Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 198/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skarg J. B., P. B., S. N., S. N. i M. B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia mienia na podstawie umów międzynarodowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. oddala skargę M. B; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżących J. B., P. B., S. N. i S. N. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r, znak: [...], Minister Finansów działając na podstawie art. 1,2 i 5 ust.2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U Nr 12, poz. 65) w związku z Układem zawartym między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych podpisanym dnia 16 lipca 1960r. stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 5/9 części w prawie własności nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] , dla której jest urządzona księga wieczysta nr [...], należących do: J. B. (1/6 cz.), S. N. (1/9 cz.), I.J. vel J. N.. 1/9 cz.) oraz z udziału P. B. (5/30 cz.).

Wniosek o ponowne rozpoznanie niniejszej sprawy przez Ministra Finansów wniosła S. N., działająca przez pełnomocnika E. S.. podnosząc iż:

decyzja Ministra Finansów narusza art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r,

własność udziału w nieruchomości nie przeszła na Skarb Państwa z mocy

układu gdyż "... własność może być ograniczona tylko w drodze Ustawy ...,"

ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59)

nie powodowała utraty prawa własności zatem przyznane odszkodowanie dotyczyło

tylko ograniczenia użytkowania nieruchomości i nie było adekwatne do wartości

nieruchomości,

wydana decyzja jest sprzeczna z treścią postanowienia Sądu Rejonowego z

dnia [...] września 1998 r. (sygn. akt [...]) o nabyciu spadku,

decyzja dotyczy nie żyjącego w chwili jej wydawania J. N. oraz

została skierowana do osób nie będących stroną w sprawie,

1. wydana decyzja jest oparta na zdarzeniach z lat 1960 — 1968, które uległy

przedawnieniu,

2. pełnomocnik nie mógł skorzystać z prawa zapoznania się i wypowiedzenia

co do zebranego materiału dowodowego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005r. Minister Finansów działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2005r.

W uzasadnieniu decyzji, ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych przez pełnomocnika, Minister Finansów wskazał, iż nie może przychylić się do twierdzenia, że został naruszony art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu słusznie podniesiono we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że własność podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej. Oznacza to, iż własność Skarbu Państwa również z niej korzysta. Skoro na mocy postanowień układu indemnizacyjnego zawartego w dniu 16 lipca 1960 r. przez Rząd PRL z Rządem USA za ograniczenie prawa używania i korzystania z nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] J. B., L. B., J. H. N. oraz S. N. przyznano odszkodowania, Minister Finansów na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) w powiązaniu ze wzmiankowanym Układem miał obowiązek wydać decyzję administracyjną (o charakterze deklaratoryjnym) stwierdzającą przejście prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Analiza postanowień Układu z 16 lipca 1960 r. przeprowadzona w świetle ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych prowadzi do takiego wniosku. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów i uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Ponadto z treści art. 2 ustawy

wynika wprost, iż wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy i uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. A zatem ustawa odwołuje się do umów międzynarodowych (w niniejszym przypadku do umowy między Rządem PRL a Rządem USA) o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, które określa jako umowy zawarte przez Rząd Polski z rządami innych państw. Chodzi o takie umowy, których postanowienia dotyczyły przejścia na rzecz Skarbu Państwa określonych praw obywateli państw obcych, ale także uregulowania roszczeń obywateli państw obcych z tym związanych. Z uwagi na cel i treść ustawy należy stwierdzić, że nie posługuje się ona pojęciem "międzynarodowej umowy" w znaczeniu umowy międzynarodowej, która została ratyfikowana i ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Wręcz przeciwnie, należy dojść do wniosku, że ustawa została uchwalona właśnie dlatego, iż umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, z uwagi na ich rangę, nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa określonych praw obywateli państw obcych. Wykładnia językowa przepisów tej ustawy prowadzi do wniosku, iż Minister Finansów powinien zbadać, czy dana osoba i jej mienie zostały objęte którymś z międzynarodowych układów odszkodowawczych. Udowodnienie tej okoliczności powoduje powstanie obowiązku wydania przez Ministra Finansów decyzji deklratoryjnej potwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa określonego prawa. Co do objęcia J. B., L. B., J. H N. oraz S. N. Układem z dnia 16 lipca 1960 r. nie ma żadnych wątpliwości, podobnie jak do pozycji mienia, które stało się przedmiotem decyzji wydanej przez Komisję Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych. Dlatego Minister Finansów opierając się na dowodach w postaci dokumentacji otrzymanej od Komisji miał obowiązek wydać decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, podniesiono także, iż ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59) nie powodowała utraty prawa własności zatem przyznane odszkodowanie dotyczyło tylko ograniczenia użytkowania nieruchomości i nie było adekwatne do wartości

nieruchomości. Prawdą jest, że przepisy powyższej ustawy ograniczały uprawnienia właścicielskie, nie powodując utraty prawa własności. Jednakże z uwagi na zakres tego ograniczenia Komisja Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych uznała, iż powód stracił możliwość użytkowania i posiadania swoich udziałów ...". Traktując tę utratę jako ostateczną i całkowitą Komisja przyznała z tego tytułu odszkodowanie, którego wysokość została ustalona nie na podstawie wysokości czynszu pobieranego w systemie najmu wolnego, wysokości nakładów na nieruchomość i innych związanych z użytkowaniem nieruchomości, ale na podstawie wartości gruntu i położonego na nim budynku. Komisja, aby ustalić wartość majątku będącego przedmiotem roszczenia przeprowadziła niezależne śledztwo. Na jego podstawie uznała, że nieruchomość położona w R. przy ul. [...] (dawniej [...]) "... miała wartość 47.000,00 dolarów, (...)" jak również że powód jest uprawniony zgodnie z Umową o Roszczeniach Polskich ([...]) do odszkodowania z tytułu posiadania udziałów w wyżej wymienionym majątku." Zatem miał tu miejsce przypadek utraty, a nie ograniczenia użytkowania wspomnianej nieruchomości. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, iż stanowisko Skarżących jest sprzeczne z art. I lit. a i art. II lit. b Układu oraz decyzją Komisji. Powtórzyć należy, iż J. B. L. B., J. H. N. oraz S. N. występując o odszkodowanie oraz przyjmując je uznali, że ich udziały w prawie własności przedmiotowej nieruchomości zostały przejęte przez państwo. Złożone, zgodnie z art. Vc Układu i punktem 7 Protokołu z dnia 29 listopada 1960 r., przed Amerykańską Komisją Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń Zagranicznych zrzeczenia wskazują na świadomość po stronie składających roszczenie, co do skutków prawnych, jakie wywołały akty prawne uchwalone w Polsce i zgodę na rezygnację z dochodzenia zwrotu nieruchomości, w zamian za przyznanie odszkodowania, równego wartości rynkowej utraconej nieruchomości.

Ustosunkowując się do zarzutu, iż decyzja Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2005 r. jest sprzeczna z treścią postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] września 1998 r. (sygn. akt [...]) należy podnieść, że wzmiankowana decyzja ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że nie tworzy żadnych praw i obowiązków. Potwierdza jedynie, że uprawnienie/prawo Skarbu Państwa wynikające z ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń

finansowych w związku z Układem indemnizacyjnym istnieje od dnia wejścia w życie ustawy, tj. 17 kwietnia 1968 r. Ponieważ decyzja Ministra Finansów odnosi się do stanu prawnego, który zaistniał przed wydaniem postanowienia o nabyciu spadku trudno zgodzić się ze stanowiskiem Skarżących. Odnosząc się do twierdzenia, iż decyzja organu dotyczy nie żyjącego w chwili jej wydawania J. H. N., Minister Finansów wyjaśnia, iż fakt śmierci jest mu znany ponieważ dysponuje kopią aktu zgonu. Ponadto zgodnie z oświadczeniem S. N., żony zmarłego, ona jest reprezentantem mienia po wyżej wskazanej osobie. Zatem nie zachodzi w omawianym przypadku sytuacja, iż następca prawny nie bierze udziału w postępowaniu lub decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej. Decyzja Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2005 r. w swej osnowie odnosi się do osób objętych Układem – J. B. S. N., I. vel Y. vel J. N. oraz następczyni prawnej beneficjenta Układu L. B. P.B.. Ponadto wymienione osoby są ujawnione w księdze wieczystej. Biorąc pod uwagę wymogi przewidziane w 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109) należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie decyzji jest poprawne. Zaznaczyć trzeba, iż nie stoi na przeszkodzie wydania decyzji fakt występowania w księdze wieczystej osób, które w dacie wydawania decyzji nie żyły łub zostały ujawnione w miejsce swoich poprzedników prawnych. Usunięcie rozbieżności pomiędzy stanem rzeczywistym, a stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a więc zarówno ustalenia dotyczące ujawnienia w KW osób uprawnionych, jak i kwestie nabycia nieruchomości w dobrej wierze, leżą w zakresie właściwości sądów powszechnych, a nie Ministra Finansów. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 marca 2005r,,(...) Organ administracji publicznej nie może dokonywać ocen w kwestiach leżących wyłącznie w kompetencjach sądu powszechnego. Zadaniem organu administracji publicznej w określonej kategorii spraw jest natomiast zbadanie zaistnienia przesłanek wydania decyzji administracyjnej o charakterze deklaratoryjnym na podstawie przesłanek wynikających z prawa materialnego, (sygn. akt IV SA 1000-1002/03).

Skargę na niniejszą decyzję Ministra Finansów wnieśli J. B., P. B. S. N., M. B. i S. N. zarzucając jej naruszenie

prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, oraz niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżących wydana decyzja:

1. dotyczy osób nie żyjących w chwili jej wydania tj. J. N., 1/9 Cz.,

S. N. 1/9 cz., L. B. 3/30 cz. Wskazana wada postępowania

jest istotna, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby

zmarłej i wydanie decyzji oceniane być musi jako rażące naruszenie prawa w

rozumieniu art. 156 §1 pkt. 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego

powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności,

2. jest skierowana do osób nie będących stroną w sprawie tj. S. N.

— żony po zmarłym J. N., oraz S. N. — żony po zmarłym S.

N.,

3. pomija współwłaściciela M. B. 8/45 cz. w całości nieruchomości

przed wydaniem decyzji,

jest sprzeczna z treścią postanowienia Sądu Rejonowego z dnia

[...].09.1998 r. (sygn. akt [...] ),

jest wydana w oparciu o ustalenia Komisji Stanów Zjednoczonych,

sprzeczne ze stanem faktycznym własności nieruchomości. Współwłaściciele

jednoznacznie stwierdzają, że otrzymane odszkodowanie dotyczyło w szczególności

nieruchomości położonej przy ul. [...], która została wywłaszczona na

rzecz Skarbu Państwa. Zatem miał tu miejsce przypadek "utraty" nieruchomości. Fakt

ten został pominięty w wydanej decyzji, a ma to bowiem zasadnicze znaczenie dla

wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. Natomiast nieprawdą

jest, że nieruchomość przy ul. [...] była uwłaszczona na rzecz Skarbu

Państwa. Faktem jest, że w/w nieruchomość była własnością rodziny N., która

ustanowiła swojego przedstawiciela już w 1945 roku na podstawie upoważnienia w

osobie J. K.. Nieruchomość ta do chwili obecnej była i jest

własnością rodziny N., a zatem w odniesieniu do własności istnieje władztwo

prawne. Następuje zatem z mocy prawa - uzgodnienie długotrwałego stanu

faktycznego ze stanem prawnym. Istnieje posiadanie samoistne, które ma miejsce na

przestrzeni wystarczająco długiego okresu czasu. W odniesieniu do tej własności

należy przyjąć, że fakt "utraty" prawa własności ustalony przez Komisję Stanów

Zjednoczonych jest nie do przyjęcia, bowiem osoby nabyły prawa własności w 1998

roku na podstawie orzeczenia sądu. W tym wypadku brak jest ustawowych

przesłanek dla wydania decyzji przeniesienia prawa własności. Narusza to zasadę,

że odjęcie prawa własności w drodze przeniesienia bez zgody właściciela, oraz sprzecznych ustaleniach ze stanem faktycznym, narusza podstawowe prawo konstytucyjne chronione tj. prawo własności. Z tych względów zaskarżono wydaną decyzję w całości, zarzucając naruszenie prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, a podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż została ona wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym konieczność jej uchylenia.

Przede wszystkim należy podnieść, iż w ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja wydana została z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. art. 10 § 1 Kpa. Zasada ta nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego

udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem orzeczenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. art. 81).

Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji. Należy bowiem mieć na uwadze, iż uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym stanowi przesłankę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Przy czym absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu.

Z nadesłanych sądowi akt sprawy wynika zaś, iż zaskarżona decyzja, jak również wydane w toku postępowania odwoławczego postanowienie z dnia [...] sierpnia 2005r. w przedmiocie przedłużenia terminu rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie zostały właściwie doręczone jednej ze stron postępowania tj. S. N.. Wprawdzie osoba ta znajduje się w wykazie stron którym w/w rozstrzygnięcia winne być doręczone, niemniej jednak w aktach sprawy brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek przez S. N.. Należy zaś mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Doręczenie stanowi więc czynność materialno-techniczną administracji wywołującą określone skutki prawne przez fakty. Potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności. Pokwitowanie stwarza domniemanie doręczenia. Z braku pokwitowania doręczenia określonego pisma nie można domniemywać jego doręczenia. Organ ma obowiązek stosowania przepisów k.p.a., dających ochronę interesom strony, która nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1989 r. IV SA 455/89 -niepubl., wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2004r. Sygn.akt II SA 1669/03).

Nie może bowiem odnieść prawnego skutku doręczenie, dla którego brak pokwitowania odbioru.

Rozpoznający niniejszą sprawę organ nie wyjaśnił również, czy S. N. jest jedynym spadkobiercą po będącym stroną postępowania- zmarłym J. N.. W aktach sprawy brak jest postanowienia o nabyciu spadku po w/w, co może budzić wątpliwości co do właściwego ustalenia przez Ministra Finansów wszystkich stron niniejszego postępowania.

Mając na uwadze, iż powyższe naruszenia stanowią przesłankę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, zgodnie z art. 145 § 1 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt.1 sentencji wyroku orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania sądowego oparto na art. 200 w/w ustawy, zaś rozstrzygnięcie o nie podleganiu wykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na podstawie art. 152 powyższej ustawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd uznał również, iż skarga M. B. podlega oddaleniu jako wniesiona przez podmiot, który nie ma w sprawie interesu prawnego.

W myśl art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (oraz prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym). Zgodnie zaś z art. 50 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Legitymacja do złożenia skargi oparta jest zatem na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. A zatem zaskarżona do sądu decyzja może dotyczyć tylko własnej sprawy administracyjnej skarżącego, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego

możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi.

W doktrynie prezentowany jest pogląd, iż legitymacja skargowa podmiotu wnoszącego skargę we własnym interesie prawnym musi zawierać w sobie dwa elementy. Skarżący musi mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu lub czynności, oparty na normach prawa administracyjnego materialnego lub procesowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona i które pozwolą sądowi ocenić czy skarga została wniesiona we własnej sprawie, oraz interes prawny w doprowadzeniu zaskarżonego aktu lub czynności do stanu zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym, czyli normami określającymi treść działania organów administracji publicznej i normami regulującymi procedurę ich podejmowania (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, autorstwa Tadeusza Woś, Hanny Knysiak-Molczyk i Marty Romańskiej, pod redakcją Tadeusza Wosia , Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 214.)

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż zaskarżona decyzja Ministra Finansów jest decyzją mającą charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że nie tworzy ona żadnych praw i obowiązków Potwierdza jedynie, że uprawnienie/prawo Skarbu Państwa wynikające z ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w związku z Układem indemnizacyjnym istnieje od dnia wejścia w życie ustawy, tj. 17 kwietnia 1968 r. W rozpoznawanej sprawie Minister Finansów powołując się na przepisy w/w ustawy stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa 5/9 części w prawie własności nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] , dla której jest urządzona księga wieczysta nr [...], należących do: J... B. (1/6 cz.), S. N. (1/9 cz.), I. vel Y. vel J. N.. 1/9 cz.) oraz z udziału P. B. (5/30 cz.).. Wywołuje ona zatem jedynie taki skutek, iż w wyniku jej wydania, będzie istniała podstawa prawna do dokonania odpowiednich wpisów w przedmiocie właścicieli w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w R. przy ul. [...]

Jak wynika z akt sprawy M. B. jest współwłaścicielem spornej nieruchomości w 8/45 części. Kwestionowana w sprawie decyzja nie dotyczy jednak

jego udziału. A zatem, należy uznać, iż nie rodzi ona dla niego żadnych skutków prawnych ani uprawnień. W ocenie Sądu brak jest zaś podstaw do wywiedzenia, iż posiada on interes prawny do kwestionowania tej decyzji w drodze wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Mając więc na uwadze, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sadu Administracyjnego stwierdzenie, że skarżący w konkretnej sprawie nie ma interesu prawnego ma taki skutek, że skarga ulega oddaleniu, a nie odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2000 r. sygn. akt II SA 2109/00 OSP 2001/6/86 wydany wprawdzie w czasie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Dz. U. Nr 74, poz. 368, ale którego teza - w ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zachowała aktualność na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), działając na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt.2 sentencji wyroku orzekł o oddaleniu skargi wniesionej przez M. B.