Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2902/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2, art. 2 pkt 35a, art. 140aa ust. 1, art. 140ab ust. 1, art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a i b
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; II. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S.Z. kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), nałożył na S.Z. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez posiadania zezwolenia kategorii IV. W dniu [...] września 2013 r. w miejscowości K. na drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnym nacisku na oś napędową 10 t zatrzymano bowiem do kontroli zespół pojazdów: ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], będący w dyspozycji S. Z. Przedmiotem przewozu były profile, a więc ładunek podzielny. W wyniku przeprowadzonego ważenia ustalono (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych) rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika siodłowego – 10,3 t (norma 10 t). Na tej podstawie stwierdzono przekroczenie wartości przewidzianej dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t o 0,3 t. Zdaniem organu, przejazd realizowany był z naruszeniem zakazu przewozu ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwoleń kat. III-VII.

S. Z. powyższą decyzję uczynił przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Strona zarzuciła naruszenie: art. 7 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności oparcie decyzji na okolicznościach nieudowodnionych oraz niesprawdzonych w trakcie postępowania; art. 77 § 1 kpa, poprzez uchybienie obowiązkowi zgromadzenia pełnego, obiektywnego i rzetelnego materiału dowodowego w sprawie oraz poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym; art. 6 kpa, poprzez oparcie się na dowodach zebranych bez podstawy prawnej w zakresie przyjętych odchyleń stanowiących błędy pomiarowe; art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 6 kpa, poprzez prowadzenie postępowania z uchybieniem zasadzie legalności; art. 92a oraz art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), poprzez nałożenie kary administracyjnej na podstawie wyników pomiaru uzyskanych wagą statyczną, co jest niezgodne z obowiązującym prawem; art. 107 § 3 kpa, poprzez brak poprawnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji; art. 10 kpa, poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r., będącym uzupełnieniem odwołania, S.Z. rozwinął stawiane powyżej zarzuty, kwestionując sposób wykonania pomiaru przenośną wagą statyczną, a także podnosząc, że dochował należytej staranności podczas przewozu ładunku.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w niej stan faktyczny. Nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,3 t, a zatem został przekroczony dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej na drodze do 10 t o 0,3 t, co musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł. Organ II instancji wskazał przy tym, że w trakcie kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,6 t, ale po odjęciu błędu wynosił 10,3 t. W procedurze ważenia ewentualne błędy pomiaru liczone są bowiem na korzyść strony. Pojazdem przewożone były profile i ładunek ten powinien być umieszczony na pojeździe w taki sposób, by nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie środki zastosowane przez stronę w celu zapewnienia zgodności przewozu z obowiązującym prawem okazały się niewystarczające, co spowodowało przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu, pomimo że nie doszło jednocześnie do przekroczenia jego dopuszczalnej masy całkowitej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego S.Z. zakwestionował procedurę ważenia, wskazując, że wewnętrzne zarządzenie organu nie jest źródłem prawa, a zatem odejmowanie 2% od rzeczywistego wyniku ważenia nie opiera się na jakiejkolwiek podstawie prawnej, co narusza art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 kpa. Ponadto, zdaniem strony, w sprawie doszło także do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i pominięcie argumentów strony oraz wadliwe uzasadnienie decyzji. Z kolei zastosowanie do ważenia pojazdu wag statycznych uchybia treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Sam wynik ważenia zaś wskazuje na możliwość zastosowania w sprawie art. 140aa ust. 4 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym i umorzenia postępowania, czego organ nie uczynił.

Formułując przedstawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, o stwierdzenie, że nie podlegają one wykonaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według obowiązujących przepisów.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Ustawodawca ogranicza ruch pojazdów lub zespołów pojazdów, których naciski osi wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, wprowadzając w tym względzie konieczność uzyskania zezwolenia. Zgodnie z brzmieniem art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. W świetle art. 2 pkt 35a ww. ustawy, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei w myśl art. 140aa ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

Ładunek nie może więc powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (art. 61 ust. 1 ww. ustawy), zaś podmiot wykonujący przejazd zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż z treści art. 61 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, precyzującego, w jaki sposób należy dokonywać załadunku, wynika jednoznacznie, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

W rozpoznawanej sprawie organ II instancji w motywach swojej decyzji wskazał, że w trakcie kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wyniósł 10,6 t, ale po odjęciu błędu ważenia wynosił już 10,3 t. Zatem organ sam dostrzega, że ustalony w trakcie pomiaru wynik ważenia nie zawsze będzie odpowiadał rzeczywistym naciskom na pojedynczą oś napędową pojazdu. Przyczyny takiego stanu rzeczy mogą być uzależnione nie tylko od sposobu ważenia, ale także mogą wiązać się z rodzajem ładunku, jaki jest przewożony. W niniejszej sprawie ładunek, jaki znajdował się na pojeździe, stanowiły profile typu dwuteownik i kwadratowy, ułożone – jak należy przyjąć – wzdłuż całej naczepy. Ze względu na długość ładunku, jest to z pewnością ładunek niestandardowy, przy czym – z uwagi na przyjęty wynik ważenia – jego waga musiała rozkładać się równomiernie, natomiast sam najazd ważonego pojazdu mógł spowodować zmianę rozkładu obciążenia i zwiększyć nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu, czego organ odwoławczy w ogóle nie uwzględnił, a strona na etapie postępowania odwoławczego okoliczności te podnosiła.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ zobowiązany jest m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa, odnosząc się do twierdzeń i zarzutów strony. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa, a uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 kpa, wynika, że to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem. Organ powinien więc dopuścić dowód z przesłuchania kierującego pojazdem, o co wnosiła strona, celem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, wszak ocena w tym zakresie dokonywana jest na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Jeśli w procedurze ważenia ewentualne błędy pomiaru liczone są na korzyść strony i organ czyni to wedle własnego uznania, to niezależnie od zastosowanego współczynnika korygującego, wynik ważenia powinien także uwzględniać rodzaj ładunku i stopień ewentualnego przekroczenia nacisku na oś, zważywszy że z okoliczności sprawy wynika, iż strona mogła nie mieć wpływu na powstanie naruszenia. Do przyjęcia takiej konkluzji uprawnia zarówno rodzaj przewożonego ładunku, jak i samo jego rozmieszczenie wzdłuż całej naczepy, co w efekcie poddaje w wątpliwość to, czy istotnie podczas jazdy nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu wykazywałby przekroczenie, jakie zostało stwierdzone podczas ważenia. Skoro bowiem ładunek był rozmieszczony wzdłuż całej naczepy, to przewożenie go w taki sposób może świadczyć, że był on rozłożony równomiernie, nie powodując nacisków na oś, co z kolei może świadczyć, że strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Okoliczności te mogą zatem wskazywać na istnienie podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. "a" i "b" ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem Sądu, najazd ważonego pojazdu mógł w istotny sposób wpłynąć na sam rezultat ważenia, w wyniku czego stwierdzono przekroczenie nacisku na oś. Biorąc bowiem pod uwagę to, że ładunek był niestandardowy, uzyskany wynik ważenia, nawet po zastosowaniu wskaźnika korygującego przez organ, mógł być następstwem okoliczności, które zaistniały podczas samego ważenia, zwłaszcza że stwierdzone w wyniku tego ważenia przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu jest jedynym, jakie w sprawie stwierdzono.

Dlatego też, Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji, uchylając je.

Z tych względów, uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie uchylonych decyzji.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S. Z.kwotę 200 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi.