Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 381/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1, pkt 2 ,art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi W. G., S.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 15 czerwca 2020 r. W. i S. małżonkowie G. wnieśli skargę (zatytułowaną przez nich "odwołaniem") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2020 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] stycznia 2020 r. nr [...], wydaną w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2020.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle stanu faktycznego sprawy, w której w dniu [...] stycznia 2020 r. Wójt Gminy P. wydał ww. decyzję, ustalając w niej skarżącym wymiar podatku od nieruchomości za 2020 r. od budynków pozostałych o powierzchni [...] m˛ oraz gruntów pozostałych o powierzchni [...] m˛. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawą wymiaru podatku od nieruchomości są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków oraz stawki określone w aktualnie obowiązujących przepisach podatkowych.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia, wnosząc o jego zmianę, skarżący podnieśli, że ich dom spełnia wymogi budynku mieszkalnego według stawek przewidzianych dla budynków mieszkalnych i w nim zaspokajane są ich potrzeby mieszkaniowe. Podkreślili, że decyzją z [...] grudnia 2019 r. Starosta W. wprowadził zmiany budynkowe, prostując użytek gruntowy i kartotekę budynku.

Po rozpoznaniu odwołania, Kolegium decyzją z [...] maja 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. Powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.; dalej: "u.p.o.l.") oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.; dalej: "P.g.k."), a także orzecznictwo sądów administracyjnych, Kolegium wskazało, że objęty przedmiotowym postępowaniem budynek w decyzji Wójta został opisany jako budynek pozostały. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków sporna działka sklasyfikowana jest jako inne tereny mieszkaniowe i oznaczone symbolem B, co odpowiada dyspozycji art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e u.p.o.l. Zgodnie z kartoteką budynku budynek sklasyfikowany jest jako "budynek mieszkalny z funkcją budynku letniskowego". Ponadto taki charakter budynku potwierdza dokumentacja budowlana znajdująca się w aktach sprawy. Z zawartego w aktach sprawy zaświadczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z 28 listopada 2012 r. wynika, że na spornej działce posadowiono budynek letniskowy.

SKO wyjaśniło, że zgromadzony materiał dowodowy upoważniał organ pierwszej instancji do jednoznacznego stwierdzenia, iż należący do skarżących dom jest domem letniskowym, a nie budynkiem mieszkalnym a Wójt zastosował prawidłową stawkę podatkową, zarówno dla budynku, jak i gruntu.

W skardze na powyższą decyzję podatnicy powtórzyli, że ich dom spełnia wymogi budynku mieszkalnego według stawek przewidzianych dla budynków mieszkalnych. W ich ocenie decydującym faktem przy ustalaniu definicji "budynek mieszkalny" dla celów podatkowych przy naliczaniu podatku od nieruchomości ma kryterium funkcjonalne - kryterium zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Takie kryterium jest przez podatników spełnione. Budynek jest ich jedynym lokum - nie posiadają innego mieszkania i są tu zameldowani na stałe od [...] października 2013 r., zamieszkują w nim przez cały rok, bez względu na porę roku, co mogą udokumentować opłacanymi przez nich rachunkami za prąd, wodę oraz wywóz śmieci. Ponadto decyzją Starosty [...] z [...] grudnia 2019 r. wprowadzono zmiany budynkowe - z symbolu BI na symbol B. Zmiana ta została wprowadzona by jednoznacznie określić rodzaj przeznaczenia tego budynku jako mieszkalny całoroczny. Z wypisu z rejestru gruntów określony jest opis użytku jako: tereny mieszkaniowe. Skarżący powołali się na wyrok WSA w Poznaniu wydany 22 stycznia 2015 r., sygn. akt III [...], którym Sąd uchylił decyzje organów obu instancji i od tamtej pory w ich stanie majątkowy i rodzinnym nic się nie zmieniło. Podkreślili również, że za słusznością ich odwołania przemawia wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK [...] (wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl), którym Sąd ten uchylił wyrok WSA dotyczący łącznego zobowiązania pieniężnego ich sąsiadów za 2015 r. oraz decyzję SKO. W związku z przedstawionymi okolicznościami skarżący wnieśli o obniżenie stawki za m˛ dla pozycji: Budynki mieszkalne do kwoty [...]zł za m˛.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organów podatkowych w kwestii ustalenia skarżącym stawki podatku od nieruchomości za 2020 r. od będącego ich własnością budynku o powierzchni [...] m˛. W ocenie organów obu instancji należący do skarżących budynek należało opodatkować stawką podatku od nieruchomości właściwą dla budynków pozostałych, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e u.p.o.l. Natomiast zdaniem skarżących organy wadliwie dokonały wymiaru podatku od spornego budynku, ponieważ nie zastosowały stawki dla budynków mieszkalnych i pomijając faktyczne użytkowanie budynku, przyjęły za podstawę wymiaru stawkę jak dla budynków pozostałych.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że w myśl art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawa określa górne granice stawek dla budynków, różnicując stawki w zależności od kategorii budynków. Zatem kwalifikacja budynku ma wpływ na wymiar tego podatku. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. stawki podatku od nieruchomości zostały zróżnicowane m.in. ze względu na kryterium sposobu korzystania z tych nieruchomości lub ich części.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zatem z powołanego przepisu wynika wprost, że podstawą wymiaru podatku (w zakresie podmiotowym i przedmiotowym) są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W orzecznictwie sądów administracyjnych szeroko jest akceptowany pogląd, co do wiążącego charakteru ewidencji gruntów i budynków. Dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. uchwała 7 sędziów NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09). Co prawda, od zasady tej istnieją wyjątki - wskazane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 - jednakże okoliczności takie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika również, że biorąc pod uwagę art. 21 ust. 1 P.g.k. organ podatkowy nie powinien dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. wyroki NSA z: 1 sierpnia 2014 r., II FSK 1930/12; 15 lipca 2014 r., II FSK 2234/12; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 4 czerwca 2014 r., I SA/Go 193/14). Informacje wprowadzone do rejestru przez właściwego starostę w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów P.g.k. wywierają skutki materialnoprawne, mające wpływ na zawartość danych ewidencji podatkowej nieruchomości (art. 7a ust. 2 u.p.o.l.). Tym samym nie można aprobować tezy, że dane z ewidencji gruntów i budynków mogą być dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości korygowane w odrębnym postępowaniu przez organ podatkowy, za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2014 r., II FSK 1581/12). Dopiero zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków (dokonana przez uprawnione do tego organy geodezyjne) będzie mogła stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania wymiarowego.

W tym miejscu należy przypomnieć, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ze złożonej w listopadzie 2011 r. przez skarżącego S. G. informacji w sprawie podatku od nieruchomości wynika, że zadeklarował on do opodatkowania budynek o powierzchni użytkowej [...] m˛ jako budynek pozostały. Informacji tej skarżący do chwili wydania przez Wójta decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2020 r. nie zmienili. W aktach administracyjnych znajduje się również wypis z kartoteki budynków, z którego wynika zmiana znajdujących się w niej zapisów odnośnie do spornego budynku. Przed zmianą, która została wprowadzona w kartotece budynków 31 października 2019 r., wpisany był jedynie rodzaj budynku wg KST "pozostałe budynki niemieszkalne", natomiast klasa wg PKOB oraz funkcja główna były pustymi polami. Po zmianie wpisano: rodzaj budynku wg KST "budynki mieszkalne", klasa wg PKOB "budynki mieszkalne jednorodzinne", funkcja główna "dom letniskowy".

Sąd zwraca uwagę, że problem opodatkowania budynków, którym w ewidencji gruntów i budynków przypisano funkcję "dom letniskowy" był wielokrotnie poruszany przez Naczelny Sąd Administracyjny i trzeba zaznaczyć, że jego orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednolite. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela jednak przeważające w orzecznictwie NSA stanowisko, w którym Sąd ten opowiada się za brakiem uprawnień organów podatkowych do dokonywania samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku przez analizowanie jego faktycznego wykorzystania oraz za obowiązkiem tych organów odwoływania się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (m.in. wyroki z: 12 października 2017 r., II FSK 1438/17; 16 lutego 2018 r., II FSK 1711/17; 22 marca 2019 r., II FSK 1161/17; 4 czerwca 2020 r., II FSK2706/19; 9 czerwca 2020 r., II FSK 558/20). Jednocześnie tut. Sąd w pełni przyjmuje argumentację w nich zawartą, wykorzystując ją w niniejszym uzasadnieniu.

Skarżący kwestionując decyzję SKO, jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie Wójta, żądają aby organy te dokonały samodzielnej klasyfikacji spornego budynku poprzez badanie jego faktycznego wykorzystania, podkreślając że jest on budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkują cały rok, w którym zameldowani są na stałe i nie posiadają innego lokum. Skarżący gotowi są udowodnić tę okoliczność przez przedłożenie rachunków zaprą, wodę czy wywóz śmieci. Zdaniem Sądu zasadnie orzekające w sprawie organy analizy takiej nie dokonały, powołując się na zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że niemiarodajne w tym względzie są uchwały NSA z 22 kwietnia 2002 r., FPK 17/01 oraz z 1 lipca 2002 r., FPK 3/02, stwierdzające że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, ponieważ wydane zostały w okresie, w którym ewidencje gruntów i budynków (w zakresie dotyczącym budynków) nie zostały jeszcze w praktyce wdrożone. Ponadto zostały one podjęte w poprzednim stanie prawnym, tj. przed 1 stycznia 2003 r., kiedy to wprowadzono zmiany do u.p.o.l. ustawą z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 200, poz. 1683). Odwoływanie się do kryterium zaspakajania własnych potrzeb mieszkaniowych doprowadziłoby do pominięcia przepisów prawa.

W związku z powyższym organy podatkowe prawidłowo odwołały się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków. Nie były bowiem zobowiązane do analizowania okoliczności związanych z faktycznym sposobem użytkowania spornego budynku w 2020 r., tj. czy budynek służył skarżącym do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych. W obecnie obowiązującym stanie prawnym konieczne jest sięganie do rozwiązań przyjętych w prawie budowlanym, natomiast organy podatkowe nie są uprawnione do samodzielnego określania kategorii budynków. Przedmioty opodatkowania nie mogą być zatem samodzielnie klasyfikowane przez organy podatkowe ze względu na ich rzeczywistą funkcję lub faktyczne wykorzystywanie. W przypadku, gdy klasyfikacja budynku nie wynika z ewidencji, różnicowanie budynków mieszkalnych od budynków letniskowych winno opierać się na ich dokumentacji architektoniczno-budowlanej – w tym decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projektach budowlanych, decyzjach o pozwoleniu na budowę, czy też decyzjach o dopuszczeniu budynku do użytkowania (por. wyroki NSA z: 9 września 2004 r., II FSK 412/04; 3 lipca 2019 r., II FSK 2525/17; 13 lutego 2020 r., II FSK 717/18). Obecnie za kryterium różnicujące powinny być uważane zatem dane o charakterze obiektywnym, ewidencyjne lub pozaewidencyjne, a nie możliwość i stopień zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Kryteria oceny muszą mieć charakter zobiektywizowany, niezwiązany z potocznym rozumieniem pojęcia budynku mieszkalnego.

Będący własnością skarżących budynek w decyzjach organów podatkowych obydwu instancji został opisany jako budynek pozostały. Za budynki pozostałe należy uznać wszystkie budynki niemieszczące się w pojęciu budynków mieszkalnych i budynków związanych z działalnością gospodarczą. Dla ustalenia zakresu pojęcia "budynków pozostałych" konieczne jest rozstrzygnięcie, jakie kryteria decydują o zaliczeniu danego budynku do kategorii budynków mieszkalnych. Mimo że u.p.o.l. nie zawiera definicji wymienionych rodzajów budynków, zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem oraz poglądami doktryny, na jej gruncie nie jest uprawnione posługiwanie się definicją budynku mieszkalnego, zgodnie z którą za budynek mieszkalny należałoby uznać każdy budynek wykorzystywany na cele mieszkaniowe.

(por. wyroki jak wyżej oraz L. Etel, S. Presnarowicz: Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2002, s. 190-192).

Nie można wobec powyższego zgodzić się ze stwierdzeniem skarżących, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Organy podatkowe nie mają prawa dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, tj. analizować jego faktycznego wykorzystania, tylko powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków, co też w niniejszej sprawie uczyniły, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

Odnosząc się do wskazanych w skardze wyroków, Sąd wyjaśnia, że wyrok z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Po [...], dotyczył wymierzonego skarżącym podatku od nieruchomości za 2014 r. i uchylał on zaskarżoną decyzje celem wyjaśnienia przez organ podatkowy rozbieżności pomiędzy przyjętym przez ten organ opisem spornego budynku jako letniskowego a danymi z ewidencji gruntów i budynków. Stan faktyczny nieruchomości w 2020 r. jest odmienny od stanu z 2014 r., choćby z tego względu, że pod koniec 2019 r. w kartotece budynków została wpisana funkcja główna spornego budynku jako "dom letniskowy". Natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany 23 stycznia 2019 r. w sprawie II FSK [...] prezentuje odmienną linię orzeczniczą, której Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela z powodów przedstawionych wyżej.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organy podatkowe prawidłowo ustaliły skarżącym wymiar podatku od nieruchomości za 2020 r. Zebrany materiał dowodowy wyczerpująco rozpatrzyły i w wywiodły z niego spójne i logiczne wnioski. Zasadnie również przyjęły związanie przy wymiarze podatku od nieruchomości zapisami ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z kartoteką budynku, budynek sklasyfikowany jest jako "budynek mieszkalny z funkcją budynku letniskowego". Ponadto taki charakter budynku potwierdza dokumentacja budowlana znajdująca się w aktach sprawy. W konsekwencji opodatkowując sporny budynek prawidłowo zastosowały stawkę podatku właściwą dla budynków pozostałych, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e u.p.o.l. Nie budzi natomiast zastrzeżeń ani skarżących, ani Sądu wymiar podatku od gruntu, na którym posadowiony jest sporny budynek, dokonany w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.l.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.