Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 128/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1,2,3, art. 35 ust. pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek - sprawozdawca Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2009r. sprawy ze skarg T. sp. z o.o. i Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego D. S.A. we W. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku biurowego - nowej siedziby P. S.A. przy ul. K. [...]-[...] we W. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. uchyla postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] Nr[...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; IV. zasądza od Wojewody na rzecz T. sp. z o.o. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego D. S.A. we W. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezydent W., działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane /t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm./ w zw. z art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym /t.j. Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1592 z późn. zm./, zatwierdził projekt budowlany i udzielił P. S.A. z siedzibą w W. ul. J. P. [...] nr [...] pozwolenia na budowę budynku biurowego – nowej siedziby oddziału P. S.A. przy ul. K. [...]-[...] we W. wraz z przebudową przylegających do inwestycji elementów sąsiedniego budynku.

W osnowie decyzji Prezydent W. określił ponadto szczególne warunki zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych oraz szczególne wymagania dotyczące nadzoru na budowie, a ponadto zamieścił pouczenie o obowiązku uzyskania przez inwestora przed przystąpieniem do użytkowania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i informację o obowiązkach kierownika budowy oraz o obszarze oddziaływania obiektu, o którym mowa w przepisie art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane.

Z przedstawionego w uzasadnieniu decyzji szczegółowego opisu przebiegu postępowania wynika, że w dniu [...] do Urzędu Miejskiego W. wpłynął wniosek inwestora, P. S.A, reprezentowanego przez pełnomocnika S. B., o pozwolenie na budowę budynku biurowego- nowej siedziby oddziału P. S.A. przy ul. K. [...]-[...] we W. wraz z przebudową przylegających do inwestycji elementów sąsiedniego budynku /dz. nr [...], [...], [...], AM-[...], obręb S. M.

W wyniku analizy powyższego wniosku, Prezydent W., postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], nałożył na inwestora obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w projekcie budowlanym m.in. poprzez doprowadzenie do zgodności przyjętych rozwiązań projektowych z § 12 i 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia. 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U. Nr 75, poz.690 z późn. zm./.

Na prośbę inwestora, pismem z dnia [...] /znak: [...] Prezydent W. wystąpił do Ministra Infrastruktury o wyrażenie zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 2 pkt 2 i § 13 wyżej wskazanego Rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Minister Infrastruktury, biorąc pod uwagę opinię rzeczoznawcy do spraw zabezpieczenia przeciwpożarowego oraz rzeczoznawcy do spraw sanitarno-higienicznych przychylił się do powyższego wniosku i na podstawie art. 9 Prawa budowlanego pismem z dnia [...] /Nr [...]/ upoważnił Prezydenta W. do wyrażenia zgody na przedmiotowe odstępstwo. Korzystając z tego upoważnienia Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] udzielił zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 2 pkt 2 i § 13 powołanego wcześniej rozporządzenia.

W dalszej części uzasadnienia Prezydent W. motywując podjęte w sprawie orzeczenie wyjaśnił, że zgodnie z art.35 ust.1 ustawy Prawo budowlane, przed wydaniem pozwolenia na budowę właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu, a także wymaganiami ochrony środowiska; zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń, sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a także zaświadczenia, o którym mowa w art.12 ust.7 ustawy Prawo budowlane oraz wykonanie i sprawdzenie projektu przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane. Stwierdził ponadto, iż do obowiązków projektanta należy opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy Prawo budowlane, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Do projektu budowlanego przedmiotowej inwestycji dołączone zostało oświadczenie projektanta i osoby sprawdzającej projekt o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W opisie technicznym do projektu budowlanego projektant wskazał na spełnienie przez projektowany obiekt wymagań dotyczących zacieniania i przesłaniania obiektów sąsiednich, poinformował również o konieczności wykonania metalowych ścianek szczelnych wykonywanych metodą wibracyjną przy zastosowaniu wibromłotów nierezonansowych umożliwiających wykonywanie ścianek w niewielkiej odległości od istniejących budynków oraz konieczność monitorowania stanu przyległego budynku w trakcie realizacji robót. Organ orzekający podał następnie, że zakres projektowanej inwestycji jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Przedmieścia Ś. we W. uchwalonego Uchwałą Rady Miejskiej W. Nr [....] z dnia [...]r. /ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa D. dnia [...]r. Nr [...], poz.[...] /. Projektowana inwestycja usytuowana jest w kompleksie terenów oznaczonych symbolem A6.3UC przeznaczonych dla funkcji centrotwórczej i parkingu podziemnego, integralnie związanego z funkcją centrotwórczą. Projektowany budynek przylega do istniejącego sąsiedniego budynku przy ul. K. [...] nawiązując do niego wysokością i formą zabudowy, tworząc zabudowę obrzeżną. W projektowanym budynku zaakcentowano i wyeksponowano narożnik ul. B. oraz przewidziano podcienia od strony tej ulicy. Wjazd i wyjazd z parkingu podziemnego przewidziano od strony ul. B.

Projekt budowlany wykonany jest i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane oraz zawiera wymagane prawem opinie, uzgodnienia i pozwolenia m.in.: decyzję [...] z dnia [...] Zarządu Dróg Komunikacji we W. zezwalającą na lokalizację zjazdu publicznego z drogi publicznej - ulicy B. na działkę nr [...] poprzez działkę nr [...] wraz z uzgodnieniem projektu zjazdu nr [...] z dnia [...]r., decyzją D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...], pozytywną opinię D. Urzędu Wojewódzkiego we W. Wydziału Zarządzania Kryzysowego z dnia [...]r., decyzję Prezydenta W. z dnia [...]r. zezwalającą na wycinkę drzew.

Do projektu budowlanego dołączone zostały warunki przyłączenia do poszczególnych sieci oraz zapewnienia dostawy energii elektrycznej, ciepła i wody oraz odbioru ścieków. Przyłącza do poszczególnych sieci miejskich nie są objęte wnioskiem i projektem budowlanym. /Przed przystąpieniem do użytkowania obiektów należy dokonać zgłoszenia ich budowy lub uzyskać zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę w tym zakresie/.

W zakończeniu uzasadnienia Prezydent W. stwierdził, że wniosek Inwestora wraz z projektem budowlanym spełnia warunki określone przepisem art.32 ust.4 i art.33 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane niezbędne do wydania wnioskowanej decyzji.

Od opisanej powyżej decyzji odwołania wnieśli korzystający z przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu firma T. Spółka z o.o. oraz Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "D." S.A., które jednocześnie zaskarżyło postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] Nr[...].

Firma T. Spółka z o.o. zakwestionowała w odwołaniu prawidłowość zatwierdzonego projektu budowlanego, przedstawiając konkretne zastrzeżenia, natomiast przedsiębiorstwo "D." S.A. zarzuciło wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego, w tym ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz naruszeniem art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołań Wojewoda D. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał przepis art. 35 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane i wyjaśnił, że w razie spełnienia wymagań określonych w tym przepisie oraz w art. 32 ust. 4 właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Następnie Wojewoda wskazał, że zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu: Przedmieścia Ś. we W., zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej W.Nr [...] z dnia[...] . /Dz. U. Woj. Do. Nr[...], poz. [...]z późn. zm./, obszar objęty inwestycją usytuowany jest na terenie, oznaczonym na rysunku planu symbolem A6.3UC. Wg zapisów § 15 ust. 69 powyższego planu teren oznaczony na rysunku planu symbolem A6.3UC, przeznaczono dla:

1) funkcji centrotwórczej;

2) parkingu podziemnego, integralnie związanego z funkcją centrotwórczą.

Na terenie, o którym mowa w ust. 69, nakazuje się:

1) likwidację obiektów o niskich walorach architektonicznych;

2) utworzenie pasażu pieszego, łączącego ul. Z. W. z ul. P., jak na rysunku planu /§ 15 ust. 70/.

Na wskazanym obszarze, jako obowiązującą wprowadza się zabudowę obrzeżną, natomiast wysokością zabudowy i formą architektoniczną projektowanych budynków należy nawiązać do zabudowy otaczającej /§15 ust. 71/.

Stosownie do § 9 ust. 2 miejscowego planu, na terenie objętym planem należy podnieść rangę architektoniczną obiektów budowlanych dla podkreślenia charakteru obszaru fragmentu centrum: miasta - wizytówki dla przyjezdnych od strony dworca głównego PKP i PKS oraz wjazdu do centrum od strony południowej. W związku z powyższym, budynki realizowane wzdłuż ulic powinny mieć dachy o układzie kalenicowym, ze spadkiem powyżej 45°, dopuszcza się możliwość stosowania dachów mansardowych.

Od strony ul. W. B. i ul. K., inwestor zaprojektował dach mansardowy, zapewniając tym samym zgodność swojego projektu z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego celem jest zagwarantowanie by nowo powstająca zabudowa wysokością i formą architektoniczną nawiązywała do zabudowy otaczającej. Projektowany budynek nowej siedziby P. S. A spełnia powyższy warunek nawiązując zabudową i formą architektoniczna do już istniejącej zabudowy tego obszaru.

W zakresie dotyczącym obrony cywilnej miejscowy plan przewiduje konieczność dokonania uzgodnienia planowanych robót budowlanych z Wojewódzkim Inspektorem Obrony Cywilnej we wszystkich przypadkach robót, dla wykonania których potrzebne jest uzyskanie pozwolenia na budowę /§13 pkt 2/. Zgodnie z § 13 pkt 3 przed przystąpieniem do projektowania obiektów użyteczności publicznej /po uzyskaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu/ należy wystąpić do Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej o podanie wytycznych do projektowania.

Ponieważ skarżący podniósł w odwołaniu zarzut nie uzyskania przez inwestora, dla planowanej inwestycji, wytycznych do projektowania od Wojewódzkiego Inspektoratu Obrony Cywilnej należy stwierdzić, że z przedłożonych organowi odwoławczemu akt sprawy wynika, iż [...] inwestor uzyskał opinię pozytywną dla przedstawionego aneksu O. C. dla budynku nowej siedziby P. S.A. Zapewniając tym samym zgodność przedmiotowej inwestycji z § 13 miejscowego planu dla obszaru przedmieścia Ś. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu firmy "D." S.A. zarzutu nieuwzględnienia w projekcie budowlanym odpowiednich form zieleni, zgodnie z wymogiem § 11 ust. 1 pkt 5 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ odwoławczy uznał go za bezpodstawny i wyjaśnił, że nie formułuje on bezwzględnego nakazu a jedynie zakłada, wprowadzenie wszędzie tam, gdzie warunki techniczne na to pozwalają, różnych form zieleni /np. na parkingach podziemnych, we wnętrzach blokowych - po opracowaniu projektów zagospodarowania tych wnętrz na zlecenie właściciela lub użytkownika terenu z uwzględnieniem jego programu użytkowego, na szerokich wyspach rozdzielających dwa kierunki jezdni/. Wskazał również, że w odwołaniu Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "D." S.A., zarzuca niezgodność planowanej inwestycji z § 7 powyższego planu, zgodnie z którym dla projektowanych inwestycji budowlanych włącznie z przynależącym do nich terenem, inwestor powinien wykonywać opracowania wariantowe uzyskane drogą konkursu programowo-przestrzennego i architektonicznego.

Powyższy przepis nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Warunki zabudowy i zagospodarowania terenu podlegają bowiem regulacji w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu wydawanej przez Prezydenta W. na obszarach nie objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto brak regulacji prawnych, które wskazywałyby organ uprawniony do przeprowadzenia konkursu oraz regulował jego przebieg.

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda wyjaśnił też, że w odpowiedzi na wniosek inwestora o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, w piśmie z dnia [...], wskazane zostały rodzaje przedsięwzięć, które wymagają jej uzyskania. Projekt planowanego przez inwestora przedsięwzięcia nie obejmuje żadnego z nich, co wyklucza konieczność uzyskania przez niego wskazanej decyzji administracyjnej.

W odniesieniu do wątpliwości skarżącego w kwestii nie uzyskania przez inwestora pozwolenia wodno-prawnego, konieczne jest wskazanie, iż przypadki, w których prawo obliguje do jego uzyskania zostały uregulowane w art. 122, ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne /Dz. U. Z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm./. Biorąc pod uwagę charakter planowanej inwestycji, jej przeznaczenie oraz sposób realizacji, wskazany w przedłożonym projekcie budowlanym, należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki, które uzasadniałyby uzyskanie przez inwestora wskazanego pozwolenia.

Organ odwoławczy podał ponadto, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy-Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, przy czym w myśl definicji zawartej w art. 3 pkt 20 tej samej ustawy, jako obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Ponieważ w odwołaniu skarżący podniósł, iż właściciel działki nr [...] bez własnej winy pozbawiony został udziału w toczącym się postępowaniu przed organem pierwszej instancji należy stwierdzić, iż z akt sprawy przekazanych organowi odwoławczemu wynika, że wskazana nieruchomość nie sąsiaduje z terenem zainwestowania, zaś zakres i charakter projektowanej inwestycji nie wskazuje, aby wprowadzała ona immisje na teren nieruchomości dalej położonych /ograniczając ich zagospodarowanie/. Wobec powyższego organ pierwszej instancji słusznie ustalił, iż obszar oddziaływania inwestycji nie obejmuje wskazanej działki nr [...]. Organ orzekający zwrócił też uwagę, że w badanej sprawie istotny jest fakt, iż ze względów technicznych realizacja zamierzonego przedsięwzięcia wymagała uzyskania przez inwestora odstępstwa od § 12 ust. 1 pkt 2 i § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U. Nr 75, poz.690 z późn. zm./.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o których mowa w art. 7 wskazanej ustawy. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych.

Właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo /art. 9 ust. 2/.

Wniosek do ministra, o którym mowa w ust. 2, w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo właściwy organ składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wniosek powinien zawierać:

1) charakterystykę obiektu oraz, w miarę potrzeby, projekt zagospodarowania działki lub terenu, a jeżeli odstępstwo mogłoby mieć wpływ na środowisko lub nieruchomości sąsiednie -również projekty zagospodarowania tych nieruchomości, z uwzględnieniem istniejącej i projektowanej zabudowy;

2) szczegółowe uzasadnienie konieczności wprowadzenia odstępstwa;

3) propozycje rozwiązań zamiennych;

4) pozytywną opinię wojewódzkiego konserwatora zabytków w odniesieniu do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków oraz innych obiektów budowlanych usytuowanych na obszarach objętych ochroną konserwatorską;

5) w zależności od potrzeb - pozytywną opinię innych zainteresowanych organów (art. 9 ust. 3).

W odpowiedzi na wniosek z dnia [...] w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 oraz § 13 wskazanego wyżej rozporządzenia, umożliwiające wykonanie ścian bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanym budynku biurowym na działkach nr [...] i [...] bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr[...], powodując przesłanianie otworów okiennych na poziomie I piętra w projektowanym budynku od strony wewnętrznej "studni" przy ul. K. [...]-[...] we W., Minister Infrastruktury przychylił się do wniosku i w dniu [...]r. upoważnił Prezydenta Miasta W. do wyrażenia zgody na przedmiotowe odstępstwo.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Prezydent W. udzielił P. S.A. zgody na odstępstwo od wskazanych przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

Kwestia uznania, czy w przypadku realizacji określonej inwestycji zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek dla zastosowania odstępstwa od przepisów technicznych, leży w wyłącznej gestii uprawnionego do tego organu administracji publicznej, który korzysta w takim zakresie z uznania administracyjnego, opierając się na przedłożonych przez inwestora wyjaśnieniach.

W badanej sprawie posadowienie jednej ze ścian projektowanego budynku nowej siedziby P. S.A. bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr[...], ma bez wątpienia wpływ na zagospodarowanie wskazanej działki w przyszłości, jest jednak zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru, zapewniając odtworzenie dawnej pierzejowej obudowy kwartału urbanistycznego.

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że załączony do wniosku projekt budowlany został sporządzony i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia. Projektant opracowując projekt budowlany zobowiązany jest sporządzić go w sposób zgodny z wymaganiami ustawy Prawo budowlane, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Ponosi on zatem, jak słusznie zauważył to organ pierwszej instancji odpowiedzialność za całość przyjętych rozwiązań projektowych.

Zgodność z prawem decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowali: T. Spółka z o.o. z siedzibą we W. przy ul. K. [...], reprezentowana przez członków Zarządu – B. K.-K. i U. K. oraz Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe D. S.A. z siedzibą we W. przy ul. G. [...], reprezentowane przez Prezesa Zarządu P. R., poprzez skargi skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

T. Spółka z o.o. zarzuciła w skardze naruszenie przez organy orzekające w postępowaniu instancyjnym przepisów ustawy – Prawo budowlane oraz art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi spółka powołała się na okoliczności opisane w swoim piśmie z dnia [...], uznanym za odwołanie, w którym protestując przeciwko decyzji wydanej w sprawie przez Prezydenta W. wskazała, że:

- z przedłożonego - objętego oprotestowaną decyzją - projektu budowlanego nie wynika, iż przed wykonaniem projektu konstrukcji wykonano ekspertyzę techniczną stanu istniejących obiektów sąsiednich, stwierdzającą stan ich bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania, uwzględniającą oddziaływania, które powstaną w czasie wznoszenia nowo projektowanego budynku, a także nie oceniono stanu konstrukcji elementów istniejących budynków, z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego. Wnioski z takiej ekspertyzy powinny być uwzględnione przy opracowaniu projektu konstrukcji;

- brak w projekcie budowlanym jednoznacznego oświadczenia, iż w projekcie technologicznym, który będzie opracowany na potrzeby związane z wykonywaniem robot zostaną zastosowane rozwiązania nie powodujące zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników istniejących obiektów lub obniżających przydatność do użytkowania tych obiektów;

- brak w projekcie budowlanym zapisu o ewentualnej konieczności zastosowania odpowiednich rozwiązań konstrukcyjnych w przypadku konieczności podwyższenia istniejących przewodów kominowych, do wysokości zgodnych z normą [...];

- wymienione w przedmiotowym projekcie środki kontroli osiadania i rysowania obiektów sąsiednich są niewystarczające, i należy nałożyć na inwestora obowiązek prowadzenia stałego monitoringu osiadań i przemieszczeń budynków sąsiednich;

- nie zmieniona /wskazywana w projekcie/ lokalizacja urządzeń klimatyzacyjnych i wentylacyjnych na dachu projektowanego budynku może powodować przekroczenie poziomu hałasu w przyległych pomieszczeniach, jak również nie podano w projekcie obliczeń wielkości poziomu hałasu wytwarzanego przez zaprojektowane urządzenia,

- brak wytycznych do planu B. i projektu organizacji placu budowy, szczególnie w zakresie lokalizacji i zasięgu pracy żurawia budowlanego, lokalizacji wjazdu i wyjazdu z budowy, realizacji transportu poziomego i pionowego materiałów, wygrodzenia i zabezpieczenia stref niebezpiecznych;

- brak oświadczenia projektanta o spełnieniu wymagań oświetlenia światłem naturalnym oraz wzajemnym usytuowaniu obiektów istniejących i projektowanych, a także ich części wzajemnym przesłanianiu.

Ponadto – w ocenie skarżącej Spółki wnioski z dokonanych ekspertyz powinny być uwzględnione przy opracowaniu projektu konstrukcji.

W uzasadnieniu skargi zarzucono również nieuwzględnienie przez organy właściwe instancyjnie uwag do projektu budowlanego zgłoszonych przez T. Spółkę z o.o. w pismach z dnia [...] i z dnia [...]r. oraz brak odniesienia się przez te organy do uzgodnień dokonanych pomiędzy inwestorem a skarżącą Spółką w dniu [...] i w dniu [...] i brak oceny co do samego realizowania przez inwestora przyjętych wówczas zobowiązań.

W zakończeniu uzasadnienia wskazano również, że zaskarżona decyzja jest zbyt ogólnikowa i nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 kpa, a ponadto pominięto w niej obowiązki wynikające z postanowień art. 206 ust. 1 w zw. z art. 204 ust. 5 ustawy – Prawo budowlane nie wskazując na obowiązek dokonania przez inwestora ekspertyzy technicznej budynku, stanowiącego własność T. Spółki z o.o., celem ustalenia jego stanu technicznego, jego stanu bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania z uwzględnieniem oddziaływania wywołanego wzniesieniem nowego budynku. Zwrócono też uwagę, że decyzja ta nie rozstrzyga problemu zgodności z obowiązującymi przepisami oraz z obowiązującymi dla terenu zainwestowania ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącymi wysokości wznoszonych budynków. Zarzucono również, że w zaskarżonej decyzji ograniczono się do powtórzenia ustaleń wynikających z decyzji Prezydenta W., wydanej po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego.

Natomiast Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe D. S.A. wniosło w skardze o uchylenie w całości decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz wstrzymanie jej wykonania, formułując jednocześnie zarzuty naruszenia w konkretny sposób wskazanych powyżej przepisów prawa procesowego, materialnego i ustrojowego:

- postępowania poprzez wydanie postanowienia nr [...] z dnia [...] r. wyrażającego zgodę na odstępstwo od przepisów budowlanych na podstawie art. 9 ustawy z dnia [...] roku prawo budowlane w sytuacji gdy sposób zagospodarowania nieruchomości przez inwestora nie został uwzględniony z uzasadnionymi interesami skarżącej spółki, która jest użytkownikiem wieczystym działki sąsiedniej o numerze [...] objętej tymi samymi zapisami obowiązującego planu miejscowego /symbol [...]/ i którą to nieruchomość obowiązana jest skarżąca zabudować na podstawie umowy o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste; oraz

- artykułu 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku w zw. z art. 64 Konstytucji powodujące jedynie wobec PPH D. S.A. ograniczenia w przyszłym zagospodarowaniu nieruchomości, a zezwalające przy tym inwestorowi P. S.A. pełne zagospodarowanie należącej do niego nieruchomości /kosztem funkcjonalności i przyszłego zagospodarowania działki PPH D. S.A./;

- art. 9 ust. 1 ustawy prawo budowlane, gdyż w przypadku przedmiotowego odstępstwa nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w przedmiotowym przepisie, co nie zostało wykazane przez organy administracyjne wydające decyzje w przedmiotowej sprawie;

- art. 9 ust. 3 prawa budowlanego, poprzez wydanie postanowienia pomimo tego, iż złożony przez inwestora wniosek o odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie zawierał projektu zagospodarowania nieruchomości skarżącego tj. działki nr [...] w sposób z nim uzgodniony jak również nie zawierał propozycji rozwiązań zamiennych co spowodowało uwzględnienie jedynie interesu prawnego Inwestora, powodując, że jedynie on może wykorzystać swą nieruchomość w pełny sposób, a skarżąca w korzystaniu i przyszłym zagospodarowaniu nieruchomości została ograniczona i zdeterminowana projektowanym przez P. S.A. budynkiem;

- art. 7, 77 i 107 kodeksu postępowania administracyjnego wyrażające się w niewyjaśnieniu sprawy w szczególności przez Wojewodę D. poprzez nieodniesienie się co do większości zarzutów podniesionych przez skarżącą spółkę w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] roku, a mianowicie nie odniesienie się co do zarzutu naruszenia:

• § 6 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, poprzez błędne i niespójne podawanie rzeczywistej wysokości planowanej inwestycji, gdzie w części opisowej projektu podawane jest, że budynek będzie miał wysokość 22,60 m w sytuacji gdy na większości rysunków technicznych widnieje wysokość 23,935 m, a na innych częściach rysunków /część graficzna projektu/ widnieje wysokość 24,434 m,

• § 15 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane poprzez uznanie, że projekt zawiera oznaczenia 6 kondygnacji podczas gdy w rzeczywistości projektowana inwestycja będzie posiadała 8 kondygnacji - w tym 6 naziemnych i 2 kondygnacje podziemne oraz co do naruszenia przepisów planu miejscowego w zakresie nawiązanie /zgodności architektonicznej/ wysokości planowanej zabudowy do zabudowy istniejącej /m.in. budynku T. sp. z o.o., który jest znacznie niższy/;

• art. 28 ustawy prawo budowlane w zakresie posiadacza działki nr [...], która to działka znajduje się w strefie oddziaływania planowanej inwestycji /poprzez jej zacienienie i określenie sposobu zabudowy ze względu na zapisy obowiązującego planu miejscowego, który nakazuje aby sąsiednie budynki były ze sobą spójne architektonicznie i tworzyły tzw. zabudowę centrotwórczą,

- § 9 ust. 2 pkt 3 Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Przedmieścia Ś. we W., poprzez nie zaprojektowanie dachu dla planowanej inwestycji w układzie kalenicowym o spadzie 45 stopni;

- § 11 ust. 1 pkt. 5 miejscowego planu zagospodarowania w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane poprzez nie uwzględnienie w projekcie budowlanym odpowiednich form zieleni wymaganych aktem prawa miejscowego, a przez to nierzetelne sprawdzenie zgodności projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

- § 6 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, poprzez błędne i niespójne podawanie rzeczywistej wysokości planowanej inwestycji, gdzie w części opisowej projektu podawane jest, że budynek będzie miał wysokość 22,60 m w sytuacji gdy na większości rysunków technicznych widnieje wysokość 23,935 m, a na innych rysunkach widnieje wysokość 24,434 m;

- § 15 ust. 71 pkt 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane poprzez uznanie, że projektowana inwestycja nawiązuje wysokością zabudowy i formą architektoniczną do istniejącej zabudowy w sytuacji gdy sąsiadujący budynek z planowaną inwestycją a należący do T. sp. z o.o. oraz inne budynki posadowione na odcinku ulicy K. pomiędzy ulicami P. i B. we W. są znacznie mniejsze aniżeli projektowany budynek, a także formą architektoniczną różni się od projektowanej przez P. S.A.;

- § 15 ust. 70 pkt 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego szczegółowo opisanego w zarzucie nr I w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane poprzez nieutworzenie i nie zaprojektowanie pasażu pieszego, łączącego ul. Z. W. z ul. P., jak na rysunku planu;

- art. 28 kpa w zw. z art. 28 ust.2 ustawy prawo budowlane wyrażające się w nieprawidłowym ustaleniu stron postępowania w przedmiotowej sprawie i pominięcie w postępowaniu posiadacza działki nr [...], która znajduje się w strefie oddziaływania planowanej inwestycji /poprzez jej zacienienie i określenie sposobu zabudowy ze względu na zapisy obowiązującego planu miejscowego, który nakazuje, aby sąsiadujące ze sobą budynki były spójne architektonicznie i tworzyły tzw. zabudowę centrotwórczą/.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiona została szczegółowa argumentacja, w której wykorzystano orzeczenia sądów administracyjnych, mająca na celu wykazanie zasadności podniesionych w petitum skargi zarzutów.

W odpowiedziach na skargi przedstawionych w pismach doręczonych Sądowi w dniu [...] Wojewoda D. wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko przyjęte w tej sprawie w postępowaniu instancyjnym.

Ponadto postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym po rozpatrzeniu, zawartego w skardze skierowanej przez Przedsiębiorstwo P.-H.D. S.A. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewoda D. stosując przepis art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, odmówił wstrzymania wykonania tego orzeczenia.

Na rozprawie w dniu [...] Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg T. Spółka z o.o. i Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "D." S.A.

Uczestniczący w rozprawie pełnomocnicy skarżących Spółek wnieśli o uwzględnienie skarg, podtrzymując twierdzenia w nich zawarte, przy czym pełnomocnik firmy T. Spółki z o.o. zwrócił uwagę, że najważniejszym – w jego ocenie – problemem w niniejszej sprawie jest brak zabezpieczenia budynku, będącego własnością spółki. Natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania /inwestora/ P. S.A. wniósł o oddalenie skarg, stwierdzając jednocześnie, że w jego ocenie w toku postępowania uwzględnione zostały uwagi zgłaszane przez T. Spółkę z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie przepisów prawa, obligujące do uwzględnienia skargi przy jednoczesnym zastosowaniu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późń. zm./, z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i skorzystaniu z dyspozycji przepisu art. 135 tej regulacji, stanowiącego, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Ponadto przed wyjaśnieniem przesłanek swojego orzeczenia Sąd uznał za właściwe wskazać, że w uzasadnieniu przyjął kolejność odpowiadającą chronologii czynności orzeczniczych podejmowanych w postępowaniu głównym, a nie przyjętą w treści wyroku ze względu na wymogi czytelności i logiki argumentacji.

Materialnoprawną podstawę orzekania stanowiły przepisy powołanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane. Należą one do sfery prawa administracyjnego, co podporządkowuje postępowanie prowadzone w warunkach tej regulacji – jako postępowanie w sprawie administracyjnej – przepisom kodeksu postępowania administracyjnego.

W procedurze administracyjnej do przepisów postępowania o uniwersalnym charakterze należą zasady ogólne sformułowane m.in. w art. 6 i art. 7 kpa i będące normami komplementarnymi oraz przepisy zawarte w art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa.

Wskazany powyżej przepis art. 7 statuuje zasadę prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie w sprawie. Obowiązkowi temu podporządkowany jest każdy organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie administracyjnej i dysponujący kompetencją orzeczniczą, a zadośćuczynienie mu następuje poprzez ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia przesłanek warunkujących wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Realizując ten obowiązek właściwy w sprawie organ powinien przestrzegać reguł przyjętych w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 kpa gwarantujących prawidłowość czynności dowodowych, natomiast motywy rozstrzygnięcia należy – stosownie do treści art. 107 § 3 kpa – wyczerpująco przestawić w uzasadnieniu /np. wyrok NSA z dnia 22 marca 1996r., sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997/1/35; wyrok NSA z dnia 14 października 1999r., sygn. akt IV SA/1313/98, Lex nr 48725/. Ponadto w postępowaniu administracyjnym wiążącą regułą jest zasada praworządności zawarta w art. 6 kpa i mająca również walor zasady ustrojowej z racji wpisania jej w treść art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz uwzględniona jako jedna z zasad podstawowych w art. 4 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności organu administracji publicznej podejmowanej w toku postępowania.

W ocenie Sądu organy orzekające w rozpoznawanej sprawie naruszyły prawo w omawianym powyżej zakresie i uchybiły ustawowym obowiązkom, obarczając przez to podjęte orzeczenia wadliwością wymagającą ich uchylenia.

Korzystając z kompetencji kasacyjnej w odniesieniu do postanowienia Prezydenta W. z dnia [...]/Nr [...]/, udzielającego w trybie art. 9 ust. 2 powoływanej poprzednio ustawy – Prawo budowlane inwestorowi zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych Sąd zwrócił uwagę, że powołany w podstawie prawnej tego orzeczenia przepis stanowi, że "Właściwy organ, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia udziela lub odmawia zgody na odstępstwo".

Minister Infrastruktury upoważniając w piśmie z dnia[...] Prezydenta W. do wyrażenia zgody na wnioskowane odstępstwo, poinformował jednocześnie, że "organ po uzyskaniu upoważnienia ministra, w drodze postanowienia udziela bądź odmawia zgody na w/w odstępstwo". W ocenie Sądu upoważnienie udzielone przez właściwego ministra w trybie omawianego przepisu jest upoważnieniem do podjęcia pozytywnej lub negatywnej czynności orzeczniczej, poprzez którą należy odnieść się do wniosku inwestora w przedmiocie dopuszczenia odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych. Zastosowane przez ministra sformułowanie o upoważnieniu do wyrażenia zgody na odstępstwo nie może być – zdaniem Sądu – postrzegane jako ukierunkowanie orzeczenia, które będzie podejmowane w trybie omawianego przepisu przez właściwy w sprawie organ administracji architektoniczno-budowlanej. Dyspozycyjnemu traktowaniu go przeczy także treść tego przepisu, przywołana wcześniej. Natomiast racje praworządności wymagają jednoznacznego sformułowania upoważnienia do wyrażenia zgody ze względu na istotę takiej czynności, poprzez którą niejako łagodzi się wymóg legalnego działania.

Zdaniem Sądu organ właściwy w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę, orzekając w trybie art. 9 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane na podstawie upoważnienia ministra jest zobligowany do dokonania oceny okoliczności faktycznych istniejących w sprawie zgodnie z nakazami przepisów procesowych, z których m.in. wynika konieczność wyważenia interesów indywidualnych i z uwzględnieniem podstawowych zasad ustawy – Prawo budowlane, w tym jej art. 5 ust. 1 pkt 9, ustanawiającego obowiązek poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Postanowienia wydanego na podstawie art. 9 ust. 1 i 2 wskazanej powyżej ustawy nie można traktować jako merytorycznie odrębnego od postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. /por. wyrok WSA z dnia 27 kwietnia 2007r. sygn. II OSK 683/06, nie publ./. Zważyć też należy, że skorzystanie w sposób pozytywny dla inwestora z możliwości odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, określonych w art. 7 ustawy – Prawo budowlane, ma charakter wyjątkowy i ustawodawca dopuścił je wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach /art. 9 ust. 1/. Konsekwencją formalnoprawną wprowadzenia takiego kryterium do treści przepisu jest – zdaniem Sądu – powinność wykazania przez organ orzekający zaistnienia takiej sytuacji w konkretnej, rozpoznawanej sprawie i wyczerpujące umotywowanie w orzeczeniu potrzeby dopuszczenia odstępstwa.

Takich elementów brak jest w uzasadnieniu postanowienia Prezydenta W., objętym kasacyjnym wyrokiem. W orzeczeniu tym Prezydent W. udzielił zgody P. S.A. – inwestorowi, na odstępstwo m.in. od przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ustalającego wymagane odległości sytuowanego /realizowanego/ budynku od granicy z sąsiednią działką, umożliwiając w ten sposób wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych w projektowanym budynku biurowym – nowej siedzibie oddziału P. S.A. przy ul. K. [...]-[...] we W. na działce nr [...] i[...], AM-[...], obręb S. M. bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną nr[...], AM-[...], obręb S. M., powodując przesłanianie otworów okiennych na poziomie I piętra w projektowanym budynku od strony wewnętrznej "studni".

Odstępstwo w takim zakresie niewątpliwie – co przyznaje Wojewoda D. – w znaczący sposób wpłynie na sposób zagospodarowania w przyszłości działki nr [...] pozostającej w użytkowaniu wieczystym "D." S.A. Uzasadniając postanowienie Prezydent W. wyjaśnił jedynie, że planowana inwestycja nie spowoduje pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych zarówno w istniejącym, jak i w sąsiadujących obiektach. Nie wykazał jednak i nawet nie powołał się na przesłankę ustawową, mówiącą o "przypadkach szczególnie uzasadnionych, ani też nie wskazał na konieczność skorzystania w odniesieniu do projektowanej inwestycji z możliwości dopuszczenia odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych.

W tym aspekcie rozważań należy dodatkowo wyjaśnić, że nie zasługuje na akceptację stanowisko Wojewody przyjęte w odniesieniu do omawianej czynności Prezydenta W., odwołujące się do uznaniowości przy orzekaniu w warunkach art. 9 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane oraz do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego dla terenu zainwestowania, mówiących o konieczności zachowania zabudowy pierzejowej. Istotne bowiem jest, że zabudowa pierzejowa oznacza zabudowę zachowującą ciągłość ścian frontowych /wg słownika języka polskiego, PWN Warszawa 2005/ ulicy lub placu, a nie zabudowę bezpośrednio przy granicach z sąsiednimi nieruchomościami i faktycznie zabudowującą całą powierzchnię działki, przeznaczonej pod inwestycję.

Ponadto uprawnienie do orzekania w warunkach uznania – co wielokrotnie podkreślano w nauce i judykaturze – nie oznacza dowolności, a przeciwnie wymaga szczególnie starannego rozważenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i równie starannego uzasadnienia przez właściwy organ podjętego rozstrzygnięcia /np. E. Iserzon, J. Starościak: KPA, Komentarz, Warszawa 1970; wyroki NSA: z dnia 28 czerwca 1982r., sygn. akt SA/Wr 245/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 62; z dnia 19 grudnia 1984r., sygn. akt III SA 872/84, ONSA 1984, Nr 4, poz. 120/.

Jednocześnie zważyć należy, że zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie za przypadek szczególnie uzasadniony uznawany jest taki, który ma w sobie element wyjątkowości. Oznacza on sytuację, kiedy inwestor – pomimo wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i przeznaczenia terenu, na którym położona jest ta nieruchomość, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na takie cele – nie może zrealizować swego prawa podmiotowego, jakim jest prawo zabudowy nieruchomości gruntowej ze względu na obowiązujące przepisy techniczno- budowlane /np. wyrok NWA z dnia 23 lutego 2007r., sygn. akt II OSK 381/06, nie publ.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2007r., sygn. akt VII SA/Wa431/07, Lex nr 338565; E. Radziszewski: Prawo budowlane, Przepisy i Komentarz, Warszawa 2006/.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie wykazano podstaw dla uznania, że taka sytuacja w niej zaistniała. Z uzasadnienia wniosku kierowanego do Ministra Infrastruktury w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo wynika jednoznacznie, że o przyjętej w projekcie czyli wymagającej odstępstwa, koncepcji inwestycji zadecydowały wyłącznie względy ekonomiczne i kryterium opłacalności jej realizacji.

Należy w tym kontekście zwrócić uwagę na ocenę dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 9 ustawy – Prawo budowlane, wprawdzie z uwzględnieniem prawa własności, a nie prawa użytkowania wieczystego, jakim dysponuje posiadacz działki nr[...], ale istota obu praw pozwala – zdaniem Sądu – na wykorzystanie jej w niniejszej sprawie. W wyroku z dnia 11 maja 1999r. /sygn. akt P 9/98/ Trybunał Konstytucyjny wskazując m.in. na art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, że "właściciel nieruchomości, będący inwestorem, może być ograniczony w pełnym i nieskrępowanym wykorzystaniu jej dla celu realizowania inwestycji budowlanej, niezależnie od treści miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz różnych ustawowych ograniczeń, także ze względu na to, że obiekt budowlany ponad dopuszczalną miarę utrudnia korzystanie z prawa własności nieruchomości sąsiedniej. Podobnie prawo własności właściciela nieruchomości sąsiedniej w zakresie korzystania z niej podlegać może ograniczeniom ze względu na takie lub inne korzystanie z nieruchomości przez dysponującego prawem własności inwestora".

Pogląd ten akceptowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym akcentuje się również konieczność równomiernego ograniczania właścicieli /użytkowników wieczystych/ sąsiednich nieruchomości w ich uprawnieniach w przypadku zastosowania wyjątkowego odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych przy realizowaniu inwestycji i zapewnienia im optymalnych – w danych okolicznościach – warunków korzystania ze swoich praw /por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2000r., sygn. akt IV SA 1756/98; OSP 2002/9/117/.

W tak określonych warunkach prawnych Sąd uznał, że postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...] wydane zostało z kwalifikowanym naruszeniem przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa, wymagającym wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego.

Ponadto Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że oceniając zgodność z prawem wskazanego powyżej postanowienia zwrócił uwagę na brak formalny wniosku, sporządzonego w trybie art. 9 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, czyli w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo, wynikający z niezamieszczenia w nim propozycji rozwiązań zamiennych, wymaganych przepisem art. 9 ust. 3 pkt 3 powołanej powyżej ustawy. Zdaniem Sądu jednak prawidłowość wniosku podlega ocenie ministra, będącego jego adresatem, a ewentualna kontrola sądowoadministracyjna mogłaby być sprawowana przez sąd właściwy, określony stosownie do przepisu art. 13 § 2 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzekając kasacyjnie w odniesieniu do decyzji podjętych w tej sprawie w postępowaniu instancyjnym Sąd uwzględnił – niezależnie od relacji istniejącej pomiędzy nimi, a wskazywanym wcześniej postanowieniem, objętym treścią wyroku, to, że przepis art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane stanowi m.in. że: "Przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza : zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ...". W tym miejscu należy przede wszystkim wyjaśnić, że Sąd nie podziela prezentowanego przez organy obu instancji w uzasadnieniach orzeczeń poglądu o całkowitej odpowiedzialności projektanta za całość przyjętych rozwiązań projektowych i ich zgodności z wymaganiami ustawy oraz zawartej w nim sugestii o zwolnieniu organów administracji architektoniczno-budowlanej z obowiązku dokonywania jakiejkolwiek merytorycznej oceny przedłożonego do zatwierdzenia projektu budowlanego.

Z przywołanego powyżej przepisu wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że ustawodawca wymaga od właściwych w sprawie organów określonych czynności weryfikacyjnych. Wśród nich wyartykułowany został jednoznacznie obowiązek sprawdzenia zgodności przedłożonego projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Ranga tych czynności wynika pośrednio z przepisu art. 35 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, w którym postanowiono, że "W razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1 właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę". Z analizy przywołanych przepisów, dokonanej przy zastosowaniu zasad wykładni językowej i logicznej wnosić – zdaniem Sądu – należy, że zgodność w zakresie określonym w ust. 1 cytowanego częściowo przepisu art. ustawy – Prawo budowlane, warunkuje zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę.

W okolicznościach istniejących w rozpoznawanej sprawie wymóg ten oznaczał zgodność projektu dotyczącego przedmiotowej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu Przedmieścia Ś. we W. przyjętymi uchwałą Rady Miejskiej W. Nr [...] z dnia [...]r. /Dz.Urz.Woj. Dln. Nr 12, poz. 219/. Istotne zatem jest, że z treści § 9 ust. 2 pkt 3 powołanej powyżej uchwały wynika, że budynki realizowane wzdłuż ulic powinny mieć dachy o układzie kalenicowym, ze spadkiem powyżej 45%; dopuszcza się stosowanie dachów mansardowych. W opisie technicznym zamieszczonym w projekcie budowlanym dotyczącym przedmiotowej inwestycji projektant stwierdza jednoznacznie, że projektowany budynek ma dach płaski, a to wskazuje na niezgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w odniesieniu do podniesionego w odwołaniu Spółki "D." zarzutu naruszenia ustaleń planu miejscowego w tym zakresie – stwierdzenie, że od strony ulic K. i B. projektowany budynek ma dach mansardowy nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale sprawy.

Na podstawie części rysunkowej projektu budowlanego można jedynie przyjąć, że jest to dach płaski z oknami świetlikowymi.

Nie można również uznać za prawidłowy sposobu odniesienia się organów orzekających do postanowień zawartych w przepisie § 11 ust. 1 pkt 5 planu miejscowego, z których wynika, że dla poprawy środowiska zurbanizowanego ustala się jako główny kierunek działania w tym zakresie wprowadzenie wszędzie tam, gdzie warunki techniczne na to pozwalają różnych form zieleni /np. na parkingach podziemnych, we wnętrzach blokowych – po opracowaniu projektów zagospodarowania tych wnętrz na zlecenie właściciela lub użytkownika terenu z uwzględnieniem jego programu użytkowego na szerokich wyspach rozdzielających dwa kierunki jezdni/. Przy takim ustaleniu dokonanym przez lokalnego prawodawcę właściwy w sprawie o udzielenia pozwolenia na budowę organ powinien – w sytuacji, w której inwestor nie przewiduje żadnych form zieleni – ocenić czy istotnie warunki techniczne uniemożliwiają mu zrealizowanie w jakiejkolwiek formie tego postulatu. Sąd nie kwestionując tego, że z przywołanego przepisu prawa miejscowego nie wynika bezwzględny nakaz zaprojektowania różnych form zieleni, uznaje jednak, że prawidłowa ocena zgodności projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i szczególne znaczenie działań na rzecz obrony środowiska, której dotyczy część IV uchwały planistycznej, obejmująca m.in. § 11, wymagałoby podjęcia czynności w kontekście cytowanych ustaleń w sposób określony w przepisach kpa.

Materiał sprawy uprawnia również do stwierdzenia, że organy obu instancji – w ramach czynności wymaganych przepisem art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane – w bardzo powierzchowny sposób odniosły się do zapisów art. 15 ust. 70 pkt e i ust. 71 pkt 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W treści pierwszego ze wskazanych przepisów zawarto nakaz utworzenia w obszarze oznaczonym symbolem A63uC, do którego należy teren zainwestowania pasażu pieszego łączącego ul. Z. W. z ul. P., jak na rysunku planu. /W materiale sprawy brak jest rysunku planu, o którym mowa w przepisie, a to uniemożliwiło jakąkolwiek ocenę w tym zakresie organom i sądowi/. Wprawdzie można mieć wątpliwości, czy ten nakaz lokalny prawodawca kieruje do gminy jako jednostki samorządu terytorialnego z racji jej powinności ustrojowych, czy też do ewentualnych inwestorów, ale ta kwestia pozostała całkowicie poza zakresem oceny dokonywanej przez organy w niniejszej sprawie, a w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. nie ma żadnego odniesienia się do tego postanowienia aktu planistycznego.

Z kolei w przepisie § 15 ust. 71 pkt 2 tej uchwały wymaga się, aby na terenie o symbolu A6.UC wysokością zabudowy i formą architektoniczną nawiązać do zabudowy otaczającej. Organy obu instancji mimo tak sformułowanego ustalenia planistycznego nie wskazują w uzasadnieniach swoich orzeczeń ani wysokości budynku projektowanego, ani sąsiedniego, będącego własnością T. – Spółki z o.o., a organ pierwszej instancji ogranicza swoją ocenę do stwierdzenia, że projektowany budynek nawiązuje wysokością do budynku przy ul. K. [...].

W ocenie Sądu wysokość obiektów budowlanych, a budynków w szczególności jest jednym z istotnych czynników ładu przestrzennego i z tych względów oraz wobec istnienia przywołanego zapisu planu należało w toku czynności wyjaśniających ustalić w konkretny sposób wysokość projektowanego budynku i budynku sąsiedniego, należącego do T. – Spółki z o.o. i dokonać ich porównania, a to dopiero może stanowić podstawę dla ustalenia, czy projektowany budynek spełnia warunek określony w § 15 ust. 71 pkt 2 uchwały planistycznej.

Kwestia wysokości budynku realizowanego jest też istotna ze względu na prawdopodobieństwo nadmiernego zacieniania budynku sąsiedniego, usytuowanego przy ul. K. [...]. Ten aspekt wynikający m.in. z powoływanego wcześniej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane nie został jednak w ogóle rozważony przez organy orzekające w postępowaniu głównym.

W tym kontekście i wobec treści art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane należy też zwrócić uwagę na nieprawidłowe – zdaniem Sądu – oznaczenie w projekcie budowlanym planowanego do realizacji budynku jako sześciokondygnacyjnego. Oznaczenie to obejmuje tylko kondygnacje nadziemne, pomijając dwie kondygnacje podziemne. Zważyć natomiast należy, że zgodnie z treścią § 3 pkt 16 powoływanego wcześniej aktu wykonawczego Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., definiującego pojęcie kondygnacja, należy przez nią rozumieć poziomą nadziemną lub podziemną część budynku, zawartą między górną powierzchnią stroju lub warstwy wyrównawczej na gruncie, a górną powierzchnię stropu lub stropodachu znajdującego się nad tą częścią, w tym poddasze z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz poziomą część budynku stanowiącą przestrzeń na urządzenia techniczne, mającą wysokość w świetle nie mniej niż 2,0 m, z wyjątkiem nadbudówek ponad dachem, tj. maszynownia dźwigu, centrala wentylacyjna, klimatyzacyjna lub kotłownia gazowa. /W § 3 pkt 17 i 18 wyjaśnione zostały pojęcia kondygnacja nadziemna i podziemna./

Nieprawidłowe oznaczenie ilości kondygnacji powoduje również niezgodność pomiędzy częścią opisową i graficzną projektu budowlanego.

Dodatkowo Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że orzekając w sprawie nie uwzględnił pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze skierowanej przez T. Spółkę z o.o. W ocenie Sądu w obowiązujących warunkach prawnych brak jest podstaw do zamieszczenia w projekcie budowlanym tak szczegółowych klauzul i zastrzeżeń, jak opisane w skardze.

Należy natomiast przyjąć, że obowiązkiem kierownika budowy i inspektora nadzoru jest prowadzenie prac związanych z realizacją inwestycji w sposób zapewniający bezpieczeństwo budynków sąsiednich i otoczenia. Ponadto przepisy prawa gwarantują ochroną przed uciążliwościami związanymi z przekraczaniem wielorodzajowych norm określających standardy środowiskowe w tym m.in. dotyczące emisji hałasu.

Zdaniem Sądu nie jest również zasadny sformułowany przez Spółkę "D." zarzut naruszenia w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 28 kpa z powodów wskazanych w skardze, a ocena dokonana w tym zakresie przez Wojewodę zasługuje na akceptację.

Wobec przedstawionych wcześniej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – uznając, że stwierdzone naruszenia prawa materialnego i procesowego mogły mieć wpływ na wynik sprawy – zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt III wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnieniu skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji, z którego wynika, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał koszty wpisów uiszczonych od skarg oraz taryfowo określone koszty związane z udziałem pełnomocników, reprezentujących skarżące spółki.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien przeprowadzić w sposób prawidłowy czynności procesowe, w tym przede wszystkim w zakresie określonym przez przepisy art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, uwzględniając uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu.

H.B.17.09.2009r.