Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 713/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 16, art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1610
law: Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
article: art.115a
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 ust. 1, art. 66 ust. 2, art. 178 ust. 1, art. 190 ust.1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. Komendant Miejski Policji w S. (dalej : "organ I instancji"), powołując się na art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), określana dalej także jako "ustawa o szczególnych rozwiązaniach ..." lub "ustawa nowelizująca", odmówił asp. szt. w stanie spoczynku J. W. (dalej: wnioskodawca) wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem [...] lutego 1996 r. O wypłatę wyrównania do wysokości 1/21 miesięcznego uposażenia za każdy dzień niewykorzystanego urlopu, wnioskodawca wystąpił wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15.

Zdaniem organu I instancji, nadane przez art. 9 ww. ustawy nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji, ustanawiające mnożnik, według którego nalicza się ekwiwalent za niewykorzystany urlop na 1/21, zamiast 1/30 miesięcznego wynagrodzenia, stanowiące wykonanie wskazanego wyroku TK. stosuje się do spraw ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. W związku z tym, iż wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji z dniem 19 lutego 1996 r., wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego do wysokości mnożnika 1/21 mu nie przysługuje.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją wnioskodawca wniósł odwołanie, w którym zakwestionował trafność i konstytucyjność zawartego w niej rozstrzygnięcia i wniósł o jej uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie mu wnioskowanego wyrównania.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji

w S. (dalej : "organ II instancji") działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej : "K.p.a.", decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę wydanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach ... Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy wprowadzono nowe brzmienie art. 115a ustawy o Policji wskazując, iż ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku.

Powyższa zmiana zasad obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w którym TK orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Jak wskazał Trybunał, prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego nabywane jest w sytuacji zwolnienia ze służby. Celem ekwiwalentu jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi Policji faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów. Na skutek okoliczności niezależnych od funkcjonariusza może dojść do sytuacji, w której nie zdołał on wykorzystać urlopu przed ustaniem stosunku służbowego. Wówczas jedyną formą rekompensaty za niewykorzystany urlop jest przewidziany przez ustawodawcę ekwiwalent pieniężny. Trybunał Konstytucyjny uznał, że ekwiwalent będący substytutem niewykorzystanego urlopu powinien odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Określony w art. 115a ustawy o Policji sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego powodował, że policjanci za każdy dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego otrzymywali około 73% dziennego uposażenia, czego - w ocenie Trybunału - nie można nazwać rekompensatą ekwiwalentną. Trybunał nie odroczył jednak utraty mocy obowiązującej ww. przepisu, a zatem w zakresie w jakim określa on ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia utracił on moc obowiązującą z dniem ogłoszenia wyroku TK, tj. od 6 listopada 2018 r.

Do kwestii stosowania w praktyce przepisu art. 115a ustawy o Policji odnosi się art. 9 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., tj. według mnożnika 1/30. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za 2018 rok określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.

Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, nie przyznał byłemu funkcjonariuszowi żądanego wyrównania ekwiwalentu w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji z dniem [...] lutego 1996 r.

Końcowo organ II instancji wyjaśnił, iż kwestia wypłaty ewentualnych ustawowych odsetek, nie jest sprawą administracyjną, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej. Rozpoznanie sprawy o odsetki od określonych świadczeń, w przypadku ich przyznania, nie może nastąpić poprzez wydanie decyzji administracyjnej, natomiast dochodzenie omawianych roszczeń możliwe jest na drodze cywilnoprawnej (uchwała NSA z dnia 5 marca 2001 r., sygn. akt OPS 17/00).

Na decyzję Komendanta Policji J. W. (dalej: "Skarżący") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając organom obu instancji naruszenie art. 190 ust. 4 oraz art. 66 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy o Policji w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 i przez to pozbawienie go należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z argumentacją zaskarżonej decyzji. Podnosi, iż jego wniosek o wyrównanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop pozostawał w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. w sprawie sygn. akt K 7/15, który - jego zdaniem- wyeliminował z obrotu prawnego fragment art.115a ustawy o Policji, w części określającej wymiar 1/30 miesięcznego uposażenia jako stanowiący ekwiwalent za niewykorzystany za urlop. Podkreślił, że skoro orzeczenia TK o niezgodności przepisu z Konstytucją mają, co do zasady, skutek wsteczny (ex tunc), to oznacza, że w zakresie stosowania prawa wyrok Trybunału odnosi skutek retroaktywny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczenia TK.

Na poparcie swego stanowiska Skarżący wskazał na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, z którego wynika, że odmowa wypłacenia mu wnioskowanego wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest niekonstytucyjna.

W odpowiedzi na skargę Komendant Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, nie sposób zgodzić się ze Skarżącym, iż wskazana czynność materialno-techniczna wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, została dokonana w oparciu o przepis art. 115a ustawy o Policji, który wszedł w życie już po zwolnieniu Skarżącego ze służby. Funkcjonariuszowi został wypłacony ekwiwalent pieniężny zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami, tj. w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji stanowiący, że policjant zwolniony ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 i art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 3-6 oraz ust. 3 otrzymuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy nie wykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe. Treść powyższego przepisu nie była objęta badaniem zgodności z Konstytucją, a zatem nie sposób przypisać organowi działań niezgodnych z ustawą zasadniczą. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/15 pozbawił domniemania konstytucyjności normy prawnej zawartej w art. 115a ustawy o Policji, a zatem, skoro nie była to podstawa do wypłaty ekwiwalentu, to powoływanie się przez Skarżącego na nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu nie może być skuteczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.), w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Komendanta Policji, utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w S. odmawiającą Skarżącemu wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz urlop dodatkowy do wysokości wskazanej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt K 7/15, tj. 1/21 uposażenia miesięcznego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 1996 r. W związku ze zwolnieniem funkcjonariuszowi został wypłacony ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy wyliczony na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 114 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

Z treści zaskarżonych decyzji nie wynika w jakiej kwocie i wg jakich zasad wypłacono Skarżącemu ekwiwalent za niewykorzystany urlop, jednakże w treści tych aktów nie zostało zakwestionowane stanowisko Skarżącego, iż ekwiwalent ten został mu wypłacony według tych samych zasad, które zakwestionował Trybunał Konstytucyjny.

Z tego względu po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 30 października 2018 r. wyroku w sprawie K 7/15, Skarżący wnioskiem z dnia 15 listopada 2018 r. zwrócił się o wyrównanie mu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, według zasad wskazanych w powyższym wyroku.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy organ, wydając zaskarżoną decyzję zastosował się do treści i skutków powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Wprawdzie w 1996 r., kiedy Skarżącemu po zwolnieniu ze służby wypłacono ekwiwalent za niewykorzystany urlop (co w świetle treści decyzji obu instancji jak również odpowiedzi na skargę jest niesporne) nie obowiązywał jeszcze art. 115a ustawy o Policji, w zakwestionowanym przez Trybunał brzmieniu.

Przepis ten, będący przedmiotem oceny konstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny, został wprowadzony ustawą z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o Policji ... (Dz. U. z 2001 r. Nr 100 poz. 1084). Przytoczone wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do treści tego właśnie przepisu, przewidującego, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop nalicza się przy zastosowaniu 1/30 należnego uposażenia miesięcznego.

W ocenie Sądu, należy mieć na uwadze przesłanki i argumenty prawne, którymi posłużył się Trybunał wydając orzeczenie w sprawie K 7/15.

Stwierdzono w nim, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. Stosownie do art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Pracownik zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem.

Ekwiwalent pieniężny, będący substytutem niewykorzystanego urlopu powinien odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany jeden dzień urlopu powinien odpowiadać wynagrodzeniu za 1 dzień roboczy.

Wypłacenie tego ekwiwalentu w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.

Skutkiem ww. wyroku była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji

w Dzienniku Ustaw) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W momencie opublikowania wyroku Trybunału zostaje obalone domniemanie konstytucyjności normy prawnej, której dotyczy orzeczenie, a skutek uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od momentu jego wejścia w życie. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, co w niniejszej sprawie skutkuje tym, że współczynnik ułamkowy 1/30, podczas gdy ilość dni roboczych w miesiącu jest niższa niż 30 dni, zaniża policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

Na skutek wyroku TK wymiar ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został zmieniony. Od dnia 1 października 2020 r., na mocy art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej, art. 115a stanowi, że: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednakże w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, ustawodawca ustanowił, iż przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.

Dokonując wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach .. (dalej także określonej jako : "ustawa nowelizująca"), w oparciu o które podjęta została zaskarżona decyzja, Sąd doszedł do przekonania, że mamy w tym przypadku do czynienia z wtórną niekonstytucyjnością normy odkodowanej z obu tych przepisów, która polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Innymi słowy, wystąpiła wtórna niekonstytucyjność bowiem pomimo zmiany stanu prawnego nowa norma nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Nie może budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, niekonstytucyjność normy wywodzonej z kontrolowanego art. 115a ustawy o Policji, odnosi się nadal do normy, jaką należy zrekonstruować z treści obowiązującego aktualnie art. 115a tej ustawy (w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej.

Art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowi przepis przejściowy, co oznacza, że nie może być stosowany autonomicznie, z wyłączeniem art. 115a ustawy o Policji. Nie jest więc możliwa jego wykładnia bez odniesienia się do art. 115a ustawy o Policji. Skoro ustawodawca na mocy art. 9 ust. 1 zd. 2 ustawy nowelizującej przywrócił zastosowanie art. 115a w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., to tym samym ponownie wprowadził do porządku prawnego przepis prawa materialnego którego konstytucyjność Trybunał Konstytucyjny zakwestionował.

Wystąpiła zatem sytuacja, w której norma prawna w wyniku kontroli konstytucyjności dokonanej przez Trybunał została uznana za niekonstytucyjną,

a pomimo to ponownie powtórzono ją w procesie stanowienia prawa.

W ocenie Sądu, nie można zaakceptować jako realizującego skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego unormowania art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, który w odniesieniu do przysługującego funkcjonariuszowi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. nakazuje stosować niekonstytucyjne zasady określone w poprzednio obowiązującym art. 115a ustawy o Policji, przy zastosowaniu zaniżonego przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia, zamiast prawidłowego wynoszącego 1/21, odpowiadającego wynagrodzeniu za jeden dzień roboczy.

Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności danej normy prawa ma istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania przepisów (norm) o tożsamej bądź analogicznej treści. Podkreślić należy, że z mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że sądy mogą odmówić zastosowania wynikającej z przepisu normy prawnej sprzecznej w sposób oczywisty z Konstytucją. Oczywista niekonstytucyjność występuje zwłaszcza w przypadku gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału. Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy do czynienia również, wtedy gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku niezgodności, stwarzając tylko pozory restytucji konstytucyjności.

Podkreślenia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym orzeczeniu wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą, świadczeniem ekwiwalentnym za niewykorzystany dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Tym samym przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych. W przedmiotowej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, czyli prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które jak to podkreślono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mają charakter bezwarunkowy.

Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że wyinterpretowana przez organy z art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej norma prawna, która wobec należnego policjantom ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. nakazuje stosować zaniżony przelicznik 1/30, jest w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, oczywiście niekonstytucyjna i jako taka nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dodać tylko należy, że unormowanie art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej narusza nie tylko zasadę mocy wiążącej ostatecznych wyroków TK, lecz również zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, stosownie do art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Do jej istoty należy bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów charakteryzujących się podobnymi cechami prawnie istotnymi, znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania tych podmiotów. Przepis ten faktycznie różnicuje sytuację prawną funkcjonariuszy poprzez wskazanie dwóch wymiarów mnożnika ułamkowego należnego im ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, w tym jednego nieodpowiadającego standardom konstytucyjnym.

Należy podzielić przy tym wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym, niezgodność przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przez sąd zastosowania norm niekonstytucyjnych. W takich oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, aby sądy uruchamiały procedurę kolejnych pytań prawnych (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2466/19 publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Końcowo przypomnieć należy, iż w treści wydanej w niniejszej sprawie decyzji nie zawarto ustaleń w jakiej wysokości i według jakich zasad naliczono i wypłacono Skarżącemu sporny ekwiwalent. Argument, iż przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do art. 115a ustawy o Policji, który w 1996 r., kiedy Skarżący zakończył służbę w Policji, nie obowiązywał, a zatem wyrok ten nie może odnosić się do Skarżącego pojawił się dopiero w odpowiedzi na skargę. W treści decyzji organów obu instancji brak jest ustaleń co do stanu faktycznego w zakresie przysługujących Skarżącemu a niewykorzystanych dni urlopu oraz wypłaconego mu z tego tytułu ekwiwalentu pieniężnego oraz oceny prawnej odnoszącej się do stanu prawnego obowiązującego w 1996 r., kiedy Skarżący zakończył swą służbę w Policji. Okoliczności te same w sobie przemawiają za uchyleniem zaskarżonych decyzji organów obu instancji, jako wydanych z naruszeniem art. 7 w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zważywszy, iż w ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi się do nie do samego przepisu w jego konkretnej formie redakcyjnej lecz do zakodowanej w nim normy, według której wypłacano policjantom ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy a nadto, że ustawa o Policji nie zawiera normy przewidującej przedawnienie w dochodzeniu roszczeń policjantów z tego tytułu, Sąd uznał, że stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w motywach wyroku w sprawie K 7/15, stwierdzające o niezgodności z konstytucją określania wymiaru urlopu w dniach kalendarzowych a nie roboczych, co ma wpływ na wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego, może znajdować również zastosowanie wobec Skarżącego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ zastosuje się do oceny prawnej wynikającej z rozważań Sądu, zgodnie z którą art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie może stanowić przeszkody do zastosowania w sprawie normy wynikającej z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r., co oznacza, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego, odpowiadającego przelicznikowi 1/21.