Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 3/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 3 pkt 36, art. 75 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 171 poz 1225
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Okręgowej Spółdzielni [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia opłaty za pobranie i badanie środka spożywczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca upoważnieni pracownicy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, w ramach urzędowej kontroli, pobrali w sklepie "Ż" przy ul. [...] próbkę twarogu luksusowego półtłustego M, wyprodukowanego w Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej, zwierającego na etykiecie informację, iż nie zawiera on środków konserwujących. Przeprowadzone w dniach [...] czerwca 2010 r. w akredytowanym laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej badanie pobranej próbki twarogu wykazało min. zawartość benzoesanu sodu w ilości 27,3 (+/_ 4,07 ) mg/kg. W omówieniu wyników badań wskazano, iż badana próbka twarogu ze względu na obecność konserwantu ( benzoesanu sodu ) jest środkiem spożywczym niezgodnym z wymaganiami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych (Dz. U. Nr 177, póz. 1094 ze zm.) oraz art. 46 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia ( Dz. U. Nr 171, póz. 1225 ze zm.)

W toku wszczętego z urzędu postępowania Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, pouczona o prawach strony, nie zajęła stanowiska.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny obciążył Okręgową Spółdzielnię Mleczarską opłatą za badania próbki twarogu pobranej do badań dnia [...] czerwca 2010 r. w sklepie spożywczym "Ż" przy ul. [...]. Opłata została ustalona w kwocie 297 zł, w tym 15 zł za pobranie próbki, 60 zł za czynności związane z kontrolą sanitarną oraz 222 zł za wykonane badania laboratoryjne.

W uzasadnieniu organ, przedstawiając okoliczności i wyniki przeprowadzonej kontroli, powołał się na treść art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, póz. 1225 ze zm.), w myśl którego podmioty działające na rynku spożywczym, podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. Wskazał, iż wyniki badań laboratoryjnych pobranej w ramach urzędowej kontroli żywności w dniu [...] czerwca 2010 r. próbki produktu o wskazanej wyżej nazwie wykazały niedozwoloną obecność benzoesanu sodu. Zbadany środek spożywczy okazał się zatem niezgodny z wymaganiami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych (Dz. U. Nr 177, póz. 1094 ze zm.), co zgodnie z przepisem art. 75 ust. 1 pkt 1 i 2 , ust. 2 i 3 powołanej na wstępie ustawy, uzasadniało obciążenie jego producenta opłatami za wykonane badania.

W złożonym odwołaniu Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska zarzucała, iż decyzja organu l instancji pozbawiona jest podstaw faktycznych i prawnych. Nie kwestionując, wynikających z powołanych przez organ przepisów, zasad obciążania opłatami za wykonane badania w przypadku stwierdzenia niezgodności wywodziła, iż poddana badaniom próbka twarogu spełniała normy określone w przepisach prawa. Wskazywała, iż zgodnie z § 28 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie substancji dodatkowych (Dz. U. Nr 177, póz. 1094 ze zm.) substancji, o których mowa w ust. 2, z wyjątkami określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia nie stosuje się m.in. do fermentowanych przetworów mlecznych zawierających żywe kultury bakterii, niearomatyzowanych i bez dodatków smakowych. Natomiast zgodnie z § 29 tego rozporządzenia środki spożywcze, do których wolno stosować ograniczoną liczbę dozwolonych substancji dodatkowych wymienionych w tabeli 1,' określa tabela 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia. Zdaniem spółdzielni, w przedmiotowej sprawie organ l instancji nie mógł zastosować wskazanych uregulowań, a to ze względu na treść przypisu 1) do tabeli nr 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r., dotyczącego m.in. pozycji "kwas benzoesowy - Ba" stanowiącego, iż kwas benzoesowy może być obecny w niektórych produktach fermentowanych, co jest rezultatem procesów fermentacji wynikających z dobrej praktyki produkcyjnej. Nadto, jak wynika z tabeli nr 4 do cytowanego rozporządzenia, pod tytułem "środki spożywcze, do których mogą być stosowane sorbiniany, benzoesany i para-hydrobenzoesany określane w tabeli nr 3, w pozycji nr 26 widnieją "sery niedojrzewające". Powyższe przepisy w sposób niewątpliwy wskazują, zdaniem Spółdzielni, na błędne stanowisko Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Spółdzielnia powoływała się także na sporządzoną na jej zlecenie opinię prof. dr hab. inż. A.K. dotyczącą możliwości występowania kwasu benzoesowego lub jego soli w mlecznych produktach fermentowanych - znaną organom z wcześniejszej sprawy - stwierdzającą, iż serki twarogowe są produktami mlecznymi, w produkcji których stosuje się proces ukwaszania mleka przez szczepionki mleczarskie, powodujące gromadzenie się kwasu benzoesowego w produkcie. Podnosiła, iż z powołanej opinii wynika także, że stwierdzona w badanym produkcie Spółdzielni zawartość kwasu benzoesowego pozostawała na niskim poziomie sugerującym, iż mógł powstać podczas fermentacji mlekowej, a nie był dodawany w celu konserwacji produktu. Jego stwierdzona ilość nie zapewniała bowiem konserwowania produktu przez rozwojem drożdży i pleśni.

Nadto powołując się na pozostawanie w toku przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sprawy z jej skargi na decyzję wydana w sprawie o podobnym przedmiocie Spółdzielnia wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia analogicznej sprawy przez sąd.

Odnosząc się do tego wniosku postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny odmówił zawieszenia postępowania w sprawie, zaś decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz przywołał treść przepisów art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, jak też przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności ( Dz.U Nr 78, póz. 656 ) stwierdzając, iż w ich świetle zasadność i wysokość wymierzonych opłat nie budzi wątpliwości. Odnosząc się zaś do argumentacji podniesionej w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, iż w tabeli nr 4 wyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia wskazującej środki spożywcze, do których mogą być stosowane sorbiniany, benzoesany i para-hydroksybenzoesany określone w tabeli nr 3, w pozycji 26 wskazane są "sery niedojrzewające", a do takich należy kwestionowany twaróg, jednakże dopuszczone do stosowania w nich są jedynie sorbiniany w ilości 1000 mg/kg (kolumna 3), a nie - jak wskazuje strona - benzoesany. Jeżeli chodzi o treść przypisu 1) pod tabelą nr 3 załącznika nr 4 do powyższego rozporządzenia, wskazującego, że kwas bezsensowy może być obecny w niektórych środkach spożywczych fermentowanych, co jest rezultatem procesów fermentacji wynikających z dobrej praktyki produkcyjnej, organ II instancji wywiódł, że obecność niewielkich ilości kwasu bezsensowego może być spowodowana użyciem dodatków smakowych typu wsad owocowy, ponieważ np. kwas benzoesowy występuje jako naturalny składnik w cynamonie, żurawinie, borówkach czy jabłkach. Podkreślił, iż powołany przypis dotyczy obecności kwasu benzoesowego, zaś badana próbka wykazała obecność benzoesanu sodu. Wskazał nadto, iż w wyniku oceny dokonanej przez Zespół Ekspertów z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny, benzoesan sodu nie jest dopuszczony do stosowania w produkcji serów niedojrzewających, co wynika z przytoczonych regulacji rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych. Zapisy tego rozporządzenia są zgodne z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 95/2/WE z dnia 20 lutego 1995 r. w sprawie dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące (Dz. Urz. WE L 61 z 18.03.1995 r., str. 1). Wyżej wymieniona substancja konserwująca stosowana pojedynczo może być dodawana, zgodnie z powyższym rozporządzeniem Ministra Zdrowia, jedynie do określonych środków spożywczych w dawkach 150 - 2000 mg/kg, do których badany środek nie należy. Wprawdzie stwierdzona w badanej próbce ilość bezoensanu sodu wydaje się być niewystarczająca dla uzyskania efektu technologicznego jakim jest chemiczne utrwalenie produktu, to jego obecność w twarogu dyskwalifikuje go, gdyż nie odpowiada on wymaganiom krajowego ustawodawstwa żywnościowego. Odnosząc się do przedstawionej opinii dotyczącej możliwości występowania kwasu benzoesowego lub jego soli w mlecznych produktach fermentowanych organ zaznaczył, iż nie posiada w swoich kompetencjach możliwości opiniowania badań przeprowadzanych przez naukowców, czy też powstałej na ich podstawie literatury celem uwzględnienia ich w interpretacji i stosowaniu przepisów prawa.

Na powyższą decyzję Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. domagając się uchylenia jej i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. W uzasadnieniu ponowiła zasadniczo zarzuty podnoszone już w odwołaniu od decyzji organu l instancji. Zdaniem strony skarżącej, przedmiotowa próbka została wyprodukowana i spełniała normy określone w przepisach. Zgodnie z § 28 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie substancji dodatkowych (Dz. U. Nr 177, póz. 1094) substancji dodatkowych o których mowa w ust. 2, z wyjątkami określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia, nie stosuje się m.in. do: fermentowanych przetworów mlecznych zawierających żywe kultury bakterii, nie aromatyzowanych i bez dodatków smakowych. Natomiast zgodnie z § 29 tego rozporządzenia środki spożywcze do których wolno stosować ograniczoną liczbę dozwolonych substancji dodatkowych wymienionych w tabeli 1, określa tabela 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia. Zdaniem strony skarżącej, organ nie mógł ich stosować w przedmiotowej sprawie, bowiem zgodnie z treścią przypisu 1) pod tabelą nr 3 załącznika nr 4 do powołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia kwas benzoesowy - Ba może być obecny w niektórych produktach fermentowanych jako rezultat procesów fermentacji wynikających z dobrej praktyki produkcyjnej, co potwierdza załączona do odwołania opinia i zlecone wyniki badań. Zdaniem strony jedynie opinia biegłego z dziedziny technologii żywienia na okoliczność procesów fermentacji zachodzących w trakcie produkcji badanego sera może wyjaśnić powstały w sprawie problem. Skarżąca nadto akcentowała, iż z tabeli nr 4 do cytowanego powyżej rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie substancji dodatkowych, pod tytułem "Środki spożywcze, do których mogą być stosowane sorbiniany, benzoesany i para-hydroksybenzoesany określane w tabeli nr 3", wynika że w pozycji nr 26 wskazane są "sery niedojrzewające". Powołując się na opinię prof. A.K. dołączoną do akt sprawy ponownie wywodziła, iż stwierdzona w produkcie zawartość kwasu benzoesowego na poziomie mniejszym niż 30mg/1000g produktu układa się na niskim poziomie sugerującym, że związek ten powstał podczas fermentacji mlekowej przez stosowane zakwasy mleczarskie, a nie był dodawany w celu konserwowania produktu. Stwierdzony poziom kwasu benzoesowego nie zapewnia bowiem konserwowania produktu przed rozwojem drożdży i pleśni, gdy do tych celów należy stosować stężenia na poziomie 1-2 g tego związku na 1 kg produktu. Tym samym przedstawiona przez stronę opinia potwierdza jej stanowisko i konieczność przeprowadzenia przez Sąd wnioskowanej opinii, tym bardziej, że jak wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, nie ma on możliwości opiniowania przeprowadzonych badań własnych naukowców. Wywodziła, iż chcąc wyjaśnić sprawę pochodzenia benzoesanu sodu w kwestionowanym produkcie zleciła przeprowadzenie badania laboratoryjnego w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej dwóch różnych serów twarogowych. Sery do tych badań wyprodukowano pod szczególnym nadzorem technologicznym. Wyniki badań potwierdziły obecność benzoesanu sodu, co jednoznacznie wskazuje, że powstaje on w efekcie procesu fermentacji. Nadto ustosunkowując się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji strona zauważyła, że w tabeli nr 3 nie ma pozycji nr 26. Taka pozycja jest natomiast w tabeli nr 4. Inspektor Sanitarny nie ustosunkował się w ogóle do dopisku znajdującego się pod tabelą nr 3 stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 września 2008 r. wskazującego na możliwość obecności benzoesanu sodu w produktach fermentowanych, jako rezultat procesów fermentacyjnych wynikających z dobrych praktyk produkcyjnych. Natomiast dywagacje Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego na którą powołuje się organ, są całkowicie chybione i bezprzedmiotowe, ponieważ jest oczywiste, że ilość benzoesanu sodu w badanym serze nie stanowi ilości konserwującej ten produkt i nie jest dodawana dla uzyskania efektu technologicznego.

Wskazała też skarżąca, iż w identycznej sprawie o sygnaturze II SA/Go 529/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny wprawdzie oddalił skargę, ale było to wynikiem nierozważenia zależności istniejących między kwasem benzoesowym a benzoesanem sodu, co z uwagi na brak specjalistycznej wiedzy chemicznej doprowadziło go do błędnych wniosków. Wywodził, iż w celu oznaczenia benzoesanu sądu w produkcie oznacza - metodą chromatografii - się kwas benzoesowy i przelicza go na jego sole m.in. benzoesan sodu.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska. Nadto pełnomocnik skarżącej, precyzując wywody skargi wskazał, iż zawarty w niej wniosek dowodowy dotyczy jedynie uzupełnienia akt administracyjnych o, znaną organom orzekającym w sprawie, opinię prof. K., na którą strona powoływała się w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Sądowoadministracyjna kontrola, sprawowana w oparciu o kryterium legalności w zakresie wywołanym zarzutami skargi jak i określonym przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r., Nr 162, póz. 1270 ze zm. dalej jako: ppsa ) wykazała, iż badana decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do usunięcia z obrotu prawnego stosownie do przepisu art. 145 § 1 ppsa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, póz. 1225 ze zm.), w myśl którego podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, a także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz. U. Nr 78, póz. 656).

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostawały, wynikające z powołanego przepisu, zasady obciążania podmiotów działających na rynku spożywczym powyżej wskazanymi opłatami w przypadku stwierdzenia w wyniku urzędowej kontroli niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. Kwestią zasadniczą pozostawało natomiast rozstrzygnięcie czy stwierdzona - w wyniku badań laboratoryjnych przeprowadzonych w ramach urzędowej kontroli - obecność benzoesanu sodu w badanej próbce środka spożywczego tj. twarogu luksusowego półtłustego "M" mogła zostać uznana za dopuszczalną w świetle obowiązujących przepisów prawa.

W związku z takim zagadnieniem spornym wskazać należy, iż stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 36 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia za substancję dodatkową uważa się dodatek do żywności w rozumieniu art. 3 ust. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. UE L 354 z 31.12.2008, str. 16). Wskazany przepis stanowi, iż "dodatek do żywności" oznacza każdą substancję, która w normalnych warunkach ani nie jest spożywana sama jako żywność, ani nie jest stosowana jako charakterystyczny składnik żywności, bez względu na swoją ewentualną wartość odżywczą, której celowe dodanie, ze względów technologicznych, do żywności w trakcie jej produkcji, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, przewozu lub przechowywania powoduje, lub można spodziewać się zasadnie, że powoduje, iż substancja ta lub jej produkty pochodne stają się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem tej żywności. Z kolei kategorie dozwolonych substancji dodatkowych, innych niż substancje słodzące i barwniki, określa § 26 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2008 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych ( Dz. U. Nr 177, póz. 1094). W myśl powołanego rozporządzenia zostały do nich zaliczone m.in. substancje konserwujące (konserwanty) tj. substancje przedłużające trwałość środków spożywczych poprzez zabezpieczenie ich przed rozkładem spowodowanym przez drobnoustroje. Zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia dozwolone substancje dodatkowe mogą być obecne w wymienionych w tym przepisie środkach spożywczych, z wyjątkiem jednak środków spożywczych określonych w § 28 ust. 3 i w § 29. Tym samym substancji o których mowa w ust. 2 § 28 - z wyjątkami określonymi w zał. nr 4 do rozporządzenia - nie stosuje się m.in. do fermentowanych produktów mlecznych zawierających żywe kultury bakterii, niearomatyzowanych i bez dodatków. Stosownie zaś do § 30 ust. 1 rozporządzenia sorbiniany, benzoesany i para-hydroksybenzoesany warunkowo dozwolone do stosowania w żywności określa tabela nr 3 załącznika nr 4. Tabela ta zatytułowana jest: "Sorbiniany, benzoesany i para-hydroksybenzoesany warunkowo dozwolone do stosowania w żywności". Pod pozycją 2 w tabeli wymieniony został m. kwas benzoesowy ( E 210 ), benzoesan sodu ( E 211), benzoesan potasu ( E 212 ) i benzoesan wapnia ( E 213 ) tj. kwas i jego sole którym to substancjom przypisany został wspólny symbol Ba. Przy tym symbolu dodany został przez prawodawcę przypis 1) . Zgodnie w tym przypisem "kwas benzoesowy może być obecny w niektórych produktach fermentowanych, co jest rezultatem procesów fermentacji wynikających z dobrej praktyki produkcyjnej". Z kolei ust. 2 § 30 rozporządzenia stanowi, iż środki spożywcze do których mogą być stosowane sorbiniany, benzoesany i para-hydroksybenzoesany określone w tabeli nr 3 określa tabela nr 4 załącznika nr 4 . Pod pozycją 26 tabeli nr 4 wymienione zostały sery niedojrzewające. Jak wynika z tej tabeli dla tego typu serów ( do których niewątpliwie zalicza się ser z którego pobrano próbkę ) dopuszczalne jest jedynie stosowanie sorbinianów ( Są ), zaś wykluczone benzoesanów ( Ba )

W oparciu o przywołaną powyżej treść przypisu 1) zarówno w odwołaniu jak i w skardze strona skarżąca formułowała tezę, iż stwierdzona zawartość benzoesanu sodu w poddanym badaniu jej wyrobie mleczarskim nie jest wynikiem zastosowania tego środka, ale jego obecność jest rezultatem procesów fermentacji wynikających z dobrej praktyki produkcyjnej. Tezę tę skarżąca opierała w szczególności na uzyskanej przez siebie opinii specjalisty z Wydziału Nauk o Żywności Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego - prof. A.K..

W ocenie Sądu jednakże nie można - w świetle omówionego stanu prawnego - w oparciu o wskazany przypis 1) i powołaną opinię przyjąć, iż stwierdzona obecność benzoesanu sodu w poddanym badaniu produkcie mleczarskim skarżącej pozostaje w zgodzie z przepisami prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wprawdzie z tabeli nr 3 załącznika nr 4 wynika, iż pod pojęciem benzoesany rozumieć należy zarówno kwas benzoesowy (E 210), jak i benzoesan sodu (E 211), benzoesan potasu (E 212) oraz benzoesan wapnia (E 213) tj. jego sole oznaczone wspólnym symbolem Ba. Jednakże zastrzeżenie zawarte w treści przypisu 1) odnosi się wyraźnie i wyłącznie do kwasu benzoesowego (oznaczonego symbolem E 210), a nie jego soli, w tym soli sodowej oznaczonej symbolem E 211. Treść omawianego przypisu wskazuje bowiem, iż prawodawca mimo włączenia - w tabeli nr 3 - kwasu benzoesowego do grupy benzoesanów różnicuje obie wskazane substancje. Tym samym jedynie obecność kwasu benzoesowego (a nie benzoesanu sodu) w niektórych produktach fermentowanych może być uznana - w świetle przepisów rozporządzenia - za wynik procesów fermentacyjnych wynikających z dobrej praktyki produkcyjnej. Nadto, jak już wskazano powyżej, z analizy § 30 ust. 2 i tabeli nr 4 załącznika nr 4 do rozporządzenia wynika, iż wykluczone jest stosowanie benzoesanów ( Ba ) do serów niedojrzewających.

Podkreślenia wymaga, iż ani w postępowaniu administracyjnym ani w skardze strona skarżąca nie zakwestionowała wyniku badań laboratoryjnych jak też zastosowanej metody badawczej w oparciu o którą je przeprowadzono. Uzyskane wyniki wykazały, iż badana próbka twarogu zawierała benzoesan sodu. Z powyższego wynika więc, że w świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzona zawartość benzoesanu sodu w badanej próbce sera twarogowego nie mogła zostać uznana za dopuszczalną. Tym samym prawidłowe pozostawało w tym zakresie stanowisko organów orzekających w sprawie. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów, na podstawie których ustalono opłatę za badania kwestionowanej próbki twarogu luksusowego półtłustego "M". Tym samym brak było podstaw do uznania za uzasadniony zarzutu niewłaściwego zastosowania przez organy art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności.

Na treść powyższego stanowiska nie mogła wpłynąć opinia specjalisty z zakresu technologii żywienia, na którą powoływała się strona skarżąca w odwołaniu i w skardze. Jest to opinia dotycząca możliwości występowania kwasu benzoesowego lub jego soli w mlecznych produktach fermentowanych. Stwierdza się w niej, iż ustawodawstwo polskie nie dopuszcza stosowania kwasu benzoesowego lub jego soli do konserwowania wyrobów mleczarskich. Mimo wskazanego tytułu, opinia w całości poświęcona jest wywodom dotyczącym występowania kwasu benzoesowego w mleku i fermentowanych produktach mleczarskich. Jej autor wskazuje, iż serki twarogowe są produktami mlecznymi, w produkcji których stosuje się proces ukwaszania mleka przez szczepionki mleczarskie podczas którego - jak wynika z literatury tematu i badań własnych - może następować gromadzenie się kwasu benzoesowego w takich produktach .możliwości. Tym samym opinia zmierza do wykazania przyczyn obecności w mlecznych produktach fermentowanych kwasu benzoesowego ( E 210 ) . W sprawie niniejszej natomiast próbka twarogu została zakwestionowana nie ze względu na obecność tego kwasu, ale ze względu na niedopuszczalną obecność w niej benzoesanu sodu ( E 211 ). Powoływana przez stronę opinia nie zawiera natomiast żadnych wywodów dotyczących występowania w produktach omawianej kategorii benzoesanu sodu i przyczyn jego obecności w nich w szczególności spowodowanych procesami fermentacyjnymi jako rezultatu dobrej praktyki produkcyjnej. Nie zawiera też żadnych wywodów o przekształcaniu się kwasu benzoesowego w benzoesan sodu . Tym samym wskazana opinia nie może stanowić żadnego oparcia dla zawartych w skardze wywodów, mających na celu wykazanie, iż obecność w badanej próbce benzoesanu sodu oznacza w istocie obecność w niej kwasu benzoesowego i to wynikłą nie z jego zastosowania, ale spowodowaną przyczynami, o których stanowi przypis 1) do tabeli nr 3 załącznika nr 4 rozporządzenia. W okolicznościach sprawy przypomnienia wymaga, iż organy administracji publicznej, zgodnie z zasadą praworządności ( art. 6 Kpa ) działają na podstawie przepisów prawa. Skoro więc wynik badań laboratoryjnych ujawnił zawartość w badanej próbce twarogu benzoesanu sodu, niedopuszczalnego - w świetle obowiązujących przepisów - do stosowania w tym środku spożywczym organy obligowane były do stwierdzenia niezgodności tego środka spożywczego z prawem żywnościowym. W przypadku tej substancji organy - w ocenie Sądu – nie były obligowane do wyjaśnienia przyczyn jej obecności w kontrolowanej próbce twarogu ani rozważenia zależności między nią a kwasem benzoesowym i mogły poprzestać na stwierdzeniu, iż w świetle obowiązujących przepisów benzoesan sodu jest niedopuszczalną substancją dodatkową. W istniejącym stanie prawnym organy nie były też zobowiązane do poczynienia rozważań czy stwierdzona obecność benzoesanu sądu dotyczy ilości wystarczającej do konserwacji produktu czy też występuje w mniejszym stężeniu , bowiem zgodnie z przepisem § 30 ust. 2 i pkt 26 tabeli nr 4 załącznika nr 4 do powoływanego rozporządzenia w badanym produkcie obecność benzoesanu sodu jest wykluczona.

W ocenie Sądu, jeśli skarżąca spółdzielnia dysponuje rzeczywistą wiedzą i dowodami, iż również obecność benzoesanu sodu w jej fermentowanych produktach mleczarskich ( serach twarogowych ) może być wynikiem procesów fermentacji, wynikających z dobrej praktyki produkcyjnej (tj. stosowania szczepionek mleczarskich w procesie ukwaszania mleka ), a nie zakazanego stosowania wskazanego związku chemicznego, powinna dążyć do zmiany obowiązujących przepisów prawa przez rozszerzenie wyjątku o jakim mowa w przypisie 1)do tabeli nr 3 załącznika nr 4 także na zabronioną aktualnie substancję dodatkową.

Mając na uwadze wskazane okoliczności skargę na podstawie art. 151 ppsa należało oddalić.

11