Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 189/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Przyznano pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej
Powołane przepisy: article: art. 250
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: w związku z  par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. b i par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz par. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 19 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, A. S. – F. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł.


UZASADNIENIE

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 maja 2014 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Dnia 2 czerwca 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawną A. S. – F.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 września 2014 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. W wyroku tym zasądzono na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie 240 zł powiększone o podatek VAT 55,20 zł).

Pismem z dnia 29 października 2014 r. radca prawny z urzędu sporządziła skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Skarga ta zawiera wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3263/14 uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA stwierdził, że nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a,. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania miedzy stronami . Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.

Z protokołu rozprawy przed NSA wynika, że stawił się na niej radca prawny Ł. A. działający z substytucji wyżej wymienionej radcy prawnej ustanowionej z urzędu, która sporządziła i wniosła skargę kasacyjną. Pełnomocnik substytucyjny na rozprawie tej złożył pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 19 lipca 2016 r.

Z protokołu tego wynika również, że pełnomocnik substytucyjny oświadczył, iż wnosi i wywodzi jak w skardze kasacyjnej.

Powyższe oświadczenie pełnomocnika substytucyjnego złożone na rozprawie przed NSA oznacza, że pełnomocnik substytucyjny podtrzymał, zawarty w skardze kasacyjnej, wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawierający oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części.

Następnie pismem z dnia 8 września 2016 r. pełnomocnik ustanowiona z urzędu złożyła kolejny wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych wraz z oświadczeniem, że nie zostały opłacone w całości ani w części w związku z opisanym wyżej wyrokiem NSA z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3263/14.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega zatem wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w skardze kasacyjnej oraz w powyższym piśmie z dnia 8 września 2016 r.

Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie dotychczasowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; dotychczasowe rozporządzenie.

W rozpoznawanej sprawie wyrok Sądu I instancji został wydany w dniu 11 września 2014 r., a orzeczenie to wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi z urzędu w dniu 3 października 2014 r., zaś skarga kasacyjna został złożona w Sądzie w dniu 30 października 2014 r.

Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 1 stycznia 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 11 września 2014 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (1 stycznia 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowego rozporządzenia.

Przepis § 15 dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują:

1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz

2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego.

Zgodnie z § 16 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.

Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit " a " dotychczasowego rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona przez pełnomocnika z urzędu, a pełnomocnik substytucyjny wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i na rozprawie tej podtrzymał zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej .

Udzielenie substytucji powoduje, że substytuta i stronę łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę z pełnomocnikiem, ale nie uchyla kompetencji pełnomocnika, co oznacza że od chwili udzielenia substytucji strona ma dwóch lub więcej równoprawnych pełnomocników (wyrok SN z dnia 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 269/02, LEX nr 151640 ).

Podkreślić należy, że z treści przytoczonego wyżej przepisu art. 250 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków przysługuje wyłącznie wyznaczonemu radcy prawnemu.

Natomiast wyznaczonym radcą prawnym jest, w rozumieniu art. 253 tej ustawy, radca prawny, który został wyznaczony przez właściwą radę okręgowej izby radców prawnych.

Zatem wynagrodzenie (opłaty) za czynności z zakresu pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasądza się na rzecz pełnomocnika z urzędu, wyznaczonego przez Radę, również wtedy, gdy czynności te zostały wykonane przez pełnomocnika substytucyjnego.

W niniejszej zaś sprawie Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu radcę prawną A. S. – F., która złożyła wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na jej rzecz.

W kwestii zasądzenia powyższych kosztów zastosowanie znajduje powołany wyżej przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit " a " rozporządzenia z którego wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł.

Stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA wynosi w niniejszej sprawie 75 % stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c", wynoszącej 240 zł, co stanowi kwotę 180 zł (240 x75%=180), ponieważ radca prawna ustanowiona z urzędu brała również udział w postępowaniu sądowym w I instancji.

Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze, należało przyznać na rzecz radcy prawnej ustanowionej z urzędu, wyznaczonej w niniejszej sprawie przez właściwą okręgową izbę radców prawnych, wynagrodzenie za udzieloną z urzędu pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed NSA w kwocie 221,40 zł (180 zł wynagrodzenie + 23% podatku VAT 41,40 = 221,40 zł).

Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit "a" i pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.