Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 344/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 , art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I.S. na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2014 postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2014 I.S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem. Wskazuje, że z jej rodzina utrzymuje się z emerytur uzyskiwanych zarówno przez skarżącą w kwocie 1420 zł brutto miesięcznie jak i przez jej męża w kwocie 1440 zł brutto miesięcznie. Jako posiadany majątek wykazała dom wielkości 110 m² oraz nieruchomość rolną wielkości 1,87 ha. Oświadczyła, że łączny dochód rodziny w kwocie 2400 zł netto miesięcznie pochłaniają bieżące wydatki – zakup żywności, media, woda, prąd telefon oraz koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego (nawozy, opryski, paliwo). Wskazała również, że nie posiada oszczędności, nie była w stanie przygotować się na opłatę w tej wysokości, ponadto na leki wraz z mężem wydają ok. 400 zł miesięcznie.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych.

Natomiast strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym.

Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma jednak charakteru swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Zwrócić bowiem należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację finansową skarżącej przedstawioną w złożonym wniosku nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest ona w stanie opłacić kosztów sądowych.

Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia.

Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżąca nie należy, bowiem jej rodzina ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada stałe miesięczne dochody w łącznej kwocie 2400 zł netto, ze złożonych oświadczeń nie wynika, aby wydatki miesięczne przewyższały miesięczny dochód rodziny. Skarżąca nie wykazuje również, aby ponosiła wydatki nadzwyczajne, posiadała jakiekolwiek zadłużenia, czy zobowiązania kredytowe, których nie jest w stanie spłacić. Powyższe świadczy o tym, że sytuacja materialna skarżącej jest dobra i posiada ona dostateczne środki na zapewnienie sobie minimum egzystencji.

W tym kontekście zauważyć należy, że wskazana przez skarżącą wysokość miesięcznych dochodów świadczy o posiadaniu zasobów finansowych wystarczających do pokrycia kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego stanowią wpis od skargi, który wynosi 100 zł. W ocenie orzekającego jest to kwota możliwa do poniesienia przez skarżącą w jej aktualnej sytuacji materialnej, również przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków.

Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując stwierdzić należało, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem wnioskująca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Końcowo podkreślić należy, że zgodnie z art. 200 ustawy p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącej przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.

Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.