Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 331/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1, art. 2 pkt 2, pkt 20 i pkt 20 lit. f, art. 7 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 61, art. 61b uat. 1 i ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1368
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - teskt jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2020 r. sprawy ze skargi O.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego we wznowionym postępowaniu uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 grudnia 2019 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania O.N., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z 13 sierpnia 2019 r. znak: [...] uchylającą w całości decyzję tego organu z 19 grudnia 2018 r. znak: [...] w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J.P. i w to miejsce orzekającą o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dziecko na okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie, na okres od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie oraz o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dziecko na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.

Kolegium podkreśliło, że sprawa zakończona zaskarżoną decyzją prowadzona była w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ odwoławczy ustalił, że w trakcie realizacji decyzji organu pierwszej instancji z 19 grudnia 2018 r., przyznającej skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na ww. dziecko na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi pierwszej instancji.

Jak wskazało Kolegium, w toku postępowania dowodowego wszczętego na wniosek skarżącej z 8 października 2018 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna, wnioskująca oświadczyła, że na jej dochód w 2017 r. złożyły się świadczenia rodzicielskie, dochód z zatrudnienia, zasiłku chorobowego wypłaconego przez ZUS w 2017 r. oraz alimenty od ojca dziecka w wysokości 500 zł, które następnie świadczone były w naturze przez ojca dziecka. W piśmie z 19 listopada 2018 r. pracodawca skarżącej zaświadczył, że była ona zatrudniona od 6 kwietnia 2017 r. do 31 października 2018 r. Skarżąca w oświadczeniu z 19 listopada 2018 r. podała, że dochód za 2017 r. pochodził z zatrudnienia na umowę zlecenie oraz ze świadczenia rodzicielskiego, które pobierała do kwietnia 2017 r. Na dzień składania oświadczenia skarżąca podała, że nie pracuje i nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, zaś alimenty na dziecko, zgodnie z wyrokiem sądu, otrzymuje w naturze. Nie otrzymała stypendium, nie posiada gospodarstwa rolnego, na stałe mieszka w Kielcach, a o wszelkich zmianach poinformuje organ.

Jak wskazał organ odwoławczy, z wyjaśnień ZUS I Oddział w Poznaniu z 3 grudnia 2019 r. wynika natomiast, że skarżąca pobierała zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia w okresie od 1 listopada 2018 r. do 6 maja 2019 r. Za okres od 1 listopada 2018 r. do 22 listopada 2018 r. skarżącej przyznano świadczenie na podstawie decyzji z 19 listopada 2018 r., a zasiłek ten został wypłacony 28 listopada 2018 r. Następnie za okres od 23 listopada 2018 r. do 12 grudnia 2018 r. zasiłek przyznano stronie decyzją z 15 marca 2019 r. i wypłacono 8 kwietnia 2019 r. Za okres od 13 grudnia 2018 r. do 26 grudnia 2018 r. świadczenie przyznano decyzją z 2 kwietnia 2019 r. i wypłacono 11 kwietnia 2019 r. Kolegium dodało, że w okresie od 1 listopada 2018 r. do 6 maja 2019 r. ZUS wydał sześć decyzji dla skarżącej na mocy, których przyznano jej ww. świadczenie, jednak z uwagi na zakres przedmiotowej sprawy omawia tylko pierwsze z nich.

Kolegium ustaliło zatem, że na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. obowiązywała decyzja ZUS z 19 listopada 2018 r. przyznająca skarżącej zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia, który został wypłacony w dniu 28 listopada 2018 r., zaś o fakcie tym nie wiedział organ pierwszej instancji. W tym stanie faktycznym i prawny Kolegium stwierdziło, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 19 grudnia 2018 r.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia został wypłacony z wyrównaniem w kwietniu 2019 r., Kolegium podkreśliło, że jak wynika z wyjaśnień ZUS w kwietniu 2019 r. został wypłacony zasiłek chorobowy za okres (podany łącznie) od 23 listopada 2018 r. do 26 grudnia 2018 r. Tymczasem świadczenie to przysługiwało skarżącej na mocy decyzji z 19 listopada 2018 r. już od 1 listopada 2018 r. i za okres od 1 listopada 2018 r. do 22 listopada 2018 r. wypłata została zrealizowana w dniu 28 listopada 2018 r. Z zestawienia dowodów w sprawie wynika zatem bezspornie, że na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. strona już pobrała pierwszą z kilku wypłat zasiłku chorobowego po utracie zatrudnienia.

Przechodząc do oceny merytorycznego rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium wskazało na przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", określające kryterium dochodowe oraz sposób ustalania dochodu.

Kolegium stwierdziło, że na dzień składania wniosku 8 października 2018 r. rodzina wnioskodawczyni składała się z dwóch osób, tj. O.N. i jej syna J.P. Na dochód za 2017 r. składały się dochody z tytułu zatrudnienia na umowę zlecenie oraz ze świadczenia rodzicielskiego. Ponieważ skarżąca utraciła zatrudnienie oraz prawo do zasiłku chorobowego, który pobierała, będąc zatrudniona - dochód ten został potraktowany, jako dochód utracony. Na dochód rodziny za 2017 r. złożyły się dochody z tytułu alimentów w oświadczonej przez K.P. w dniu 3 grudnia 2019 r. wysokości, tj. 1.500 zł. Dochód w wymiarze miesięcznym wyniósł więc 125 zł, zaś na osobę – 62,50 zł. Dochód ten nie przekroczył kryterium dochodowego. Jak wskazał organ drugiej instancji, skarżąca po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy uzyskała jednak dochód z tytułu świadczenia chorobowego po utracie zatrudnienia w lutym 2018 r., a skoro tak to do ww. miesięcznego dochodu doliczyć należało dochód za miesiąc grudzień 2018 r. tj. kwotę 1.726,59 netto. Łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł 1.851,59 zł, zaś w przeliczeniu na jedną osobę stanowił kwotę 925,80 zł, więc przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 6 ustawy świadczenie nie przysługuje stronie począwszy od stycznia 2019 r. Jednakże nastąpiła zmiana w składzie osobowym rodziny skarżącej, która 7 maja 2019r. urodziła drugie dziecko, dlatego ustalony dochód należało podzielić na trzy osoby w rodzinie, więc dochód skarżącej począwszy od maja 2019 r. wyniósł 617,20 zł miesięcznie na osobę, który nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego.

Mając powyższe na uwadze, Kolegium stwierdziło, że zmieniająca się sytuacja dochodowa oraz rodzinna strony spowodowała, iż świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje jej za okresy: od 1 października 2018r. do 31 grudnia 2018r. oraz na okres od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r.

Podsumowując, Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji zasadnie uchylił swoją decyzję z 19 grudnia 2018 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J.P. i w to miejsce orzekł jak w sentencji decyzji z 13 sierpnia 2019 r.

Odnosząc się do odwołania skarżącej, Kolegium wyjaśniło, że jeżeli w sprawie chodzi o uzyskanie dochodu (z tytułu zdarzenia wymienionego w art. 2 pkt 20 ustawy), to nie oznacza to, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć konkretną kwotę. W ocenie Kolegium ustawodawca wskazał, że jest to dochód "spowodowany" konkretnym zdarzeniem, które jednocześnie spowodowało uzyskanie dochodu stanowiącego podstawę ustalenia dochodu rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy - w niniejszej sprawie uzyskanie dochodu spowodowane było uzyskaniem prawa do zasiłku chorobowego po utracie zatrudnienia od 1 listopada 2018 r. i wówczas dochód ten ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu - w tym przypadku grudzień.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach O.N. zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, zarzucając temu rozstrzygnięciu:

1) brak poinformowania strony o wszczęciu postępowania w sprawie weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J.P. przyznanego decyzją z 19 grudnia 2018 r.;

2) błędne wyliczenie dochodu za okres od 1 grudnia 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r., poprzez uwzględnienie dochodów, których strona nie otrzymała, tj. zasiłku chorobowego oraz alimentów od ojca dziecka, które świadczone były w naturze;

3) błędne ustalenie kryterium dochodowego, bowiem w skład rodziny strony wchodzi osoba niepełnosprawna.

W uzasadnieniu skargi jej autorka podniosła, że zasiłek chorobowy, który został wliczony do jej dochodu nie był wypłacony w okresie od 1 grudnia 2018 r. do 7 kwietnia 2019 r., zaś organ wliczył go do dochodu pomimo braku ustalenia prawa do tego zasiłku przez ZUS do 14 marca 2019 r. Skarżąca podniosła, że do dochodu, który rzekomo otrzymała we wspomnianym okresie, wliczono również alimenty świadczone przez ojca dziecka, podczas gdy ojciec nie będący w stanie świadczyć alimentów gotówką, na podstawie ugody zawartej przed sądem rodzinnym, wypełnia obowiązki rodzicielskie względem dziecka jako alimenty świadczone w naturze. Nadto skarżąca podniosła, że jej syn jest dzieckiem niepełnosprawnym, gdyż cierpi na zaburzenia neurorozwojowe ze spektrum autyzmu i z tego powodu kryterium dochodowe winno być wyznaczone na kwotę 1200 zł na osobę w rodzinie miesięcznie.

Z powyższych powodów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, poprzez przywrócenie jej prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując ustalenia i stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyżej zakreślonych granicach, a na podstawie art. 135 p.p.s.a., także decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzić należy, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Co istotne w sprawie, zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Postępowanie zakończone ostateczną decyzją z 19 grudnia 2018r., przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego na J.P., zostało wznowione z urzędu postanowieniem organu pierwszej instancji z 23 lipca 2019 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem - jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia - wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, a mające istotny wpływ na zasadność przyznania pomocy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że powodem wznowienia postępowania było ujawnienie okoliczności, iż w trakcie realizacji decyzji z 19 grudnia 2018 r. przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze na ww. dziecko, O.N. pobierała zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia w okresie od 1 listopada 2018 r. do 6 maja 2019 r. Za okres od 1 listopada 2018 r. do 22 listopada 2018 r. O. N. przyznano świadczenie na podstawie decyzji z 19 listopada 2018 r. Zasiłek ten wypłacony został stronie 28 listopada 2018 r. Następnie zasiłek za okres od 23 listopada 2018 r. do 12 grudnia 2018 r. przyznano stronie decyzją z 15 marca 2019 r. i wypłacono 8 kwietnia 2019 r. Z kolei za okres od 13 grudnia do 26 grudnia 2018 r. świadczenie przyznano decyzją z 2 kwietnia 2019 r. i wypłacono 11 kwietnia 2019 r. W okresie od 1 listopada 2018 r. do 6 maja 2019 r. – jak wskazało Kolegium – ZUS wydał sześć decyzji, na mocy których przyznano stronie zasiłek chorobowy.

Zatem, jak wskazał organ odwoławczy, na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. obowiązywała decyzja ZUS z 19 listopada 2018 r. przyznająca O.N. zasiłek chorobowy po utracie zatrudnienia, który został wypłacony 28 listopada 2018r. O fakcie tym nie wiedział organ pierwszej instancji, dlatego zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 19 grudnia 2018 r. Na dzień wydania decyzji z 19 grudnia 2018 r. strona pobrała już pierwszą z kilku wypłat zasiłku chorobowego po utracie zatrudnienia. Należało więc, w ocenie organu drugiej instancji, do miesięcznego dochodu członka rodziny osiągniętego w 2017 r. doliczyć dochód za miesiąc grudzień 2018 r. tj. kwotę 1726,59 zł netto.

Odnosząc się do tych ustaleń, w pierwszej kolejności trzeba wskazać, że z wystąpieniem przyczyny wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności lub nowe dowody, które, po pierwsze, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po drugie, nie były znane organowi, który tę decyzję wydał, i - po trzecie - są istotne dla sprawy. Ten ostatni warunek jest spełniony tylko wtedy, gdy zachodzi bezpośredni związek między nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami a przedmiotem pierwotnego postępowania prowadzonego w sprawie. Inaczej mówiąc, w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. "nowe okoliczności faktyczne", a także "nowe dowody", mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o ile są istotne dla sprawy, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 451/19, lex nr 2725507 i tam powołany wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 766/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w dacie, kiedy weszła już w życie ustawa z 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924). Niemniej na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, dlatego przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. 2018 r. poz. 2134 ze zm., dalej jako "ustawa") powołane zostaną niżej w brzmieniu sprzed 1 lipca 2019 r. jako mające zastosowanie w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy.

Rozważania należy rozpocząć od wskazania, że w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jednocześnie w myśl art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Ustawodawca przy definicji "dochodu" odsyła więc do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która z kolei zawarta jest w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), gdzie dochód oznacza dochód, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (lit. c), w tym zasiłki chorobowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy, dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Pojęcie "uzyskania dochodu" ustawa definiuje w art. 2 pkt 20 ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. f ustawy, uzyskanie dochodu to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zasiłku chorobowego.

Z powołanych przepisów wynika, że niewątpliwie uzyskanie zasiłku chorobowego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, może mieć wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, ale wyłącznie w sytuacji, gdy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 645 ze zm., dalej jako "ustawa o świadczeniach"), prawo do zasiłków określonych w ustawie i ich wysokość ustalają oraz zasiłki te wypłacają:

1) płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. d;

2) Zakład Ubezpieczeń Społecznych:

a) ubezpieczonym, których płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych,

b) ubezpieczonym prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym,

c) ubezpieczonym będącym duchownymi,

d) osobom uprawnionym do zasiłków za okres po ustaniu ubezpieczenia,

e) ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu w Polsce z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.

Artykuł 61b ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi, że postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku wszczyna się na wniosek złożony w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku chorobowego lub zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny wszczyna się:

1) jeżeli płatnikiem zasiłku jest płatnik składek:

a) posiadający profil informacyjny płatnika składek, na podstawie:

–zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, otrzymanego na tym profilu,

–wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, przekazanych przez ubezpieczonego,

b) nieposiadający profilu informacyjnego płatnika składek - na podstawie wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, przekazanych przez ubezpieczonego;

2) jeżeli płatnikiem zasiłku jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych - na podstawie wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, albo wniosku, o którym mowa w ust. 1, przekazanych przez ubezpieczonego albo płatnika składek upoważnionego przez ubezpieczonego.

Stosownie do art. 61b ust. 3 ustawy o świadczeniach, wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:

1) dane ubezpieczonego - pierwsze imię, nazwisko, numer PESEL albo serię i numer paszportu i datę urodzenia, jeżeli nie nadano numeru PESEL, oraz adres zamieszkania;

2) dane płatnika składek - NIP lub numer PESEL albo serię i numer paszportu, jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL;

3) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku lub jego wysokość.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku (art. 61b ust. 4 ustawy o świadczeniach).

Płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, wypłacają zasiłki w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych bieżąco po stwierdzeniu uprawnień. Zasiłki te wypłaca się nie później jednak niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłków (art. 64 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Jeżeli płatnik składek nie wypłacił zasiłku w terminie, o którym mowa w ust. 1, jest on obowiązany do wypłaty odsetek od tego zasiłku w wysokości i na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 64 ust. 2 ustawy o świadczeniach).

O prawie do świadczenia (zasiłku chorobowego) rozstrzyga zatem we właściwym trybie ZUS (w pewnych wypadkach – płatnik składek) wydając decyzję i od daty tej decyzji należy liczyć terminy wypłat i związane z nimi dalsze uprawnienia.

Nie sposób zatem podzielić stanowiska organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, że w grudniu 2018 r. skarżąca uzyskała dochód w rozumieniu art. 2 pkt 20 ustawy, skoro za miesiąc grudzień 2018 r. prawo do zasiłku chorobowego zostało ustalone dopiero decyzją z 15 marca 2019 r. (za okres od 23 listopada 2018r. do 12 grudnia 2018 r.) i decyzją z 2 kwietnia 2019 r. (za okres od 13 grudnia 2018 r. do 26 grudnia 2018 r.). Uwzględniając zasady przyznawania zasiłku chorobowego określone w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dopiero najwcześniej w dacie wydania decyzji ustalającej prawo do zasiłku chorobowego (bo do wypłaty zasiłku chorobowego w wykonaniu ww. decyzji doszło odpowiednio 8 kwietnia 2019 r. i 11 kwietnia 2019 r.) można skutecznie twierdzić, że strona uzyskała takie świadczenie.

Nie sposób przyjąć, jak chcą tego organy, że O.N. uzyskała dochód w postaci zasiłku chorobowego na podstawie decyzji wydanych w marcu i kwietniu 2019 r., bo musiałoby to oznaczać, że inne - niż wydanie decyzji ustalającej prawo do ww. świadczenia - zdarzenia powodować powinny uzyskanie zasiłku chorobowego, tj. wystawienie zaświadczenia lekarskiego, złożenie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku chorobowego, a może już wystąpienie niezdolności do pracy. Zresztą odnośnie dochodu uzyskanego z zasiłku chorobowego w listopadzie 2018 r. organy powołały się również na datę wydania decyzji z 19 listopada 2018 r., mocą której przyznano stronie ten zasiłek na okres od 1 do 22 listopada 2018 r., nie zaś na inne zdarzenia faktyczne czy prawne poprzedzające wydanie tej decyzji.

Trzeba w tym miejscu ponownie odwołać się do regulacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dotyczących instytucji "uzyskania dochodu". Otóż, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela (zob. np. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3162/18, lex nr 2799454 i tam powołane wyroki NSA z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2968/17 i z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 668/17), istotą przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest "uzyskiwanie dochodu", nie zaś sam fakt zatrudnienia, a warunkiem jego zastosowania jest ponadto warunek tożsamości dochodu "uzyskanego" z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego. Ustawodawca zakłada bowiem doliczenie wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego. Zatem, przyjęta przez ustawodawcę zasada kontynuacji eliminuje możliwość powiększenia dochodu o dochód uzyskany w przypadku, gdy nie jest on już uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia. Intencją ustawodawcy przy obliczaniu wysokości dochodu na potrzeby uzyskania świadczenia wychowawczego było ustalenie dochodów rodziny odpowiadających faktycznej ich wysokości w okresie, na jaki przyznawane jest świadczenie, choć na podstawie danych z poprzedniego roku. Stąd przewidziano możliwość doliczania "dochodu uzyskanego" i odliczania "dochodu utraconego" tak, by faktycznie obliczony dochód odzwierciedlał aktualną sytuację dochodową rodziny (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/rz 726/19, lex nr 2727179).

W niniejszej sprawie za dochód, który w świetle art. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy, spowodował wznowienie postępowania uznany został przez organy administracji dochód z tytułu zasiłku chorobowego za listopad 2018 r. Organy przyjęły bowiem, że dochód ten był nadal uzyskiwany w grudniu 2018 r. i kolejnych miesiącach 2019 r. Niemniej – w świetle przywołanych wyżej regulacji prawnych – taka prawnomaterialna oceny okoliczności faktycznych tej sprawy jest niewłaściwa. W ocenie Sądu bowiem, nie można uznać, że O.N. w grudniu 2018 r. uzyskała zasiłek chorobowy, skoro ani decyzja ustalająca prawo do tego świadczenia i jego wysokość, ani wypłata zasiłku chorobowego za ten okres nie nastąpiła w grudniu 2018 r. (a dopiero w kwietniu 2019 r.). Zatem w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji w kontrolowanej sprawie, nawet gdyby organ ten miał wiedzę o przyznaniu skarżącej zasiłku chorobowego za listopad 2018 r., to nie mógł wydać decyzji zawierającej inne rozstrzygnięcie niż takie, jak w decyzji wydanej 19 grudnia 2018 r., skoro w sprawie nie doszło do uzyskania dochodu mającego wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy, a tylko taka okoliczność – jako istotna i nieznana organowi w dacie wydania ww. decyzji - mogła uzasadniać wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dochód uzyskany za listopad 2018 r. przez skarżącą w postaci zasiłku chorobowego - jako istotna dla sprawy nowa okoliczność - mógłby rzutować na sytuację dochodową rodziny skarżącej, gdyby był on uzyskiwany w dalszym ciągu tj. w grudniu 2018 r. i w kolejnych miesiącach 2019 r., tj. w okresie, na jaki ustalone było prawo do świadczeń, a występowania takich okoliczności w sprawie organy nie udowodniły.

W konsekwencji wadliwie organ pierwszej instancji zastosował art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając decyzję z 19 grudnia 2018 r. i ponownie merytorycznie rozpoznając sprawę, a utrzymanie tej decyzji w mocy przez organ drugiej instancji nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi, podnieść należy, że powyższe rozważania odpowiadają na te zarzuty skarżącej, które dotyczą prawidłowości uwzględnienia zasiłku chorobowego w ustaleniu wysokości dochodu rodziny skarżącej za grudzień 2018 r. Ocena prawidłowości obliczenia dochodu z punktu widzenia zasadności przyznania świadczenia wychowawczego na poszczególne miesiące w kontekście powodów uchylenia decyzji obu instancji jest przedwczesna, skoro zdaniem Sądu, ustalony stan faktyczny w sprawie nie uprawniał organu pierwszej instancji do wznowienia postępowania. Z kolei w kwestii zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania wznowieniowego należy wyjaśnić, że z akt administracyjnych sprawy wynika (k. 43 akt adm.), iż strona została zawiadomiona o wszczęciu tego postępowania poprzez doręczenie jej postanowienia z 23 lipca 2019 r. o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją z 19 grudnia 2018 r. Przesyłkę odebrał J.N. w dniu 2 sierpnia 2019 r. Z akt administracyjnych sprawy, w tym z treści wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, nie wynika, aby syn skarżącej legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zastosuje się do powyższej oceny prawnej i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, rozważając w szczególności zasadność weryfikacji decyzji z dnia 19 grudnia 2018 r. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 k.p.a.