Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 943/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 2 ust. 1, 7 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
article: art. art. 4 pkt 17, 11 ust. 2, 32 ust. 2, 51 ust. 1, 55, 89
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2021 r. sprawy ze skargi Gminy C. na postanowienie Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze przekształcenia szkoły oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Edukacji i Nauki postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. ([...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1

w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej Kpa.) oraz art. 89 ust. 3 i 4 pkt 1 i ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 910), po rozpatrzeniu zażalenia Gminy [...] (dalej: Gmina, skarżąca)

na postanowienie [...] Kuratora Oświaty (Kurator) z [...] sierpnia 2020 r.

nr [...] negatywnie opiniujące zamiar przekształcenia Szkoły Podstawowej

im. [...] w [...] (Szkoła) z dniem [...] września 2021 r., utrzymał

w mocy ww. postanowienie Kuratora.

Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Rada Miejska w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] maja

2020 r. wyraziła zamiar przekształcenia, z dniem 1 września 2021 r., Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] z siedzibą przy ul. [...] o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy l-VIII i oddział przedszkolny w Filię Szkoły Podstawowej

im. [...] w [...] o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-III i oddział przedszkolny (filia w [...]). W uchwale wskazano, że obwód przekształcanej Szkoły zostanie włączony do obwodu Szkoły Podstawowej [...] w [...] (szkoła

w [...]).

Pismem z [...] lipca 2020 r. (znak: [...]) Sekretarz Miasta i Gminy [...], działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...], wystąpił do Kuratora z wnioskiem o wydanie opinii w sprawie zamiaru wyrażonego

w ww. uchwale z dnia [...] maja 2020 r. We wniosku podano, że główną intencją, jaką Burmistrz kierował się podejmując decyzję o przedłożeniu Radzie Miejskiej projektu wspomnianej uchwały jest wizja stworzenia w Gminie szkół na miarę XXI wieku (szkół nowoczesnych, doposażonych, posiadających dobre warunki lokalowe,

a przede wszystkim zapewniających dzieciom równe warunki do rozwoju i nauki).

Z treści przedmiotowego wniosku wynika, że główną przesłanką planowanego przekształcenia jest niechęć większości rodziców zamieszkujących w obwodzie Szkoły do zapisywania dzieci do szkoły obwodowej (w roku szkolnym 2019/2020

do szkoły uczęszczało 48,9% uprawnionych uczniów). Nie bez znaczenia dla strony pozostają, w kontekście planowanych zmian, niekorzystne prognozy demograficzne dla obwodu Szkoły. Kolejną istotną przesłanką jest konieczność racjonalizacji wydatków Gminy ponoszonych na oświatę (udział środków własnych gminy

w wydatkach ponoszonych na oświatę w 2019 r. stanowił 50,51%). Jak podano, gdyby doszło do planowanego przekształcenia, dzięki połączeniu szkół

i wygospodarowaniu oszczędności możliwe byłoby na przykład utworzenie zewnętrznego kompleksu sportowego przy szkole w [...]. Wskazano

na korzyści płynące z zamierzonej reorganizacji dla uczniów klas IV-VIII Szkoły,

tj. możliwość korzystania z bazy lokalowo-dydaktycznej szkoły w [...]

i znajdującej się w niedalekim położeniu od [...] przyszkolnej pływalni "[...]" w [...] oraz z usług pielęgniarki i gabinetu stomatologicznego w budowanym obecnie w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły w [...] ośrodku zdrowia. Podniesiono również, że planowana reorganizacja pozwoli wyeliminować trudności

z pozyskiwaniem kadry pedagogicznej dla Szkoły i dość częstą rotację nauczycieli, dla których szkoła ta nie jest podstawowym miejscem zatrudnienia. Zadeklarowano, że uczniom klas IV-VIII Szkoły zostanie zapewniony bezpłatny transport do szkoły

w [...].

Kurator postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2020 r. stwierdził brak zasadności przekształcenia Szkoły. Argumentując swoje stanowisko podniósł, że wskazana przesłanka wizji stworzenia szkół na miarę XXI wieku w żaden sposób nie została poparta dowodami. Na podstawie przeprowadzanych oględzin Szkoły

i szkoły w [...], Kurator stwierdził, że nie ma istotnych różnic w wyposażeniu i warunkach kształcenia obu szkół, a ustalony stan faktyczny nie daje podstaw

do stwierdzenia zasadności przekształcenia. Podstaw takich, zdaniem Kuratora, nie dają również deklaracje dotyczące objęcia uczniów opieką medyczną powstającego w pobliżu szkoły w [...] ośrodka zdrowia. Kurator wskazał, że w obrocie prawnym już funkcjonują przepisy ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami (Dz.U. z 2019 r. poz. 1078) stanowiące o obowiązku organu prowadzącego zapewnienia warunków organizacyjnych opieki zdrowotnej nad uczniami, zatem deklaracje Gminy w przedmiotowym zakresie trudno uznać za coś więcej niż realizację takiego obowiązku. Istotnym dla Kuratora okazał się również fakt, że zamiar przekształcenia Szkoły spotkał się ze sprzeciwem społeczności szkolnej. Odnosząc się do czynnika ekonomicznego, Kurator podkreślił, że pokrywanie wydatków oświatowych częściowo z subwencji i dotacji, a częściowo

ze środków własnych gminy (jako zadania własnego gminy) jest jak najbardziej prawidłowe. Jednocześnie zwrócił uwagę, że już w 2019 r. Gmina poczyniła znaczące oszczędności w zakresie oświaty, kiedy to pomimo stosownego zobowiązania, odstąpiła od utworzenia drugiej samodzielnej szkoły podstawowej. Odnosząc się do kwestii demografii oraz zainteresowania uczniów uczęszczaniem

do szkoły obwodowej, Kurator podniósł, że nie przedstawiono żadnego dowodu świadczącego o niechęci rodziców do edukacji ich dzieci w Szkole i nie wykazano, że rodzice ci w znakomitej większości zapisali swoje dzieci do szkoły w [...]. Dodatkowo Kurator podniósł, że niewykazanie w prognozie demograficznej dla Szkoły uczniów w klasach I-III od roku szkolnego 2027/2028, sugeruje zamiar całkowitej likwidacji Szkoły.

Gmina złożyła zażalenie na ww. postanowienie Kuratora, wnosząc o jego uchylenie w całości i wydanie pozytywnej opinii w przedmiocie likwidacji Szkoły, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Postanowieniu Kuratora zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 89 ust. 5 ustawy - Prawo oświatowe poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

- art. 51 ustawy - Prawo oświatowe poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na ogólnikowym i lakonicznym przyjęciu, iż połączenie szkół negatywne wpłynie na realizację procesu dydaktycznego i pedagogicznego;

- art. 10 oraz art. 11 ustawy - Prawo oświatowe w związku z przepisem art. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 17 ze zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że ekonomiczne przesłanki nie powinny być brane pod uwagę, co nie leży

w kompetencji Kuratora, gdyż zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, zapewnienie środków finansowych oraz organizację pracy placówki należy

do zadania gminy, nie zaś do Kuratora;

- art. 51 ustawy - Prawo oświatowe poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu negatywnej reakcji części rodziców w sytuacji, w której przepisy prawa nie wskazują możliwości wydawania opinii na tejże podstawie, a także nie mają związku z zadaniami kuratora oświaty.

Ponadto zarzuciła brak zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie oraz ustosunkowania się do tego materiału.

W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia Minister zauważył, że zaproponowane przekształcenie Szkoły jest niezgodne z przepisami prawa. Stwierdził, że zamierzone przekształcenie samodzielnej szkoły w szkołę filialną podporządkowaną organizacyjnie szkole w [...], zgodnie z art. 89 ustawy - Prawo oświatowe, należy przeprowadzić poprzez likwidację Szkoły Podstawowej

w [...] oraz przekształcenie Szkoły Podstawowej w [...] poprzez utworzenie podporządkowanej jej organizacyjnie szkoły filialnej w [...] o strukturze klas I-III i oddział przedszkolny.

Minister zwrócił uwagę, że w uchwale nr [...] Rada Miejska

w [...] jako termin zamiaru przekształcenia Szkoły podała dzień 1 września 2021 r. Wskazany termin jest innym niż ten wynikający z przepisu art. 89 ust. 1

w związku z art. 89 ust. 9 ustawy - Prawo oświatowe. Zgodnie z przywołanymi przepisami, szkoła może być przekształcona z końcem roku szkolnego. Jak stanowi art. 94 ww. ustawy, rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach oświatowych rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Tak określone terminy, w tym termin przekształcenia szkoły, są obligatoryjne, ponieważ określone zostały przepisem prawa powszechnie obowiązującego. Zatem ani organ prowadzący, ani organ sprawujący nadzór pedagogiczny, nie może wyznaczyć innej daty przekształcenia szkoły. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 861/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 205/13). Oznacza to, że ww. uchwała narusza prawo poprzez określenie innego niż obowiązujący ustawowy termin przekształcenia wymienionej szkoły.

Jak stwierdził Minister, pomimo faktu, że ze względów formalnych uzasadniona jest negatywna opinia zaplanowanego przez Gminę przekształcenia, poddać należy ocenie także inne, merytoryczne aspekty proponowanego przez gminę rozwiązania, którego intencją jest likwidacja Szkoły i przekształcenie szkoły

w [...].

Odnosząc się do kwestii oceny obecnych warunków nauki, wychowania

i opieki uczniów Szkoły oraz warunków nauki tych uczniów po planowanych zmianach, Minister, na podstawie protokołu oględzin budynku Szkoły przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2020 r. stwierdził między innymi, że Szkoła usytuowana jest w centrum wsi, w dwukondygnacyjnym zespole budynków

w zabudowie zwartej - starym, przedwojennym oraz nowym, oddanym do użytku

w 1999 r. oraz sali gimnastycznej. W roku szkolnym 2019/2020 w opisanym obiekcie funkcjonował punkt przedszkolny oraz szkoła podstawowa z oddziałem przedszkolnym. Z załącznika nr 1 do protokołu oględzin z dnia [...] sierpnia 2020 r. wynika, że Szkoła dysponuje 10 salami dydaktycznymi i salą gimnastyczną, z czego jedną z sal przeznaczono na potrzeby punktu przedszkolnego, pozostałe dziewięć użytkuje szkoła podstawowa z oddziałem przedszkolnym (3 sale edukacji wczesnoszkolnej, 4 sale klas IV-VIII, pracownia chemiczno-fizyczna - cyt.:

"w przygotowaniu", pracownia komputerowa). Ponadto Szkoła dysponuje biblioteką, izbą pamięci, gabinetem pedagoga, świetlicą, kuchnią (obiady są dowożone ze Szkoły Podstawowej w [...] i wydawane w odpowiednio przygotowanej

i wyposażonej sali dydaktycznej), szatnią z szafkami dla uczniów, toaletami, pomieszczeniami administracyjnymi i gospodarczymi. Na piętrze budynku szkoły mieści się biblioteka publiczna. Z protokołu kontroli nr [...] z okresowej rocznej kontroli stanu technicznego, przydatności do użytkowania obiektu budowalnego (mała architektura - plac zabaw) z sierpnia 2020 r., o której mowa

w art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U.

z 2020 r. poz. 1333), wynika, że poszczególne elementy konstrukcyjne nie wykazują uszkodzeń istotnych dla stanu konstrukcji oraz bezpieczeństwa całości elementu; stan techniczny elementów konstrukcyjnych nie zagraża bezpieczeństwu użytkowania obiektu; estetyka otoczenia w granicach nie budzi zastrzeżeń; sprawność techniczną oraz wartość użytkową i estetykę oraz otoczenie oceniono jako zadawalającą, urządzenia zabawowe znajdują się w stanie technicznym gwarantującym ich dalsze bezpieczne użytkowanie.

Z kolei z protokołu oględzin szkoły w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. wynika, że szkoła usytuowana jest w centrum wsi i mieści się w dwukondygnacyjnym zespole budynków w zabudowie zwartej - budynek główny, łącznik administracyjny oraz sala gimnastyczna (oddane do użytku wiatach 2000-2002). W roku szkolnym 2019/2020 w opisanym obiekcie funkcjonował punkt przedszkolny, szkoła podstawowa i oddziały przedszkolne. Z załącznika nr 3.1 do ww. protokołu oględzin wynika, że na potrzeby punktu przedszkolnego, 2 oddziałów przedszkolnych i 9 oddziałów szkoły podstawowej przeznaczono 11 sal dydaktycznych (sala punktu przedszkolnego, 2 sale oddziałów przedszkolnych, 3 sale edukacji wczesnoszkolnej, 5 sal dydaktycznych dla klas IV-VIII, w tym pracownie: językowa i komputerowa z 16 stanowiskami komputerowymi dla uczniów) oraz salę gimnastyczną z magazynkiem sportowym, pomieszczeniem dla nauczyciela, szatnią, toaletami, w tym dla osób niepełnosprawnych. Ponadto szkoła dysponuje biblioteką, świetlicą pełniącą również funkcję stołówki (obiady są dowożone ze Szkoły Podstawowej w [...]

w formie cateringu), gabinetem pedagoga, psychologa, gabinetem logopedy, szafkami ubraniowymi dla uczniów (w holu na parterze), toaletami, pomieszczeniami administracyjnymi i gospodarczymi. Schody zabezpieczone są poręczami

z ograniczeniami, które uniemożliwiają zsuwanie się po nich. Szkoła posiada monitoring wizyjny. Jak wynika z protokołu kontroli nr [...] z okresowej rocznej i pięcioletniej kontroli stanu technicznego obiektu z dnia [...] marca 2019 r.,

o których mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, stan techniczny oraz stopień zużycia elementów budynku sali gimnastycznej określa się jako dobry. Z protokołu kontroli nr [...]

z okresowej rocznej i pięcioletniej kontroli stanu technicznego obiektu z dnia [...] marca 2019 r., o których mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wynika, że stan techniczny oraz stopień zużycia elementów budynku zajęć dydaktycznych określa się jako zadawalający. W protokole kontroli

nr [...] z okresowej rocznej kontroli stanu technicznego obiektu z dnia [...] kwietnia 2020 r., o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, odnotowano, że stan techniczny oraz stopień zużycia elementów budynku zajęć dydaktycznych określa się jako zadawalający, oraz, źe budynek pomimo, że nie znajduje się

w należytym stanie technicznym, nie zagraża życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, jednak wymaga wykonania niezbędnego remontu. Ponadto,

z dokumentacji sprawy wynika, że meble szkolne, sprzęt oraz pomoce dydaktyczne posiadają odpowiednie certyfikaty bezpieczeństwa. Przestrzeń we wszystkich salach dydaktycznych zorganizowana jest w sposób zapewniający bezpieczeństwo

i umożliwia osiąganie celów dydaktyczno-wychowawczych. Sale lekcyjne są wyposażone w różnorodne pomoce dydaktyczne niezbędne do realizacji podstawy programowej. Na wyposażaniu szkoły znajdują się również: 4 tablice interaktywne, laptopy, drukarki, rzutniki, sprzęt multimedialny. Szkoła jest czysta, zadbana

i przyjazna.

Dalej Minister wskazał, że jak wynika z protokołu oględzin, teren wokół szkoły jest ogrodzony i uporządkowany. Działkę szkolną porastają drzewa i krzewy ozdobne. Dziedziniec szkolny jest utwardzony, podobnie jak ciąg komunikacyjny pieszy. Szkoła posiada podjazd dla osób niepełnosprawnych. Całość działki wykorzystywana jest jako teren rekreacyjny: zielona klasa, ptasia stołówka

(na dziedzińcu wewnętrznym). Jak wynika z protokołu kontroli nr [...]

z okresowej rocznej kontroli stanu technicznego placu zabaw z dnia [...] kwietnia

2020 r., o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy Prawo budowlane, stan techniczny oraz stopień zużycia placu zabaw oraz zlokalizowanych w jego obrębie urządzeń i innych obiektów małej architektury określa się jako zadawalający, odnotowano przy tym, że pomimo, że plac zabaw nie znajduje się w należytym stanie technicznym, nie zagraża życiu lub zdrowiu użytkowników, jednakże wymaga wykonania niezbędnego remontu. W protokole oględzin z dnia [...] sierpnia 2020 r. odnotowano, że plac zabaw jest oddzielony od szkoły placem budowy ośrodka zdrowia. Ponadto, że realizowana w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły inwestycja uniemożliwia wjazd samochodów służb ratunkowych i porządkowych, a od dnia 1 września 2020 r. uniemożliwi korzystanie z boisk do piłki nożnej i siatkowej, które stały się placem budowy ośrodka zdrowia. Z ww. protokołu wynika również, że nie wszyscy uczniowie będą mogli jednocześnie korzystać w sposób niezagrażający ich bezpieczeństwu z terenu wokół szkoły z uwagi na prowadzone prace budowlane. Jak wyjaśnił Minister, Gmina podała, że wskazana inwestycja jest na końcowym etapie

i deklaruje, że na dzień zaplanowanego przekształcenia, tj. 1 września 2021 r. zostanie ukończona, a teren wokół szkoły w [...] zostanie przywrócony

do stanu umożliwiającego korzystanie z placu zabaw i boisk szkolnych. Gmina podniosła, że mając na uwadze fakt realizowanej inwestycji, organ prowadzący celowo zaplanował przekształcenie Szkoły w kolejnym roku szkolnym, by jak najlepiej się do niego przygotować i nie narażać się na potencjalny zarzut pogorszenia warunków nauki. Choć Minister nie zakwestionował przywołanego zobowiązania Gminy do przywrócenia do stanu bezpiecznego użytkowania terenu wokół szkoły,

w tym placu zabaw i boisk szkolnych, przed terminem planowanego przeniesienia uczniów klas IV-VIII do szkoły w [...], tj. 1 września 2021 r., to jednak

w kontekście ewentualnych czynności, które organ prowadzący będzie podejmował w przyszłości wobec szkoły w [...], podkreśli, że obowiązkiem organu prowadzącego jest zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe).

Minister podzielił stanowisko Kuratora, że nie ma istotnych różnic

w wyposażeniu i warunkach kształcenia obu szkół, a ustalony stan faktyczny nie daje podstaw do stwierdzenia zasadności przekształcenia. W ocenie Ministra, obie szkoły, zarówno przeznaczona do przekształcenia Szkoła, jak i wskazana jako miejsce kontynuacji nauki szkoła w [...], dysponują warunkami lokalowymi dostosowanymi do potrzeb danej szkoły.

Minister zauważył, że planowana reorganizacja nie powinna odbywać się kosztem uczniów Szkoły. Zdaniem Ministra, niezasadne jest przyznanie pierwszeństwa dla dostępu do zewnętrznej bazy sportowej jednej szkoły (szkoła

w [...]) przed pogorszeniem warunków nauki uczniów drugiej szkoły, którym niewątpliwie jest pozbawienie uczniów Szkoły możliwości nauki w znajdującej się

w pobliżu ich miejsca zamieszkania szkole, która zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki nauki oraz możliwość realizacji podstawy programowej ośmioklasowej szkoły podstawowej.

Jak wyjaśnił Minister, Gmina podnosi, że planowana reorganizacja umożliwi uczniom klas IV-VIII Szkoły korzystanie z usług pielęgniarki i gabinetu dentystycznego w budowanym obecnie w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły

w [...] ośrodku zdrowia. Odnosząc się do przedmiotowej kwestii Minister podzielił stanowisko Kuratora wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że w obrocie prawnym już funkcjonuje ustawa z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1078) stanowiąca o obowiązku organu prowadzącego zapewnienia warunków organizacyjnych do prawidłowej realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz opieki stomatologicznej nad uczniami, zatem deklaracje Gminy w przedmiotowym zakresie trudno uznać za coś więcej niż realizację takiego obowiązku.

W związku z powyższym Minister uznał, że opisane warunki lokalowo- dydaktyczne nie stanowią przesłanki uzasadniającej planowaną reorganizację, również w zestawieniu z okolicznościami i ustaleniami przedstawionymi poniżej. Zdaniem Ministra, przy podejmowaniu decyzji o przekształceniu szkoły istotne znaczenia mają takie aspekty, jak bliskość szkoły od domu rodzinnego oraz możliwość indywidualizacji nauczania, wychowania i opieki.

Minister stwierdził, że zagwarantowanie dowozu do szkoły oraz bezpieczeństwa w czasie jego trwania jest bardzo ważne, podobnie jak czas dowozu i czas przebywania poza domem w oczekiwaniu na transport ze szkoły do domu, zwłaszcza w czasie obecnie trwającej pandemii. Uznał, że Kurator choć zbadał kwestię organizacji dowożenia uczniów, a swoje ustalenia zawarł w protokołach oględzin, to nie odniósł się do tego aspektu w zaskarżonym postanowieniu. Jak wskazał Minister, z treści wniosku z [...] lipca 2020 r. wynika, że Gmina zadeklarowała wywiązanie się z obowiązku określonego w art. 39 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe, tj. zapewnienia uczniom klas IV-VIII Szkoły transportu do szkoły w [...].

Z dokumentacji sprawy wynika ponadto, że do szkoły w [...] dzieci dowożone są autobusem liniowym PKS. Pracownik szkoły (opiekun uczniów dojeżdżających) od godz. 07:00 przyprowadza uczniów do szkoły z przystanków, które umiejscowione są w trzech różnych, oddalonych od siebie lokalizacjach. Po zakończonych zajęciach uczniowie przebywają w świetlicy do czasu odjazdu autobusów, najdłużej do godz. 15:00. Opiekun, zgodnie z rozkładem jazdy autobusów, odprowadza uczniów na przystanek i oczekuje do czasu bezpiecznego odjazdu uczniów odjeżdżających. Do obwodu Szkoły należą sołectwa: [...],[...],[...]. Z dokumentacji sprawy wynika, że w roku szkolnym 2019/2020

z bezpłatnego dowozu do Szkoły korzystało 30 uczniów z [...],[...]

i [...] (przyjazd autobusem liniowym PKS na przystanek przy szkole o godz. 07:20, powrót o godz. 14:45). Gmina ponosi, że po planowanych zmianach, czas dojazdu wydłuży się w stosunku do uczniów zamieszkujących

w [...], a jednocześnie skróci w stosunku do uczniów zamieszkujących

w [...]. Dla uczniów ze [...] czas dojazdu będzie wynosił nie więcej niż 15 minut. Z analizy dokonanej przy użyciu mapy Google (https://www.google.com/maps) wynika, że odległość drogowa pomiędzy Szkołą

a szkołą w [...] (trasa przez [...]) wynosi 10,4 km.

Minister podniósł, że przeniesienie uczniów klas IV-VIII ze Szkoły do szkoły

w [...], wbrew twierdzeniom Gminy, spowoduje wydłużenie drogi do szkoły dla wszystkich uczniów tych klas. Dla dzieci z [...] i [...] przeniesienie spowoduje znaczne wydłużenie drogi - nawet o ok. 10 km. Zmiana ta będzie szczególnie niekorzystna dla dzieci zamieszkujących w [...], które z uwagi na bliskość szkoły od miejsca zamieszkania dotychczas nie musiały korzystać z transportu organizowanego przez gminę. Zdaniem Ministra, pomimo deklaracji organu prowadzącego o zorganizowaniu dowozu uczniów klas IV-Vlll

ze Szkoły do szkoły w [...], droga tych dzieci do szkoły ulegnie wydłużeniu

i to nie tylko z powodu odległości dzielącej Szklary Dolne od [...], ale także

z powodu konieczności pokonywania przez uczniów drogi pomiędzy domem

a punktem, z którego będzie odjeżdżał autobus szkolny. Oznacza to, że wydłużeniu ulegnie również czas pobytu poza domem. Minister stanął na stanowisku, że wydłużenie drogi do szkoły, czasu dojazdu i powrotu ze szkoły oznacza pogorszenie warunków nauki w stosunku do obecnych. Jest to zmiana szczególnie niekorzystna

z uwagi na fakt, że niektórzy uczniowie przekształcanej szkoły dotychczas nie korzystali z dowozu, gdyż szkoła była blisko ich miejsca zamieszkania i bezpośrednio po zajęciach edukacyjnych dzieci wracały do domów, bez konieczności oczekiwania na środek transportu. Droga dziecka do szkoły obejmuje nie tylko czas dojazdu, ale także drogę dotarcia do wyznaczonego przystanku, oczekiwanie na autobus, który będzie zatrzymywał się w miejscach zbiórki. Ponadto sytuacja ta spowoduje, że koniecznym stanie się zapewnienie transportu wszystkim uczniom klas IV-VIII Szkoły oraz opieki świetlicowej, co nie jest korzystne ze względów epidemicznych. Wobec przytoczonych argumentów Minister stwierdził, że warunki nauki wszystkich uczniów klas IV-VIII przekształcanej Szkoły pogorszą się z uwagi na konieczność korzystania z transportu oraz wydłużenie drogi do szkoły i czasu pobytu poza domem. W ocenie Ministra, wszystkie działania organu prowadzącego powinny zmierzać ku poprawie warunków nauki i dostępności uczniów do szkoły, a planowane przekształcenie nie rekompensuje niebezpieczeństw epidemicznych i niedogodności związanych

z wydłużeniem drogi do szkoły i czasu pobytu poza domem. Zdaniem Ministra, powyższe okoliczności przemawiają za funkcjonowaniem Szkoły w dotychczasowej strukturze.

Odnosząc się do aspektu demograficznego wskazanego jako główna przesłanka przekształcenia Szkoły, Minister zauważył, że z danych z bazy Systemu Informacji Oświatowej wynika, że w roku szkolnym 2019/2020 do klas l-VIII przekształcanej szkoły uczęszczało 63 uczniów: klasa I - 8 uczniów, klasa II - 8 uczniów, klasa III - 5 uczniów, klasa IV - brak uczniów, klasa V - 8 uczniów, klasa VI - 12 uczniów, klasa VII - 15 uczniów, klasa VIII - 7 uczniów. Uzasadniając zamiar przekształcenia Szkoły, Gmina podała prognozowaną liczbę uczniów w Szkole

do roku szkolnego 2027/2028. Z danych tych wynika, że w roku szkolnym 2020/2021 do Szkoły uczęszczać miało 64 uczniów, natomiast w latach szkolnych 2021/2022 - 2024/2025 uczęszczać będzie: 2021/2022 - 55 uczniów, 2022/2023 - 44 uczniów, 2023/2024 - 33 uczniów, 2024/2025 - 44 uczniów. Przedstawione przez Gminę dane dotyczące lat 2025/2026 - 2027/2028 należy odrzucić, ponieważ są niemiarodajne (brak informacji dotyczących prognozowanej liczby uczniów w klasach od I do III). Na podstawie przedstawionych danych należy stwierdzić, jak podał Minister, że Gmina prognozuje w kolejnych 3 latach szkolnych znaczący spadek liczby uczniów w szkole w [...] (do 33 w roku szkolnym 2023/2024), lecz w roku szkolnym 2024/2025 przewiduje, że liczba ta wzrośnie do 44. Zwrócił uwagę na fakt, analizując dane demograficzne z uwzględnieniem danych z Głównego Urzędu Statystycznego, że liczba ludności zamieszkała na obszarze wiejskim Gminy [...] w wieku

7-14 lat, czyli w wieku charakterystycznym dla uczniów szkół podstawowych,

od 2013 r. utrzymuje się na zbliżonym poziomie (2013 r. - 426, 2014 r. - 429, 2015 r. - 424, 2016 r. - 405, 2017 r. - 417, 2018 r. - 414, 2019 r. - 420). Przy czym liczba urodzeń na obszarze wiejskim Gminy w tym okresie oscyluje wokół średniej 51 i nie wykazuje bardzo znaczących zmian (2013 r. - 45, 2014 r. - 53, 2015 r. - 41, 2016 r. - 53, 2017 r. - 56, 2018 r. - 49, 2019 r. - 60). Gmina podaje, że większość rodziców zamieszkujących w obwodzie Szkoły niechętnie zapisuje dzieci do szkoły obwodowej (w roku szkolnym 2019/2020 do szkoły uczęszczało 48,9% uprawnionych uczniów). Minister nie zakwestionował faktu, że dzieci z obwodu Szkoły realizują obowiązek szkolny w innych szkołach. Zauważył jednak, że rodzice mają prawo wyboru szkoły innej niż obwodowa i uczeń może uczęszczać do takiej szkoły, jeśli zostanie do niej przyjęty, natomiast gmina ma obowiązek zapewnienia możliwości realizacji obowiązku szkolnego wszystkim dzieciom zamieszkałym w obwodzie szkoły. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, sieć publicznych szkół powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem maksymalnych długości drogi dziecka

z domu do szkoły określonych w art. 39 ust. 2 ww. ustawy. W ocenie Ministra, sytuacja, w której część uczniów spełnia obowiązek szkolny w szkołach, w obwodach których nie zamieszkuje, nie stanowi przekonującej przesłanki zamiaru przekształcenia szkoły obwodowej. Minister stanął na stanowisku, że dzieciom zamieszkującym w obwodzie danej szkoły należy zapewnić miejsce w tej szkole.

Wobec podnoszonego przez Gminę aspektu ekonomicznego przemawiającego za przekształceniem Szkoły, Minister dostrzegł argumenty dotyczące kosztów ponoszonych na utrzymanie Szkoły. Wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 15 ustawy - Prawo oświatowe zakładanie i prowadzenie publicznych szkół podstawowych należy do zadań własnych gmin, a zatem zdaniem Ministra, argumenty natury ekonomicznej nie mogą stanowić zasadniczej przesłanki powzięcia zamiaru przekształcenia Szkoły. Zauważył, że głównym argumentem organizowania

i utrzymania sieci szkół podstawowych na danym terenie gminy powinna być przede wszystkim korzyść dla społeczności mieszkańców wyrażająca się m.in. poprzez poprawę warunków nauki dzieci tych mieszkańców, a nie tak jak

w tym przypadku obniżenie kosztów utrzymania tych szkół, poprzez obniżenie struktury organizacyjnej prowadzonej przez gminę małej, wiejskiej szkoły podstawowej. To, że koszty utrzymania jednego ucznia w różnych szkołach się różnią jest oczywiste. Uwarunkowane jest to przede wszystkim liczbą uczniów

w oddziałach danej szkoły i stałymi kosztami utrzymania danego budynku. Zdaniem Ministra, wyższe koszty wydatkowane na kształcenie jednego ucznia małej szkoły, przy uwzględnieniu innych aspektów omówionych wyżej nie stanowią podstawowej przesłanki do jej przekształcenia. Zauważył przy tym, że oszczędności planowane przez Gminę w związku z przekształceniem Szkoły mogą okazać się niewspółmiernie niskie w stosunku do pogorszenia warunków nauki uczniów tej Szkoły.

Minister zwrócił uwagę na fakt, że w części oświatowej subwencji ogólnej

dla jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 18 grudnia 2020 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2021 (Dz.U. z 2020 r. poz. 2384), zostały zaplanowane dodatkowe środki na pomoc dla gmin w utrzymaniu małych szkół wiejskich. Jak wynika z danych systemu informacji oświatowej wykorzystywanych do naliczenia subwencji dla Gminy [...] na rok 2021, na uczniów uczęszczających do szkoły w [...] naliczana jest dodatkowa kwota w części oświatowej subwencji ogólnej związana z liczbą uczniów w tej szkole. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdził, że z budżetu państwa do takich gmin jak [...] przekazywane są większe środki na funkcjonowanie małych szkół wiejskich. Reasumując, w ocenie Ministra, w kwestii ekonomii i wsparcia funkcjonowania małych szkół wiejskich, należy uznać, że zamiar przekształcenia Szkoły jest niezasadny.

Minister wyjaśnił, że Kurator nie pozostawał w bezczynności w przedmiotowej sprawie i wydał postanowienie z zachowaniem ustawowego terminu.

Odnosząc się do sformułowanych przez Gminę zarzutów naruszenia przez Kuratora przepisów prawa materialnego, Minister podkreślił, że kompetencje kuratora oświaty do wyrażania wiążącego stanowiska w przedmiocie likwidacji (przekształcenia) szkoły publicznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego wynikają z jego ustrojowej roli, jako organu odpowiedzialnego

za realizację polityki oświatowej państwa na obszarze danego województwa (art. 51 ust. 1 pkt. 5 ustawy - Prawo oświatowe) oraz jako organu nadzoru pedagogicznego, który w szczególności obejmuje swymi działaniami kwestię zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (art. 55

w związku z art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy - Prawo oświatowe). Przy wydawaniu tej opinii kurator oświaty zobligowany jest więc do uwzględnienia nie tylko okoliczności wskazanych w art. 89 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, jak termin likwidacji (przekształcenia) szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły, czy też - stosownie do art. 39 ust. 3 ww. ustawy - zapewnienie dzieciom określonego transportu do szkoły, ale również te wszystkie aspekty związane z likwidacją (przekształceniem) szkoły, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego. Wydając przedmiotową opinię kurator oświaty musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki, zaś ocena zwłaszcza w zakresie obejmującym aspekty związane z nadzorem pedagogicznym, nie sprowadza się tylko do wskazania konkretnych działań, o których mowa w art. 89 ust. 1 czy art. 39 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe, ale właśnie do oceny skutków likwidacji (przekształcenia) szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. W tym też przejawia się uznaniowość przedmiotowej opinii.

W związku z tym, jeżeli nawet Gmina spełniałaby wszystkie wymogi określone w art. 89 i 39 ustawy Prawo oświatowe, to nie nakłada to na kuratora oświaty (czy Ministra), obowiązku wydania pozytywnej opinii, co do zamiaru likwidacji (przekształcenia) szkoły, bowiem kurator oświaty opiniuje przede wszystkim sam zamiar likwidacji (przekształcenia) szkoły i wszystkie jego aspekty, a nie tylko wymogi formalne wynikające wprost z ustawy. Zdaniem Ministra, Kurator działając w ramach przysługującej mu swobodnej oceny dowodów miał uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że przekształcenie Szkoły nie jest zasadne z punktu widzenia dostępności do edukacji, zagwarantowania odpowiedniej jakości kształcenia oraz realizacji potrzeb społeczności lokalnej. W ocenie Ministra, opinia Kuratora nie narusza przepisów prawa w ww. zakresie i mieści się w granicach administracyjnego uznania, zaś zarzuty Gminy w tej kwestii są niezasadne.

Odnosząc się do podniesionej przez Kuratora w zaskarżanym postanowieniu kwestii sprzeciwu społeczności lokalnej, w tym rodziców uczniów Szkoły wobec planów Gminy, Minister wskazał, że z ustawy - Prawo oświatowe nie wynika obowiązek konsultowania z rodzicami zamiaru przekształcenia szkoły, do której uczęszczają ich dzieci (również konsultacji ze społecznością lokalną) i że gmina ma jedynie obowiązek powiadomienia rodziców tych dzieci o swoich planach.

Po rozważeniu powyższych okoliczności Minister podtrzymał stanowisko Kuratora wyrażone w postanowieniu z [...] sierpnia 2020 r. i stwierdził, że zażalenie Gminy nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Gmina.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 89 ust. 1 i art. 39 ustawy - Prawo oświatowe poprzez ich niezastosowanie

w sytuacji, gdy przy wydawaniu postanowień odpowiednio Kurator i Minister związani są przesłankami wynikającymi z ww. przepisów i dopiero brak ich spełnienia umożliwia odpowiednio Kuratorowi i Ministrowi wydanie negatywnej opinii;

- art. 51 ust. 1 w związku z art. 89 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe poprzez przekroczenie uprawnień organu, co do kryteriów oceny wniosku organu prowadzącego w sprawie likwidacji/przekształcenia placówki oraz poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego polegającego na wydaniu rozstrzygnięcia w sposób dowolny, wbrew merytorycznym argumentom przedstawionym organowi w toku sprawy a także polegające na ogólnikowym

i lakonicznym przyjęciu, iż połączenie szkół (w wyniku przekształcenia Szkoły w filię) negatywnie wpłynie na realizację procesu dydaktycznego i pedagogicznego;

- art. 2, art. 16 ust. 2, art. 165 ust. 2 i art. 166 Konstytucji RP poprzez arbitralne, nieoparte na przepisach prawa materialnego, rozstrzygnięcie wniosku;

- art. 10 oraz art. 11 ustawy - Prawo oświatowe w związku z przepisem art. 3 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, poprzez arbitralne ingerowanie w proces dostosowywania sieci szkół do optymalnego kształtu dedykowanego ekonomicznymi możliwościami Gminy, co uniemożliwia prowadzenie racjonalnej polityki oświatowej a także optymalnej polityki finansowej Gminy, pozwalającej na realizację wszystkich zadań własnych Gminy

a nie tych związanych wyłącznie z oświatą; zdaniem skarżącej zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, zapewnienie środków finansowych oraz organizacja pracy placówek należy do zadań gminy, nie zaś do Kuratora;

- art. 51 oraz art. 89 ustawy - Prawo oświatowe poprzez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu negatywnej reakcji części rodziców w sytuacji, w której przepisy prawa nie wskazują możliwości wydawania opinii na tejże podstawie, a także nie mają związku z zadaniami kuratora oświaty;

2) naruszenie następujących przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 80 Kpa. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, skutkującej wydaniem negatywnej opinii,

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 Kpa. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia i błędne ustalenie stanu faktycznego.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Kuratora.

W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentacją zawartą na rzecz postawionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż przedmiotem skargi było postanowienie Ministra wydane w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w ww. przepisie.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne

w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować

z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej

(np. postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia również, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Ostatni z ww. przepisów nie miał jednak zastosowania w sprawie, gdyż organ administracyjny wydał w sprawie postanowienie, które zaskarżyła Skarżąca Gmina, a nie interpretację indywidualną, o której mowa w art. 57a P.p.s.a.

W sprawie niniejszej w pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia podstaw prawnych i zakresu ingerencji organu administracji rządowej – kuratora oświaty w decyzje organu stanowiącego gminy prowadzącego szkołę oraz zespół wychowania przedszkolnego, dotyczące likwidacji szkoły oraz związanego z nią zespołu wychowania przedszkolnego.

W związku z tym wskazać należy, że zasadniczym elementem wyznaczającym pozycję ustrojową jednostek samorządu terytorialnego jest ich samodzielność, podlegająca ochronie sądowej (art. 163 i 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz.U. z 2019 r., poz. 506), dalej: "u.s.g.". Gwarancją tej samodzielności jest również ograniczenie zakresu nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego do kryterium legalności (art. 171 Konstytucji RP i art. 85 u.s.g.).

Gmina wykonuje więc zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 u.s.g.). Do zadań własnych gminy należą m.in. sprawy edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g.). Potwierdza to art. 11 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym zapewnienie kształcenia, wychowania

i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, jest zadaniem oświatowym gmin - w szkołach, przedszkolach oraz w innych formach wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 32 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe.

Przepis art. 51 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe stanowi, że kurator oświaty,

w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności:

1) sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa. Przedmiotem nadzoru kuratora jest głównie działalność szkół

i placówek (art. 55 ustawy Prawo oświatowe), zaś jedynie w ograniczonym zakresie środki nadzoru mogą być kierowane do organu prowadzącego szkołę (art. 56 ust. 1

i ust. 6 ustawy Prawo oświatowe). Prawo oświatowe określa również granice tego nadzoru. W zakresie działalności dydaktyczno-wychowawczej i opiekuńczej organ sprawujący nadzór pedagogiczny, może ingerować w działalność szkoły lub placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie (art. 58 ustawy Prawo oświatowe).

Należy przyjąć, że formą nadzoru pedagogicznego kuratora oświaty nad działalnością szkoły (związanego z nią zespołu wychowania przedszkolnego) jest również wymaganie uzyskania pozytywnej opinii tego organu w sprawie likwidacji placówki, warunkującej dopuszczalność podjęcia decyzji o likwidacji (art. 89 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe).

Zdaniem Sądu, kompetencje nadzorcze kuratora oświaty - podmiotu działającego w ramach jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie (art. 4 pkt 17 ustawy Prawo oświatowe), działającego w imieniu wojewody (art. 51 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe) podlegają, poza ustawą Prawo oświatowe, regułom nadzoru sprawowanego nad działalnością jednostek samorządowych określonym w Konstytucji RP i - w odniesieniu do gmin - w ustawie o samorządzie gminnym. Pozytywna opinia kuratora oświaty działającego w imieniu wojewody w rzeczywistości decyduje o "ważności" uchwały rady gminy

o likwidacji szkoły (związanego z nią zespołu wychowania przedszkolnego). Z tych względów należy ją kwalifikować jako środek nadzoru nad działalnością gminy przewidziany w art. 89 ust. 1 u.s.g.

Opinia przewidziana w art. 89 ustawy Prawo oświatowe jest więc opinią

w ramach nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad działalnością gminy, którego podstawowe ramy określa ww. art. 171 Konstytucji RP. Nie ma żadnych prawnych przesłanek do dopatrywania się w ustawie Prawo oświatowe wyjątków od konstytucyjnego kryterium nadzoru i podstaw do wkraczania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny w działalność jednostek samorządowych prowadzących szkoły w ramach swoich zadań własnych, głębiej, niż pozwala na to Konstytucja i samorządowe ustawy ustrojowe. W szczególności usprawiedliwieniem takiej ingerencji nie mogą być wyłącznie przepisy typu zadaniowego,

w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo oświatowe mówiący o realizowaniu przez kuratora polityki oświatowej państwa. Prowadzi to, zdaniem Sądu do wniosku, że organ nadzoru pedagogicznego może odmówić organowi samorządowemu prowadzącemu szkołę (zespół wychowania przedszkolnego) wydania pozytywnej opinii w sprawie likwidacji tej placówki tylko wtedy, gdyby decyzja o likwidacji była sprzeczna z konkretnymi przepisami ustawy. Nie uzasadniają zatem takiej odmowy względy polityki państwa, w szczególności definiowanej przez organ nadzoru.

Podstawę prawną postanowienia Kuratora z dnia [...] marca 2020 r. stanowił przepis art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym szkoła publiczna,

z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić

o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty (ust. 3).

Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie wypełniła wymagania określonego w art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe.

W dniu [...] maja 2020 r. Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę

nr [...] w sprawie zamiaru przekształcenia z dniem 1 września 2021 r. Szkoły Podstawowej im. [...] w [...]. W treści uchwały wskazano, że zamierza się przekształcić Szkołę Podstawową im. [...]

w [...] o stopniu organizacyjnym klas I-VIII z oddziałem przedszkolnym w Filię Szkoły Podstawowej im. Władysława St. Reymonta

w [...] o strukturze organizacyjnej obejmującej klasy I-III z oddziałem przedszkolnym. Ponadto wskazano, że obwód przekształcanej szkoły zostanie włączony do obwodu Szkoły Podstawowej im. [...]

w [...], upoważniając jednocześnie Burmistrza Miasta i Gminy [...]

do dokonania wszystkich czynności wymaganych przepisami prawa w celu przedmiotowego przekształcenia, powierzając mu jej wykonanie. Zamiar przekształcenia szkoły uzasadniono bardzo małą liczbą uczniów oraz drastycznym spadkiem ich liczby i brakiem perspektyw na poprawę tej sytuacji, wysokimi kosztami utrzymania szkoły (najmniej licznej spośród wszystkich szkół, dla których organem prowadzącym jest Gmina [...]).

Rada Miejska w [...] w podjętej uchwale nr [...] jako dzień przekształcenia Szkoły wskazała 1 września 2021 r. co jak słusznie zauważył Minister wskazany termin jest innym niż ten wynikający z przepisu art. 89 ust. 1

w związku z art. 89 ust. 9 ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z przywołanymi przepisami, szkoła może być przekształcona z końcem roku szkolnego, albowiem

art. 94 ustawy stanowi, że rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach oświatowych rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Reasumując przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej

w [...], będąca przedmiotem niniejszego postępowania, narusza prawo poprzez określenie innego niż obowiązujący ustawowy termin przekształcenia wymienionej szkoły. Podkreślenia wymaga, że zwracając się do kuratora o wyrażenie opinii przedmiocie przekształcenia z dniem 1 września 2021 r. Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] o stopniu organizacyjnym klas I-VIII z oddziałem przedszkolnym w Filię Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] o strukturze organizacyjnej klas I-III z oddziałem przedszkolnym, Gmina [...] przedłożyła przedmiotową uchwałę, z której jasno wynikało, że przekształcenie ma nastąpić z dniem 1 września 2021 r., a więc innym niż przewidzianym w art. 89 ust.1 ustawy Prawo oświatowe.

Wobec powyższego należy przyjąć, że Gmina [...] nie wypełniła obowiązku nałożonego na nią przez art. 89 ust.1 ustawy Prawo oświatowe

w zakresie terminu przekształcenia Szkoły i dlatego Minister Edukacji i Nauki był uprawniony do utrzymania w mocy negatywnej opinii Kuratora w przedmiocie zamiaru przekształcenia Szkoły.

Na zakończenie Sąd wskazuje, że jakiekolwiek próby nowelizacji przedmiotowej uchwały po wydaniu przez organy obu instancji negatywnej opinii

o zamiarze przekształcenia Szkoły w zakresie terminu tego przekształcenia nie mają wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż Sąd ocenia zaskarżone postanowienie Ministra Edukacji i Nauki na datę jego wydania.

Z uwagi na powyższe ocena pozostałych zarzutów skargi jest co najmniej przedwczesna.

Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

20