Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 497/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 § 4 ust. 1 lit. a
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor ARiMR) decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: Kierownik ARiMR) z [...] września 2020r. nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

A. P. [...] kwietnia 2016 r. wystąpiła za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus o przyznanie płatności na rok 2016 wskazując działki ewid nr [...] położone w woj. zachodniopomorskim, pow. [...] gm. [...], obr. [...]

Podczas weryfikacji wszystkich wniosków złożonych w ARiMR w 2016 r. stwierdzono, że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na ww. działkach ewid. – wskazanych we wnioskach złożonych przez producentów ubiegających się o dopłaty, wraz z powierzchnią gruntów niezgłoszonych do płatności, jest większa od powierzchni tych działek ewid. uprawnionych do uzyskania płatności, tzn. stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej dla wymienionych działek zgłoszonych do płatności przez innego rolnika.

Strona w odpowiedzi na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień wskazała, że jej mąż nie wycofał wniosku o dofinansowanie za rok 2016, nie pojawił się na spotkaniu umówionym w celu podpisania kolejnej ugody, mimo spełnionych przez stronę warunków porozumienia. Z ugody tej wynika, że mąż strony wyraził zgodę na zawarcie przez stronę zobowiązania dotyczącego programu rolno-środowisko-klimatycznego na okres 2014-2020. Następnie strona wniosła o wyłączenie organu, ewentualnie o wyłączenie pracowników organu, w tym M. A..

Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w [...] oddalił powyższy wniosek strony.

Następnie strona wniosła o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W związku z wnioskiem organ wystosował wezwanie do strony. Z uwagi na nieusunięcie braków formalnych wniosku [...] listopada 2017 r. Kierownik ARiMR pozostawił go bez rozpoznania.

Następnie Kierownik Biura ARiMR w [...] [...] grudnia 2017 r. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW).

Wskutek odwołania strony Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z [...] września 2018 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując na właściwość organu w związku z przedłożoną ugodą z [...] lutego 2017r., z której wynika, że miejscem zamieszkania A. P. jest m. [...], [...]

W związku z powyższym [...] grudnia 2018 r. zgodnie z właściwością miejscową sprawę przekazano do Biura Powiatowego ARiMR w [...]. Organ ten decyzją z [...] września 2020 r. odmówił A. P. przyznania stronie płatności ONW na rok 2016 – płatność ONW strefa nizinna I, nakładając sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

A. P. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że strona nie była osobą użytkującą działki wskazane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, a tym samym nie spełniła warunków do uzyskania płatności, naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa poprzez niezawieszenie postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (rozstrzygnięcia przez sąd cywilny, komu przysługuje prawo własności i posiadania ww. działek), naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kpa niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, i poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w rezultacie naruszenie zasady działania organów administracji publicznej w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Dyrektor ARiMR utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, powołał się na treść § 2 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm., dalej: "rozporządzenie ONW") i stwierdził, że w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania i użytkowania (uprawy) deklarowanych działek. Wnioskodawca powinien zatem udowodnić nie tytuł prawny do danej nieruchomości, a fakt władania nią, nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym lub zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Samo złożenie wniosku o dofinansowanie nie przesądza jeszcze, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania. Okoliczność ta świadczy tylko o tym, że strona chce takie dopłaty otrzymać. Natomiast ustalenie, czy przysługuje jej status posiadacza, czy też nie i czy prowadzi faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić na tle całokształtu okoliczności sprawy. Wnioskodawca powinien zatem udowodnić nie tytuł prawny do danej nieruchomości, a fakt władania nią, nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym lub zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Samo złożenie wniosku o dofinansowanie nie przesądza jeszcze, że wnioskodawca spełnia warunki ich przyznania. Okoliczność ta świadczy tylko o tym, że strona chce takie dopłaty otrzymać. Natomiast ustalenie, czy przysługuje jej status posiadacza, czy też nie i czy prowadzi faktyczną działalność rolniczą na deklarowanych działkach rolnych należy poczynić na tle całokształtu okoliczności sprawy.

Organ stwierdził, że jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie strona w 2016 r. nie tylko nie użytkowała osobiście wskazanego obszaru, ale również nie decydowała o terminie wykonania zabiegów, jak i o osobach, które wykonywały czynności na spornych gruntach. Dyrektor ARiMR zauważył, że konflikt krzyżowy zaistniał już w 2015 r. A. i K. P., byli małżonkowie, pomimo tego, że w 2015 r. każdy z nich na własny rachunek i na swoją rzecz złożył wniosek o przyznanie płatności na te same działki, to [...] sierpnia 2015 r. wspólnie, za obopólną zgodą, jak wynika z przedłożonego aneksu nr [...], podpisali zmianę do umowy zawartej [...] grudnia 2009 r. w [...] z Agencją Nieruchomości Rolnych na dzierżawę spornych nieruchomości rolnych. Zgodnie z tym dokumentem przedłużono czas trwania dzierżawy na omawiane tereny o łącznej powierzchni 145,00 ha do [...] września 2020 r. Oprócz tego strony sporu [...] września 2016 r. zawarły przed notariuszem ugodę, która zobowiązywała K. P. do wycofania wniosku złożonego w 2015 r., natomiast A. P. do przekazania na rachunek bankowy byłego męża środków pieniężnych z tytułu uzyskanych płatności od ARiMR za rok 2015. Wskazany akt notarialny umożliwił byłym małżonkom uzyskanie płatności na podstawie wniosków złożonych w 2015 r.

W ocenie organu II instancji konflikt rodzinny pomiędzy A. i K. P. trwający od 2015 r. i jego konsekwencje przełożyły się na faktyczne władanie wydzierżawionymi gruntami w roku 2016. Organ podkreślił, że rolą ARiMR nie jest rozstrzyganie sporów rodzinnych, lecz ocena, czy dany wnioskodawca ubiegający się o płatności spełnia warunki ich przyznania. Warunkiem uzyskania płatności jest natomiast posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wykazał, że strona w 2016 r. nie wykonała na spornych gruntach żadnych czynności. Potwierdzeniem powyższego jest nie tylko bierna postawa strony, lecz także włączony do sprawy materiał dowodowy, tj. m.in. zeznania świadków K. R. i W. R. dotyczące 2016 r. i fakt, że strona w postępowaniu wyjaśniającym nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających ponoszenie nakładów na przedmiotowe działki w 2016 r.

Wskazano, że strona wywodzi "prawo posiadania gruntów" w 2016 r. z podpisanej umowy z ANR, zawartej ugody, jak też formalnej czynności, tj. złożenia wniosku o przyznanie płatności w ARiMR. Sama możność władania gruntami rolnymi, jak zauważył dalej organ, nie jest wystarczająca, liczy się bowiem rzeczywiste korzystanie z gruntów. Znajdujące się w aktach sprawy dowody wskazują, że strona nie jest rolnikiem, który we własnym imieniu i na własny rachunek prowadzi działalność rolniczą na działkach zgłoszonych do płatności.

Dyrektor ARiMR zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie szczególnie istotne jest uregulowanie zawarte w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.. Dz. U. z 2020 r., poz. 217 ze zm., dalej: "u.w.r.o.w."). Wobec ujawnienia niezgodności danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym obowiązkiem producenta rolnego było złożenie wyjaśnień oraz przedstawienie dowodów podważających ustalenia poczynione przez organ, tj. wykazanie, że to strona była faktycznym użytkownikiem spornych działek. To strona odpowiada za treść wniosku i to na niej spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwolą na odstąpienie od wykluczeni stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a kwalifikującą się do płatności.

Organ wskazał w konsekwencji na konieczność odmowy przyznania stronie płatności na rok 2016 do wszystkich deklarowanych działek i nałożenia sankcji.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 Kpa organ II instancji stwierdził, że prawidłowo uznał Kierownik ARiMR, że ewentualne przyznanie wyłącznej dzierżawy gruntów z ANR nie wpływa na rozpatrzenie niniejszej sprawy, ponieważ fakt posiadania przez stronę tytułu prawnego do dzierżawy spornych gruntów nie był kwestionowany przez organ. Może on mieć znaczenie jedynie dla rozpatrzenia sprawy K. P.. Istotnym faktem było władanie spornymi gruntami przez A. P. w 2016 r., ponieważ płatność ta udzielana jest producentowi rolnemu do działek rolnych, na których rolnik ten prowadzi działalność rolniczą. Istotą płatności jest pomoc temu rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku nie posiadał i nie prowadził na nich upraw. Przyznanie więc odwołującej płatności stałoby w sprzeczności z celami wskazanymi w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 4 rozporządzenia nr [...]. Zebrane w sprawie dowody wskazują, że A. P. nie jest rolnikiem, który we własnym imieniu i na własny rachunek prowadzi działalność rolniczą na działkach zgłoszonych do płatności.

W skardze skierowanej do tutejszego Sądu A. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzuciła naruszenie:

1. art. 8 Kpa przez naruszenie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, polegające na całkowitym pominięciu okoliczności, że tylko skarżąca może być osobą uprawnioną do uzyskania dopłat, albowiem K. P. uzyskał w 2016 r. numer identyfikacji producenta rolnego chociaż w tamtym momencie skarżąca już posiadała numer identyfikacji producenta rolnego i samodzielnie zajmowała się gospodarstwem rolnym, a zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę,

2. art. 7 Kpa przez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że za beneficjenta pomocy uznać należy osobę, która nie tylko jest posiadaczem (samoistnym czy zależnym, w złej lub w dobrej wierze) działek rolnych, ale która jednocześnie rolniczo je użytkuje, co w swoich skutkach mogłoby prowadzić do sytuacji kiedy to nie właściciele gruntów rolnych zlecających wykonanie wszystkich czynności związanych z utrzymaniem gruntów przez cały rok gospodarczy otrzymywaliby dopłaty, lecz firmy i osoby, które faktycznie wykonywały te czynności na gruntach rolnych zlecone przez właścicieli gruntów,

4. art. 97 § 1 pkt 4 Kpa przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której wydanie decyzji w sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny.

Nadto skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania do czasu wydania rozstrzygnięcia przez:

- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 651/20 w przedmiocie nadania numeru identyfikacji producenta rolnego K. P.,

- sąd w sprawie karnej sygn. akt [...] dotyczącej przestępstwa przekroczenia uprawnień podczas nadawania nr ident. producenta rolnego K. ..

Skarżąca wniosła również o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu oraz zwolnił skarżącą z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

Postanowieniem z [...] lipca 2021 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania.

Pismem z [...] września 2021 r. Dyrektor ARiMR wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pełnomocnik skarżącej w osobie adw. Ł. K. pismem z [...] listopada 2021 r. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które to koszty nie zostały opłacone nawet w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że mając na względzie wniosek organu i brak żądania strony przeciwnej przeprowadzenia rozprawy, zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa), niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa stanowiłby podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istota sporu, do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca spełniła wszystkie przesłanki, aby przyznane jej zostały płatności ONW, o które ubiegała się na rok 2016, a konkretnie rzecz ujmując, czy skarżąca była w posiadaniu – w okresie mającym w tym względzie znaczenie – działek rolnych, które zgłosiła do przedmiotowych płatności.

Zgodnie art. 14 ust. 1 u.w.r.o.w. pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 (rozporządzenie ONW). Jak stanowi § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW analizowana płatność przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, s. 608 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, s. 487 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Użyte powyżej określenie "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1307/2013, a więc osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, którego gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w zw. z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Przez "gospodarstwo rolne", zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1307/2013, rozumieć trzeba wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Zaś "działalność rolnicza" oznacza, stosownie do art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013, (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określonych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Przy czym, jak wynika z art. 31 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013, płatności udziela się rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 32 i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia 1307/2013, zgodnie z zastosowaniem w danym państwie członkowskim.

Skarżąca w pierwszej kolejności nie zgadza się z przyjętym przez organ ARiMR rozumieniem pojęcia "posiadania" działek rolnych. Ze stanowiska skarżącej wynika bowiem, że przesądzające w tym względzie znaczenie powinien mieć tytuł prawny do działek rolnych, gdy tymczasem organ ARiMR przyjął, iż istotne dla spełniania wynikającej z powyższych przepisów przesłanki jest to, aby wnioskodawca faktycznie użytkował rolniczo objęte wnioskiem działki rolne. Skarżąca kwestionuje ponadto prawidłowość przeprowadzonego przez organ ARiMR postępowania wyjaśniającego zarzucając zwłaszcza naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a.

Odnosząc się do pierwszego zagadnienia wskazać trzeba, że u.w.r.o.w. ani rozporządzenie ONW nie definiują pojęcia "posiadania" działek rolnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, z którym tutejszy Sąd w pełni się zgadza, zgodnie z którym na użytek płatności rolnych ocena posiadania musi być dokonana przez pryzmat faktycznego użytkowania działek dla celów rolniczych. Ze względu na cel przyznawanych płatności rolnych posiadanie w znaczeniu cywilnoprawnym nie stanowi samoistnej przesłanki uzyskania płatności. Wsparcie finansowe dla producentów rolnych jest związane z realizacją założeń polityki rolnej przez państwa członkowskie Unii Europejskiej, a nie z samym faktem posiadania gruntów rolnych w rozumieniu cywilnoprawnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r., sygn. I GSK 1770/19, dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada i użytkuje grunty rolne, których dotyczyć ma płatność (zob. wyroki NSA z 14 stycznia 2010 r., sygn. II GSK 317/09, sygn. II GSK 318/09, z 25 lutego 2010 r., sygn. II GSK 439/09, z 18 października 2011 r., sygn. II GSK 1034/10, dostępne j.w.). Konsekwentnie – na gruncie analizowanej przesłanki – w orzecznictwie przyjmuje się, że wnioskujący o płatności powinien wykazać fakt władania gruntem rolnym, nie musi zaś udowodnić, że czyni to jako osoba uprawniona. Przesłanka posiadania działki rolnej nie jest powiązana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, lecz ma związek z faktycznym władztwem nad gruntem rolnym, które polega na jego rolniczym użytkowaniu (zob. wyroki NSA z 2 września 2008 r., sygn. akt II GSK 311/08, z 16 czerwca 2010 r., sygn. II GSK 646/09, z 16 lutego 2012 r., sygn. II GSK 217/11, z 18 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 457/11, dostępne j.w.).

Wobec powyższego Sąd nie podziela stanowiska skarżącej jakoby osoba ubiegająca się o płatności musi posiadać tytuł prawny do gruntów rolnych, aby uznać, że spełnia przesłanki z § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW. Osoba taka musi bowiem w tym względzie grunty te faktycznie użytkować dla celów rolniczych. Organ ARiMR w realiach kontrolowanej sprawy nie kwestionował tytułu prawnego skarżącej do działek rolnych objętych wnioskiem o płatności na rok 2016, a zakwestionował to, że skarżąca je faktycznie rolniczo użytkowała.

Przechodząc do drugiej z spornej kwestii, tj. prawidłowości poczynionych przez organ ustaleń faktycznych prowadzących do przyjęcia, że skarżąca [...] maja 2016 r. nie posiadała deklarowanych do płatności działek rolnych, bowiem działek tych wówczas faktycznie nie użytkowała dla celów rolniczych, zauważyć trzeba, że u.w.r.o.w. reguluje odmiennie postępowanie przed organami ARiMR niż czyni to Kodeks postępowania administracyjnego, przewidując m.in. znaczne ograniczenie obowiązków tych organów w zakresie gromadzenia materiału dowodowego.

Zgodnie z art. 4 u.w.r.o.w. z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w. stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Jak wynika już z art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z treści przywołanych ostatnio regulacji wynika, że obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego – wyprowadzany w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – w postępowaniu przed organami ARiMR ograniczony został – poprzez art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w. – wyłącznie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jaki wskazała strona. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ ARiMR nie ma wobec tego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów i dawania wyjaśnień co do istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, przenosząc ciężar dowodu na osobę, która z danego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z 7 marca 2012 r., sygn. II GSK 88/11, z 14 maja 2015 r., sygn. II GSK 2106/14, dostępne j.w.). W istocie więc to na stronie ubiegającej się o płatność spoczywa ciężar wykazania, że rzeczywiście spełnia ona warunki do jej uzyskania. W razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadniać przyznanie płatności organ ARiMR prowadzący postępowanie jest obowiązany jedynie do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola – o czym była już mowa powyżej – ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2016 r., sygn. II GSK 907/15, z 26 sierpnia 2016 r., sygn. II GSK 505/15, z 11 października 2016 r., sygn. II GSK 571/15, sygn. II GSK 572/15, dostępne j.w.).

W tym miejscu zauważyć trzeba, że żaden z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wykazuje, aby to skarżąca [...] maja 2016 r. posiadała – a więc faktycznie użytkowała dla celów rolniczych – działki rolne zadeklarowanych przez nią we wniosku do płatności na rok 2016 na działkach ewidencyjnych nr [...]. Skarżąca pomimo, że wezwana została przez organ ARiMR na skutek ujawnionego konfliktu krzyżowego do złożenia wyjaśnień, nie wykazała żadnych okoliczności faktycznych, które świadczyłyby o spełnieniu przez nią spornej przesłanki. Przyjęciu przez organ ARiMR, że skarżąca w istotnym dla sprawy okresie nie użytkowała rolniczo przedmiotowych działek rolnych – w tych okolicznościach – nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.w.r.o.w. w zw. z art. 7 K.p.a. Na gruncie rzeczonych regulacji nie sposób bowiem wymagać od organu ARiMR, aby za skarżącą aktywnie poszukiwał dowodów na poparcie złożonego przez nią w 2016 r. wniosku o płatności.

Pokreślić dodatkowo trzeba, że argumentacja skarżącej odnosi się w swej istocie do kwestii, jakie na gruncie poczynionych rozważań pozostają nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze, skarżąca ogniskuje się na tytule prawnym do przedmiotowych gruntów, po drugie, stara się wykazać, że o płatność do tych gruntów nie może ubiegać się K. P..

Wbrew twierdzeniom skarżącej, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje to, czy skarżąca dysponowała zgodą K. P. na wystąpienie z wnioskiem o płatność i czy uzgodniła z nim ubieganie się o płatność za rok 2016. To nie wykazywany w tym względzie przez skarżącą tytuł prawny do spornych działek rolnych, w tym przysługujące poszczególnym współdzierżawcom prawo do korzystania z nich, ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a to, czy skarżąca faktycznie użytkowała te działki dla celów rolniczych, o czym była mowa powyżej. Zagadnienia związane z tytułem prawnym do gruntów, które akcentuje skarżąca, i ewentualne ich rozstrzygnięcie przez właściwy sąd powszechny, nie mogły w konsekwencji być brane pod rozwagę, jako zagadnienia wstępne wymagające zawieszenia postępowania administracyjnego stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mają znaczenia również uprawnienia drugiej osoby, z którą skarżąca pozostaje w osobistym konflikcie, do ubiegania się o płatności. Jak wprost wskazał Dyrektor ARiMR w kontrolowanej sprawie nie rozstrzygano o uprawnieniach do płatności K. P.. Nie może zatem mieć znaczenia prawidłowość uzyskania przez K. P. numeru identyfikacyjnego rolnika, która to kwestia – z tej perspektywy – nie mogła być także uznana za zagadnienie wstępne nie tylko dla postępowania administracyjnego (art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.), lecz i dla postępowania sądowoadministracyjnego (art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Skarżącej nie odmówiono płatności dlatego, że o płatności te może ubiegać się K. P., lecz dlatego, że skarżąca nie użytkowała rolniczo działek rolnych objętych wnioskiem. Nie sposób w tym względzie doszukać się sugerowanego przez skarżącą naruszenia art. 8 K.p.a. Nie sposób w tym względzie doszukać się sugerowanego przez skarżącą naruszenia art. 8 Kpa. Jak słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest rolą organów ARiMR rozstrzyganie konfliktów osobistych skarżącej. Na uwagę zasługuje również rzetelne i wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, w którym organ odwoławczy nie tylko przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz motywy rozstrzygnięcia, ale i skrupulatnie odniósł się do wszystkich podniesionych przez skarżącą zarzutów. Jakkolwiek skarżąca może nie zgadzać się ze stanowiskiem prawnym zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, to z pewnością nie nosi ona cech dowolności i nie podważa zaufania obywateli do organów Państwa.

Na marginesie wspomnieć należy, że przed tutejszym Sądem poddano już kontroli decyzje, którymi odmówiono skarżącej przyznania płatności ONW. W prawomocnym wyroku z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Po 506/19 Sąd oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności na rok 2017, a w prawomocnym wyroku z 24 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Po 560/20 Sąd oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności na rok 2019. Podkreślenia wymaga, że skarżąca opierała złożone w tych sprawach skargi na analogicznej jak obecnie argumentacji i nie znalazły one akceptacji Sądu. Ponadto w sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności bezpośrednich za 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 lipca 2020 r. sygn. I GSK 611/20 oddalił skargę kasacyjną A. P., aprobując tym samym stanowisko tutejszego Sądu.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalono.