Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 827/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 4a
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Teza: W sytuacji, gdy w sprawie sądowoadministracyjnej orzekały sądy obu instancji, tj. zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, a oceny prawne tych sądów są w części lub całości ze sobą sprzeczne, za wiążącą w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. uznać należy ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem jest to ocena sądu wyższej instancji, powołanego do sprawowania kontroli judykacyjnej (orzeczniczej) nad sądami administracyjnymi pierwszej instancji.

Związanie takie wynika z art. 153 p.p.s.a., a nie art. 190 p.p.s.a. W tego rodzaju przypadku Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem rozpoznającym sprawę sądowoadministracyjną, to zaś, że orzeka w sprawie jako sąd drugiej instancji nie jest istotne dla wypełnienia hipotezy art. 153 p.p.s.a. Natomiast związanie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny z art. 190 p.p.s.a. miałoby miejsce wtedy, gdyby uchylono wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, do czego w sprawie nie doszło.

TEZY

W sytuacji, gdy w sprawie sądowoadministracyjnej orzekały sądy obu instancji, tj. zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, a oceny prawne tych sądów są w części lub całości ze sobą sprzeczne, za wiążącą w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. uznać należy ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem jest to ocena sądu wyższej instancji, powołanego do sprawowania kontroli judykacyjnej (orzeczniczej) nad sądami administracyjnymi pierwszej instancji.

Związanie takie wynika z art. 153 p.p.s.a., a nie art. 190 p.p.s.a. W tego rodzaju przypadku Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem rozpoznającym sprawę sądowoadministracyjną, to zaś, że orzeka w sprawie jako sąd drugiej instancji nie jest istotne dla wypełnienia hipotezy art. 153 p.p.s.a. Natomiast związanie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny z art. 190 p.p.s.a. miałoby miejsce wtedy, gdyby uchylono wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, do czego w sprawie nie doszło.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r., nr SKO.[...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "organ"), po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] października 2015r. nr [...] pozostawiającej bez rozpatrzenia wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o istocie sprawy w ten sposób, że odmówiło A. C. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz I. T. na okres świadczeniowy trwający od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Wnioskiem, który wpłynął do Prezydenta Miasta B. P. w dniu [...] września 2015 r., A. C. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna I. T..

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] organ pierwszej instancji pozostawił bez rozpatrzenia wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wskazując, że wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie udokumentowała dochodów męża za 2014 r.

W wyniku odwołania wniesionego przez A. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku A. C. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 508/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r.

W wyniku wniesionej przez organ odwoławczy skargi kasacyjnej w sprawie orzekał również Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 180/17 skargę oddalił.

Rozpatrując sprawę ponownie Kolegium, odwołując się do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazało, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tym kontekście zwrócono uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny nie sformułował wskazań co do dalszego postępowania a tym samym w niniejszej sprawie wiążą wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 października 2016 r., z których wynika, że organ odwoławczy ma merytorycznie ocenić wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Organ przedstawiając oceny prawne wyrażone w sprawie przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w stanie prawnym, w którym była sprawa rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym przepis art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 554 ze zm. - dalej jako: "ustawa") stanowił, że przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast od dnia 1 kwietnia 2016 r., po wejściu w życie ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przepis ten stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Kolegium zmiana treści tego przepisu nie pozwala na odstąpienie od jego wykładni zawartej w wyrokach Sądów obu instancji, gdyż nie wpływa na jego istotę, tylko uszczegółowia kwestie, które w realiach tej konkretnej sprawy są niesporne, a mianowicie to, że w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego mąż skarżącej uzyskiwał dochód z zatrudnienia w firmie U. G. M. Ł., gdzie był zatrudniony od 1 września 2013 r. czyli od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r.

Jak stwierdził organ odwoławczy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2), przy czym pojęcie "dochodu" oraz "dochodu rodziny" należy rozumieć zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do których odsyła art. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Natomiast Zgodnie z art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dochody członków rodziny dla celów świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. oblicza się według przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiągniętych w 2014 r., tj. roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem przypadków odnoszących się do dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, określonych w art. 9 ust. 3 - 4b tej ustawy.

W oparciu o powyższe regulacje Kolegium stwierdziło, że syn skarżącej spełnia przesłankę bycia osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt sprawy wynika, że ugodą z dnia 13 stycznia 2014 r., sygn. akt. III RC 747/13 P. T. zobowiązał się do płacenia alimentów na rzecz syna I. w wysokości po [...] zł miesięcznie. W zaświadczeniu z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt KM P [...] komornik sądowy przy tym Sądzie stwierdził, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucja alimentów była bezskuteczna. Z materiału dowodowego wynika, że w 2014 r. źródłem dochodu samej skarżącej a zarazem rodziny tworzonej w tym roku przez nią i syna Igora był dochód, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w wysokości wykazanej w zaświadczeniu z urzędu skarbowego z dnia 17 września 2015 r. Nr [...], tj. w wysokości [...] zł. Po odjęciu od tej kwoty podatku należnego (0 zł), składki na ubezpieczenie społeczne [...] zł) i składki na ubezpieczenie zdrowotne podanej w zaświadczeniu pracodawcy skarżącej z dnia 16 września 2015 r. [...] dochód ten wyniósł [...] zł. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny nie wlicza się kwot otrzymanych świadczeń z tego funduszu, czyli w przypadku skarżącej [...] zł, które organ właściwy wierzyciela wypłacił jej w 2014 r.

Jak wywodził to organ drugiej instancji roczny dochód na członka rodziny w 2014 r., tj., jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, roczny dochód skarżącej podzielony na dwie osoby, tj. na nią i syna, wyniósł po [...] zł na każde z nich (14.468,83 zł : 2 osoby), co miesięcznie daje kwotę po [...] zł na każde z nich ([...] zł : 12 miesięcy). Tak uzyskany miesięczny dochód członka rodziny Naczelny Sąd Administracyjny nakazał zsumować z dochodem miesięcznym męża skarżącej z października 2015 r., czyli z kwotą [...]zł wynikającą z zaświadczenia pracodawcy z dnia 29 marca 2016 r., które w dniu 31 marca 2017 r. przedłożył sam mąż skarżącej. Stosując instytucję uzyskania dochodu uregulowaną w art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Kolegium obliczyło, że miesięczny dochód przypadający wyłącznie na skarżącą i jej męża wyniósł [...] zł. Do dochodu tego należy jeszcze dodać miesięczny dochód przypadający w 2014 r. na syna skarżącej w wysokości [...] zł. Stosownie bowiem do art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do którego stosowania w zakresie pojęcia "dochodu rodziny" odsyła art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, "dochód rodziny", oznacza sumę dochodów członków rodziny. W rezultacie suma przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny wyniosła [...] zł ([...] + [...] zł), a w przeliczeniu na osobę: [...] zł ([...] zł : 3 osoby). Kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy jest więc przekroczone o [...] zł, toteż należy odmówić ich przyznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że kryterium to byłoby również przekroczone dokładnie o tę samą kwotę gdyby do przeciętnego miesięcznego dochodu skarżącej i jej syna z 2014 r. w wysokości [...] zł ([...] : 12 miesięcy) dodać dochód z tytułu zatrudnienia męża skarżącej osiągnięty w pierwszym miesiącu po zawarciu związku małżeńskiego (12 września 2015 r.), czyli kwotę [...]zł, gdyż dochód w przeliczeniu na osobę będzie wynosił [...] zł ([...] + [...] zł = [...] zł: 3 osoby).

Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez A. C. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wnosząc o uchylenie decyzji, w skardze postawiono zarzuty:

1. naruszenie przepisów art. 153 p.p.s.a. - organ odwoławczy związany był zarówno z oceną prawną jak i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, czego nie uczynił,

2. forsowanie swojej indywidualnej interpretacji stosowania konstrukcji prawnej "uzyskania przychodu", nie znajdującej uzasadnienia w wydanych w tej sprawie wyrokach WSA jak i NSA,

3. Kolegium nie chce widzieć różnicy w pojęciach "dochód członka rodziny i "przeciętny miesięczny dochód przypadający na członka rodziny",

4. celową przewlekłość rozpatrywanej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów.

Organ nie naruszył także dyspozycji art. 6 k.p.a.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Nie można także uznać, by doszło do naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie organy odstąpiły od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Organ nie naruszył także dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zwiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem.

Zasadnicze zarzuty skargi dotyczyły naruszenia przez organ art. 153 p.p.s.a., a więc kwestii dotyczących związania organu administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu administracyjnego.

Wbrew odmiennym zarzutom i twierdzeniom skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło dyspozycji przepisu art. 153 p.p.s.a.

Przeciwnie, wydane przez ten organ rozstrzygnięcie, jest wynikiem uwzględnienie wskazań co do dalszego postępowania i ocen prawnych wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych orzekających w sprawie, w tym w szczególności, mających charakter nadrzędny, ocen prawnych wyrażonych w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przez ocenę prawną, o której mowa w cytowanym przepisie, rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W pojęciu tym mieści się zatem również wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy

Związanie oceną oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, nie mogą w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

W sprawie nie budzi wątpliwości to, że organ administracji zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu administracyjnego.

Jak trafnie zauważyło to Kolegium wskazania takie znalazły się w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Orzekający w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie formułował własnych wskazówek co do sposobu dalszego procedowania w postępowaniu administracyjnym.

Wskazanie sadu pierwszej instancji dotyczyło dokonania przez organ ponownie rozpoznający sprawę merytorycznej oceny wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Organ drugiej instancji ze wskazania tego się wywiązał rozstrzygając sprawę co do jej istoty i dokonując merytorycznej oceny wniosku skarżącej .

Jeżeli chodzi o oceny prawne wyrażone w orzeczeniach sądów to stan jest o tyle specyficzny, że w sprawie orzekały sądy obu instancji, tj. w pierwszej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz w instancji odwoławczej Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym oceny prawne tych sądów były w części ze sobą sprzeczne.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny zgodzić należy się z Sądem pierwszej instancji, że nie można obliczać dochodu rodziny za 2014 r. z uwzględnieniem dochodu męża skarżącej za 2014 r., gdyż nie był wtedy członkiem rodziny; stał się nim od 12 września 2015 r.

Jednocześnie jednak zaznaczono, że wprowadzenie mechanizmu ustalania dochodu uzyskanego i utraconego, po roku poprzedzającym rok, na który ustalane jest prawo do świadczenia oznacza, że konieczne jest uwzględnienie sytuacji finansowej rodziny na dzień ustalenia prawa do świadczenia. Oznacza to, że fakt zwiększenia liczby członków rodziny, jako okoliczność mająca wpływ na wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, musi być wzięty pod uwagę również przy ustalaniu prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że dochód rodziny należało obliczyć z uwzględnieniem dochodu męża skarżącej z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. z uwzględnieniem dochodu za październik 2015 r., przy czym jednocześnie zauważył, że stosując konsekwentnie art. 9 ust. 4a ustawy należało obliczyć roczny dochód na członka rodziny w 2014 r. (roczny dochód skarżącej podzielony na dwie osoby) oraz miesięczny dochód na członka rodziny w 2014 r., zaś kolejno tak uzyskany miesięczny dochód członka rodziny zsumować z dochodem miesięcznym męża skarżącej z października 2015 r.

Wprost też Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie będzie to przeciętny miesięczny dochód skarżącej osiągnięty w 2014 r., kwota tego miesięcznego dochodu powinna być zsumowana z dochodem miesięcznym męża skarżącej z października 2015 r. i podzielona na trzy osoby. W ten sposób uzyskany zostałby dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie – w myśl art. 9 ust. 2 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że dochód męża za październik 2015 r. należało doliczyć do dochodu za 2014 r. i tę sumę podzielić przez 12 miesięcy i kolejno przez 3 osoby w rodzinie. Rację przyznał organowi, że interpretacja przedstawiona przez Sąd Wojewódzki funkcjonowała w orzecznictwie sądów administracyjnych w poprzednio obowiązującym stanie prawnym regulującym inne kryteria obliczania dochodu uzyskanego. Od 1 stycznia 2012 r. przepisy art. 9 ust. 3 i 4 ustawy zostały zmienione i dodany został w art. 9 przepis ust. 4a (ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; Dz. U. poz. 1212). Ponadto nie przyznał racji Sądowi pierwszej instancji, że inna interpretacja art. 9 ust. 4 a ustawy, niż przyjęta przez Sąd, oznaczałaby, że przy ustaleniu dochodu rodziny na osobę w rodzinie decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie – uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym – oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. W rzeczywistości, w myśl art. 9 ust. 4a ustawy, doliczeniu podlega kwota dochodu miesięcznego do dochodu członka rodziny uzyskanego w roku poprzedzającym okres świadczeniowy również wyliczonego w skali miesiąca, a zatem mechanizm ustalania dochodu odnosi się do dochodu uzyskiwanego w skali jednego miesiąca.

Niewątpliwie zatem w części oceny prawne wyrażone przez sądy kolejnych instancji były ze sobą sprzeczne.

W takiej sytuacji za wiążące w sprawie uznać należy oceny przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem są to oceny sądu wyższej instancji, powołanego do sprawowania kontroli judykacyjnej (orzeczniczej) nad sądami administracyjnymi pierwszej instancji.

Podkreślić przy tym należy, że związanie takie wynika z art. 153 p.p.s.a., a nie art. 190 p.p.s.a. W tego rodzaju przypadku Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem rozpoznającym sprawę sądowoadministracyjną, to zaś, że orzeka w sprawie jako sąd drugiej instancji nie jest istotne dla wypełnienia hipotezy art. 153 p.p.s.a. Natomiast związanie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny z art. 190 p.p.s.a. miałoby miejsce wtedy, gdyby uchylono wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, do czego w sprawie nie doszło.

Reasumując stwierdzić należy, że sytuacji, gdy w sprawie sądowoadministracyjnej orzekały sądy obu instancji, tj. zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, a oceny prawne tych sądów są w części lub całości ze sobą sprzeczne, za wiążącą w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. uznać należy ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem jest to ocena sądu wyższej instancji, powołanego do sprawowania kontroli judykacyjnej (orzeczniczej) nad sądami administracyjnymi pierwszej instancji.

Zasadnicza wadliwość zarzutów skargi polega na tym, że wnioskodawczyni we wniesionej skardze odwołuje się do stanowiska wyrażonego w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, pomijając to, że w części istotnej dla ustalenia wysokości dochodu w rodzinie skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko odmienne, a ocena taka, będąca wskazaniem co do sposobu interpretacji i zastosowania w sprawie art. 9 ust. 4a ustawy, była dla organu wiążąca.

Jak zatem przesądził to Naczelny Sąd Administracyjny dochód rodziny wnioskodawczyni należało obliczyć z uwzględnieniem dochodu męża skarżącej z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. z uwzględnieniem dochodu męża wnioskodawczyni za październik 2015 r.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny należało zatem obliczyć roczny dochód na członka rodziny w 2014 r. (roczny dochód skarżącej podzielony na dwie osoby) oraz miesięczny dochód na członka rodziny w 2014 r., zaś kolejno tak uzyskany miesięczny dochód członka rodziny zsumować z dochodem miesięcznym męża skarżącej z października 2015 r.

Miesięczny dochód na rodzinę wnioskodawczyni w 2014 r. wyniósł [...] zł ([...] : 12 = [...] zł), co oznacza, że miesięczny dochód członka rodziny wyniósł [...] zł ([...] zł : 2 = [...] zł). Kwota [...]zł była to kwota przeciętnego miesięcznego dochodu przypadająca w 2014 r. na każdego członka rodziny skarżącej, a więc tak na skarżąca, jak i na jej syna.

Dochód ten, tj. miesięczny dochód wnioskodawczyni ([...] zł) i jej syna ([...] zł) należało następnie zsumować z dochodem miesięcznym męża skarżącej z października 2015 r. [...] zł) i podzielić na trzy osoby. Powyższe działanie dało kwotę [...]zł (([...] zł + [...] zł + [...] zł) : 3 = [...] zł), która była kwotą przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny wnioskodawczyni, obliczoną z uwzględnieniem dochodu uzyskanego przez męża wnioskodawczyni z października 2015 r. w trybie art. 9 ust. 4a ustawy.

Powyższa kwota przekraczała kryterium dochodowe z art. 9 ust. 2 ustawy, co oznaczało, że brak było w sprawie podstaw do przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Wskazując wprost sposób wyliczenia tej kwoty Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy będzie to przeciętny miesięczny dochód skarżącej osiągnięty w 2014 r. (dochód ten wynosił [...] zł). Kwota tego miesięcznego dochodu - według wskazówek Naczelnego Sądu Administracyjnego - powinna zostać zsumowana z dochodem miesięcznym męża skarżącej z października 2015 r. i podzielona na trzy osoby.

Wyliczony w ten sposób dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie – w myśl art. 9 ust. 4a ustawy, wynosi właśnie [...] zł [...] + [...] zł) : 3 = [...] zł), a więc przekracza kryterium dochodowe z art. 9 ust. 2 ustawy.

Przedstawiony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze sposób interpretacji i stosowania art. 9 ust. 4a ustawy jest nie tylko zgodny z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale wynika również z treści przepisu art. 9 ust. 4a ustawy. Z przepisu tego wynika bowiem w sposób wyraźny, że w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy dochód członka rodziny powinien zostać powiększony o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W przedmiotowej sprawie dochodem takim był dochód męża skarżącej z października 2015 r.

Z tych też przyczyn za nieuzasadnione uznać należało zarzuty naruszenia art. 153 p.p.s.a. i "forsowania" przez organ odwoławczy swojej indywidualnej interpretacji stosowania konstrukcji prawnej "uzyskania przychodu", nie znajdującej uzasadnienia w wydanych w tej sprawie wyrokach WSA jak i NSA.

Jak wskazano bowiem już wyżej wydane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie jest wynikiem uwzględnienie wskazań co do dalszego postępowania i ocen prawnych wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych orzekających w sprawie, w tym w szczególności, mających charakter nadrzędny, ocen prawnych przedstawionych przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Za pozostające bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uznać należy twierdzenia skargi dotyczące nie dostrzegania przez Kolegium różnicy w pojęciach "dochód członka rodziny i "przeciętny miesięczny dochód przypadający na członka rodziny", jak też zarzut celowej przewlekłości rozpatrywanej sprawy.

Odnośnie pierwszego z tych zarzutów wskazać należy, że pojęcia "dochód członka rodziny" i "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy" są ze sobą tożsame co jasno wynika z treści art. 2 pkt 5a ustawy. Czy innym natomiast pozostaje ustalenie wysokości dochodu członka rodziny, a czym innym doliczenie do tej kwoty dochodów uzyskanych, o których mowa w art. 9 ust. 4a ustawy.

Odnośnie drugiej z wymienionych kwestii stwierdzić należy, że lektura akt sprawy oraz treść wydawanych w niej rozstrzygnięć nie uzasadnia w żadnym stopniu zarzutu o celowym przewlekaniu sprawy przez organ administracji.

W tym stanie rzeczy, na podstawie przytoczonych powyżej przepisów oraz w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.