Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2675/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 19 stycznia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Gd 40/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...] z dnia 12 lutego 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3) stwierdza, że bezczynność partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) oddala wniosek Stowarzyszenia [...] o wymierzenie grzywny; 5) zasądza od partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia na rzecz Stowarzyszenia Sieć Obywatelska Watchdog Polska z siedzibą w Warszawie kwotę 660 (słownie: sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Gd 40/19, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wiosny Roberta Biedronia w sprawie udostępnienia informacji publicznej, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie [...] w dniu 28 lutego 2019 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia (dalej w skrócie "partia") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 12 lutego 2019 r., w której zarzuciło naruszenie art. 11 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie konstytucyjnej zasady jawności finansowania partii politycznych, art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2, art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej w skrócie "u.d.i.p."), poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem.

Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 9 kwietnia 2019 r.

W skardze Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie partii do dokonania czynności w zakresie udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia 12 lutego 2019 r., stwierdzenie, że bezczynność partii miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie partii grzywny.

W uzasadnieniu skargi podało, że w dniu 12 lutego 2019 r. skierowało do partii wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. Wyciągów i historii rachunków bankowych partii od początku jej istnienia do dnia wykonania wniosku,

2. Informacji o wszystkich wydatkach partii od początku jej istnienia do dnia wykonania wniosku, poprzez podanie daty wydatku, kwoty, przedmiotu i na rzecz jakiego podmiotu został wykonany.

Do dnia złożenia skargi partia nie odpowiedziała na wniosek, który został wysłany elektronicznie na adres: [...].

Stowarzyszanie wskazało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 408/13 i sygn. akt II SAB/Wa 409/13 – w sprawach dotyczących partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość informację dotyczącą wydatków partii politycznych uznał za informację publiczną.

Partia polityczna Wiosna Roberta Biedronia w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie w całości oraz nieobciążanie kosztami postępowania. Opisując przebieg postępowania podała, iż wiadomością elektroniczną datowaną na dzień 1 marca 2019 r. poinformowała skarżące Stowarzyszenie o tym, że realizacja jego wniosku z dnia 12 lutego 2019 r. (w zakresie dozwolonym przez prawo, tj. z uwzględnieniem konieczności ochrony prywatności osób fizycznych) nie może nastąpić w ustawowym terminie z uwagi na konieczność wykonania anonimizacji danych osób fizycznych. Stowarzyszenie w odpowiedzi na w/w wiadomość elektroniczną z dnia 1 marca 2019 r., w mailu z dnia 1 marca 2019 r. (adresowanym na [...]) wskazało m.in. na uchybienie partii w przedmiocie braku określenia terminu wykonania wniosku. Partia w wiadomości elektronicznej z dnia 2 marca 2019 r. poinformowała wnioskodawcę, że jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej zostanie wykonany do dnia 10 marca 2019 r. Następnie partia wiadomością elektroniczną z dnia 10 marca 2019 r. załatwiła wniosek Stowarzyszenia poprzez przesłanie drogą elektroniczną na wskazany przez nie adres ([...]) w formacie pdf (skan) odpowiednio zanonimizowanych: zestawienia wydatków partii od dnia powstania partii do dnia wykonania wniosku, tj. 10 marca 2019 r. oraz wyciągów i historii rachunków bankowych partii we wnioskowanym zakresie (tj. wydatków) od początku istnienia partii do dnia wykonania wniosku. Partia podała, że wykonując powyższy wniosek uwzględniła przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej w skrócie " RODO") i dokonała anonimizacji przekazanych danych w celu zapewnienia ochrony danych osobowych stosownie do obowiązujących przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku przytoczył treść art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1, § 1a i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Podał, że w niniejszej sprawie podstawą prawną rozpoznania wniosku Stowarzyszenia [...] o udostępnienie informacji publicznej są przepisy u.d.i.p. Ustawa ta służy realizacji konstytucyjnego prawa obywateli dostępu do informacji publicznej, zagwarantowanego w art. 61 Konstytucji RP. Bezczynność w sprawie informacji publicznej polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej tej czynności nie podejmuje bądź nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Natomiast w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu organu lub innego podmiotu zobowiązanego, czy też jej udostępnienie regulują przepisy szczególne, załatwienie wniosku może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Oceniając, czy podmiot, do którego skierowano żądnie udostępnienia informacji publicznej pozostaje w tak rozumianej bezczynności należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych tą ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3 u.d.i.p.), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie, adresatem żądania musi być podmiot obowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udostępnienie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że partia polityczna Wiosna Roberta Biedronia jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2232) oraz partie polityczne. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 580) stanowi, że partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą pod określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej. Z art. 23a cyt. ustawy wynika, że źródła finansowania partii politycznych są jawne. Stosownie do art. 24 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, majątek partii politycznej powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, z dochodów majątku oraz z określonych ustawami dotacji i subwencji oraz może być przeznaczony tylko na cele statutowe lub charytatywne. Także art. 11 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że finansowanie partii politycznych jest jawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdził, że żądania zawarte we wniosku Stowarzyszenia mieszczą się w zakresie informacji o charakterze publicznym, gdyż dotyczą finansowania i majątku partii politycznej. Oznacza to, że partia polityczna Wiosna Roberta Biedronia była zobowiązana do załatwienia tego wniosku w terminie wynikającym z art. 13 u.d.i.p.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, partia udostępniła żądaną informację publiczną w sposób określony w w/w przepisie. Po otrzymaniu drogą elektroniczną wniosku Stowarzyszenia w dniu 12 lutego 2019 r. poinformowała wnioskodawcę w dniu 1 marca 2019 r., również w formie elektronicznej na podany we wniosku adres (biurosowp@siecobywatelska.pl), że jego rozpoznanie nie może nastąpić w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. z uwagi na konieczność anonimizacji danych osób fizycznych dokonujących wpłat. W tej samej formie, stosownie do treści art. 13 ust. 2 u.d.i.p., partia poinformowała wnioskodawcę, że żądane informacje zostaną udostępnione w terminie do dnia 10 marca 2019 r. Partia w dniu 10 marca 2019 r. przesłała żądane informacje na wskazany przez wnioskodawcę adres poczty elektronicznej w formacie pdf, przy czym zawarte w nich dane osób fizycznych zostały zanonimizowane.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, odmowa ujawnienia przez partię danych osobowych osób fizycznych ma uzasadnienie zarówno w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jak i w art. 47 oraz art. 51 Konstytucji RP. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. W świetle art. 51 ust. 1 Konstytucji RP, nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.

W przedmiotowej sprawie osoby fizyczne wymienione w żądanych przez Stowarzyszenie informacjach nie są związane z tymi informacjami poprzez pełnienie funkcji publicznej, jak również nie zrezygnowały z przysługującego im prawa do ochrony prywatności. Tym samym partia, udostępniając stronie skarżącej informacje, zasadnie dokonała anonimizacji danych tych osób.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga na bezczynność partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia w udostępnieniu informacji publicznej nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, tj. wobec spełnienia żądania określonego we wniosku Stowarzyszenia z dnia 12 lutego 2019 r. i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Stowarzyszenie [...], reprezentowane przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzuciło naruszenie:

1) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. oraz art. 151 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez niezasadne uznanie, iż w sprawie nie doszło do bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej, bowiem ten udostępnił ją w ramach wydłużonego przez siebie terminu, a w rezultacie bezpodstawne oddalenie skargi;

2) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocen i wytycznych dotyczących materii mogącej być przedmiotem decyzji administracyjnej, a nie bezczynności organu;

3) prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wydłużenie terminu na udostępnienie informacji publicznej może nastąpić już po upływie podstawowego terminu na udostępnienie informacji publicznej.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz orzeczenie o jej charakterze, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczyło, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiło argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podało, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił daty dzienne dotyczące wymiany korespondencji pomiędzy skarżącym Stowarzyszeniem a organem, to jednak z tych ustaleń wyciągnął niewłaściwe wnioski. Jeżeli Stowarzyszenie złożyło wniosek o udostępnienie informacji publicznej w dniu 12 lutego 2019 r., to maksymalny ustawowy termin na jej udostępnienie upływał w dniu 26 lutego 2019 r. W tym okresie organ mógł skorzystać z uprawnienia określonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Skoro organ ani nie wydłużył terminu na udostępnienie informacji publicznej, ani tej informacji publicznej przed upływem terminu ustawowego nie udostępnił, to należało orzec o jego bezczynności. Ponadto Stowarzyszenie wskazało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wypowiedział się wiążąco na temat prawidłowości dokonanej przez organ anonimizacji udostępnionej informacji publicznej, mimo że przedmiotem zaskarżenia była bezczynność organu, a nie wydana przez niego decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej ze względu na ochronę prywatności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podać należy, iż przedmiotowa sprawa, na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, gdyż pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną – w oparciu o art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Wprawdzie w sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowaną przez sąd pierwszej instancji normę prawa materialnego.

W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się jednak w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i w istocie niewłaściwe zastosowanie, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do podstawowej kwestii w rozpoznawanej sprawie, tj. do poprawności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i opartego na jej podstawie wniosku, że organ nie dopuścił się bezczynności w wyniku przyjęcia, że ustawowy termin na udostępnienie informacji publicznej może ulec wydłużeniu i może nastąpić już po upływie podstawowego terminu na udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym uznał, że udostępnienie Stowarzyszeniu informacji publicznej w ramach wydłużonego terminu nie uzasadnia uwzględnienia skargi na bezczynność partii.

Dodatkowo autor skargi kasacyjnej zakwestionował zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocen i wytycznych dotyczących materii mogącej być przedmiotem decyzji administracyjnej, a nie bezczynności organu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, iż art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że sprawy dostępu do informacji publicznej są załatwiane w krótkim terminie – co do zasady czternastodniowym w formie czynności materialnotechnicznej bądź w formie decyzji administracyjnej. Skorzystanie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej z możliwości przedłużenia terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) wymaga spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, tj. powiadomienia w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że Stowarzyszenie [...] w dniu 12 lutego 2019 r. skierowało do partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Uwzględniając regulację zawartą w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., maksymalny ustawowy termin na udostępnienie przez partię żądanej informacji publicznej upływał w dniu 26 lutego 2019 r. Stowarzyszenie w dniu 28 lutego 2019 r. skierowało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem w/w partii politycznej, skargę na bezczynność tej partii w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 12 lutego 2019 r. Partia wiadomością elektroniczną datowaną na dzień 1 marca 2019 r., a więc z trzydniowym uchybieniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poinformowała Stowarzyszenie, że realizacja jego wniosku nie może nastąpić w ustawowym terminie, gdyż wymaga anonimizacji danych osób fizycznych dokonujących wpłat na rzecz partii. Stowarzyszenie w odpowiedzi na w/w wiadomość elektroniczną z dnia 1 marca 2019 r., w mailu z dnia 1 marca 2019 r. (adresowanym na [...]) wskazało m.in. na uchybienie partii w przedmiocie braku określenia terminu wykonania wniosku. W związku z tym partia w wiadomości elektronicznej z dnia 2 marca 2019 r. poinformowała wnioskodawcę, iż jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej zostanie wykonany do dnia 10 marca 2019 r. Załatwienie przez partię wniosku Stowarzyszenia zostało dokonane w dniu 10 marca 2019 r. poprzez przesłanie drogą elektroniczną na wskazany przez nie adres ([...]) w formacie pdf (skan) odpowiednio zanonimizowanych: zestawienia wydatków partii od dnia powstania partii do dnia wykonania wniosku, tj. 10 marca 2019 r. oraz wyciągów i historii rachunków bankowych partii we wnioskowanym zakresie (tj. wydatków) od początku istnienia partii do dnia wykonania wniosku. Skarga Stowarzyszenia [...] na bezczynność partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 9 kwietnia 2019 r.

W przedmiotowej sprawie należało rozważyć, czy powiadomienie przez partię Stowarzyszenia w dniu 1 marca 2019 r. o niemożności realizacji wniosku w ustawowym terminie i w dniu 2 marca 2019 r. o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), dokonane po upływie terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. – było skuteczne.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewątpliwie ustawowy termin na udostępnienie informacji publicznej nie może ulec wydłużeniu bez wystosowania przez organ stosownego powiadomienia na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

Jak wyżej podano, w tej sprawie partia nie dochowała terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i nie spełniła warunku wynikającego z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., gdyż o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim informacja zostanie udostępniona, nie powiadomiła Stowarzyszenia w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Dokonane przez partię w dniach 1 i 2 marca 2019 r. powiadomienia Stowarzyszenia były zatem nieskuteczne. Skoro reakcja partii i załatwienie wniosku Stowarzyszenia z dnia 12 lutego 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej nastąpiło w dniu 10 marca 2019 r., to oznacza, że Wiosna Roberta Biedronia w okresie od dnia 27 lutego 2019 r. do dnia 9 marca 2019 r. pozostawała w bezczynności. Czyni to zarzut skargi kasacyjnej niewłaściwego zastosowania, na skutek błędnej wykładni, art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. zasadnym. Zauważyć bowiem należy, iż fakt przekroczenia terminu, powodujący stan bezczynności organu, ma charakter obiektywny. Istota bezczynności sprowadza się do niezałatwienia sprawy w ustawowo określonym terminie.

W realiach niniejszej sprawy bezczynność organu zaistniała na skutek niedochowania przez organ terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i – tym samym – niespełnienia warunków wynikających z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Powołane przepisy u.d.i.p. nie dają podstawy do przyjęcia, że bez powiadomienia, o jakim mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jest możliwe skuteczne powoływanie się na termin dwumiesięczny i w konsekwencji kwestionowanie stanu bezczynności, gdy reakcja na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nastąpiła po upływie 14 dni, a przed upływem dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. Jak wyżej podano – ustawowy termin na udostępnienie informacji publicznej nie może ulec wydłużeniu bez dokonania przez organ powiadomienia w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Skoro niekwestionowany stan faktyczny sprawy wskazuje, że partia polityczna Wiosna Roberta Biedronia w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (w warunkach braku spełnienia przesłanek z art. 13 ust. 2 u.d.i.p.) na wniosek Stowarzyszenia nie zareagowała, to oznacza, że pozostawała w bezczynności.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że na uwzględnienie zasługiwał również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. oraz art. 151 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nie sposób bowiem podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że skoro celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w prawem przewidzianej formie, co w tej sprawie zostało osiągnięte, to mimo przekroczenia przez organ terminu załatwienia sprawy Sąd zobligowany był oddalić skargę. W niniejszej sprawie załatwienie przez partię wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia Sądu z badania faktu istnienia bezczynności i jej charakteru. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, nawet jeżeli wniosek strony został załatwiony przez organ w toku postępowania sądowego, a więc już po wniesieniu skargi (co miało miejsce w niniejszej sprawie), obliguje Sąd do oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.), a także stwarza możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej trafnie także wskazał na zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a., gdyż w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia była bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieprawidłowo zawarł ocenę dotyczącą zasadności anonimizacji danych udzielonych Stowarzyszeniu. Przy badaniu wyłącznie faktu bezczynności ta kwestia jest bowiem bez znaczenia. Dostrzeżone uchybienie nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok. Uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i rozpoznał skargę. W oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie żądania zobowiązania partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...] z dnia 12 lutego 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej – z uwagi na jego rozpoznanie po wniesieniu skargi, tj. udostępnienie stronie skarżącej żądanej informacji publicznej przy piśmie z dnia 10 marca 2019 r., a więc na skutek braku możliwości zastosowania w sprawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – o czym orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 2 sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności tej sprawy, a zwłaszcza brak intencjonalnego działania ze strony partii politycznej Wiosna Roberta Biedronia czy też jej lekceważącego podejścia do obowiązków informacyjnych wynikających z przepisów u.d.i.p. – uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała.

Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również podstaw do wymierzenia organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., czego domagało się Stowarzyszenie w skardze do Sądu pierwszej instancji i orzekł o oddaleniu wniosku w tym zakresie (pkt 4 sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny, a w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do zastosowania tej instytucji.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 5 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).