Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1547/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżąca J. R. zwróciła się do Burmistrza M. R. o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem S. R.. Wraz z wnioskiem przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...].04.2019 r. zaliczające jej syna do znacznego stopnia niepełnosprawności, decyzję ZUS o waloryzacji emerytury z dnia [...].03.2021 r., dokument pełnomocnictwa udzielonego w niniejszej sprawie radcy prawnemu oraz oświadczenie z dnia [...].06.2021 r., w którym skarżąca wskazała, że ma ustalone prawo do emerytury, z której zrezygnuje w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, wskazując przy tym, że w ocenie organu w świetle zebranego materiału dowodowego nie ma możliwości przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek. Organ wskazał jednocześnie, że strona powinna w związku z tym przedłożyć, o ile posiada, dokumenty wskazujące na spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – tj. dokument wskazujący, że ustalony stopień niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej powstał przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia oraz dokument potwierdzający zawieszenie prawa do emerytury – co umożliwi wydanie decyzji pozytywnej.

Ustosunkowując się do ww. zawiadomienia pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. podniósł, że uzależnienie przyznania świadczenia od przedłożenia ww. dokumentów – w tym decyzji potwierdzającej zawieszenie emerytury – jest nieprawidłowe. Powołał się przy tym na liczne orzeczenia sądów administracyjnych.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Burmistrz decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Odmowę organ uzasadnił niespełnieniem w sprawie warunku o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r." oraz "ustawa o świadczeniach rodzinnych") – ponieważ niepełnosprawność syna skarżącej powstała po 25 roku życia – oraz ziszczeniem się przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i nie zawiesiła prawa do jej pobierania. Ponadto, organ podkreślił, że w złożonym wraz z wnioskiem oświadczeniu skarżąca wskazała, że zrezygnuje z pobierania emerytury w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto w celu poparcia swojego stanowiska w zakresie braku możliwości przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, organ przedstawił jednocześnie obszerną argumentację, w ramach której wskazał w szczególności na konieczność działania organów na podstawie przepisów prawa i tym samym brak możliwości rozpoznania sprawy z pominięciem wyrażonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. kryterium momentu powstania niepełnosprawności skoro przepis ten pozostaje obowiązującym przepisem prawa, a także na brak możliwości wyboru przez stronę pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym – wobec jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej wniósł odwołanie, domagając się uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy i zarzucając:

- niedopuszczalne oparcie decyzji odmownej na art. 17 ust. 1b u.ś.r., którego niezgodność z Konstytucją RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności, stwierdził Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13;

- niezasadną odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia bez uprzedniego poinformowania skarżącej, że wyłączną przeszkodą przyznania jej świadczenia jest pobieranie emerytury i wyznaczenia odpowiedniego terminu do przedłożenia decyzji o zawieszeniu emerytury.

W wyniku rozpatrzenia ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wskazując że ustalone skarżącej prawo do emerytury, którą faktycznie pobiera, skutkuje brakiem uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ przedstawił przy tym obszerną argumentację dotyczącą m.in. braku możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem emerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym oraz konieczności literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Jednocześnie, za nieprawidłową SKO uznało przyjętą przez organ I instancji podstawę odmowy wnioskowanego świadczenia wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia tej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zarzucając naruszenie:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w zw. z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP przez błędną wykładnię, sprzeczną z konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej, polegającą na przyjęcie, że negatywna przesłanka w postaci prawa do emerytury nie może zostać uchylona poprzez zawieszenie tego prawa na rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

- art. 9 i art. 79a k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącej, że spełnia pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą do jego przyznania jest pobieranie emerytury i brak wyznaczenia skarżącej odpowiedniego terminu celem uzyskania decyzji o zawieszeniu emerytury

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym został zgłoszony przez organ w odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca ustosunkowując się do tego wniosku w piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r. wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy w ww. trybie.

Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia - pomimo błędnego uzasadnienia - odpowiadają prawu.

W pierwszej kolejności za prawidłowe Sąd uznał stanowisko Kolegium w zakresie dotyczącym braku możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że niepełnosprawność syna skarżącej powstała u niego po 25 roku życia (w wieku 32 lat). Należy bowiem wyjaśnić, że w związku z wydanym dnia 21 października 2014 r. wyrokiem TK o sygn. akt K 38/13, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się zaś z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 1600/16 – dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). W związku z tym za wadliwą uznać należało decyzję I-instancyjną w zakresie oparcia jej o ww. niekonstytucyjny przepis – na co też zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy.

Główna oś sporu w sprawie dotyczy natomiast ziszczenia się przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z uwagi na pobieranie przez skarżącą emerytury – na co wskazały organy obu instancji. Zgodnie zaś z ww. przepisem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (pkt 1 lit. a).

Literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że osobom, które mają ustalone prawo do emerytury nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać należy jednak na aktualnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd - który tutejszy Sąd w niniejszym składzie w całości podziela i przyjmuje jako swój - że w obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej ww. przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych, niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Potrzeba taka wynika w tym przypadku ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednocześnie podkreślenia wymaga cel świadczenia pielęgnacyjnego jakim jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powodowałoby zatem, że cel ten nie byłby w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury osoby te nie mogą podjąć pracy zarobkowej (por. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 – dostępnych na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). Z uwagi na powyższe należy więc – zgodnie ze stanowiskiem strony skarżącej - opowiedzieć się za funkcjonalną i prokonstytucyjną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r., zgodnie z którą istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

W konsekwencji przyjęcia opisanego powyżej sposobu wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., koniecznym jest również odniesienie się do kwestii zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalnego oraz sposobu realizacji tych świadczeń, w momencie ich zbiegu. Dotychczasowe orzecznictwo w tym zakresie jest zróżnicowane. I tak, w wyrokach m.in. z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19) NSA stanął na stanowisku, zgodnie z którym zastosowanie powyżej wskazanych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury – a zatem w sposób na jaki wskazała skarżąca podczas przeprowadzonej z nią rozmowy telefonicznej. Wskazać należy jednak, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby zatem dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19 – dostępne jw.).

Powyższe zdaniem Sądu przemawia za zastosowaniem rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno–rentowego. W związku z tym za zasadne uznać należy stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia: 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i sygn. I OSK 2006/20, 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, 24 marca 2021 r., sygn. I OSK 2631/20, 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 (dostępnych jw.), zgodnie z którym, w przypadku zbiegu uprawnień do ww. świadczeń (tj. pielęgnacyjnego i emerytalnego) zastosowanie znajduje zasada wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, dalej powoływanej jako "u.e.r.f.u.s."), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zatem zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione zasady konstytucyjne oraz ratio legis ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez jednoczesną rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór ten może natomiast zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s.. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować, co związane jest z obowiązkiem należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). W ten sposób organy czuwają bowiem nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z powyższego wynika zatem, przede wszystkim, to że na kanwie omawianych powyżej przepisów, należy przyjąć dopuszczalność zbiegu uprawnień, ale już nie kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego oraz emerytalnego oraz, że dopiero zniesienie we wskazanej powyżej formie prawnej, negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a u.ś.r. (tj. pobierania emerytury) daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dla uniknięcia jednoczesnego pobierania obu omawianych świadczeń wydanie decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest zatem dopiero pod warunkiem uprzedniego wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżąca - reprezentowana od momentu zainicjowania przedmiotowego postępowania administracyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika - wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Ponadto, jak ustalono w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, skarżąca posiada prawo do emerytury (zob.: decyzja ZUS o waloryzacji emerytury z dnia [...].03.2021 r. – k. 6 akt adm. organu I instancji), która od dnia [...].03.2021 r. wypłacana jest jej w wysokości [...] zł. Co więcej, wraz z wnioskiem skarżąca złożyła również oświadczenie z [...].06.2021 r. (k. 4 akt adm. organu I instancji), w którym wskazała, że zrezygnuje z pobieranej emerytury w przypadku przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca wystąpiła do organu I instancji dnia [...].06.2021 r., mając ustalone prawo do emerytury, którą faktycznie pobierała. W związku z tym, organ I instancji pismem z dnia [...].06.2021 r. poinformował pełnomocnika skarżącej o niespełnieniu przez skarżącą wszystkich ustawowych przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia i wezwał jednocześnie do przedłożenia m.in. decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury, co umożliwi wydanie decyzji pozytywnej. Strona skarżąca nie przedłożyła jednak ww. decyzji; nie wyraziła jednoznacznej woli rezygnacji z pobierania emerytury przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ I instancji; nie odwołała, nie zmieniła, ani też nie sprostowała złożonego wcześniej do akt oświadczenia z dnia [...].06.2021 r.; a ponadto wskazała, na niezasadność wezwania jej do przedłożenia decyzji o zawieszeniu emerytury.

W tym stanie faktycznym organy prawidłowo odmówiły więc skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem w sprawie ziściła się przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polegająca na realizacji prawa do emerytury w postaci pobierania tego świadczenia i braku woli skarżącej zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego – wyrażonego już de facto w oświadczeniu z dnia [...].06.2021 r. - w sytuacji w której w toku postępowania i przed wydaniem decyzji skarżąca została pouczona i wezwana do podjęcia stosownych czynności w celu wyeliminowania ww. przeszkody (realizacji prawa do emerytury) w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia - czego jednak strona nie uczyniła. Pełnomocnik skarżącej poinformowany przez organ o konieczności przedłożenia decyzji o zawieszeniu emerytury, nie dopełnił bowiem tego obowiązku, doprowadzając tym samym do wydania decyzji odmownej. Wyrazem zastosowania na gruncie niniejszego postępowania prawidłowej wykładni przepisów u.ś.r. przez organy jest w szczególności skierowanie przez organ I instancji do pełnomocnika skarżącej pisma z dnia [...] czerwca 2021 r., gdzie organ wskazał na czynności, które winna ona podjąć w celu spełnienia wszystkich wymaganych przepisami przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Stwierdzić należy zatem, że organ I instancji kierując się na etapie postępowania administracyjnego właściwą interpretacją ww. przepisu, zgodną z dyrektywami wykładni systemowej i celowościowej, oraz uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy tj. fakt posiadania i pobierania przez skarżącą emerytury, wezwał stronę do przedłożenia decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury – co stanowiło w istocie umożliwienie skarżącej dokonania wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia. Organ – postępując we wskazany sposób - nie wykluczył więc odgórnie możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to że posiada ona ustalone prawo do emerytury, uzależniając tę możliwość od okoliczności faktycznego pobierania przez nią świadczenia emerytalnego. Powyższe świadczy o prawidłowym działaniu organu I instancji, który w toku postępowania w pełni wykorzystał przysługujące mu instrumenty prawne i podjął czynności zmierzające do umożliwienia uzyskania przez skarżącą świadczenia korzystniejszego, realizując tym samym obowiązki wynikające z art. 9 i art. 79a kpa. Skoro jednak skarżąca - która w momencie złożenia wniosku przedłożyła oświadczenie z dnia [...] czerwca 2021 r., że przestanie pobierać emeryturę dopiero po przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego – nie wyraziła jednoznacznej woli wyeliminowania przesłanki negatywnej związanej z pobieraniem emerytury, poprzez przedłożenie decyzji o zawieszeniu emerytury, to tym samym organ nie miał możliwości przyznania skarżącej świadczenia.

Podkreślić należy przy tym, że sama wola pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, bez podjęcia konkretnych działań w zakresie zawieszenia prawa do wypłaty emerytury, nie mogła stanowić podstawy do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Organ nie miał bowiem możliwości przyznania skarżącej świadczenia wyłącznie na podstawie wyrażonej przez nią deklaracji, że po przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego, zrezygnuje ona z pobierania emerytury. Ustawodawca nie przewidział sytuacji przyznania jednej osobie obydwu świadczeń – pielęgnacyjnego i emerytalnego, a jedynie wyboru jednego z nich. Stąd też właśnie wynika potrzeba uprzedniego przedłożenia przez wnioskodawcę decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury, co dopiero uprawnia organ pomocowy, do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (przy jednoczesnym spełnieniu innych przesłanek). Skarżąca powinna była zatem zrezygnować z pobierania emerytury przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia. Rezygnacja ta nie może się natomiast opierać tylko na warunkowej deklaracji. Konieczne jest bowiem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, ustało prawo do pobierania zbieżnego świadczenia.

Wskazać należy jednocześnie, że wobec należytego działania przez organ I instancji w toku postępowania – które wynika bezpośrednio z akt administracyjnych - bez istotnego wpływu na wynik sprawy pozostaje błędne uzasadnienie decyzji organów obu instancji, gdzie wskazano na rozważania, wyrażające akceptację literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Istotna w przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu jest przede wszystkim prawidłowość działań podejmowanych przez organ I instancji przed wydaniem decyzji (tj. zawiadomienia o niespełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. i poinformowanie o możliwości przedłożenia decyzji o zawieszeniu emerytury) oraz legalność wydanego w sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia. Niezasadnym byłoby wobec tego uchylenie rozstrzygnięć organów, wyłącznie z uwagi na stwierdzone wady uzasadnienia, skoro po wyeliminowaniu stwierdzonych przez Sąd nieprawidłowości – sentencja decyzji (w zakresie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia) nie uległaby zmianie z uwagi na niespełnienie w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W tym stanie rzeczy i mając na uwadze wszystkie poczynione wyżej uwagi – a przede wszystkim to, że w aktach znajduje się oświadczenie skarżącej, że zrezygnuje z pobierania emerytury dopiero po przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego, które w toku postepowania nie zostało odwołane lub zmienione; to że skarżąca reprezentowana była od samego początku postępowania przez pełnomocnika profesjonalnego oraz to że organ I instancji w istocie sprostał obowiązkowi wynikającemu z art. 9 i art. 79a k.p.a. - Sąd zważył, że w zaistniałych okolicznościach skarżącej zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na stwierdzoną w sprawie przesłankę negatywną w postaci pobierania świadczenia emerytalnego, pomimo świadomości strony, że jest to przesłanka uniemożliwiająca wydanie decyzji pozytywnej. Organy orzekające nie naruszyły przy tym przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który wymagałby eliminacji zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

Z tych powodów skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.