Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 48/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-05-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260,  art. 246  par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2017 r. w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił W. S. (dalej również: "skarżący", "wnioskodawca") przyznania prawa pomocy.

Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym.

W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie

100 zł, W. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.

W dalszej kolejności ów wniosek został złożony na urzędowym formularzu.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (patrz druk z dnia 1 marca 2017 r.), skarżący zeznał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, żadne z nich nie posiada majątku, a ich łączny dochód stanowi kwotę 2.965,86 zł. Końcowo skarżący zaakcentował, że stałe wydatki wynoszą dokładnie tyle samo,

co dochód jego żony z tytułu wykonywanej pracy, a więc 1.459,48 zł.

W wyniku analizy treści ww. oświadczenia, pismem z dnia 8 marca 2017 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W wezwaniu pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.").

W piśmie procesowym z dnia 22 marca 2017 r. skarżący oświadczył,

że żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty wpisu sądowego od skargi. Zauważył dalej, iż jego zdaniem "jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia aby ochronić naruszający prawo organ administracji." Następnie oświadczył: "nie będę brał udziału w tworzeniu tej fikcji i dlatego nie wysyłam żądanych dokumentów."

Ostatecznie skarżący nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów źródłowych.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że w niniejszej sprawie konieczne było zastosowanie wezwania skarżącego w trybie art. 255 P.p.s.a do przedłożenia określonych oświadczeń i dokumentów, ponieważ oświadczenie skarżącego było niewystarczające do wolnej od zastrzeżeń oceny rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy. Ponadto referendarz sądowy zwrócił uwagę, że w toku postępowania sądowego o sygn. akt I SA/Gl 1186/12 żona skarżącego zadeklarowała posiadanie udziałów w dwóch nieruchomościach, jak również udziałów w spółce prawa handlowego. Z kolei

w niniejszej sprawie skarżący oświadczył, że ani on, ani jego żona nie posiada żadnych składników majątkowych. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał,

że wyjaśnienie m.in. tych rozbieżności będzie istotne w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo referendarz sądowy wskazał, że udokumentowania wymagały także wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego. Nadto rozpatrujący wniosek podniósł, że konieczność wyjaśnienia sygnalizowanych wyżej zagadnień,

jak i zgromadzenia dokumentacji źródłowej wynika także z tego, że sprawa jest objęta wpisem stałym w kwocie 100 zł, co stanowi zaledwie 3,37 % budżetu, którym dysponuje skarżący.

Sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego skarżący złożył w dniu 25 kwietnia 2017 r., wskazując, że wnosi o uchylenie postanowienia "jako rażąco naruszające prawo"

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw

od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy

o zażaleniu.

Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane

ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy

w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się

w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym np. zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające

z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów

lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).

Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację

ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości.

Podkreślić w tym miejscu także należy, że sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777).

W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania

z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku.

W rozpatrywanej sprawie zachodziły podstawy do wystosowania wezwania

o nadesłanie dokumentów źródłowych, ponieważ treść wniosku nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę najogólniej rozumianej sytuacji materialnej skarżącego. Z formularza wniosku wynika jedynie, że skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu świadczenia pracy w wysokości 1.506,38 zł, a jego żona w wysokości 1.459,48 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że "w wyniku naruszających prawo działań organów administracji państwa skarżąca pozbawiona została wszelkich środków" .

Rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że w toku postępowania sądowego o sygn. akt I SA/Gl 1186/12 żona skarżącego zadeklarowała posiadanie udziałów w dwóch nieruchomościach, jak również udziałów w spółce prawa handlowego. Z kolei w niniejszej sprawie skarżący oświadczył, że ani on, ani jego żona nie posiada żadnych składników majątkowych.

Ponadto Sąd podziela również stanowisko referendarza sądowego, że dla rozpoznania złożonego wniosku udokumentowania wymagały także wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego. Z tego powodu w niniejszej sprawie zachodzi szczególna potrzeba dokładnego ustalenia możliwości płatniczych wnioskodawcy. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, o który został wezwany i które mogłyby potwierdzić oświadczenia zawarte we wniosku.

W konsekwencji sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy, nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości.

Zaakcentować także trzeba, że do sprzeciwu również nie załączono żadnego dokumentu, o które skarżącego wezwano.

Na stronie ciążyły zatem obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane – zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniu pouczeniem – jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Miała ona przy tym świadomość, że taka postawa może skutkować niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem, tym bardziej że wytknął stronie to także referendarz sądowy w swoim postanowieniu. Uwagi te można w tym miejscu tylko podtrzymać

i powtórzyć. Wypada w tym miejscu także zaakcentować, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu,

że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym uznano, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy

od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, publ. LEX 203331).

W świetle powyższego referendarz sądowy słusznie przyjął, że skarżący

nie wykazał, że w jego przypadku spełnione są przesłanki umożliwiające skorzystanie z instytucji prawa pomocy, z uwagi na wątpliwości dotyczące jego sytuacji finansowej i majątkowej.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak

w sentencji.