Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 844/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: par. 45 pkt 8
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu P. S. prowadzącemu Kancelarię Radcowską [...] w Ł., przy ul. [...] kwotę 4.428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu B. B. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić radcy prawnemu P. S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 14 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., Nr L 030, str. 16-99), art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. UE z dnia 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 15), art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 30 kwietnia 2004 r., Nr L 141, str. 18-58, ze zm.) w związku z art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 74 ze zm.), art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1 122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65), art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE z 28 stycznia 201 1 r., Nr L 25, str. 8), z dnia 12 października 2012 r. zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. (UE) z 13 października 2012 r., Nr L 280 str. 2), art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. UE z 1995 r. Nr L 312, str. 1 ze zm.) art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 55, art. 56 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) art. 29 Ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 maja 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 ze zm.) art. 28 ust. 1 - 3 Ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. póz. 173), § 2 ust. 1, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 pkt 1, § 6 ust. 1, § 39 ust. 1, ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1312) w związku z § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 324), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] o ustaleniu B. B. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 192 111,72 zł otrzymaną na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej:

nr [...] z dnia [...] w wysokości 37 839,94 zł,

nr [...] z dnia [...] w wysokości 47 809,77 zł,

nr [...] z dnia [...] w wysokości 53 798,45 zł,

nr [...] z dnia [...] w wysokości 52 663,56 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 29 maja 2008 roku strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008, po rozpoznaniu którego w dniu 31 grudnia 2008 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2008 w wysokości 49 211,39 zł, w tym pakiet ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1 – ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wysokości 1556,10 do powierzchni 3,42 ha i zrównoważony sposób gospodarowania w wariancie 1.1 – zrównoważony sposób gospodarowania w wysokości 47655,29 zł do powierzchni 237,58 ha. Decyzja została doręczona w dniu 2 stycznia 2009 roku. Kwota wsparcia wynikająca z wyżej wymienionej decyzji została przekazana na wskazany przez stronę rachunek bankowy w dniu 16 lutego 2009 roku.

W dniu 14 maja 2009 roku strona złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. W dniu 20 stycznia 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...] w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2009 w wysokości 56 865,44 zł. Decyzja została doręczona w dniu 25 stycznia 2010 roku. Kwota wsparcia wynikająca z wyżej wymienionej decyzji została przekazana na wskazany przez stronę rachunek bankowy w dniu 8 lutego 2010 roku.

W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie przyjęcia przelewu do realizacji z dnia 5 stycznia 2010 roku potwierdzające dokonany przez B. B. zwrot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2008 w kwocie 145,00 zł.

W dniu 17 maja 2010 roku strona złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Po rozpoznaniu wniosku strony w dniu 5 stycznia 2011 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 w wysokości 55 967,75 zł. Decyzja została doręczona w dniu 11 stycznia 2011 roku. Kwota wsparcia wynikająca z wyżej wymienionej decyzji została przekazana na wskazany przez stronę rachunek bankowy w dniu 31 stycznia 2011 roku.

W związku ze zmniejszeniem użytków rolnych na części działek ewidencyjnych nr[...] , [...], [...], [...], [...],[...] i[...], na których rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w dniu 7 września 2011 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR z upoważnienia Prezesa ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, które zakończył wydając w dniu [...] decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 16273,26 zł, w tym uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] w wysokości 9 340,91 zł, oraz na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] w wysokości 6 932,35 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 14 października 2011 roku.

W dniu 16 maja 2011 roku strona złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, po rozpoznaniu którego w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję nr [...], w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w wysokości 54 820,13 zł. Decyzja została doręczona w dniu 6 czerwca 2012 roku. Kwota wsparcia wynikająca z wyżej wymienionej decyzji została przekazana na wskazany przez stronę rachunek bankowy w dniu 21 czerwca 2012 roku.

W dniu 15 maja 2012 roku strona złożyła kolejny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w treści którego ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za realizację pakietu: zrównoważony sposób gospodarowania w ramach wariantu: 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania, na działkach rolnych o łącznej powierzchni 6,57 ha. Do wniosku strona dołączyła:

umowę zarządu nieruchomościami rolnymi z dnia[...] , zawartą między nim a K. W.,

pismo K. W. z dnia 12 października 2011 roku dotyczące wypowiedzenia ww. umowy,

pismo A we W. z dnia 21 listopada 2011 roku informujące, że wobec braku zgody A na poddzierżawienie nieruchomości położonych w N. oraz wobec wypowiedzenia przez K. W z dniem 26 września 2011 r. "Umowy zarządu nieruchomościami rolnymi" z dnia [...] B. B. użytkuje ww. nieruchomości bez tytułu prawnego,

wydruk z poczty elektronicznej z dnia 29 listopada 2011 roku,

protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 12 stycznia 2012 roku dotyczący działek ewidencyjnych nr[...], [...], [...],[...] i[...],

protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 12 stycznia 2012 roku dotyczący działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...],

oświadczenie z dnia 14 maja 2012 roku zawierające informację o wystąpieniu okoliczności nadzwyczajnej.

Pismem z dnia 31 października 2012 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał stronę do złożenia wyjaśnień wskazując, że powierzchnia objęta zobowiązaniem, zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, uległa zmniejszeniu w stosunku do deklaracji w roku 2011.

W dniu 27 listopada 2012 roku B. B. złożył formularz korekty wniosku, do którego dołączył oświadczenie dotyczące kontynuowania zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu ekstensywne trwałe użytki zielone w ramach wariantu: 3.1.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na działkach ewidencyjnych nr[...] , [...] i[...].

W dniu 28 listopada 2012 r. wpłynęło do BP ARiMR w W. pismo z A z [...] z którego wynika, iż przyczyną rozwiązania umów był brak zgody na poddzierżawienie nieruchomości w N.- B. B. Ponadto A. zaproponowała B. B. podpisanie porozumienia w sprawie używania tych nieruchomości bez istniejącego stosunku prawnego do dnia 28 lutego 2013 r., aby mógł się wywiązać ze zobowiązań wynikających z programu rolnośrodowiskowego za lata 2008 – 2013.

W dniu 1 marca 2013 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w treści której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 1015,20 zł za realizacje pakietu: zrównoważony sposób gospodarowania, w ramach wariantu: 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania, do powierzchni 3,82 ha. Decyzja została doręczona w dniu 18 marca 2013 roku. Kwota wsparcia wynikająca z wyżej wymienionej decyzji została przekazana na wskazany przez stronę rachunek bankowy w dniu 28 marca 2013 roku.

W dniu 14 listopada 2013 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

W dniu 29 listopada 2013 roku B. B. wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na potrzeby stwierdzenia w jakim zakresie płatność rolnośrodowiskowa uiszczana na jego rzecz przez ARiMR zrekompensowała mu straty, a ile, jeżeli w ogóle, na tej płatności zyskał. Jednocześnie w tym dniu strona zapoznała się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Po rozpoznaniu wniosku dowodowego strony postanowieniem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił stronie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzje nr [...], w treści której ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 192 111,72 zł.

B. B. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zaskarżył ją w całości i wniósł o jej uchylenie i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odstąpienie od żądania zwrotu pobranych płatności ze względu na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz ponowił wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Natomiast w dniu [...] do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo B. B. zatytułowane "Uzupełnienie do odwołania", w którym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 8, 9, 77 § 1 i § 4, 80, 81 k.p.a.

Po rozpatrzeniu odwołania organ wydał decyzję z dnia 17 lipca 2014 r. Wskazał, że uchylenie decyzji organu I instancji wynika z faktu, że w treści jej rozstrzygnięcia nie wskazano decyzji, na podstawie których przyznano płatność ustaloną później jako nienależną. Niezależnie od powyższego uchybienia organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie istniały podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego i ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności wskazał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 marca 2014 roku tj. przed dniem wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.( zwany dalej Rozporządzeniem PRŚ)

Organ wskazał, iż podstawowe przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej określone zostały w § 2 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ. W świetle wyżej wymienionego przepisu jednym z podstawowych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizacja 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Organ powołał § 5 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia PRŚ.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z § 6 ust. 1 Rozporządzenia PRŚ w okresie objętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym zobowiązanie to nie podlega zmianie, za wyjątkiem przypadków szczegółowo określonych w przepisach tego rozporządzenia. Natomiast zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przed upływem 5-letniego okresu rodzi konsekwencję w postaci obowiązku zwrotu pobranej płatności, zgodnie z § 39 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia PRŚ. W niniejszej sprawie strona zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na gruntach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym przed upływem 5-letniego okresu, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia PRŚ, przy czym w opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiło w dniu 12 stycznia 2012 roku. Okoliczność ta pozostaje w niniejszej sprawie bezsporna. Powyższe potwierdzają złożony przez stronę w dniu 15 maja 2012 roku protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 12 stycznia 2012 roku potwierdzający wydanie i przekazanie nieruchomości rolnej zabudowanej w granicach działek geodezyjnych nr [...][...], [...], [...],[...] o powierzchni 59,7534 ha oraz protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 12 stycznia 2012 roku potwierdzający wydanie i przekazanie nieruchomości rolnej niezabudowanej w granicach działek geodezyjnych nr [...], [...] , [...],[...], [...],[...] o powierzchni 55,9099 ha, oświadczenie B. B. z dnia 14 maja 2012 roku, formularz wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, z dnia 15 maja 2012 roku, w którym strona wycofała z płatności rolnośrodowiskowej grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...],[...] i[...], pismo A we W. z dnia 23 listopada 2013 roku.

Zdaniem organu odwoławczego z powyższego jednoznacznie wynika, iż w dniu 12 stycznia 2012 roku B. B. zaprzestał użytkowania gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr[...], [...],[...], [...], [...], [...], [...] zaprzestając tym samym realizacji podjętego w dniu 1 marca 2008 roku 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Mając zatem na uwadze zapis § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia PRŚ oraz § 39 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia, środki finansowe przyznane B. B. do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], na których zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, stały się nienależne.

Organ powołał art. 28 ust. 1-3 Ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Wskazał, iż właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej. Natomiast zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje art. 29 ust 1 i 2 Ustawy o ARiMR.

Odpowiadając na argumentację strony zawartą w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż w jego opinii żadna z okoliczności nadzwyczajnych przewidzianych w art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 nie miała miejsca w niniejszej sprawie. tj. wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, na które powołuje się strona. W opinii organu odwoławczego wywłaszczenie nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, jako okoliczność wyjątkowa zwalniając rolnika z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, oznacza zgodnie z przepisami szczególnymi dotyczącymi wywłaszczenia prawa własności, a także innych praw rzeczowych na nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego zawartymi w Ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami pozbawienie lub ograniczenie służącego określonej osobie prawa rzeczowego na mocy indywidualnego aktu, w trybie postępowania administracyjnego i w myśl tych przepisów może zostać dokonane tylko na ściśle określone cele publiczne, na rzecz określonego organu administracji publicznej - Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W świetle powyższego stroną postępowania wywłaszczeniowego jest podmiot, któremu przysługuje własność lub inne prawo rzeczowe do wywłaszczanej nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo organ wskazał, że samo posiadanie, bez tytułu prawnego, nie jest prawem ale stanem faktycznym. Dlatego też posiadacz nieruchomości, któremu nie przysługuje własność lub inne prawo rzeczowe do wywłaszczanej nieruchomości, nie może być uznany za stronę postępowania wywłaszczeniowego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Niewątpliwie w momencie zwrotu nieruchomości do zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych B. B. użytkował grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] bez tytułu prawnego, tym samym nie można uznać, iż był stroną postępowania wywłaszczeniowego.

Dalej organ wskazał, iż w sprawie nie wystąpiły również okoliczności wymienione w pkt 2-7 § 45 PRŚ, bowiem nie zostały łącznie spełnione warunki wskazane w ww. przepisie.

Organ dodał, iż zawarta pomiędzy B. B. i K. W. "Umowa zarządu nieruchomościami rolnymi", dotycząca nieruchomości będących przedmiotem umów dzierżawy zawartych pomiędzy Panem K. W. i A we W., jest w istocie umową poddzierżawy. Nie ulega również wątpliwości, że K. W. zawarł z B. B. umowę poddzierżawy gruntów rolnych pomimo braku zgody wydzierżawiającego, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy pismo A. we W. z dnia [...].

W opinii organu odwoławczego wskazane przez stronę okoliczności nie wypełniają warunków, o których mowa w § 45 pkt 8 Rozporządzenia PRŚ. Naświetlony przez stronę konflikt pomiędzy stronami umowy poddzierżawy, w wyniku którego doszło do wypowiedzenia umów dzierżawy i umowy poddzierżawy, pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania, gdyż po rozwiązaniu umów dzierżawy oraz umowy poddzierżawy strona nadal użytkowała grunty rolne będące ich przedmiotem i realizowała na nich program rolnośrodowiskowy. Bezpośrednią przyczyną zaprzestania użytkowania przedmiotowych gruntów był protokolarny zwrot nieruchomości do zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych, jednak zdaniem organu odwoławczego i ta okoliczność nie wypełniła warunków ustanowionych w § 45 pkt 8 rozporządzenia PRŚ.

Organ zauważył, iż B. B. mając wiedzę, że grunty rolne będące przedmiotem umowy poddzierżawy wchodzą w skład zasobów A. we W., a K. W. jest ich dzierżawcą, oraz będąc świadomym zasad przyznawania płatności oraz obowiązków, jakie spoczywają na beneficjencie pomocy, jak i konsekwencji niewywiązania się z nich, miał świadomość ryzyka, jakie pociąga za sobą podjęcie się realizacji programu rolnośrodowiskowego na działkach nie będących jego własnością i nie wykazał się należytą dbałością o własne interesy nie sprawdzając stanu prawnego nieruchomości. W szczególności wnioskodawca nie potwierdził prawdziwości dokumentu zawierającego zgodę A. we W. na poddzierżawienie gruntów, na który powołuje się strona, a który przecież przesądzał o dopuszczalności zgodności z prawem zawartej umowy, tym bardziej, że strona miała świadomość, że zawarcie umów poddzierżawy wymaga zgody właściciela gruntów. Organ zauważył, iż zgodnie z postanowieniem 26 "Umowy zarządu nieruchomościami rolnymi" z dnia 18 marca 2008 roku integralnym załącznikiem przedmiotowej umowy były umowy dzierżawy zawarte pomiędzy K. W.-A we W., z treści których jednoznacznie wynika, i poddzierżawienie przedmiotu dzierżawy osobom trzecim wymaga zgody wydzierżawiającego (§ 9 umowy dzierżawy), a naruszenie postanowień umownych skutkuje rozwiązaniem umowy dzierżawy przez jednostronne oświadczenie woli ze skutkiem natychmiastowym (§17 pkt 2 umów dzierżawy). W związku z powyższym nie można uznać, iż zwrot nieruchomości do zasobów A. we W. stanowi okoliczność, której strona nie mogła przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania. Tym samym pierwszy z warunków zawartych w § 45 pkt 8 Rozporządzenia PRŚ nie został spełniony.

W opinii organu odwoławczego z całą pewnością nie można powiedzieć, że do protokolarnego zwrotu nieruchomości doszło z przyczyn niezależnych od rolnika. Z wyjaśnień zarówno A. we W. jak i B. B., zawartych w treści pisma z dnia [...], wynika, że A. we W. zaproponowała stronie podpisanie porozumienia, które umożliwiłoby mu realizacje programu rolnośrodowiskowego na gruntach objętych zobowiązaniem, jednak, jak wyjaśnia strona, z uwagi na koszty z tym związane oraz działania K. W., B. B. odmówił podpisania porozumienia. W świetle powyższego nie można uznać, że zaprzestanie użytkowania gruntów rolnych i tym samym przerwanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, nastąpiło z przyczyn niezależnych od strony. B. B., mając świadomość ciążących na nim obowiązków i konsekwencji zaprzestania realizacji programu w postaci konieczności zwrotu pobranych płatności, podjął decyzję skutkującą utratą posiadania gruntów zgłoszonych do płatności.

Organ dodał, iż wystąpienie okoliczności nadzwyczajnej nie przesądza jeszcze o zwolnieniu rolnika z obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, bowiem zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006: "Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności." W niniejszej sprawie strona nie spełniła łącznie dwóch przesłanek wynikających z ww. przepisu.

Ustosunkowując się natomiast do tej części odwołania, w której strona wskazuje na zasadność zastosowania w niniejszej sprawie zapisów art. 44 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, organ wskazał, iż zgodnie z przywołanym przez stronę przepisem: "Państwa członkowskie mogą nie wymagać zwrotu, o którym mowa w ust. 1, w następujących przypadkach:

w przypadku, gdy beneficjent, który wypełnił już znaczną część swojego zobowiązania, ostatecznie zaprzestaje działalności rolniczej a przejęcie zobowiązania przez następcę jest niewykonalne;

w przypadku, gdy przekazanie części gospodarstwa beneficjenta ma miejsce w okresie rozszerzenia zobowiązania zgodnie z art. 27 ust. 12 akapit drugi i przekazanie nie dotyczy więcej niż 50 % powierzchni objętej zobowiązaniem przed rozszerzeniem.

w przypadku gdy - w celu ochrony środowiska - gospodarstwo beneficjenta podlega pełnemu lub częściowemu przekazaniu na rzecz organizacji zajmującej się głównie zarządzeniem środowiskiem, pod warunkiem że przekazanie to służy trwałej zmianie zagospodarowania gruntów na rzecz ochrony środowiska przyniesie znaczną korzyść środowisku. " Prawodawca unijny pozostawił zatem uznaniu państw członkowskich przyjęcie rozwiązania ustanowionego w tym przepisie i odstąpienie od obowiązku zwrotu pobranego wsparcia w przypadku zrealizowania przez beneficjenta pomocy znacznej części podjętego zobowiązania. Powyższy przepis nie został wprowadzony w ustawodawstwie krajowym, tym samym nie obowiązuje w postępowaniach w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Bezpodstawny w ocenie organu odwoławczego jest również zarzut strony, dotyczący naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i § 4, art. 80 i art. 81 k.p.a.

Ustosunkowując się natomiast do zawartego w treści odwołania wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wielkości świadczenia rekompensującego straty producenta rolnego w roku produkcyjnym w związku z koniecznością dostosowania produkcji rolnej do wymogów programu rolnośrodowiskowego organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zawarte w treści wydanego w dniu 29 stycznia 2014 roku postanowienia o nieuwzględnieniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w określonej zryczałtowanej kwocie do hektara gruntu rolnego w zależności od realizowanego pakietu i wariantu programu rolnośrodowiskowego, bez względu na kapitałochłonność produkcji rolnej prowadzonej przez beneficjanta. Ponadto zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia PRŚ Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: (...) 2) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej lub jej części objętych zmniejszeniem". W świetle powyższego zwrotowi podlega cała kwota płatności przyznanej do działki rolnej i od kwoty tej nie są odliczane koszty prowadzonej produkcji rolnej. Tym samym na podstawie ostatecznych decyzji odnoszących się do płatności za poszczególne lata organ ustala powierzchnię, co do której rolnikowi nie przysługiwały przekazane mu płatności rolnośrodowiskowe, odejmując od pierwotnie zadeklarowanej powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, a następnie od kolejnych powierzchni zgłaszanych w poszczególnych latach, obszar najmniejszy z zadeklarowanych i ustalonych w toku realizacji zobowiązania, a następnie tak określoną liczbę hektarów mnożąc przez kwotę płatności obowiązującą w danym roku realizacji programu rolnośrodowiskowego (w niniejszej sprawie, z uwagi na zastosowaną obniżkę stawki płatności w związku ze zgłoszoną powierzchnią przekraczającą 100 ha, stawka ta została uśredniona) organ ustala kwotę nienależnie pobranych płatności uwzględniając przy tym wcześniej dokonane przez wnioskodawcę zwroty płatności oraz wyniki uprzednio prowadzonych postępowań mających na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, i nie wymaga to specjalistycznej wiedzy biegłego.

Organ wskazał sposób obliczenia przypadającej skarżącemu kwoty do zwrotu. Dodał, iż w dniu [...] B. B. dokonał zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2008 w wysokości 145,00 zł. Ponadto w dniu [...] działając z upoważnienia Prezesa ARiMR Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję[...] , w której ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 16 273,26 zł, w tym: 9 340,91 zł otrzymane na mocy decyzji nr [...] z dnia[...], oraz 6 932,35 zł otrzymane na mocy decyzji nr [...]z dnia[...].

Powołując się na przepisy prawa wspólnotowego organ podkreślił, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Wskazał, iż na podstawie art. 29 ust. 7 Ustawy o ARiMR do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni. Stosownie zatem do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 29 ust. 7 Ustawy o ARiMR termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość tej kwoty. Ponadto powołał brzmienie art. 51 § 1, art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej.

Zatem odpowiednie zastosowanie przywołanych powyżej regulacji do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności oznacza, iż w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 192 111,72 zł w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu II instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W opinii organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy wyznaczające okres przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranej płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

W myśl art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który znajduje zastosowanie w przypadku płatności przyznanych na rok 2008 i 2009: "Zwrot płatności uznanej za nienależną (...) ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze". W niniejszej sprawie wypłata płatności rolnośrodowiskowej za lata 2008 i 2009 nastąpiła odpowiednio w dniu: 16 lutego 2009 roku i 8 lutego 2010 roku. Pierwsze powiadomienie producenta nastąpiło w dniu 22 listopada 2013 roku tj. data doręczenia zawiadomienia Nr [...] z dnia [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego. Nie upłynął zatem 10-letni termin przedawnienia, o którym mowa w powołanym przepisie. W ocenie organu odwoławczego w analizowanej sprawie zastosowania nie znajduje również dyspozycja ust. 5 akapitu drugiego wskazanego przepisu, ograniczająca termin przedawnienia do czterech lat, jeśli producent działał w dobrej wierze. Trzeba bowiem zauważyć, iż składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania B. B. znał zasady przyznawania wsparcia i był świadomy podjętych obowiązków, posiadał również wiedzę, że poddzierżawione przez niego nieruchomości, na których podjął się realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, stanowią własność A. we W. i prowadzenie działalności rolniczej na tych nieruchomościach wiąże się z ryzykiem, że w każdej chwili może nastąpić rozwiązanie umowy zobowiązaniowej tj. umowy dzierżawy lub umowy poddzierżawy, i tym samym niedotrzymanie podjętych zobowiązań. Strona winna zatem dochować należytej staranności i zaznajomić się ze stanem prawnym nieruchomości, na których zamierzała prowadzić działalność rolniczą objętą 5-letnim zobowiązaniem. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw faktycznych i prawnych, które uzasadniałyby skrócenie okresu przedawnienia roszczeń do 4 lat. Okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ust. 5 akapitu drugiego omawianego przepisu, nie wykazała również strona w toku przeprowadzonego postępowania.

W odniesieniu do płatności za lata 2010 i 2011 badając okres przedawnienia należy mieć na uwadze art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Zgodnie z brzmieniem ust. 1 wskazanego przepisu: " Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. l ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 7.", natomiast w myśl ust. 3 cytowanego przepisu: "Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. l i 2." Wynikający z powyższych przepisów 3-letni okres przedawnienia nie upłynął ponieważ wypłata nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010 oraz 2011 nastąpiła odpowiednio w dniu: 31 stycznia 2011 roku i 21 czerwca 2012 roku, natomiast płatność rolnośrodowiskowa jest objęta Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zatem mamy tu do czynienia z programem wieloletnim, a w myśl art. 3 ust l Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, czyli w tym przypadku od końca 2013 roku

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w związku z art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2011 oraz art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez beneficjenta pomocy nienależnie pobranych płatności za lata 2008-2011. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W analizowanej sprawie przekazana na rachunek bankowy B. B. płatność rolnośrodowiskowa za lata 2008-2011 nie była skutkiem pomyłki organu wydającego decyzje w pięcioletnim okresie obowiązywania programu rolnośrodowiskowego, bowiem - jak wykazało postępowanie wyjaśniające - wynikała ze zmniejszenia przez zobowiązanego producenta powierzchni w stosunku do pierwotnie deklarowanej, co jest okolicznością leżącą po stronie beneficjenta pomocy.

Na koniec organ zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 22 września 2011 roku, w którym B. B. umocował T. M. do reprezentowania jego interesów przed organami ARiMR. Wobec powyższego w myśl art. 40 § 2 k.p.a., który stanowi: "Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.", organ administracji ma prawny obowiązek prowadzenia postępowania z udziałem tego pełnomocnika, jak natomiast wynika z akt sprawy postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego było prowadzone przez organ I instancji z pominięciem ustanowionego przez stronę pełnomocnika. Organ odwoławczy dostrzegł, iż takie działanie organu stanowi naruszenie wyżej wymienionych przepisów procedury administracyjnej, jednak pomimo wagi tego uchybienia, w niniejszej sprawie nie wpływa ona na wynik postępowania. Organ powołał się na orzecznictwo NSA dotyczące ww. kwestii. Zauważył, iż pomimo wadliwego doręczenia decyzji, strona skorzystała przysługującego jej prawa i wniosła odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji. Ponadto pomimo prowadzenia przez organ I instancji postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego z pominięciem ustanowionego przez stronę pełnomocnika, B. B. aktywnie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu składając w toku jego trwania wnioski dowodowe i zapoznając się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Pismem z dnia 26 czerwca 2014 roku organ odwoławczy poinformował pełnomocnika o treści art. 10 § 1 k.p.a. umożliwiając mu tym samym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanie żądań.

Na powyższą decyzję B. B. wniósł skargę do WSA w Łodzi wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zawieszenie wykonania decyzji do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie prawa materialnego polskiego i wspólnotowego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności § 45 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków ... poprzez uchybienie obowiązkowi wszechstronnego i dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy na podstawie przedkładanych przez skarżącego dokumentów i informacji jak również poprzez błędną interpretację przepisów tam zawartych, naruszenie rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 w tym w szczególności art. 73 ust. 5 poprzez jego niezastosowanie co jest sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 21 art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ... poprzez jego niezastosowanie, art. 7 k.c., art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2014 r. referendarz sądowy w WSA w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2015 r. Sąd odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 23 stycznia 2015 r. skarżący wniósł uzupełnienie do skargi, powtarzając zarzuty zawarte w skardze oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że strona skarżąca przerwała w roku 2012 realizację pięcioletniego programu rolno środowiskowego zapoczątkowanego w roku 2008. Stało się tak dlatego, że przestała obowiązywać umowa poddzierżawy gruntu zawarta pomiędzy skarżącym a K. W.

Naturalną konsekwencją zaprzestania wykonywania zobowiązania o którym mowa było wszczęcie przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu płatności.

Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego w sprawie tej organy dokonały ustaleń w pełni wystarczających do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia , kierując się rozwiązaniami wynikającymi z prawidłowo wskazanych aktów prawnych, które legły u podstaw wydanych decyzji.

Zawierając umowę poddzierżawy skarżący powinien przewidzieć , że umowa ta może zostać rozwiązana. Skarżący powinien sprawdzić stan prawny nieruchomości i poznać warunki na jakich wydzierżawił ten teren K. W. Jeżeli było tak jak twierdzi skarżący , że K. W. przedstawił mu sfałszowany dokument, stanowiący zgodę Agencji Nieruchomości Rolnych na poddzierżawę nieruchomości, to skarżący powinien posiadać chociażby kserokopię tego dokumentu.

Po drugie fakt wypowiedzenia umowy nie może być traktowany jako siła wyższa.

Niewątpliwie w doktrynie prawniczej brak jest pełnej definicji tego pojęcia. Niemniej jednak w odczuciu powszechnym przyjmuje się iż " siła wyższa" to ogólne określenie przyczyny sprawczej zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym, nie do uniknięcia, takiego nad którym człowiek nie panuje ( vis maior guae humana infirmitas resistere non potest ). " Siła wyższa" nie obejmuje jednak sytuacji, które można przewidzieć wiedząc o naturze zobowiązania, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem Sądu w tej sprawie zawierając umowę poddzierżawy skarżący był świadomy naruszenia przepisów o zakazie poddzierżawy , gdyż umowa została zawarta bez zgody Agencji Nieruchomości Rolnych, która to zgoda powinna być wyrażona na piśmie i załączona do umowy poddzierżawy. Stąd fakt rozwiązania umowy poddzierżawy nie jest zjawiskiem wyjątkowym, uzasadniającym odstąpienie przez organy od czynności związanych z odzyskaniem nienależnie pobranych płatności rolno środowiskowych.

W pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że w realiach tej konkretnej sprawy przesądzające znaczenie ma wymóg pisemnego powiadomienia organu o przyczynie zaprzestania realizacji podjętego programu rolno środowiskowego. Tego wymogu skarżący zaś nie spełnił, bowiem brak jest w aktach administracyjnych takiego zgłoszenia.

Sąd podzielił pogląd organu, że w sprawie powyższej nie można mówić , iż doszło do wywłaszczenia nieruchomości. Wywłaszczenie w świetle przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami może zostać dokonane tylko na ściśle określone cele publiczne, na rzecz określonego organu administracji publicznej – Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Dlatego też posiadacz nieruchomości któremu nie przysługuje własność lub inne prawo rzeczowe do wywłaszczanej nieruchomości nie może być uznany za stronę postępowania wywłaszczeniowego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Sąd podzielił pogląd organu że nie można twierdzić, iż do protokolarnego zwrotu nieruchomości doszło z przyczyn niezależnych od rolnika.

Z wyjaśnień zarówno Agencji Nieruchomości Rolnych jak i skarżącego zawartych w treści pisma z dnia [...] wynika, że Agencja Nieruchomości Rolnych zaproponowała skarżącemu podpisanie porozumienia, które umożliwiałoby skarżącemu realizację programu rolno środowiskowego na gruntach objętych zobowiązaniem, jednak jak wyjaśnił skarżący z uwagi na koszty z tym związane oraz działania K. W. , skarżący odmówił podpisania porozumienia.

Skarżący mając świadomość ciążących na nim obowiązków i konsekwencji zaprzestania realizacji programu w postaci konieczności zwrotu pobranych płatności podjął decyzję skutkującą utratą posiadania gruntów zgłoszonych do płatności.

W związku z tym nie można uznać ze zaprzestanie użytkowania gruntów rolnych i tym samym przerwanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia. Nie upłynął bowiem 10-letni termin przedawnienia zawarty w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji ( WE) nr 796/2004.

W analizowanej sprawie nie ma zastosowania dyspozycja ust. 5 akapitu drugiego wskazanego przepisu ograniczająca termin przedawnienia do czterech lat , jeśli producent działał w dobrej wierze. Skarżący winien był dochować należytej staranności i zaznajomić się ze stanem prawnym nieruchomości na której zamierzał prowadzić działalność rolniczą objętą 5 –letnim zobowiązaniem. Tylko przy dołożeniu należytej staranności skarżący mógłby twierdzić, iż działał w dobrej wierze.

Zarzut niedoręczenia decyzji skarżącemu nie jest zasadny . Skarżący bowiem dochował wszelkich terminów , znał treść rozstrzygnięć organów i brał czynny udział w postępowaniu. Nie można zatem uznać tego rodzaju uchybienia organu za mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. ( vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2014r. I SA/Wa 1250/13 CBOIS).

Nie jest zasadny zarzut pełnomocnika skarżącego, iż do rozwiązania umowy poddzierżawy doszło z przyczyn niezależnych od rolnika. Jak wyżej wskazano do obowiązków skarżącego należało sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości .Skarżący miał też możliwość zawarcia porozumienia z Agencją Nieruchomości Rolnych co pozwoliłoby mu na wywiązanie się z zaciągniętych zobowiązań

Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. jest niezasadny. Organ wskazał wszystkie przepisy prawne którymi posłużył się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Sąd w zakresie wskazanym przez skarżącego ich nie podzielił, co więcej nie dopatrzył się naruszenia innych zasad postępowania, które to naruszenie niewątpliwie mogłoby skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 i 250 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.