Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 160/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 9, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 3 ust. 1-3, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 11. art. 107 par. 3, art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 143 b ust. 4-5
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska,, Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi K.T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] K. T. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, który następnie kilkukrotnie zmieniała i korygowała. W swoim wniosku strona zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej (dalej: JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (dalej: UPO) działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, położone w województwie [...], powiat g., gmina N., G. i K., w obrębie ewidencyjnym: S., Ś., B., M. i B.

W związku z tym, że w toku kontroli administracyjnej stwierdzono, że kontrola przeprowadzona w roku 2004 metodą inspekcji terenowej wykryła, iż jedna z deklarowanych działek, tj. działka ewidencyjna nr 15/2, nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu G. z siedzibą w N., pismem z dnia [...], wezwał K. T. do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia [...], strona złożyła oświadczenie, że działkę rolną położoną na działce ewidencyjnej nr [...] użytkuje rolniczo. Wskazała także, że działkę tę nabyła w drodze przetargu z dnia 21 kwietnia 2005 r., przeprowadzonego przez Agencję Nieruchomości Rolnych, przy czym, przed dokonaniem zakupu dokonała oględzin działki, w trakcie których stwierdziła, że jej stan wskazuje na rolniczy charakter jej dotychczasowego użytkowania.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy, K. T. wystosowała do organu pierwszej instancji pismo z dnia 31 maja 2008 r., w którym powtórzyła większość argumentów podniesionych w piśmie z dnia [...], dodając jedynie, że protokół, będący podstawą wykluczenia działki z płatności, nie potwierdza, aby cała działka nr [...] nie była w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W ocenie strony, brak zaznaczonego miejsca, z którego zrobiono zdjęcie, oraz usytuowania w terenie uniemożliwiają udowodnienie, że materiał zdjęciowy był zrobiony na właściwej działce rolnej.

Wobec powyższego, pismem z dnia [...], organ pierwszej instancji wezwał K. T. do przedstawienia dokumentów lub wyjaśnień, z których będzie wynikał taki stan, w którym strona - przy dołożeniu należytej staranności - nie miała możliwości ustalenia warunków związanych z kwalifikowaniem konkretnie wskazanej działki rolnej do płatności bezpośrednich z art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003.

Odpowiadając na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia [...], strona oświadczyła m.in., że nie miała świadomości, iż działka nr [...] dotknięta jest wadą prawną, która może spowodować odmowę przyznania płatności, gdyż w chwili wydania przez Agencję Nieruchomości Rolnych grunt był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, co potwierdzają dokumenty, określające charakter przejmowanego gruntu.

Ze względu na zgłoszone przez stronę uwagi co do miejsca wykonania kontroli, w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wraz pracownikiem Biura, podjęli próbę porównania w terenie krajobrazu widocznego na zdjęciu nr [...] (wykonanego w trakcie przeprowadzania kontroli działki nr [...] w dniu [...]), w celu potwierdzenia lub zanegowania prawidłowej lokalizacji działki w trakcie kontroli. W sporządzonej na tę okoliczność notatce służbowej kontrolujący stwierdzili, że wbrew opinii rolnika, zdjęcie wydaje się przedstawiać działkę nr [...] i otaczający ją krajobraz. Wskazali również, że potwierdzają wykonanie zdjęcia w opisanym miejscu i bardzo dużą zgodność zastanego krajobrazu ze zdjęciem z kontroli na miejscu, zwłaszcza linii energetycznej i charakterystycznych słupów tej linii. Wykonane w trakcie wizytacji na działce zdjęcie zostało załączone do akt sprawy.

W dniu [...] doręczono K. T. zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego, w którym poinformowano stronę o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Natomiast w dniu [...] strona przedłożyła organowi kopie: części planu rolnośrodowiskowego z 2005 r. i jego zmiany z 2006 r. w części dotyczącej działki rolnej A o powierzchni 16,50 ha, zadeklarowanej na części działki ewidencyjnej nr [...] (doradca rolnośrodowiskowy w opisie dotychczasowego sposobu użytkowania łąki wpisał jednokrotne koszenie, zarówno w planie, jak i zmianie do niego), dowodu wpłaty wadium na przetarg na dzierżawę wyżej wymienionej działki od ANR z dnia [...] umowy dzierżawy nieruchomości rolnej dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...]. Następnie, w dniu [...], strona złożyła pisemne oświadczenie, że działkę rolną nr [...] użytkowała rolniczo od dnia przetargu na ww. nieruchomość, tj. od [...]r.

Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości dotyczące działki nr [...], organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną z powołaniem się na art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 44, poz. 262) w związku z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. Nr 20, poz. 105), art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 497/2008 (Dz.Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) oraz art. 9 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: K.p.a.), przyznał K. T. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w pomniejszonej wysokości, w tym jednolitą płatność obszarową w kwocie [...] zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie [...] zł, tj. łącznie [...] zł.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ pierwszej instancji wskazał, że strona zadeklarowała w swoim wniosku do przyznania JPO i UPO - [...] ha na działkach rolnych: A-16,50 ha, B-43,58 ha, C-0,82 ha, D-52,50 ha, E-19,50 ha, F-7,00 ha, FF-84,33 ha, G-2,38 ha, H-7,00 ha, I-1,00 ha, J-1,90 ha, w tym [...] ha położone na działce ewidencyjnej nr [...] obręb S., gmina G., woj. [...], obejmujące działki rolne A, B, C, D i E. Tymczasem w toku kontroli administracyjnej wniosku strony stwierdzono, że kontrola, którą przeprowadzono w dniach 17-18 sierpnia 2004 r. na ww. działce ewidencyjnej nr [...] u innego producenta, metodą inspekcji terenowej, wykryła nieprawidłowości typu DR 10 (brak utrzymania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.) na powierzchni równej [...]ha. W związku z tym organ wskazał, że powierzchnia kwalifikowana do JPO i UPO stanowi różnicę między powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią o stwierdzonej nieprawidłowości DR 10, tj. 126,22 ha ([...] ha), natomiast "przedeklarowanie" jest równe ilorazowi zawyżenia powierzchni i powierzchni stwierdzonej kwalifikowanej x 100 % i stanowi 87,38 % (110,29 ha/126,22 ha x 100).

Organ pierwszej instancji wskazał również, że zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do danej płatności a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 %, rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada się sankcje, podlegające potrąceniu w latach następnych. Jednakże, stosownie do art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1 tego rozporządzenia nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny.

Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie znajduje zastosowanie ww. art. 68 ust. 1, albowiem rolnik wykazał, że nie ponosi winy za zgłoszenie działek niespełniających wymogu utrzymania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., wynikającego z art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003. Za zajęciem takiego stanowiska przemawiał, w ocenie organu, fakt, że kontrola stwierdzająca brak dobrej kultury rolnej na 30 czerwca 2003 r. została przeprowadzona w dniach [...] u innego producenta, a jej wyniki nie były nigdzie publikowane, wobec czego strona, nabywając działkę, nie miała możliwości zapoznania się z tymi wynikami. Wykaz działek rolnych, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., zawierający działkę nr [...] ukazał się na stronie internetowej Agencji, w informacjach dla beneficjentów, dopiero w marcu 2007 r. Producent, składając wniosek w dniu 16 maja 2007 r., miał więc prawo być przekonany o prawidłowości swojej deklaracji, zwłaszcza, że w międzyczasie składał wnioski na lata 2005 i 2006 r. oraz otrzymał raport z kontroli z 2006 r., która potwierdziła prawidłowość deklaracji rolnika na wniosku z 2006 r.

Jednocześnie organ pierwszej instancji za nieuzasadnione i nie poparte żadnymi dowodami uznał stanowisko strony, że przedstawione jej zdjęcie z dnia [...]. nie obrazuje działki nr [...]. Organ wskazał, że przeprowadził dowód, porównując zdjęcie wykonane podczas kontroli na miejscu z obecnym stanem działki (wizja lokalna z 1 września 2009 r.), i stwierdził, że krajobraz i występujące na nim elementy, m.in. linia energetyczna i charakterystyczne słupy linii energetycznej, są bardzo zbliżone.

Organ pierwszej instancji zakwestionował także zgłoszoną przez stronę informację, że w momencie przejęcia działki stan ok. 14 ha gruntów na działce [...] mógł wskazywać na brak dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Zdaniem organu, ocena strony dokonana w 2009 r. nie jest miarodajna w odniesieniu do wniosku na rok 2007, ponieważ na świadomość rolnika co do stanu gruntu mogły mieć wpływ poczynione przez kilka lat ustalenia, korespondencja z ARiMR, itp. Organ uznał, że w chwili składania wniosku strona nie traktowała powierzchni jako posiadającej kwalifikację typu DR 10, który to kod pojawił się dopiero w wezwaniu z dnia [...].

W konsekwencji organ przyznał stronie płatności - JPO w kwocie [...] zł i UPO w [...] zł, wyliczone jako iloczyn powierzchni kwalifikowanej i stawki danej płatności obszarowej do 1 ha uprawy obowiązującej w 2007 r. (JPO = [...] ha x 301,54 zł/1 ha; UPO = [...] ha x 294,91 zł).

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, strona wniosła odwołanie, w którym domagała się uchylenia przedmiotowej decyzji i rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy, przez przyznanie płatności zgodnie z treścią wniosku z dnia [...]. Uzasadniając swoje żądanie, odwołująca się zakwestionowała jakość przeprowadzonej kontroli, a zwłaszcza odwzorowanie właściwej działki rolnej na dokumentacji fotograficznej, oraz podniosła zarzut naruszenia art. 77 K.p.a.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Regionalnego Oddziału ARiMR, decyzją z dnia [...], Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał przepisy: art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 7, art. 19 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej, art. 143b ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1792/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone wsparcie dla rolników, wprowadzony decyzją Rady z dnia 22 marca 2004 r. zmieniającą Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej w następstwie reformy wspólnej polityki rolnej, oraz art. 1b ust. 4 rozporządzenia Rady nr 1244/2001 z dnia 19 czerwca 2001 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1259/1999 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 173 z 27.6.2001 r. ze zm.), a także art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 w związku z art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przywołał treść przepisów art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 143b ust. 1, ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia nr 178/2003, wskazał, jakie przesłanki warunkują przyznanie płatności do gruntów rolnych, oraz wyjaśnił, że działki, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., nie powinny być wykazywane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, gdyż może skutkować to odmową przyznania płatności, a także nałożeniem stosownych sankcji. Organ wymienił także akty regulujące kwestie związane z wymaganiem utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej.

Mając na uwadze powyższe oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie kwalifikowania powierzchni uprawnionej do objęcia schematem pomocy bezpośredniej, w tym konieczność zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004. Stwierdził także, że wobec faktu, iż działki rolne oznaczone identyfikatorami A, B, C, D i E położone na działce ewidencyjnej nr [...], nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., przyznanie do nich płatności bezpośredniej byłoby rażącym naruszeniem postanowień przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003.

Organ odwoławczy nie uwzględnił jednocześnie zarzutu strony co do nieprawidłowości w zakresie ustaleń powierzchni upraw na działce nr [...], jako nieznajdującego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a w szczególności w załączonej dokumentacji fotograficznej. Zdaniem organu, nie budzi wątpliwości, że liczebność oraz wielkość drzew, krzewów oraz chwastów (m.in. łopian - chwast wieloletni) na tej działce, uwidocznione na zdjęciu nr [...], wyklucza, aby sporna działka mogła być utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co stanowi o zasadności zastosowanie przez kontrolerów kodu DR 10, wykluczającego grunt z prawa do płatności. Ponadto organ wskazał, że odwołująca się, podważając wynik kontroli, nie wyjaśniła, na czym miały polegać nieprawidłowości przeprowadzonej kontroli, ani nie przedstawiła żadnego dowodu, wskazującego, że ustalenia tej kontroli są nieprawidłowe. Organ zaznaczył przy tym, że dokument, w którym stwierdzono, iż działka ewidencyjna o nr [...] została wykluczona z prawa do płatności na podstawie art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003, został okazany producentowi - jak wynika z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika biura. Dodatkowo, czyniąc zadość postanowieniom zawartym w art. 10 K.p.a., organ pierwszej instancji zawiadomił K. T. o możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego w sprawie, w tym również z protokołem z czynności kontrolnych z dnia [...]. Strona odwołująca skorzystała z przysługującego jej prawa i po zapoznaniu się z aktami sprawy (w tym zdjęciami wykonanymi w trakcie kontroli w roku 2004 na działce ewidencyjnej nr [...]), złożyła zastrzeżenia odnośnie zasadności zastosowania na działce nr [...] kodu nieprawidłowości DR 10 oraz zarzuciła, że zdjęcia załączone do protokołu nie zostały wykonane na spornej działce. Odwołująca się nie przedłożyła jednakże żadnego przeciwdowodu; samo stwierdzenie, że działka była użytkowana rolniczo, nie jest bowiem wystarczającym dowodem na to, iż ustalenia inspektorów terenowych są pozbawione podstaw.

Organ odwoławczy za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia art. 77 K.p.a., wskazując, że pomimo iż kontrola na miejscu przeprowadzona na działce nr [...] dotyczyła wniosku innego beneficjenta, organy obu instancji przeanalizowały zgromadzony w sprawie materiał fotograficzny oraz zapisy protokołu z czynności kontrolnych, dochodząc do wniosku, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy, a działka A1 zlokalizowana na działce [...] nie była użytkowana na dzień 30 czerwca 2003 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie K. T. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału ARiMR i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii prof. dra hab. M. R. z Uniwersytetu [...] na okoliczność niewłaściwej oceny przez organy obu instancji stanu użytków rolnych na działce rolnej nr [...] w oparciu o wykonane przez organ zdjęcie.

Decyzjom organu pierwszej i drugiej instancji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 79 § 1 K.p.a., oraz art. 143b ust. 5 rozporządzenia nr 1782/2003 r., przez jego błędne zastosowanie.

Z uzasadnienia skargi wynika, że, w ocenie skarżącej, organy obu instancji nie dowiodły w sposób niewątpliwy, że posiadana przez nią działka rolna nr [...] nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.

W pierwszej kolejności skarżąca zakwestionowała prawidłowość protokołu pokontrolnego, który stał się podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia. W jej ocenie, osoby przeprowadzające kontrolę nie dokonały prawidłowego ustalenia stanu użytków na spornej działce rolnej nr [...], o czym świadczy szereg sporządzonych przez nie adnotacji o tym, że części działek nie udało im się zlokalizować, oraz wykonane zdjęcia. Skarżąca wskazała, że w przedstawionych jej aktach sprawy, wbrew twierdzeniom organów, znajduje się tylko jedno zdjęcie, które, zdaniem organów, wskazuje na stan użytków rolnych na całej [...] ha działce. Ponadto twierdzeniom organów wyraźnie zaprzecza treść dołączonej do skargi opinii, w której prof. dr hab. M. R. stwierdził m.in., że "Na podstawie przedstawionego zdjęcia nie można wykluczyć użytkowania kośnego łąki w 2004 r. (...) stanowczo nie można wykluczyć wcześniejszego użytkowania kośnego łąki w okresie od lata 2003 r. do końca czerwca 2004 r.", oraz wskazał na wadliwy sposób zbierania materiału zdjęciowego.

Skarżąca zakwestionowała także kwalifikacje osób przeprowadzających kontrolę. Podniosła, że pomimo dwukrotnego wystąpienia do Kierownika Biura Powiatowego z siedzibą w N. o udzielenie odpowiedzi, czy osoby, które przeprowadzały kontrolę oraz osoba przeprowadzająca bezpośredni nadzór nad nimi posiadają wymagane kwalifikację, otrzymała jedynie informację, że wykonawca kontroli E z K. spełnia wszystkie wymogi określone w aktach prawnych krajowych i Unii Europejskiej.

W ocenie skarżącej, również treść rozstrzygnięcia organów potwierdza wadliwość przeprowadzonych ustaleń, co do jakości użytków rolnych na działce nr [...]. Organ pierwszej instancji w swojej decyzji stwierdził, że na dzień wydania nieruchomości (wiosna 2005 r.) grunt był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, a byłoby to wykluczone, gdyby w sierpniu 2004 r. kontrola stwierdziła brak dobrej kultury rolnej. Ponadto organ ten, dokonując w dniu 1 września 2009 r. wizytacji działki nr [...], wskazał jedynie, że porównanie zdjęcia z kontroli na miejscu w dniach [...] z oględzinami terenu w dniu 1 września 2009 r. pozwala stwierdzić: "Wbrew opinii rolnika zdjęcie wydaje się przedstawiać przedmiotową działkę i otaczający ją krajobraz." Organ drugiej instancji przytoczył powyższe ustalenia z oględzin działki przez Kierownika Biura Powiatowego jako potwierdzające prawidłowość ustalenia. Jednakże, przeprowadzając oględziny działki organ pierwszej instancji, nie poinformował strony o zamiarze przeprowadzenia oględzin terenu, które to oględziny mają istotne znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia, czym naruszył art. 79 § 1 K.p.a., a ponadto organ pierwszej instancji, prowadząc postępowanie, w treści notatki z oględzin stwierdził, że nie jest w pełni przekonany, że wykonane zdjęcie wskazuje na działkę o nr [...]. Zdaniem skarżącej, powyższe uchybienia świadczą o tym, że zebrany przez organ materiał dowodowy jest niepełny, co uniemożliwia jednoznaczne przyjęcie, że sporne grunty rolne w 2003 r. nie były użytkowane rolniczo.

Dyrektor Zachodniopomorskiego Regionalnego Oddziału ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 12 kwietnia 2010 r. K. T. ustosunkowała się do stanowiska organu odwoławczego, zawartego w odpowiedzi na skargę. Skarżąca wskazała m.in., że wbrew twierdzeniu skarżonego organu wielokrotnie w trakcie postępowania przed organami obu instancji podważała zasadność ustaleń z przeprowadzonej kontroli przez wskazanie: braku szkicu wskazującego na miejsce sporządzenia zdjęcia (element niezbędny do prawidłowego przeprowadzenia kontroli); braku na zdjęciu bezspornych dowodów wskazujących na brak utrzymania gruntu rolnego w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (opinia dołączona do skargi); że jedno zdjęcie w żadnej mierze nie stanowi dowodu na fakt, iż cała działka rolna o powierzchni użytków rolnych [...] ha (część powierzchni wyłączyłam właśnie ze względu na brak dobrej kultury rolnej) jest nieutrzymywana w dobrej kulturze rolnej; uzasadnionych wątpliwości co do właściwego miejsca sporządzenia zdjęcia.

Odnosząc się do twierdzeń organu, że liczebność oraz wielkość drzew, krzewów oraz chwastów na spornej działce, widoczna na zdjęciu nr [...], wyklucza możliwość, aby działka ta była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., skarżąca powołała się na przeczącą temu twierdzeniu powszechną wiedze rolniczą oraz opinię prof. dr. hab. M. R. Wskazała również, że o braku dobrej kultury rolnej nie może przesądzać obecność drzew, co potwierdza treść § 4 obowiązującego w tamtym okresie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Skarżąca zakwestionowała także twierdzenie organu odwoławczego, że w trakcie postępowania została zapoznana z protokołem z czynności kontrolnych z dnia [...] oraz ze zdjęciami wykonanymi w trakcie kontroli w 2004 r. na działce ewidencyjnej nr [...], wskazując, że okazano jej tylko część protokołu, która miała znaczenie w jej sprawie, oraz wyłącznie jedno zdjęcie. Nie przedstawiono jej wszystkich zdjęć ani szkicu wskazującego miejsce ich zrobienia.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że powoływanie się przez organ na fakt, iż kontrola została przeprowadzona przez przeszkolonych inspektorów nie zostało poparte przez organ, a o wątpliwej jakości sporządzonego przez nich protokołu świadczyć mogą liczne skreślenia i poprawki osób weryfikujących ten dokument. Skarżąca zaznaczyła także, że jest w posiadaniu instrukcji realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia 9 lutego 2010 r., z którego wynika, że w przypadku zastosowania m.in. kodu DR 10 podstawowym materiałem dowodowym są zdjęcia (co najmniej 3) oraz szkic działki, co oznacza, że zapiski kontrolujących mają jedynie charakter pomocniczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa formalnego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd ten nie przeprowadza postępowania dowodowego, poza dowodem

z dokumentów ( art. 106 § 3 p.p.s.a ), stąd - postanowienie podjęte na rozprawie o oddaleniu dowodu z opinii prof. dr hab. M. R., zgłoszonego w skardze. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że waloru dowodu z dokumentu nie ma opinia biegłego. ( por. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 25 września 2000r. FSA 1/00, ONSA 2001, nr 1, poz. 1, wyrok NSA z 25 lutego 2005r. FSK 1640/04, OSP 2005 nr 12, poz. 143).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, ustalenia dokonane przez organ są prawidłowe a oparte na nich wnioski są spójne i logiczne.

Pani K. T. w dniu 16 maja 2007 r. złożyła w Biurze Powiatu G. ARiMR wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W przedmiotowym wniosku Wnioskodawca zadeklarował do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) i Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Wnioskiem Skarżąca objęła między innymi działkę nr [...] (woj. zachodniopomorskie, powiat g., gmina G., obręb S., nr obrębu [...]). Działka ta w wyniku kontroli przeprowadzonej w roku 2004, metodą inspekcji terenowej, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości została oznaczona kodem DR 10 (tj. działka ta nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r.).

Istota sporu w niniejszej sprowadza się do odpowiedzi czy organy prawidłowo wykluczyły z płatności działkę o numerze ewidencyjnym [...].

W rozpoznawanej sprawie wskazać należy w szczególności, iż płatności, o które ubiega się skarżący są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 ze zm.) – Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy 29 lutego 2008 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 262) na "o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego" jest rezultatem działań wykonawczych w stosunku do rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 270, str. 1) szczegółowo powołanego w jej treści, a także rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. oraz rozporządzenia nr 1973/2004 r. z 29 października 2004 r. Ww. ustawa, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej, określonych powołanym powyżej rozporządzeniem wspólnotowym nr 1782/2003, przyjmuje, w art. 2 pkt 9, że do objęcia jednolitą płatnością obszarową, o której mowa w art. 143b ust. 1 tego rozporządzenia kwalifikują się grunty rolne zgodnie z art. 143b ust. 4. Z kolei, zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na znajdujące się w jego posiadaniu grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli spełnia warunki określone w pkt 1-3 ust. 1 art. 7 ustawy. Stosownie do art. 143b pkt 4 ww. rozporządzenia obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Z kolei ust. 5 art. 143b stanowi, że do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4 oraz działki obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (...), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. i do których zastosowanie ma pomoc przyznawana z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88.

A zatem, działki, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień

30 czerwca 2003 r., nie powinny być wykazywane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich bowiem może skutkować to odmowa przyznania płatności, a także nałożeniem stosownych sankcji na podstawie art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. (Dz. U. UE. L. 04.345.1)

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności na rok 2007 - jak trafnie wskazały organy administracyjne stanowi ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. nr 35, poz. 217 ze zm.) w związku z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 roku o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r., nr 44 poz. 262).

Przechodząc do oceny zasadności zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy podkreślić, że proces przyznawania dotacji unijnych obwarowany jest szczególnymi wymogami, których spełnienie warunkuje możliwość otrzymania konkretnych świadczeń z tego zakresu. Stosownie do treści art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217, ze zm.), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1. posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dlaRzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2. grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami

3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Przepis art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 stanowi, iż obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była prowadzona produkcja czy też nie, oraz jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. W ustępie 5 art. 143b wskazano, iż do celów przyznania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, wszystkie działki rolne odpowiadające kryteriom określonym w ust. 4 kwalifikują się do tych płatności. A zatem działki, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., nie powinny być wykazywane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich.

Podstawą rozstrzygnięć dokonanych przez organy w niniejszej sprawie były ustalenia, poczynione w trakcie kontroli w roku 2004 (opisana w wyniku z kontroli z dnia 18 sierpnia 2004r.). Kontrola przeprowadzona była zanim sporna działka nr 15/2 znalazła się w posiadaniu Katarzyny T..

Przed rozważeniem zarzutów skargi wskazać należy na to, iż postępowanie w zakresie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Stosownie do powyższego na organ administracji publicznej został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W konsekwencji takiej regulacji zarzut zawarty w skardze dotyczący naruszenia przez organ art. 7 k.p.a. okazał się niezasadny. Organy rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz zweryfikowały stawiane zarzuty. Strona natomiast nie przedłożyła jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie stawianych przez siebie tez.

Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt niniejszej sprawy trzeba podkreślić, iż główne zarzuty skargi sprowadzają się do podważenia wartości dowodowej dokumentacji pokontrolnej wykonanej w roku 2004 (nr protokołu z kontroli [...]), z której wynika, iż działka o nr [...] (obręb S., gmina G.) na powierzchni [...] ha nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Strona podważając materiał dowodowy nie oferuje jednak jakiekolwiek przeciwdowodu potwierdzającego, iż grunt wbrew ustaleniom organów był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Wbrew zarzutom skargi w kwestionowanym protokole w części dotyczącej działki [...] w obrębie ewidencyjnym S. znajdują się jednoznaczne stwierdzenia, iż działka nie była użytkowana rolniczo od wielu lat.

Ocena zdjęcia znajdującego się w aktach a dotyczącego przedmiotowej działki zdaniem Sądu jest prawidłowa.

Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, iż organ uwzględnił zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Reasumując, skoro w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało by wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd też zdaniem Sądu podnoszone w skardze zarzuty należało uznać za bezzasadne, a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm./ skargę oddalił