Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 738/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Iwona Bogucka, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] r. ozn. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880), po rozpatrzeniu wniosku K. Z. postanowił udzielić zezwolenia na wycinkę wierzby rosnącej w granicy działek nr A należącej do Państwa M. i nr B należącej do wnioskodawcy. Jednocześnie organ zrezygnował z pobrania opłaty na gminny fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej z tytułu usunięcia wymienionego drzewa. W uzasadnieniu podkreślono, że wycięcie drzewa jest konieczne z uwagi na wykonanie rowu, którego zadaniem ma być odprowadzenie wód opadowych i melioracyjnych z działki nr A co zapobiegnie zalewaniu parceli nr B. Powyższy obowiązek wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. o sygn. akt [...], mocą którego umocowano do pogłębienia tego rowu E. Z. i K. Z. w miejsce uprzednio ustalonego zobowiązania Państwa M..

Od decyzji tej odwołanie wniosła Z. M. pismem z dnia [...] 2004r., w którym podniosła, że Sąd Rejonowy nakazał jedynie pogłębienie rowu a nie wykonanie nowego urządzenia wodnego; nie ustalił konkretnej trasy jego przebiegu, dla której rosnące drzewo byłoby przeszkodą. Ponadto zaznaczono, że opinie biegłych sądowych i oględziny wskazują, że możliwa jest odbudowa rowu odwadniającego bez wycinki drzewa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że usunięcie przedmiotowego drzewa wiąże się z wykonaniem wyroku Sądu Rejonowego, a przeszkodą jest sporne drzewo. Ponieważ posiadacz nieruchomości nie wyraża zgody a wykonanie wyroku jest niemożliwe bez jego usunięcia pozytywne rozpatrzenie wniosku było zasadne.

Z takim rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. nie zgodziła się skarżąca Z. M., która pismem z dnia [...] 2004r. wniosła skargę do Sądu kwestionując prawidłowość wydanych rozstrzygnięć. Podkreśliła, że Sąd nie ustalił konkretnej trasy przebiegu rowu, nakazał prowadzenie prac przy zachowaniu istniejących przepustów bez konieczności usuwania jakichkolwiek drzew. Nadto wskazano, że skarżąca wyrażała zgodę na wejście z robotami w głąb swej nieruchomości celem pozostawienie drzewa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. z 2002 nr 153, poz.1269/ sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do postanowień art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela.

Z powyższego przepisu zatem jednoznacznie wynika, ze wycięcie drzewa w trybie powoływanej ustawy może nastąpić wyłącznie za zgodą właściciela nieruchomości, na której rośnie. W tym zakresie powyższa ustawa nie przewiduje możliwości zastąpienia oświadczenia właściciela rozstrzygnięciem aktu administracyjnego. Gdyby taka forma była dopuszczalna musiałaby jednoznacznie wynikać z konkretnej normy prawnej jak przewidział to ustawodawca np. w art. 112 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami – decyzja wywłaszczeniowo pozbawia właściciela prawa własności nieruchomości gdy odmawia on dobrowolnej jej sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa lub gminy; art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami – decyzja zezwalająca na czasowe wejście na teren nieruchomości gdy właściciel nie chce udostępnić gruntu na prowadzenie określonych robót itd. Jednakże powoływana ustawa o ochronie przyrody nie przewiduje władczego ingerowania organu w stosunki własnościowe w zakresie wycinki drzew.

Reasumując powyższe należy stwierdzić, że niedopuszczalne było udzielenie zezwolenia na wycinkę wierzby bez zgody właściciela gruntu na którym ona rośnie. Wskazać także należy, że ani wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] ustalający obowiązek pogłębienia rowu ani postanowienie tego Sądu z dnia [...] r. o sygn. akt [...] nie przesądziły kwestii wycinki przedmiotowego drzewa, gdyż przedmiotem prowadzonego postępowania sądowego była wyłącznie sprawa pogłębienia rowu odwadniającego.

Wobec takich okoliczności możliwe jest wyłącznie zastosowanie instytucji z art. 64 kodeksu cywilnego. Na mocy tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Podkreślić jednak należy, że przepis art. 64 kc nie jest samoistną podstawą dla kreowania obowiązku złożenia oznaczonego oświadczenia woli. Stanowi on jedynie podstawę do stwierdzenia przez sąd, że dłużnik ma obowiązek złożenia oświadczenia woli. Innymi słowy, przepis art. 64 kc określa jedynie skutki prawne wynikające ze stwierdzenia istnienia takiego obowiązku, którego źródłem muszą być jednak określone, istniejące stosunki prawne, a których zbadanie i ocena jest obowiązkiem sądu uwzględniającego powództwo na podstawie tego przepisu. Zobowiązanie do złożenia stosownego oświadczenia woli może wynikać ze źródeł o różnym charakterze, a więc zarówno z ustawy, jak i z ważnej czynności prawnej. Zatem na obecnym etapie wyłącznie sąd powszechny jest uprawniony do wydania wyroku zastępującego np. zgodę właściciela nieruchomości na wycinkę drzewa. Tym bardziej, że obowiązek w tym zakresie został prawomocnie przesądzony wyżej powołanym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. o sygn. akt [...].

Również zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów. Odstępstwa od powyższego obligu zawarte są w art. 86 ust. 1 powoływanej ustawy, który zawiera taksatywne wyliczenie przesłanek, w razie których zaistnienia nie pobiera się opłat za usunięcie drzew. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji odstąpiły od naliczenia stosownej opłaty nie podając jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie.

Wobec powyższego bezpodstawne odstąpienie od naliczenia tej opłaty, wynikające z rezygnacji jej pobrania bez podjęcia działań mających wyjaśnić motywy takiego rozstrzygnięcia, nie tylko narusza przepisy postępowania administracyjnego ale także narusza interes społeczny i może zostać zakwalifikowane jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych w rozumieniu art. 138 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.).

Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego z uwzględnieniem wyżej omówionych uwarunkowań. Koniecznym jest ustalenie zakresu, sposobu i miejsca wykonania robót pogłębienia rowu, właściwe ich zakwalifikowanie i ustalenie czy wymagana jest zgoda właściciela Państwa M. na wycinkę drzewa skoro zgadzali się na przesunięcie przebiegu rowu tak aby ominąć sporną wierzbę.

Wskazane uchybienia wyczerpują przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) tj. wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z innym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, ponieważ stosownie do postanowień art. 210 § 1 wyżej wymienionej ustawy skarżąca do zamknięcia rozprawy nie zgłosiła wniosku o przyznanie należnych kosztów postępowania.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.," a" i "c" oraz art. 135 wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.