Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 28/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Tadeusz Geremek ( spr.) WSA Barbara Koś Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2004r. sprawy ze skargi Z. S., K. R. Spółki "A" na postanowienia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego i przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego; oddala skargę /-/ B. Koś /-/ W. Zygmont /-/ T. Geremek


UZASADNIENIE

Sygn. akt 3/I SA/Po 28 - 29 /02

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...].10.1998r. za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej i kwoty długu celnego. W ugasa eniu decyzji podniósł, iż Agencja Celna "B", zgłaszając w imieniu Spółki "A" - Z. i K. R. do procedury dopuszczenia do obrotu owoce i warzywa, dołączyła do zgłoszenia celnego fakturę nr [...] z dnia [...].10.1998r. wystawioną przez holenderską firmę "C" i określającą wartość towaru na kwotę 8.229,50 NLG. Po dokonaniu kontroli dokumentów księgowych i handlowych dotyczących importu warzyw i owoców oraz na skutek dochodzenia przeprowadzonego przez holenderskie służby celne ujawniono fakt zaniżania wartości importowanego towaru poprzez wystawianie podwójnych faktur sprzedaży. Z tego względu faktyczna cena przedmiotowego towaru wyniosła 22.693,00 NLG, wobec czego należało dokonać prawidłowego ustalenia jego wartości celnej i należności celnych. Odpisy powyższej decyzji zostały doręczone Z. S. i K. R. - jako wspólnikom spółki "A" - w dniu [...].08.2001r.

Pismem z dnia [...].09.2001r., Z. S. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości z powodu pozbawienia go praw do obrony, poprzez bezzasadne nieuznanie pełnomocnictwa udzielonego przez niego J. C. Drugim pismem z tej samej daty wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, uzasadniając niemożność jego wniesienia w ustawowym terminie chorobą, która trwała od [...].08.2001r. do [...].09.2001r. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie potwierdzające chorobę.

Pismem z dnia [...].08.2001r. J. C. - występujący jako pełnomocnik wspólników przedmiotowej spółki - uzupełnił odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego i orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania. Podniósł zarzut pozbawienia strony prawa do obrony poprzez bezzasadne uniemożliwienie mu jako jej pełnomocnikowi brania udziału w postępowaniu oraz niedoręczenie odpisu zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną swojego umocowania do reprezentowania strony wskazał przepisy Kodeksu Cywilnego oraz Ordynacji podatkowej. J. C. zakwestionował również merytoryczne rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczące uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził uchybienie 14 - dniowemu terminowi do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji, albowiem została ona doręczona wspólnikom w dniu [...].08.2001 r., natomiast odwołanie zostało wniesione przez Z. S. listem poleconym w dniu [...].09.2001r. Postanowieniem nr [...] z tej samej daty Prezes Głównego Urzędu Ceł odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, albowiem wspólnicy nie uprawdopodobnili, iż uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. W ocenie organu II instancji Z. S. mógł bowiem wnieść odwołanie w okresie poprzedzającym chorobę (tzn. w terminie od [...].08.2001r. do [...].08.2001r.), poza tym mogło ono zostać wniesione w ustawowym terminie przez K. R. jako drugiego wspólnika spółki.

Powyższe postanowienia zostały zaskarżone przez pełnomocnika wspólników spółki do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniósł on o ich uchylenie w całości jako niezgodnych z prawem. Według skarżących uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez ich winy, ze względu na długotrwały uraz kolana Z. S., który spowodował jego niezdolność do pracy w terminie od [...].07.2001r. do [...].09.2001r. i niemożność samodzielnego poruszania się. Podniesiono również, iż przedmiotowa decyzja nie została prawidłowo doręczona J. C., jako pełnomocnikowi strony ustanowionemu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w zaskarżonym postanowieniu. Dodał ponadto, iż teza o niezdolności do pracy Z. S. już od dnia [...].07.2001r. jest niewiarygodna, albowiem została podniesiona przez stronę dopiero w skardze do Sądu. Tymczasem z samej treści zaświadczenia lekarskiego, dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu, nie wynikało, że leczenie urazu kolana Z. S. od dnia [...].08.2001r. miało stanowić kontynuację wcześniejszego procesu leczenia tego schorzenia. W kwestii zarzutu nieuznania pełnomocnictwa udzielonego J. C. organ odwoławczy podzielił stanowisko I instancji, które podważało jego umocowanie do reprezentowania strony w postępowaniu celnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga wniesiona przez Z. S. i K. R. okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego (t. j. - Dz. U. z 2001r., Nr 75, poz. 802 ze zmian.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926). Zgodnie natomiast z art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, wobec czego należało uznać, iż odwołanie Z. S. (od decyzji doręczonej obu wspólnikom przedmiotowej spółki w dniu [...].08.2001r.), zostało wniesione po upływie ustawowego terminu (w dniu [...].09.2001r.).

Sąd podzielił stanowisko organów celnych I i II instancji odnośnie tego, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy skarżących, wobec czego nie można było przywrócić im terminu do dokonania tej czynności na podstawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.

Prezes Głównego Urzędu Ceł prawidłowo odniósł się do stwierdzenia skarżących zawartego w skardze, dotyczącego początku niezdolności Z. S. do pracy, która miała być orzeczona pierwotnie od dnia [...].07.2001r. do [...].08.2001r., a następnie w okresie od [...].08.2001r. do [...].09.2001r. Teza powyższa jest bowiem w ocenie Sądu niewiarygodna ze względu na fakt podniesienia tego argumentu dopiero w momencie wnoszenia skargi . Jest oczywiste, że zaświadczenie lekarskie potwierdzające chorobę Z. S. od dnia [...].07.2001r. winno być dołączone przez niego już do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż stanowić ono mogło podstawowy argument przemawiający za ewentualnym przywróceniem tego terminu.

Podzielając zatem stanowisko organu odwoławczego odnośnie tego, iż Z. S. wykazał niezdolność do pracy i dokonywania poważniejszych czynności od [...].08.2001r., Sąd nie zgodził się z tezą, iż był on zobowiązany do wniesienia odwołania w terminie od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji ([...].08.2001r.) do momentu zachorowania (do dnia [...].08.2001r.). Art. 223 § 2 pkt. 1 Ordynacji podatkowej ustanawia bowiem wyraźnie 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania, wobec czego oczywistym jest, iż Z. S. mógł skorzystać z tego uprawnienia nawet w ostatnim dniu tego terminu (tzn. [...].08.2001r.) i nie był zobligowany na jakiejkolwiek podstawie do dokonania tej czynności wyłącznie do momentu orzeczenia o niezdolności do pracy. Ponieważ mógł to uczynić pod koniec wyznaczonego ustawowego terminu, ale jednocześnie uniemożliwił mu to uraz kolana należało uznać, iż Z. S. uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia przez niego odwołania nastąpiło bez jego winy.

Przedmiotowa decyzja Dyrektora Urzędu Celnego nie była jednak adresowana wyłącznie do niego, albowiem dotyczyła Spółki Cywilnej "A", której drugim wspólnikiem jest K. R. Ponieważ zgodnie z art. 866 Kodeksu Cywilnego w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki cywilnej na zewnątrz w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw, a umowa przedmiotowej spółki nie zmodyfikowała tych regulacji ustawowych (k. 15 - 16 akt), należało uznać, iż K. R. mogła złożyć w przepisanym terminie odwołanie od decyzji, działając w imieniu spółki. Wspólnicy spółki są profesjonalnymi przedsiębiorcami, wobec czego powinni być świadomi skutków prawnych podejmowanych (bądź zaniechanych) działań. W związku z tym ciąży na nich obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy w ramach prowadzonej spółki, aby wszelkie czynności były podejmowane terminowo, co w szczególności dotyczy terminów określanych przez przepisy ustawowe. Tego bowiem wymaga należyta staranność i dbałość o własne interesy, czego od osób prowadzących działalność gospodarczą można i należy wymagać (patrz : wyrok NSA z dnia 24.06.1997r., sygn. akt I SA/Ka 701/97).

K. R. nie starała się wykazać w jakikolwiek sposób - zarówno w postępowaniu celnym, jak i sądowoadministracyjnym, że nie wniosła przedmiotowego odwołania bez jej winy, wobec czego należało uznać, iż skarżący nie wykazali istnienia przesłanki z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, która uzasadniałaby przywrócenie im terminu do wniesienia tego odwołania .

Sąd nie uwzględnił przy tym zarzutu skarżących, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego winna być doręczona również J. C. jako ich pełnomocnikowi, albowiem organ celny I instancji prawidłowo uznał, iż nie mógł on reprezentować wspólników w niniejszym postępowaniu celnym, a wobec tego nie był podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania. Przepis art. 253 § 2 Kodeksu celnego - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia - stanowił wyraźnie, że przedstawicielem bezpośrednim osoby w postępowaniu przed Dyrektorem Urzędu Celnego dotyczącym towaru, którego rodzaj lub ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny (a przedstawicielem pośrednim tylko agencja celna). Ograniczenie powyższe dotyczyło przy tym wyłącznie postępowania pierwszoinstancyjnego. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy towar sprowadzany w znacznych ilościach w celu dalszej odsprzedaży na polskim obszarze celnym był przeznaczony do działalności gospodarczej, a kontrola zgłoszenia celnego dokonywana po zwolnieniu towarów stanowi również postępowanie przed Dyrektorem Urzędu Celnego. J. C. występujący jako doradca podatkowy nie miał zatem ustawowego umocowania do reprezentowania spółki "A", co zostało zasygnalizowane jemu i wspólnikom w pismach z dnia [...].06.2001r., [...].06.2001r. i [...].07.2001r.

Biorąc pod uwagę, iż zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie, Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.) jej oddaleniu .

/-/ B. Koś /-/ W. Zygmont /-/T. Geremek