Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 563/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38,  art. 106 ust. 5,  art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownik Terenowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. uchylił z dniem 1 października 2013r. decyzję nr [...] z dnia [...]r. przyznającą H.K. świadczenie w postaci zasiłku okresowego. Decyzja została wydana na podstawie art. 38 i art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2013 r., poz.182 ze zm.- dalej "ups") oraz art. 104 i art. 163 Kpa.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że do dnia wydania decyzji strona nie dostarczyła aktualnych zaświadczeń o długotrwałej chorobie i niezdolności do pracy od lekarza, które były podstawą wypłaty przyznanych świadczeń, a do czego strona zobowiązała się w porozumieniu z dnia 25 czerwca 2013 r. Organ I instancji wskazywał przy tym, że strona pismem z dnia 18 września 2013 r. dostarczyła cztery faktury za zakup leków za sierpień i wrzesień 2013 r., jednakże zaświadczenia o długotrwałej chorobie i niezdolności do pracy są nadrzędne, wobec czego brak jest podstaw do wypłaty świadczeń w całości.

W dniu 23 grudnia 2013 r. H.K. do protokołu oświadczył, że pismo z dnia 25 listopada 2013 r. jest odwołaniem od decyzji organu I instancji i wnosił o dołączenie do akt kopii oryginałów faktur imiennych z aptek za okres od sierpnia 2013 r. do stycznia 2014 r., zestawienia ordynowanych leków oraz pism kierowanych do organu I instancji w tej sprawie, którymi nie dysponował w dniu przesłuchania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione, w jego wyniku, ustalenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ I instancji przyznał stronie świadczenie w formie zasiłku okresowego w wysokości 253,65 zł. miesięcznie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 listopada 2013 r. Decyzja zawierała pouczenie o treści art. 11 ust. 2 ups., a ponadto w uzasadnieniu wskazano, że warunkiem wypłaty zasiłku od września 2013 r. jest dostarczenie pracownikowi socjalnemu co miesiąc aktualnego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy na okres 30 dni, które to zaświadczenie miało być podstawą uruchomienia jakiejkolwiek pomocy na rzecz strony. Organ odwoławczy wyjaśnił zarazem, że podstawą prawną wydania decyzji organu I instancji był art. 106 ust. 5 w związku z art. 11 ust. 2 ups. Strona nie wywiązała się ze zobowiązań wynikających z porozumienia z dnia 25 czerwca 2013 r. nr [...] obejmującego okres od marca do listopada 2013 r., bowiem mimo, iż zobowiązała się do przedkładania organowi I instancji do 10-go dnia każdego miesiąca imiennych faktur za zakupione leki oraz zaświadczenia lekarskiego ważnego 30 dni, stwierdzającego brak możliwości podjęcia zatrudnienia, nie zrealizowała porozumienia. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, wyjaśniając zarazem, że od okazania, we wskazanym w porozumieniu terminie, zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak możliwości podjęcia przez stronę zatrudnienia uwarunkowane było uruchomienie pomocy w formie zasiłków celowych i okresowych.

Organ odwoławczy zauważył, że pomimo wszczęcia przez organ I instancji postępowania w sprawie uchylenia bądź zmiany decyzji z dnia [...]r. oraz zobligowania strony do skontaktowania się z pracownikiem socjalnym w celu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i ewentualnego przedłożenia nowych dowodów, strona do dnia wydania decyzji organu I instancji nie przedłożyła wymaganych zaświadczeń lekarskich. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że ostatnie zaświadczenie lekarskie stwierdzające, iż strona nie może podjąć zatrudnienia dotyczyło okresu od 5 sierpnia 2013 r. do 4 września 2013 r., a strona nie udowodniła, że niezłożenie przez nią wymaganych zaświadczeń w ustalonym z organem I instancji terminie spowodowane było okolicznościami od niej niezależnymi.

Organ odwoławczy uznał, że strona nie wypełniła swoich zobowiązań z dnia 25 czerwca 2013 r., a tym samym jej zachowanie wypełniało treść art. 11 ust. 2 ups, a wobec powyższego organ I instancji prawidłowo uchylił swoją decyzję nr [...] z dniem 1 października 2013 r. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 u.p.s.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący nie sprecyzował zarzutów skargi. Stwierdził, że przyczyną skargi jest "niezgodność" decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., wyraził niezadowolenie, iż został pozbawiony "całej dotychczasowej pomocy" oraz wskazał na pogarszający się stan jego zdrowia. Skarżący wniósł przy tym o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 9 lutego 2015 r. podtrzymał osobistą skargę skarżącego i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie podjęte z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Kierownika Terenowego Punktu Pomocy Społecznej nr [...] z dnia [...]r. uchylającej z dniem 1 października 2013r. decyzję nr [...] z dnia [...]r. przyznającą H.K. świadczenie w postaci zasiłku okresowego.

Sąd - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ups, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ups - pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej nie jest całkowite utrzymanie podopiecznego, lecz wspieranie go w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej przy jego aktywnym współudziale. Pomoc państwa ma charakter subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężania trudności życiowych. Potrzeby osoby i rodziny powinny być zaspokojone, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ups). Świadczenia z pomocy społecznej powinny być, więc dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta.

Przepisy ups zobowiązują osoby korzystające z pomocy społecznej do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art.4). Brak współdziałania może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art.11 ust. 2 ups), natomiast w myśl art. 106 ust. 5 ups może także uzasadniać zmianę ze względu na występnie przesłanki, o której mowa w art. 11 ups.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 25 czerwca 2013 r. strona zawarła z pracownikiem socjalnym reprezentującym organ I instancji porozumienie nr [...] określające zakres oraz sposób współpracy pomiędzy skarżącym, a Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. obejmujące okres od marca do listopada 2013 r. (karta 40-41), w którym zobowiązała się do przedkładania organowi I instancji do 10-go dnia każdego miesiąca imiennych faktur za zakupione leki (pomoc będzie uruchamiana w danym miesiącu za leki zakupione w miesiącu poprzednim, a w przypadku gdy wartość faktur będzie niższa niż kwota zasiłku - zasiłek zostanie zmniejszony do kwoty wynikającej z dostarczonych faktur) oraz zaświadczenia lekarskiego ważnego 30 dni, stwierdzającego brak możliwości podjęcia zatrudnienia, od którego uwarunkowane będzie uruchomienie pomocy w formie zasiłków celowych i okresowych.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ I instancji przyznał stronie świadczenie w formie zasiłku okresowego w wysokości 253,65 zł. miesięcznie w okresie od 1 lipca 2013r. do 30 listopada 2013 r. Decyzja zwierała pouczenie o treści art. 11 ust. 2 ups. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że warunkiem wypłaty zasiłku od września 2013 r. jest dostarczenie pracownikowi socjalnemu co miesiąc aktualnego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy na okres 30 dni. Skarżący nie spełnił tego warunku bowiem jak wynika z akt sprawy (karta10) ostatnie zaświadczenie o niezdolności do pracy oraz zaświadczenie wydane w celu ustalenia uprawnień do pomocy z tytułu długotrwałej choroby obejmuje okres od 5 sierpnia 2013 r. do 4 września 2013 r.

Zdaniem Sądu trafnie organy uznały, że skoro strona mimo kilkukrotnych zawiadomień i wezwań nie realizowała porozumienia zawartego w dni 25 czerwca 2013 r., nie wykazał starań dla spełnienia warunków, od których uzależnione było otrzymanie pomocy w formie zasiłku okresowego od dnia 1 października 2013 r. to odmówiła współpracy zgodnie z art. 11 ust. 2 ups. Warunkiem wypłaty zasiłku okresowego od września 2013 r. było dostarczenie pracownikowi socjalnemu co miesiąc aktualnego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy na okres 30 dni, które to zaświadczenie miało być podstawą uruchomienia jakiejkolwiek pomocy na rzecz strony. Niewywiązanie się z postanowień tego porozumienia, polegające na nieprzedłożeniu przez stronę skarżącą pracownikowi socjalnemu, co miesiąc aktualnego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy na okres 30 dni, mimo przyjęcia na siebie takiego obowiązku w ramach zawartego z organem porozumienia, uznać trzeba za przejaw braku współdziałania, uzasadniający zmianę decyzji z trybie nadzwyczajnym określonym w art. 106 ust. 5 ups Na marginesie przyjdzie zauważyć, iż w pierwszej części porozumienia przytoczono treść art. 444 i art. 11 ust. 2 ups, wobec tego skarżący był uprzedzony o konsekwencjach niedochowania warunków w nim określonych.

Organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że w tym zakresie nie są wystarczające oświadczenia strony skarżącej, a w szczególności zaświadczenie lekarskie z dnia 6 sierpnia 2013 r. stwierdzające, że jest ona niezdolna do podjęcia pracy w okresie od 5 sierpnia 2013 r. do 4 września 2013 r., zaświadczenia o konieczności stosowania przez nią leków oraz imienne faktury VAT za leki. Sąd zauważa, iż jak wynika z akt administracyjnych, (akta II instancji -karta 3) organy mają świadomość tego, że skarżący otrzymał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, bowiem z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 16 stycznia 2014 r. wynika, że toczy się w tej sprawie postępowanie sądowe.

W tym miejscu podkreślić należy, że konsekwencje braku współpracy beneficjenta z pracownikiem socjalnym zawiera art. 11 ust. 2 ups: brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd w pełni podziela wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych i prawnych stanowisko judykatury, iż przesłanka braku współdziałania z pracownikiem socjalnym musi być wykazana w sposób nie budzący wątpliwości i niewątpliwie nie może być nadużywana przez organy administracji publicznej. W ocenie Sądu organy obu instancji sprostały tym wymaganiom, co znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W związku z powyższym zasadnie organ I instancji uchylił z dniem 1 października 2013 r. decyzję nr [...] z dnia [...]r. przyznającą skarżącemu świadczenie w postaci zasiłku okresowego, które to stanowisko podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

Należy również zauważyć, że w sprawie poddanej kontroli Sądu, skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 p.p.s.a - tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.