Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 345/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b i ust. 5 pkt 1 lit. b), art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Rz 345/18

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi Rzecznika Praw Obywatelskich (dalej: RPO) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium)

z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] dotycząca odmowy przyznania A. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia tej decyzji wynika, że decyzją

z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Burmistrz [...] przyznał A. C. - bezterminowo od [...] maja 2014 r. - zasiłek dla opiekuna w kwocie 520 zł miesięcznie w związku ze sprawowaniem opieki nad matką I. C.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. A. C. zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

W związku z wnioskiem A. C. (działającego przez pełnomocnika)

o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, Burmistrz [...] "celem uzyskania możliwości rozstrzygnięcia wniosku A. C. o świadczenie pielęgnacyjne", decyzją z dnia [...] maja 2017 r.

nr [...] – wydaną w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca

1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) - uchylił swą decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r.

Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Burmistrz [...] – działając na podstawie art. 104 i art. 107 K.p.a. oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej: u.ś.r.) - odmówił A. C. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką I. C.

W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że A. C. jest osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny i sprawuje on opiekę nad matką, która jest osobą

w znacznym stopniu niepełnosprawną. Według orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie można jednak ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. To zaś powoduje, że uwzględniając brzmienie art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Organ zwrócił także uwagę, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 nie wyeliminowano tego przepisu z obiegu prawnego, pozostawiając jego zmianę ustawodawcy, który do chwili obecnej nie zmienił jego brzmienia. To zaś powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. A. C. zawnioskował

o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a także wyrównanie różnicy między zasiłkiem dla opiekuna a świadczeniem pielęgnacyjnym – od miesiąca złożenia wniosku, tj. od lutego 2017 r. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie powszechnie obowiązującego i ostatecznego wyroku TK z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 oraz naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r.

SKO nie uznało odwołania i wymienioną na wstępie decyzją

z dnia [...] sierpnia 2017 r. - powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 3, ust. 4, art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podało, że bezspornym w sprawie jest, że I. C. orzeczeniem Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] września 2010 r. uznana została za osobę posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności. Zgodnie z widniejącymi w nim zapisami, orzeczenie wydano na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] sierpnia

2010 r., zaś daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić.

SKO wskazało, że z ustalonych przez organ I instancji okoliczności wynika, że opiekę nad I. C. sprawuje syn A. C., który zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego (wg oświadczenia z [...] lipca 2013 r., posiadane grunty rolne użytkuje jego żona z synami).

Powołując się na treść art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie w przypadku jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż z orzeczenia

o niepełnosprawności I. C. nie wynika, by powstała ona przed ukończeniem 18 roku życia, ani do ukończenia 25 roku życia.

Odnosząc się zaś do wyroku TK z 21 października 2014 r. wyjaśniło, że wyrokiem tym orzeczono o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17

ust. 1b u.ś.r. wyraźnie wskazując, że poprawienie stanu prawnego należy do ustawodawcy. Kolegium stwierdziło, że zalecana korekta stanu prawnego nie zmieniła sytuacji prawnej zainteresowanego a zaniechanie ustawodawcy nie może stanowić podstawy do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem. Zauważyło też, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a wyrok TK jak i wyroki sądów administracyjnych nie mogą stanowić podstawy do wydania pozytywnej decyzji.

Skargę na decyzję SKO do WSA w Rzeszowie złożył RPO, wnioskując

o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z [...] czerwca 2017 r.

Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku TK z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a także naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu wskazał, że orzekające w sprawie organy straciły z pola widzenia słuszny interes strony i poprzez wydanie decyzji doprowadziły do sytuacji, w której A. C. opiekując się niepełnosprawną matką został pozbawiony środków do życia. Taka sytuacja w państwie prawa jest nie do zaakceptowania. RPO nie zgodził się także ze stanowiskiem Kolegium w zakresie interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jego zdaniem, brak jest uzasadnienia dla dokonywania przez organy takiej wykładni tego przepisu, która prowadzi do sytuacji, w której mimo uznania jego niekonstytucyjności, sytuacja prawna skarżącego nie uległaby zmianie do momentu uporządkowania przez ustawodawcę systemu świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych.

Powołując się na dominujący pogląd doktryny RPO zaznaczył, że uzasadnienia wyroków TK nie wiążą sądów, lecz sentencje. Wynikający zaś z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ostateczny i powszechnie obowiązujący charakter orzeczeń TK przesądza o tym, że wiążą one wszystkich adresatów bez wyjątku i winny one być respektowane. Obowiązek realizowania orzeczeń Trybunału wynika z ww. normy konstytucyjnej w związku z zasadami państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), legalizmu (art. 7) oraz nadrzędności Konstytucji (art. 8).

Zdaniem RPO, świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać także wtedy, gdy niepełnosprawność osoby podlegającej opiece powstała po uzyskaniu pełnoletniości lub po ukończeniu nauki w szkole lub szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na ukształtowaną w tym przedmiocie linię orzeczniczą sądów administracyjnych.

Reasumując stwierdził, że orzekające organy w sposób wadliwy ustaliły

i zastosowały treść normy prawnej na podstawie której mogły i miały obowiązek rozstrzygać w sprawie. Oparcie decyzji na fragmencie uzasadnienia wyroku TK z 21 października 2014 r., będącego faktycznie wskazówką interpretacyjną a nie elementem rozstrzygającym w zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązującego

art. 17 ust. 1b u.ś.r., obarczone jest znaczącą wadą mającą bezpośredni wpływ na wynik sprawy.

RPO zwrócił także uwagę, że aktualnie A. C. nie opiekuje się matką, gdyż zmarła ona [...] października 2017 r. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego jest jednakże powiązane z datą złożenia wniosku i faktycznym sprawowaniem opieki nad osobą z niepełnosprawnością. Nie budzi zatem wątpliwości uprawnienie A. C. do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lutego 2017 r. do dnia śmierci I. C.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji

jest odmowa przyznania A. C. świadczenia pielęgnacyjnego w związku

z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Stosując wskazane wyżej kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż tak decyzja SKO jak i decyzja Burmistrza [...] dotknięte są wadami, które wykluczają uznanie prawidłowości zawartych w nich rozstrzygnięć.

Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z jej art. 17 ust. 1, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że zarówno A. C. jak i jego matka

w dacie złożenia wniosku spełniali przesłanki o jakich mowa w ust. 1 pkt 4 tego artykułu, tj. na wnioskodawcy jako synu I. C. ciążył obowiązek alimentacyjny (nie zachodził przy tym przypadek do którego odnosi się ust. 1a), nie podejmował on zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, która orzeczeniem z dnia [...] września 2010 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności datowanego od [...] sierpnia 2010 r. (bez możliwości ustalenia od kiedy niepełnosprawność istnieje).

U podstaw odmowy przyznania przez organy wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego znalazł się jednak brak możliwości ustalenia momentu powstania znacznego stopnia niepełnosprawności, co pozostaje w związku z treścią art. 17

ust. 1b u.ś.r., wg którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO jako dodatkowy argument wskazano także na negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., tj. realizacji przez wnioskodawcę na dzień złożenia wniosku uprawnień z decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznaniu zasiłku dla opiekuna; zgodnie z treścią tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone m.in. prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia

4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

W ocenie Sądu, stanowisko organu I i II instancji co do niezbędności spełnienia wymogu powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia przez nią odpowiednio 18 lub 25 roku życia jest nieprawidłowe.

Jak trafnie w uzasadnieniu wniesionej skargi wywiódł RPO (i na co na etapie postępowania administracyjnego zwracał uwagę sam wnioskodawca), nie sposób

w sprawie pominąć, że TK wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (wszedł on w życie 23 października 2014 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z 2014 r., poz. 1443) stwierdził, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny

z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

W ocenie Sądu, skoro na mocy opisanego wyroku TK stwierdzona została we wskazanym zakresie niezgodność tego przepisu z Konstytucją, to okoliczność ta jako rzutująca na sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych nie może zostać pominięta przy ubieganiu się przez nie o świadczenie pielęgnacyjne.

Przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego

w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Wyrok ten nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji w postaci utraty mocy obowiązującej całego zakwestionowanego aktu normatywnego albo jego jednostki redakcyjnej (w niniejszym przypadku całego przepisu art. 17 ust. 1b), a jedynie wywodzonej z danego przepisu określonej normy prawnej.

Wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób niż wskazane w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkuje to koniecznością takiej wykładni przepisów, aby jej

wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału.

Dokonując takiej w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy więc stwierdzić, że

w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania.

Utracił on jednak przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2017 r. I OSK 1600/16 (LEX nr 2376723), z dnia 14 czerwca 2017 r. I OSK 2920/16 (LEX nr 2326429),

z dnia 26 maja 2017 r. I OSK 479/16 (LEX nr 2328756), z dnia 20 kwietnia 2017 r.

I OSK 2593/16 (LEX nr 2332965), z dnia 2 marca 2017 r. I OSK 2407/16

(LEX nr 2282068), z dnia 14 grudnia 2016 r. I OSK 1614/16 (LEX nr 2190248).

Chociaż Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, w aktualnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał nie skorzystał bowiem

z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części tego przepisu (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata domniemania konstytucyjności przez art. 17 ust. 1b we wskazanym zakresie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw (23 października 2014 r.).

Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy

rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego

z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Dokonując zatem odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. orzekające w sprawie organy administracji wydały rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną i z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Niejako na marginesie należy ubocznie zauważyć, chociaż nie miało to wiążącego charakteru w niniejszej sprawie, że wskazany powyżej sposób wykładni art. 17

ust. 1b u.ś.r. wskazany już został przez SKO jako prawidłowy w decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...]. Decyzją tą uchylono w całości decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] o odmowie zmiany oznaczonej takim samym numerem decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznaniu A. C. zasiłku dla opiekuna; w następstwie tego [...] maja 2017 r. Burmistrz [...] wydał wzmiankowaną już wyżej – oznaczoną również tym samym numerem – decyzję uchylającą swą decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r.; decyzja ta (z [...] maja 2017 r.) na skutek skargi RPO została uchylona wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2018 r. II SA/Rz 1375/17 z powodu nieuprawnionego zastosowania art. 155 K.p.a. do eliminacji z obrotu prawnego decyzji przyznającej A. C. zasiłek dla opiekuna).

Nieuprawniona jest również argumentacja Kolegium wywodząca odmowę przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z faktu, że w dniu złożenia wniosku o jego przyznanie, realizował on uprawnienia wynikające z decyzji z dnia

16 czerwca 2014 r., przyznającej mu zasiłek dla opiekuna.

Jakkolwiek działania podejmowane przez Burmistrza [...] przed wydaniem

[...] czerwca 2017 r. decyzji o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okazały się wadliwe /opisano je powyżej/, a z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do zasiłku dla opiekuna o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, to jednak przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną (także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami).

Celem tych regulacji jest niewątpliwie uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, u podstaw których leży zamiar rekompensaty opiekunowi osoby niepełnosprawnej utraty dochodów pozostający

w związku z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Nie wyklucza to jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany na korzystniejsze)

w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek, co – stosownie do powyższego – nie może być wywodzone z samego faktu pobierania jednego świadczenia w dacie wystąpienia o przyznanie innego, zwłaszcza że wnioskodawca już na etapie postępowania przed organem I instancji w składanych przez pełnomocnika pismach wskazujących na okoliczności uzasadniające przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego wykazywał świadomość konieczności rezygnacji

z pobierania zasiłku dla opiekuna (informacje nt. sposobu postępowania w takiej sytuacji przez organ I instancji zostały zawarte we wskazanym wyżej wyroku WSA

w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2018 r. II SA/Rz 1375/17).

Podsumowując, należało w tej sytuacji uznać, że wskazane przez organy administracji przyczyny dla których odmówiono przyznania A. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie zachodziły. Przeszkody w tym zakresie nie stanowił bowiem zarówno brak ustalenia powstania na określonym etapie życia znacznego stopnia niepełnosprawności u jego matki, jak i okoliczność, że w związku ze sprawowaną nad nią opieką miał on ustalone bezterminowo prawo do zasiłku dla opiekuna.

Skoro zatem wskazane przez organy administracji przyczyny dla których odmówiono przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

w rzeczywistości nie zachodziły, należało uznać, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, tj. w wyniku błędnej wykładni art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Zastosowanie w sprawie tych przepisów w sposób w jaki uczyniły to organy skutkowało niedopuszczalnym ukształtowaniem sytuacji prawnej wnioskodawcy, w której spełniając przesłanki do pobierania wyższego kwotowo od zasiłku dla opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego, został go pozbawiony.

W przypadku wnioskodawcy jest to dodatkowo istotne o tyle, że wskutek wadliwego uchylenia przez Burmistrza [...] decyzji o przyznaniu mu zasiłku dla opiekuna (niezależnie od późniejszego wyeliminowania wyrokiem sądowym stanowiącej o tym decyzji z dnia [...] maja 2017 r.), odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – mimo sprawowanej nad matką opieki - faktycznie pozbawiała go środków utrzymania (w aktach administracyjnych organu II instancji znajduje się oznaczone datą

[...] sierpnia 2017 r. pismo nr [...], którym Burmistrz [...] informuje SKO, iż w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2017 r., zaprzestał wypłacania A. C. zasiłku dla opiekuna "wraz z jej uprawomocnieniem, czyli od [...].06.2017 r.").

W opisanych okolicznościach konieczne było więc wyeliminowanie

z obrotu prawnego tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu

I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań. W toku ponownego rozpatrywania przez nie wniosku A. C. niezbędne będzie przy tym uwzględnienie, że pozostająca pod jego opieką matka zmarła [...] października 2017 r., o czym informacja została zawarta w złożonej skardze, a co znalazło następnie potwierdzenie w nadesłanym na wezwanie Sądu przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] odpisie skróconego aktu zgonu I. C.