Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 72/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Pełnomocnik procesowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par 1, par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 72/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r., sprawy ze skargi R.K., na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, z dnia 18 listopada 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu 30 sierpnia 2013 r. została wydana decyzja określająca R. K. podatek akcyzowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Nissan Navara.

Przesyłka polecona nr [...] zawierająca tę decyzję została wysłana na adres R.K., ul. K., Z powodu niemożności jej osobistego doręczenia dnia 5 września 2013 r. wystawiono awizo, a przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w placówce pocztowej, celem jej odbioru. Przesyłkę poleconą odebrała E. K., potwierdzając tę czynność własnoręcznym podpisem w dniu 6 września 2013 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacją, że E. K. została upoważniona przez R.K., do odbioru przesyłek pocztowych nadchodzących na adres: R. K., P.H.U. G.,

E. K. posiadała w momencie odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję, upoważnienie (pełnomocnictwo pocztowe) złożone na czas nieokreślony od dnia 23 sierpnia 2012r. i odnotowane w Urzędzie Pocztowym K. pod pozycją 460/2012. Na podstawie tego upoważnienia (pełnomocnictwa pocztowego), jak pokazują akta prowadzonego przez organ I instancji postępowania numer [...] prowadzonego również wobec R K, E. K. odbierała nadchodzącą na ww. adres korespondencję z Urzędu Celnego w N.

Odwołanie od ww. decyzji zostało nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 23 września 2013 r. (dowód: pieczątka na kopercie nadania przesyłki).

Termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji upłynął w dniu 20 września 2013 r. co oznacza, że odwołanie wniesiono po upływie ustawowo określonego terminu.

W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w dniu 10 października 2013r. wydał postanowienie nr [...], w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia 30 sierpnia 2013 r.

Pismem z dnia 22 października 2013 r. pełnomocnik R. K., doradca podatkowy K. J. M. wniósł ponownie odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 30 sierpnia 2013 r., nr [...] wnioskując równocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia.

W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Strony podniósł, że zarówno on, jak i sama Strona o fakcie ewentualnego przekroczenia terminu na wniesienie odwołania dowiedzieli się w dniu 15 października 2013r. tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi Strony postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 października 2013r., nr [...] stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia przedmiotowego odwołania, w związku z powyższym złożenie w dniu 22 października 2013 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z przedmiotowym odwołaniem nastąpiło z zachowaniem siedmiodniowego terminu z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa.

Podniósł również , że E. K. nie była pełnomocnikiem do odbioru korespondencji w rozumieniu Ordynacji podatkowej. Posiadała jedynie upoważnienie do jej odbioru w rozumieniu prawa pocztowego. Zatem, z tego powodu nie znajdują do niej zastosowania poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym odnośnie wpływu czynności lub zaniechań pełnomocnika na ocenę stopnia zawinienia przez Stronę w uchybieniu terminu na dokonanie czynności procesowej.

Upoważnienia takiego udzielił jej syn R. K. z ostrożności, z uwagi na wykonywanie pracy poza miejscem zamieszkania i związane z tym kilkudniowe wyjazdy. E. K. przekazała sporną przesyłkę zawierającą ww. decyzję u K. K. którego wprowadziła w błąd , sugerując, że datą jej odbioru był 9 wrzesień 2013 r. , a nie dzień 6 września 2013 r., to spowodowało, iż pełnomocnik Strony pozostając w mylnym przeświadczeniu co do daty odbioru przedmiotowej decyzji, złożył od niej odwołanie pismem z dnia 23 września 2013r. Działanie E. K. polegające na podaniu złej daty odbioru przedmiotowej przesyłki nie powinno zdaniem pełnomocnika Strony rzutować na ocenę sytuacji Strony, gdyż zarówno Strona, jak i jej pełnomocnik nie mieli najmniejszego wpływu na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, gdyż w swoim przekonaniu wnosili je jak najbardziej terminowo. Skutkiem tego winy z tego tytułu nie można przypisać Stronie, ani jej pełnomocnikowi wnoszącemu w jej imieniu odwołanie, ani jakiejkolwiek innej osobie, za działania której Strona może ponosić negatywne konsekwencje na gruncie postępowania podatkowego. Zdaniem pełnomocnika Strony winę można przypisać jedynie osobie posiadającej upoważnienie do odbioru korespondencji w rozumieniu prawa pocztowego tj. E. K..

Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano , że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, iż kryterium braku winy jako jedna z przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przewidziany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa Zatem, a contrario, przywrócenie to może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem).

Zgodnie z uregulowaniami wynikającymi z art. 148 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (teks jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu zgodnie z art. 149 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Natomiast w myśl art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę lub pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) -w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zgodnie z art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 27 października 2009 r. sygn. akt II FSK 841/08 stwierdził, że przepisy art. 150 Ordynacji podatkowej nie regulują ściśle trybu doręczania pism w postępowaniu podatkowym w przypadku ich awizowania przez operatora pocztowego, a regulacje wynikające z Prawa Pocztowego mają charakter szczególny wobec regulacji wynikających z Ordynacji Podatkowej. Stąd dla oceny skuteczności wydania przesyłki awizowanej uprzednio w miejscu zamieszkania podatnika w trybie przepisów art. 150 Ordynacji podatkowej zastosowanie mają regulacje wynikające z ustawy - Prawo Pocztowe jako mające charakter szczególny. Z faktu zdefiniowania w ustawie -Prawo pocztowe pojęcia "przesyłki rejestrowanej", a także uregulowania w niej m.in. zasad świadczenia usług pocztowych w tym zatem i doręczanie przesyłek rejestrowanych, a więc i przesyłek, z art. 144 i nast. Ordynacji podatkowej, przyjąć należy, że w ustawie tej uregulowane zostały zasady doręczania przesyłek pocztowych, które stosuje się zawsze wtedy, gdy sposobu, zasad i trybu doręczania tychże przesyłek nie regulują przepisy innych ustaw, a w tym i ustawy -Ordynacja podatkowa.

Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że E. K., która została upoważniona przez R. K. i posiadała pełnomocnictwo pocztowe złożone na czas nieokreślony od dnia 23 sierpnia 2012r. odnotowane w Urzędzie Pocztowym K. pod pozycją 460/2012 odebrała sporną przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia 30 sierpnia 2013 r., nr [...] ze skutkiem doręczenia w dniu 6 września 2013r.

Na potwierdzenie swojego stanowiska Dyrektor Izby Celnej w K. powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1631/2007, w którym to NSA uznał, iż w granicach upoważnienia Ministra Infrastruktury leży prawo do uregulowania w przepisach wykonawczych wymogów dotyczących przyjmowania i doręczania przesyłek rejestrowanych. Regulację w tej kwestii zawarte są zarówno w ustawie Prawo Pocztowe, przepisach wykonawczych do niej, czy też w stosownych regulaminach wykonywania powszechnych usług pocztowych. Dyrektor Izby Celnej w K. zauważył, że E. K. była osobą upoważnioną przez R.K. i posiadała pełnomocnictwo pocztowe, które zostało złożone zgodnie z Regulaminem świadczenia powszechnych usług pocztowych, załącznik do Uchwały nr 171 Zarządu Poczty Polskiej SA z dnia 19 lipca 2011r. W związku z powyższym skoro Pan R. K. upoważnił do odbioru korespondencji właśnie Panią E. K. to nie może powoływać się w przedmiotowej sprawie na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Celnej w K. zauważył, że w świetle przywołanych w niniejszym postanowieniu przepisów oraz wyroków argumentacja pełnomocnika Strony, iż działanie Pani E. K. polegające na podaniu złej daty odbioru przedmiotowej przesyłki nie powinno rzutować na ocenę sytuacji Strony, gdyż nie miała ona najmniejszego wpływu na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, oraz nie można jej z tego tytułu przypisać winy ani nie może ona ponosić negatywnych konsekwencje na gruncie postępowania podatkowego - nie zasługuje na uznanie.

Zauważono, ze przyjęcie stanowiska Pełnomocnika Strony mogłoby skutkować niemożnością skutecznego doręczenia pism gdyż z jednej strony operator pocztowy byłby zobligowany przesyłkę wydać ze względu na posiadane pełnomocnictwo, a z drugiej, Strona mogłaby skutecznie podważać fakt otrzymania przesyłki. Zatem, również z logicznego punku widzenia, niemożliwe jest przyjęcie za prawidłowe stanowiska Pełnomocnika Strony. Strona ustanawiając osobę upoważnioną do odbioru korespondencji musi liczyć się z konsekwencjami takiego kroku i należy przyjąć, że takie, również niekorzystne skutki ją obciążają.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w związku z uznaniem , że nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminowi.

W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego .

W uzasadnieniu skargi powtórzono dotychczasowe zarzuty zwracając uwagę , że E. K. nie byłą pełnomocnikiem do odbioru korespondencji w rozumieniu Ordynacji podatkowej a jedynie upoważniona do odbioru tejże korespondencji w rozumieniu prawa pocztowego . Była też jedyną osoba która posiadała wiedzę o dokładnej dacie doręczenia spornej przesyłki . Przekazując przesyłkę stronie omyłkowo poinformowała o dacie doręczenia w dniu 9 września zamiast 6 września 2013 r. W tej sytuacji zarówno pełnomocnik jak i strona postępowania nie mieli żadnego wpływu na uchybienie terminowi do wniesienia odwołania . O ile zatem można mówić o pewnym zawinieniu w działaniu , które ostatecznie skutkowało uchybieniem terminowi , o tyle winy tej nie można przypisać stronie jak również pełnomocnikowi . Winę można przypisać jedynie osobie posiadającej upoważnienie do odbioru korespondencji .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi postanowienie nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z regulacją zawartą w tych przepisach, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z powyższego wynika, że dla skutecznego przywrócenia terminu muszą być łącznie spełnione cztery przesłanki:

1) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu;

2) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy;

3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu;

4) dopełnienie wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony termin.

Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organu, że skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób braku winy w uchybieniu przedmiotowego terminu.

Przede wszystkim słusznie organ zauważył, że przy ocenie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony (pełnomocnika strony). Dodać przy tym trzeba, że ocena zawinienia osoby prowadzącej działalność gospodarczą odbywać się powinna przy zaostrzonych regułach. Przedsiębiorca powinien należycie dbać o swoje interesy , stąd wymagać się powinno od takiego podmiotu staranności wyższej niż przeciętna. W wyroku z 3 czerwca 2008 r. II FSK 511/07 NSA stwierdził, że przepis art. 162 § 1 o.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (LEX nr 495595).

Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, czy też nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Wskazuje się, że ustawa wymaga w tym przypadku nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika (zob. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2010, s. 725-726; wyrok NSA z 12 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 40/99, LEX nr 40688).

Ponadto, z treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej jednoznacznie wynika, że to strona ma obowiązek uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, na którą się powołuje, była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach (por. np. wyroki NSA z 17 stycznia 2012 r. II FSK 1227/10; z 17 czerwca 2010 r. I FSK 356/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W realiach tej sprawy Pełnomocnik Strony skarżącej wskazał jedynie omyłkę osoby upoważnionej do odebrania korespondencji, dotyczącą daty odebrania korespondencji jako przyczynę uchybienia terminu.

W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy prawidłowo ocenił okoliczności faktyczne występujące w sprawie co do skuteczności doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w N. z dnia 30 sierpnia 2013 r. przyjmując, że przesyłka została doręczona w dniu 6 września 2013 r. do rąk E.K. posiadającej upoważnienie pocztowe od odebrania tejże korespondencji. Okoliczności te są bezsporne. Pełnomocnik kwestionuje , że wina osoby upoważnionej do obioru korespondencji na gruncie Prawa Pocztowego nie może wpływać na skutki procesowe w postępowaniu prowadzonym w trybie Ordynacji podatkowej a to z uwagi na odrębność tych trybów .

Z taką argumentacją nie można się zgodzić. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu podatkowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W przypadku występowania w procesie osoby trzeciej , ryzyko negatywnych skutków zachowań pełnomocnika ponosi zawsze mocodawca ( podobnie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 525/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt I FZ 509/07, postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07). Mocodawca jest zobligowany i jednocześnie zainteresowany tym aby osoba powołana do wykonywania określonych czynności procesowych , w tym do odbioru korespondencji , była osobą zaufana, odpowiedzialną i odpowiednio poinstruowaną o sposobie odbioru korespondencji . Koniecznym bowiem wydaje się takie zorganizowanie odbioru i przekazania korespondencji (adnotacja daty odbioru na kopercie , bądź prowadzenie stosownych rejestrów ) aby wykluczyć wszelkie pomyłki, tym bardziej jeżeli dotyczy to wielu przesyłek przekazywanych stronie w różnych terminach i po pewnym czasie od daty ich odbioru. Z urzędu Sąd posiada natomiast informacje, że w stosunku do R.K. w spornym okresie było prowadzone wiele postępowań administracyjnych, a więc również ilość przesyłek wysyłana do strony była znaczna i tym samym możliwość pomyłki jak najbardziej realna, a zatem również możliwa do przewidzenia .

Do oceny skuteczności zachowań osoby trzeciej nie ma natomiast wpływu fakt , że została ona powołana w trybie Prawa Pocztowego a nie Ordynacji podatkowej . Jak słusznie bowiem zauważył organ podatkowy regulacje wynikające z Prawa Pocztowego mają charakter szczególny wobec regulacji wynikających z Ordynacji podatkowej. Stąd dla oceny skuteczności wydania przesyłki awizowanej uprzednio w miejscu zamieszkania podatnika w trybie przepisów art. 150 Ordynacji podatkowej zastosowanie mają regulacje wynikające z ustawy - Prawo Pocztowe jako mające charakter szczególny. Zgodnie bowiem z art. 150 §1 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zaznaczyć natomiast należy , że operatorem pocztowym w niniejszej sprawie była Poczta Polska.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).