Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1347/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 76  ust. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Wojewody z dnia 22 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2015 r. G. M. zam. w K, ul. a zawarła z Gminą umowę nr [...], na podstawie której przyznano jej jednorazowo środki z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie brutto 21.000 zł. Dla zabezpieczenia przyznanych środków wraz z należnymi odsetkami G. M. złożyła weksel in blanco poręczony przez męża K. M. zam. w K, ul. A, z którym w dniu 9 października 2015 r. zawarła umowę majątkowa małżeńską wyłączającą ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej i ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Środki te skarżąca otrzymała w całości w dniu 16 października 2015 r.

Pismem z dnia 24 marca 2016 r. Grodzki Urząd Pracy poinformował G. M., że rozwiązuje z nią ze skutkiem natychmiastowym umowę nr [...] zawartą w dniu [...] 2015 r. z uwagi na naruszenie przez nią warunków tej umowy, polegające na nie przedłożeniu w wyznaczonym jako ostateczny terminie do dnia 15 marca 2016 r. całkowitego rozliczenia się z przyznanych środków Funduszu Pracy przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej. Jednocześnie Grodzki Urząd Pracy wezwał G. M. do zwrotu otrzymanych środków dofinansowania w kwocie 21.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia 16 października 2015 r. do dnia całkowitej spłaty. Powyższe pismo skarżąca otrzymała w dniu 12 kwietnia 2016 r., a jej mąż K. M. w dniu 4 kwietnia 2016 r.

I.

Pismem z dnia 22 lipca 2016 r. G. M. wniosła o umorzenie kwoty jednorazowych środków przyznanych jej na podjęcie działalności gospodarczej z uwagi na jej bardzo trudną sytuację finansową związaną z tym, że dwa lata była na bezrobociu, co spowodowało wyczerpanie jej życiowych oszczędności. W treści wniosku podała, że środki z dotacji wydatkowała zgodnie z przeznaczeniem określonym umową i nie zamierza likwidować założonej firmy.

Uchwałą z dnia [...] 2016 r. Nr [...] Powiatowa Rada Zatrudnienia przy Prezydencie Miasta w sprawie wydania opinii do wniosku G. M. o umorzenie w całości jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej uznała, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności w całości, wydając opinię negatywną w tym zakresie.

Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił umorzenia G. M. kwoty 22.248,49 zł stanowiącej jednorazowe środki (wraz z odsetkami) na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy zawartej w umowie z dnia 14 października 2015 r., uznając, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tj. dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie (albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu) niezbędnych środków utrzymania. Na uzasadnienie zajętego stanowiska organ wskazał negatywną opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia przy Prezydencie Miasta, informacje zebrane w toku wywiadu środowiskowego, jak również oświadczenia samej skarżącej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania G. M. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego, w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie została podana kwota przychodów G. M. ani jej obciążeń, co jest konieczne do wyliczenia kryterium dochodowego w rodzinie. Wojewoda wskazał, aby rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji wskazał dowody, na podstawie których dokonał wyliczenia kwoty dochodu na członka rodziny. Zdaniem organu II instancji, konieczne jest przeprowadzenie oceny sytuacji materialno-bytowej zainteresowanej w odniesieniu do wszystkich przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

II.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] odmówił umorzenia G. M. kwoty 22.973,42 zł, stanowiącej jednorazowe środki (wraz z odsetkami) na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że Grodzki Urząd Pracy w ramach prowadzonego postępowania zwrócił się do Urzędu Skarbowego w celu uzyskania informacji dotyczących dochodu małżonka G. M. – K. M. Z informacji zwrotnej wynika, że K. M. w roku 2016 uzyskał dochód w wysokości 76.168,35 zł, co miesięcznie daję kwotę 6.347,50 zł. Jednocześnie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przeprowadził z G. M. wywiad środowiskowy, z którego wynika, że skarżąca od stycznia 2017 roku prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, pozostając w ustroju rozdzielności majątkowej od dwóch lat, a jej mąż zamieszkuje czasowo u córki, która samotnie wychowuje dwójkę dzieci. G. M. uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, który w 2016 roku kształtował się na poziomie 6.500,00 zł, co miesięcznie daje kwotę 541,67 zł. Organ stwierdził, że G. M. wraz z mężem posiada mieszkanie zakupione na kredyt, w którym zamieszkuje. Miesięcznie wydatki strony przedstawiają się następująco: 500,00 zł - czynsz, z czego na G. M. przypada 250,00 zł; 300,00 zł - opłata za energię elektryczną, z czego na G. M. przypada 300,00 zł; 150,00 zł - opłata za gaz, z czego na G. M. przypada 75,00 zł; 2.730,00 zł - rata kredytu za mieszkanie, w połowie obciążająca G. M., a w całości pokrywana przez jej męża. Dodatkowo G. M. oświadczyła, że nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Ponadto przedłożyła dokumentację medyczną dotyczącą stanu zdrowia oraz korespondencję z dostawcami gazu i energii elektrycznej dotyczące przerw w dostawie wynikających z nieuregulowania opłat za media. Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] 2017 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia przy Prezydencie Miasta podjęła uchwałę nr [...], w której ponownie negatywnie zaopiniowała wniosek strony o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia ze środków Funduszu Pracy. Organ I instancji przytoczył treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wskazał, że o realnej możliwości spłaty zadłużenia można mówić wtedy, gdy rodzina ma zabezpieczone środki na utrzymanie w wysokości co najmniej odpowiadającej kryteriom wynikającym z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz.1058), zgodnie z którym kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie zostało ustalone na kwotę 514,00 zł. Zdaniem organu I instancji, przesłanka umorzenia wynikająca z przytoczonego wyżej przepisu jest jedna - pozbawienie środków utrzymania wnioskodawcy i jej rodziny, a to wymaga rozważenia całokształtu okoliczności sprawy w chwili rozstrzygania wniosku. Prezydent Miasta stwierdził, że jak wynika z oświadczenia G. M. od dwóch lat pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej, a rezygnacja z ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej spowodowała likwidację majątku wspólnego, do którego zaliczone jest - na podstawie art. 31 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) - pobrane wynagrodzenia za pracę oraz dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. Organ I instancji podniósł, że uwzględniając fakt, że dochód męża G. M. przewyższa ponad 10-krotnie jej dochody, to sytuacja ta wpływa w istotny sposób na wykazywaną przez skarżącą sytuację materialną. Organ zaznaczył przy tym, że podana w 2016 roku wysokość dochodów małżonka G. M. została znacząco zaniżona. Ponadto organ I instancji stwierdził, że G. M. nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a deklarowane kwoty opłat za media poddają w wątpliwość jej twierdzenie, jakoby mieszkała sama. Nadto zaznaczono, że G. M. sama przyznała, że przypadająca na nią rata kredytu hipotecznego w wysokości 1.366,71 zł jest spłacana przez jej małżonka, co oznacza - zdaniem organu - że w tej kwocie skarżąca jest każdego miesiąca zwalniana ze zobowiązania, co powoduje uznanie jej za dochód skarżącej. Organ I instancji podniósł, że powody, dla których małżonek strony dokonuje tych wpłat, jak i ich charakter prawny, nie mają znaczenia, gdyż to obydwoje małżonkowie mają obowiązek przyczyniać się do współdziałania dla dobra rodziny w zależności od ich możliwości zarobkowych. Zdaniem Prezydenta Miasta, uwzględniając dużą dysproporcję pomiędzy dochodami G. M. i jej męża, powoływanie się przez nią na trudną sytuację majątkową jest niewiarygodne o tyle, że przysługuje jej powództwo przeciwko mężowi o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny o ile ich nie zaspokaja, ewentualnie o alimenty przeciwko córce. Ponadto organ I instancji stwierdził, że G. M. nie korzysta z pomocy społecznej, a jednocześnie deklaruje dochód, który nie może wystarczyć na zaspokojenie podstawowych potrzeb człowieka, a zatem może to oznaczać, że w rzeczywistości skarżąca posiada niewykazywane źródła dochodu. Organ uznał zatem, że oświadczenia strony odnośnie przychodów i sytuacji rodzinnej nie są wiarygodne. Prezydent Miasta stwierdził również, że ponieważ G. M. posiada 50% udziałów w nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny znajdujący się w K, przy ul. A, to egzekucja może polegać na sprzedaży udziału w przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, środki, które G. M. otrzymała zostały zabezpieczone wekslem in blanco poręczonym przez jej małżonka, a zatem można wypełnić weksel i wezwać także poręczyciela do zapłaty, który odpowiada za zwrot całej kwoty wraz z odsetkami.

W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta G. M. wniosła o jej zmianę i umorzenie kwoty otrzymanej przez nią dotacji z uwagi na zachodzenie co najmniej dwóch przesłanek do umorzenia należności wskazanych w art. 76 ust. 7 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Odwołująca się uważa, że spełnia przesłankę z art. 76 ust. 7 pkt 1 tej ustawy, gdyż nie posiada żadnego majątku, z którego wskazana kwota mogłaby być dochodzona. Jest ona bowiem jedynie współwłaścicielem lokalu mieszkalnego znajdującego się przy ul. A w K, posiadając 50% udziałów we współwłasności. Własność tego lokalu jest obciążona hipoteką przekraczającą znacznie jego wartość na rzecz banku – [...]. Odwołująca się wskazała, że obecnie stan zadłużenia na rzecz rzeczonego banku z tytułu umowy kredytu hipotecznego wynosi ponad 200.000 zł i w przypadku wszczęcia egzekucji z tego lokalu w pierwszej kolejności zaspokojony zostanie ten bank. Odwołująca się oświadczyła, że nie posiada żadnego innego lokalu mieszkalnego ani innego majątku, a od ponad 3 lat nie osiąga żadnych dochodów, żyjąc na skraju ubóstwa, często głodując i nie mając żadnych środków na utrzymanie. G. M. uważa zatem, że została spełniona również przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 oraz 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż w przypadku egzekucji powyższego świadczenia zostałaby pozbawiona nie tylko środków utrzymania (których i tak nie otrzymuje), ale nawet jedynego miejsca mieszkania, co i tak nie doprowadziłoby do wyegzekwowania dochodzonego świadczenia z uwagi na znaczne obciążenia kredytowe. Ponadto odwołująca się zarzuciła, że GUP nie dokonał zgodnie z zaleceniami decyzji Wojewody z dnia 22 lutego 2017 r. dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem jej przychodów, możliwości zarobkowych z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i porównania z podstawowymi potrzebami.

Decyzją z dnia 22 sierpnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej zobowiązanego. Organ I instancji przez cały okres prowadzenia postępowania umożliwiał stronie aktualizację bieżącej sytuacji majątkowej oraz rodzinnej. Zdaniem Wojewody, organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy dotyczący całokształtu sytuacji finansowej, osobistej i majątkowej G. M. Organ II instancji wskazał, że ostatni udokumentowany przez odwołująca się dochód wynosił 541,67 zł, a jako stałe obciążenia podała ona spłatę rat kredytu, pokrywaną w całości przez męża. Organ odwoławczy podkreślił, że nie ma powodów, dla których organy zatrudnienia miałby przedkładać ważność zobowiązań wobec banków z tytułu kredytów nad zobowiązania wobec należności na rzecz Funduszu Pracy. Wojewoda stwierdził, że organ I instancji rozważył całą sprawę według przesłanek umorzenia wskazanych w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wykazano również, że przesłanki z art. 76 ust. 3 i 4 tej ustawy w sprawie nie zachodzą. Organ I instancji odnosząc się do przesłanki art. 76 ust. 7 pkt 1 omawianej ustawy stwierdził, że odwołująca się posiada udział w nieruchomości. Obecnie wykazano również, że część przedmiotów majątkowych sprzedano (w tym zakupionych ze środków przyznanej dotacji), a uzyskane ze sprzedaży środki przeznaczone zostały na pokrycie spłaty kredytu mieszkaniowego. W ocenie organu odwoławczego, takie podejście odwołującej się do rzeczy nabytych ze środków uzyskanych z Funduszu Pracy nie przemawia za tym, aby uzyskała ona kolejne wsparcie ze środków publicznych, tym razem w formie umorzenia środków otrzymanych na podjęcie działalności gospodarczej. Organ II instancji wskazał, że orzeczenie zostało wydane po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia, która była negatywna. Zdaniem Wojewody, uzasadnienie decyzji organu I instancji spełnia wymogi określone w art. 107 k.p.a., wydanie decyzji poprzedzono zawiadomieniem o możliwości zapoznania się z poczynionymi ustaleniami, a podjęte rozstrzygnięcie jest prawidłowe i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Ponadto organ I instancji w sposób wyczerpujący i wnikliwy zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny z punktu widzenia wskazanych wyżej przesłanek, koncentrując się na ustaleniu stanu majątkowego i możliwościach płatniczych odwołującej się. Organ II instancji stwierdził, że pomimo formalnego zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za odmową umorzenia należności przemawia interes społeczny, który należy odczytywać jako korzyść służącą ogółowi osób bezrobotnych oraz pracodawców korzystających ze środków Funduszu Pracy.

Z powyższą decyzją Wojewody nie zgodziła się G. M. i pismem z dnia 8 października 2017 r. wniosła na nią skargę zarzucając naruszenie przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. i w zw. z art. 85 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym wręcz powierzchownym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu kroków niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w sposób obiektywny. Nie wyjaśniono bowiem, dlaczego organ l i II instancji nie uznał faktu, że skarżąca znajduje się w katastrofalnej sytuacji finansowej i rodzinnej spowodowanej w szczególności tym, że od 4 marca 2014 r. do 20 października 2015 r. (zarejestrowanie działalności gospodarczej) była na bezrobociu, a środki na uruchomienie działalności wpłynęły dopiero po 20 października 2015 r., z uwagi na: przedłużające się załatwienie sprawy, powodującej długotrwałe bezrobocie skarżącej 19,5 miesiąca; pozostawanie bez środków do życia przez okres 7 miesięcy 2015 r., po utracie prawa do zasiłku; krzywdzący i dyskryminujący sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ l i II instancji ze względu na wiek skarżącej jako kobiety 50+, po 32 letnim okresie nieprzerwanej pracy, utraconej z winy pracodawcy;, niezgodną ze stanem faktycznym ocenę sytuacji rodzinno-finansowej, np. opóźnienia w regulowaniu składek ZUS za 2014 r. oraz nieopłacenie składek do dnia dzisiejszego za 2015 -2017 r., zaległości czynszowe, w tym za dostawy wody oraz zaległości za dostawy i wypowiedziane umowy na dostawy podstawowych mediów: prądu i gazu grzewczego; ocena negatywna wydana zza biurka z rażącym naruszeniem przepisów k.p.a. przez organ l instancji w rozpoznaniu dwóch wniosków z dnia 29 kwietnia 2014 r. i z dnia 8 września 2015 r. o dofinansowanie, niezgodnie z obowiązującym stanem faktycznym i prawnym, przy czym pierwszy wniosek o rozpoczęcie działalności gospodarczej został złożony w GUP 29 kwietnia 2014 r., a rozpatrzony 29 września 2014 r., tj. po 5 miesiącach, wbrew k.p.a., które mówi maksymalnie o 2 miesiącach na rozpatrzenie sprawy; bez wzywania skarżącej do uzupełnienia lub wyjaśnienia przedłożonych wniosków, dokumentów.

2. art. 9 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 3b, pkt 3c, pkt 8a i art. 49 pkt 2 (długotrwale bezrobotnym) oraz pkt 3 (bezrobotnym powyżej 50 roku życia) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bowiem GUP w okresie do 6 miesięcy od dnia rejestracji powinien osobie, o której mowa w art. 49 pkt 2 i pkt 3 tej ustawy (m.in. osobie powyżej 50 roku życia) przedstawić propozycję zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, odbycia przygotowania zawodowego dorosłych lub zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych, co nie nastąpiło. Wymienionym osobom, do których się zalicza skarżąca, przysługuje pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w programach specjalnych i jakakolwiek pomoc.

3. art. 50, art. 59, art. 60d, art. 62a oraz art. 66a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przez to że skarżąca jest osobą w szczególnej sytuacji na rynku pracy, gdyż była długotrwale bezrobotna i powyżej 50 roku życia. Zgodnie z przepisem art. 50 wymienionej wyżej ustawy, GUP powinien osobie w tego rodzaju sytuacji w okresie sześciu miesięcy od dnia rejestracji przedstawić propozycję zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, bonu szkoleniowego do odbycia przygotowania zawodowego dorosłych lub zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. Skarżąca stwierdziła, że sama wychodziła z inicjatywą i składała wnioski do GUP o wsparcie na rozpoczęcie działalności, czy sfinansowanie kursów – komputerowego i florystycznego, które to propozycje zawsze spotykały się z odmową ze strony GUP ze względu na brak środków lub uruchomienie programu tylko dla osób poniżej 30 roku życia do września 2015 r. lub z innych nieznanych jej powodów.

4. art. 66f ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez brak jakichkolwiek działań aktywizacyjnych- dlatego skarżąca zwróciła się do Urzędu Wojewódzkiego i Marszałka Województwa o przeprowadzenie kontroli w GUP - prawidłowość prowadzenia działań aktywizacyjnych w okresie od rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej, tj. 4 marca 2014 r. do chwili otrzymania środków na konto, tj. do 21 października 2015 r. - bowiem jako osoba po 32 latach nieprzerwanej pracy, w wieku 50+, na 2 lata przez emeryturą, nie uzyskała żadnej pomocy aktywizacyjnej, żadnego kursu pomimo tego, iż była zainteresowana kursem komputerowym ECDL Start. Przez okres dwóch lat takich kursów GUP nie prowadził i nie prowadzi, a pierwszy jej wniosek odrzucono jako niepodpisany i nie rozpatrzono merytorycznie - bez jakiegokolwiek wezwania do uzupełnienia. Dopiero interwencje skarżącej i przedstawienie orzeczeń sądowych spowodowały, że wniosek ten został rozpatrzony merytorycznie po 5 miesiącach interwencji, lecz niestety tendencyjnie i stronniczo.

5. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w sposób, który nie ma na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, brak przeanalizowania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, brak ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, sugerowanie, że nie ustalono dochodów skarżącej i jej męża podczas wywiadu środowiskowego przez MOPS w 2016 r., co jest kłamstwem, bowiem wszelkie informacje zostały przekazane w ramach oświadczeń, w tym również w 2017 r. w czasie wizyty w MOPS.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania. Podała, że nałożenie na nią obowiązku zwrotu kwoty 21.000 zł (wraz z odsetkami 22.973,42 zł) jest niemożliwe do wykonania z uwagi na krytyczną sytuację finansową, rodzinną oraz wykorzystanie części dotacji na zakup usług i dostaw niemożliwych do sprzedania, a polegających na rocznym dostępie do oprogramowania księgowego, projektowego i antywirusowego, dostawy ogniw fotowoltaicznych do stanowiska modelowego na ul. A w K.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 4 lipca 2018 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej zarzucił, że organ administracyjny naruszył przepisy postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 i art. 7b k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez pobieżne i nie wyczerpujące ocenienie sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej oraz poręczyciela przez co nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinna być oparta zaskarżona decyzja oraz dowolną a nie swobodną ocenę dowodów. Pełnomocnik skarżącej podzielił całkowicie stanowisko organu, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż w przypadku G. M. zostały spełnione ustawowe przesłanki do umorzenia należności. Jednak - zdaniem pełnomocnika - organ nie umotywował należycie, na jakiej podstawie wydał swoją decyzję odmowną i to pomimo spełnienia przesłanek ustawowych przez skarżącą. Poza tym, decyzja ta znacząco wpłynęła na dalszą sytuację materialną skarżącej, która już teraz jest ciężka ze względu na odcięcie jej podstawowych mediów niezbędnych do normalnego, codziennego funkcjonowania. W ocenie pełnomocnika skarżącej, decyzja ta posiada więc cechę dowolności, co pozwala na uznanie jej za rozstrzygnięcia arbitralne i nieodpowiadające zarówno zasadzie prawdy obiektywnej jak i zasadzie proporcjonalności wynikających odpowiednio z art. 7 i art. 7b k.p.a. Pełnomocnik skarżącej nie zgodził się z twierdzeniem organu, że "nie ma powodów dla których organy zatrudnienia miałby przedkładać ważność zobowiązań wobec banków z tytułu kredytów nad zobowiązania wobec należności na rzecz Funduszu Pracy" i że "pomimo zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy za odmową umorzenia należności przemawia interes społeczny, który należy odczytywać przez pryzmat ustawy jako korzyść służącą ogółowi osób bezrobotnych oraz pracodawców ze środków Funduszu Pracy.". Zdaniem pełnomocnika skarżącej, nawet gdyby przyjąć, że umorzenie jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej z Funduszu Pracy powodowałoby w pewnym sensie pogorszenie możliwości uzyskania takiej pomocy przez innych bezrobotnych, to należy zauważyć, że brak tego umorzenia może powodować daleko idące skutki dla skarżącej w postaci marginalizacji społecznej ze względu na popadniecie w tak wysokie kwotowo zadłużenie, a tym samym może spowodować, iż to skarżąca stanie się beneficjentem pomocy dla bezrobotnych czy środków z pomocy społecznej. Według pełnomocnika skarżącej, spłata zadłużenia z tytułu rat kredytów dokonywana przez męża skarżącej, będącego równocześnie poręczycielem nie oznacza, iż skarżąca jest w stanie w przyszłości dokonać zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej. Ponadto spłata kredytu mieszkaniowego jest konieczna ze względu na fakt nieposiadania tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego przez skarżącą, a zatem pomimo równorzędności samych zobowiązań oczywistym jest, zdaniem pełnomocnika, że nienależyta spłata kredytu hipotecznego pociągnie za sobą daleko bardziej dotkliwe konsekwencje dla skarżącej niż brak spłaty zadłużenia na rzecz Funduszu Pracy. Pełnomocnik skarżącej wskazał także, że organ zbadał sytuację majątkową poręczyciela tylko w roku 2016 na podstawie rozliczenia rocznego z Urzędu Skarbowego, natomiast nie dokonał weryfikacji tych dochodów już w 2017 r. Tymczasem zasadą jest, że oceny sytuacji życiowej i materialnej wnioskującego o umorzenie i poręczyciela dokonuje się według stanu na dzień rozstrzygania wniosku o umorzenie.

Sąd z urzędu stwierdza na podstawie akt administracyjnych sprawy, że w toku postępowania o umorzenie wymienionych wyżej środków finansowych skarżąca w dniu 26 września 2016 r. podała, że z założonej działalności gospodarczej "A" nie osiąga żadnych dochodów ("0"), natomiast odnośnie sytuacji finansowej męża podała, że posiada on wynagrodzenie za pracę w [...] w K w nieustalonej wysokości oraz osiąga dochód z działalności gospodarczej "B", także w nieustalonej wysokości. Jednocześnie oświadczyła, że podane informacje są zgodne z prawdą, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Również w dniu 26 września 2016 r. skarżąca złożyła oświadczenie na druku, miedzy innymi podając, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim mężem.

Na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. skarżąca oświadczyła, że od października 2017 r. pobiera emeryturę w wysokości 2.400 zł netto, natomiast wcześniej przez okres sześciu miesięcy pobierała zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 600 zł netto, a po kolejnych sześciu miesiącach pobierała zasiłek w wysokości 300 zł netto.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga G. M. nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065 z późn. zm.), który stanowi:

"Art. 76. 7. Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne."

Z powyższego wynika, że nawet w sytuacji gdyby skarżąca spełniała kryteria umorzenia zaległości – organy administracyjne mają jedynie możliwość, a nie obowiązek umorzenia świadczeń w trybie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Decyzja wydana na podstawie powołanego wyżej przepisu ma charakter decyzji uznaniowej, co wynika z użytego w tym przepisie sformułowania "może umorzyć". Decyzja taka charakteryzuje się zatem tym, że po ustaleniu przez organ spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących wydanie decyzji, po stronie organu administracji brak jest obowiązku uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia i może odmówić umorzenia, jeśli w jego ocenie jest to słuszne i celowe w świetle ustalonych okoliczności faktycznych. Oczywistym jest jednak, że orzekanie przez organy administracji w ramach uznania nie oznacza dowolności w rozstrzyganiu sprawy, ale musi wynikać z okoliczności rozpatrywanej sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny bada więc, czy uzasadnienie decyzji odmownej jest przekonywujące tzn. czy wskazuje motywy działania organu w sposób spójny i logiczny, zgodny z doświadczeniem życiowym i akceptowalny jeśli chodzi o konstytucyjny system wartości społeczeństwa demokratycznego.

Kontrola sądu obejmuje badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji. Sąd ocenia m.in. czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, tj. czy nie jest dowolna.

Analiza uzasadnienia decyzji organu I i II instancji potwierdza, że badano wystąpienie każdej z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organy przeprowadziły wnikliwą analizę aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej rodziny skarżącej, na podstawie możliwych do zebrania dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Należy podkreślić, że pomimo tego, iż to na skarżącej spoczywał obowiązek dostarczenia dowodów wskazujących na zasadność umorzenia pobranych środków, skarżąca nie wypełniła tego obowiązku przerzucając ciężar dowodowy na organy administracyjne, albowiem twierdziła, że nie jest w stanie ustalić ani dochodów męża z jego działalności gospodarczej, ani jego zarobków z zakładu pracy pomimo tego, że oświadczała, że prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, choć w innym miejscu twierdziła, że mąż z nią nie mieszka, a przebywa z różnych powodów u córki. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy same ustaliły dochody dwuosobowej rodziny skarżącej wskazujące na brak podstaw do przyjęcia, iż skarżąca wypełnia przesłankę art. 76 ust. 7 pkt 2 omawianej ustawy. W uzasadnieniu decyzji organy omówiły dlaczego w ich opinii nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 76 ust. 7 omawianej ustawy, a Sąd tę umotywowaną opinię podziela.

Zdaniem Sądu, nawet gdyby przyjąć, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, to nie sposób usprawiedliwić brak działania skarżącej w zakresie domagania się od męża środków finansowych (o charakterze alimentacyjnym) z tytułu przyczyniania się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny. Brak działania w tym zakresie powoduje uznanie, że małżonkowie, w tym mąż będący jednocześnie poręczycielem uzyskanych przez skarżącą środków, działają w porozumieniu lub też pomoc ze strony męża jest wystarczająca do wypełnienia przez skarżącą obowiązku zwrotu pobranych środków, choćby tylko w formie spłat ratalnych.

Sąd podkreśla, iż pozytywnie ocenia wspieranie członków rodziny, jednakże ta okoliczność nie mogła wpłynąć na ocenę zaskarżonych decyzji. W tym względzie Sąd zwraca uwagę także na brak działania skarżącej co do domagania się środków utrzymania od dorosłej córki, co również wskazuje na brak zamiaru u skarżącej zwrotu środków otrzymanych na działalność gospodarczą. To bowiem sąd rodzinny może jedynie ustalić, że sytuacja osoby zobowiązanej do alimentacji jest tak trudna, że wręcz uniemożliwia przyznanie od niej pomocy finansowej czy rzeczowej na rzecz osoby uprawnionej. Na tego rodzaju brak działania skarżącej słusznie wskazały organy administracyjne.

Jest niewątpliwym, że źródłem otrzymanej pomocy finansowej są dochody Funduszu Pracy, co faktycznie oznacza, że pomoc tę finansują z obowiązkowych składek przede wszystkim inni przedsiębiorcy. Środki z Funduszu Pracy przeznaczone są głównie na pomoc bezrobotnym. Powoduje to obowiązek beneficjentów do szczególnej dbałości o celowe wydatkowanie otrzymanych kwot, co skarżąca powinna zrozumieć tym bardziej, że - jak sama wskazuje – musiała długo czekać na realną pomoc ze strony Grodzkiego Urzędu Pracy dysponującego właśnie środkami z Funduszu Pracy.

Sąd zwraca uwagę na to, że skarżąca składając wniosek o umorzenie kwoty otrzymanej na działalność wskazywała, że działalność tę chce kontynuować, a to oznacza, że dysponowała przedmiotami zakupionymi z tych środków finansowych. Zbycie tych przedmiotów mogłoby spowodować odzyskanie części wydatkowanych na ten cel kwot. Należy także podkreślić, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na to, że niemożliwe jest odzyskanie choćby częściowo kwot wydatkowanych na zakup konkretnych przedmiotów niezbędnych do prowadzenia rozpoczętej działalności. Sąd zwraca uwagę także na to, że w skardze skarżąca podnosi, iż "żądanie zwrotu dotacji spowoduje, że będę musiała zamknąć firmę, przez co mogę utracić mieszkanie, które spłaciłam w 50%, tj. 200.000 zł z własnych środków...". Takie twierdzenia skarżącej powodują uznanie, że skarżąca nie ujawnia rzeczywistych dochodów i faktycznie prowadzonej działalności.

Organy nie naruszyły więc zasad swobodnej oceny akcentując zarówno obowiązek wykazania (a nie tylko wskazania) przez skarżącą takiej szczególnej sytuacji życiowej, która uniemożliwia jej spłacenie pobranych nienależnie środków jak również akcentując obowiązek skarżącej rozliczenia się z otrzymanych publicznych pieniędzy.

Sąd zwraca uwagę także na to, że skarżąca obecnie posiada stałe i jawne źródło dochodu jakim jest emerytura w wysokości ok. 24.000 zł netto. Sytuacja ta powoduje stwierdzenie, że skarżąca ma realne możliwości spłaty zadłużenia albowiem ma zabezpieczone środki na utrzymanie w wysokości co najmniej odpowiadającej kryterium wynikającym z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 z późn. zm.)

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.