Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 902/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, ust. 2 pkt 1, 3, art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1, 3, 4, art. 25 ust. 1, 2, 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 8, art. 63 par. 2, 3, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 roku sprawy ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. C., Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 r., wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu [...] strona złożyła formularz wniosku o przyznanie płatności na 2014 r. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie oraz materiał graficzny z dnia 11 maja 2014r., a także umowa sprzedaży [...].

W dniu 7 lipca 2014r. organ wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku. Strona nie oznaczyła działek rolnych na załącznikach graficznych oraz nie podpisała wniosku. W dniu 8 lipca 2014 r. strona uzupełniła braki.

W dniu [...] organ l instancji wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z racji złożenia kompletnego wniosku o przyznanie płatności po ostatecznym terminie na jego złożenie.

W dniu 14 kwietnia 2015 r. strona wniosła odwołanie od decyzji. Podniosła, że braki uzupełniła w terminie wskazanym w wezwaniu.

Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...].

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ powołał treść art. 7 ust. 1 i ust. 4 pkt 1 oraz art. 18 ust. 1 i ust. 3 ustawy i wskazał, że w przedmiotowej sprawie strona w terminie wskazanym w art. 18 ust. 2 ustawy złożyła niepodpisany formularz wniosku o przyznanie płatności, do którego dołączyła niewypełnione załączniki graficzne. Braki powyższe uzupełniono w dniu 8 lipca 2014 r. na wezwanie organu z dnia 3 lipca 2014 r. do usunięcia braków formalnych wniosku. W związku z tym organ uznał, że kompletny wniosek, wolny od braków, został złożony w dniu 8 lipca 2014 r. i odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Ponadto organ wskazał, że nie podziela stanowiska strony wyrażonego w odwołaniu. W ocenie organu zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W myśl art. 3. ust. 1 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z powyższego wynika, że jeżeli dany przypadek jest uregulowany w przepisach rozporządzeń wydawanych przez Komisję (UE) lub Radę (UE) to w pierwszej kolejności stosujemy przepisy unijne. Niekiedy zatem pewne postanowienia przepisów krajowych będą wyłączone i zamiast nich stosowane będą wyłącznie przepisy unijne. Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 "Każdego roku rolnicy składają wnioski o płatności bezpośrednie, wskazując stosownie do sytuacji:

a) wszystkie działki rolne leżące na terenie danego gospodarstwa oraz, w przypadku gdy państwo członkowskie

stosuje art. 15 ust. 3, liczbą drzew oliwnych oraz ich rozmieszczenie na działce;

b) uprawnienia do płatności deklarowanych do aktywowania;

c) wszelkie inne informacje przewidziane w niniejszym rozporządzeniu lub przez dane państwo członkowskie."

Treść pojedynczego wniosku reguluje art. 12 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z tym przepisem "1. Pojedynczy wniosek zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w szczególności:

a) tożsamość rolnika;

b) system lub systemy pomocy, których dotyczy wniosek;

c) identyfikację uprawnień do płatności zgodnie z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 do celów systemu płatności jednolitej;

d) szczegóły pozwalające na identyfikacją wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, w stosownych przypadkach, ich użytkowanie oraz informację, czy dana działka rolna jest nawadniana;

e) oświadczenie rolnika, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy.

2. W celu identyfikacji uprawnień do płatności, o których mowa w ust. 1 lit. c), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają identyfikację uprawnień do płatności zgodną z systemem identyfikacji i rejestracji przewidzianym w art. 7 niniejszego rozporządzenia;

3. W celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, o których mowa w ust. 1 lit. d), wcześniej ustalone formularze przekazane rolnikowi zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zawierają informację na temat maksymalnego obszaru kwalifikowalnego przypadającego na działkę referencyjną do celów systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Ponadto materiały geograficzne przekazane rolnikowi zgodnie z tym przepisem określają granice działek referencyjnych oraz ich jednoznaczną identyfikację, natomiast rolnik wskazuje położenie każdej działki rolnej.

4. Jeśli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności zgodnie z art. 43 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 lub jeśli jakakolwiek informacja podana we wcześniej ustalonym formularzu, o którym mowa w ust. 2 i 3, jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik wprowadza poprawki w formularzu. Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej.

5. W pierwszym roku stosowania systemu płatności jednolitej państwa członkowskie mogą stosować odstępstwo od przepisów niniejszego artykułu i art. 13 odnośnie do uprawnień do płatności, jeśli uprawnienia do płatności nie będą ostatecznie ustalone w ostatecznym terminie składania pojedynczych wniosków. Odstępstwa przewidziane w akapicie pierwszym stosuje się również odnośnie do pierwszego roku, w którym do systemu płatności jednolitej wprowadzane są nowe sektory, a uprawnienia do płatności dla rolników, których takie wprowadzenia dotyczą, nie są jeszcze ostatecznie ustalone."

Organ wyjaśnił, że szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski na 2014 r. określił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozporządzeniu z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1518). § 4 tego rozporządzenia określa co rolnik zaznacza na załączniku graficznym. Strona akceptuje treść załącznika graficznego poprzez złożenie pod nim podpisu.

Zdaniem organu II instancji zgodnie z powyższym przepisy prawa jednoznacznie stanowią, że za pojęciem wniosku o przyznanie płatności nie należy rozumieć samego formularza wniosku. Wnioskiem jest formularz wniosku wraz z obowiązkowymi załącznikami, w tym m.in. załącznikami graficznymi. Załącznik graficzny jest integralną częścią wniosku. Oczywiste jest, że zarówno formularz wniosku jak i załącznik graficzny winny być wypełnione i podpisane przez stronę. Tym samym w przedmiotowej sprawie kompletny wniosek będzie składał się z wypełnionego i podpisanego formularza wniosku wraz z wypełnionymi i podpisanymi załącznikami graficznymi. Dopiero tak złożony wniosek będzie nosił cechy wniosku, o którym mowa w art. 12 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 rolnik może złożyć tylko jeden wniosek o przyznanie pomocy obszarowej na dany rok. Pojedyncze wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja. Przepis art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, że "z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiła się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny."

W 2014 roku ostatecznym dniem na złożenie wniosku był dzień 9 czerwca 2014 r. Termin na złożenie wniosku jest terminem materialnoprawnym. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Tym samym niezłożenie w terminie do 9 czerwca 2014 r. kompletnego wniosku wyklucza możliwość otrzymania takiej płatności. Po tym terminie bowiem wygasają prawa i obowiązki o charakterze materialnoprawnym. W przedmiotowej sprawie strona złożyła kompletny wniosek w dniu 8 lipca 2014 r., to jest po terminie na złożenie wniosku z uwzględnieniem dwudziestopięciodniowego okresu, o którym mowa w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Z tego też względu należało odmówić przyznania płatności na 2014 r.

Organ stwierdził, że podpis pod wnioskiem oraz oznaczenie działek rolnych na załączniku graficznym strona złożyła na wezwanie organu w trybie art. 64 § 2 K.p.a., z dochowaniem siedmiodniowego terminu. W przedmiotowej sprawie przepis art. 64 § 2 K.p.a. nie będzie miał jednak zastosowania, bowiem istnieje przepis szczególny, który wyłącza możliwość uzupełniania braków formalnych po terminie 9 czerwca 2014 r. Przywołany wcześniej przepis art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jest zupełny i wyłącza możliwość zastosowania trybu usuwania braków formalnych wniosku - art. 64 § 2 K.p.a. po ostatecznym terminie na złożenie wniosku, tj. w przypadku po 9 czerwca 2014 roku. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 uzupełnienie wniosku po ostatecznym terminie składania wniosków jest niedopuszczalne. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że uzupełnienie braków kwalifikowalnych w dniu 8 lipca 2014 r. rodzi skutek od dnia złożenia pierwotnego wniosku, czyli od dnia [...]. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest sposób usunięcia braku po terminie 9 czerwca 2014 roku, a mianowicie czy dokonano tego w formie zmiany, korekty, czy poprawki. Po ostatecznym terminie składania wniosków niedopuszczalne jest przyjęcie jakiejkolwiek poprawki, z wyjątkiem poprawki błędu oczywistego, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Brak w postaci nieoznaczenia działek rolnych na załącznikach graficznych oraz braku podpisu nie mieszczą się w kategoriach błędu oczywistego.

Organ wskazał, że z racji niezłożenia kompletnego wniosku w terminie określonym w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 zaskarżona decyzja Kierownika BP jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa w przedmiotowej sprawie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 9 oraz art. 64 § 2 K.p.a. i naruszenie § 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz wniósł o ich uchylenie i przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W ocenie skarżącego brak jest podstaw do odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z przepisów wynika, że uzupełnienie braku formalnego wniosku w zakreślonym terminie wywołuje skutek z chwilą wniesienia, nie zaś z chwilą uzupełnienia. Dodatkowo skarżący zarzucił organowi opieszałość, która doprowadziła do negatywnych dla niego konsekwencji.

Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, że przepis art. 61 § 3 K.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Złożone przez stronę podanie (wniosek o przyznanie płatności) powinno być kompletne, tj. spełniać wymogi określone przepisami prawa. Wynika to wprost z art. 63 § 2 K.p.a. W sytuacji, gdy podanie nie czyni zadość tym wymaganiom, organ ma obowiązek wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Jeżeli podanie zawiera braki, poprzez jego konwalidację - a więc uzupełnienie braków - czynność uzyskuje moc od chwili dokonania czynności, a nie od chwili konwalidacji. Gdyby konwalidacja miała wywoływać skutki prawne ex nunc (na przyszłość), nie znajdowałoby też uzasadnienia wyznaczenie przez ustawodawcę terminu do jej dokonania poprzez uzupełnienie podania. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania, w przypadku gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki co do treści, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (por. Zbigniew R. Kmiecik Charakter prawny żądania wszczęcia postępowania, [w:] Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, LEX/el). Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej. Wynika z niej obowiązek ustalenia treści żądania strony w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego na jej wniosek. Żądanie to wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a jego treść pozwala na wyznaczenie stosownej normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania dowodowego. Organ winien więc z urzędu podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia treści rzeczywistego żądania wnioskodawcy, w przypadku gdy budzi ono jakiekolwiek wątpliwości (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005 r. s. 68 -69). Obowiązek taki wynika ponadto z zawartej w art. 9 K.p.a. zasady udzielania stronom przez organ informacji faktycznej i prawnej.

Zdaniem skarżącego, jego wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania ewentualnie istnienia braków formalnych powinien stanowić podstawę do niezwłocznego podjęcia przez organ stosownych ustaleń i wezwań. Postępowaniu temu powinno towarzyszyć należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Co więcej, organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. W przeciwnym razie dochodzi do naruszenia art. 7 i 9 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia (zob. wyroki NSA z dnia 1 grudnia 2008 r. II OSK 1774/07 i 6 października 2010 r. II OSK 1488/09 oraz podane tam orzecznictwo).

W rozpoznawanej sprawie nie dochowano powyższych obowiązków. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 został złożony w dniu [...], czyli w terminie na złożenie tegoż wniosku. Wniosek zawierał braki formalne, do których usunięcia organ administracyjny wezwał skarżącego dopiero w dniu 7 lipca 2014r. Braki formalne zostały uzupełnione. W wezwaniu do uzupełnienia braku skarżący został pouczony, że nieuzupełnienie braku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku winno zostać wysłane do skarżącego w takim terminie, aby realnym było uzyskanie przez niego wsparcia finansowego. Organy administracyjne przecież czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Skarżący podał, że nie był informowany o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych wniosku przed 9 czerwca 2014r. Organ administracyjny zaś w uzasadnieniu sam sobie zaprzecza, gdyż powołuje się na przepis art. 64 § 2 K.p.a., w oparciu o który wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku, a następnie wskazuje, że przepis ten nie ma zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli spełnia określone warunki. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy, płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika i składa się go w terminie od 15 marca do 15 maja. Termin, o którym mowa, nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy). Dodatkowo we wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów (art. 18 ust. 4 ustawy).

Zdaniem sądu, wniosek skarżącego o przyznanie płatności obszarowych, uwzględniwszy regulacje § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2010 r. nr 39, poz. 215 ze zm.) w zw. z art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest podaniem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.), którego ewentualne braki formalne winny być usunięte w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Zgodnie zaś z art. 63 K.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (§ 2). Podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu (§ 3).

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący w dniu [...], a więc z zachowaniem ustawowego terminu przesłał do Biura Powiatowego ARiMR w P. wniosek o przyznanie na rok 2014 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wniosek nie został podpisany przez skarżącego oraz skarżący nie zaznaczył działek rolnych: A,B,C,D,E na załącznikach graficznych dostarczonych wraz z wnioskiem. Podkreślić natomiast należy, że załączniki graficzne zostały podpisane przez rolnika.

Zdaniem sądu, powyższe okoliczności wskazują, że wniosek dotknięty był brakami formalnymi i w takiej sytuacji, pracownik Biura Powiatowego ARiMR w P., który otrzymał korespondencję zawierającą przedmiotowy wniosek powinien dokonać jego wstępnej kontroli poprzez sprawdzenie, czy wniosek jest kompletny, a więc czy jest podpisany, czy zawiera wypełnione wszystkie strony, oraz czy załączono do niego wymaganą dokumentację i w przypadku ewentualnych braków pouczyć stronę o konieczności ich uzupełnienia. Powyższe czynności są rutynowymi, sprawdzającymi czynnościami, które każda osoba przyjmująca wniosek winna przeprowadzić. Jest to bowiem warunek konieczny, aby nadać wnioskowi dalszy bieg i rozpoznać go merytorycznie. Stwierdziwszy zatem jakiekolwiek braki formalne wniosku, organ powinien w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wezwać wnioskodawcę do ich uzupełnienia w terminie 7 dni i pouczyć o ewentualnych konsekwencjach niezastosowania się do wezwania.

Zauważyć należy jak już wyżej wskazano, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wniosek (wraz z załącznikami graficznymi) powinien zostać złożony na formularzu opracowanym oraz przesłanym lub udostępnionym przez ARiMR. Natomiast § 2 ust. 1 rozporządzenia określającego szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazuje na powinność producenta rolnego, aby jego wniosek o przyznanie płatności spełniał m.in. wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, odnoszące się do podania, z wyłączeniem adresu. Wniosek ten, poza treścią wskazaną w tym przepisie, powinien spełniać też wymogi dla podań, przewidziane w K.p.a. Wynikałoby stąd, że na organie ciąży obowiązek sprawdzenia, czy producent rolny we wniosku o przyznanie płatności wskazał wszystkie dane szczegółowo wymienione w powołanym rozporządzeniu.

W rozpoznawanej sprawie organ wezwał stronę na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do usunięcia braków formalnych dopiero pismem z dnia 3 lipca 2014 r. Skarżący w wyznaczonym siedmiodniowym terminie uzupełnił braki. Wprawdzie uzupełnienie wniosku nastąpiło po ostatecznym terminie na złożenie wniosku, który upływał 9 czerwca 2014 r., ale nie można pominąć faktu, że wniosek został złożony z zachowaniem tego terminu w dniu [...], a wezwanie do uzupełnienia braków wysłane zostało dopiero w dniu 3 lipca 2014 r.

W ocenie sądu, organ I instancji wydając w dniu [...] decyzję o odmowie przyznania płatności przerzucił negatywne konsekwencje własnych zaniedbań na producenta rolnego - skarżącego. Takie działanie organu jest niedopuszczalne, podważa niewątpliwie zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, naruszając art. 8 K.p.a. Obowiązkiem organów administracji jest załatwienie spraw zgodnie z przepisami prawa, ale prawo to nie może być interpretowane w ten sposób, że błędy formalne uznawane są za wywołujące skutki materialnoprawne.

Podkreślić należy, że z art. 64 K.p.a. wynika, że pozostawienie podania bez rozpoznania, z innego powodu niż brak adresu, jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, gdy wnoszący podanie, mimo prawidłowego wezwania organu do usunięcia braków, nie usunie w terminie tych braków, i po drugie, gdy wezwanie dotyczyło wymagań wynikających wprost z przepisów prawa.

Jeżeli zatem wystąpił w sprawie administracyjnej usuwalny brak formalny wobec złożenia wniosku nie zawierającego odpowiedniego podpisu, czy też niezaznaczenia na załącznikach graficznych wskazanych we wniosku działek, usunięcie tych braków powinno nastąpić na wstępnym etapie prowadzenia sprawy administracyjnej w formie wezwania przez organ administracji publicznej strony do uzupełnienia braku w określonym terminie. Na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, spoczywa bowiem obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wezwania wnioskodawcy do usunięcia braków formalnych tego wniosku, a to stosownie do przepisu art. 64 § 2 K.p.a. Natomiast za treść merytoryczną tego wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że strona uczyniła zadość wezwaniu z dnia 3 lipca 2014 r. - podpisała wniosek i zaznaczyła na załącznikach graficznych działki rolne. Wobec powyższego w ocenie sądu tak kategorycznie negatywne stanowisko organów w kwestii niezachowania terminu do złożenia wniosku nie może być uznane za prawidłowe. Przypomnieć należy, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, co oznacza, że niezależnie od tego, czy żądanie to (wniosek) jest prawidłowo wniesione, czy też zawiera wady formalne, wszczyna postępowanie administracyjne. Obowiązkiem organu, do którego wniosek wpłynął, jest natomiast dokonanie analizy wniosku, m.in. w zakresie spełnienia wymogów ustawowych i w razie stwierdzenia braków nałożenia na wnioskodawcę obowiązku ich usunięcia w określonym terminie, z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania (art. 64 (2 k.p.a.). Oznacza to, że dopiero niezastosowanie się wnioskodawcy do nałożonego na niego przez organ obowiązku usunięcia wady wniosku w terminie spowoduje skutek w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania, czyli zaistnienia takiej sytuacji prawnej, jak gdyby wniosek w ogóle nie został złożony. Usunięcie natomiast braków wniosku stosownie do wezwania dokonanego przez organ administracji publicznej prowadzi do rozpoznania sprawy przez ten organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1567/08 (LEX nr 571831).

Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie uzupełnienie braków wniosku miało miejsce w zakreślonym przez organ siedmiodniowym terminie, to oznacza, że wniosek o przyznanie płatności został złożony w terminie określonym w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, tj. przed 9 czerwca 2014r.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły art. 64 § 2 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie uzupełnienia przez wnioskodawcę, na wezwanie organu, braków formalnych wniosku w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3, art. 25 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w konsekwencji także art. 8 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy rozważą wszystkie okoliczności sprawy, uwzględniając stanowisko sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.

r.t.