Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 405/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.125 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie: NSA Andrzej Jagiełło, WSA del. Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 725/14 w sprawie ze skargi A.G. G.G. H.G. Z.G. sp.j. w likwidacji z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz A.G. G.G. H.G. Z.G. sp.j. w likwidacji z siedzibą w R. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie I SA/Łd 725/14, uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 25 kwietnia 2014 r., którym odmówiono A. G., G. G., H. G., Z. G. spółce jawnej z siedzibą w R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r.

Z przedstawionego i przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynikało, że według organu przesyłka zawierająca decyzję została doręczona podatniczce w sposób zastępczy. Była ona awizowana po raz pierwszy w dniu 21 listopada 2013 r. i powtórnie w dniu 29 listopada 2013 r. Zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił 9 grudnia 2013 r. W dniu 17 stycznia 2014 r. Spółka złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Odmawiając przywrócenia terminu Kolegium wskazało, że termin do wniesienia odwołania upływał w tym przypadku w dniu 18 lutego 2013 r., a odwołanie wniesiono, jak wynika z pieczęci organu pierwszej instancji w dniu 19 lutego 2013 r. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest zatem niewątpliwe.

Kolegium przytoczyło art.223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dale jako "O.p.", a także powołało się na swoje własne ostateczne postanowienie z dnia 25 kwietnia 2014 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z postanowienia tego wynikało, że prawidłowe doręczenie decyzji na podstawie art. 150 w zw. z art.151 O.p. nastąpiło w dniu 5 grudnia 2013 r., a tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 19 grudnia 2013 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało nadane przesyłką poleconą w dniu 17 stycznia 2014 r. W ocenie Kolegium zostały spełnione trzy z czterech przesłanek przywrócenia terminu, wniosek o jego przywrócenie został złożony w terminie 7 dni od czasu, gdy strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi (z upomnienia doręczonego jej 10 stycznia 2014 r.) i jednocześnie z wnioskiem zostało złożone odwołanie. Spółka nie wykazała jednakże braku winy w uchybieniu terminu. Powołała się na to, że częste były przypadki, kiedy doręczyciel pozostawiał zawiadomienie o nadejściu przesyłki dla Spółki w innym miejscu, niż była zatrudniona pracownica Spółki upoważniona do odbioru jej korespondencji lub innym osobom niż pracownica Spółki, znajdującym się na terenie hali P. Spółka P. ma dwa biura na terenie hali, a w jednym z nich pracuje osoba upoważniona do odbioru korespondencji Spółki. Organ stwierdził, że podatniczka nie odbiera korespondencji w miejscu swojej siedziby i złożyła dyspozycję przekierowywania przesyłek na adres hali targowej P., gdzie znajdują się dwa biura spółki P., a tylko w jednym z nich pracuje osoba upoważniona do odbioru korespondencji. Prowadzenie działalności w różnych formach prawnych i ustalenie sposobu odbioru korespondencji w sposób skomplikowany, powoduje, że po stronie Spółki istnieje zawinienie w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 162 O.p. Nie ma znaczenia, że wcześniej już zdarzały się nieprawidłowości w doręczeniach. Nie ma też potrzeby przeprowadzenia dowodów z przesłuchana świadków- doręczyciela, skoro strona sama nie pamięta okoliczności danego doręczenia.

Spółka wniosła skargę na to postawienie, zarzucając naruszenie art.162 O.p. i przyjęcie, że nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Stwierdził, że aby można było przywrócić termin, najpierw musi dojść do jego uchybienia. Tymczasem postanowienie Kolegium stwierdzające jego uchybienie zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2014 r., I SA/Łd 720/14. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że z uwagi na pozostawienie zawiadomienia o nadejściu przesyłki zawierającej decyzję w miejscu innym niż w wymienione w art.151 O.p., doręczenie decyzji nie było skuteczne. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, sporna decyzja nie została wprowadzona do obrotu prawnego, gdyż organ nie wskazał innej daty doręczenia poza tą, na którą się powołuje. Doszło zatem do naruszenia art.151 i art.151 w zw. z art.228 § 1 pkt 2 i § 2 O.p. Sąd rozpoznający skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu uznał zatem, że skoro nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, to nie było podstaw do orzekania w tym przedmiocie na podstawie art.162 § 1 i § 2 oraz art.163 O.p.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 168 § 1 i art. 170 w zw. z art.125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", poprzez oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na nieprawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2014 r., I SA/Łd 720/14 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r., bez zawieszenia przedmiotowego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego;

- art.145 § 1 pkt 1 lit.c) i § 2, art.141 § 4 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art.151 w zw. z art. 150 § 2 i art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art.162 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 lit. c ) i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529) w zw. z art. 2, art. 87, art. 88 i art. 92 Konstytucji RP poprzez uchylenie postanowienia organu w wyniku przyjęcia, że doszło do nieprawidłowego doręczenia zastępczego w rozumieniu art.151 i art. 150 § 2 O.p. w sytuacji, gdy takie doręczenie nastąpiło, a tym samym nie było podstaw do orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu oraz przez brak własnego uzasadnienia, z jakich przyczyn Sąd uznał, że nie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji bez odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stanowiska strony przeciwnej prezentowanego w odpowiedzi na skargę.

Z tych względów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wywodził, że wyrok, na który powołał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w podstawie rozstrzygnięcia nie był prawomocny, a zatem nie powinien stanowić podstawy orzekania. Jeżeli jednak Sąd pierwszej instancji ustalenia dokonane w tym wyroku uważał za istotne, powinien był zawiesić postępowanie do czasu jego uprawomocnienia się. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika także, dlaczego Sąd a quo uznał doręczenie decyzji za nieskuteczne, skoro zdaniem Kolegium, wyrażonym w odpowiedzi na skargę, miejsce pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki było miejscem wykonywania działalności przez Spółkę, a zatem jednym z miejsc, wymienionych w art.151 O.p. Niespornym jest, że w miejscu wskazanym operatorowi pocztowemu przez Spółkę jako miejsce doręczeń urzędowała pracownica Spółki, uprawniona do odbioru korespondencji. Organ wskazał, że w powołanym wyroku z dnia 12 sierpnia 2014 r. Sąd odwołał się do Regulaminu świadczenia usług powszechnych, wydanego na podstawie art. 49 ust. 1 Prawa pocztowego, choć Regulamin ten nie stanowi źródła prawa obowiązującego w polskim systemie prawnym. Sąd interpretował przepisy Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem treści postanowień Regulaminu, choć jest to niedopuszczalne. Skarżący organ zwrócił także uwagę, że w wyroku z dnia 14 sierpnia 2014 r. Sąd błędnie zinterpretował przepisy art.150 i 151 O.p., wadliwie także odwołał się do poglądów orzecznictwa i uznał, że miejscem doręczenia przesyłki nie może być inne miejsce niż wskazane w art.151 O.p., podczas gdy komplementarne wobec tego przepisu są przepisy ustawy Prawo pocztowe, w tym art. 37 ust. 2 pkt 1 lit.c).

Strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.

Istotą sporu jest prawidłowość doręczenia Spółce decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2011. Sąd pierwszej instancji przyjął bowiem, że decyzja ta nie została skutecznie doręczona, a tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania. Jeżeli termin ten nie rozpoczął biegu, to zbędne było rozstrzyganie o wniosku o przywrócenie tego terminu. Przywrócenie terminu jest możliwe tylko w przypadku jego uchybienia.

Należy w tym miejscu wskazać, że analogiczne zagadnienie prawne w tożsamym stanie faktycznym było przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w tym samym składzie na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. (sygn. akt II FSK 344/15). Stąd też w dalszej części uzasadnienia Sąd posługuje się argumentacją przedstawioną w sprawie II FSK 344/15.

Sąd pierwszej instancji odwołał się do innego wyroku tego Sądu, którym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przytoczenie argumentów z uzasadnienia wyroku z dnia 14 sierpnia 2014 r., I SA/Łd 720/14 i wywiedzenie, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu świadczy o tym, że Sąd a quo podzielił wyrażone w powołanym przezeń wyroku stanowisko, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji podatkowej. Skoro tak, to Sąd nie był zobligowany do zawieszenia postępowania w rozpoznawanej sprawie. Art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pozostawia sądowi ocenę wpływu innego postępowania sądowoadministracyjnego na toczące się przed nim postępowanie. Do sądu należy ocena, czy celowe jest oczekiwanie na zakończenie innego postępowania, czy wynik tego postępowania będzie miał wpływ na treść rozstrzygnięcia. Sąd powinien mieć przy tym na względzie ekonomikę procesową i sprawność postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2015 r., II FSK 3766/13, z dnia 24 kwietnia 2015 r., II FSK 1520/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2013 r., II FSK 3178/14, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym przypadku Sąd pierwszej instancji był uprawniony do samodzielnej oceny, czy doszło do skutecznego doręczenia decyzji i rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Nie musiał zawieszać postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto odwołując się do rozważań zawartych w wyroku z dnia 14 sierpnia 2014 r. nie wskazywał, że jest tym wyrokiem związany, a tym samym nie naruszył art. 170 w zw. z art.168 § 1 p.p.s.a.

Nie są także trafne pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący organ kieruje je przeciwko wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2014 r., I SA/Łd 720/14, który to wyrok nie jest w tej sprawie przedmiotem zaskarżenia. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyżej wymienionego wyroku wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r., II FSK 4013/14, uznając za bezzasadne zarzuty skargi kasacyjnej, tożsame z przytoczonymi w punkcie 2 rozpoznawanej obecnie skargi kasacyjnej. Przytoczenie ponownie pełnej argumentacji Naczelnego Sądu Administracyjnego wydaje się w tym miejscu zbędne, skoro w obu sprawach są tożsame strony i każdej z nich zostanie doręczony z urzędu wyrok z uzasadnieniem w sprawie II FSK 4015/14. W tym miejscu wystarczy tylko podać, że Sąd uznał pozostawienie zawiadomienia o nadejściu przesyłki w miejscu innym niż siedziba Spółki i jednocześnie niebędącym miejscem wykonywania działalności (a jedynie miejscem pracy osoby upoważnionej do odbioru korespondencji dla Spółki) za sprzeczne z art. 150 § 4 w zw. z art. 151 O.p. Wskazał też, że art. 37 ust. 2 pkt 1 lit.c) ustawy Prawo pocztowe nie odnosi się do doręczenia zastępczego, a jedynie do doręczenia bezpośredniego. Ostatecznie podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji podatkowej, a tym samym do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Potwierdza to prawidłowość kontrolowanego obecnie wyroku i czyni zarzuty skargi kasacyjnej nietrafnymi.

Z tych względów skargę kasacyjną oddalono na podstawie art.184 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 209, art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit.c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Wynagrodzenie to przyznano za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12).