Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 72/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 98,104 ust. 1,3,  art. 6 pkt 16,
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3,  art. 7,77 par. 1, art.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, ,art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego R. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta S., na podstawie art. 98, art. 104 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930, ze zm.), dalej jako "u.p.s.",

po ponownym rozpatrzeniu sprawy (tj. na skutek uchylenia decyzją organu II instancji

z dnia [...] r. decyzji organu I instancji z dnia [...].):

w punkcie pierwszym ustalił wysokości świadczeń nienależnie pobranych przez R. S. w formie zasiłku stałego za okres od [...] r.

do [...] r. w kwocie [...]zł, zaś w punkcie drugim wskazał,

że świadczenie nienależnie pobrane należy wpłacić na konto MOPS w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia decyzji.

Podstawą rozstrzygnięcia były poczynione przez organ ustalenia, z których wynikało, że skarżący, któremu decyzją MOPS z dnia [...] r. przyznano pomoc w postaci zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r., od [...] r. zatrudniony jest w ramach umowy zlecenia i z tego tytułu jest również zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. O powyższym fakcie strona nie poinformowała organu wypłacającego świadczenie, a zatem nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 109 ustawy o pomocy społecznej. Ustalenia te stanowiły podstawę wznowienia postępowania w sprawie zasiłku stałego i wezwania strony do złożenia wyjaśnień w formie zeznania do protokołu oraz do złożenia dokumentów potwierdzających dochody. Zainteresowany złożył stosowne wyjaśnienia i wskazał zakład pracy, w którym był zatrudniony. W toku analizy dokumentów ustalono, iż osiągany przez stronę dochód miał istotny wpływ na przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Faktyczne dochody strony ustalone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej w miesiącach: listopadzie, grudniu 2015 r. wynosiły bowiem po [...] i były niższe od kryterium dochodowego, tj. od kwoty 634 zł. W związku z tym stronie przysługiwał w miesiącu grudniu 2015 r. i styczniu 2016 r. zasiłek stały w wysokości [...] zł. Z kolei w miesiącach: styczniu, lutym, marcu i kwietniu dochody te wyniosły po [...] zł, a zatem z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego stronie nie przysługiwała pomoc społeczna w miesiącach: luty, marzec, kwiecień i maj 2016 r.

Zgodnie z informacjami zawartymi w aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy w dniu 26 października 2016 r., strona zamieszkuje w lokalu należącym do jego i korzysta z jej wsparcia żywnościowego, jednak w dalszym ciągu prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu strony jest wynagrodzenie z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia w wysokości [...] zł netto, zaś opłaty mieszkaniowe dzielone są z matką, co powoduje iż budżet strony nie jest nadmiernie obciążony. Ponadto strona oczekuje na przyznanie emerytury z ZUS w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego.

Dalej organ wskazał, że po zakończeniu wznowionego postępowania, decyzją

z dnia [...] r. uchylono decyzję z dnia [...] r. w sprawie zasiłku stałego i jednocześnie przyznano stronie zasiłek stały na okres od [...] r.

do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz odmówiono przyznania składki na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania zasiłku stałego. W tej sytuacji oznacza to, że zasiłek stały w łącznej wysokości [...] zł wypłacony w okresie [...] do [...] r. stanowi świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej. Nadto zaznaczył,

że poinformował stronę o przysługujących jej prawach z art. 104 ust. 4 ustawy.

Od wyżej opisanej decyzji R. S. wniósł odwołanie podnosząc,

że Kolegium decyzją z dnia [...] r. wnioskowało o rozważenie możliwości odstąpienia od zwrotu udzielonej pomocy, a organ I instancji niezbyt dokładnie ocenił jego sytuację rodzinną (matka w wieku [...] lat [...]) oraz materialną (zadłużenie powstałe w związku [...]). Zarzucił także, iż nie uwzględniono okoliczności, że pomimo zatrudnienia nie otrzymał wynagrodzenia w okresie 1 luty - 31 maj 2016 r., gdyż zajął je komornik.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie m.in. art. 133 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 98 i 104 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął za bezsprzeczne w sprawie, iż w okresie od [...] r. do [...] r.,

w związku z otrzymanym przez skarżącego wynagrodzeniem za pracę na umowę zlecenia, wystąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku stałego oraz, że skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy i podczas wywiadu środowiskowego udzielił organowi nieprawidłowych informacji o swojej sytuacji materialnej.

Następnie organ po przytoczeniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej

i odwołaniu się do art. 104 ust. 4 ww. ustawy zaznaczył, że rozłożenie na raty czy odroczenie terminu spłaty wspomnianych należności, a tym bardziej definitywne rozstrzygnięcie o braku konieczności ponoszenia tych kosztów, jakim jest ich umorzenie w całości lub w części albo odstąpienie od żądania zwrotu, może być orzeczone wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych, w przypadkach "szczególnie uzasadnionych".

Kolegium powołując się na akta sprawy podniosło, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na czas określony

do [...] r. Symbol przyczyny niepełnosprawności [...]). Przebył poważną operację w maju 2014 r. Jest osobą w wieku poprodukcyjnym ([...] lat) i oczekuje na przyznanie emerytury z ZUS. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, lecz zamieszkuje z matką w jej mieszkaniu, osobą w podeszłym wieku ([...] lat) przewlekle chorą, wymagającą opieki innych osób ze względu na stan zdrowia i wiek. Matka wspiera syna umożliwiając zamieszkanie

i wyżywienie. Pracownik socjalny w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji o wysokości należności i terminach jej zwrotu, przeprowadził aktualizujący wywiad środowiskowy, dokonał analizy dochodów i wydatków skarżącego i uznał, że pomoc matki powoduje, iż budżet skarżącego nie jest nadmiernie obciążony. Oszacował wydatki skarżącego: mieszkaniowe na kwotę

[...] zł (połowa wydatków na utrzymanie mieszkania) oraz inne wydatki (telefon leki, TV) na kwotę około [...] zł. Wskazuje jednocześnie na źródło dochodu skarżącego do końca 2016 r. w kwocie [...]zł, a w przyszłości na emeryturę ZUS. Wobec powyższych ustaleń, pracownik socjalny uznał, iż żądanie zwrotu należności w kwocie [...]zł jako nienależnie pobranego świadczenia w całości nie będzie stanowiło dla osoby zobowiązanej nadmiernego obciążenia.

Kolegium, po przeanalizowaniu całości akt sprawy uznało, że organ I instancji

w sposób wyczerpujący dokonał ustaleń dotyczących sytuacji bytowej, zdrowotnej

i materialnej skarżącego i prawidłowo ją ocenił. Organ wziął pod uwagę sytuację rodzinną skarżącego, w tym konieczność opieki nad matką, sytuację bytową, materialną i zdrowotną. Kolegium zgadza się z wnioskami organu dotyczącymi skarżącego, iż istotne w sprawie jest, że skarżący jako osoba w wieku poprodukcyjnym jest uprawniony do emerytury ZUS, która będzie dla niego stabilnym źródłem dochodu.

R. S. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r.,

sygn. akt II SA/Sz 258/17 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wyjaśniając, że obowiązkiem organów, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego jak i starannego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Za bezsporne w badanej sprawie sąd uznał, że skarżący składając wniosek

o przyznanie zasiłku stałego zataił przed organem informację o wykonywaniu pracy na umowę zlecenia, wprowadzając tym samym organ w błąd co do swojej sytuacji dochodowej. Nie budziło też żadnych wątpliwości, iż od spełnienia kryterium dochodowego uzależnione jest przyznanie prawa do zasiłku stałego jak i jego wysokość. Sąd wskazał natomiast na to, że strona w skardze zakwestionowała prawidłowość wyliczenia dochodu wskazując, że już w odwołaniu podniosła fakt nieuwzględnienia w decyzji, iż w okresie od [...] do [...] r. nie otrzymywała wynagrodzenia z uwagi na zajęcie komornicze. Tymczasem organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się do powyższego twierdzenia skarżącego, wskazując lakonicznie, iż kwestia przekroczenia kryterium dochodowego jest bezsprzeczna, czym uchybił art. 107 § 3 k.p.a.

Po drugie, według Sądu, w sprawie nie dokonano w należyty sposób ustaleń

i oceny sytuacji skarżącego w kontekście przesłanek wynikających z art. 104 ust. 4 u.p.s. Sąd zwrócił uwagę, że uzasadnienie decyzji organu I instancji, w części, która miałaby uzasadniać prawidłowość zastosowania omawianego przepisu, okazała się zbyt lakoniczna i tym samym nieprzekonująca. Podkreślił, że organ ten argumentując zasadność żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oparł się w szczególności na stwierdzeniu, że skoro źródłem dochodu strony jest wynagrodzenie z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia wysokości [...] zł netto, zaś opłaty mieszkaniowe dzielone są pomiędzy stronę a matkę, to budżet strony nie jest nadmiernie obciążony. Jednakże powyższa konstatacja organu wymyka się spod kontroli sądu, zwłaszcza, że organ nie podał kwot tych wydatków, jak i nie zestawił ich z dochodem strony.

Z kolei organ odwoławczy konwalidując tę wadliwość decyzji organu I instancji, sam nie ustrzegł się uchybień. Mianowicie wskazał, że pracownik socjalny w toku przeprowadzenia aktualizującego wywiadu środowiskowego oszacował wydatki mieszkaniowe skarżącego, które ponosi wspólnie z matką, na kwotę [...]zł (tj. połowa wydatków na utrzymanie mieszkania), zaś inne wydatki na kwotę ok [...] zł. Tak określona wysokość wydatków mieszkaniowych przypadających na skarżącego budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Wprawdzie dokument aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 26 października 2016 r. potwierdza, że skarżący co do zasady ponosi połowę kosztów mieszkaniowych, ale wynika z niego, że sama kwota czynszu obciąża skarżącego w wysokości [...] zł, co dowodzi błędów w ustaleniach organu. Nadto sąd nadmienił, że według wyliczeń pracownika socjalnego suma omawianych wydatków wynosi ok. [...] zł, przy czym wydatki za energię przypisano skarżącemu w całości. W konsekwencji oznacza to, że organ II instancji przyjął niewłaściwą kwotę wydatków, a to uchybienie, mogło mieć istotne znaczenie dla ustalenia, czy żądanie zwrotu należności w całości nie będzie stanowiło dla osoby zobowiązanej nadmiernego obciążenia. Poza tym w odwołaniu powołano się na posiadanie również trzech innych zaległości, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie wynika, czy organy oceniając sytuację skarżącego wzięły pod uwagę ogólną kwotę jego zadłużenia.

Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji pismem z dna 31 lipca 2017 r. wezwał R. S. do zgłoszenia się

w terminie 7 dni w celu ustalenia terminu wizyty w środowisku i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W wezwaniu wskazano jakie dokumenty skarżący powinien przygotować dla potwierdzenia sytuacji materialnej swojej i członków rodziny.

Decyzją z dnia [...] r., wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta S. ponownie ustalono świadczenie nienależnie pobrane przez R. S. w formie zasiłku stałego za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, poza danymi dotyczącymi okoliczności i wysokości nienależnie pobranego świadczenia wskazał, że R. S. nie stawił się na wezwanie z dnia 31 lipca 2017 r. i nie przedłożył dokumentów, co uniemożliwiło zbadanie jego aktualnej sytuacji i podjęcie innej decyzji w sprawie.

W związku z powyższym organ wyjaśnił, że wydając decyzję oparł na informacjach z aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu

26 października 2016 r., w którym klient podał, iż zamieszkuje w lokalu należącym do matki - T. S., z którą wspólnie mieszka, jednak w dalszym ciągu prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dalej organ wskazał, że R. S. zadeklarował, iż opłaty mieszkaniowe dzielone są pomiędzy niego i jego matkę. Deklarowane obciążenia wynoszą: czynsz - [...] zł, gaz - [...] zł, woda - [...] zł, energia - [...] zł, co łącznie stanowi [...] zł miesięcznie. Dochód zadeklarowany przez ww. wynosi [...] zł, zatem po dokonaniu deklarowanych opłat skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota [...]zł miesięcznie. Ponadto skarżący zadeklarował stale wsparcie żywnościowe od wspólnie zamieszkującej matki T. S. oraz nie deklarował zajęć komorniczych.

Organ podkreślił, że analizując sytuację ekonomiczną skarżącego wzięto również pod uwagę fakt, że od lutego 2016 r. uzyskał świadczenie emerytalne z ZUS, co potwierdził w złożonym odwołaniu z dnia 2 grudnia 2016 r. oraz, że nadal jest zatrudniony, co potwierdza informacja pozyskana za pośrednictwem Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego PUEZUS i z tego tytułu jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne.

W związku z niestawiennictwem skarżącego, w ocenie Ośrodka brak było możliwości ustalenia jego obecnej sytuacji finansowej, szczególnie wysokości emerytury, która jest aktualnie jego podstawowym i stałym źródłem dochodu oraz wysokości dochodów dodatkowych z tytułu wykonywanej pracy, co z kolei uniemożliwia podjęcie decyzji, co do zasadności umorzenia należności.

R. S. złożył odwołanie od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., kwestionując okoliczność, iż nie zgłosił się do ośrodka zgodnie z wezwaniem. Wyjaśnił, że korzysta z pomocy kancelarii prawniczej, której pracownik telefonicznie ustalił, że M. M. przebywa na urlopie i zajmie się jego sprawą dopiero po powrocie do pracy. W związku z powyższym wystosował do organu pismo zawierające wniosek o przedłużenie terminu stawiennictwa, ale pracownica, która zastępowała M. M. odmówiła jego przyjęcia. Został poinformowany, o tym, że zostanie powiadomiony o powrocie ww. z urlopu, nie został jednak o tym powiadomiony, nie zawiadomiono go również o wyznaczeniu nowego terminu ani o dacie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Skarżący podkreślił, że mieszka z [...]-letnią matką, oboje są osobami schorowanymi i nie potrafią w pełni świadomie, bez pomocy z zewnątrz analizować treści pism i precyzyjnie formułować myśli, stąd też często czują się bezradni w postępowaniu z ośrodkiem dysponującym niezbędnym aparatem urzędniczo-prawniczym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie zwrócił uwagę na związanie oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku z dnia

13 kwietnia 2017r.sygn. akt II SA/Sz 258/17, oraz ustanowioną przez ustawodawcę ochronę zobowiązanego do zwrotu należności, przewidzianą w art. 104 ust. 4 u.p.s.

i podkreślił, że przed wydaniem decyzji z dnia [...]., organ pierwszej instancji, pismem z dnia 31 lipca 2017 r. pouczył odwołującego o treści tego przepisu. Pismo stanowiło wezwanie do zgłoszenia się w ośrodku, w celu uzupełnienia postępowania o aktualny wywiad środowiskowy, przedłożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia aktualnej sytuacji dochodowej, majątkowej, rodzinnej, zawodowej i zdrowotnej. Skarżący został poinformowany, że w sytuacji nieskontaktowania się z pracownikiem socjalnym, bądź niedostarczenia żądanych dokumentów zostanie wydana decyzja określająca wysokość świadczenia nienależnie pobranego i nakazująca jego zwrot w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Kolegium uznało, iż niekwestionowanym w powyższej sprawie jest to,

że w związku z otrzymanym przez R. S. wynagrodzeniem za pracę na umowę zlecenie, wystąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku stałego oraz że skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy i podczas wywiadu środowiskowego udzielił organowi nieprawidłowych informacji o swojej sytuacji materialnej. Powyższe ustalenia organu pierwszej instancji stanowiły podstawę ustalenia kwoty nienależnie pobranego zasiłku stałego, który podlega zwrotowi.

Odnosząc się do argumentów odwołania organ wskazał, że ze sporządzonych

w dniu 12 września 2017 r. przez S. N. i M. M. notatek służbowych wynika, że R. S. został poinformowany, iż pracownik socjalny M. M. jest na urlopie, jednakże już w środę będzie w pracy. Pouczono go także, że dokumenty za potwierdzeniem odbioru może pozostawić w sekretariacie ośrodka. Skarżący zadeklarował, iż zgłosi się do pracownika socjalnego w dniu 17 sierpnia 2017 r., gdyż tego dnia będzie miał dzień wolny od pracy. W dniu

17 sierpnia 2017 r. R. S. nie zgłosił się do ośrodka i do dnia wydania kwestionowanej obecnie decyzji z dnia [...] r. nie nadesłał żądanych dokumentów.

W tych okolicznościach podjęcie przez organ pierwszej instancji decyzji, ustalającej wysokość nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku stałego, w okresie od [...] r. do dnia [...] r., na kwotę [...]zł było prawidłowe. Poczynione w sprawie ustalenia - zaświadczenie ZUS o wysokości zadeklarowanych składek i pobieraniu emerytury - potwierdzają, w ocenie Kolegium, iż dochody skarżącego, po potrąceniu miesięcznych należności za mieszkanie, czynsz, energię elektryczną, wodę, telefon i abonament radiowo-telewizyjny - potwierdzają, że żądanie zwrotu należności, jako świadczenia nienależnie pobranego nie będzie stanowiło dla niego nadmiernego obciążenia. Decyzja pierwszoinstancyjna zawiera wyczerpujące uzasadnienie w tym zakresie, a skarżący został po raz kolejny pouczony o tym, że może wystąpić z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części; o odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty po wykazaniu, iż obecna sytuacja finansowa uzasadnia pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku.

Kolegium przypomniało, iż wobec zamkniętego katalogu okoliczności powodujących utratę dochodu zawartego w przepisie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zajęcie wynagrodzenia przez komornika sądowego nie powoduje utraty dochodu.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., R. S. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji.

Skarżący ponownie podniósł, że nie został poinformowany o obowiązku stawiennictwa w dniu 17 sierpnia 2017 r., dowiedział się o tym z decyzji organu I instancji. Wskazał, że w okresie od 15 do 20 sierpnia 2017 r. pracował w trybie

24-godzinnym. Nie otrzymał również żadnej informacji o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Podkreślił, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie wykonał zaleceń sądu zawartych w wyroku z dnia 13 kwietnia 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd, zgodnie z art. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 – j.t. ze zm.), dokonuje kontroli zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według tego kryterium wykazała, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej.

Przystępując do merytorycznej oceny zasadności skargi, w pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w związku ze skargą R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K..

Ma to o tyle istotne znaczenie, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 258/17 udzielił organowi wskazówek co do dalszego postępowania, dotyczących konieczności prawidłowego ustalenia sytuacji skarżącego w kontekście

art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, o czym należało skarżącego pouczyć.

Realizując wytyczne sądu, organ pierwszej instancji wystosował do R. S. pismo z dnia 31 lipca 2017 r. informując go o treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i zakreślając siedmiodniowy termin (od dnia otrzymania pisma), do zgłoszenia się w siedzibie ośrodka, celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżącemu wskazano również jakie dokumenty powinien organowi przedłożyć dla potwierdzenia sytuacji majątkowej, pouczając jednocześnie o tym, że nieskontaktowanie się z pracownikiem socjalnym w wyznaczonym terminie, niedostarczenie żądanych dokumentów, bądź brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego będą skutkowały wydaniem decyzji ustalającej konieczność zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Z akt postępowania wynika, że skarżący odebrał wezwanie w dniu 8 sierpnia 2017 r. Ze sporządzonych przez pracowników socjalnych notatek z dnia 12 września 2017 r. wynika z kolei, że skarżący stawił się w siedzibie ośrodka w dniu 14 sierpnia 2017 r., a więc przed upływem wyznaczonego terminu, posiadał przy sobie dokumenty, które chciał przekazać pracownikowi socjalnemu, ale z uwagi na to, że jego opiekun był w tym dniu nieobecny w pracy, został odesłany na dzień 17 sierpnia 2017 r. i w tym dniu się już nie stawił. Skarżący z kolei konsekwentnie wywodzi, że nie został zawiadomiony o konieczności stawiennictwa w dniu 17 sierpnia 2017 r., a reprezentujący go pracownik kancelarii prawniczej ustalił telefonicznie, że pracownik socjalny przebywa na urlopie.

W ocenie sądu z akt postępowania nie wynika, aby skarżący został skutecznie powiadomiony o dacie stawiennictwa w siedzibie ośrodka. Nie budzi wątpliwości,

że pismem z dnia 31 lipca 2017 r. wezwano go do udokumentowania własnej sytuacji materialnej i stawiennictwa, celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i nie ulega wątpliwości, że skarżący przed upływem terminu wskazanego w wezwaniu stawił w ośrodku. Wątpliwym natomiast pozostaje, czy rzeczywiście informację o nieobecności opiekującego się nim pracownika socjalnego

i konieczności stawienia się w kolejnym terminie przekazano mu w taki sposób,

że skarżący miał świadomość tego, w którym dniu powinien się stawić w ośrodku. W szczególności brak jest dokumentu, w którym potwierdziłby własnoręcznym podpisem, że został powiadomiony o dniu, w którym powinien się zgłosić. Jest to szczególnie istotne zważywszy na fakt, iż jak wskazuje sam skarżący jest on osobą niepełnosprawną, cierpiącą na schorzenia neurologiczne i ma problemy ze zrozumieniem obowiązujących przepisów i procedur.

Nie można w świetle akt postępowania uznać, że skarżący przejawia lekceważący stosunek do sprawy, skoro stawił się w dniu 14 sierpnia 2017 r. w ośrodku i jak wynika z notatki pracownika socjalnego posiadał dokumenty, które chciał przedłożyć. Rzeczą pracownika było zatem dokumenty te od skarżącego przyjąć i jednocześnie przekazać mu za pokwitowaniem pisemną informację o terminie stawienia się w ośrodku, jeżeli pracownik socjalny, który zastępował M. M. nie był w stanie ustalić terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W sytuacji natomiast, gdy okoliczność sporna w niniejszej sprawie - to jest czy skarżący został poinformowany o tym, że powinien się stawić w ośrodku w dniu 17 sierpnia 2017 r., wynika jedynie z notatki służbowej, sporządzonej po upływie miesiąca, brak jest podstaw do uznania, że została ona w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniona. Skoro skarżący nie pojawił się w ośrodku w dniu 17 sierpnia 2017 r., a organ nie dysponował pisemnym potwierdzeniem, że został on powiadomiony o tej dacie stawiennictwa, to należało skarżącego ponownie wezwać zakreślając mu termin do stawiennictwa. W realiach badanej sprawy nie można bowiem wykluczyć, że pracownik, który skarżącemu udzielał informacji został przez niego źle zrozumiany, a w takiej sytuacji, gdy organ nie jest w stanie ponad wszelką wątpliwość wykazać, że skarżący wiedział, iż powinien się stawić w dniu 17 sierpnia 2017 r. nie może on ponosić konsekwencji niestawiennictwa.

Tym samym uznać należało, że organ nie zadośćuczynił obowiązkowi wyjaśnienia sprawy w sposób wskazany w wyroku sądu z dnia 13 kwietnia 2017 r.,

a zatem zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.