności kierowców. W przypadku prawidłowej organizacji transportu nieprawidłowości nie powinny się powtarzać. W tym miejscu organ powołał się na wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., II GSK 2460/11 oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, w którym Trybunał wskazał, że sankcje administracyjne - stosowane automatycznie, z mocy ustawy - mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne, zmierzające do doprowadzenie stanu faktycznego do zgodności z obowiązującymi przepisami.

Dalej organ odniósł się do naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu transportu drogowego, przytaczając przepisy obowiązujące w tym zakresie.

W kwestii naruszenia polegającego na skróceniu tygodniowego czasu wypoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego, organ II instancji, powołując się na brzmienie art. 8 ust. 6 i 7 i 9 rozporządzenia nr 561/2006, wskazał, że zgromadzony materiał potwierdza, iż doszło do naruszenia przywołanych przepisów przez kierowców W.D., który skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 2 godziny i 43 minuty i S.M., który skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 6 godzin i 48 minut oraz kierowcę T.M. Okręgowy inspektor Pracy stwierdził, że inspektor pracy faktycznie popełnił błąd przy dokonywaniu opisu stanu faktycznego podanego w decyzji, albowiem kierowca T.M. rozpoczął przewóz drogowy okazjonalny o godzinie 14:39 (tak, jak podano w protokole kontroli), a nie jak wskazano w decyzji o godzinie 14:47. Organ opisując naruszenie wskazał, że kierowca M.T. odbywał ostatni regularny okres odpoczynku tygodniowego do godziny 14:39 dnia 1.07.2013 r. Koniec 12 okresów 24 godzinnych przypadał zatem na godzinę 14:39 dnia 13.07.2013 r. W okresie od godziny 14:39 dnia 1.07.2013 r. do godziny 14:39 dnia 13.07.2013 r. kierowca odebrał najdłuższy odpoczynek w ilości 13 godzin i 22 minut - od godziny 18:21 dnia 10.07.2013 r. do godziny 07:53 dnia 11.07.2013 r., choć w tym okresie kierowca miał obowiązek odebrać odłożony odpoczynek tygodniowy 45 godzinny oraz co najmniej 24 godzinny odpoczynek z kolejnego tygodnia - zgodnie z art. 8 ust. 6 a rozporządzenia 561/2006. Popełniony błąd przy opisie stanu faktycznego (nieprawidłowo wskazana godzina) nie wpływa jednak na rozmiar naruszenia i na fakt, że naruszenie zaistniało. Należy mieć na uwadze, że aby uwzględnić wykorzystanie odpoczynku przez kierowcę, odpoczynek ten powinien co najmniej rozpocząć się po upływie 12 okresów 24 godzinnych, czyli powinien trwać co najmniej od godziny 14.39 dnia 13 lipca 2013 r. Odwołujący podał, taki odpoczynek kierowca rozpoczął o godzinie 14:47 dnia 13.07.2013 r., czyli już po upływie wymaganego czasu. Z danych cyfrowych wynika, że w rzeczywistości kierowca rozpoczął odpoczynek o godzinie 14.48 dnia 13.07.2013 r. W ocenie Okręgowego Inspektora Pracy nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w tym przypadku.

Następnie organ II instancji uzasadnił nałożenie kar w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi skrócenia dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego i przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.

Mając powyższe na względzie Okręgowy Inspektor Pracy uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zasadnie nałożył na stronę karę pieniężną w łącznej wysokości [...] złotych za opisane naruszenia. Organ podkreślił, że realizacja zasady praworządności z art. 6 K.p.a. nakłada na organ bezwzględny obowiązek przywrócenia zgodności z prawem i sankcjonowanie powstałego naruszenia zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podstawą do określenia wysokości nałożonych kar jest taryfikator stanowiący załącznik nr 3 do ww. ustawy. Natomiast na okoliczność wyłączającą odpowiedzialność przedsiębiorcy strona nie przedstawiła żadnych dowodów. Przedsiębiorca miał świadomość tych faktów, planując trasy kierowców i nie zapewniając przy tym prawidłowego rejestrowania tych faktów przez kierowców.

Biuro Podróży zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ww. decyzję Okręgowego Inspektora Pracy - w zakresie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] złotych za skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku pracownikowi T.M. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. i art. 136 K.p.a. ,art. 8 w zw. z art. 80 K.p.a. i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 K.p.a.,

- art. 92 a ust. 1 w zw. z art. 92 a ust. 6 w zw. z pkt 5.4.1 i 5.4.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (w skardze określaną jako u.t.d.) poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wobec skarżącej,

- art. 92 b i art. 92 c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie nie było warunków do odstąpienia od nałożenia kary lub umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy temu przeczy.

Uzasadniając zarzuty, skarżąca wskazała, że pracownik T.M., rozpoczął przewóz drogowy okazjonalny o godzinie 14:39 w dniu 01.07.2013 r. W związku z tym koniec 12 okresów 24-godzinnych, po których zgodnie z art. 8 ust. 6 a rozporządzenia nr 561/2006 miał prawo i obowiązek do odbycia odpoczynku, przypadał na godzinę 14:39 dnia 13.07.2013 r. W rzeczywistości kierowca odbył wymagany odpoczynek w okresie od godz. 14:48 dnia 13.07.2013 r. do godz. 01:29 dnia 17.07.2013 r. Organ odwoławczy (pomimo zarzutu) nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, jak wyglądał wspomniany wypoczynek pracownika. Nie umożliwił też wypowiedzenia się stronie w tym zakresie. Organ powinien był zrewidować dowody zebrane przez organ pierwszoinstancyjny, jak i dowody zebrane w postępowaniu odwoławczym. Ponadto, zasada pogłębionego zaufania (art. 8 K.p.a.) ma sprzyjać praworządnemu i sprawiedliwemu prowadzeniu postępowania. Trudno mówić o takim postępowaniu w kontekście porównania naruszenia, którego dopuścił się pracownik i rozpoczął odpoczynek jedyne 9 minut później do wysokości sankcji pieniężnej w wysokości [...] złotych. O współmierności i sprawiedliwości sankcji za popełnione wykroczenie, w tym miejscu nie może być mowa. Nadto, zdaniem skarżącej, skarżona decyzja jest schematyczna. Obok podania w podstawie prawnej zastosowanych przepisów oraz przywołania ich treści, organ nie wskazał jak dokładnie wyglądało naliczenie nałożonej kary, np. przez wprowadzenie do uzasadnienia działania matematycznego. Skarżąca nie mogła prześledzić toku myślenia organu. Brak powyższego narusza zasadę pogłębionego zaufania obywateli i związaną z nią regułę przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Niezrozumiała jest konstatacja organu, że odpoczynek tygodniowy regularny został zaniżony o 31 godzin i 38 minut. Wymagana prawem przerwa została bowiem udzielona pracownikowi w pełnym wymiarze, można jedynie mówić w tym przypadku o przesunięciu jej rozpoczęcia o wspomniane już 9 minut. Nie oznacza to więc, że odpoczynek nie odbył się w ogóle i że w związku z tym konieczne okazało się nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] złotych. Karę wymierza się za skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku, a w tej sprawie pracodawca nie skrócił go. Skarżąca zwróciła uwagę, że przywołany załącznik nr 3 dopuszcza w tym zakresie margines czasowy, nie przewidując kary za przekroczenie maksymalnego czasu pracy, o ile jest ono znikome (odpowiednio od 15 minut do jednej godziny - pkt 5 załącznika). Wskazany margines czasowy, ujęty w pkt 5 załącznika, stanowi jednocześnie wskazówkę do wykładni celowościowej pozostałych przepisów, pokazując że podstawą karania nie powinny być sytuacje wiążące się z marginalnym przekroczeniem czasu pracy. W tym kontekście, według skarżącej, organ odwoławczy źle zinterpretował przepisy art. 92 b u.t.d. i art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.td. Ponadto skarżąca powołując się na art. 10 ust. 2 i 4 rozporządzenia nr 561/2006, podkreśliła, że po kontroli w 2012 r., podjęła szereg kroków i rozwiązań (wymienione w odwołaniu) mających na celu uświadamianie pracowników o obowiązujących przepisach i prowadzeniu właściwej organizacji pracy. Okoliczności te były znane organowi I i II instancji, jednak bezzasadnie zostały pominięte. Zdaniem strony, okoliczności sprawy i dowody wskazują, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń, których pracodawca nie mógł przewidzieć (9-minutowe spóźnienie kierowcy z rozpoczęciem odpoczynku) i pozwalały na umorzenie wszczętego postępowania administracyjnego zgodnie z art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Przedmiotem kontroli Sądu, pod względem zgodności z prawem, na skutek skargi Biuro Podróży, stała się decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] złotych za skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku pracownikowi T.M.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012, poz. 1265) zwanej w dalszej części uzasadnienia: "ustawą".

Odpowiedzialność skarżącego podmiotu za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w decyzji, została przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy i usankcjonowana karą pieniężną w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Przy czym suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć 15.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli (art. 92 a ust. 3 pkt 1 ustawy.

Należy podkreślić, że przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego, w myśl art. 4 pkt 22 ustawy, należy rozumieć (miedzy innymi) obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L.102 z dnia 11.04.2006 r.) – zwanego jak wyżej "rozporządzeniem nr 561/2006", które określa normy dotyczące prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw w ich prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92 a ust. 6 ustawy). Według załącznika do ustawy za naruszenie polegające na skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku (l. 5.4), o czas jednej godziny (l. 5.4.1) wymierza się karę 50 zł, za każą następną rozpoczętą godzinę (lp. 5.4.2) – 100 zł.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 561/2006

- "tygodniowy okres odpoczynku" oznacza tygodniowy okres, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem i obejmuje "regularny tygodniowy okres odpoczynku" lub "skrócony tygodniowy okres odpoczynku": Pojęcie "regularny tygodniowy okres odpoczynku" oznacza odpoczynek trwający co najmniej 45 godzin, zaś "skrócony tygodniowy okres odpoczynku" oznacza odpoczynek trwający krócej niż 45 godzin, który można, na warunkach ustalonych w art. 8 ust. 6, skrócić do nie mniej niż 24 kolejnych godzin. "Tydzień" oznacza okres od godz. 00:00 w poniedziałek do godz. 24.00 w niedzielę (art. 4 lit. i).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006, kierowca korzysta z dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku.

W myśl art. 8 ust. 6 rozporządzenia nr 561/2006, w ciągu dwóch kolejnych tygodni kierowca wykorzystuje co najmniej:

– dwa regularne tygodniowe okresy odpoczynku, lub

– jeden regularny tygodniowy okres odpoczynku i jeden skrócony tygodniowy okres odpoczynku trwający co najmniej 24 godziny. Skrócenie to należy jednak skompensować równoważnym odpoczynkiem wykorzystanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu. Tygodniowy okres odpoczynku rozpoczyna się nie później niż po zakończeniu sześciu okresów 24 godzinnych licząc od końca poprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku.

Stosownie do art. 8 ust. 6 a rozporządzenia nr 561/2006, w drodze odstępstwa od ust. 6 kierowca wykonujący pojedynczą usługę okazjonalną w międzynarodowym przewozie osób, zdefiniowaną w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do rynku dla usług autokarowych i autobusowych może odłożyć tygodniowy okres odpoczynku o maksimum 12 kolejnych okresów dwudziestoczterogodzinnych po poprzednim regularnym tygodniowym okresie odpoczynku, pod warunkiem że:

a) usługa trwa co najmniej 24 kolejne godziny w państwie członkowskim lub państwie trzecim, do którego zastosowania ma niniejsze rozporządzenie, innym niż państwo, w którym rozpoczęło się świadczenie usługi;

b) po skorzystaniu z odstępstwa kierowca korzysta z:

(i) dwóch regularnych tygodniowych okresów odpoczynku; albo

(ii) jednego regularnego tygodniowego okresu odpoczynku i jednego skróconego tygodniowego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 24 godziny. Skrócenie jest jednak rekompensowane równoważnym okresem odpoczynku wykorzystywanym jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia po zakończeniu okresu odstępstwa;

Tygodniowy okres odpoczynku, który przypada na dwa tygodnie można zaliczyć do dowolnego z nich, ale nie obu (art. 8 ust. 7).

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wszystkie czynności kontrolne zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...]. Wynika z niego dokładnie jakie czynności kontrolne, w jakim zakresie i na podstawie jakich dokumentów przedsiębiorstwa (akta osobowe pracowników, regulamin pracy, ewidencja czasu pracy, wykresówki kierowców, zapisy z kart kierowców i tachografu cyfrowego), przeprowadzili inspektorzy Inspekcji Pracy oraz dokładne ustalenia stwierdzonych naruszeń. Z protokołem kontroli przedsiębiorca został zapoznany w dniu 5 grudnia 2013 r. W piśmie z dnia 11 grudnia 2013 r. kontrolowany podmiot złożył zastrzeżenia do protokołu z 29 listopada 2013 r. Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. Państwowy Inspektor Pracy zawiadomił Biuro Podróży o wszczęciu postepowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z pouczeniem o prawie czynnego udziału w postępowaniu. W dniu 16 stycznia 2014 r. Inspektor wystosował wystąpienie do firmy A. i T.B., na które strona odpowiedziała pismem z dnia 5 marca 2014 r.

W ocenie Sądu, kontrola skarżącego przedsiębiorstwa została przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodnie z wymogami procedury, podjęto wszelkie czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a skarżąca w każdym stadium postępowania miała możliwość wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego i złożenia w każdym czasie dokumentów na poparcie własnych twierdzeń. Nie są słuszne zatem zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a. w zw. z 80 K.p.a. Wszystkie kwestie dotyczące stwierdzonych naruszeń zostały, zdaniem Sądu, w sposób wyczerpujący opisane i w protokole i w zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej i należycie uzasadnione z podaniem podstawy prawnej. W wydanej decyzji opisano stwierdzone naruszenia, wskazano ich rozmiar, podano liczbę porządkową i wysokość kary za poszczególne naruszenia, zgodnie z taryfikatorem zamieszczonym w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, a wobec tego nie można uznać, że wydana w sprawie decyzja naruszyła art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

Nie budzi wątpliwości Sądu ustalony - w wyniku analizy danych cyfrowych pobranych z kart kierowców oraz tachografów cyfrowych z okresu objętego kontrolą, po uwzględnieniu uzasadnionych jako odstępstwo zdarzeń oraz oczywistych błędów w operowaniu tachografem lub selektorem – zakres i rodzaj naruszenia przepisów rozporządzenia nr 561/2006 w zakresie skrócenia tygodniowego czasu odpoczynku przez pracownika T.M. Wbrew twierdzeniom skarżącej, kwestia czasu pracy i odpoczynku tego kierowcy, który wykonywał przewóz okazjonalny, została w zupełności wyjaśniona i czytelnie przedstawiona w uzasadnieniach obu decyzji. Organ odwoławczy dokonał ponownej analizy aktywności kierowcy i ustalił, że kierowca odbywał ostatni regularny okres odpoczynku tygodniowego do godziny 14:39 dnia 1.07.2013 r. Koniec 12 okresów 24 godzinnych przypadał zatem na godzinę 14:39 dnia 13.07.2013 r. W okresie od godziny 14:39 dnia 1.07.2013 r. do godziny 14:39 dnia 13.07.2013 r. kierowca odebrał najdłuższy odpoczynek w ilości 13 godzin i 22 minut, pomimo, że w tym okresie kierowca miał obowiązek odebrać odłożony odpoczynek tygodniowy 45 godzinny oraz co najmniej 24 godzinny odpoczynek z kolejnego tygodnia, bowiem po skorzystaniu z odstępstwa kierowca korzysta z dwóch regularnych tygodniowych okresów odpoczynku albo jednego regularnego tygodniowego okresu odpoczynku i jednego skróconego tygodniowego okresu odpoczynku trwającego co najmniej 24 godziny.

W związku z powyższym, odpoczynek tygodniowy regularny (45 godzinny), jaki powinien być udzielony w pierwszej kolejności zaniżono o 31 godzin i 38 minut (nie udzielono również odpoczynku kolejnego - 24 godzinnego).

W ocenie Sądu, z uwagi na treść obowiązujących (ww.) przepisów rozporządzenia nr 561/2006, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że kierowca nie wykorzystał odpoczynku tygodniowego, a nawet nie rozpoczął wykorzystywania odpoczynku tygodniowego w okresie do końca 12 okresów 24 godzinnych, po poprzednim regularnym tygodniowym okresie odpoczynku, tj. od godziny 14:39 dnia 1.07.2013 r. Tak więc rozpoczęcie odpoczynku przez kierowcę o godzinie 14.47 (jak podał kierowca), czy o godzinie 14:48 (jak wynika to z danych cyfrowych) nastąpiło już po upływie wymaganego czasu.

Podstawowy wymiar odpoczynku tygodniowego wynosi 45 godzin. Taki wymiar odpoczynku, podobnie jak i inne normy czasu pracy i odpoczynku zostały wprowadzone głównie po to, aby zachować bezpieczeństwo na drodze gdyż tylko wypoczęty kierowca daje gwarancję reagowania w sposób właściwy stany zagrożenia na drodze. Każde odstępstwo od przepisów mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa na drodze, powinno być ściśle przestrzegane.

Zdaniem Sądu, w świetle dokonanych ustaleń i w kontekście bezwzględnie obowiązujących przepisów rozporządzenia w zakresie wymaganych odpoczynków kierowców, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącej spółki, że kierowca wykorzystał wymagany odpoczynek, ale wykorzystywanie wymaganego odpoczynku rozpoczął jedynie o 9 minut za późno, z przesunięciem.

W ustawie o transporcie drogowym nie przewidziano kar za przesunięcie w czasie okresów odpoczynku, a skoro przepisy rozporządzenia nr 561/2006 wymagają udzielenia odpoczynku tygodniowego w odpowiednim czasie, to przepisy ustaw o transporcie drogowym konsekwentnie ustalają kary za skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku, których wysokość ustala się w stosunku do rozmiaru nieudzielonego okresu odpoczynku.

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że w tym przypadku nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w wysokości [...] zł. Zaznaczyć przy tym należy, że wysokość tej kary wynika z podanych wyżej zapisów załącznika nr 3 do ustawy (lp. 5.4.1 i 5.4.2) i jej obliczenie, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie wymaga żadnych skomplikowanych działań matematycznych.

Prawidłowo również organy rozstrzygające sprawę rozważyły i przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 92 b oraz w art. 92 c ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92 b pkt 1 ustawy, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów.

Słusznie wskazał organ II instancji, że skoro stwierdzone liczne naruszenia mają regularny charakter i występowały już wcześniej w kontrolowanej firmie to oznacza, iż przedsiębiorca nie uczynił wszystkiego, aby zapobiec naruszeniom. Stwierdzone nieprawidłowości oraz ich rozmiar wykazują, że pracodawca podejmował działania w niewystarczającym zakresie celem uświadomienia pracownikom obowiązujących przepisów i obowiązku właściwej organizacji czasu pracy. W sytuacji gdy wszyscy pracownicy regularnie poddawani są szkoleniom w zakresie czasu pracy kierowców, to powinni oni posiadać wystarczającą wiedzę w tym zakresie, a jeśli tak istotnie jest, to nie powinno dochodzić do tak licznych naruszeń przepisów.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że powoływany przez skarżącą art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 561/2006 stanowi o obowiązku przedsiębiorcy transportowego właściwej organizacji pracy kierowców i ich kontroli i jest podstawą odpowiedzialności przedsiębiorcy za nieprawidłową organizację pracy, właśnie w zakresie organizacji czasu jazdy, przerw i okresów odpoczynku, o których mowa w art. 5 – 9 rozdziału II rozporządzenia nr 561/2006.

Skarżąca podniosła także w skardze, że nałożenie kary jest niezasadne, gdyż jako podmiot wykonujący przewozy nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.

W myśl zaś art. 92 c pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92 a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Zdaniem Sądu, niewykorzystanie przez kierowcę tygodniowego odpoczynku lub jego skrócenie nie należy do kategorii zdarzeń, na które przedsiębiorca nie miał wpływu i nie mógł ich przewidzieć, gdyż związane jest z prawidłową organizacją czasu pracy, za którą ponosi odpowiedzialność pracodawca. Podkreślić trzeba, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009r., sygn. akt II GSK 989/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżąca żadnych dowodów na poparcie swoich argumentów w tym zakresie nie przedstawiła, w szczególności wskazujących na podjęcie wszystkich możliwych rozwiązań (np. w systemie wynagradzania) celem zdyscyplinowania pracowników do przestrzegania czasu pracy i odpoczynku.

W przedstawionym stanie sprawy, Sąd stwierdził, że zarówno ustalone okoliczności faktyczne, jak i uregulowania prawa materialnego znajdujące zastosowanie w tej sprawie, nie pozwalają na uwzględnienie twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.