Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 567/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 138; art 107 par 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.),, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie negatywnego stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów egzekucyjnych 1. u c h y l a zaskarżone postanowienie 2. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 i 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia S. O. wniesionego w dniu [...]r. na postanowienie Burmistrza Miasta W. z dnia [...]r. nr [...], w sprawie negatywnego stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów egzekucyjnych, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Urząd Skarbowy w W. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku S. O. na podstawie tytułów wykonawczych złożonych przez Burmistrza Miasta W., których treścią było roszczenie wobec ww. z tytułu zaległości podatkowych za lata [...] – [...]. S. O. wniósł zarzuty egzekucyjne przeciwko temu postępowaniu, podnosząc, że obowiązek podatkowy wygasł, roszczenie przedawniło się, brak jest tytułu wykonawczego i podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ma miejsce nieważność postępowania egzekucyjnego oraz, że egzekucję skierowano do majątku wyłączonego ustawowo z egzekucji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że postępowanie upadłościowe zostało definitywnie zakończone, co skutkować powinno umorzeniem przez wierzyciela postępowania, dotyczącego wierzytelności z okresu upadłości. Ponadto, zdaniem odwołującego się, brak jest tytułu wykonawczego albowiem dochodzona wierzytelność nie została uznana przez sędziego-komisarza, a brak podstawy prawnej do dochodzenia wierzytelności wynika z faktu zakończenia prowadzenia postępowania upadłościowego na podstawie art. 217 ustawy – Prawo upadłościowe.

W dalszym ciągu uzasadnienia omawianego postanowienia wskazano, że Burmistrz Miasta W., jako wierzyciel, zajął w postanowieniu z dnia [...]r. stanowisko negatywne w sprawie zarzutów S. O., uznając je za bezzasadne i wyjaśnił jednocześnie, że:

- obowiązek podatkowy skarżącego wynika z decyzji podatkowych nr [...] z dnia [...] r., nr [...] z [...]r., nr [...] z [...]r. oraz z decyzji nr [...] z dnia [...]r., które stały się decyzjami ostatecznymi i prawomocnymi;

- zobowiązanie podatkowe za [...] r. ustalone decyzją nr [...] z [...] r. nie przedawniło się, gdyż bieg przedawnienia został przerwany decyzją zawieszającą z [...]r.;

- wierzytelności ustalone powyższymi decyzjami nadają się do egzekucji na podstawie art. 169 ustawy - Prawo upadłościowe, z tym, że za okres trwania postępowania upadłościowego nie naliczono odsetek.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało następnie, że w złożonym zażaleniu S. O. wniósł o uchylenie ww. postanowienia i wstrzymanie działań egzekucyjnych podnosząc zarzuty wcześniej przytoczone w zarzutach egzekucyjnych i ponownie podkreślając, że skoro sędzia-komisarz nie uznał wierzytelności, a wierzyciel nie odwołał się od tego postanowienia, to należy przyjąć, że jest to jedyne prawomocne rozstrzygnięcie w tej sprawie, a postanowienie nosi charakter rzeczy osądzonej.

Odnosząc się do tych zarzutów Kolegium uznało, że nie zasługują one na uwzględnienie albowiem bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego, że wszystkie rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu upadłościowym mają charakter ostateczny i nieodwołalnie pozbawiających wierzycieli innych możliwości zaspokojenia roszczeń. Kwestia ta, zdaniem organu odwoławczego, byłaby dyskusyjna, gdyby wierzytelności miasta Wałcz zostały objęte listą wierzytelności i zaspokojone, bodaj w części, w trybie unormowanym w rozdziale VIII prawa upadłościowego. Ale wierzytelności te w ogóle na listę wierzytelności sporządzoną przez sędziego-komisarza w postępowaniu upadłościowym nie dostały się. Z tego też względu, zdaniem organu odwoławczego, wierzyciel zasadnie czekał na zakończenie postępowania upadłościowego po to, aby wszcząć postępowanie egzekucyjne tych wierzytelności na zasadach ogólnych, do czego ma prawo także na podstawie art. 169 Prawa upadłościowego. Postępowanie upadłościowe miało jedynie taki wpływ na te wierzytelności, że w jego trakcie nie biegły odsetki za zwłokę.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, Kolegium podkreśliło, że upadłość nie zamyka niezaspokojonym wierzycielom prawa do dochodzenia ich roszczeń z całego majątku dłużnika po zakończeniu postępowania upadłościowego.

Kolegium nie uwzględniło także podniesionego zarzutu przedawnienia, wskazując, że wyjaśnienia Burmistrza Miasta W. w tym zakresie są prawidłowe.

Na zakończenie uzasadnienia swojej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty egzekucyjne S. O. są bezskuteczne, nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w aktach podatkowych, dlatego też negatywne stanowisko w ich sprawie Burmistrza Miasta W. uznać należy za słuszne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i postanowienia Burmistrza Miasta W. z dnia [...]r., orzeczenie o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu egzekucyjnego [...] do [...], orzeczenie o nieważności postępowania.

Postanowieniu w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stanowiska wierzyciela skarżący zarzucił: rażące naruszenie art. 2 § 3, art. 3 § 1, art. 12, art. 13 § 1, art. 26 § 5, art. 27 § 1, art. 29 § 1 i § 2, art. 32, art. 33 pkt 1, 3, 6, 10, art. 45 § 1 i § 2, art. 56 § 1 pkt 5, art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 33 § 1, art. 61, art. 131 § 1 pkt 10, art. 169, art. 170, art. 217 Prawa upadłościowego.

Uzasadniając obszernie swoje stanowisko skarżący wskazał min., że art. 169 Prawa upadłościowego dotyczy dochodzenia wierzytelności nieuznanych przez sędziego-komisarza po ukończeniu postępowania upadłościowego, czyli wierzytelności, które nie znalazły się na liście wierzytelności uznanych przez Sąd, po wyczerpaniu drogi sądowej w postępowaniu upadłościowym. Urząd Miejski i Kolegium błędnie zatem, jego zdaniem, zinterpretowały ten przepis twierdząc, że dotyczy on działania po zakończeniu postępowania, albowiem dopiero odmowa uznania w postępowaniu upadłościowym wierzytelności nieokreślonej w drodze postępowania przed ogłoszeniem upadłości umożliwia jej dochodzenie w drodze sądowej po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Ponadto, skarżący wskazał, że organ egzekucyjny i wierzyciel błędnie interpretują art. 220 - 222 Prawa upadłościowego, albowiem przepisy te dotyczą sytuacji odzyskania majątku przez upadłego, która w jego przypadku nie miała miejsca. Z tego też względu postępowanie upadłościowe zakończone na podstawie art. 217 zostało zakończone definitywnie nawet w przypadku niezaspokojonych wierzycieli. Skarżący wskazał też, że dotychczas nie została wydana decyzja wymiarowa w związku z czym organ egzekucyjny i wierzyciel bezwzględnie powinien odstąpić od egzekucji.

Ponadto, w skardze podniesiono, że organ egzekucyjny i odwoławczy nie zajęły w ogóle stanowiska co podniesionych przez skarżącego zarzutów, a dotyczących min.: braku tytułu wykonawczego, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej czy nie spełniania przez tytuł wykonawczy wymogów wskazanych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprawując kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz z urzędu bada, czy zaskarżony akt lub czynność zgodne są z prawem materialnym i przepisami postępowania, aczkolwiek nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do przepisu art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.) postępowanie administracyjne, podobnie jak postępowanie podatkowe jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że każda sprawa rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. W myśl tej zasady sprawa jest zatem rozpoznawana i rozstrzygana dwukrotnie, po raz pierwszy przez organ pierwszej instancji i po raz wtóry - w razie wniesienia odwołania (zażalenia) - przez organ drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza przy tym obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest bowiem tylko weryfikacja decyzji organu pierwszej instancji i kontrola zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do tej decyzji w odwołaniu czy też zażaleniu.

Wymóg powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy sprawy już raz rozpoznanej i rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji oznacza też, iż wydana na skutek wniesienia odwołania decyzja (postanowienie) organu odwoławczego zawierać winna uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiadające warunkom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., a więc wskazywać fakty, które organ odwoławczy uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także zawierać podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przedstawionych powyżej zasad. Z treści jego uzasadnienia wynika przede wszystkim, że ogranicza się ono głównie do zwięzłego przedstawienia stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w zażaleniu i do lakonicznego wskazania zasadności postępowania organu pierwszej instancji przy wydawaniu postanowienia z dnia [...] r. Brak jest natomiast wskazania przez organ odwoławczy w tym uzasadnieniu faktów, które uznane zostały przez niego za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wymogu wskazania faktów uznanych za udowodnione nie spełnia niewątpliwie jedynie wskazanie, że zarzuty skarżącego nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w aktach podatkowych, które nie zostały przedstawione Sądowi rozstrzygającemu niniejszą sprawę.

Obowiązek prawidłowego i wyczerpującego uzasadniania decyzji związany jest koniecznością stosowania przez organ także zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz, wyrażonej w art. 8 K.p.a., zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (Z. Janowicz, "Komentarz", 1996, str. 266).

Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego nie spełnia wymogów przewidzianych przepisami prawa, co uniemożliwiło Sądowi przeprowadzenie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów uznając, że zaskarżone postanowienie, we wskazanym powyżej zakresie, zostało wydane z naruszeniem ww. przepisów proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.