Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 863/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-09-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów
Powołane przepisy: article: art. 246 par 2 pkt 2 w zw. z art. 258 par 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa T. S. do świadczenia opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital [...] w K. – dalej strona skarżąca, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa T. S. do świadczenia opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W treści skargi strona skarżąca sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPPr".

W uzasadnieniu wniosku, strona skarżąca podniosła, że z uwagi na swoją sytuację finansową oraz rodzaj wykonywanych zadań w zakresie opieki zdrowotnej nie jest w stanie ponieść niezbędnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Wyjaśniła, że przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja odmawiająca potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych. W związku z powyższym, gdy strona skarżąca jest zmuszona do ponoszenia dodatkowych kosztów celem uzyskania zapłaty za udzielone w trybie nagłym świadczenia opieki zdrowotnej, przedmiotowy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezbędny, bowiem umożliwi dochodzenie swoich praw na drodze sądowej. Oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego stanowi fundusz własny ujemny tj. 112.068.104,34 zł (w tym fundusz założycielski – stan na 31.12.2016 r. 235.716.953,923 zł oraz wartość aktywów 442.762.992,95 zł; wartość środków trwałych wynosi 287.537.537,08 złotych. Natomiast strata z działalności za ostatni rok obrotowy wyniosła 14.188.098,73 zł.

Wskazała, że pomimo starań w zakresie poprawy sytuacji finansowej pozyskiwane przychody nie pokrywają kosztów bieżącej działalności Szpitala. W okresie od stycznia do marca 2017 r. Skarżąca poniosła stratę w wysokości 29.842.714,11 zł. Brak dostatecznej ilości środków finansowych powoduje utrzymywanie się stanu zobowiązań na bardzo wysokim poziomie. Na dzień 31 marca 2017 r. zobowiązania ogółem stanowiły kwotę 339.140.827,10 zł, w tym zobowiązania wymagalne na kwotę 59.762.368,28 zł. W związku z powyższym skarżąca pozyskała długoterminowe kredyty i pożyczki, których zobowiązania na dzień 31 marca 2017 r. stanowiły kwotę 121.866.917,00 zł, przy czym miesięczne obciążenia z tytułu spłaty rat kredytu i pożyczek stanowią kwotę ok 2.200.000,00 zł. Ponadto strona skarżąca wskazała, że czyni starania, aby utrzymać płynność finansową. Oświadczyła, że środki finansowe na dzień 31 marca 2017 r. stanowiły kwotę 20.258,485,03 zł, natomiast środki własne w wysokości 11.550.374,49 zł przeznczone są na spłatę części zobowiązań wobec pracowników Szpitala z tytułu wynagrodzenia za miesiąc marzec 2017 r. Pozostała kwota 8.708.110,54 to środki celowe, które przeznaczane są na ściśle określone cele wynikające z ustaw. Podniosła również, że miesięczne obowiązkowe zobowiązania z tytułu: wynagrodzenia pracowników, składek ZUS, podatku dochodowego od osób fizycznych to kwota ok 23.000.000,00 zł. Ponadto powyższa kwota nie obejmuje wynagrodzenia za dyżury lekarskie. W związku z powyższym są to kwoty, które znacznie przewyższają środki, którymi dysponuje skarżąca.

Do wniosku dołączono bilans aktywów i pasywów za 2016 r., rachunek zysków i strat za 2016 r. stan rachunków bankowych na dzień 3 lipca 2017 r. oraz oświadczenie o stanie środków finansowych Szpitala.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369) – dalej jako p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r.sygn. akt II FZ 409/11, CBOSA).

Podkreślić należy także, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadnione.

Podnieść przede wszystkim należy, że skarżąca, jako jednostka sektora finansów publicznych związana jest dyscypliną finansową przejawiającą się wymogiem przestrzegania ram planu finansowego, czyli planów procesów gromadzenia oraz wydatkowania publicznych środków pieniężnych. Ta okoliczność odróżnia go od "zwykłych" podmiotów gospodarczych, które działając na rynku gospodarczym mogą swobodnie dysponować własnymi środkami. Dlatego też niezaplanowane wydatki w postaci opłat sądowych nie mogą być traktować na równi z wydatkami zaplanowanymi i związanymi z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, działalnością dydaktyczną i badawczą.

Oceniając możliwości finansowe strony skarżącej, Sąd wziął po uwagę stan środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunku bankowym, a w szczególności ich przeznaczenie oraz fakt, że wnioskujący jest zakładem opieki zdrowotnej, działającym w sektorze usług zdrowotnych. Posiadane na rachunkach środki, w ocenie Sądu, nie mogą decydować o kondycji finansowej skarżącej, albowiem są to środki przeznaczone m.in. na zaspokojenie bieżącej działalności Szpitala, spłatę zobowiązań wobec kontrahentów, wynagrodzenia dla pracowników. W tym kontekście należy mieć również na uwadze wskazywane informacje, co do aktualnego zadłużenia Szpitala oraz stratę i niewątpliwie słabą kondycję finansów.

Na marginesie wskazać należy, że wbrew twierdzeniu strony skarżącej, niniejsza sprawa nie jest objęta ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, bowiem zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit.c strony nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Natomiast przedmiotowa sprawa nie jest sprawą z zakresu świadczeń leczniczych i jako taka podlega ogólnemu obowiązkowi uiszczenia kosztów sądowych wynikającemu z art. 199 p.p.s.a.

Z tych powodów, uwzględniając wyjątkową sytuację strony skarżącej, Sąd przyjął, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.