Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 962/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.51 ust.1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi W.Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu poprzedniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...].07.2021r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020r. poz.1333, dalej jako P.b.) po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wykonania robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) nakazał W.Z. doprowadzenie do stanu poprzedniego wykonanych robót poprzez: zamurowanie otworu okiennego w poziomie piwnicy wykutego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz rozbiórkę - zlikwidowanie kotłowni poprzez demontaż kotła na opał stały z pomieszczenia piwnicznego o wysokości w świetle wynoszącej 1,80m, określając termin wykonania w/w obowiązków do dnia 30.09.2021r.

W uzasadnieniu decyzji PINB opisał ustalenia dokonane w sprawie. Organ wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...].02.2016r. ustalił, iż w przedmiotowym budynku wybudowano klatkę schodową prowadzącą do piwnicy i na poddasze obiektu oraz wykuto otwór okienny w poziomie piwnicy i otwór drzwiowy w poziomie parteru. Roboty te zostały zrealizowane na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Starosty nr [...] z dnia [...].09.2013r. Organ wskazał, że w.w. decyzja o pozwoleniu na budowę została uchylona decyzją w/w organu nr [...] z dnia [...].01.2016 r., w części obejmującej wykucie okna w poziomie piwnicy. Następnie w wyniku oględzin dokonanych w dniu [...].02.2017r. PINB ustalił, że otwór okienny został wykonany w pomieszczeniu kotłowni. Pomieszczenie kotłowni posiada wymiary 3,95 m x 4,80 m i wysokość 1,80 m oraz zamontowano w nim kocioł c.o. na opał stały o mocy 28 kW. Kotłownia nie została wyposażona w wentylację nawiewno - wywiewną.

Dalej PINB wskazał, że w związku z podjętymi ustaleniami, decyzją nr [...] z dnia [...].10.2016 r. na W.Z. nałożony został obowiązek doprowadzenia wykonanych robót w wyznaczonym terminie do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie nowo wykonanego otworu okiennego w poziomie piwnicy. W wyniku postępowania odwoławczego decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12.2016 r. decyzja ta została uchylona, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał na konieczność ustalenia, w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, czy wykonane roboty są zgodne z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, oraz zasadami wiedzy technicznej, jak również wyjaśnienia kwestii wniosku złożonego przez W.Z. do Sądu Rejonowego o wydanie postanowienia w przedmiocie upoważnienia inwestora do wykonania przedmiotowego otworu okiennego (data wpływu do Sądu - 13.09.2016 r.).

W wyniku podjętych ustaleń PINB decyzją nr [...] z dnia [...].06.2018 r. nałożył na W.Z. obowiązek doprowadzenia w wyznaczonym terminie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie otworu okiennego w poziomie piwnicy, wymianę kotła na opał stały na kocioł o mocy do 25 kW oraz zamontowanie wentylacji nawiewno - wywiewnej do kotłowni. W wyniku postępowania odwoławczego ze względu na wątpliwości WINB co do możliwości doprowadzenia przedmiotowych robót do stanu zgodnego z prawem w zakresie wymaganej wysokości pomieszczenia kotłowni, jak również ze względu na brak jednoznacznych ustaleń co do posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzją WINB z dnia [...].07.2018 r. znak: [...] decyzja ta została uchylona z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę, w dniu [...].09.2018 r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną, w wyniku której ustalił, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości są W.Z. i L.Z., przy czym W.Z. nie posiada zgody L.Z. na wykucie okna.

Następnie w dniu 26.09.2018 r. W.Z. poinformował PINB o wystąpieniu do Sądu Rejonowego z wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd. Przy czym wniosek ten został oddalony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...].04.2021r. sygn. akt [...].

W tak ustalonym stanie faktycznym PINB ocenił, że ze względu na brak prawa do dysponowania przez W.Z. nieruchomością na cele budowlane przy wykonaniu powyższych robót brak jest możliwości legalizacji robót budowlanych polegających na wykuciu okna w piwnicy. W ocenie organu brak jest również możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót polegających na wykonaniu kotłowni, bowiem zgodnie z § 97 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wysokość pomieszczenia technicznego i gospodarczego w budynku nie może być mniejsza niż 2m. Zatem pomieszczenie posiadające wysokość 1,8 m nie może pełnić funkcji pomieszczenia technicznego, jakim jest kotłownia. Przy czym brak jest możliwości zwiększenia wysokości pomieszczenia w celu spełnienia wymagań zawartych w przepisach techniczno - budowlanych. Z tego względu w ocenie organu zachodziła konieczność wydania nakazu doprowadzenia zrealizowanych robót do stanu poprzedniego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

W ustawowym terminie odwołanie od decyzji PINB nr [...] z dnia [...].07.2021 r. znak: [...] wniósł W.Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie drugiego z nałożonych obowiązków tj. likwidacji kotłowni poprzez demontaż kotła na opał stały z pomieszczenia piwnicznego o wysokości w świetle wynoszącej 1,80 m oraz terminu jego wykonania. Skarżący podniósł, że wykonanie wskazanego obowiązku doprowadzi do pozbawienia go możliwości ogrzewania zajmowanego lokalu mieszkalnego w najbliższym okresie grzewczym, co jednocześnie spowoduje naruszenie wymagań § 49 i § 132 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którymi każdy lokal mieszkalny powinien mieć zapewnione ogrzewanie. Skarżący wyjaśnił, że w obecnej zabudowie brak jest innego pomieszczenia, w którym można zamontować kocioł CO o mocy nominalnej do 25 kW na paliwo stałe z dostępem do komina. Wskazał, że piec w przedmiotowym pomieszczeniu funkcjonuje już 37 lat i został j zamontowany w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Przed zamontowaniem kotła skarżący uzyskał informację w Urzędzie Gminy, że ustawa Prawo budowlane nie reguluje pojęcia "kotłownia" ani jej wyposażenia, natomiast obowiązujące wówczas rozporządzenie w sprawie warunków technicznych nie miało zastosowania do i budynków już istniejących. Wskazał, że ustawodawca określił, iż pomieszczenia techniczno-gospodarcze, w tym kotłownie, powinny odpowiadać obowiązującym normom. Tymczasem Polska Norma "Ogrzewalnictwo" Kotłownie wbudowane na paliwo stałe nr PN-87 B-02411 Kotłownie o mocy cieplnej do 25 kW, nie określa jaką wysokość powinno mieć pomieszczenie kotłowni o mocy cieplnej do 25 kW. W związku z tym skarżący wyraził stanowisko, że pomieszczenie piwniczne z zamontowanym piecem CO o mocy nominalnej 20 kW spełnia wymagania polskiej normy (wyjaśnił przy tym, że zgodnie z informacją uzyskaną od producenta, u którego zakupił przedmiotowy piec CO, urządzenie to posiada moc nominalną 20 kW) i jednocześnie przedstawił możliwe do wykonania w przedmiotowym pomieszczeniu rozwiązania techniczne w celu zapewnienia tam wentylacji.

Skarżący wskazał również, że podjął działania zmierzające do wykonania przyłącza gazowego do przedmiotowego budynku w celu ogrzewania tego obiektu za pomocą kotła CO dwufunkcyjnego zasilanego gazem ziemnym, jednak podane w umowie terminy wykonania instalacji i przyłącza gazowego zostały przewidziane dopiero na maj 2022r., zatem w terminie podanym przez PINB nie jest możliwe doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem w zakresie ogrzewania. Przy czym nie jest możliwe zastosowanie w lokalu Skarżącego ogrzewania elektrycznego, bowiem posiada on wyłącznie instalację elektryczną 1 - fazową. W związku z tym Skarżący wskazał, że w najbliższym okresie grzewczym nie ma możliwości zapewnienia ciepła dla zajmowanego lokalu mieszkalnego. Natomiast PINB wydając decyzję nakazującą demontaż kotła nie dopełnił swoich obowiązków nie dokonując ustaleń, czy w wyznaczonym terminie istnieje realna możliwość wykonania nakazanych prac i zamontowanie nowego źródła ogrzewania.

Decyzją z dnia [...].09.2021 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa po rozpatrzeniu odwołania W.Z. od powyższej decyzji PINB z dnia [...].07.2021 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania obowiązków nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego w/w budynku i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że roboty polegające na wykuciu otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku z przeznaczeniem go na montaż stolarki okiennej stanowią przebudowę budynku, o której mowa w art. 3 pkt 7a P.b. Zgodnie z tym przepisem, przez przebudowę należy rozumieć "wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy; wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W kontrolowanej sprawie roboty budowlane podjęte przez Skarżącego, polegające na wykonaniu otworu okiennego w kondygnacji piwnicy, wymagały pozwolenia na budowę w świetle art. 28 ust. 1 P.b., bowiem nie zostały zwolnione z tego obowiązku na podstawie art. 29 - 31 P.b. Przy czym roboty budowlane prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która w późniejszym czasie z jakichkolwiek przyczyn okazała się wadliwa i wyeliminowana z obrotu prawnego, stanowią przypadek, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 P.b., inny niż określony w art. 48 tej ustawy i wymagają przeprowadzenia postępowania w trybie art. 50 i 51 P.b. przewidującego możliwość legalizacji wykonanych robót budowlanych (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 04.11.2020r. sygn. akt: IISA/Go 272/20 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

W postępowaniu prowadzonym na podstawie w/w przepisów podstawową kwestią jaką organ nadzoru budowlanego winien wziąć pod uwagę jest posiadanie przez inwestora tytułu prawnego do nieruchomości na cele budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane (patrz: uchwala Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10,01.2011 r. sygn. akt II OPS 2/10 w składzie siedmiu sędziów oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19.02.2015r. sygn. akt II SA/Go 778/14 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym przepisem, przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy P.b. każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.

Z dokumentów przedmiotowej sprawy wynika, że roboty budowlane polegające na wykuciu otworu okiennego w kotłowni zlokalizowanej w kondygnacji piwnicy w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...] zostały wykonane przez inwestora – W.Z., bez posiadania prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 P.b.

W treści wypisu z rejestru gruntów z dnia 03.09.2018r. jako właściciel zabudowanej działki nr [...] widnieje M.Z. Natomiast z treści protokołu rozprawy przeprowadzonej przez PINB w dniu [...].09.2018r. z udziałem W.Z. i L.Z. wynika, iż właścicielem nieruchomości był ich nieżyjący ojciec, zaś oni są jedynymi jego spadkobiercami. Według oświadczenia L.Z. budynek został podzielony postanowieniem wstępnym Sądu, zaś pozostaje do podziału kwestia pozostałych gruntów. W.Z. oświadczył do protokołu rozprawy, że nie posiadał zgody drugiego współwłaściciela na wykucie okna w piwnicy oraz wyraził stanowisko, że nie potrzebował takiej zgody, bowiem zgodę wyraził sąd w postanowieniu z dnia [...].06.2012r, oraz z dnia [...].10.2007r. Przy czym skarżący wyjaśnił, że w dniu 13.09.2016r. złożył do Sądu Rejonowego wniosek o wyrażenie zgody na wykucie okna, niemniej Sąd nie rozpatrzył jego wniosku ze względu na już dokonany podział budynku, zaś kolejnego wniosku o wyrażenie zgody na wykucie okna w piwnicy W.Z. nie składał. Natomiast L.Z. oświadczył do protokołu rozprawy, że jako współwłaściciel nieruchomości nie wyraził i nadal nie wyraża zgody na wykucie okna w piwnicy w pomieszczeniu kotłowni.

W związku z powyższym WINB zauważył, że przebudowa części budynku stanowiącego współwłasność, albo też zgoda na wykonanie określonego zakresu robót w części wspólnej, jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i wymaga zgody współwłaścicieli albo zastępującego tę zgodę orzeczenia sądu. Natomiast brak zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.03.1990r. sygn. akt IV SA 33/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 35).

Organ wskazał, że pismem z dnia [...].09.2018 r. W.Z. wystąpił do Sądu Rejonowego o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd - wydanie zgody zastępczej na wykonanie robót budowlanych polegających na "przeniesieniu" okna wsypowego ze ściany szczytowej południowej w pomieszczeniu kotłowni, na ścianę zewnętrzną zachodnią w tym pomieszczeniu. Natomiast w dniu 16.06.202lr. do PINB wpłynęło prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...].04.2021r. sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku W.Z. o upoważnienie do dokonania czynności.

W zaistniałym stanie faktycznym WINB podzielił stanowisko PINB, że roboty budowlane polegające na wykuciu otworu okiennego w kotłowni zlokalizowanej w kondygnacji piwnicy w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...] nie mogą zostać zalegalizowane, bowiem zostały wykonane przez inwestora – W.Z., bez posiadania prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane. Okoliczność ta pozostaje bezsporna i nie została zakwestionowana przez Skarżącego w treści odwołania. W konsekwencji prawidłowo organ I instancji nałożył na W.Z. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. obowiązek zamurowania otworu okiennego w poziomie piwnicy.

WINB wyjaśnił, że w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 51 P.b. organy nadzoru budowlanego winny ustalić, czy inwestor dysponował tytułem prawnym do nieruchomości odpowiadającym zakresowi wykonanych i przez niego robót. Kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w toku stosowania procedury naprawczej z art. 50 i art. 51 P.b. jest kwestią kluczową podobnie, jak względy zgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi i organy winny ją w tym postępowaniu badać. Takie stanowisko potwierdza między innymi treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.01.2011 r. sygn. akt II OPS 2/10 (publikacja: ONSAiWSA 2011/2/22) z uzasadnienia której wynika jednoznacznie, iż konieczne jest badanie, w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, czy inwestor posiada prawo do i dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uchwale tej wskazano, że po ustaleniu, j że inwestor nie ma wymaganego ustawą prawa do nieruchomości na cele budowlane organ winien skorzystać z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wydać stosowne do i ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być też decyzja nakazująca rozbiórkę, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W takim przypadku podstawę rozstrzygnięcia stanowić będzie ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 09.05.2017r. sygn. akt II OSK1358/16 - LEK nr 2323440).

Również w odniesieniu do wykonanych przez Pana W.Z. robót budowlanych polegających na wykonaniu pomieszczenia kotłowni w budynku mieszkalnym j jednorodzinnym na działce nr [...], organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB o braku możliwości legalizacji przedmiotowej inwestycji w tym zakresie. Montaż urządzeń | grzewczych wewnątrz budynku, zaliczonych w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego do urządzeń budowlanych, nie wymaga żadnej formy zgody organu administracyjnego, co wynika z treści art. 29 ust. 1 pkt 27 ustawy P.b. w związku z art. 30 tej ustawy. Niemniej, pomimo braku wymogu uzyskania pozwolenia na budowę oraz dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania takich robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do zbadania, czy roboty te zostały wykonane zgodne z przepisami prawa budowlanego, w tym techniczno-budowlanymi, oraz czy są zgodne z zasadami wiedzy technicznej (art. 5). Na podstawie poczynionych ustaleń organ powinien ocenić, czy możliwe jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych (art. 51 ust. 1 pkt 2), czy też niezbędne jest przywrócenie robót do stanu poprzedniego bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 51 ust. 1 pkt 1).

W przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność wydania nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego robót polegających na montażu kotła na opał stały na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. ze względu na brak możliwości doprowadzenia przedmiotowego pomieszczenia kotłowni do stanu zgodnego z prawem na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2. Mianowicie, jak wynika z protokołu oględzin z dnia [...].02.2017r. przedmiotowe pomieszczenie kotłowni nie posiada wymaganej przepisami techniczno - budowlanymi wysokości. Zgodnie z § 136 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U z 2015r. poz. 1422 ze zm.) kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25kW powinny i być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na I kondygnacji. Zgodnie natomiast z § 97 ust. 1 wysokość pomieszczenia technicznego i gospodarczego nie powinna być mniejsza niż 2 m, jeżeli inne przepisy rozporządzenia nie określają większych wymagań. Tymczasem wysokość pomieszczenia piwnicznego w budynku mieszkalnym na działce nr [...] wynosi 1,80 m. W konsekwencji pomieszczenie to nie spełnia wymagań przewidzianych w przepisach techniczno-budowlanych koniecznych dla możliwości zainstalowania kotła c.o. Przy czym brak jest możliwości doprowadzenia tego pomieszczenia do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy P.b., bowiem spełnienie wymagań przepisów w tym zakresie wiązałoby się z koniecznością dokonania zmian w zakresie wysokości kondygnacji piwnicy, a taki zakres robót wykraczałby poza dyspozycję w/w przepisu. Przepisy prawa budowlanego nie uprawniają organów administracji publicznej do nałożenia na inwestora obowiązku zainicjowania procesu budowlanego. Brak spełnienia przez omawianą inwestycję choćby jednego z wymagań zawartych w przepisach techniczno-budowlanych stawianych kotłowniom obligował organ nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 P/.b. (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14.10.2008r. sygn. akt: IISA/Wr 82/08 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ odwoławczy stwierdził, że określenie w sentencji zaskarżonej decyzji terminu wykonania orzeczonego obowiązku skierowanego do W.Z. ("w terminie do 30.09.2021r.") wykracza poza dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 1. Przepis ten nie przewiduje możliwości określenia terminu wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki, a obowiązek ten staje się wymagalny z chwilą uprawomocnienia się decyzji. W związku z tym organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji.

Organ wskazał, że w procedurze legalizacyjnej aspekty społeczne i trudna sytuacja finansowa, bądź celowość robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa, nie mogą sankcjonować działania niezgodnego z porządkiem prawnym.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wyjaśnił, że montaż kotła CO w przedmiotowym pomieszczeniu, we wskazanym w odwołaniu okresie (skarżący wskazał, że "piec w pomieszczeniu piwnicznym funkcjonuje już 37 lat"), naruszał również przepisy ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Przepis § 150 tego aktu określał minimalną wysokość w świetle pomieszczeń nie przeznaczonych na pobyt ludzi, i zgodnie z jego treścią piwnice w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, pralnie domowe i suszarnie bielizny oraz inne pomieszczenia techniczno-gospodarcze, powinny posiadać minimalną wysokość pomieszczenia wynoszącą 2,2 m, zaś piwnice i pomieszczenia techniczno-gospodarcze w jednorodzinnych domach mieszkalnych powinny posiadać wysokość wynoszącą co najmniej 2 m. Skoro zatem wysokość przedmiotowego pomieszczenia piwnicznego, w którym zamontowano kocioł na paliwo stałe wynosi 1,80 m, to pomieszczenie to nie spełniało również wymagań przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących w czasie wykonania przedmiotowych robót. Już tylko dodatkowo wskazać należy, że przedmiotowe pomieszczenie, w związku z brakiem wentylacji nawiewno-wywiewnej, nie spełnia również wymagań § 151 w/w rozporządzenia, zgodnie z którym "pomieszczenia nie przeznaczone na pobyt ludzi powinny mieć zapewnioną wymaganą, odpowiednio do potrzeb użytkowych, wymianę powietrza" oraz wymagań normy PN-83/B-03430 Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej - Wymagania.

Również pozostałe okoliczności podnoszone przez skarżącego, zdaniem WIB, nie mogły stanowić przesłanki do zaakceptowania stanu niezgodnego z prawem, czy też zwłoki z wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie administracyjne, bowiem organy nie posiadają swobody w tym zakresie. Organ wyjaśnił, że po wykonaniu nakazu przywrócenia stanu poprzedniego Skarżący może wykonać roboty budowlane mające na celu zapewnienie ogrzewania zajmowanego lokalu mieszkalnego w alternatywny sposób - na przykład poprzez ewentualną przebudowę istniejącej, bądź wykonanie nowej instalacji elektrycznej w sposób umożliwiający korzystanie z takiej formy ogrzewania, bądź skorzystanie - do czasu wykonania instalacji gazowej, jako rozwiązanie tymczasowe - z innego sposobu ogrzewania, niewymagającego korzystania z zewnętrznego źródła zasilania. Przy czym, przy realizacji robót budowlanych należy mieć na względzie konieczność zachowania wymagań wynikających z przepisów prawa budowlanego, w tym uzyskania zgody organu administracji architektoniczno - budowlanej w formie przewidzianej prawem (pozwolenia na budowę lub dokonaniu zgłoszenia).

Od powyższej decyzji WINB z dnia [...].09.2021 r. - w części nakładającej obowiązek zlikwidowania kotłowni poprzez demontaż kotła na opał stały z pomieszczenia piwnicznego – W.Z. wniósł skargę. Skarżący podniósł, że wydanie powyżej decyzji w sezonie grzewczym jest dla niego krzywdzące. Wskazał, ze w decyzji z dnia [...].06.2018 r. PINB nałożył na skarżącego obowiązek doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale nie wspomniano wówczas o niewłaściwych parametrach kotłowni. Zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji organ nie uwzględnił możliwości wymiany pieca na inny rodzaj paliwa, ponadto nie uwzględnił możliwości pozyskania nowego źródła ciepła i zmiany paliw oraz adaptacji innego pomieszczenia niż piwniczne. W sprawie nie uwzględniono możliwości wykonania nałożonych prac budowlanych, montażu nowego źródła ogrzewania we wskazanym terminie. Ponadto nie uwzględniono trudności w uzyskaniu niezbędnej dokumentacji i pozwoleń w kontekście okresu jesienno – zimowego, w którym budynek musi być ogrzewany. Skarżący wskazał, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w realiach sprawy jest możliwe poprzez zmianę pomieszczenia dla pieca co i zmianę paliwa stałego na gazowe. Poczynił już w tym kierunku określone działania i zgodnie z zawarta umową przyłącze gazowe zostanie zrealizowane przez PSG w terminie do 30 maja 2022 r. Skarżący wskazał, że jeśli w terminie uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji zdemontuje istniejący kocioł co na paliwo stałe, to przydzielona mu część budynku pozostanie bez ogrzewania. Skutki nieogrzewania pomieszczeń będą katastrofalne dla budynku oraz jego użytkowników. Skarżący podniósł, ze razem z małżonką są emerytami, od wielu lat chorują oraz leczą się.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sprawa niniejsza rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie może zostać uwzględniona.

Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji WINB z dnia [...].09.2021 r. nr [...] było doprowadzenie do stanu poprzedniego robót budowlanych polegających na wykuciu otworu okiennego w poziomie piwnicy oraz likwidacja - poprzez demontaż kotła na opał stały - pomieszczenia kotłowni w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...]. Przedmiotem skargi skarżący uczynił tę część rozstrzygnięcia, w której organ orzekł o obowiązku likwidacji pomieszczenia kotłowni, w związku z czym decyzja w części, która nie została objęta skargą czyli dotycząca obowiązku zamurowania otworu okiennego w poziomie piwnicy budynku, nie jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, nadto orzeczenie w tej części stało się prawomocne.

Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie budził wątpliwości, poza sporem pozostawały również istotne dla rozstrzygnięcia elementy stanu prawnego. Nie jest sporna okoliczność, że pomieszczenie przedmiotowej kotłowni ma wysokość 1,80 cm oraz, że w pomieszczeniu tym znajduje się piec na paliwo stałe o mocy do 28 kW, jednocześnie kotłownia nie jest zaopatrzona w instalację wywiewno-nawiewną. Takie parametry pomieszczenia wykorzystywanego jako kotłownia na paliwo stałe naruszają obowiązujące przepisy techniczno - budowlane. Zgodnie z treścią § 97 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ.U. z 2019 r. poz. 1065, dalej jako rozporządzenie) wysokość pomieszczenia technicznego i gospodarczego nie powinna być mniejsza niż 2 m, jeżeli inne przepisy rozporządzenia nie określają większych wymagań ( ust. 1). W pomieszczeniach, o których mowa w ust. 1, wysokość drzwi i przejść pod przewodami instalacyjnymi powinna wynosić w świetle co najmniej 1,9 m, z zastrzeżeniem § 242 ust. 3 (ust. 2). W myśl § 136 ust. 1 i 2 rozporządzenia pomieszczenia przeznaczone do instalowania kotłów na paliwo stałe i pomieszczenia składu paliwa i żużlowni oraz pomieszczenia przeznaczone do instalowania kotłów na olej opałowy i pomieszczenia magazynu oleju opałowego powinny odpowiadać przepisom rozporządzenia, w tym określonym w § 220 ust. 1. ( ust. 1). Kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł. Pomieszczenia, w których instalowane są kotły, oraz pomieszczenia składu paliwa powinny odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe ( ust. 2).

Regulację o podobnej treści zawierało obowiązujące w dacie instalacji pieca co w przedmiotowym budynku rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (DZ.U. 1980 nr 17 poz. 62). Z treści § 150 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia wynika, że minimalna wysokość w świetle piwnic i pomieszczeń techniczno-gospodarczych w jednorodzinnych domach mieszkalnych wynosi 2 m (ust. 1). Wysokość pomieszczeń techniczno-gospodarczych, jak kotłownie lokalne, hydrofornie, węzły cieplne, maszynownie wentylacji, powinna odpowiadać wymaganiom norm i przepisów oraz być przystosowana do wymiaru maszyn i urządzeń, potrzeb montażu oraz warunków eksploatacji zainstalowanych urządzeń ( ust. 2).

W tej sytuacji wobec stwierdzenia niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi na organie nadzoru budowlanego ciążył obowiązek podjęcia działań w celu usunięcia stanu niezgodności z prawem. Obowiązek ten wynika m.in. z art. 81 ust. 1 pkt 1b P.b., zgodnie z którym do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych.

Przyjęty w sprawie tryb postępowania oparty na art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. należy ocenić jako prawidłowy. Zgodnie z treścią wskazanego tu przepisu przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Z kolei z art. 51 ust. 7 P.b. wynika, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Zauważenia też wymaga, że jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust. 1 P.b. zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust. 7 P.b. przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1,2 i3 oraz ust. 3 P.b. mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 P.b. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 222/21, lex nr 3216065, wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 501/19).

Instalacja urządzenia budowlanego w postaci pieca c.o. nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia, jednakże - jak wyżej zauważono – instalacja takiego urządzenia powinna nastąpić zgodnie z przepisami techniczno – budowlanymi, a kontrola przestrzegania przepisów w tym względzie należy do organów nadzoru budowlanego. Trzeba również zauważyć, że rozbiórka takiego urządzenia technicznego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że w pierwszej kolejności organy nadzoru budowlanego powinny wyczerpać możliwości zmierzające do legalizacji wykonanych robót budowlanych. Nakazy wymienione w art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. mogą być bowiem zastosowane w sytuacji, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Okoliczności rozpatrywanej sprawy wskazują, że w sprawie zaistniał przypadek, o którym tutaj mowa. Bezspornie bowiem wysokość danego pomieszczenia wykorzystywanego jako kotłownia na paliwo stałe nie pozwala na umieszczenie w nim pieca c.o., brak jest zatem możliwości nałożenia na stronę określonych obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie zakres ewentualnych robót budowanych zmierzających do "przystosowania" danego pomieszczenia do wymogów techniczno - budowlanych przewidzianych dla pomieszczeń kotłowni przekracza zakres robót, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Stanowisko organu w tym względzie należy zatem ocenić jako prawidłowe, znajduje ono bowiem oparcie w stanie faktycznym i prawnym sprawy. W tej sytuacji zasadnie organ wydał decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. zobowiązując inwestora do likwidacji kotłowni poprzez demontaż pieca c.o.

Z powyższych względów argumentacja skargi nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem ponownie trzeba, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji musi uwzględniać stan prawny oraz stan faktyczny sprawy na datę jej wydania.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi podnieść należy, że postanowieniem z dnia 14 grudnia 2021 r. wydanym na podstawie art. 61 p.p.s.a. Sąd uwzględnił wniosek zawarty w skardze i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Powyższe oznacza, że w rozpoznawanej sprawie ochrona tymczasowa wynikająca z w.w. postanowienia z dnia 14 grudnia 2021 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji utraci moc, a zaskarżona decyzja będzie podlegała wykonaniu (w zakresie likwidacji kotłowni), z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.