Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 502/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędzia WSA: Elżbieta Kowalik – Grzanka Asesor WSA: Krzysztof Gruszecki Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r., na rozprawie sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 października 2002 r., nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 24.11.1993 r. wymierzającej J.T. należności celne za towar – biżuteria srebrna wobec nie stwierdzenia podstaw do jej uchylenia.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 11.10.1992 r. na przejściu granicznym w [...]. pan C. G., zamieszkały w [...] zgłosił przywóz towaru w postaci biżuterii srebrnej, przedstawił m.in. fakturę nr [...] z dnia 11.10.1992 r. wystawioną przez firmę [...] z [...] na prowadzony przez J.T. zakład złotniczy. Z zapisów na tej fakturze wynika, iż przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą było [...] gramów biżuterii o łącznej wartości 4.080 DKK.

C. G. okazał funkcjonariuszom celnym upoważnienie, udzielone mu przez J. T., do dokonania przewozu biżuterii z [...]. Oddział Celny w [...] wydał postanowienie o przekazaniu sprawy przedmiotowej biżuterii do Urzędu Celnego. Towar miał zostać dostarczony do Urzędu Celnego do dnia 18.10.1992 r.,

a następnie zgłoszony do odprawy celnej. Zebrane dokumenty wskazują, że nie zostały dopełnione obowiązki dostarczenia i zgłoszenia przedmiotowej biżuterii do odprawy celnej.

W dniu 24.11.1993 r. po przeprowadzeniu postępowania celnego, Dyrektor Urzędu Celnego wydał decyzję, w której wymierzył J. T. należności celne za towar – biżuteria srebrna.

Wskazał również Dyrektor Izby Celnej, że powyższa decyzja uostateczniła się dnia

22.01.1994 r., po doręczeniu przez Urząd Miejski zgodnie z art. 44 K.p.a. Doręczenia przez Urząd Miejski dokonano wobec braku możliwości dokonania doręczenia na ustalone adresy zamieszkania i prowadzonej działalności gospodarczej. Dodatkowo wskazał w uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej, że w Urzędzie Miejskim ustalono, iż J. T. w okresie od 01.04.1993 r. do 27.09.1993 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, nie wynikało z tego jednak, iż w tym okresie zawiesił działalność gospodarczą. Wskazano ponadto, iż zmiana adresu zakładu złotniczego J. T. nastąpiła z dniem 01.06.1993 r. – co wynika z jego pisma złożonego do Urzędu Miejskiego w dniu 30.04.1993 r.

Powyższe, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, świadczy o tym, iż organ I instancji niewątpliwie podejmował działania w celu umożliwienia J. T. wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu wyjaśniającym. Odpowiedzialność za to, iż faktycznie strona nie brała udziału w postępowaniu należy zatem w powyższym kontekście przypisać J.T., który w toku postępowania w niniejszej sprawie nie przedstawił dowodów na okoliczność, iż brak jego udziału w toczącym się wówczas postępowaniu nie wynikał z jego winy lub zaniedbania.

W dniu 23.04.1996 r. J. T. złożył w Urzędzie Celnym pismo, które określił jako wniosek o wznowienie postępowania celnego w niniejszej sprawie na podstawie art. 145

§ 1 pkt 4 K.p.a. Wnioskodawca wskazał, że nie brał udziału w prowadzonym postępowaniu z uwagi na zmianę siedziby prowadzonego przez niego zakładu złotniczego. Poinformował jednocześnie, iż jego zdaniem jako wniosek o wznowienie postępowania powinno zostać potraktowane już jego wcześniejsze pismo z dnia 18.07.1994 r., w którym wskazał, iż nie była mu znana treść decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 24.11.1993 r. J. T. stwierdził, iż z treścią przedmiotowej decyzji zapoznał się dopiero w dniu 14.07.1994 r. w siedzibie Urzędu Celnego w.

Z uwagi na wyżej opisane okoliczności, oraz fakt, że doręczenie spornej decyzji zostało dokonane w sposób określony w art. 44 K.p.a., a wniosek o wznowienie postępowania celnego w tej sprawie, został złożony 18.07.1994 r., to jest z zachowaniem terminu wynikającego z

art. 148 § 2 K.p.a., Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 31.07.1996 r. wznowił postępowanie w tej sprawie.

Mimo wznowienia postępowania J. T. nie przedstawił dowodów na potwierdzenie, iż dokonał zgłoszenia do odprawy celnej towaru w postaci biżuterii srebrnej, przywiezionej na polski obszar celny w dniu 11.10.1992 r. Dokonane z kolei przez organ celny ustalenia wskazują, iż przedmiotowy towar nie został dostarczony do Urzędu Celnego.

Brak jest w szczególności zapisów w prowadzonych przez Urząd Celny ewidencjach. Okoliczność, iż jak twierdzi J. T., przedmiotowa biżuteria była przedmiotem odprawy czasowej w wywozie, zaś jej przywóz w dniu 11.10.1992 r. miał wywołać skutek w postaci likwidacji odprawy czasowej, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zgodnie z informacją otrzymaną z Urzędu Celnego w dniu 29.07.1994 r., w stosunku do przedmiotowej biżuterii, stanowiącej przedmiot odprawy czasowej w wywozie zgodnie z [...] z dnia 31.01.1992 r. nie został dotrzymany termin powrotnego przywozu, czego skutkiem było uznanie wywozu za ostateczny.

W wyżej opisanych okolicznościach Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 14.06.1999 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 24.11.1993 r. Od tej decyzji J.T. pismem z dnia 21.06.1999 r. wniósł odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 18.05.2000 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Urzędu Celnego w dniu 24.08.2000 r. wydał decyzję, w której ponownie odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z dnia 24.11.1993 r. Od ww. decyzji strona złożyła w dniu 07.09.2000 r. odwołanie, wnosząc o jej uchylenie.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 14.02.2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po przeprowadzonych, zgodnie z dyspozycjami organu odwoławczego czynnościach wyjaśniających, Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 05.02.2002 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 24.11.1993 r.

Od decyzji tej J. T. odwołał się pismem z dnia 20.02.2002 r., w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji z dnia 24.11.1993 r., wywodząc, iż nie brał udziału w toczącym się postępowaniu bez własnej winy.

Podniósł Dyrektor Izby Celnej, że po przeanalizowaniu opisanego wyżej stanu faktycznego sprawy, należy podzielić pogląd organu I instancji, iż wobec wszczęcia postępowania w dniu 11.10.1992 r. na wniosek upoważnionej przez J. T. osoby, oraz faktu nie przedstawienia przez stronę dowodów, że postępowanie zostało zakończone w innej formie, niż przez wydanie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 24.11.1993 r., zgodnie z art. 41 § 1 K.p.a. obowiązkiem J. T. było poinformowanie organu prowadzącego postępowanie o każdej zmianie adresu w toku prowadzonego postępowania. Przepis art. 41 § 2 K.p.a. stanowi z kolei, iż wobec zaniedbania ww. obowiązku, doręczenie pism pod dotychczasowym adresem odniosło skutek prawny. W tym kontekście nie ma podstaw do uznania, iż J. T. bez własnej winy nie brał udziału w toczącym się postępowaniu.

Ponadto należy stwierdzić, iż fakt doręczenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 44 K.p.a. nie może być podstawą do podważenia jej legalności, z uwagi na okoliczność, iż po zapoznaniu się z treścią decyzji w dniu 14.07.1994 r., strona złożyła w dniu 18.07.1994 r. wniosek o wznowienie postępowania. Dyrektor Urzędu Celnego uwzględnił ten wniosek i postanowieniem z 31.07.1996 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało wznowione, zatem umożliwiony został udział J. T. w toczącym się w sprawie postępowaniu.

Podkreślić należy, iż przeprowadzone po wznowieniu postępowania dodatkowe ustalenia nie potwierdziły, by w stosunku do przedmiotowego towaru wprowadzonego na polski obszar celny w dniu 11.10.1992 r. zostały dokonane obowiązki związane z dostarczeniem do odprawy celnej, spoczywające na przedmiocie dokonującym obrotu towarowego z zagranicą we własnym mieniu i na własny rachunek, to jest na panu J. T.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J.T., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi J. T. podniósł, że niezaprzeczalnym jest, iż decyzją z dnia 31.07.1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie w sprawie. Tym samym, zdaniem skarżącego, organ celny zobowiązany był do procedowania zgodnie z zasadami kodeksu postępowania, czego jednak nie zrobił powodując naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania. Skarżący podniósł, że organy celne nie dopuściły dowodu z przesłuchania wszystkich wnioskowanych świadków, nie uwzględniły, iż dowody osobowe i z dokumentów są równe – przyznając wyłączność dowodom i dokumentów. Ponadto skarżący podniósł w skardze kwestię przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem

1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia 05.02.2002 r. utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej, Dyrektor Urzędu Celnego odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 24 listopada 1993 r., którą wymierzono skarżącemu należności celne za towar – biżuterię srebrną, gdyż nie stwierdził podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145

§ 1 pkt 4 K.p.a. Decyzja ta została wydana po wznowieniu postępowania na wniosek skarżącego postanowieniem z dnia 31 lipca 1996 r. na podstawie przepisu art. 145 § 1

pkt 4 K.p.a.

W świetle powyższego stanu faktycznego rzeczą Sądu było dokonanie oceny zgodności z prawem ww. decyzji.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przebieg jest uregulowany w przepisach rozdziału 12 Kodeksu postępowania administracyjnego mającego zastosowanie w postępowaniu celnym wg ówczesnego stanu prawnego.

Postępowanie o wznowienie może dotyczyć wyłącznie ostatecznych decyzji administracyjnych i składa się z dwóch faz: w fazie pierwszej organ właściwy do rozpoznania wniosku (art. 150 K.p.a.) bada legitymację osoby składającej wniosek, a więc czy jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., czy wniosek ten dotyczy decyzji ostatecznej oraz czy podane we wniosku przyczyny mieszczą się w katalogu podstaw do wznowienia wymienionych w art. 145 K.p.a., w fazie drugiej rozstrzyga sprawę o wznowienie co do jej istoty.

Przeprowadzenie postępowania w fazie pierwszej, to jest co do przyczyn wznowienia następuje na podstawie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 2 K.p.a.).

Przed wydaniem takiego postanowienia nie jest dopuszczalna ocena przyczyn wznowienia. Ustalenie, iż wniosek złożyła osoba do tego legitymowana, że dotyczy on decyzji ostatecznej, oraz że podana przyczyna wznowienia jest wymieniona w art. 145 K.p.a. obliguje organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Postanowienie to stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy. "Rozstrzygnięcie istoty sprawy" nie odnosi się jednak do sprawy już zakończonej lecz do sprawy nowej (causa nova), jaką jest sprawa o wznowienie postępowania.

Tak przedstawiony przebieg postępowania wynika z treści art. 151 § 1 K.p.a., który przewiduje tylko dwa możliwe sposoby zakończenia wznowionego postępowania. W razie braku podstaw z art. 145 § 1 K.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji w postępowaniu zwyczajnym, a gdy podstawy te są – uchyla decyzję dotychczasową i rozstrzyga sprawę co do jej istoty.

W rozpoznawanej sprawie organy celne, wbrew stanowisku skarżącego, stwierdziły iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania wskazana w przepisie art. 145

§ 1 pkt 4 K.p.a., tzn. że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Strona skarżąca wskazywała bowiem, że wobec zmiany siedziby jego zakładu złotniczego z

ul. [...] na ul. [...], bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu.

Jak wynika z akt sprawy zmiana siedziby zakładu złotniczego nastąpiła z dniem 01.06.1993 r. na adres ul. [...], który to adres był jednocześnie adresem zamieszkania (co wynikało z pisma Urzędu Miejskiego Wydział Polityki Gospodarczej zawartego w aktach celnych). Wszczęcie postępowania celnego nastąpiło natomiast na skutek zgłoszenia do odprawy towaru celnego w granicznym urzędzie celnym, i to bez względu na to, czy odprawa celna (wydanie decyzji) nastąpiło w granicznym urzędzie celnym, czy też – w razie przekazania sprawy – w odbiorczym urzędzie celnym. W sprawie bezspornym jest, że przedmiotowy towar został zgłoszony w dniu 11.10.1992 r. na przejściu granicznym w [...] i sprawa została przekazana do Urzędu Celnego, gdzie towar miał być dostarczony do dnia 18.10.1992 r., skarżący przyznał również, iż przedmiotowy towar otrzymał od dokonującego przewozu – na podstawie upoważnienia – C. G.

Zatem skarżący wiedział o wszczęciu postępowania i w kwestii wznowienia postępowania jest prawnie obojętne czy wszczęte postępowanie miało na celu likwidację odprawy czasowej czy też dopuszczenie towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Wiedząc o toczącym się postępowaniu celnym, skarżący był zobowiązany do zawiadomienia o zmianach adresu lub wystąpieniu innych okoliczności uniemożliwiających jego udział w sprawie np. o chorobie, w niniejszej sprawie powyższego obowiązku skarżący nie dochował.

Z materiałów badanej sprawy wynika ponadto, że decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 24 listopada 1993 r. organ celny wysłał skarżącemu na adres prowadzonej działalności gospodarczej wskazany w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, a także podawany przez skarżącego w dokumentach załączonych do sprawy przed wydaniem tejże decyzji (tj. ul. [...]). Przesyłka wysłana na powyższy adres została zwrócona organowi z adnotacją urzędu pocztowego "adresat wyprowadził się".

Ponownie przedmiotową decyzję organ celny wysłał na adres przy ul. [...] w [...], pod który skarżący przeniósł prowadzony zakład złotniczy i który stanowił jednocześnie miejsce zamieszkania skarżącego (przesyłka z dnia 2 grudnia 1993 r.). Przesyłka ta również została zwrócona z informacją "nie podjęto w terminie".

Zatem doręczenia na ul. [...] były dokonywane w okresie po zmianie adresu i zakończonym zwolnieniu lekarskim.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, aby zaistniały okoliczności uzasadniające twierdzenie, że nie brał udziału w postępowaniu bez swej winy.

Nie stanowi bowiem takiej okoliczności nie odbieranie korespondencji wysyłanej na prawidłowy adres, w tym wypadku adres zamieszkania i jednocześnie prowadzonej działalności.

Mając na uwadze powyższe oraz to, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyny wznowienia a dopiero po stwierdzeniu ich zaistnienia, do przeprowadzenia postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, należało stwierdzić, iż wobec braku podstaw wznowienia zarzuty dotyczące meritum sprawy nie podlegały rozpoznaniu.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.

AW