Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 631/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 53 poz 533
law: ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity
article: art. 544 § 1 i 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Zofia Borowicz (spr.) NSA Jan Bała Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1918/07 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania zaprzestania prowadzenia przez aptekę dowozu leków na receptę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz A. K. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 11 marca 2008 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1918/07 oddalił skargę A. K. prowadzącej działalność pod nazwą "Apteka pod X." w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2007 r., znak [...], w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia dowozu leków na receptę.

Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. Po przeprowadzeniu przez inspektorów farmaceutycznych w dniach 19-21 czerwca 2007 r. okresowej kontroli apteki ogólnodostępnej w W. przy ulicy G. 39 - na prowadzenie której M. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wydał w dniu [...] lipca 2006 r. zezwolenie dla magister farmacji A. K. - stwierdzono liczne nieprawidłowości, które opisano szczegółowo w protokole kontroli.

Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. M. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny nakazał niezwłocznie usunięcie nieprawidłowości w kontrolowanej aptece.

Po rozpatrzeniu odwołania A. K. dotyczącego punktu 12 decyzji nakazującego zaprzestanie prowadzenia przez aptekę dowozu leków na receptę do pacjentów Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że art. 68 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 53, poz. 533 ze zm.) dopuszcza prowadzenie przez apteki ogólnodostępne i punkty apteczne wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza. Z powołanego przepisu a contrario wynika, że zabroniona jest sprzedaż wysyłkowa produktów leczniczych wydawanych z przepisu lekarza. Organ wskazał, że art. 2 pkt 23 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) stanowi, że sprzedażą wysyłkową jest dostawa towarów wysłanych lub transportowanych przez sprzedającego. Zdaniem organu z powyższej definicji jak i z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżąca prowadzi wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych, w tym dowożenie m.in. leków wydawanych na receptę, co nie było kwestionowane przez skarżącą zarówno w czasie kontroli jak i w odwołaniu.

W skardze A. K. wskazała, że prowadzi sieć kilkunastu aptek na terenie całego kraju, a niektóre z aptek prowadzą usługę polegającą na odbiorze recepty od pacjenta, realizacji jej w aptece a następnie dowiezieniu leków do pacjenta.

Skarżąca nie zgodziła się z organem odnośnie ustalenia, że prowadzi usługę sprzedaży wysyłkowej. Nawet definicja tej sprzedaży zawarta w ustawie o podatku od towarów i usług, nie może być jednoznaczną wskazówką w tym zakresie, bowiem dostawa towarów odbywa się, w ocenie skarżącej, na wyraźne życzenie klienta (pacjenta), co należy uznać za usługę dowozu leków, a nie sprzedaż.

W dalszych wywodach skarżąca podniosła, iż w Prawie farmaceutycznym nie ma zdefiniowanego pojęcia sprzedaży wysyłkowej. Świadczona przez nią usługa polega jedynie na dowozie "zrealizowanej umowy sprzedaży przepisanego na podstawie recepty leku" do pacjenta. Umowa sprzedaży jest zawsze zawierana przez aptekę z klientem (pacjentem), a oprócz tego świadczona jest dodatkowo usługa dowozu leków. Skarżąca podkreśliła, że w przypadku zlecenia usługi dla sąsiada/znajomego nie będzie mowy o sprzedaży wysyłkowej, bowiem to ta osoba zrealizuje zlecenie dowozu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wnosił o jej oddalenie i stwierdził, że niezasadne jest stawianie znaku równości pomiędzy dostarczaniem leków przez sprzedającego a nabywaniem ich przez osoby bliskie pacjentowi, lub inne działające z jego polecenia i w konsekwencji przypisywanie organom Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej nierównego traktowania różnych podmiotów wobec prawa.

W ocenie organu nie można uznać działalności skarżącej za świadczenie odrębnej usługi dowozu leków, bowiem Prawo farmaceutyczne określiło zamknięty katalog usług, które mogą być świadczone przez apteki ogólnodostępne i wśród nich nie ma usług transportowych.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że z definicji pojęcia "sprzedaż wysyłkowa" zawartej w art. 544 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r., Kodeks cywilny i z art. 2 pkt 23 i 24 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że sprzedaż wysyłkowa wiąże się z czynnościami przesyłania rzeczy i taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Sąd wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli wynika, że apteka prowadzi sprzedaż produktów leczniczych zamawianych przez pacjentów za pośrednictwem witryny internetowej oraz poprzez ogólnodostępną infolinię, a także - jak wynika z reklamy zamieszczonej na stronie internetowej - zajmuje się dowozem zamówionych w ten sposób leków do pacjenta. Z protokołu kontroli wynika nadto, iż strona internetowa zawiera informację o cenach wszystkich, także refundowanych produktów leczniczych dostępnych na receptę, w tym leków narkotycznych i psychotropowych. Skarżąca nie kwestionując powyższych ustaleń twierdzi jednak, iż wykonywana przez jej aptekę usługa polegająca na odbiorze recepty od pacjenta, realizacji jej w aptece i dowiezieniu lekarstwa do domu pacjenta w żadnym razie nie może być zakwalifikowana jako niedozwolona sprzedaż wysyłkowa produktów leczniczych wydawanych na receptę, a jedynie jako "usługa dowozu leków".

Sąd w pełni podzielił stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, iż apteka prowadzona przez skarżącą dowoziła pacjentom zamawiane przez nich produkty lecznicze dostępne wyłącznie na receptę, co w świetle wyżej przytoczonych definicji stanowi sprzedaż wysyłkową. Zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, którymi są: wydawanie produktów leczniczych, sporządzanie leków recepturowych, sporządzanie leków aptecznych oraz udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych. Funkcjonowanie apteki obwarowane jest licznym wymogami co ma zagwarantować nie tylko wysoką jakość świadczonych usług farmaceutycznych ale także bezpieczeństwo obrotu produktami leczniczymi i środkami medycznymi. Tym samym nie do zaaprobowania jest stanowisko skarżącej zmierzające do rozszerzającej wykładni przepisu art. 68 ust. 3 Prawo farmaceutyczne, który dopuszcza jedynie prowadzenie przez apteki wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych bez przepisu lekarza.

Zdaniem Sądu, każda realizacja recepty - wydanie leku - poza siedzibą apteki ogólnodostępnej lub punktu aptecznego stanowiła będzie sprzedaż wysyłkową w rozumieniu art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego.

W skardze kasacyjnej A. K. prowadząca działalność pod nazwą "Apteka pod X." w W. przy ul G. 39 zaskarżyła w całości powyższy wyrok i wniosła o:

1. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.,

względnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonych decyzji;

2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych za wszystkie instancje w tym wynagrodzenia radcy prawnego.

Zaskarżonemu wyrokowi wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów:

1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 68 ust 3 Prawa farmaceutycznego i polegające na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu ustawowego jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia, naruszającego zasady swobody działalności gospodarczej, zasady równości wobec prawa

oraz naruszenie art. 544 kc poprzez błędną wykładnię

2. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), tj. art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a/ i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną, niezupełną i nieprawidłową ocenę stanu faktycznego w sprawie oraz oparcie na niekonstytucyjnych przepisach prawa, jak i nie ustosunkowaniu się do wszystkich elementów skargi i nie rozpoznaniu skargi poza jej granicami.

Wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że Sąd nie zwrócił uwagi na fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność polega na realizowaniu recepty, odnośnie której pacjent dzwoniąc do apteki po pierwsze zamawia w aptece usługę odebrania i realizacji recepty w aptece, a następnie dowozu leku do pacjenta.

W momencie przekazania recepty wybranej osobie (przy czym nie musi być to pracownik skarżącej), pacjent powierza danej osobie wykonanie określonej usługi (realizacji recepty). W tym zakresie dochodzi więc do zawarcia pomiędzy pacjentem a daną osobą pewnego swoistego stosunku prawnego czy umowy o świadczenie usług, do której - jak się wydaje - będą mogły mieć zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu (na mocy art. 750 k.c.). Przedmiotem tejże usługi jest powierzenie określonej osobie wykonania usługi polegającej na odbiorze recepty, jej przekazaniu, zrealizowaniu i przywiezieniu odebranego produktu, czy leku. Akt przekazania recepty przez pacjenta, nie może być prawnie obojętny i jest to element początkowy, zaś sam dowóz leku jest ostatnim elementem realizacji usługi, dlatego też w niniejszej sprawie nie można mówić o sprzedaży leku poza apteką, bowiem do sprzedaży, dochodzi w aptece, na rzecz osoby będącej umocowaną przez pacjenta jako jego przedstawiciel.

Z punktu widzenia celów ustawy w art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego chodzi o zapewnienie jak największego bezpieczeństwa obrotu lekami wystawianymi na receptę. Ustawa ta nie reguluje w jaki sposób transakcja ta jest dokonywana, czy przez pełnomocnika czy osobiście. Sąd skupił się tylko na aspekcie samego dowozu leków, czyli końcowym etapie wykonania usługi, a nie na całości działań, a więc przede wszystkim na sposobie realizacji recepty.

W ocenie skarżącej art. 544 § 1 k.c. należy czytać razem z art. 544 § 2 k.c., które mają przede wszystkim na celu ochronę kupującego, przed koniecznością spełnienia świadczenia niejako "w ciemno", bez możliwości przekonania się, czy świadczenie kontrahenta zostało spełnione należycie. Przy prowadzeniu działalności przez skarżącą w sposób wcześniej opisany jest to działalność zgodna z tym przepisem i celem ustawy. Nadto wskazać należy, że przedmiotowy przepis dotyczy również i obrotu z zagranicą i w tym kontekście przepis art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego, interpretowany w sposób prezentowany przez WSA, może być oceniony jako naruszający zasady wolności obrotu (w tym przepływu towarów między państwami członkowskim Unii Europejskiej, co jest zakazane w art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, jako środek o skutkach podobnych do ograniczeń ilościowych).

Sąd I instancji nie ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku do wielu aspektów podniesionych w skardze, koncentrując się jedynie na definicji sprzedaży wysyłkowej, bez odniesienia się do innych zarzutów czy stanowiska skarżącej np. w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, czy niedookreśloności i niejasności przesłanek (co stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.). Zdaniem skarżącej Sąd skupiając się jedynie na aspekcie dowozu leków nie rozważył zarzutów skargi dotyczących niejasnych i nieprecyzyjnych kryteriów decyzji, jej lakoniczności w zakresie określenia znamion sprzedaży wysyłkowej, odnosząc się przy tym do definicji sprzedaży wysyłkowej zawartej w ustawie o podatku od towarów i usług i nie uwzględniając specyfiki tej dziedziny prawa. Skarżąca zarzuciła, że sprzedaż leków uregulowana jest w art. 68 ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Odczytanie tego przepisu wraz z ust. 3 wskazuje, że w ustawie został wyodrębniony obrót detaliczny i sprzedaż wysyłkowa jako dwa odrębne typy obrotu jak również, że ust. 3 nie ma charakteru przepisu wyjątkowego, co wiąże się z odpowiednimi regułami jego interpretacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż Sąd może poruszać się tylko w ramach przytoczonych zarzutów, wyjaśnionych w uzasadnieniu, gdyż ten element skargi należy traktować jako całość (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2007, sygn. akt. I OSK 1058/06, opubl. LEX nr 323453).

Aczkolwiek w rozpoznawanej sprawie konstrukcja podstaw skargi kasacyjnej nie jest w pełni precyzyjna, to uwzględniając ich rozwinięcie oraz argumentację przedstawioną na ich poparcie w uzasadnieniu, przyjąć należało, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w powiązaniu z art. 544 § 1 i 2 k.c. oraz art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego uzasadniały uwzględnienie skargi kasacyjnej w zakresie odnoszącym się do braku pełnej oceny i kompletności przedstawienia stanu faktycznego, będącej wynikiem błędnej wykładni pojęcia "sprzedaż wysyłkowa".

Uwzględnienie ww. zarzutów czyni zbędnym lub przedwczesnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Na wstępie zwrócić należy uwagę, że obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. sprowadza się m.in. do wskazania, które ustalenia organu administracji zostały przyjęte przez Sąd, a które nie i jeżeli tak, to z jakich przyczyn. Sąd administracyjny kontroluje bowiem czy organy administracji dokonały ustaleń faktycznych zgodnie z prawem. Obowiązek przyjęcia określonego stanu faktycznego przez sąd I instancji wynika pośrednio ze zdania drugiego art. 188 p.p.s.a., a także z art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie dokonuje samodzielnych ustaleń stanu faktycznego (wyjątki od tej zasady wskazane są w art. 106 § 3-5 p.p.s.a.), natomiast zobligowany jest w uzasadnieniu orzeczenia wyraźnie wskazać jaki stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym jest stanem faktycznym przyjętym przez sąd. Przyjęcie określonej podstawy faktycznej jest warunkiem sine qua non kontroli legalności decyzji administracyjnej. W przeciwnym razie w procesie subsumpcji zabrakłoby podstawowego elementu dającego się porównać ze wzorcem ustawowym (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005, sygn. akt. FSK 2132/04, opubl. ONSAiWSA 2006/1/9).

Spór będący przedmiotem rozpatrywanej sprawy powstał z związku z ustaleniami organu, iż apteka, którą prowadzi skarżąca "dowoziła do pacjenta" leki wydawane na receptę. Organ uznał, że tego rodzaju działalność nosi znamiona sprzedaży wysyłkowej niedozwolonej na mocy art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego. Skarżąca zarzucała, że organ nie wyjaśnił szczegółowo znamion sprzedaży wysyłkowej pomijając w swych ustaleniach i ocenie etap związany ze sposobem realizacji recepty w aptece.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zaakceptował stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego i oddalił skargę. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd badał sporną kwestię dotyczącą sprzedaży leków wydawanych na receptę w kontekście art. 544 § 1 k.c. oraz art. 2 pkt 23 i 24 ustawy o podatku od towarów i usług i wywiódł, że sprzedaż wysyłkowa wiąże się z czynnością przesyłania rzeczy. Sąd stwierdził, że taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, gdyż z protokołu kontroli wynika, że apteka prowadzi sprzedaż produktów leczniczych zamawianych przez pacjentów za pośrednictwem witryny internetowej oraz poprzez ogólnodostępną infolinię, a z reklamy zamieszczonej na stronie internetowej wynika, że zajmuje się dowozem zamówionych w ten sposób leków do pacjenta. W ocenie Sądu skarżąca tych ustaleń nie kwestionuje tylko twierdzi, że wykonywana przez nią usługa nie może być zakwalifikowana jako sprzedaż wysyłkowa.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa zatem, że z uzasadnienia wyroku wynika jednoznacznie jedynie to, że Sąd przyjął jako własne ustalenia, a poczynione przez organ, iż skarżąca dowoziła do pacjentów leki wydawane na receptę. Jednakże z uzasadnienia wyroku nie wynika w sposób jednoznaczny czy w ocenie Sądu sprzedaż leków wydawanych na receptę w szczególności, gdy chodzi o sposób realizacji, odbywała się w formie opisywanej przez skarżącą. Ten element stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku nie został wyraźnie wskazany jako stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym i przyjęty przez Sąd do oceny pod względem zgodności z prawem. Tym samym z motywów wyroku nie wynika wprost czy w ocenie Sądu okoliczność powyższa nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a istotna jest tylko kwestia dowozu leków. W konsekwencji Sąd wywiódł, że każda realizacja recepty - wydanie leku - poza siedzibą apteki ogólnodostępnej lub punktu aptecznego stanowiła będzie sprzedaż wysyłkową w rozumieniu art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego.

W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, że w myśl art. 68 ust. 1 Prawa farmaceutycznego obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych z zastrzeżeniem przepisów ust. 2, art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1. Z kolei przepis art. 68 ust. 3 tej ustawy stanowi, że dopuszcza się prowadzenie przez apteki ogólnodostępne i punkty apteczne wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza. Ostatnio powołany przepis nie zawiera definicji sprzedaży wysyłkowej tylko określa, że obrót produktami leczniczymi w tym przepisie wymienionymi może być prowadzony w formie sprzedaży wysyłkowej. A contrario przyjąć należy, że prowadzony w aptekach ogólnodostępnych i punktach aptecznych obrót produktami leczniczymi wydawanymi na receptę wyłączony jest z tego rodzaju formy sprzedaży.

Rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się zatem do wyjaśnienia na czym polega istota sprzedaży wysyłkowej, a następnie czy apteka skarżącej prowadziła tego rodzaju sprzedaż produktami leczniczymi wydawanymi na receptę.

Trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że Prawo farmaceutyczne nie zawiera definicji legalnej "sprzedaży wysyłkowej". Dodać należy, że w tej materii ustawodawca nie odsyła wprost do innych regulacji dotyczących sprzedaży wysyłkowej.

W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji przyjął, że definicję legalną "sprzedaży wysyłkowej" zawiera art. 544 § 1 k.c., bowiem określa moment wydania rzeczy będącej przedmiotem sprzedaży. Otóż z uregulowań zawartych w art. 544 § 1 i 2 k.c. wynika, że przepis ten dotyczy powierzenia rzeczy przez sprzedawcę przewoźnikowi w celu dostarczenia jej na miejsce przeznaczenia określone porozumieniem zawartym między sprzedawcą a kupującym.

Przepis ten nie posługuje się terminem "sprzedaż wysyłkowa", ani nie zawiera reguł interpretacyjnych o treści: "oznacza", "rozumieć przez to należy", "uważa się", które pozwalałyby na przyjęcie, że w ww. normie prawnej ustawodawca zawarł definicję legalną sprzedaży wysyłkowej.

Sąd w rozpoznawanej sprawie odwołał się też do definicji sprzedaży wysyłkowej zawartej w art. 2 pkt 23 i 24 ustawy o podatku od towarów i usług, jednakże nie rozważył bliżej czy biorąc pod uwagę pełną treść tych definicji i fakt, że zostały one zawarte w ustawie dotyczącej specyficznej gałęzi prawa tj. prawa podatkowego możliwym jest bezpośrednie odniesienie się przy określeniu znamion sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych wyłącznie do tej definicji.

Uznaną regułą wykładni jest przyjęcie, że gdy brak jest definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym, a jest ono zdefiniowane w innym akcie prawnym danej gałęzi prawa to należy się oprzeć właśnie na legalnej definicji lub ją wykorzystać mając jednak na względzie czy nie dotyczy ona specyficznej dziedziny prawa i czy nie została sformułowana przez ustawodawcę jedynie na potrzeby konkretnych aktów normatywnych.

Sąd I instancji w rozważaniach dotyczących omawianej kwestii powinien zatem zwrócić uwagę czy jeszcze inne akty normatywne definiują pojęcie "sprzedaży wysyłkowej" oraz czy z uwagi na zakres materii, którą regulują dopuszczalne jest posłużenie się tego rodzaju definicjami na potrzeby rozpoznawanej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że terminu "sprzedaż wysyłkowa" jako zamienny do terminu "na odległość" ustawodawca użył np. w art. 63 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225).

Z kolei w ustawie z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) zdefiniowano umowy zawierane na odległość oraz umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa.

Sąd odwołując się do definicji "sprzedaży wysyłkowej" zwrócił też uwagę, że przy wykładni art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego istotnym jest uwzględnienie roli jaką ustawodawca powierzył aptece jako placówce ochrony zdrowia publicznego. Wskazał przy tym na art. 68 ust. 1 i 2 tej ustawy, co należy ocenić w kategorii omyłki pisarskiej, bowiem kwestie te reguluje art. 86 ust. 1 i 2 cyt. ustawy. Kierunek tej wykładni z pewnością jest trafny, jeśli zważyć, że art. 65 ust. 1 Prawa farmaceutycznego stanowi, iż obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. To jednak oznacza, że skoro Prawo farmaceutyczne nie zawiera definicji legalnej "sprzedaży wysyłkowej" to rozstrzygnięcie tej spornej kwestii wymagałoby także sięgnięcia do regulacji zawartych w tej ustawie odnoszących się do zasad obrotu produktami leczniczymi oraz regulacji dotyczących prowadzenia apteki, a w szczególności zasad wydawania z apteki ogólnodostępnej produktów leczniczych. Dotyczy to w szczególności analizy uregulowań związanych z warunkami "sprzedaży wysyłkowej" produktów leczniczych wydawanych bez recepty (art. 68 ust. 3a) oraz regulacji związanych z wydawaniem leków recepturowych (art. 96 ust. 7).

Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok nie biorąc pod uwagę wskazanych wyżej uregulowań Prawa farmaceutycznego oraz powołanych aktów normatywnych, w których ustawodawca nawiązuje do istoty "sprzedaży wysyłkowej". Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego również tych przepisów nie obejmują. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny działając jako sąd drugiej instancji i będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie może zweryfikować stanowiska Sądu I instancji w kontekście tych uregulowań.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględni powyższe unormowania w wykładni pojęcia "sprzedaż wysyłkowa" i oceni czy w sprawie zostały poczynione wszystkie istotne ustalenia faktyczne, od których zależne jest ewentualne zastosowanie odpowiednich norm prawa materialnego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a.