Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1052/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 833 par. 6
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
Teza: Sprawowanie jurysdykcji administracyjnej wymaga od organu indywidualizacji okoliczności każdego ocenianego przypadku, a ta następuje poprzez opis okoliczności faktycznych – podlegających subsumcji pod określoną normę prawa materialnego w sposób oddający rzeczywisty obraz sytuacji.

TEZY

Sprawowanie jurysdykcji administracyjnej wymaga od organu indywidualizacji okoliczności każdego ocenianego przypadku, a ta następuje poprzez opis okoliczności faktycznych – podlegających subsumcji pod określoną normę prawa materialnego w sposób oddający rzeczywisty obraz sytuacji.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. G. reprezentowanego przez opiekuna prawnego E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]. września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] .08.2014 r. nr [...] w pkt 1 i 2, 2. stwierdza, że wymienione wyżej decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje adwokat Z. Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego K. G. wykonane na zasadzie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Ubezwłasnowolniony całkowicie K. G., w imieniu którego i na rzecz którego działa opiekun prawny w osobie matki – E. B., posiada zadłużenie z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłacanych zastępczo (przez kilka okresów świadczeniowych) na rzecz uprawnionych A. D. i K. G. na podstawie trzech ustaw: z 18.07.1974r. o funduszu alimentacyjnym, z 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz ustawy z dnia 7.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przypisane decyzjami ostatecznymi do zwrotu zobowiązania alimentacyjne główne wyniosły łącznie kwotę 16 400 złotych a odsetki od nich naliczone na dzień wydawania przez organ I instancji zaskarżonej decyzji - 8 565,62 złote, w sumie prawie 26 000 złotych.

W dniu [...] kwietnia 2014r. opiekun prawny ubezwłasnowolnionego dłużnika alimentacyjnego wniosła o umorzenie w całości przypisanych synowi do zwrotu należności alimentacyjnych oraz odsetek od nich, podając, że syn nie ma żadnych możliwości spłaty zobowiązań. Podała, że już w 2010r. syn po przebytej zatorowości płucnej został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie pracował i utrzymywał się z zasiłku stałego. W 2013r. syn doznał bardzo rozległego udaru mózgu i takiego uszczerbku na zdrowiu, że znalazł się w stanie afazji ruchowej tzn. nie ma kontaktu z otoczeniem, nie potrafi mówić, pisać, czytać i jest częściowo sparaliżowany. W czerwcu 2013r. został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym a w grudniu 2013r. sądownie został ubezwłasnowolniony całkowicie z powodu niemożności kierowania swoim postępowaniem w następstwie zaburzeń psychicznych. W momencie składania wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych, jak wynikało z treści wniosku sporządzonego przez opiekuna prawnego, dłużnik alimentacyjny nie pobierał zasiłku stałego, gdyż poprzedni był przyznany do stycznia 2014r.

Wniosek o umorzenie należności alimentacyjnych dłużnika rozpatrzony został pięcioma decyzjami tj. w rozbiciu na poszczególne należności przypisane do zwrotu odnoszące się do kolejnych okresów pobierania przez uprawnionych do alimentów, wypłacanych zastępczo świadczeń. Pierwotne decyzje wydane przez organ I instancji w dniu [...] maja 2014r., orzekające o umorzeniu w połowie należności głównych i odsetek oraz odmawiające umorzenia należności głównych i odsetek w całości, zostały uchylone w trybie odwoławczym przez SKO w B. decyzjami kasacyjnymi wydanymi w dniu [...] czerwca 2014r. W uzasadnieniach decyzji kasacyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaleciło organowi I instancji przeanalizowanie, czy sytuacja bytowa skarżącego kwalifikuje go do umorzenia zadłużenia w całości. Kolegium nawiązało do wyroku NSA sygn. I OSK 1685/07, w którym sąd stwierdził, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności – takie jak stan zdrowia oraz możliwości uzyskiwania dochodu. Zdaniem kolegium, organ I instancji powinien ustalić, czy inne okoliczności dotyczące osoby zobowiązanej, takie jak np. stan rodzinny, możliwość podjęcia zatrudnienia, otrzymywany przez stronę dochód wskażą na to, że pomimo dokonania zwrotu należności osoba zobowiązana będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby i będzie mogła żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. (nr [...]) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Specjalista Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. po ponownym rozpoznaniu wniosku E. B. działającej jako opiekun prawny skarżącego K. G., odmówił umorzenia w całości należności K. G. – dłużnika alimentacyjnego w wysokości 4 800 złotych z tytułu wypłaconych A. D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji 3 315, 33 zł (pkt 1 i 2 decyzji), umarzając część zadłużenia w kwocie 2 400 złotych stanowiącej 50 % zobowiązania głównego i odsetki w wysokości stanowiącej 50 % wskazanej w punkcie 2 – gim kwoty.tj. w wysokości 1 657,67 złotych. Organ wskazał, że decyzją z [...] maja 2010r. zobowiązano wnioskodawcę do zwrotu wraz z odsetkami należności wypłaconych uprawnionej do alimentów zastępczo z funduszu alimentacyjnego. Opiekun prawny wnioskodawcy wystąpił z żądaniem umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację strony. Organ ustalił, że K. G. jest osobą rozwiedzioną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu stanowiącym własność jego matki – E. B., która wraz z J. T. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na okres do dnia 31 lipca 2015r. Aktualnie jest niezdolny do pracy. Postanowieniem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] grudnia 2013r. sygn. [...], K. G. został ubezwłasnowolniony całkowicie z powodu zaburzeń psychicznych. E. B. w dniu [...] kwietnia 2014r. została ustanowiona opiekunem prawnym strony. Źródłem utrzymania K. G. jest świadczenie w formie zasiłku stałego w kwocie 389 złotych miesięcznie i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 złotych miesięcznie. Korzysta także z pomocy w formie zasiłków celowych na bieżące potrzeby (żywność, odzież, obuwie, środki czystości). Wnioskodawca partycypuje w kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania w wysokości 100 złotych miesięcznie oraz ponosi wydatki na leki w kwocie 104 złotych. E. B. wnosząc w imieniu syna o umorzenie przypisanych mu do zwrotu należności, wskazywała na trudną sytuację zdrowotną oraz finansową zobowiązanego. Podkreślała, że sama utrzymuje się z emerytury a prowadzący wspólne gospodarstwo domowe J. T. jest osobą bezrobotną, utrzymującą się wyłącznie ze świadczeń socjalnych. Oceniając opisaną sytuację strony, organ stwierdził, że stan zdrowia wnioskodawcy wyklucza możliwość uzyskania jakiegokolwiek zatrudnienia i poprawy sytuacji finansowej własnym staraniem. Powyższe, zdaniem organu, uzasadnia jednak umorzenie należności tylko w połowie. Organ podkreślił, że strona ma stałe źródło dochodu (zasiłek stały i pielęgnacyjny) a dla zabezpieczenia niezbędnych codziennych potrzeb korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Umorzenie całego zobowiązania przypisanego do zwrotu byłoby sprzeczne z celem ustawy. Nie przysporzyłoby stronie dochodu natomiast pozbawiłoby państwa możliwości egzekwowania należności, gdyby sytuacja materialna strony w przyszłości uległa poprawie, tym bardziej, że wygasł obowiązek alimentacyjny skarżącego a to pozwoliłoby stronie na podjęcie skutecznych działań celem dokonania spłaty zaległości, bez dokładania kolejnych. Organ zaakcentował, że istnienie zobowiązania pozostaje bez wpływu na sytuację strony, gdyż zadłużenie nie jest egzekwowane, bo wnioskodawca nie jest zdolny do pracy i nie jest mu zajęte wynagrodzenie ani inne mienie. Całkowite umorzenie należności nie poprawi sytuacji strony, która już od lat jest beneficjentem pomocy społecznej. Utrzymanie stanu zadłużenia leży w interesie społecznym, gdyż przedwczesne byłoby przenoszenie konsekwencji powstania zaległości na budżet państwa i obarczanie spłatą osobistego długu strony, wszystkich obywateli. Zdaniem organu I instancji nie zachodzi sytuacja, która przekreślałaby istnienie realnej możliwości zwrotu zobowiązania w pozostałej części. Wysokość należnej do zwrotu kwoty (pozostałej po umorzeniu jej w połowie) leży w możliwościach płatniczych strony albowiem środki pieniężne, które obecnie pozostają w całości do dyspozycji strony, przy dołożeniu należytej staranności pozwoliłyby na uregulowanie pozostałej do spłaty należności i nie doprowadziłoby to do podważenia podstaw egzystencji wnioskodawcy zwłaszcza, że może liczyć na wsparcie ze strony jednostek pomocowych ale przede wszystkim członków najbliższej rodziny w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych. Organ dodał, że strona może się ubiegać np. o rozłożenie na raty spłaty zadłużenia w kwocie 100 złotych miesięcznie przeznaczając na ratę środki dziś partycypowane na utrzymanie mieszkania matki oraz wnosić o odroczenie spłaty należności wynikających z innych decyzji.

W odwołaniu od tej decyzji opiekun prawny wnioskodawcy podkreślił, że umorzenie zadłużenia w połowie nie ma dla syna znaczenia, ponieważ nie będzie w stanie spłacić pozostałej części zobowiązania przypisanego pięcioma decyzjami. Syn jest ciężko chory i utrzymuje się z zasiłku stałego i pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 542 złotych miesięcznie, co -wbrew stwierdzeniu organu- nie uzasadnia stanowiska, że "wysokość należnej do zwrotu kwoty leży w możliwościach płatniczych strony". Opiekun prawny odnosząc się do argumentacji z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej zarzuciła organowi statystyczne podejście do ocenianego przypadku i oderwanie tej oceny od indywidualnej sytuacji syna. Podkreśliła, że organ wbrew wynikającemu z poprzedniej decyzji kasacyjnej SKO w B. zaleceniu dokonania oceny wniosku przy uwzględnieniu także stanu zdrowia wnioskodawcy i możliwości osiągania przez niego dochodu, w ogóle pominął okoliczność całkowitego ubezwłasnowolnienia syna z powodu zaburzeń psychicznych i brak zdolności syna do pracy. Podała, że syn jest po udarze mózgu, nie pisze, nie czyta, nic nie wie o swoich długach, cierpi na widoczny niedowład prawej strony i dla wszystkich osób, które się z nim zetknęły, jest jasne, że jakakolwiek myśl o pracy dla niego za rok, za dwa lata lub pięć lat, jest niedorzeczna. Podsumowująco, opiekun prawny strony stwierdziła, że całkowite umorzenie należności alimentacyjnych przypisanych synowi do zwrotu, jest jedynym rozsądnym wyjściem z tej niebywale trudnej sytuacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2014r. (Nr [...]) orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium zwróciło uwagę, że ustawodawca przesądził, że decyzja o umorzeniu przez organ właściwy wierzyciela alimentacyjnego przypisanych dłużnikowi do zwrotu należności alimentacyjnych, jest decyzją uznaniową. Działając w ramach uznania administracyjnego organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika, na którą składają się jego dochody a także takie okoliczności jak stan zdrowia i możliwości osiągania dochodu, zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie, czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. W przedmiotowej sprawie sytuacja dłużnika jest trudna, to jednak sama w sobie nie może przesądzić o umorzeniu przedmiotowych należności. Nie jest bowiem uzasadnionym, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników. Zdaniem Kolegium organ I instancji umarzając w połowie należności przypisane stronie do zwrotu wziął pod uwagę jej trudną sytuację tj. stan zdrowia uniemożliwiający aktualnie podjęcie zatrudnienia i własne dochody. Organ administracji nie powinien jednak na wyrost umarzać całkowicie należności, gdyż sytuacja materialna strony może w przyszłości ulec zmianie w wyniku np. poprawy stanu zdrowia i podjęcia pracy lub zaistnienia innych zdarzeń powodujących przysporzenie majątku. Kolegium zwróciło także uwagę na potrzebę wyważania przy decyzjach uznaniowych interesu społecznego i indywidualnego, gdzie ochrona słusznego interesu indywidualnego sięga do granic kolizji z interesem społecznym. Istnienie obowiązku spłaty zadłużenia nie ma wpływu na obecną sytuację finansową strony, gdyż nie są zajęte ani jej dochody ani mienie ale całkowite umorzenie zadłużenia pozbawiłoby możliwości wyegzekwowania długu nawet gdyby sytuacja strony uległa zmianie. Wprawdzie na obecną chwilę brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja zdrowotna strony ulegnie w najbliższym czasie polepszeniu, ale niezasadnym byłoby zakładanie na wyrost, że ulegnie pogorszeniu. Dlatego na obecnym etapie postępowania, utrzymywanie istnienia pozostałego zadłużenia leży w interesie społecznym, gdyż przedwczesne byłoby przenoszenie konsekwencji powstania zaległości na budżet państwa. Umarzanie zaległych należności każdemu dłużnikowi prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych przez wszystkich, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym.

W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionego K. G. zarzuciła decyzji:

- przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez oparcie decyzji w całości na założeniu, że sytuacja materialna dłużnika może w przyszłości ulec zmianie w wyniku np. poprawy stanu zdrowia i podjęcia pracy lub zaistnienia innych zdarzeń powodujących przysporzenie jego majątku, czyli na okolicznościach przyszłych, hipotetycznych, podczas gdy zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawniony do alimentów, popartą orzecznictwem NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych, ocena, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami powinna być dokonywana na podstawie danych odzwierciedlających bieżąca sytuację dłużnika tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności,

- błędną analizę i sprzeczność wysnutych wniosków z poczynionymi prawidłowo ustaleniami faktycznymi i materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie poprzez uznanie, że brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w całości, gdy K. G. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do pracy, nieposiadającą dochodów pozwalających na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku, utrzymującą się jedynie z zasiłków z pomocy społecznej i nieposiadającą żadnego majątku, a okoliczności te są efektem czynników obiektywnych, na które K. G. nie miał i nie ma wpływu, co uzasadnia umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych.

Podnosząc powyższe zarzuty opiekun prawny wnioskodawcy wniosła o uchylenie przez sąd decyzji organów obu instancji, przy czym I instancji w części odmawiającej umorzenia należności głównej i odsetek tj. w pkt 1 i 2.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Na wstępie Sąd stwierdza, że z urzędu dokonał zmiany oznaczenia strony skarżącej poprzez wpisanie w miejsce E. B. – K. G. reprezentowanego przez opiekuna prawnego E. B. Ubezwłasnowolniony całkowicie K. G. nie utracił bowiem poprzez fakt ubezwłasnowolnienia zdolności prawnej, a w konsekwencji również zdolności sądowej (zdolności do bycia stroną) a jedynie zdolność do czynności prawnych (zdolność procesową) i te za niego podejmowała opiekun prawny E. B.

Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem zarzutom skargi nie można odmówić słuszności. Uznaniowy charakter zaskarżonej decyzji, wyrażony sformułowaniem ustawodawcy o możliwości umorzenia na wniosek dłużnika alimentacyjnego przez organ właściwy wierzyciela, należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w całości lub w części łącznie z odsetkami, nie jest równoznaczny z dowolnością oceny przez organ wynikających z dowodów okoliczności stanowiących ustawową przesłankę ubiegania się przez dłużnika alimentacyjnego o umorzenie przypisanych mu do zwrotu należności alimentacyjnych. Z przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że o możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia całości lub części należności dłużnika alimentacyjnego przesądza jego sytuacja dochodowa i rodzinna. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 2.04.2014r. sygn. IISA/Ke 191/14 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ustawodawca nie wskazał w przepisie art. 30 ust. 2 ww. ustawy, jaki okres ma obejmować ocena sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Oznacza to, że ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Na gruncie powołanego przepisu nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie oceny we wskazanym zakresie w oparciu o przypuszczalne zmiany sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika. Tymczasem w kontrolowanej sprawie – w świetle motywów decyzji – jedynym powodem dla którego organy obu instancji nie dopatrzyły się podstaw do umorzenia całości należności alimentacyjnych przypisanych do zwrotu skarżącemu, stało się hipotetyczne założenie poprawy sytuacji skarżącego w przyszłości. Takie założenie pozostaje przy tym w sprzeczności z treścią całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. Co prawda orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącego jest jedynie czasowe (do [...].07.2015r.) ale zauważyć że pochodzi z dnia [...].07.2013r. a zatem zostało wydane bezpośrednio po znalezieniu się skarżącego w szpitalu z powodu udaru niedokrwiennego mózgu tj. jeszcze przed ubezwłasnowolnieniem całkowitym skarżącego poprzedzonym badaniem i opinią sądowo – psychiatryczną, której treść została dołączona do akt administracyjnych. Z treści tej opinii wprost wynika, że stan zdrowia skarżącego wskazuje na nikłe rokowania co do poprawy na przyszłość a zaburzenia psychiczne uczyniły skarżącego niezdolnym do kierowania swoim postępowaniem, zadbania o podstawowe potrzeby, leczenie i sytuację prawno – materialną. Wnioski biegli wyprowadzili po ocenie efektów rehabilitacji strony i stwierdzili, że mimo tejże rehabilitacji skarżący nadal jest zależny od opieki osób trzecich, nie uzyskano znaczącej poprawy w zakresie niedowładu – nadal porusza się na wózku, nie kontroluje czynności fizjologicznych, posiada ograniczony kontakt z otoczeniem ze względu na afazję, przy czym nie jest to kontakt werbalny. Skarżący nie potrafi zwerbalizować swoich potrzeb, utracił zdolność pisania i rozumienia, jest cewnikowany i całkowicie zależny od osób trzecich.

Obraz strony skarżącej wynikający z materiału dowodowego nie daje – wbrew wnioskom organu – realnych podstaw do przyjęcia, że strona jest w stanie poprawić we własnym zakresie swoją sytuację życiową. Skarżący nie ma własnych dochodów. Od kilku lat jest już beneficjentem pomocy społecznej a jego źródłem utrzymania był (na datę orzekania przez organy) wyłącznie zasiłek stały w kwocie 389 złotych i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złotych. Stwierdzenie Kolegium, że z kwot powyższych skarżący może wygospodarować sumy na dobrowolną spłatę zadłużenia alimentacyjnego jest absurdalne, a ponadto godzi w zasadę ustawowego wyłączenia spod egzekucji świadczeń z pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych. Na mocy ustawy z dnia 12.02.2010r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 40, poz. 229) zmieniona została treść art. 833 par. 6 K.p.c. poprzez wyłączenie spod egzekucji również świadczeń rodzinnych i świadczeń z pomocy społecznej. Stwierdzenie zaś organu odwoławczego, że całkowite umorzenie zadłużenia alimentacyjnego nie poprawiłoby sytuacji strony skarżącej natomiast pozbawiłoby organ możliwości egzekucji na przyszłość, "nawet gdyby sytuacja materialna wnioskodawcy uległa poprawie" godzi w wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że zakres swobody organu działającego w ramach uznania administracyjnego, wynikający z przepisów prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, wyrażanymi art. 7 K.p.a. (vide: wyrok NSA z 11.06.1981r. sygn. SA 820/81). Zgodnie z tą zasadą treść i zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego w działaniach organów administracji sięga do granic kolizji z interesem społecznym. Organ administracji orzekający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 K.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów daje organowi prawo do całkowitego umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego, co oznacza, że sam ustawodawca przewidział możliwość zaistnienia tak trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, która usprawiedliwia przerzucenie na społeczeństwo konsekwencji zastępczego wypłacania świadczeń alimentacyjnych za dłużnika. Interes społeczny w utrzymywaniu zadłużenia, przy braku podstaw prawnych do bieżącego jego pomniejszania w drodze egzekucji, istnieje tylko w okolicznościach realnych przesłanek poprawy losu dłużnika alimentacyjnego. Ma to miejsce wówczas, gdy kłopoty zdrowotne dłużnika są przejściowe a on sam jest osobą w wieku aktywności zawodowej i może własnym zachowaniem wpłynąć na zmianę sytuacji. Z materiału dowodowego sprawy nie wynikają natomiast realne możliwości zmiany sytuacji skarżącego.

Zauważyć także należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób, który nie oddaje w pełni skali trudnej sytuacji skarżącego. Poprzez brak przytoczenia opisu stanu zdrowia, w jakim pozostaje skarżący i jego zachowania w codziennym życiu, który to obraz wynika z treści dowodów przeprowadzonych przez organ, sytuacja strony nabiera cech przeciętności mimo, iż jest oczywiście bardzo trudna, a dla najbliższych stronie osób, dramatyczna. Sprawowanie jurysdykcji administracyjnej wymaga od organu indywidualizacji okoliczności każdego ocenianego przypadku a ta następuje poprzez opis okoliczności faktycznych - podlegających subsumpcji pod określoną normę prawa materialnego - w sposób oddający rzeczywisty obraz sytuacji.

Reasumując, zarzuty strony skarżącej Sąd uznał za zasadne. W sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego w następstwie błędnej analizy i oceny materiału dowodowego. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Orzeczenie w tym punkcie ma znaczenie dla kwestii naliczania odsetek od nieumorzonej części zadłużenia. Na wniosek pełnomocnika z urzędu strony skarżącej, orzeczono o przyznaniu mu wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy (art. 250 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).