Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1267/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200 i at. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 ust. 1 i 3, art. 34, art. 83
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 206 poz 7 art. 6 ust. 3 i 4, art. 4 ust. 1 i 5
law: Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi Fundacji A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2012r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej fundacji kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2007 r., nr [...] Burmistrz Gminy S., działając na podstawie art. 83 ust. 1, ust. 3, art. 86 ust. 1 pkt 5, 6 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody udzielił na wniosek Powiatu [...] zezwolenia na dokonanie wycinki [...] drzew będących własnością Powiatu [...] rosnących w pasie drogi powiatowej[...] – [...] – droga wojewódzka nr [...]. W oparciu o art. 107 § 4 K.p.a. organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia. Wobec niezaskarżenia jej przez stronę decyzja powyższa uzyskała przymiot ostateczności.

Podmiot A (Stowarzyszenie) w piśmie z dnia 20 czerwca 2007 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza S. z dnia [...] 2007 r., nr [...] zezwalającej na wycinkę [...] drzew, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Nadto wnioskodawca domagał się naliczenia administracyjnych kar za wycięcie drzew "bez zezwolenia". Z uzasadnienia wniosku wynikało, że drzewa, które wycięto na podstawie wskazanej decyzji, rosły na obszarze Natura 2000 ustanowionym na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880, z późn. zm.), a zgodnie z art. 33 tej ustawy projekt przedsięwzięcia o potencjalnym bezpośrednim lub pośrednim wpływie na stan obszaru Natura 2000, podlega ocenie dokonywanej na podstawie tytułu 1 działu VI ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150), pod względem ewentualnych skutków planu lub przedsięwzięcia w odniesieniu do siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Ponadto wnioskodawca podniósł, ze zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573), sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać m.in. drogi publiczne o nawierzchni utwardzonej. Dalej we wniosku wskazano, że szczegółowymi uwarunkowaniami, związanymi z kwalifikowaniem przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, są między innymi walory przyrodnicze i krajobrazowe, obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk objętych ochroną w tym obszary sieci Natura 2000 i w takim przypadku niezbędne jest zasięgnięcie opinii wojewody. Ten etap postępowania został w ocenie wnioskodawcy pominięty, a zgodnie ze wskazanymi przepisami dla inwestycji planowanej na obszarze Natura 2000 powinien być rozpatrywany wariant alternatywny, co również pominięto.

Decyzją z dnia 18 lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z [...] 2007 r. W ocenie Kolegium Burmistrz Gminy S. na podstawie art. 83 ust. 1 i 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody jest organem uprawnionym do wydania decyzji zezwalającej na wycinkę drzew. Organ podkreślił, że z wnioskiem o wydanie zgody na wycinkę drzew w związku z przebudową drogi [...] zwróciło się Starostwo Powiatowe w M., które jest właścicielem terenu objętego wnioskiem, brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że Wojewoda Wielkopolski jest organem właściwym do zajęcia stanowiska w sprawie wnioskowanej wycinki drzew, bowiem wojewoda zajmuje stanowisko wyłącznie w sprawach dotyczących oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000 zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2007 r. Prawo ochrony środowiska, określonych w art. 46 ust. 4 i 46a ust. 7 tej ustawy. Organ podniósł, że konieczność wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach występuje przed uzyskaniem rozstrzygnięć określonych w art. 46 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska, wśród których nie wymienia się decyzji dotyczących usunięcia drzew na terenie obszaru Natura 2000, tym samym wojewoda nie jest właściwy do zajęcia stanowiska w sprawie wycinki drzew na tym terenie. Organ podkreślił, że wycinka drzew była inwestycją odrębną od inwestycji dotyczącej przebudowy drogi oraz zauważył, że na dzień wydania decyzji drzewa zostały wycięte.

Podmiot A wniósł na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podkreślono, że planowany remont nigdy nie przewidywał poszerzenia drogi. Wycięcie kilkukilometrowej alei starodrzewu było pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia, skoro drzewa były zdrowe, a remont drogi nie kolidował z aleją. Na podstawie wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. drogi publiczne o nawierzchni utwardzonej mogą wymagać sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. W niniejszej sprawie nie zwrócono się do Wojewody z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko w odniesieniu do obszaru Natura 2000. Podkreślono nadto, że remont drogi i wycinka drzew winny być traktowane łącznie. Poza pominięciem oceny oddziaływania na środowisko decyzja Burmistrza pomijała etap poszukiwania rozwiązań alternatywnych, które nie wymagały wycinki drzew. Nie istniał nakaz wynikający z nadrzędnego interesu publicznego w związku z remontem drogi, ponieważ nie przewidywano jej poszerzenia - ścieżka rowerowa mogła być zbudowana poza aleją starodrzewu a bezpieczeństwo ruchu można zapewnić nowoczesnymi rozwiązaniami technicznymi. Dla inwestycji mogących wpłynąć na stan siedlisk i gatunków ptaków na obszarach Natura 2000 sam brak rozpatrzenia wariantów alternatywnych jest wystarczającym powodem, by uznać decyzję za niezgodną z prawem, a więc wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia 8 września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 18 lipca 2008 r. W pierwszym rzędzie Kolegium podkreśliło, że w tym postępowaniu może orzekać wyłącznie w przedmiocie dotyczącym zezwolenia na wycinkę drzew, gdyż takie są ramy decyzji Burmistrza Gminy S.. Organ uznał, że wprawdzie do wycinki drzew doszło w związku z potrzebami komunikacyjnymi, to jednak wycięcie drzew jest odrębną od inwestycji drogowej sprawą administracyjną, a zatem zezwolenie na wycięcie drzew winno być ocenione na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Natomiast żądanie wymierzenia kary za wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie podlega rozpoznaniu w prowadzonym postępowaniu, gdyż wskazywana jako obarczona wadą nieważności decyzja Burmistrza takiego zezwolenia udzielała. Organ podkreślił nadto, że wniosek inwestora z dnia 16 października 2006 r. został uzasadniony tym, że "drzewa te znajdują się m.in. w miejscach, gdzie zlokalizowane zostały zatoki autobusowe, znaki postojowe, parkingi, wjazdy i zjazdy lub znajdują się w ich bezpośrednim sąsiedztwie, a ponadto część tych drzew stwarza poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruch drogowego, ze względu na bliskość ich usytuowania przy krawędzi drogi i pochylenie w kierunku jezdni w wielu przypadkach ograniczają wymaganą skrajnię drogi oraz są przyczyną uszkodzeń kabin i skrzyń ładunkowych pojazdów ciężarowych", a Burmistrz wniosek uwzględnił i zezwolił na wycięcie [...] drzew oraz nakazał nasadzenie nowych drzew w liczbie nie mniejszej niż [...]. W ocenie Kolegium decyzja została wydana w granicach posiadanych przez Burmistrza kompetencji, a jej wydanie poprzedzono zebraniem i analizą dostępnych materiałów; zorganizowano spotkania osób zainteresowanych w czasie którego rozważano różne możliwości związane z planowaną modernizacją drogi i wycinką drzew. Zdaniem organu, podmiot A nie ma racji co do tego, że Burmistrz naruszył swój obowiązek polegający na ochronie przyrody, bowiem to na gminie ciąży szeroko rozumiany obowiązek dbałości o interes społeczny, obejmujący również inne sfery życia społecznego, jak dbałość o bezpieczeństwo ruchu drogowego, czemu ma służyć poszerzenie dróg czy ich pobocza, a także zagospodarowanie pobocza dla celów komunikacyjnych, np. tworzenie bezpiecznych zatok autobusowych i miejsc awaryjnego postoju. Dalej wyjaśnił, że intencją wprowadzenia obszarów Natura 2000 nie było blokowanie inicjatyw, mającym na celu zaspokojenie zapotrzebowania społecznego na bezpieczne drogi; wymogi ochrony przyrody nie stoją na przeszkodzie w budowaniu sieci dróg na terenach cennych krajobrazowo i przyrodniczo w innych krajach unijnych. Kolegium stwierdziło, że istniejąca od lat droga nie spełniała wymogów bezpieczeństwa – była niebezpieczna z powodu braku należytego pobocza, co było przyczyną wypadków śmiertelnych; pobocze drogi porastały drzewa, których większość sięgała do skraju drogi, wobec czego wycięcie drzew miało na celu poprawę funkcjonalności drogi i doprowadzenie jej do stanu zgodnego z prawem. Ponadto organ powołał się na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki z dnia 2 marca 1999 r. Dz. U. z 1999 nr 43, poz. 430) – § 37 odnoszący się do szerokości pobocza. Podniósł, że jak wynika z projektu budowlano-wykonawczego przebudowy drogi powiatowej nr [...] ze stycznia 2005 r. (str. 4 pkt.1.4), droga ta przebiega w decydującej części przez teren niezabudowany, z wyjątkiem odcinka początkowego w miejscowości S. oraz dalej w miejscowości [...], jezdnia asfaltowa ma szerokość 5,50 m z poboczami gruntowymi około 1 m, obustronnym rowem odwadniającym na terenie niezabudowanym; na przeważającej długości po obu stronach na poboczu drogi rosły drzewa, które uniemożliwiały poszerzenie jezdni, a gałęzie zachodziły w skrajnię drogi. Kolegium wyjaśniło również, że przepisy art. 33 ustawy o ochronie przyrody nie mają zastosowania w sprawie, gdyż powołana ustawa w art. 40 nie przewiduje wskazanej oceny w sprawach związanych z wycinką drzew. Oznacza, że Burmistrz Gminy S. mógł zająć stanowisko w kwestii wyrażenia zgody na wycięcie drzew, bez zachowania wskazywanych przez Stowarzyszenie A procedur.

Wyrokiem z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Po 968/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w wyniku rozpoznania sprawy ze skargi Stowarzyszenia A, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2008 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...] 2008 r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej usunięcia drzew. Następnie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1300/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku tutejszego Sądu z dnia 19 maja 2009 r. Sąd II instancji stwierdził w uzasadnieniu swojego wyroku, że tutejszy Sąd zasygnalizował organowi, iż prawidłowe zakwalifikowanie wniosku Starosty Powiatowego w M. z dnia 16 października 2006 r. miało przesądzające znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów. WSA w Poznaniu podkreślił, bowiem, że wskazanie prawidłowej podstawy prawnej (art. 83 ust. 1 lub art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody) oraz ocena ewentualnego w tym zakresie naruszenia prawa winna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem charakteru tego ewentualnego naruszenia. Za niewystarczające w tym zakresie NSA uznał stwierdzenie, że "wniosek inicjujący postępowanie złożył starosta, a zatem podmiot, od którego można zasadnie oczekiwać znajomości przepisów materialno-prawnych, procedur i właściwości organów w różnych sprawach" i stwierdził, że nie można również zgodzić się z poglądem, iż o tym, że nie ziściły się przesłanki, stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji przesądza fakt, iż "gdyby decyzja nie odnosiła się w całości do żądania wnioskodawcy, to z pewnością zostałaby przez niego zakwestionowana". Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że jeżeli Kolegium, w toku postępowania nieważnościowego, poczyniło ustalenia co do ewentualnej możliwości zastosowania w toku postępowania administracyjnego art. 33 – 35a ustawy o ochronie przyrody – jak zostało to zaprezentowane w skardze kasacyjnej – to rozważania te winny znaleźć odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. W świetle zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy właśnie brak ustaleń, co do ewentualnej możliwości zastosowania w toku postępowania administracyjnego art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody, doprowadził Sąd I instancji do wniosku, iż postępowanie przeprowadzono z naruszeniem przepisów postępowania, i to w takim stopniu, że mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy, o czym mówi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rozpatrując sprawę wziął pod uwagę wszystkie przesłanki stwierdzenia nieważności i zbadał pod tym kątem całe postępowanie w niniejszej sprawie. W ocenie organu z wniosku Starosty jednoznacznie wynika, że domaga się wydania zezwolenia na usunięcie drzew rosnących w pasie drogi powiatowej nr [...] i nie można w żadnym razie tego wniosku odczytać jako wniosku dotyczącego inwestycji drogowej. Odwołując się do usytuowania w ustawie przepisów art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody i przepisów dotyczących wydania zezwolenia na usunięcie drzew, organ wskazał, że tym samym wydanie decyzji na usunięcie drzew nie podlega przepisom dotyczącym form ochrony przyrody, a przepisom dotyczącym ochrony terenów zieleni i zadrzewień. W ocenie organu decyzja Burmistrza Gminy S. została wydana w granicach posiadanych kompetencji i nie narusza żadnego z powołanych wyżej przepisów prawa, a z akt sprawy wynika, że organy administracji w tej sprawie rozważnie i skrupulatnie podchodziły do wycinki drzew i tam, gdzie było to możliwe, drzewa zachowano. Ponadto wyjaśnił, że w związku z tym, że droga przebiega przez teren dwóch gmin, prowadzono wspólne konsultacje dotyczące, proponowanej przez Starostwo Powiatowe w M. wycinki drzew i wspólne postępowanie wyjaśniające. Ponadto organ wskazał, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży też zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego, czemu ma służyć poszerzenie dróg czy ich pobocza, a także zagospodarowania pobocza dla celów komunikacyjnych. Organ podniósł, że intencją wprowadzenia obszarów Natura 2000 nie było blokowanie inicjatyw, mających na celu zaspokojenie zapotrzebowania społecznego na bezpieczne drogi, lecz ochrona miejsc cennych przyrodniczo, a wymogi ochrony przyrody nie stoją na przeszkodzie w budowaniu sieci dróg, a nawet autostrad na terenach cennych krajobrazowo i przyrodniczo w innych krajach unijnych, pod warunkiem, że nie wpływają negatywnie na chronione tereny. Organ podniósł również, że decyzja Burmistrza Gminy S. przewiduje uzupełnienie zadrzewienia poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych, a przedmiotowa droga przebiega na skraju terenu bogatego w drzewostan i jest mało prawdopodobne aby wycięcie części przydrożnych drzew stanowiło poważny uszczerbek przyrodniczy.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł podmiot A, wskazując, że Kolegium nie wykonało zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r. Strona podniosła między innymi, że z punktu widzenia skutków społeczno-gospodarczych nieodwracalne zniszczenie ponad stuletniej, zdrowej alei stanowi trwały uszczerbek w walorach przyrodniczych i krajobrazowych regionu, oraz że należy odrzucić argumenty dotyczące rzekomego zwiększenia bezpieczeństwa ruchu, gdyż jezdni nie zamierzano poszerzać, a drzewa były proste i nie wchodziły w skrajnię jezdni. Ponadto odwołujący się podniósł, że niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności jest tolerowanie samowoli i nadmiernej swobody decyzyjnej władz samorządowych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przede wszystkim skupiały się na tym, czy wniosek dotyczył jedynie wycinki drzew czy też inwestycji polegającej na przebudowie drogi powiązanej z wycinką drzew. Organ wyjaśnił, że po analizie wniosku Starosty jest w pełni przekonany, iż wniosek ten, skierowany do Burmistrza Gminy S., jest wnioskiem o uzyskanie zezwolenia na wycinkę drzew, o czym świadczy jego treść, w którym argumentowano, że wycięcie drzew wskazanych we wniosku umożliwi wykonanie robót związanych z przebudową drogi zgodnie z dokumentacją projektową oraz znacznie poprawi bezpieczeństwo ruchu drogowego. Organ wyjaśnił, że Starosta [...] zwrócił się z wnioskiem do Burmistrza Gminy S., jako organu uprawnionego do rozstrzygania spraw związanych z wycięciem drzew na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody, a w myśl obowiązujących przepisów prawa zezwolenie na wycinkę drzew jest odrębną sprawą administracyjną od inwestycji drogowej. Nie doszło wobec tego do bezprawnego oddzielenia sprawy wycięcia drzew od sprawy inwestycji budowlanej, ponieważ o tym, że są to różne sprawy decyduje treść obowiązującego prawa, inna jest bowiem podstawa prawna do działania w obu tych sprawach i inny jest organ właściwy do wydania decyzji, wobec czego nie ma możliwości wspólnego ich rozstrzygania, co oznacza, iż te dwie sprawy prawidłowo były prowadzone odrębnie. Ponadto organ zwrócił uwagę, że inwestycja drogowa prowadzona jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2003 r. nr 80, poz. 721, z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2008 nr 193, poz.1194, z późn. zm.), a obowiązujące wówczas przepisy prawa (podobnie obecne ustawodawstwo) nie dopuszczały możliwości łącznego rozpatrywania przez jeden organ administracji publicznej sprawy wycinki drzew i inwestycji drogowej. Zarzut bezprawnego rozdzielenia tych dwu spraw jest bezpodstawny. Zdaniem organu w tej sytuacji nie miały zastosowania do postępowania, zakończonego decyzją Burmistrza Gminy S. przepisy art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody. Przepisy te w stanie prawnym obowiązującym w 2007 r. nie uzależniały wydania zezwolenia na wycięcie drzew od uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Organ podniósł, że od daty złożenia przez Starostę wniosku prowadzono postępowanie dowodowe m.in. poprzez przeprowadzenie oględzin drzew ujętych we wniosku. Zapisy zawarte w notatce służbowej sporządzonej na okoliczność oględzin znajdują potwierdzenie w projekcie budowlano-wykonawczym przebudowy drogi powiatowej n r. [...] ze stycznia 2005 r. Dalej organ wyjaśnił, że decyzja Burmistrza Gminy nie kwalifikuje się również do stwierdzenia nieważności z powodu innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a., ponieważ wydana została zgodnie z przepisami o właściwości, istnieje podstawa prawna rozstrzygnięcia; nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej wcześniej inną decyzją ostateczną; nie była niewykonalna w dniu jej wydania; jej wykonanie nie wywołało czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11, wydanym w wyniku rozpatrzenia sprawy ze skargi pomiotu A , tutejszy Sąd uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...] 2011 r., nr [...].

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ nie wykonał w sposób wyczerpujący wytycznych zawartych w przywołanych wyżej orzeczeniach w odniesieniu do obowiązku zbadania, czy na gruncie złożonego wniosku dopuszczalne było wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, czy też taki wniosek z uwagi na planowaną realizację inwestycji był niedopuszczalny ze względu na art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody. Organ, wbrew wytycznym, w dalszym ciągu nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy.

Sąd wytknął Kolegium, że w przedmiotowej sprawie organ skoncentrował się na wykazaniu, iż treść wniosku wyraźnie wskazuje, że inwestor wystąpił o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew, jednak, pomimo wytycznych zawartych w wyrokach, nie zbadał możliwości zastosowania w toku postępowania administracyjnego art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody. Odwołując się do przytoczonych przez organ fragmentów wniosku inwestora, Sąd nie zgodził się z organem co do tego, że nie można odczytywać tego wniosku jako dotyczącego inwestycji drogowej. W ocenie Sądu planowana wycinka drzew, co wynika wprost z wniosku, była związana z planowaną przebudową drogi, a więc z inwestycją drogową, zatem nie można się zgodzić się z organem, że kwestia wycinki drzew jest sprawą oddzielną od inwestycji budowlanej.

Sąd podkreślił również, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania przez Burmistrza Gminy S. zezwolenia na wycinkę drzew – decyzji z dnia [..] 2007 r. ([...]), zabrania się podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, z zastrzeżeniem art. 34. Ponadto przybliżył treść art. 34 ustawy o ochronie przyrody i art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Sąd zgodził się z organem, że inna jest podstawa prawna wydana zezwolenia na wycinkę drzew, a inna jest podstawa do wydania zezwolenia na realizację planów jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach, jednakże w ocenie składu orzekającego powyższe regulacje pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, to dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 ustawy o ochronie przyrody. Na uzasadnienie takiej wykładni Sąd powołał wyrażoną w art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i doprecyzowaną w art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska zasadę zrównoważonego rozwoju, jak również przepisy ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania przez burmistrza zezwolenia na usunięcie drzew: art. 4 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 9 i art. 2 ust. 2 pkt 5. Zdaniem Sądu powyższe regulacje jednoznacznie wskazują, że organ, mając na względzie zasadę zrównoważonego rozwoju oraz wynikający z niej obowiązek organu dbałości o środowisko po otrzymaniu wniosku na wycinkę tak dużej liczby drzew (w niniejszej sprawie 184) w związku z realizacją inwestycji drogowej na obszarze Natura 2000, winien w pierwszej kolejności ustalić, czy w niniejszej sprawie nie będzie miała zastosowania procedura określona w art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody. Stwierdził, że wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 2 lutego 2006 r., iż przebudowa drogi powiatowej [...] na długości: [...] m, wraz z budową ścieżki rowerowej na odcinku od wiaduktu [...] do [...] o długości [...] m, ze względu na charakter prac (wykonanie odnowy nawierzchni bitumicznej drogi, korekta łuków drogowych, odnowienie drogi i inne prace towarzyszące modernizacji) nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000, to jednak z uwagi na fakt, iż Sąd nie dysponuje aktami Wojewody Wielkopolskiego związanymi z wydaniem takiego oświadczenia, brak jest możliwości dokonania oceny, czy oświadczenie dotyczy dokładnie tej samej inwestycji, do której odnosi się decyzja zezwalająca na wycinkę drzew. Sąd zwrócił uwagę, że opis charakteru prac w przedmiotowym oświadczeniu (wykonanie odnowy nawierzchni bitumicznej drogi, korekta łuków drogowych, odnowienie drogi i inne prace towarzyszące modernizacji) nie obejmuje wycinki drzew, a w oświadczeniu tym podniesiono, że główne zagrożenie dla tego obszaru to wyrąb starodrzewu i drzew dziuplastych. Ponadto Sąd podniósł, że co do tej samej inwestycji Burmistrz Gminy S. wydał postanowienie z dnia [...] 2003 r. o odstąpieniu od obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. W ocenie Sądu obowiązkiem organu było w szczególności ustalenie, czy podstawą wydania oświadczenia przez Wojewodę był ten sam projekt przebudowy z drogi z zaznaczonymi drzewami do wycięcia, co następnie pozwoli ocenić, czy w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania trybu przewidzianego w art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody. Dalej wyjaśnił, że w razie ustalenia, iż Wojewoda wydał oświadczenie z dnia 2 lutego 2006 r. na podstawie projektu budowlanego, który załączono następnie do wniosku o wydanie decyzji na wycinkę drzew, to uznać należy, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody, ponieważ z oświadczenia tego jednoznacznie wynika, iż planowana przebudowa drogi mogła mieć istotne negatywne oddziaływanie na obszar Sieci Natura 2000 chronione prawem polskim. Wyraził przy tym pogląd, że wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody, jak wprost z tego przepisu wynika, uzależnione jest właśnie od tego negatywnego wpływu na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. W końcowych wytycznych Sąd zwrócił organowi uwagę na potrzebę respektowania przepisów art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, akcentując w szczególności zobowiązanie organu do jednoznacznego ustalenia i wypowiedzenie się co do tego, czy w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania trybu przewidzianego w art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody, a w tym celu organ powinien m.in. zbadać, czy podstawą wydania w dniu 2 lutego 2006 r. przez Wojewodę oświadczenia był ten sam projekt przebudowy drogi z zaznaczonymi drzewami do wycięcia.

Z uwagi na stwierdzone uchybienia Sąd nie przeprowadził oceny zaskarżonej decyzji pod względem materialnoprawnym, stwierdzając, że dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwoli Sądowi na ocenę prawidłowości zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. Zarazem Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących nieuwzględnienia przez Kolegium żądania przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze, podnosząc, że przeprowadzenie dowodów uzależnione jest od stwierdzenia, iż przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jednocześnie okoliczność ta nie została potwierdzona innym dowodem. Wyjaśnił, że organ administracyjny jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego; oznacza to, że jeżeli na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać nie budzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Tym samym, jak stwierdził Sąd, organ na podstawie art. 78 K.p.a., nie jest zobowiązany do uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem lub jeżeli wnioski dowodowe dotyczą okoliczności, które nie mają znaczenia w sprawie. Powołując się na przepisy art. 76 § 1 i 3, art. 78 i art. 12 § 1 K.p.a oraz art. 83 i art. 86 pkt 6 ustawy o ochronie przyrody, Sąd stwierdził, że organ zasadnie nie uwzględnił wniosków dowodowych strony, a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił dlaczego nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przesłuchanie wskazanych przez nią świadków.

W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania Kolegium decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) i art. 83 ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 28 grudnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880, z późn. zm.), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r. nr RIKO 7635/2/2007. W uzasadnieniu organ stwierdził, że miał na względzie treść przepisu art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdził, że wniosek zarządcy drogi [...] – Starosty [...] z dnia 16 października 2006 r. jednoznacznie zawiera żądanie dotyczące "wydania decyzji na wycinkę drzew", a zatem wystąpił on o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew według ustalonego wykazu. Organ wyjaśnił, że, biorąc pod uwagę wytyczne zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11, wystąpił do Wojewody Wielkopolskiego o interpretację jego oświadczenia z dnia 2 lutego 2006 r., który to organ oświadczył, że pismo to dotyczy "Przebudowy drogi powiatowej [...] (nowy numer [...]) S. - [...] na długości [...] m (...)" oraz że nie jest uprawniony do stwierdzenia, czy oświadczenie Wojewody i decyzja Burmistrza oraz wniosek dotyczą tej samej inwestycji. Kolegium uznało, że z akt sprawy wynika, iż "przebudowa drogi powiatowej [...] na odcinku [...] dotyczyła właśnie oświadczenia Wojewody", a tym samym wniosek i odpowiedź Wojewody dotyczyły tej samej inwestycji, w związku z czym brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 34 ustawy o ochronie przyrody. Na uzasadnienie tej tezy organ przybliżył treść decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2006 r. nr [...], którą zezwolono na wycięcie [...] drzew (wskazanych w decyzji) rosnących przy drodze powiatowej nr [...], do drogi wojewódzkiej [...] i zobowiązano do nasadzenia nowych drzew w formie piennej (o wysokości minimalnej 1,50 m), rodzimego pochodzenia, w liczbie nie mniejszej niż [...]. Ponadto przywołał zapisy projektu budowlano-wykonawczego przebudowy drogi powiatowej nr [...] ze stycznia 2005 r. (str. 4 pkt 1.4): "Droga nr [...] przebiega w decydującej części przez teren niezabudowany, z wyjątkiem odcinka początkowego w miejscowości S. oraz dalej w miejscowości [...]. Jezdnia asfaltowa posiada szerokość 5,50m, z poboczami gruntowymi około 1 m, obustronnym, rowem odwadniającym na terenie niezabudowanym. Na przeważającej długości po obu stronach na poboczu drogi rosną drzewa. Uniemożliwiają one poszerzenie jezdni a gałęzie zachodzą w skrajnię drogi." Organ wyjaśnił również, że Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego zaopiniował negatywnie planowaną wycinkę drzew w piśmie z dnia 11 stycznia 2007 r., powołując się na spotkanie zainteresowanych stron z dnia 8 stycznia 2007 r., która to opinia została uzasadniona tym, że przedstawiona dokumentacja nie przewiduje poszerzenia jezdni, a proponowana forma wycinki spowoduje likwidację zadrzewienia przydrożnego. Podniósł, że "w opinii tej nie wzięto jednak pod uwagę konieczności utworzenia pobocza drogi, spełniającego warunki określone w przytoczonych wyżej przepisach, ani też tego, że za rowem przylegającym do drogi, kilkanaście lat temu posadzono drugi rząd drzew, mających zastąpić te przewidziane do wycinki". Ponadto stwierdził, że decyzja Burmistrza Gminy S. przewiduje też uzupełnienie zadrzewienia poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych, a ponadto, że przedmiotowa droga przebiega na skraju terenu bogatego w drzewostan i jest mało prawdopodobne, aby wycięcie części przydrożnych drzew stanowiło poważny uszczerbek przyrodniczy. W związku z tym Kolegium nie stwierdziło wydania decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r. z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wydana został w oparciu o wniosek Starosty [...] dotyczący wydania zezwolenia na usunięcie drzew z terenu znajdującego się w posiadaniu starostwa [...]. Kolegium stwierdziło również, że nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3, pkt 4 oraz pkt 5-7 K.p.a.

Równobrzmiące wnioski o ponowne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r. nr [...] zezwalającej Staroście [...] na wycinkę drzew rosnących przy drodze powiatowej nr [...] wnieśli: Stowarzyszenie A i Fundacja B. Uczestnicy postępowania domagali się uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] października 2012 r. i stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r. zarzucili organowi:

1) naruszenie art. 12 K.p.a. poprzez "drastycznie przewlekłe załatwianie sprawy";

2) naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez "niewyjaśnienie stanu faktycznego w sposób mający na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli";

3) naruszenie art. 75 1 i art. 77 1 K.p.a. poprzez "uporczywe nierozpatrywanie materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, w postaci fotografii oraz oświadczenia – zeznania świadka, pana K. B.";

4) naruszenie art. 107 3 K.p.a. poprzez brak a) wypowiedzenia się "zwłaszcza kluczowych dla sprawy dowodów w postaci zdjęć fotograficznych, szczególnie zdjęcia alei wykonanego przez [...] K. B., jako przeciwdowodu wobec cytowanych przez organ dokumentów" i b) pełnego uzasadnienia prawnego, zwłaszcza brak "właściwej interpretacji przepisów dotyczących pozwoleń na wycinki drzew oraz funkcjonowania obszarów Natura 2000, zawartych w Ustawie o ochronie przyrody";

5) naruszenie "art. 91. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej";

6) naruszenie "art. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej"

7) złamanie zakazu formułowania w decyzji wniosków sprzecznych z zaleceniami sądu administracyjnego;

8) nieuwzględnienie zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję własną.

W uzasadnieniu decyzji organ, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację, wyjaśnił, że najistotniejsze znaczenie przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy ma ustalenie, czy wydanie przedmiotowej decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Podniósł, że zbadał (zgodnie z wcześniejszymi zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu), czego dotyczył wniosek Starosty [...] z dnia 16 października 2006 r. i zdaniem organu z tego wniosku jednoznacznie wynika, że Starosta domagał się wydania zezwolenia na usuniecie drzew rosnących w pasie drogi powiatowej nr [...]. Wobec tego organ uznał, że nie można w żadnym razie tego wniosku odczytać jako wniosku dotyczącego inwestycji drogowej. Dalej powołał się na przeprowadzenie w zaskarżonej decyzji analizy wzajemnej relacji przepisów art. 83 i art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody stwierdzając, iż skoro przepisy art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody znajdują się w części ustawy dotyczącej form ochrony przyrody, a przepisy dotyczące wydania zezwolenia na usunięcie drzew znajdują się z kolei w części dotyczącej ochrony terenów zadrzewień i zieleni, to tym samym wydanie decyzji na usunięcie drzew nie podlega przepisom dotyczącym form ochrony przyrody, a przepisom dotyczącym ochrony terenów zieleni i zadrzewień.

Ponadto Kolegium podniosło, że wypełniając wytyczne zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 8 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11 wystąpiło do Wojewody Wielkopolskiego o interpretację oświadczenia z dnia 2 lutego 2006 r. i ustaliło, że wniosek skierowany przez Burmistrza Gminy S. do Wojewody i jego odpowiedź dotyczyły tej samej inwestycji. Z uwagi na to zdaniem Kolegium, nie zachodziły podstawy do zastosowania art. 34 ustawy o ochronie przyrody.

Za chybiony Kolegium uznało zarzut dotyczący opieszałości w rozstrzyganiu sprawy, wskazując na przebieg dotychczasowego postępowania. Zdaniem organu, stan faktyczny został wyczerpująco ustalony w wyniku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które zostały w pełni uwzględnione w wydanej decyzji. Za bezzasadny organ uznał zarzut uporczywego nierozpatrywania materiału dowodowego dostarczonego przez wnioskodawcę.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiodła Fundacja B, domagając się uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] września 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2012 r.

Skarżąca zarzuciła organowi niedotrzymanie terminów rozpatrywania kolejnych skarg na odmowę stwierdzenia nieważności w/w decyzji Burmistrza S. i uporczywe uchylanie się od wykonania wyroków sądów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie, argumentując, że Kolegium wydało zaskarżoną decyzję "z drastycznym naruszeniem terminu", dopiero po otrzymaniu skargi Fundacji za pośrednictwem tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt II SAB/Po 114/13. Ponadto strona skarżąca wskazała na uporczywe uchylanie się od określonego w art. 107 § 3 K.p.a. obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oraz naruszenie art. 12 § 1 K.p.a. art. 7 K.p.a. poprzez pominięcie przedstawionych przez stronę dowodów i powoływanie się na fikcyjne okoliczności – argumentację potwierdzającą rzekome zagrożenie dla ruchu drogowego ze strony wyciętych drzew alei starodrzewu oraz brak negatywnego wpływu wycinki alei na cele ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza Notecka, naruszenie art. 91 Konstytucji RP, art. 7 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez aprobatę nadużycia przez Burmistrza S. swoich uprawnień do wydania decyzji zezwalającej na wycinkę drzew, naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody poprzez wprowadzenie w błąd Wojewody Wielkopolskiego, który w dniu wydawania decyzji przez Burmistrza był organem ochrony środowiska właściwym w sprawach obszarów Natura 2000 i dokonanie wbrew opinii Wojewody wycinki alei drzew, ze szkodą dla celów ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza Notecka.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zasadzie rozstrzygnął już w wyroku z dnia 8 lutego 2012 r. (na str. 23 uzasadnienia) co do tego, czy wycinka drzew i remont drogi [...] była jedną inwestycją czy też oddzielnymi przedsięwzięciami. Podniosła że pobocza drogi nigdy nie zamierzano budować, stąd też wycinkę drzew należy uznać za nieuzasadnioną. Zarzuciła, że Burmistrz S. jest winny naruszenia zarówno przepisów art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, jak i art. 33-35a tej ustawy, bowiem obydwie te procedury łączy związek przyczynowo-skutkowy, a organ nie dokonał analizy wariantów alternatywnych, co na obszarach Natura 2000 jest obligatoryjne. Podniosła, że w oświadczeniu Wojewody Wielkopolskiego z dnia 2 lutego 2006 r. jest mowa wyłącznie o przebudowie drogi, a nie wspomina się o wycince alei, co uprawnia do twierdzenia, że Burmistrz S. zataił przed Wojewodą zamiar wycinki drzew, a ponadto, że Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego w piśmie z dnia 11 stycznia 2007 r. negatywnie zaopiniował zamiar wycinki alei, co Burmistrz zignorował. Zdaniem strony, Burmistrz S. był poinformowany o tym, że w dniu wydawania decyzji Polska była w trakcie transpozycji dyrektyw regulujących funkcjonowanie obszarów Natura 2000 do prawa krajowego, a w braku szczegółowych uregulowań w prawie krajowym, obowiązkiem wynikającym z art. 91 Konstytucji było zastosowanie bezpośrednie dyrektywy. Dalej strona podniosła, że organ nadal uchyla się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zbadania wszystkich dowodów (obowiązki wynikające z art. 77 1 i art. 78 § 1 K.p.a.), w tym wskazujących na stan drzew, ich usytuowanie względem drogi i wpływ na zagrożenie ruchu. Ponadto skarżąca zakwestionowała twierdzenia organu dotyczące braku uszczerbku obszaru natura 2000 związanego z przeprowadzoną wycinką drzew, jako niepoparte żadnymi dowodowymi. W efekcie nie zgodziła się z końcowymi konkluzjami organu wyrażonymi w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło jej oddalenie. Organ podkreślił, że decyzja Burmistrza Gminy S. została wydana w granicach posiadanych przez ten organ kompetencji i w ocenie Kolegium nie narusza żadnego z przywołanych w zaskarżonej decyzji i samej skardze przepisów prawa; decyzja ta nie była rozstrzygnięciem dowolnym, gdyż z akt sprawy wynika, że organy administracji w tej sprawie rozważnie i skrupulatnie podchodziły do wycinki drzew i tam, gdzie było to możliwe, drzewa zachowano. Kolegium nie zgodziło się z żadnym z zarzutów skargi, odwołując się do argumentacji przedstawionej w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał argumentację i wnioski skargi oraz zauważył, że rażącym naruszeniem prawa przez Burmistrza było nierozważnie przed podjęciem decyzji o zezwoleniu na wycinkę drzew wariantów alternatywnych pozwalających na ochronę przyrody. Podniósł, że w aktualnym stanie prawnym taki obowiązek wynika wprost z przepisów, ale również w 2007 r. Burmistrz miał taki obowiązek wynikający z dyrektywy siedliskowej. Podkreślił, że przedmiotowej drogi nigdy nie zamierzano poszerzać, wiec zezwolenie na wycinkę drzew stanowiło przekroczenie granic uznana administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwaną dalej: "P.p.s.a."), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając sprawę w zakreślonych wyżej granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę uznając, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu dopuściło się naruszenia art. 153 P.p.s.a., co miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Użyty w tym przepisie zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej. Zarówno Sąd, jak i organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Tylko w razie zmiany przepisów prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także w razie wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną traci ona charakter wiążący (por. wyroki NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 1790/11, Lex nr 1336324 oraz z dnia 27 czerwca 1990 r., sygn. SA/Wr 137/90 - ONSA 1990, z. 2-3, poz. 51). Powołane przepisy nie przewidują okoliczności wyłączających związanie oceną prawną, dlatego każde niezastosowanie się przez organ do wcześniejszych wskazań sądu w danej sprawie wymaga szczególnej ostrożności i wnikliwego uzasadnienia przyczyn takiego rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, iż nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet w przypadku możliwej niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Jednocześnie zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydal, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

Podkreślić należy, iż ustawodawca, na gruncie art. 153 P.p.s.a., w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu.

Również Sąd rozstrzygający sprawę obecnie zobowiązany jest do podporządkowania się w niniejszej sprawie wcześniej wyrażonemu przez Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądowi oraz do reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań wyrażonych w prawomocnych wyrokach z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Po 968/08, z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1300/09 i przede wszystkim z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11.

W tym też kontekście procesowym za niedopuszczalne uznać należy wyrażenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu, iż skoro przepisy art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody znajdują się w części ustawy dotyczącej form ochrony przyrody, a przepisy dotyczące wydania zezwolenia na usunięcie drzew znajdują się z kolei w części dotyczącej ochrony terenów zadrzewień i zieleni, to tym samym wydanie decyzji na usunięcie drzew nie podlega przepisom dotyczącym form ochrony przyrody, a wyłącznie przepisom dotyczącym ochrony terenów zieleni i zadrzewień.

Pogląd ten stoi bowiem w sprzeczności z wiążącym stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji wyroku z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11, gdzie Sąd wprost wskazał, iż choć inna jest podstawa prawna wydana zezwolenia na wycinkę drzew, a inna jest podstawa do wydania zezwolenia na realizację planów mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, jak również inna jest właściwość organów w tych sprawach, to jednak powyższe regulacje pozostają ze sobą w związku i wprawdzie oba przepisy nie mogą być jednocześnie stosowane, jednakże dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 ustawy o ochronie przyrody.

Wiążący pogląd prawny Sądu był zatem inny niż wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu jakoby wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zgody na wycinkę drzew zawsze podlegało wyłącznie przepisom ustawy o ochronie przyrody dotyczącym ochrony terenów zieleni i zadrzewień, a jednocześnie "z definicji" nie miały do tego rodzaju zamierzenia zastosowania regulacje zawarte w art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody.

Podkreślić w tym miejscu należy, czego zdaje się nie zauważać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, iż art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania przez Burmistrza S. kwestionowanej decyzji z [...] 2007 r. stanowił, iż zabrania się podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, z zastrzeżeniem art. 34. Jednocześnie w art. 34 tej samej ustawy w jego ówczesnym brzmieniu prawodawca posługiwał się pojęciem przedsięwzięcia, które może mieć negatywny wpływ na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Przy dokonywaniu wykładni powyższych pojęć uwzględniać należy cele dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r., s. 7 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, Rozdział 15, t. 2, s. 102); tzw. "dyrektywy siedliskowej"). Zgodnie zaś z art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa. Powyższe oznacza, iż pojęcia działania, czy tez przedsięwzięcia o jakich mowa w art. 33 i 34 ustawy o ochronie przyrody wykładać należy szeroko i w połączeniu z innymi zamierzeniami dotyczącymi danego obszaru podlegającego ochronie. W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, iż również wycinka drzew nie tylko może, ale wręcz musi być oceniana pod kątem weryfikacji, czy nie stanowi ona działania mogącego w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

Błędna wykładnia przepisów prawa materialnego dokonana przez Kolegium powiązana była nadto z niewłaściwą realizacją przez organ wytycznych Sądu co do dalszego biegu postępowania zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W wyroku tym Sąd wskazał bowiem, iż obowiązkiem organu było w szczególności ustalenie, czy podstawą wydania przez Wojewodę oświadczenia z dnia 2 lutego 2006 r. był ten sam projekt przebudowy z drogi z zaznaczonymi drzewami do wycięcia, który załączono następnie do wniosku o wydanie decyzji na wycinkę drzew skierowanego do Burmistrza S.. Jednocześnie Sąd wskazał, iż wprawdzie w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 2 lutego 2006 r., iż przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy nr: [...]) na długości: [...] m, wraz z budową ścieżki rowerowej na odcinku od wiaduktu [...] do [...] o długości [...] m, ze względu na charakter prac (wykonanie odnowy nawierzchni bitumicznej drogi, korekta łuków drogowych, odnowienie drogi i inne prace towarzyszące modernizacji) nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000, to jednak z uwagi na fakt, iż Sąd nie dysponuje aktami Wojewody Wielkopolskiego związanymi z wydaniem takiego oświadczenia, brak jest możliwości dokonania oceny, czy oświadczenie dotyczy dokładnie tej samej inwestycji, do której odnosi się decyzja zezwalająca na wycinkę drzew.

Pomimo takich, jednoznacznych w swojej wymowie wytycznych Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie przeprowadziło dowodów pozwalających na poczynienie w tym zakresie niezbędnych ustaleń ograniczając się przy ponownym rozpoznaniu sprawy jedynie do wystąpienia do Wojewody Wielkopolskiego pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. z prośbą o interpretację jego oświadczenia z dnia 2 lutego 2006 r. i uzyskania od Wojewody stanowiącego odpowiedź na powyższą prośbę, a jednocześnie nic nie wnoszącego do sprawy pisma z dnia 7 września 2012 r. oraz przedstawienia własnych, nie znajdujących oparcia w treści zebranego materiału dowodowego, wywodów jakoby wniosek o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew skierowany do Burmistrza S. i opinia Wojewody z dnia 2 lutego 2006 r. dotyczyły tego zamierzenia inwestycyjnego.

Podkreślić przy tym należy, iż wystąpienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do Wojewody Wielkopolskiego z prośbą o wyjaśnienie czy jego oświadczenia z dnia 2 lutego 2006 r. dotyczyło tej samej inwestycji co decyzja Burmistrza Gminy S. z [...] 2007 r. stanowiło oczywiste naruszenie prawa procesowego, albowiem było ono próbą doprowadzenia do zastąpienia organu administracji prowadzącego postępowanie nieważnościowe w rozstrzygnięciu sprawy przez inny organ. Samodzielnych ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do powyższej, istotnej dla sprawy okoliczności nie można bowiem zastępować ocenami innego organu, nie orzekającego przecież w niniejszej sprawie.

W realiach niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie powinno zatem zwracać się do Wojewody z prośbą o interpretację jego oświadczenia z dnia 2 stycznia 2006 r., lecz realizując wytyczne Sądu winno uzyskać wgląd do akt postępowania zakończonego wydaniem tegoż oświadczenia, a następnie samodzielnie porównać dokumentację przedłożoną przez inwestora Wojewodzie z dokumentacją dołączoną do wniosku o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew.

Dokonanie powyższej czynności pozwoli bowiem na jednoznaczne i bezsporne ustalenie, czy Wojewoda wydając oświadczenie z dnia 2 stycznia 2006 r. stwierdzające, iż przebudowa drogi powiatowej [...] (nowy nr: [...]) na długości: [...] m, wraz z budową ścieżki rowerowej na odcinku od wiaduktu [...] do [...] o długości [...] m, nie spowoduje negatywnych skutków dla obszaru Natura 2000, oświadczeniem tym obejmował także ten element zamierzeń inwestycyjnych zarządcy drogi jakim była wycinka [...] drzew rosnących wzdłuż tej drogi.

W świetle wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1043/11 ustalenie, iż w dokumentacji przedłożonej Wojewodzie przed wydaniem oświadczenia z dnia 2 lutego 2006 r. wskazane były drzewa przeznaczone do wycięcia w związku z modernizacją drogi, skutkować będzie stwierdzeniem, iż Wojewoda jako właściwy organ dokonał oceny, iż powyższa wycinka nie będzie miała negatywnego wpływu na obszar Sieci Natura 2000, co z kolei pozwoli na stwierdzenie, iż Burmistrz S. uprawniony był do wydania decyzji o wyrażeniu zgody na wycięcie [...] przedmiotowych drzew.

W przypadku jednakże ustalenia, iż w dokumentacji, która stanowiła podstawę wydania przez Wojewodę oświadczenia z dnia 2 lutego 2006 r. brak było wskazania, że opiniowana inwestycja w postaci modernizacji drogi wiązać się będzie z wycinką [...] drzew wzdłuż tej drogi, to na organie rozpatrującym wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r., spocznie obowiązek dokonania samodzielnej oceny, czy przedsięwzięcie polegające na wycince [..] przedmiotowych drzew było działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Nie można przy tym wykluczyć konieczności uzyskania w tym zakresie opinii biegłego, albowiem ustalenie czy dane działanie może w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na te gatunki wymagać może wiadomości specjalnych, których nie posiada organ.

Poczynienie powyższych ustaleń będzie przy tym niezbędne w świetle wiążącej oceny prawnej, iż dopiero wykluczenie możliwości zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody pozwala organowi na wydawanie decyzji w trybie art. 83 ustawy o ochronie przyrody. Wykluczenie konieczności procesowania w sprawie w trybie art. 33-35a ustawy o ochronie przyrody wymaga zaś ustalenia, iż dane zamierzenie (w niniejszej sprawie polegające na wycince [...] drzew) nie jest działaniem mogącym w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, a także w znaczący sposób wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000.

Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno także dokonać ustaleń czy dacie wydania kwestionowanej decyzji Burmistrza Gminy S. z dnia [...] 2007 r. obszar, wycinki drzew na którym decyzja ta dotyczyła, był obszarem projektowanym do objęcia ochrona w ramach sieci obszarów "Natura 2000", czy też został już zatwierdzony. Trzeba bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 4 dyrektywy siedliskowej postępowanie w sprawie wprowadzenia sieci obszarów "Natura 2000" ma charakter trzyetapowy. Pierwszy etap ma na celu inwentaryzację obiektów oraz określenie, które rodzaje siedlisk z załącznika nr I dyrektywy oraz które gatunki z załącznika nr II dyrektywy są rodzime w odniesieniu do terytorium, na którym obiekty się znajdują. Podczas drugiego etapu państwa członkowskie przy współudziale Komisji Europejskiej dokonują spisu obiektów uznanych za ważne dla Wspólnoty, określając te spośród nich, które obejmują jeden lub więcej rodzajów siedlisk albo jeden lub więcej gatunków o znaczeniu pierwszorzędnym. W ostatnim natomiast, trzecim etapie następującym po zatwierdzeniu obiektów ważnych dla Wspólnoty, państwa członkowskie wyznaczają dany obiekt jako specjalny obszar ochrony, ustalając priorytetowe działania w świetle znaczenia tych obiektów dla zachowania rodzaju siedliska naturalnego wymienionego w załączniku nr I dyrektywy siedliskowej lub gatunku wymienionego w załączniku nr II. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, projektowane specjalne obszary ochrony siedlisk "Natura 2000" są objęte ochroną zgodnie z tzw. "zasadą ostrożności" wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który stanowi, że polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska opiera się na zasadzie ostrożności (ang. precautionary principle). Wynika z niej ciążący na wszystkich podmiotach obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowo podejmowana decyzja lub uruchamiana działalność. Odpowiednie działania (w tym analizy, opinie, ekspertyzy) powinny być podejmowane z wyprzedzeniem, tzn. już wtedy, gdy zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo, że powstanie problem ekologiczny (por. np. wyroki ETS: z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C-127/02 Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee i Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Vogels przeciwko Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, Zb. Orz. [2004], s. I-7405; z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie C-117/03 Societ-Italiana Dragaggi SpA i inni przeciwko Ministero delle Infrastrutture e dei Trasporti, Regione Autonoma del Friuli Venezia Giulia, Zb. Orz. [2005], s. I-167; z 14 września 2006 r. w sprawie C-244/05 Bund Naturschutz in Bayern e.V., Johann Märkl i in., Angelika Graubner-Riedelsheimer i in., Friederike Nischwitz i. in. przeciwko Freistaat Bayern, Zb. Orz. [2006], s. I-8445)..

W powołanym wyżej wyroku w sprawie C-244/05 ETS stwierdził, że system właściwej ochrony znajdujący zastosowanie do terenów umieszczonych w wykazie krajowym przekazanym Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 dyrektywy Rady 92//43/EWG (dyrektywa siedliskowa) wymaga, aby państwa członkowskie nie zezwalały na ingerencje, które mogłyby poważnie zagrozić ekologicznemu charakterowi tych terenów (pkt 47 wyroku) oraz wskazał, że państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia zgodnie z przepisami prawa krajowego wszelkich środków niezbędnych dla uniknięcia ingerencji, które mogłyby poważnie zagrozić ekologicznemu charakterowi terenów umieszczonych w przekazanym Komisji wykazie krajowym (pkt 51 wyroku).

Z kolei we wcześniejszym wyroku w sprawie C-117/03 ETS orzekł, że "artykuł 4 ust. 5 dyrektywy Rady 92/43/EWG (...) należy interpretować w ten sposób, że przewidziane w art. 6 ust. 2-4 tej dyrektywy środki ochronne stosuje się tylko wobec tych terenów, które (...) zostały umieszczone na przyjętym przez Komisję (...) wykazie terenów wybranych jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty", natomiast gdy "chodzi o tereny kwalifikujące się do określenia jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty, znajdujące się na przekazanych Komisji wykazach krajowych, a w szczególności te, na których znajdują się typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu priorytetowym lub gatunki o takim znaczeniu, Państwa Członkowskie są, na podstawie dyrektywy 92/43/EWG i ze względu na wskazany w tej dyrektywie cel ochrony, zobowiązane do podjęcia kroków będących w stanie ochronić wartość ekologiczną na poziomie krajowym tych terenów" (pkt 30 wyroku).

Ponadto ETS stwierdził też, co ma znaczenie w niniejszej sprawie, że państwa członkowskie powinny chronić obszary od momentu ich zgłoszenia Komisji jako tereny kwalifikujące się do określenia jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty (zob. pkt 26 wyroku), ponieważ w braku takiej ochrony zagrożone może być osiągnięcie celów dyrektywy, jakimi są ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory.

W odniesieniu zatem do projektowanych obszarów "Natura 2000" konieczne jest przeprowadzenie oceny, o której mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej (przepis został implementowany przez art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody), jednakże niedozwolone jest stosowanie procedury przewidzianej w art. 6 ust. 4 dyrektywy siedliskowej (przepis ten został implementowany przez art. 34 ustawy o ochronie przyrody) do czasu ich zatwierdzenia przez Komisję Europejską.

Z powyższego wiążącego Rzeczpospolitą Polską orzecznictwa wspólnotowego należy przyjąć, że wobec przedsięwzięć mogących znacząco negatywnie oddziaływać na projektowane obszary "Natura 2000" konieczne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania, o której mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Jednakże jeżeli w trakcie takiej oceny stwierdzone zostanie znaczące negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na dany obszar, nie jest dozwolone wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, nawet jeśli spełnia ono przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody (czyli za jego realizacją przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, wykazano brak rozwiązań alternatywnych, a także zapewnione zostanie wykonanie kompensacji przyrodniczej niezbędnej do zapewnienia spójności i właściwego funkcjonowania sieci obszarów "Natura 2000"). W takim przypadku zgoda może być wydana dopiero po zatwierdzeniu danego obszaru "Natura 2000" przez Komisję Europejską.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uzupełnić postępowanie w zakresie wskazanym w niniejszym orzeczeniu, w tym przede wszystkim przeprowadzić dowód z akt postępowania zakończonego wydaniem przez Wojewodę opinii z dnia 2 lutego 2006 r., a następnie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem poglądów prawnych wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz uprzednio zapadłych w ramach tej samej sprawy administracyjnej prawomocnych wyroków sądowych.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Stosownie do art. 152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana (pkt III sentencji).