Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2067/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 2,  art. 6 ust. 1 pkt 1  lit. c,  art. 4 pkt 2 i 3,  art. 73
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...] września 2008 r., nr [...] wpisującą do rejestru zabytków województwa [...] pod numerem [...] budynek [...] położony w L. przy ul. [...], na działce ewidencyjnej [...].

Decyzję oparto na następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w W. wpisał do rejestru zabytków budynek [...] w L. i wskazał, że stanowi on wzorcowy przykład stylu gotyzującego ekspresjonizmu. Budynek zaprojektowany został przez P.O., twórcy m. in. budynku Szkoły [...] przy ul. [...] oraz Nowego Ratusza w L. i jest dziełem wyjątkowym, będącym przykładem ekspresjonizmu w architekturze, łączącego tradycję oraz dekoracyjność o estetyce art deco. Stanowi świadectwo określonego stylu w budownictwie L. lat dwudziestych XX wieku, o ponadregionalnym znaczeniu dla historii architektury modernistycznej. Funkcja [...] jaką pełnił budynek w okresie panowania totalitarnych systemów represji stanowi o jego wartościach historycznych, jest zatem również świadectwem najnowszych dziejów regionu. Organ wskazał, że oceniając wartości konserwatorskie oparł się na oględzinach obiektu oraz opracowaniach naukowych: karcie ewidencyjnej opracowanej w 2005 r. przez E. S., wytycznych konserwatorskich do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dzielnicy [...] w L. wykonanych przez Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w W. w 1995 r., publikacji "Modernizm w L." wydanej w 2007 r.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania właściciela przedmiotowego budynku – S.D., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowy budynek pełnił kolejno rolę [...], siedziby [...] w czasie II wojny światowej, a następnie siedziby [...] i [...] w czasach powojennych. Od lat sześćdziesiątych XX wieku nieruchomość przeszła w zarząd P., pełniąc funkcję hotelu robotniczego. W 2000 r. przeszła w ręce prywatne. Obecnie obiekt jest nieużytkowany. Z akt sprawy wynika, iż na każdym etapie postępowania stronom umożliwiono czynny udział oraz dano możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, zawiadamiając je pismem z dnia 13 sierpnia 2008 r. o zakończeniu postępowania dowodowego, a tym samym spełniając dyspozycję z akt. 10 § 1 kpa. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie materiału dowodowego, który pozwolił na ocenę wartości zabytkowych nieruchomości, jednakże w toku postępowania odwoławczego, w oparciu o przepis art. 7 kpa, uwzględniając zarzuty skarżącego dotyczące braku szczegółowych oględzin nieruchomości i braku opinii biegłego, organ zlecił Krajowemu Ośrodkowi Badań i Dokumentacji Zabytków wykonanie opinii specjalistycznej. Ze sporządzonej w dniu 15 stycznia 2009 r. opinii, opracowanej po przeprowadzeniu oględzin w dniu 9 stycznia 2009 r., a także po analizie wartości artystycznych i historycznych wynika, iż budynek [...] jest dobrze zachowany oraz kwalifikuje się do wpisania go do rejestru zabytków. Opinia została skutecznie doręczona stronom postępowania, z pouczeniem o terminie przysługującym na zgłoszenie uwag i wniosków. Żadna ze stron uwag nie zgłosiła. Wobec takich ustaleń, w ocenie organu, opinia dostatecznie wykazała zasadność wpisania budynku do rejestru zabytków, a tym samym organ I instancji właściwie ustalił stan faktyczny i określił przedmiot ochrony na podstawie rozpoznanych wartości artystycznych, historycznych i naukowych zabytku. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących ograniczeń w wykonywaniu prawa własności organ wskazał, powołując się na art. 64 § 3 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), że wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków nie jest sprzeczne z prawem, choć powoduje pewne ograniczenia w rozporządzaniu własnością, m. in. w postaci konieczności uwzględniania planowanych prac przy budynku z wojewódzkim konserwatorem zabytków, na podstawie art. 36 ustawy, jednakże nie wyklucza użytkowania nieruchomości przez jej właściciela.

Od decyzji z dnia [...] października 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S.D. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wpisanie przedmiotowego budynku do rejestru zabytków spowodowało znaczne ograniczenie prawa własności przysługującego stronie, gdy zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP ingerencja w prawo własności dopuszczalna jest jedynie wówczas, gdy jest dokonywana na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Organ konserwatorski wydając zaskarżoną decyzję naruszył również konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, bowiem podjął działania mające na celu wpisanie nieruchomości do rejestru zabytków dopiero w 2008 r., kiedy skarżący już ją nabył. W okresie kiedy nieruchomości była w posiadaniu jednostek z udziałem Skarbu Państwa, organ nie wykazał potrzeby indywidualnego wpisu budynku do rejestru. Podjęcie działań konserwatorskich dopiero po nabyciu nieruchomości przez stronę, zdaniem skarżącego, narusza wyrażoną w art. 8 kpa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Skarżący wskazał ponadto, że decyzja I instancji zawiera błędne pouczenie o skutkach wpisu do rejestru zabytków, stanowiący wyciąg z nieaktualnej już ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, a tym samym organ konserwatorski nie wypełnił przesłanki z art. 156 ust. 1 pkt 2 i 7 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując po wskazanym kątem, oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [..] września 2008 r. orzekającą o wpisaniu do rejestru zabytków budynku [...] w granicach murów obwodowych, położonego w L. przy ul. [...], na działce nr ewid. [...].

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zgodnie z art. 3 pkt 2 powołanej ustawy, zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będących dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c tej ustawy, ochronie i opiece podlegają bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Ponadto zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z treścią art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowiącego, iż ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych. Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2002 r. opublik. LEX 82686), do rejestru zabytków może być wpisany przez wojewódzkiego konserwatora zabytków konkretny obiekt bez potrzeby zasięgania specjalistycznej opinii. A trzeba mieć na uwadze, że w sprawie niniejszej organ I instancji na poparcie swojego stanowiska co do zabytkowego charakteru budynku [...] położonego w L. powołał się na opracowania naukowe tj. publikację B.S. "Modernizm w L.", wytyczne do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dzielnicy [...] w L. oraz kartę ewidencyjną zabytków. Dodatkowo organ II instancji zlecił Krajowemu Ośrodkowi Badań i Dokumentacji Zabytków opracowanie specjalistycznej opinii w sprawie. Z opinii specjalistycznej wynika, że architektura budynku [...] jest wyjątkowym w skali L. przykładem architektury ekspresjonistycznej z charakterystycznym dla tego stylu w architekturze lat 20 XX wieku połączeniem tradycji i dekoracyjności. Zdaniem Ośrodka ustalenia naukowe, co do wartości architektonicznej obiektu w skali zarówno L., jak i [...] są jednoznaczne. Zatem organy obu instancji dokładnie uzasadniły, czym kierowały się, dokonując wpisu budynku [...] do rejestru zabytków.

Może budzić zdziwienie fakt, dlaczego wpis do rejestru zabytków budynku [...] w L. następuje dopiero w momencie, gdy nastąpiła po 2000 r. zmiana właściciela ze Skarbu Państwa na osobę fizyczną. Jednak ten fakt nie ma wpływu na dokonaną przez sąd ocenę zaskarżonej decyzji. Jak bowiem wyżej wskazano, podstawą wpisu do rejestru zabytków jest ustalenie, że przedmiot ochrony posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe, co niewątpliwie ma miejsce w przypadku przedmiotowego budynku [...] w L..

Należy również w tym miejscu podnieść, że ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie tylko nakłada na właściciela zabytku szereg ograniczeń, ale przyznaje mu również pewne uprawnienia. Zgodnie bowiem z art. 73 powołanej ustawy, osoba fizyczna, jednostka samorządu terytorialnego lub inna jednostka organizacyjna, będąca właścicielem bądź posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru albo posiadająca taki zabytek w trwałym zarządzie, może ubiegać się o udzielenie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku.

Reasumując, decyzje zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego są zgodne z powinnością organów ochrony zabytków oraz doktryną konserwatorską. Minister podkreślił, iż wydając zaskarżoną decyzję dysponował stosownym materiałem dowodowym, potwierdzającym wystarczające wartości zabytkowe przedmiotowego budynku.

Sąd nie stwierdził zatem, aby organy administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, dlatego zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.