Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 843/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-10-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2, art. 199
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 14 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. wraz ze skargą na opisane w sentencji postanowienie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Spółka jest w stanie likwidacji, nie osiąga żadnych przychodów i nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Ponadto strata Spółki opiewa na kwotę 333.718,07 zł. Spółka nie posiada przy tym żadnych środków trwałych.

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Spółka złożyła zeznania podatkowe za lata 2011-1012, wyciągi z posiadanych rachunków oraz sprawozdanie finansowe sporządzone wg stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. Z dokumentów tych wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 100,000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosi 524.800,52 zł. Z zeznania podatkowego Spółki za 2012 r. wynika, że Spółka osiągnęła przychód w wysokości 8.302,801,95 złotych, jednakże działalność na koniec tego roku przyniosła stratę w wysokości 321.847,33 zł. Skarżąca posiada następujące rachunki bankowe: 1) w Alior Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 sierpnia 2013 r. 0,26 zł; 2) w Alior Banku nr [...] ze stanem 4,56 złotych; 3) w Alior Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 sierpnia 2013 r. minus 256,70 zł.

Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy zważył, co następuje:

Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Przystępując do oceny wniosku przypomnieć jednak należy, że co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8).

Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Przy czym użyte w przywołanym na wstępie przepisie określenie ,,gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa cały ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji usprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie.

Mając na uwadze powyższe reguły należy wskazać, że koszty sądowe w przedmiotowej sprawie nigdy jednorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Dotyczy to zarówno wpisu od skargi jaki i pozostałych kosztów postępowania takich jak: ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie, ewentualna opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu.

Uwzględniając wysokość wskazanych kosztów w kontekście okoliczności faktycznych związanych z sytuacją Spółki uznano, że brak jest podstaw do udzielenia jej zwolnienia we wnioskowanym zakresie. Innymi słowy zestawienie ww. kwot ze stanem majątkowym wnioskodawczyni nie uzasadnia, że ww. nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.

Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała się na swoją trudną sytuację finansową. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, ani środków finansowych w wysokości umożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Stanowiska tego nie potwierdza złożona na wezwanie dokumentacja obrazująca sytuację majątkową i dochodową Spółki. Z dokumentów tych nie wynika bowiem by strona nie miała możliwości uiszczenia kosztów niniejszego postępowania sądowego, które jak wspomniano wyżej nigdy nie przekroczą kwoty 100 zł.

I tak z przedłożonego przez Spółkę zeznania podatkowego za 2012 r. wynika, że zakończyła ubiegły rok podatkowy stratą w wysokości 321.847,33 zł przy przychodzie w wysokości 8.302.801,95 zł i kosztach w kwocie 8.624.649,28 zł. W tym zakresie podniesienia wymaga, że wykazana strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż przedmiotowy wniosek winien zostać uwzględniony. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Te zaś w wielkości wielokrotnie przewyższającej wysokość kosztów sądowych spółka zarówno w okresie poprzedzającym wniesienie skargi jak i po jej złożeniu posiadała (vide: wyciąg z rachunku bankowego nr [...]). Kwota ta została następnie rozdysponowana, co nie może uzasadniać jednak przyznania obecnie prawa pomocy. Spółka jako podmiot powołany celem prowadzenia działalności gospodarczej, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Innymi słowy winna przewidzieć możliwość wydania przez organ odwoławczy niekorzystnego dla nie rozstrzygnięcia, wymagającego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami.

Sytuacji finansowej i materialnej uzasadniającej uwzględnienie wniosku nie potwierdza również analiza sprawozdania finansowego Spółki. Wynika z niej bowiem jednoznacznie, że Spółka na koniec 2012 r. posiadała środki trwałe o łącznej wartości 524.800,52 zł oraz aktywa obrotowe w wysokości 6.950,566,79 zł w tym towary o wartości 5.402.848,89 zł. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że przez pojęcie "środki" o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, lecz również wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego. Innymi słowy "brak środków" na pokrycie niezbędnych kosztów nie ogranicza się tylko do braku środków finansowych, ale odnosi się do ogólnej sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie ulgi w postaci prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy) oceniając wniosek strony o przyznanie prawa pomocy bierze bowiem pod uwagę jedynie dane o jej stanie majątkowym i dochodach (por. M. Grzymisławska-Cybulska, Zakresy podmiotowy i przedmiotowy wniosku o przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2007, nr 1, s. 38). Pod pojęciem stanu majątkowego należy zaś rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę spełnienia tej przesłanki.

Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do przyjęcia, że Spółka nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł jak i pozostałych ewentualnych i rozłożonych w czasie kosztów postępowania w takiej samej wysokości.

Dodatkowo podniesienia wymaga, że Spółka nie wypełniła wezwania odnośnie złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Mianowicie skarżąca w oświadczeniu o jej majątku i dochodach wskazała, iż posiada trzy rachunki bankowe. Następnie wezwana do złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, przedłożyła wyciągi wyłącznie z dwóch ze wskazanych rachunków. Nie złożenie wyciągu z trzeciego z posiadanych rachunków uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji skarżącej w sposób przemawiający na rzecz przyznania jej prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest jednak możliwe w sytuacji gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa budzi jakiekolwiek wątpliwości, których strona mimo wezwania nie usuwa.

Konkludując, zdaniem oceniającego skarżąca posiada bądź mogła zabezpieczyć odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie należnych kosztów sądowych.

Ubocznie należy przypomnieć stronie, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, przysługuje stronie skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, o czym z pewnością skarżąca wie z uwagi na fakt reprezentowania jej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w związku art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.