Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1492/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. Spółki z o.o. w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 9 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 297/10 w sprawie ze skargi S. Spółki z o.o. w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w części dotyczącej zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w G. na rzecz S. Spółki z o.o. w Ż. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 297/10, wydanym w sprawie ze skargi S. P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w części dotyczącej zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, oddalono skargę.

Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia [...[ listopada 2009 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w G. określił S. P. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż., zwanej dalej "skarżącą", następujące należności celne oraz podatkowe dla towaru objętego zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r.:

1. stawkę celną erga omnes w wysokości 4%,

2. stawkę cła antydumpingowego w wysokości 46,7% oraz kod dodatkowy A999,

3. niezaksięgowaną kwotę należności celnych (A00) podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 10.126 zł,

4. niezaksięgowaną kwotę cła antydumpingowego w wysokości 118.225 zł,

5. orzekł o poborze odsetek, wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), od kwot określonych w pkt 3 i 4,

6. określił podatek od towarów i usług (B00) z tytułu importu towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu w wysokości 83.932 zł.

W związku z niezapłaceniem wspomnianych należności Dyrektor Izby Celnej w G. w dniu [...]stycznia 2010 r. wystawił skierowane przeciwko skarżącej trzy tytuły wykonawcze, tj. [...], [...] oraz [...], wskazując jako organ egzekucyjny Dyrektora Izby Celnej w P.

W dniu [...] lutego 2010 r. do Izby Celnej w G. wpłynęły zarzuty pełnomocnika skarżącej, w których podniesiono niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, a to w związku z wadliwością tytułów wykonawczych, w czym upatrywano naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W myśl tego przepisu tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek.

W ocenie skarżącej, w podstawie prawnej obowiązków podlegających egzekucji organ powinien był wskazać rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks, Celny a nie ustawę – Prawo celne i decyzję z dnia 13 listopada 2009 r. Ponadto, jak zarzucono, podstawą egzekucji była nieostateczna decyzja, od której skarżąca złożyła odwołanie.

W zarzutach dotyczących tytułu wykonawczego oznaczonego [...] i odnoszącego się do odsetek tytuł ten, zdaniem skarżącej, naruszał art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż błędnie podano podstawę braku konieczności doręczenia upomnienia, którego skarżąca nie otrzymała. Ponadto, jak wskazywała, nie zostały określone odsetki, gdyż organ orzekł jedynie o obowiązku poboru odsetek.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w G. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] listopada 2009 r. w części orzekającej poboru odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałej części w/w decyzja została utrzymana w mocy.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w G., działając na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 6 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajął stanowisko odnośnie zarzutów skarżącej, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Organ nie dopatrzył się naruszenia zarzucanego przepisu art. 27 § 3 powołanej ustawy, w myśl którego do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku. Jak wskazał, powołując się na art. 65 ustawy Prawo celne, skarżąca była zobowiązana do tzw. samoobliczenia wysokości odsetek od cła, jak i od cła antydumpingowego. Podstawą obowiązku zapłaty odsetek jest z kolei w/w norma prawna wraz z decyzją celną mającą charakter deklaratoryjny. Z kolei możliwość wystawienia tytułu wykonawczego bez doręczenia stosownego upomnienia przewidziano w § 13 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). W myśl tych przepisów postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach, gdy: 1) należność pieniężna została określona w orzeczeniu, 2) zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w związku z wadliwością tytułów wykonawczych (naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy), jak wskazał organ, brak wpisania wszystkich aktów normatywnych stanowiących podstawę prawną wydanego orzeczenia nie stanowi istotnej wady, skutkującej nieważnością wszczętych postępowań egzekucyjnych. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można zaś pojmować jako podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną lub też samą decyzję wydaną na podstawie tych aktów. Z kolei, zgodnie z art. 244 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, należności celne podlegają wykonaniu bez względu na stwierdzenie, czy decyzja administracyjna je określająca jest ostateczna czy nie. Do postępowania w sprawach celnych stosuje się bowiem przepisy art. 12 i działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, powtarzając argumentację zawartą w zarzutach, skarżąca zarzuciła naruszenie jej interesu prawnego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w G.w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1, 2 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 17, 18, 33 ust. 6 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uchylił postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2010 r. w części dotyczącej zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 powołanej ustawy, polegające na podaniu niewłaściwej podstawy braku obowiązku doręczenia upomnienia i uznał ten zarzut za uzasadniony, utrzymując w mocy w pozostałej części zaskarżone postanowienie.

Według organu odwoławczego należności celne, w tym cło i odsetki od cła, były wymagalne niezależnie od faktu, iż nieostateczna jest decyzja, z której one wynikały. Należności objęte nieostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] listopada 2009 r. zostały wyegzekwowane od skarżącej w dniu [...] stycznia 2010 r. W wyniku decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2010 r., uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek, te należności, jako podlegające zwrotowi, na żądanie skarżącej zostały zarachowane na poczet podatku od towarów i usług.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż niewpisanie wszystkich podstaw prawnych wydanego orzeczenia nie stanowiło istotnej wady wystawionych tytułów.

Natomiast organ odwoławczy uznał za zasadne zażalenie w części dotyczącej zarzutu odnoszącego się do tytułu wykonawczego [...] w zakresie wpisania w polu 50 tego tytułu przepisu § 13 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy należało wpisać przepis § 13 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując na sprzeczność sentencji postanowienia z jego uzasadnieniem. Ponadto podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wskazuje w jakiej części zostały uznane za zasadne trzy zarzuty wniesione przez skarżącą.

Sąd pierwszej instancji, jak to wskazano na wstępie, oddalił skargę. Według Sądu, podzielającego pogląd organu odwoławczego, nieprecyzyjne określenie podstaw prawnych w polach nr 29 wydanych tytułów wykonawczych (w tym brak wpisania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny) nie stanowiło istotnej wady tych tytułów. Wskazanie w w/w rubrykach na ustawę z dnia 29 marca 2004 r. - Prawo celne wraz z oznaczeniem aktu administracyjnego wymierzającego stosowne należności celne, tj. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G., stanowi wystarczające wypełnienie dyspozycji art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określającego jeden z wymogów formalnych stawianych tytułowi wykonawczemu.

Za bezzasadny Sąd pierwszej instancji uznał również zarzut skargi koncentrujący się wokół naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczący sprzeczności rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz zawartego w postanowieniu uzasadnienia. WSA wskazał, że organ odwoławczy uznał za błędne wpisanie w polu 50 tytułu wykonawczego [...] przepisu § 13 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r., gdyż podstawę do odstąpienia od obowiązku doręczenia upomnienia przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych, które zobowiązany ma sam obliczyć, zawiera przepis § 13 pkt 2 tego rozporządzenia. Jednakże, jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, przyznając słuszność skarżącej, że sformułowanie użyte w sentencji zaskarżonego postanowienia, które w istocie odnosiło się do zarzutów dotyczących wszystkich trzech tytułów wykonawczych, mogłoby być bardziej precyzyjne i transparentne. Jednakże całościowa ocena przedmiotowego postanowienia dokonana na tle rozstrzygnięcia i uzasadnienia postanowienia przemawia za uznaniem, iż nie było to uchybienie powodujące konieczności eliminacji tegoż postanowienia z obrotu prawnego. Wierzyciel dokonał bowiem zasadnie korekty postanowienia organu pierwszej instancji obarczonego wskazanymi uchybieniami.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. naruszenie art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c lub art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostrzeżeniu naruszenia przez organy art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które przejawiło się w uznaniu, iż zaskarżone postanowienie zawierało prawidłowe i jednoznaczne rozstrzygnięcie oraz powiązane z nim logicznie-treściowo uzasadnienie, gdy prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów powinno doprowadzić do wniosku, iż istnieje sprzeczność między treścią sentencji zaskarżonego postanowienia a jego uzasadnieniem, wskutek którego to błędu Sąd pierwszej instancji w sposób niezasadny oddalił skargę, gdy zaistniały przesłanki do jej uwzględnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności skarżąca zakwestionowała ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji, który za trafne uznał stanowisko organu, iż w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo rozprawiono się ze wszystkimi istotnymi zarzutami skarżącej, w tym również z zarzutem, co do braku sprzeczności pomiędzy sentencją zaskarżonego postanowienia a jego uzasadnieniem.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Skardze kasacyjnej nie można bowiem odmówić trafności, iż Sąd pierwszej instancji, uznając ostatecznie za prawidłowe zaskarżone postanowienie, nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia w sposób pozwalający na skontrolowanie zasadności zarzutów skarżącej zawartych w skardze i podniesionych w skardze kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. Trudno bowiem za takie uzasadnienie uznać lakoniczne stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, uzasadniającego prawidłowość zaskarżonego postanowienia "całościową oceną postanowienia".

Sąd pierwszej instancji, co wymaga podkreślenia, nie wyjaśnił istotnych dla wyniku sprawy wstępnych kwestii, a mianowicie, do których rozstrzygnięć zawartych w sentencji ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] odnosiły się poszczególne tytuły wykonawcze [...] oraz [...], stanowiących przedmiot zarzutów skarżącej, a także jaki był wynik rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do każdego z tych zarzutów. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwala na skontrolowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do każdego z zarzutów wniesionych przez skarżącą.

W tym stanie sprawy zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, stosownie do przepisu art. 185 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.