Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 415/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 18
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2010- 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 8 kwietnia 2010 r. wpłynął do Biura Powiatu S. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. wniosek J. K. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007 - 2013 na rok 2010 do upraw w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne" w wariantach:

- [...] "uprawy rolnicze w okresie przestawiania" na areale [...] ha,

- [...] "trwałe użytki zielone w okresie przestawiania" na areale [...] ha,

- [...] "uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" na areale [...] ha (działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...] obręb Ż. gmina S. - działki rolne [...] z jabłonią domową oraz działki ewidencyjne nr [...], [...] obręb Ż. gmina S. - działki rolne [...] z czereśnią), oraz

w pakiecie "ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie:

- [...] "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" na areale [...] ha.

Kierownik Biura Powiatu S. ARiMR w dniu 16 grudnia 2010 r. wydał decyzję o przyznaniu rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 w wysokości łącznej [...] zł, którą przekazano na rachunek bankowy rolnika w dniu 7 stycznia 2011 r.

W dniu 13 maja 2011 r. rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 rok, w którym zadeklarował uprawy w wariantach:

- [...] na obszarze [...] ha,

- [...] na obszarze [...] ha (działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...]

z jabłonią domową,

- działki rolne A, B, D, F, G, H, 1 oraz działki ewidencyjne nr [...], [...] - działki rolne C, J, K i L z czereśnią),

- 3.1.1 "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" na obszarze [...] ha.

Organ I instancji w dniu 30 grudnia 2011 r. wydał decyzję o przyznaniu rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 w wysokości łącznej [...] zł, którą przekazano na rachunek bankowy rolnika w dniu 23 stycznia 2012 r.

W dniu 8 maja 2012 r. rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w którym zadeklarował uprawy w wariantach:

- 2.3 "trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności" na powierzchni [...] ha,

- 2.10 na powierzchni [...] ha (działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...] z jabłonią domową - działki rolne A, B, D, F, G, H, 1 oraz działki ewidencyjne nr 214, 215, [...] - działki rolne C, J, K i L z czereśnią),

- [...] na powierzchni [...] ha.

Organ I instancji w dniu 14 grudnia 2012 r. wydał decyzję o przyznaniu rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w wysokości łącznej [...] zł, którą przekazano na rachunek bankowy rolnika w dniu 25 stycznia 2013 r.

W dniu 26 marca 2013 r. rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował uprawy w wariantach:

- [...] na areale [...] ha,

- 2.9 "uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności" na areale [...] ha (działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...] z jabłonią domową - działki rolne A, B, D, F, G, H, I oraz działki ewidencyjne nr [...], [...] - działki rolne C, J, K i L

z czereśnią),

- [...] na areale [...] ha.

Przeprowadzona w dniach od 29 października 2013 r. do 7 listopada 2013 r.

w gospodarstwie kontrola na miejscu stwierdziła mniejszą powierzchnię upraw drzewek owocowych:

- czereśnie uprawiane były na areale [...] ha,

- jabłonie uprawiane były na areale [...] ha.

W oparciu o przeprowadzoną kontrolę w gospodarstwie rolnika organ I instancji wydał w dniu 28 stycznia 2014 r. decyzję nr [...] o przyznaniu rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie [...]zł, którą przekazano na rachunek bankowy rolnika w dniu 19 lutego 2014 r.

Z uwagi na wyniki ww. kontroli w dniu 13 sierpnia 2014 r. organ I instancji wszczął wobec rolnika postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na podstawie decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010-2012.

Organ I instancji wydał w dniu 19 września 2014 r. decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego

i nałożył na rolnika obowiązek zwrotu kwoty [...]zł. Obowiązek zwrotu powstał

z uwagi na fakt, że podczas kontroli powierzchnia stwierdzona była mniejsza o [...] ha ([...] ha w ramach uprawy jabłoni domowej i [...] ha w ramach uprawy czereśni) od powierzchni deklarowanej i objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu [...]-uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności. Rolnik wpłacił ww. kwotę wraz z odsetkami na rachunek ARiMR w dniu 30 grudnia 2014 r.

W dniu 7 maja 2014 r. rolnik złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, w którym zadeklarował uprawy w wariantach:

- [...] na areale [...] ha,

- [...] na areale [...] ha (działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...] obręb Ż. gmina S. - działki rolne A, B, C, F, G, H z jabłonią domową),

- [...] na areale [...] ha.

Na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku organ I instancji decyzją nr [...] z dnia 5 lutego 2015 r. przyznał rolnikowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości łącznie

[...] zł do upraw w wariantach:

- [...] do powierzchni zatwierdzonej [...] ha w kwocie [...]zł (stawka płatności

[...] zł/ha),

- [...] do powierzchni zatwierdzonej [...] ha w kwocie [...]zł (stawka płatności [...] zł/ha), [...] do powierzchni zatwierdzonej [...] ha w kwocie [...]zł (stawka płatności [...] zł/ha).

W decyzji tej organ odmówił przyznania płatności w wariancie [...] do powierzchni [...] ha z deklaracją uprawy jabłoni domowej z uwagi na to, że w poprzednich latach 2010 - 2013 na gruntach tych uprawiana była czereśnia.

Od powyższej decyzji rolnik nie złożył odwołania. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy rolnika w dniu 9 marca 2015 r.

Organ I instancji wszczął w dniu 18 marca 2015 r. wobec rolnika postępowanie

w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na podstawie decyzji za lata 2010-2013. Przedmiotowe zawiadomienie zawierało pouczenie o przysługującym stronie na podstawie art. 10 § 1 Kpa prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań

i doręczono je rolnikowi w dniu 19 marca 2015 r.

W odpowiedzi, dnia 27 marca 2015 r. do organu I instancji wpłynęło pismo strony, w którym wyjaśniono, że faktycznie w roku 2014 rolnik prowadził uprawę czereśni jak i jabłoni na gruntach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym bez zmiany rośliny uprawnej. Wyjaśniono również, że omyłkowo we wniosku podano na całej powierzchni upraw sadowniczych [...] ha jabłoń domową.

Organ I instancji w dniu 1 kwietnia 2015 r. wezwał rolnika do przedłożenia :

- rejestru działalności rolnośrodowiskowej, w szczególności działań agrotechnicznych prowadzonych w 2014 r.,

- planu rolnośrodowiskowego wraz ze zmianami,

- dowodów potwierdzających zakup sadzonek czereśni w 2014 r.,

- wyjaśnień dotyczących rozbieżności pomiędzy potwierdzeniem upraw przez Jednostkę Certyfikującą w wykazie producentów za rok 2014 a wyjaśnieniami zawartymi w piśmie z dnia 25 marca 2015 r. o uprawie czereśni i jabłoni domowej.

Dnia 9 kwietnia 2015 r. do organu I instancji wpłynęły wymagane dokumenty oraz wyjaśnienia rolnika, który potwierdził, że wiosną 2014 r. doszło do wymarznięcia drzewek czereśniowych, które zostały zastąpione w dniach 16 – 20 marca 2014 r. jabłonkami. Z tego powodu we wniosku podana została deklaracja jabłoni na całej powierzchni upraw sadowniczych. Następnie, Jednostka Certyfikująca przeprowadziła w dniu 11 lipca 2014 r. kontrolę gospodarstwa i wskazała nieprawidłową obsadę drzewek owocowych. Z tego powodu w dniach 30 lipca - 1 sierpnia 2014 r. rolnik dokonał ponownej wymiany drzewek owocowych, tym razem zakupił czereśnie

i nasadził nimi obszar objęty zobowiązaniem, co zostało udokumentowane w rejestrze działań rolnośrodowiskowych. Rolnik potwierdził, że dopiero Jednostka Certyfikująca zwróciła mu uwagę na niezgodności z podjętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym odnośnie nasadzenia jabłonek zamiast czereśni. Rolnik wyjaśnił, że wcześniej nie miał wiedzy odnośnie zobowiązania rolnośrodowiskowego dotyczącego rośliny uprawnej, której nie można wymienić.

Według rolnika, nie zachodziły żadne przesłanki do zwrotu wypłaconej kwoty wsparcia rolnośrodowiskowego za wymianę rośliny uprawianej na inną - w myśl § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r. poz. 361 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2013 r."

Organ I instancji w dniu 10 kwietnia 2015 r. ponownie wezwał stronę do przedłożenia :

- dowodów potwierdzających zakup jabłonek w 2014 roku,

- wskazania ile drzewek czereśniowych wymieniono na jabłonki wiosną 2014 roku oraz ile jabłonek wymieniono na czereśnie latem 2014r. i jakiej dotyczyło to powierzchni,

- wyjaśnień dlaczego nie został o tym poinformowany Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. i czy został poinformowany o tym doradca rolnośrodowiskowy

i Jednostka Certyfikująca.

W odpowiedzi w dniu 20 kwietnia 2015 r. rolnik przedłożył dowód zakupu jabłonek w roku 2014 oraz wyjaśnił, że zarówno organ I instancji, jak i doradca rolnośrodowiskowy nie zostali o zmianie czereśni na jabłonki powiadomieni z uwagi na to, iż rolnik nie miał świadomości, że w ten sposób naruszył warunki Programu Rolnośrodowiskowego, natomiast Jednostka Certyfikująca sama stwierdziła dokonaną zmianę podczas kontroli dnia 11 lipca 2014 r.

Kolejne wezwanie do wyjaśnień organ wystosował dnia 21 kwietnia 2015 r. odnośnie wskazania ile dokładnie drzewek czereśniowych zostało wymienionych latem 2014 r. Rolnik wyjaśnił, że nasadzonych zostało [...] sztuk drzewek czereśniowych,

z których zakupił [...] sztuk w 2014 r., zaś [...] sztuk pochodziło z własnych zapasów zakupionych w 2010 r.

W dniu 6 maja 2015 r. organ wystosował do strony kolejne wezwanie

o dostarczenie następujących dokumentów:

- zakupu czereśni w 2010 r.,

- rejestru działań agrotechnicznych w 2010 r.,

oraz wyjaśnień ile sztuk czereśni zostało posadzonych w roku 2010 i czy w latach

2010 - 2014 były wymieniane czereśnie i w jakiej ilości (poza latem 2014 roku).

W piśmie z dnia 13 maja 2015 r. (data wpływu do ARiMR 15 maja 2015 r.) rolnik wyjaśnił, że w 2010 r. nasadzono [...] sztuk czereśni, których nie wymieniano poza latem 2014 r. Do pisma pełnomocnik dołączył fakturę na zakup czereśni w 2010 r.

i rejestr działań agrotechnicznych w 2010 r.

Organ I instancji wydał w dniu 5 sierpnia 2015 r. decyzję nr [...] o ustaleniu rolnikowi kwoty [...]zł nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Rolnik złożył zażalenie na ww. decyzję.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. postanowieniem nr [...] [...] z dnia 3 września 2015 r. stwierdził o niedopuszczalności odwołania od decyzji nr [...] z dnia 5 sierpnia 2015 r.

z uwagi na brak podpisu osoby upoważnionej pod zaskarżoną decyzją, co uchybiło przepisom zawartym w art. 107 § 1 Kpa.

Organ I instancji wydał w dniu 28 lutego 2017 r. decyzję nr [...], którą ustalił rolnikowi kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

Rolnik złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Organ odwoławczy wydał w dniu 20 września 2017 r. decyzję

nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W dniu 7 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracji w S. wydał wyrok o sygn. akt I SA/Sz [...], w którym uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał na naruszenie art. 21 ust. 2 pkt 1 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017r. poz.1856), dalej "ustawa PROW", oraz art. 8 § 1 Kpa i art. 107 § 3 Kpa przez :

- brak wyjaśnienia kwestii zaliczenia ustalonej należności do kwot nienależnie pobranych płatności,

- brak wskazania czy wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 - 2013 nastąpiło w odpowiednim czasie przed przedawnieniem dochodzenia tych kwot i zgodnie z jakimi przepisami,

- brak analizy kwestii przedawnienia w świetle istniejących przepisów prawnych.

Dyrektor Z. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu 24 kwietnia 2018 r. nr [...], w której utrzymał

w mocy decyzję organu I instancji z dnia 28 lutego 2017 r.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017r., poz. 2137), dalej "ustawa ARiMR" i podał, że wypłacone nienależnie rolnikowi środki publiczne

w wariancie 2.[...].9 za lata 2010 - 2013 z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego pochodziły ze środków z funduszy Unii Europejskiej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie.

Organ odwoławczy wskazał, że rolnik otrzymał płatność rolnośrodowiskową za rok 2010 na mocy decyzji z dnia 16 grudnia 2010 r. w łącznej kwocie [...]zł, która została przekazana w dniu 7 stycznia 2011 r. na jego rachunek bankowy.

Tym samym rolnik rozpoczął swoje 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2010 r. w pakiecie rolnictwo ekologiczne.

Organ odwoławczy przytoczył treść § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 2 i 3, § 28 ust. 1 i 2,

§ 5 ust. 1, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.

w sprawie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej "rozporządzenie z 2009 r.", § 50 ust. 1, § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r. poz. 361 ze zm.), dalej "rozporządzenia z 2013 r.", oraz art. 39 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września

2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 277 z 21.10.2005, str. 1), dalej "rozporządzenie nr 1698/2005", art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2017r. poz. 1856 ze zm.), dalej "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich".

Organ odwoławczy podał, że wobec stwierdzenia w roku 2014 zmiany rośliny uprawnej objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w oparciu o ww. przepisy

w wariancie 2.[...].9:

1. za rok 2010

- powierzchnia, na której uprawiana była czereśnia [...] ha (powierzchnia stwierdzona w kontroli na miejscu w 2013 r. i po uwzględnieniu zwrotu płatności za zmniejszenie areału plantacji) * [...] zł/ha (stawka płatności) = [...] zł,

2. za rok 2011

- powierzchnia, na której uprawiana była czereśnia [...] ha (powierzchnia stwierdzona w kontroli na miejscu w 2013 r. i po uwzględnieniu zwrotu płatności za zmniejszenie areału plantacji) * [...] zł/ha (stawka płatności) = [...] zł,

3. za rok 2012

- powierzchnia, na której uprawiana była czereśnia [...] ha (powierzchnia stwierdzona w kontroli na miejscu w 2013 r. i po uwzględnieniu zwrotu płatności za zmniejszenie areału plantacji) * [...] zł/ha (stawka płatności) = [...] zł,

4. za rok 2013

- powierzchnia, na której uprawiana była czereśnia [...] ha (powierzchnia stwierdzona w kontroli na miejscu w 2013 r. i po uwzględnieniu zwrotu płatności za zmniejszenie areału plantacji) * [...] zł/ha (stawka płatności) = [...] zł.

Łącznie kwota do zwrotu za lata 2010 - 2013 wyniosła [...] zł + [...] zł + [...] zł + [...] zł =[...] zł.

Organ odwoławczy stwierdził, że rolnik otrzymał płatności nienależne czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności w przepisach krajowych. Uchybienie któregokolwiek z warunków lub wymogów przyznania płatności rolnośrodowiskowej w kolejnym roku prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej i niedotrzymanie zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 28 rozporządzenia z 2009 r. oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.

Organ odwoławczy wskazał, że rolnik w swoim wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 zadeklarował na całej powierzchni [...] ha uprawę jabłonek, czym potwierdził, że w 2014 r. w miejsce czereśni uprawianych od 2010 r. na areale [...] ha posadził jabłonie. Dowiodły tego również wyjaśnienia i dokumenty złożone w trakcie prowadzonego postępowania o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych składane przez rolnika. W swoim odwołaniu rolnik także potwierdził, że na początku 2014 r. czereśnie zostały wymienione na jabłonie. W ocenie organu odwoławczego, nie miało znaczenia czy obumarła tylko część drzewek czereśniowych czy wszystkie, znaczenie miał fakt, że rolnik wymienił 100% drzewek czereśniowych na areale [...] ha objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym na drzewka jabłoniowe. Rolnik nie zgłosił tego faktu ani swojemu doradcy rolnośrodowiskowemu ani organowi I instancji. Organ odwoławczy podał,

że konsultacja z doradcą rolnośrodowiskowym w zakresie wymiany drzewek przed ich dokonaniem, uchroniłaby rolnika przed niedotrzymaniem warunków podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jednakże rolnik podjął własną decyzję wymiany drzewek czereśniowych, co skutkowało koniecznością przeprowadzenia niniejszego postępowania.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zakres kontroli, przeprowadzanej przez Jednostkę Certyfikującą nie pokrywa się z zakresem kontroli przeprowadzanej przez ARiMR. Jednostka Certyfikująca nie weryfikuje prowadzonej ekologicznie działalności rolniczej pod kątem spełnienia warunków i wymogów Programu Rolnośrodowiskowego określonych w rozporządzeniu z 2009 r. może jedynie wskazać niedociągnięcia

w produkcji, które należy poprawić lub wyeliminować. Natomiast organy ARiMR sprawdzając jeszcze inne warunki i wymogi jakie musi spełnić producent rolny realizujący swoje zobowiązanie aby otrzymać wsparcie finansowe w kolejnym roku działalności rolnośrodowiskowej. Organ nadmienił, że Jednostka Certyfikująca w swoim wykazie z dnia 11 grudnia 2014 r. producentów rolnych prowadzących uprawy rolnicze w 2014 roku metodami ekologicznymi, potwierdziła, że rolnik uprawiał na całej powierzchni jabłonie.

Organ odwoławczy podał, że art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE)

nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, dalej "rozporządzenie nr 65/2011" (Dz. Urz. WE nr L 25 str. 8

z 28 stycznia 2011 r. ze zm.), został jedynie przytoczony. Natomiast ustalenie kwoty do zwrotu nastąpiło w oparciu o § 28 rozporządzenia z 2009 r. i § 39 rozporządzenia z 2013 r. Oba przytoczone przepisy wskazują, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie doszło do takiej właśnie sytuacji, gdyż rolnik w roku 2014 nie realizował całego zobowiązania rolnośrodowiskowego

- w części dotyczącej uprawy czereśni na areale [...] ha.

Organ odwoławczy podkreślił, że płatności rolnośrodowiskowe nie są przyznawane z urzędu, ale na wniosek rolnika, złożony w Biurze Powiatowym ARiMR na urzędowym formularzu, w którym rolnik deklaruje posiadanie określonych gruntów rolnych, uprawnionych do płatności, natomiast integralną częścią wniosku stanowią oświadczenia i zobowiązania zawarte na stronie [...], w tym oświadczenie, że rolnik zna zasady oraz tryb realizacji Programu Rolnośrodowiskowego i jest świadomy konsekwencji i sankcji jeśli nie wykona zobowiązań wynikających z realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Rolnik jest zobowiązany również do bieżącego usuwania wszelkich nieprawidłowości, o czym powinien na bieżąco informować ARiMR, również

o wszelkich okolicznościach, które wystąpiły w gospodarstwie i mogły mieć wpływ na przyznanie płatności. Zmiana rośliny uprawnej w plonie głównym w wariancie [...] była niezgodna z rozporządzeniem z 2009 r. i rozporządzeniem z 2013 r. Wobec czego prawidłowo uznano, że rolnik na powierzchni [...] ha nie kontynuował realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2013 r., płatność przyznaje się rolnikowi, który realizuje 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Rolnik podjął 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu [...] z uprawą czereśni na areale [...] ha. Powyższe oznaczało,

że powinien spełniać warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej oraz wymogi dla wariantu [...] przez cały okres trwającego zobowiązania, które rozpoczęło

się w dniu 15 marca 2010 r., a zakończyło 14 marca 2015 r. Od początku trwania tego zobowiązania, rolnik powinien utrzymywać obsadę czereśni (zgodnie z wymogami, co najmniej [...] szt./ha z uwzględnieniem 5% tolerancji w obsadzie) aż do końca okresu objętego zobowiązaniem, tj. do 14 marca 2015 r. Wymiana czereśni na jabłonie

w 2014r. oznaczała, że rolnik nie kontynuował podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w tym zakresie, mimo, iż rolnik w dniach 30 lipca – 1 sierpnia 2014 r. z powrotem wymienił część jabłoni na czereśnie. Powyższe w ocenie organu, nie miało to wpływu na fakt, że warunki Programu Rolnośrodowiskowego dotyczące uprawy sadu czereśniowego nie zostały dochowane w 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego, rolnik zdawał sobie sprawę z tego, że nie dopełnienie w danym roku jakiegokolwiek warunku czy wymogu dotyczącego upraw prowadzonych w ramach

5 letniego Programu Rolnośrodowiskowego będzie się wiązało z koniecznością zwrotu środków finansowych wypłaconych za wcześniejsze lata.

Organ odwoławczy dokonał zbadania kwestii ewentualnego przedawnienia dochodzonej należności od rolnika i wskazał, że w przypadku nienależnej płatności, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

(Dz. U. UE. L 1995.312.1 z 23.12.1995r. z późn. zm.), dalej "rozporządzeniem

nr 2988/95". Nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika - np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym lub brak realizacji założeń wieloletniego programu.

Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności regulują art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009

z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem

nr 1122/2009"- dla wniosków złożonych w 2010 r. i art. 5 ust. 3 rozporządzenia

nr 65/2011 - dla wniosków złożonych w 2011 roku i następnych latach.

Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany.

Według art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia następuje każdym aktem właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu, okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia (uwzględniając jego przerwanie) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia (tj. osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości), jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wydał decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

W niniejszej sprawie datą dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika był dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, tj. dzień 13 maja 2013 r., w którym zawarta została błędna deklaracja działek rolnych uprawnionych do płatności.

W przypadku programu rolnośrodowiskowego, który jest programem wieloletnim okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysłanej do Komisji Europejskiej.

Stosownie do powyższego, w odniesieniu do płatności w ramach PROW 2007 - 2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 roku (data, do której możliwe jest dokonywanie wpłat w ramach programu) i nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 roku (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu), stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209

z 11.08.2005r., str. 1 ze zm.).

Organ odwoławczy podał, że w odniesieniu do płatności w ramach PRO W 2007 - 2013 okres przedawnienia ulega przedłużeniu do dnia zamknięcia programu wynikającego z deklaracji zamykającej program, wysłanej do Komisji Europejskiej,

a więc co najmniej do dnia 31 grudnia 2015 r., jednakże nie dłużej niż do dnia

30 czerwca 2016 r. Powyższe oznaczało, że jeżeli dla danej sprawy, dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007 - 2013, wyliczony termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on przedłużeniu do tej daty.

Organ odwoławczy podał, że program rolnośrodowiskowy realizowany przez rolnika był programem wieloletnim w związku z tym okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, tj. do 31 grudnia 2015 r. Zgodnie

z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 przedawnienie zostało przerwane poprzez doręczenie w dniu 19 marca 2015 r. zawiadomienia rolnikowi o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2010 - 2013 z dnia 18 marca 2015 r.

W przypadku gdy doszło do przerwania okresu przedawnienia, to przedawnienie biegnie najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, czyli w niniejszym przypadku do dnia 13 maja 2023 r.

Organ odwoławczy podał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia należności, dlatego też organ I instancji zasadnie wszczął dnia 18 marca 2015 r. (zawiadomienie doręczone w dniu 19 marca 2015 r.) postępowanie w celu ustalenia wysokości

ww. należności i w dniu 28 lutego 2017 r. wydał decyzję nr 11 ustalającą kwotę wymaganą do zwrotu. Decyzja ta została odebrana dnia 1 marca 2017 r. czyli przed upływem terminu przedawnienia obliczonego na dzień 13 maja 2023 r. Decyzja ta została następnie zaskarżona przez rolnika. Do powstania obowiązku zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu I instancji (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2004r., sygn. akt FSK 162/04).

W ocenie organu odwoławczego, nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności ze względu na przesłanki zawarte w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Płatności rolnośrodowiskowe za lata 2010-2013 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek rolnika. Płatności te nie wynikały z błędu organu. Dlatego też organ I instancji prawidłowo ocenił brak wystąpienia wskazanych powyżej przesłanek

i nie odstąpił od ustalenia rolnikowi kwoty nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym wymaganej do zwrotu.

Organ odwoławczy wskazał, że dopiero w roku 2014 podczas kontroli administracyjnej wniosku wyszło na jaw, że rolnik w uprawie sadu w wariancie [...] nie dotrzymał warunków zapisanych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym dotyczących braku możliwości zmiany rośliny uprawnej objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Organ odwoławczy wskazał, że w gospodarstwie rolnika nie wystąpiły żadne zdarzenia zaliczane do kategorii siły wyższej/nadzwyczajnych okoliczności podane

w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. oraz art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006, str. 15,

z późn. zm.). Zgodnie z przywołanymi przypisami w przypadku wystąpienia jednej

z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie jest wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta jeśli producent rolny złoży taką informację do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ciągu 10 dni od dnia ustania tych okoliczności oraz dołączy dowody na potwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji.

W niniejszej sprawie rolnik nie zgłosił żadnych przypadków wystąpienia w roku 2014 siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie.

Organ odwoławczy podał, że brak było możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ustawy PROW, który stanowi, że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE)

nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z dnia 11 sierpnia 2005 r., s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1290/2005", który stanowi, że organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z późn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków

w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.).

Rolnik złożył na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił organowi naruszenie:

- art. 7 Kpa, przez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli,

- art. 77 § 1 Kpa, przez zaniechanie przez organ obowiązku rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w całości,

- art. 80 Kpa, przez błędną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego,

- art. 21 ust. 2 pkt. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, przez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego,

- art. 107 § 3 Kpa, przez niewyjaśnienie kwestii zaliczenia pobranych płatności do kwot nienależnie pobranych oraz ram czasowych umożliwiających prowadzenie postępowania w zakresie zwrotu pobranych płatności,

Z ostrożności procesowej skarżący podniósł zarzut przedawnienia obowiązku zwrotu pobranych należności.

Skarżący wskazał, że art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 jest przepisem kompetencyjnym i nie może być podstawą do dochodzenia przez organ przedmiotowej płatności. Ponadto § 39 rozporządzenia z 2013 r. umożliwia dochodzenie zwrotu pobranej płatności w danym roku. Rolnik podkreślił, że działał w 2014 r. prawidłowo i nie dopuścił się uchybień w obsadzie drzew, o czym świadczył dokument z Jednostki Certyfikującej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "p.p.s.a"., ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą

w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organ wypełnił wskazania WSA zawarte w wyroku o sygn. akt

I SA/Sz 1003/17.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że dochodzona od rolnika należność stanowi kwotę nienależnie przyznanych środków publicznych, która nie uległa przedawnieniu.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2).

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 3).

Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się (art. 29 ust.4).

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi

60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie (art. 29 ust.7).

Powyższe oznacza, że przepisy o.p. mogą doznać ograniczeń w wyniku zastosowania innych przepisów unijnych lub przepisów krajowych, regulujących kwestię przedawnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie miało zastosowanie rozporządzenie

nr 2988/95, którego celem było ustanowienie zasad dotyczących jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Stosownie do art.1 ust. 2 rozporządzenie nr 2988/95, nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Zgodnie z art. 3 ust.1 rozporządzenie nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienie następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary, nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone, zgodnie z art. 6 ust. 1.

Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenie nr 2988/95, okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego.

Na podstawie art. 3 ust. 3 rozporządzenie nr 2988/95, Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2.

Zobowiązanie rolnośrodowiskowe podejmowane jest na okres 5-letni jest więc programem wieloletnim w rozumieniu art. 3 rozporządzenie nr 2988/95.

Organ odwoławczy wyjaśnił sposób liczenia terminu przedawnienia dochodzonej od rolnika należności. Wskazał, że za datę dopuszczenia się przez rolnika nieprawidłowości uznano złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, tj. 13 maja 2013 r., gdyż w wyniku kontroli ustalono w jego gospodarstwie w 2013 r. zmniejszenie powierzchni upraw czereśni i jabłoni na obszarze zadeklarowanym do tej płatności. Wszczęto wówczas w stosunku do rolnika pierwsze postępowanie o zwrot nienależnie pobranej płatności zakończone wydaniem decyzji

o jej zwrot. Rolnik nie odwołał się od ww. decyzji i zwrócił należną kwotę pobranej płatności.

Organ odwoławczy wyjaśnił co należy rozumieć pod pojęciem daty zakończenia programu w rozumieniu art. 3 rozporządzenie nr 2988/95 i przyjął, że dla przedmiotowej płatności, objętej programem PROW 2007-2013 będzie to termin 31 grudnia 2015 r. jako data najwcześniejszego możliwego zakończenia tego programu (najbardziej korzystny termin dla strony). Wobec faktu, że termin biegu przedawnienia został przerwany przez doręczenia rolnikowi w dniu 19 marca 2015 r. zawiadomienia

o wszczęciu postępowania o zwrot w rozpoznawanej sprawie i zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenie nr 2988/95 po przewie przedawnienie biegnie na nowo i upływa najpóźniej po 8 latach od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Sąd podzielił

w tym zakresie stanowisko organu, przy czym uznał, iż okres 8- letni od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości upływa 13 maja 2021 r. (organ wskazał 13 maja 2023 r.- powyższe jednak nie miało wpływu na wynik sprawy).

Prawidłowo zatem organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienia dochodzonej należności i mógł ona wydać zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami, wyjaśnił ich zastosowanie w sprawie. Sąd podzielił stanowisko organu, że w sprawie nie zaistniały okoliczności umożliwiające odstąpienie od dochodzenia zwrotu pobranej płatności od rolnika.

Podkreślić należy, że decyzja organ I instancji z dnia 5 lutego 2015 r., w której przyznano rolnikowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w pomniejszonej wysokości z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w 2014 r. Rolnikowi odmówiono przyznania płatności w wariancie [...] do powierzchni [...] ha z deklaracją uprawy jabłoni domowej z uwagi na to, że w poprzednich latach 2010 - 2013 na gruntach tych uprawiana była czereśnia. Rolnik nie zaskarżył tej decyzji w związku z tym stała się ona ostateczna. Tym samym w niniejszym postępowaniu o zwrot pobranych nienależnie płatności nie bada się ponownie przyczyn, które legły u podstaw wypłaty płatności

w pomniejszonej wysokości. W ww. decyzji przedstawiono wyniki kontroli na miejscu, dokonano oceny zebranego materiału dowodowego i stwierdzono szereg nieprawidłowości, które miały wpływ na odmowę przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Kwestia prawidłowości ustaleń ww. kontroli, czy też ocena prawidłowości podjętych przez rolnika działań w zakresie prowadzonej uprawy, ocena zebranego materiału, w tym dokumentów pochodzących od jednostki certyfikującej była przedmiotem badania w tym postępowaniu.

W niniejszej sprawie organ związany był decyzją z dnia 5 lutego 2015 r., dopóki nie zostanie ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Nieprawidłowości stwierdzone

w ww. decyzji miały bezpośrednie znaczenie dla niniejszego postępowania, gdyż w jego toku organ ustalał ich wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego na przestrzeni lat od momentu jego podjęcia przez rolnika i na kwestię zwrotu pobranych płatności.

Na marginesie zauważyć należy, że zakres kontroli, przeprowadzanej przez Jednostkę Certyfikującą nie pokrywa się z zakresem kontroli przeprowadzanej przez ARiMR.

Wskazać należy, że dochodzona od rolnika nienależnie pobrana płatność ograniczona jest do kwoty związanej z zaprzestaniem uprawy czereśni na powierzchni stwierdzonej w toku postępowania, objętego decyzją z dnia 5 lutego 2015 r.

Podjęcie się przez rolnika zobowiązania rolnośrodowiskowego jest dobrowolne

i wiąże się z przestrzeganiem szeregu warunków, jednym z nich jest utrzymywanie danej uprawy przez okres 5-letni na określonym terenie, objętym planem rolnośrodowiskowym.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo wskazał postawę prawną dochodzenia nienależnie pobranej płatności od rolnika. Takie stanowisko podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 1082/16,

w którym wskazał, że z charakteru prawnego rozporządzenia nr 65/2011, jak i z jego treści, w szczególności z art. 18 nie wynika, iż zawarta w nim regulacja ma charakter jedynie kompetencyjny, a więc jej stosowanie w porządku krajowym wymaga implementacji do prawa krajowego. Przepis art. 18 rozporządzenia nr 65/2011,

m.in. stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłacanych już

z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. W związku z tym w mającej w tych sprawach zastosowanie ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów rolnych nie ma jakichkolwiek podstaw prawnych do modyfikowania przepisów prawnych rozporządzenia unijnego. Czym innym jest bowiem zawarte w art. 29 ust. 1 pkt 1 tej ustawy upoważnienie dla właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy

w ramach poszczególnych działań objętych programem.

Zatem zwrot dochodzonej nienależnie płatności od rolnika w rozpoznawanej sprawy oparte zostało o § 28 rozporządzenia z 2009 r. i § 39 rozporządzenia z 2013 r. Oba przytoczone przepisy wskazują, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do takiej właśnie sytuacji, gdyż rolnik w roku 2014 nie realizował całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w części dotyczącej uprawy czereśni na areale [...] ha.

Przedstawiony sposób wyliczenia ustalonej kwoty do zwrotu nienależnie pobranych płatności nie budził zastrzeżeń Sądu. Rozstrzygnięcie w zakresie odsetek było prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Okoliczności związane z przeprowadzoną kontrolą na miejscu w ramach postępowania o przyznanie przedmiotowej płatności na rok 2014 oraz nieprawidłowościami stwierdzonymi w jej czasie nie mogły być badane przez Sąd

w niniejszym postępowaniu. Byłoby to możliwe jedynie w sytuacji rozpatrywania przez Sąd skargi na decyzję w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014. Także okoliczności związane z prawidłowością prowadzonych przez rolnika działań rolniczych związanych z daną uprawą badane są przez Sąd w ramach postępowań związanych ze skargami na decyzje przyznające (odmawiające) daną płatność na konkretny rok. Odnośnie ustaleń jednostki certyfikującej, stwierdzić należy, że kontrola dokonywana przez te jednostki służy innym celom, w związku z czym nie mają one znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy PROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy PROW 2007-2013, w postępowaniu

w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy PROW).

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zebrał i oceniły zebrany materiał dowodowy

i wywiodły z niego logiczne wnioski. Organy wskazały podstawę prawną w swoich decyzjach i wyjaśniły zastosowane przepisy w ustalonym stanie faktycznym. Okoliczność, że zebranego materiału dowodowego skarżący wywiódł inne wnioski nie świadczy o naruszeniu przez organy przepisów postępowania.

Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na ww.orzeczenia.nsa.gov.pl.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że w sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), skargę oddalił.