Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 1917/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 139, art. 141 ust. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity
article: art. 61 par. 1 i 3, art. 193
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J. J. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 566/12 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 27 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2012., I SA/Łd 566/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. J. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IS) z dnia 27 lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Łodzi, Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego) zaskarżył go w całości i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zażądał: (1) uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz (2) zasądzenia kosztów postępowania.

3. Pismem z dnia 27 listopada 2013 r. Skarżący wniósł na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS z dnia 27 lutego 2012 r. w całości, gdyż "jej wykonanie powoduje dla Skarżącego niebezpieczeństwo znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków". Uzasadniając wniosek Skarżący podniósł, że prowadzenie wobec niego postępowania egzekucyjnego przed rozpoznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej grozi wyrządzeniem mu znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Jest to spowodowane faktem, że Skarżący jest osobą po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu. Po długotrwałym leczeniu i rehabilitacji stan Skarżącego uległ niedawno poprawie, jednakże zaprzestanie tego leczenia i rehabilitacji na skutek pozbawienia Skarżącego środków utrzymania, w tym środków na ww. działania, oraz samochodu, który pozwala Skarżącemu na dojazdy do miejsca rehabilitacji, może spowodować nieodwracalne skutki w jego sytuacji osobistej, w szczególności zdrowotnej.

W ocenie Skarżącego wydany przez WSA w Łodzi wyrok, oddalający wniesioną przez niego skargę na ww. decyzję Dyrektora IS, dotknięty jest szeregiem naruszeń, które powinny skutkować jego uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jednakże jeżeli uchylenie to nastąpi już po skutecznym przeprowadzeniu przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego przeciwko Skarżącemu, wówczas może okazać się, że wdrożona przez Skarżącego po zwrocie na jego rzecz wyegzekwowanych środków rehabilitacja nie przywróci już mu utraconego zdrowia. Wraz z wnioskiem Skarżący przedłożył do akt sprawy: (a) kopię tytułów wykonawczych nr [1], [2], [3] i [4], (b) kopię zarzutu podniesionego w postępowaniu egzekucyjnym z dnia 18 września 2013 r. i 24 października 2013 r., (c) kopię postanowienia organu egzekucyjnego nr [...], (d) zażalenie z dnia 14 października 2013 r., (e) kopie dokumentów potwierdzających jego sytuację zdrowotną.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji zasadne jest wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS na podstawie art. 61 § 1 i 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.

4.2. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., II FSK 2540/13 i powołane tam orzecznictwo, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.

4.3. W rozpoznawanej sprawie Skarżący w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS powołał obie przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., wskazując jako okoliczność uzasadniającą uwzględnienie ww. wniosku sytuację zdrowotną, polegającą na leczeniu skutków udaru niedokrwiennego mózgu (por. dokumentacja lekarska – k. 279-315 akt sądowych), którego następstwem jest całkowita niezdolność do pracy do 31 sierpnia 2014 r. (por. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS – k. 331 akt sądowych). Okoliczność podniesiona przez Skarżącego nie budzi wątpliwości Sądu, jednakże automatycznie nie przesądza o zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wszechstronna i wnikliwa ocena sytuacji Skarżącego wymaga określenia, czy prowadzona egzekucja administracyjna w sytuacji niewątpliwej potrzeba ponoszenia kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją, w zestawieniu z możliwościami finansowymi Skarżącego, stwarza "niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" (art. 61 § 3 p.p.s.a.) w postaci trwałego uszczerbku na zdrowiu Skarżącego.

Z przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika, że Skarżący ponosi miesięczne koszty swojego utrzymania i leczenia w kwocie około 1.500 zł (utrzymanie domu – 300 zł, wyżywienie – 700 zł, lekarstwa – 200 zł, rehabilitacja – 300 zł). Jednocześnie Skarżący otrzymuje rentę w kwocie 3.224,54 zł (od 1 października 2013 r. – por. k. 275 akt sądowych). Zestawie wysokości otrzymywanego dochodu z miesięcznymi wydatkami prowadzi do wniosku, że Skarżący dysponuje miesięcznie nadwyżką finansową w kwocie około 1.700 zł. Jak wynika z przedłożonego postanowienia Naczelnika Urzędy Skarbowego w Zduńskiej Woli, nr [...], względem Skarżącego zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia z ubezpieczeń społecznych, z zachowaniem limitów dopuszczalnej egzekucji uregulowanych w art. 139 i art. 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i renetach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.; dalej: u.e.r.).

W myśl art. 141 ust. 1 pkt 1 u.e.r. emerytury i renty są wolne od egzekucji i potrąceń, z zastrzeżeniem ust. 2, w części odpowiadającej: 1) 50 % kwoty najniższej emerytury lub renty - zależnie od rodzaju pobieranego przez emeryta (rencistę) świadczenia - przy potrącaniu: (...) c) należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 5, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi. Uwzględniając, że najniższe świadczenie rentowe z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi od 1 marca 2013 r. - 831, 15 zł (M.P. z 2013 r., poz. 95), należy stwierdzić, że Skarżący ma zagwarantowaną ww. przepisami prawa kwotę około 415 zł jako wolną od egzekucji. Jest to kwota odpowiadająca w znacznym stopniu jego potrzebom leczniczym, które określił na koszt 500 zł miesięcznie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zakresie analizy możliwość uzupełnienia kwoty niezbędnej na zakup lekarstw i rehabilitację oraz na potrzeby życiowe (mieszkaniowe i wyżywienie) Skarżącego nie można abstrahować od jego sytuacji rodzinnej.

Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów źródłowych, przedłożonych w postępowaniu wpadkowym z zakresu prawa pomocy, wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Jednym źródłem dochodu Skarżącego, co zostało przywołane także w rozpoznawanym wniosku, jest ww. renta. Natomiast żona Skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w ramach umowy o pracę. Łączny miesięczny dochód małżonków z powyższych tytułów zamykał się w pierwszej połowie 2012 r. w kwocie około 5.300 zł. Do tej kwoty należy dodać podniesie wysokości renty Skarżącego od 1 października 2013 r. o kwotę około 700 zł. Małżonkowie zamieszkują w mieszkaniu o powierzchni 59 m², ich majątek stanowi ponadto samochód osobowy marki Skoda Fabia 1,2 (rocznik 2008). Analiza nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych dowodzi z kolei, że małżonkowie nie posiadają oszczędności, okresowo też otrzymują dodatkowe wynagrodzenia (por. k. 65-88 akt sądowych).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz dyspozycję normy zawartej w art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), nakładającą na małżonków obowiązek wspólnego zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, należy dojść do konkluzji, że prowadzona względem Skarżącego egzekucja nie sprowadza niebezpieczeństwa znacznej wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci trwałego uszczerbku na jego zdrowiu. Sytuacja majątkowa Skarżącego i jego żony pozwala bowiem na zabezpieczenie środków finansowych niezbędnych na leczenie i rehabilitację Skarżącego. Stosowne oszczędności możliwe są m.in. w takich typach wydatków jak książki (około 300 zł miesięcznie), kultura (około 150 zł miesięcznie) czy ubrania (około 400 zł miesięcznie) – por. zestawienie kosztów utrzymania małżonków za okres od lutego do kwietnia 2012 r. (k. 66 akt sądowych). Analizowane dane dotyczą wprawdzie pierwszej połowy 2012 r., ale w rozpoznawanym wniosku Skarżący nie podniósł, że jego sytuacja finansowo-rodzinna zmieniła się w ww. zakresie, stąd dane te należy przyjąć jako miarodajne dla obecnego standardu życia Skarżącego i jego żony.

Powołana w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora IS okoliczność doręczenia Skarżącemu kolejnych tytułów wykonawczych (nr [3] i [4]) nie zmienia bieżącej sytuacji majątkowej Skarżącego, bowiem dalsze zajęcie świadczenia z funduszu ubezpieczeń społecznych nie jest możliwe ze względy na limit egzekucyjny uregulowany w art. 141 ust. 1 pkt 1 u.e.r. Natomiast okoliczność przewidywanej egzekucji z ruchomości Skarżącego w postaci samochodu, nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Skarżący powołuje się w zarzucie w postępowaniu egzekucyjnym z dnia 24 października 2013 r.(k. 273 akt sądowych), który załączył do rozpoznawanego wniosku, na informację od organu egzekucyjnego doręczoną wraz z ww. tytułami wykonawczymi, jednakże nie przedłożył tej informacji, co uniemożliwiła weryfikację ww. okoliczności niebezpieczeństwa zajęcia samochodu.

4.4. Uwzględnienie powyżej wskazanego charakteru prawnego instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz niewystarczającego uzasadnienia wniosku Skarżącego, a także jego możliwej do rekonstrukcji w świetle akt sprawy sytuacji finansowej i rodzinnej, prowadzi do konkluzji, że rozpoznany wniosek jest bezzasadny. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 5 oraz 193 p.p.s.a.