Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1589/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 29 ust 3
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Powiatu L. - Powiatowego Zarządu Dróg w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 września 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Wójta Gminy D. z dnia 30 czerwca 2017 r., znak: [...], orzekającej o nakazaniu A. M. przywrócenie stanu poprzedniego rowu odwadniającego znajdującego się na działce ew. nr [...] w miejscowości C. odprowadzającego wodę z przepustu drogowego drogi powiatowej poprzez usunięcie rury PCV o średnicy 40 cm i długości 14 m; po usunięciu rury rów winien mieć głębokość 60 cm i szerokość 60 cm. Skarpy rowu należy odpowiednio zabezpieczyć betonem i kamieniami lub betonem (korytkami) przed obsuwaniem się ziemi oraz uszkodzeniem przyziemia budynku – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówiło nakazania A. M. właścicielowi nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...], położonej w miejscowości C. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wójt Gminy D. decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r., znak: [...] 2013, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) i na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1121), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekł o nakazaniu A. M. przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego znajdującego się na działce ew. nr [...] w miejscowości C., odprowadzającego wodę z przepustu drogowego drogi powiatowej poprzez usunięcie rury PCV o średnicy 40 cm i długości 14 m. Po usunięciu rury rów winien mieć głębokość 60 cm i szerokość 60 cm. Skarpy rowu należy odpowiednio zabezpieczyć betonem i kamieniami lub betonem (korytkami) przed obsuwaniem się ziemi oraz uszkodzeniem przyziemia budynku.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Wójt Gminy D. stwierdził, iż w dniu 8 sierpnia 2011 r. do Urzędu Gminy D. wpłynął wniosek Powiatowego Zarządu Dróg w L. w sprawie wydania decyzji rozstrzygającej problem z odprowadzeniem wody w obrębie pasa drogowego drogi powiatowej w miejscowości C.. Powiatowy Zarząd Dróg w L. wnioskował o nakazanie A. M. przywrócenia stanu poprzedniego poprzez usunięcie rury z cieku wodnego znajdującego się na działce ew. nr [...] stanowiącej jego własność. Natomiast w dniu 6 września 2011 r. wpłynął do Urzędu Gminy D. wniosek A. M. w sprawie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w związku z zalewaniem jego nieruchomości nr [...] i [...], położonej w obrębie drogi powiatowej, poprzez wykonanie kilkunastometrowego odcinka rowu, odwodnienia po północnej stronie drogi powiatowej. Organ I instancji wyjaśnił w szczególności, że przedmiotem sporu jest odprowadzenie wód odpadowych z pasa drogowego drogi powiatowej, dz. ew. nr [...], której zarządcą jest Powiatowy Zarząd Dróg w L.. W ramach prac remontowych w 2009 roku w celu zabezpieczenia korpusu drogi powiatowej przed podmyciem, rów w istniejącym jej biegu został wyłożony betonowymi korytkami ściekowymi. Następnie woda odprowadzana jest w kierunku nieruchomości A. M. przez drogę powiatową przepustem wykonanym z kręgów betonowych o średnicy 80 cm. Na przedłużeniu tego przepustu, w istniejącym rowie, w 1997 roku A. M. założył rurę PCV o średnicy 40 cm na długości 14 mb. Następnie woda rowem odkrytym odprowadzana jest do istniejącego potoku górskiego. W czasie dużych opadów deszczu przepust drogowy ulega zamuleniu, a woda wydostaje się na nawierzchnię asfaltową i zgodnie ze spadkiem terenu spływa na nieruchomość A. M.. W dniu 2 kwietnia 2013 r. w sprawie tej została wydana decyzja administracyjna odmawiająca nakazania Powiatowemu Zarządowi Dróg w L. wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Od powyższej decyzji odwołał się A. M.. Decyzją z dnia 29 maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu 15 czerwca 2016 r., została wydana kolejna decyzja Wójta Gminy D., w pkt 1) nakazująca A. M. przywrócenie stanu poprzedniego rowu odwadniającego, w pkt 2) odmawiająca nakazania Powiatowi L. wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Po rozpatrzeniu odwołań A. M. oraz J. Z. od w/w decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 13 października 2016 r., znak [...] [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wójt Gminy D. wyodrębnił dwie sprawy administracyjne, przy czym sprawa z wniosku A. M. została zakończona wydaniem decyzji z dnia 9 marca 2017 r., znak: [...], natomiast przedmiotowa decyzja wydana została w wyniku rozpatrzenia wniosku Powiatowego Zarządu Dróg w L..

Organ I instancji wyjaśnił dalej, iż postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r. dopuścił z urzędu dowód z opinii biegłego S. S.. Następnie w oparciu o przeprowadzone w niniejszym postępowaniu dowody ustalono ostatni stan wody na gruncie. W szczególności stwierdzono, iż rów przydrożny przy drodze powiatowej odprowadzający wody z drogi powiatowej oraz terenów wyżej położonych do 2009 roku był trawiasty. Wody z rowu wpływały do przepustu w drodze powiatowej o średnicy 80 cm z kręgów betonowych naprzeciw działki [...] i [...] w miejscowości C.. Do 1997 roku poniżej przepustu drogowego obok zabudowań A. M., pomiędzy działką [...] i [...] znajdował się rów o szerokości około 60 cm i głębokości 60 cm., zabezpieczony od strony budynku kamieniem i betonem, który wedle oświadczenia A. M. odprowadzał wodę z przepustu drogowego. W czerwcu 2016 r. Powiatowy Zarząd Dróg w L. wzdłuż drogi powiatowej wykonał rurociąg o średnicy 60 cm i długości 138 mb i odtworzył rów otwarty o długości 36 mb na jego przedłużeniu w kierunku potoku. Zmiana stanu wody na gruncie powstała w 1997 roku w związku z zabudowaniem przez A. M. rowu poniżej przepustu drogowego rurą PCV o średnicy 40 cm i długości 14 mb. Rura ta została dołożona bezpośrednio do przepustu w taki sposób, że górna jej krawędź położona jest na poziomie górnej krawędzi przepustu. Za ujściem rury PCV woda spływa do potoku odkrytym rowem. Według obliczeń biegłego M. J. rura PCV o średnicy 40 cm nie jest w stanie pomieścić całości spływającej wody z drogi, rowu i terenu wyżej położonego. W ocenie organu I instancji pozostawienie urządzeń tj. rury PCV o średnicy 40 na gruncie w obrębie działek [...] [...] spowoduje, że przepust o średnicy 80 cm pod drogą powiatową nigdy nie będzie prawidłowo spełniał swojej funkcji tj. odprowadzenia nadmiaru wód opadowych i jego dalsze istnienie w tym miejscu jest pozbawione sensu. Natomiast ukształtowanie terenu w razie ekstremalnie niekorzystnych warunków atmosferycznych i zablokowania wlotu do rurociągu o średnicy 60 cm wleczonym materiałem (gałęzie, śmieci, rumowisko itp.) spowoduje zamoknięcie korpusu drogi i jego rozmiękczenie, oraz wylew nadmiaru wody na jezdnię i spływ po niej zgodnie ze spadkiem terenu, czyli stworzy niebezpieczeństwo w ruchu drogowym.

Odwołanie od powyższej decyzji Wójta Gminy D. wniósł A. M., zarzucając się jej naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 105, art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne). Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.

Działając na skutek odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję reformatoryjną z dnia 18 września 2017 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w jego ocenie w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), które stanowiłyby podstawę do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody, jednakże dokonał nieprawidłowej jego oceny pod kątem spełnienia przesłanek, wynikających z art. 29 ustawy Prawo wodne, który stanowił materialnoprawną podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Ustaleń faktycznych dokonano w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, a to: oględziny połączone z rozprawą administracyjną, tj. przeprowadzone w dniach: 13 września 2011 r., 3 grudnia 2012 r., 22 września 2015 r., 14 kwietnia 2016 r. oraz oględziny z udziałem biegłego, przeprowadzone (po dokonaniu zmiany stanu faktycznego sprawy) w dniu 11 kwietnia 2017 r., opinię biegłego M. J. z grudnia 2012 r. oraz opinię hydrotechniczną biegłego S. S. z kwietnia 2017 r. uwzględniającą działania dokonane w czerwcu 2016 roku przez Powiatowy Zarząd Dróg w L., jak również zeznania świadków zawarte w w/w protokołach oraz stanowiska stron postępowania. Wzięto również po uwagę ustalenia zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w N. S. z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt [...] Z ustaleń faktycznych dokonanych w oparciu o te dowody wynika, iż od co najmniej początku lat 70-tych XX wieku, tj. od daty założenia przepustu betonowego o średnicy 80 cm pod drogą (obecnie powiatową) woda spływająca z pasa drogowego powyżej przepustu oraz terenu przyległego była w sposób naturalny kierowana rowem ziemnym o szerokości i głębokości 60 cm, zlokalizowanym w naturalnym obniżeniu terenu na granicy działek nr [...] i [...] do potoku [...] Stan taki istniał do 1997 roku kiedy to na przedłużeniu tego przepustu, w istniejącym rowie, A. M. założył rurę PCV o średnicy 40 cm na długości 14 mb. Dalej woda rowem odkrytym odprowadzana jest do istniejącego potoku górskiego. W czasie dużych opadów deszczu przepust drogowy ulegał zamuleniu, a woda wydostawała się na nawierzchnię asfaltową i zgodnie ze spadkiem terenu spływała na nieruchomość A. M.. Następnie w czerwcu 2016 roku Powiatowy Zarząd Dróg w L. wzdłuż drogi powiatowej nr [...] od strony północnej wykonał rurociąg o średnicy 60 cm i długości 138 mb i odtworzył rów otwarty o długości 36 mb na jego przedłużeniu w kierunku potoku. W wyniku w/w prac, tj. po przebudowie przepustu w czerwcu 2016 roku i wykonaniu brakującego odcinka rowu poprzez ułożenie rury o średnicy 60 cm, spływ rurą o średnicy 40 cm, biegnącą wzdłuż domu A. M. (jak twierdzi sama strona) do zalań jego nieruchomości nie dochodzi, nadto w jego opinii prace te są wystarczającym zabezpieczeniem przed przelewaniem się przepustu. Jak wynika z akt sprawy, w tym z opinii hydrotechnicznej z kwietnia 2017 roku wykonany w czerwcu 2016 roku rurociąg oraz rów wzdłuż drogi powiatowej pomieści i odprowadzi do potoku [...] całość wód opadowych i roztopowych bez żadnych szkód dla nieruchomości sąsiednich (okoliczność powyższą, w czasie wizji lokalnej w dniu 11 kwietnia 2017 roku potwierdziły wszystkie strony postępowania na podstawie 8 miesięcznej obserwacji). Zatem po wykonaniu rurociągu nie wystąpiły żadne szkody na gruntach przyległych do pasa drogowego.

Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że konieczną przesłanką do zastosowania nakazu z art. 29 ustawy Prawo wodne jest szkodliwe oddziaływanie, a w niniejszej sprawie ustalono, iż obecnie, tj. po wykonaniu w czerwcu 2016 roku przez Powiatowy Zarząd Dróg w L. wzdłuż drogi powiatowej rurociągu o średnicy 60 cm i długości 138 mb i odtworzeniu rowu otwartego o długości 36 mb na jego przedłużeniu w kierunku potoku, nie wystąpiły szkody na nieruchomościach sąsiednich. Owszem z opinii biegłego wynika, iż ukształtowanie terenu w razie ekstremalnie niekorzystnych warunków atmosferycznych i zablokowania wlotu do rurociągu o średnicy 60 cm wleczonym materiałem ( gałęzie, śmieci, rumowisko itp.) może spowodować zamoknięcie korpusu drogi i jego rozmiękczenie, oraz wylew nadmiaru wody na jezdnię i spływ po niej zgodnie ze spadkiem terenu, czyli stworzyć niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, jednakże jak sam biegły stwierdził dotyczy to wystąpienia sytuacji ekstremalnych, które w niniejszym przypadku w ocenie Kolegium nie mogą być podstawią do orzeczenia nakazu z art. 29 ustawy Prawo wodne. Odnoszenie się bowiem do sytuacji ekstremalnych nie byłoby obiektywne z punktu widzenia oceny naturalnego kierunku spływu wód i zmiany stosunków wodnych w niniejszej sprawie. Ponadto należy mieć również na uwadze ustalenia zawarte w wyrokach: Sądu Rejonowego w L., Wydział I Cywilny z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt IC [...], oraz Sądu Okręgowego w N. S., Wydział III Cywilny z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt III Ca [...], którymi zakazano Powiatowi L. naruszania własności powodów A. i L. M. poprzez zaprzestanie kierowania wód opadowych na powierzchnię działki ew. nr [...] rowem drogowym biegnącym wzdłuż drogi powiatowej nr [...] oraz przepustem drogowym umiejscowionym na wysokości wyżej wymienionej działki powodów. Wprawdzie w kodeksie postępowania administracyjnego brak jest regulacji prawnej, z której wynikałoby, że ustalenia dokonane w postępowaniu sądowym stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu wiążą organ administracji publicznej, jednak warto uwzględnić pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 1993 r., sygn. akt III SA 262/93, z którego wynika, że okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, należy uznać za udowodnione. Organ odwoławczy zaznaczył też, że nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska biegłego zawartego w przeprowadzonej w niniejszej sprawie opinii. Mając na uwadze stwierdzenie, iż to organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, a biegły jest powołany do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji oraz fakt, że opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, oceniając i analizując przedłożoną do akt sprawy opinię, uznało ją za rzetelnie sporządzoną oraz wiarygodną.

Odnosząc się do wniosku odwołującego się o umorzenie postępowania, organ odwoławczy wyjaśnił, że istotą rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, przy stwierdzeniu przesłanek określonych przepisem art. 29 ust. 1 tej ustawy, jest nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia go do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustalenie, że nie występują łącznie przesłanki określone w ust. 1 tego artykułu, powinno natomiast prowadzić do odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stanu wody na gruncie w postępowaniu wszczętym na wniosek, a nie do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a., jako bezprzedmiotowego.

Pismem z dnia 19 października 2017 r. Powiat L. – Powiatowy Zarząd Dróg w L. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. polegające na wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji w składzie, który pokrywał się ze składami Kolegiów orzekających w tej samej sprawie w poprzednio uchylanych decyzjach; 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 84 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a w szczególności: a) nieprawidłowe i sprzeczne z wnioskami zawartymi w opinii hydrotechnicznej S. S. z kwietnia 2017 roku przyjęcie, że jedynie w razie ekstremalnie niekorzystnych warunków atmosferycznych i zablokowania wlotu do rurociągu o średnicy 60 cm wleczonym materiałem może spowodować zamoknięcie korpusu drogi i jego rozmiękczenia oraz wylew nadmiaru wody na jezdnie i spływ po niej ze spadkiem terenu, czyli stworzyć niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, pomimo iż z opinii jednoznacznie wynika, iż dla zabezpieczenia spływu wód najwłaściwszym jest usunięcie rury zmniejszającej spływ wody i wykonanie określonych urządzeń zabezpieczających teren; b) brak rozważenia ustaleń przyjętych w czasie wizji lokalnej w dniu 11 kwietnia 2017 roku, w zakresie stwierdzenia zamulenia przepustu drogowego w drodze powiatowej o średnicy 80 cm w związku z ustaleniami poczynionymi w opinii hydrotechnicznej S. S. z kwietnia 2017 roku, z których wynika, iż zamulenie to spowodowane jest m.in. nieprawidłowo założoną rurą PCV, zbyt małą średnicą rury PCV oraz brakiem możliwości oczyszczenia przepustu, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, iż jedynie ekstremalnie niekorzystne warunki atmosferyczne mogą stworzyć niebezpieczeństwo w ruchu drogowym, pomimo iż zamulenie może powodować zablokowanie wlotu do rurociągu, a przyczyny tego zamulenia wynikają z normalnych opadów deszczu, czyli zjawisk nie mających charakteru wyjątkowego czy ekstremalnego; 3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, pomimo, iż decyzja Wójta Gminy D. z dnia 30 czerwca 2017 roku wydana została na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, a odwołanie A. M. zasługiwało na oddalenie; 4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2001 roku Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż spowodowane przez A. M. zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, a zatem zachodzą przesłanki wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Uczestnik A. M., w replice na skargę (pismo z dnia 22 stycznia 2018 r.) wniósł o oddalenie skargi względnie o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji – choć były one odmienne – stanowił obowiązujący naówczas przepis art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 469 ze zm., pr.wod.), który stanowił, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Dokonując wykładni powyższego przepisu, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, że jego celem było zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie, nie zaś nakaz utrzymania i konserwacji urządzeń wodnych, czy zakaz ich niszczenia, które to obowiązki podlegają dyspozycjom odrębnych przepisów. Działaniami właściciela gruntu, powodującymi "zmiany stanu wody na gruncie" w rozumieniu art. 29 pr.wod., były tylko takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. W orzecznictwie wskazywano typowe przypadki działań, które mogą spowodować odnośną zmianę stanu wody na gruncie – takie jak: zmiana naturalnego ukształtowania terenu, wykonanie robót budowlanych polegających np. na wybetonowaniu działki lub wzniesieniu murowanego ogrodzenia, wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości. Powyższe przykłady wskazują, że przepis art. 29 ust. 3 pr.wod. miał zastosowanie tylko wówczas, gdy zmiany stanu wody na gruncie wynikały z takich działań, które w istocie nie dotyczą istniejących urządzeń wodnych, lecz jedynie niejako przy okazji wpływają na stosunki wodne w otoczeniu. Działania zorientowane wprost na urządzenia wodne i polegające na takiej czy innej ingerencji w nie w założeniu nie mogły być zatem oceniane przez pryzmat powołanego przepisu. Można było – ewentualnie – rozważać zastosowanie co do nich np. art. 77 (w przypadku urządzeń melioracji wodnych szczegółowych) lub 64b pr.wod. (w przypadku innych urządzeń). Przepisy te kreowały oczywiście odrębne sprawy administracyjne i należały do właściwości innych organów niż sprawa administracyjna, dla której podstawę stanowi art. 29 ust. 3 pr.wod.

Przytoczone tu poglądy zostały zaprezentowane w szczególności w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2016 r. (II SA/Kr 912/16, CBOSA). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni je podziela. Transponowane na grunt tejże sprawy, prowadzą one do wniosku, że działania A. M., polegające na zastąpieniu rowu o głębokości 60 cm i szerokości 60 cm rurą PCV o średnicy 40 cm, w założeniu nie były – jako zorientowane na urządzenie wodne (art. 9 ust. 1 pkt 19 pr.wod.) – objęte hipotezą normy z art. 29 ust. 3 pr.wod. i tym samym nie mogły uzasadniać jej zastosowania.

Niezależnie od powyższego, abstrahując niejako od wyeksponowanego aspektu wykładni art. 29 ust. 3 pr.wod. i przyjmując hipotetyczne założenie, że przedmiotowe działania A. M. jednak mogłyby uchodzić za objęte hipotezą normy z art. 29 ust. 3 pr.wod. – należałoby podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do niespełnienia pozostałych przesłanek jej zastosowania. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie przyjmuje, że sytuacje, które mogą wystąpić w ekstremalnie niekorzystnych warunkach atmosferycznych (pkt 7.3 – s. 12 opinii hydrotechnicznej S. S.), nie mogą być punktem odniesienia dla oceny szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie w rozumieniu odnośnego przepisu. Poza tym trudno przyjąć, by te potencjalne zagrożenia, o których pisze biegły, pozostawały w związku przyczynowym z działaniem A. M. podjętym w 1997 roku. Wszak jako czynnik sprawczy jawi się tu raczej modernizacja drogi w 2009 roku i wykonanie nowej nawierzchni bitumicznej i rowu przydrożnego. Urządzenia te – jak stwierdzono w opinii hydrotechnicznej (s. 10) – "z całą pewnością zmieniły istniejące stosunki wodne na tym terenie, znacznie intensyfikując spływ wód po opadach lub np. topnieniu śniegu". Opinia hydrotechniczna wskazuje, że wykonanie na działce A. M. rowu na kształt istniejącego ongiś (do 1997 roku) przyczyniłoby się do lepszego funkcjonowania urządzeń przydrożnych wykonanych przez Powiatowy Zarząd Dróg w L. w 2009 roku – ale ta konstatacja nie uzasadnia zastosowania art. 29 ust. 3 pr.wod. Ponadto, zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie wziął również pod uwagę ustalenia i rozstrzygnięcia zawarte w zapadłych wyrokach sądów powszechnych.

Stwierdzając brak podstaw do pozytywnej konkretyzacji art. 29 ust. 3 pr.wod., organ odwoławczy wydał decyzję odmową, a nie decyzję umarzającą postępowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy rozwiązanie to należy uznać za prawidłowe (choć generalnie istnieją też pewne racje przemawiające za umorzeniem postępowania w tego typu przypadkach).

Powyższe rozważania w dużej mierze zawierają już odniesienie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za niezasadne. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy starannie i wszechstronnie ocenił materiał dowodowy, jak również poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Dotyczy to także oceny opinii hydrotechnicznej S. S. i ustaleń przyjętych podczas wizji lokalnych. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77, art. 84 § 1 ani art. 107 § 3 k.p.a. Były podstawy do wydania decyzji reformatoryjnej, zatem organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego – nie narusza w szczególności art. 29 ust. 3 pr.wod.

W ocenie Sądu, bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. przez wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji w składzie, który pokrywał się ze składami Kolegiów orzekających w tej samej sprawie w poprzednio uchylanych decyzjach. W świetle powołanych przepisów pracownik organu administracji publicznej (członek organu kolegialnego) podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którzy wydali decyzję z dnia 18 września 2017 r. będącą przedmiotem skargi, nie brali udziału w wydaniu "zaskarżonej decyzji", tj. decyzji Wójta Gminy D. z dnia 30 czerwca 2017 r. Przedmiotowy zarzut zasadza się – zdaniem Sądu – na błędnej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten nie dotyczy ponownego orzekania w danej sprawie w postępowaniu odwoławczym. "Sam fakt brania udziału w wydaniu decyzji kasacyjnej podjętej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., która nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, nie rodzi na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., obowiązku wyłączenia z mocy prawa członka samorządowego kolegium odwoławczego przy kolejnym rozpoznawaniu odwołania strony od decyzji organu pierwszej instancji wydanej na skutek wcześniejszej decyzji kasacyjnej" (wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., II OSK 1736/13, CBOSA).

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.