Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 740/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Marek Gorski Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 644/04 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przejęcia majątku ziemskiego na rzecz Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. oddala wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 644/04 po rozpoznaniu skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] Nr [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] (nr [...]), którą stwierdzono, że grunty zabudowane o powierzchni 2,8442 ha oraz las o powierzchni 35,1413 ha, wchodzące w skład majątku ziemskiego "Dobra R." o ogólnym obszarze 187 ha, stanowiące byłą własność K. i H. małż. B., podlegały przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał m.in., że ww. grunty wchodzące w skład majątku ziemskiego "Dobra R." o ogólnym obszarze 187 ha, podlegały przejęciu na cele reformy rolnej, ponieważ majątek, którego były integralną częścią składową, przewyższał górną granicę określoną dekretem, tj. 100 ha powierzchni ogólnej. Brak jest zaś dokumentów wskazujących, że sporne nieruchomości były prawnie wyodrębnione od pozostałej części majątku. W tej sytuacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, jako zgodną z prawem.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca wniosła o uchylenie tej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN, oraz art. 6 i 7 K.p.a. i przekazanie jej do ponownego rozpoznania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że "powiązanie podmiotowe" w/w nieruchomości z majątkiem ziemskim "Dobra R." nie przesądzało o ich charakterze w kontekście przepisów o reformie rolnej. Również samo posługiwanie się pojęciem "ośrodek majątku" nie może prowadzić do tego, że przedmiotowa działka przeznaczona była na cele reformy rolnej. Fakt zamieszkiwania rodziny skarżącej i innych osób na tej działce nie oznaczał jeszcze, że był to majątek ziemski w rozumieniu dekretu. O nadużywaniu pojęć "powiązanie podmiotowe" oraz "ośrodek majątku" w niniejszej sprawie świadczy, w ocenie skarżącej, także okoliczność, że działka ta ostatecznie nie została przeznaczona na cele reformy rolnej, a jedynie na potrzeby miasta R.. Na poparcie twierdzenia o błędnym rozumieniu przepisów dekretu o reformie rolnej pełnomocnik skarżącej przytoczył orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym dokonano wykładni pojęcia majątku ziemskiego oraz wskazywano, iż poza zakresem oddziaływania dekretu były zabudowane nieruchomości miejskie, nie mające funkcjonalnego związku z nieruchomością ziemską przejmowaną na cele reformy rolnej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, gdyż w jego ocenie zostały one wydane bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeśli ich rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie na własność Państwa i przewłaszczenie ich następowało z mocy samego prawa, z chwilą wejścia w życie tego dekretu tj. z dniem 13 września 1944 r.

Przepisy wykonawcze do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10 poz. 51) - w § 6 przewidziały dopuszczalność złożenia przez zainteresowaną stronę wniosku o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Zgodnie z § 5 cyt. rozporządzenia, na wniosek strony organ administracji mógł orzec o tym czy "dana nieruchomość" podpada pod działanie powołanego wyżej przepisu, który statuował przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich, przyjmując jako kryterium tego przejścia wielkość jej areału, w tym wielkość użytków rolnych. Wprawdzie w § 5 rozporządzenia jest mowa o orzekaniu "w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e" dekretu, co mogłoby sugerować, że przepis ten pozwala również na rozstrzyganie o tym, czy określona część majątku ziemskiego nie podpada pod działanie dekretu z uwagi na swój charakter, czy społeczno gospodarcze przeznaczenie, to jednak zestawienie treści tego uregulowania z § 6 rozporządzenia wyraźnie wskazuje, że decyzja przewidziana w § 5 może dotyczyć wyłącznie podpadania pod działanie dekretu nieruchomości ziemskiej w odniesieniu do powierzchni gruntów, jaki ona obejmuje. Pierwszy z wymienionych przepisów nakłada na stronę, składającą wniosek wszczynający postępowanie, obowiązek przedłożenia dowodów stwierdzających dokładny obszar nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju, z czego jednoznacznie wynika, że przedmiotem postępowania może być wyłącznie orzeczenie o tym, czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 pkt e dekretu z uwagi na wielkość powierzchni gruntów składających się na ten majątek ziemski. Omawiany § 6 posługuje się również określeniem "dana nieruchomość", jaki zawiera § 5 rozporządzenia, jednak zestawienie treści obu tych uregulowań i odniesienie ich do treści art. 2 ust 1 lit. e dekretu prowadzi do wniosku, że sformułowanie "dana nieruchomość" oznacza nieruchomość ziemską objętą wnioskiem o stwierdzenie, że nie podpada ona pod działanie dekretu z uwagi na jej areał gruntów.

Kierując się taką wykładnią omawianych przepisów skład orzekający w rozpoznawanej sprawie przyjął odmiennie niż czyniło to w przeważającej mierze dotychczasowe orzecznictwo, że przewidziana w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. decyzja może wyłącznie rozstrzygać o tym, czy nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na wielkość jej areału, w tym użytków rolnych.

Złożony w rozpoznanej sprawie wniosek o ustalenie, że wymieniona w nim nieruchomość nie wchodziła w skład majątku ziemskiego podlegającego działaniu dekretu o reformie rolnej i nie mogła być przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów tego dekretu jest żądaniem rozstrzygnięcia sporu o prawa rzeczowe do wskazanej we wniosku nieruchomości, a zatem sporu cywilnego. Zgodnie z art. 2 § 1 i 3 kpc do rozpoznawania spraw cywilnych powołano sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych lub Sądu Najwyższego, a także jeżeli przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości innych organów.

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do stosowania przepisu § 5 rozporządzenia do rozstrzygania o innych sporach dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalania, że dana nieruchomość z uwagi na swój charakter nie jest nieruchomością ziemską i nie stanowi jej części składowej. Nie oznacza to, że w ogóle jest wyłączone dochodzenie roszczeń z tytułu prawa własności do tych nieruchomości, które nie miały charakteru nieruchomości ziemskich, a które w powołaniu na uregulowania dekretu, w tym art. 2 ust. 1 lit. e zostały faktycznie przejęte przez państwo, bowiem ani dekret, ani wydane na jego postawie przepisy wykonawcze, nie wykluczyły dochodzenia tych roszczeń cywilnych na właściwej dla nich drodze, to jest w postępowaniu przed sądem powszechnym, czy to w powództwie o uzgodnienie treści wpisu w księdze wieczystej, czy w powództwie windykacyjnym czy też w powództwie o ustalenie prawa.

W ocenie Sądu, bezsporne jest, że nieruchomość ziemska stanowiąca własność K. i H. małż. B., przekraczała granice obszarowe wskazane w dekrecie, a więc podpadała pod jego działanie. Wobec tego przesądzanie przez organ administracji w drodze decyzji kwestii, czy nieruchomości, o których mowa w niniejszej sprawie podlegały pod działanie dekretu nie znajdowało żadnego uzasadnienia zważywszy, iż zagadnienie to nie ma znaczenia dla oceny kwestii pozostających w gestii organów administracji, tj. orzekania, czy nieruchomość ziemska z uwagi na normy obszarowe podlega pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (§ 5 w zw. z § 6 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu).

W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja organu I instancji zapadła bez podstawy prawnej, zatem jest dotknięta wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Tą samą wadą dotknięta jest także decyzja utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie wydane w sprawie, w której droga administracyjna jest zamknięta.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji.

Jednocześnie, Sąd nie wypowiedział się do zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności, czy nieruchomość- grunty zabudowane o powierzchni 2,8442 ha oraz las o powierzchni 35,1413 ha, wchodzące w skład majątku ziemskiego "Dobra R." podlegały pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, wskazując, że kwestie te, wobec przyjęcia, że żądanie skarżącej nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, nie mają znaczenia przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji.

Skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła H. K. reprezentowana przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie:

1) § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na skutek błędnej interpretacji poprzez przyjęcie, że ww. § 5 tego rozporządzenia ma tylko zastosowanie do rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 i nas. przywołanego wyżej dekretu wyłącznie w kontekście norm obszarowych przewidzianych w tym dekrecie, a tym samym poprzez błędne przyjęcie, że w postępowaniu administracyjnym nie jest dopuszczalne badanie innych cech nieruchomości rolnej takich jak jej rodzaj, przeznaczenie i funkcje gospodarcze, mogących powodować jej wyłączenie spod działania tego dekretu;

2) art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez przyjęcie, że badanie przez organy administracyjne obu instancji charakteru przedmiotowej nieruchomości w kontekście jej charakteru, przeznaczenia, związku funkcjonalnego z ogólnym majątkiem właściciela powodowało nieważność postępowania.

Wskazując na powyższe podstawy pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że przedmiotem ustaleń w postępowaniu opartym na kanwie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej winno być nie tylko sprawdzenie wielkości areału danej nieruchomości, ale także jej cech pozwalających na ustalenie, czy stanowi ona majątek ziemski objęty działaniem art. 2 ust. 1 ww. dekretu. Strona skarżąca nie zgodziła się z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że badanie charakteru nieruchomości w kontekście art. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie może być skutecznie dokonane w postępowaniu administracyjnym. Nie można bowiem z treści § 5 wyprowadzić wniosku, że prowadzone na jego podstawie postępowanie administracyjne winno ograniczać się tylko do badania wielkości powierzchni nieruchomości mającej być przeznaczonej na cele reformy rolnej. O tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 tego dekretu decyduje nie tylko jej powierzchnia przekraczająca wskazane w przywołanym dekrecie normy obszarowe, ale także jej cechy i charakter świadczące o tym, iż była to"nieruchomość ziemska" w rozumieniu tego dekretu. Zatem organ administracyjny prowadząc postępowanie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zobowiązany jest ustalić wszystkie te okoliczności, aby stwierdzić, że dana nieruchomość "podpadała" pod działanie przepisów art. 2 w/w dekretu. Zdaniem strony skarżącej, nie można uznać, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r. OPS 2/06 stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

W uzasadnieniu uchwały uznał, iż norma prawna zawarta w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu winna być odczytana w następujący sposób: "na własność Skarbu Państwa, bez żadnego wynagrodzenia w całości przechodzą bezzwłocznie tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w "art. 1, część druga" dekretu), które stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Takie rozumienie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jednocześnie określa zakres przedmiotowy w jakim powinny orzekać na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia wojewódzkie urzędy ziemskie o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu". Oznacza to, że organ administracji publicznej (a nie sąd powszechny) wydając w trybie tego przepisu decyzję powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności wynikające z wykładni uwzględniającej pełne brzmienie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne w istocie nie sprowadza się do różnicy poglądów co do rozumienia § 5 rozporządzenia, lecz dotyczy rozumienia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Przesądzenie rozumienia tego przepisu wyznacza zakres orzekania na podstawie § 5 rozporządzenia.

Wskazał, iż przyjęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, że w postępowaniu administracyjnym na podstawie § 5 rozporządzenia organ jest uprawniony jedynie do badania, czy dana nieruchomość spełnia normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu oznaczałoby, że to postępowanie może dotyczyć tylko całości nieruchomości, a nie jej części. Jednocześnie dopuszcza ono możliwość przejęcia na cele reformy rolnej nieruchomości, która nie była nieruchomością ziemską odpowiadającą celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu, czyli działanie sprzeczne z prawem. "O tym, które nieruchomości i w jakich granicach mają być przejęte na cele reformy rolnej, właściciel (współwłaściciel) praktycznie dowiadywał się w chwili dokonywania protokolarnego spisu (przejęcia), o czym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia, bądź też z zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego (później starosty), stanowiącego tytuł do wpisania prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (gruntowej). Po uzyskaniu takich informacji można było wszcząć postępowanie w oparciu o § 5 rozporządzenia, co nie było obwarowane żadnymi terminami".

Stwierdził też, że "oprócz spraw spornych dających podstawę do wszczęcia postępowania na podstawie § 5 rozporządzenia, wynikających wprost z brzmienia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w praktyce postępowanie to mogło dotyczyć też gruntów, o których mowa w § 7 rozporządzenia (w pierwotnym brzmieniu), czy też sytuacji kolizyjnych wynikłych z równoległego działania w tym samym czasie innych aktów nacjonalizacyjnych, jak np. dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, Dz.U. Nr 15, poz. 82 (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1994 r. III CZP 54/94, OSNC 1994, nr 11, poz. 215; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2005 r. II CK 653/04, OSNC 2006, nr 3, poz. 56)". Przypadki te w istocie, sprowadzały się jednak do odpowiedzi na pytanie, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W sytuacjach spornych, czy dana nieruchomość powinna przejść na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, czy też na podstawie dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, nie powinno być żadnych wątpliwości, czy na podstawie § 5 rozporządzenia można orzekać tylko w sprawie całej nieruchomości, czy też również jej części, gdyż spór dotyczył najczęściej tylko pewnej części nieruchomości stanowiącej las bądź grunty leśne. Zaznaczyć należy, że ani dekret z dnia 12 grudnia

1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, ani rozporządzenie wykonawcze do tego dekretu, nie przewidywały wydania decyzji właściwego organu administracji państwowej stwierdzającej – w sposób deklaratywny – fakt przejęcie określonych lasów i gruntów leśnych na własność Państwa.

"Powyższe problemy, wynikłe z jednoczesnego działania przepisów dwu różnych dekretów, niemające nic wspólnego z badaniem obszaru nieruchomości ziemskiej z normami ustalonymi w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w wyroku WSA, nie zostały w ogóle dostrzeżone, jako mogące podlegać też orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia." W uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podał również, iż "z zestawienia brzmienia przepisów cyt. § 5 i 6 rozporządzenia nie można wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że § 5 dotyczyć może wyłącznie orzekania w odniesieniu do powierzchni gruntów jakie obejmuje dana nieruchomość. Obowiązek przedstawienia dowodów stwierdzających dokładny obszar danej nieruchomości "z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju" może przemawiać również i za tym, że chodzi o sprawdzenie oprócz norm obszarowych, także i tego, czy jest to nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym nadająca się do przeznaczenia na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, na co wskazywałby użyty tam zwrot "użytków każdego rodzaju". To pojęcie jest szersze, gdyż oprócz "użytków rolnych" mieszczą się w nim także inne tereny (grunty) np. nieużytki, rowy, stawy, drogi, place itp."

Podkreślił także, że gdyby w ramach postępowania wszczętego na podstawie § 5 rozporządzenia chodziło tylko o rozstrzygnięcie kwestii obszarowych, to w ust. 1 tego przepisu użytoby terminu "nieruchomość ziemska", gdyż w świetle art. 2 ust. 1 lit. e dekretu tylko taka nieruchomość mogła być przeznaczona na cele reformy rolnej. Użyty zatem w cyt. § 5 rozporządzenia wyraz "nieruchomość" bez przymiotnika ziemska, oznacza, że ustalenie charakteru tej nieruchomości należy do zakresu tego postępowania.

Ponadto, stwierdził, że pogląd przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji prowadziłby do dwutorowości orzekania w sprawach nieruchomości przejętych na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. O tym, czy dana nieruchomość odpowiada normom obszarowym (w tym użytków rolnych) miałby orzekać organ administracji publicznej, natomiast o tym, czy jest to nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym (w całości bądź w części) rozstrzygałby sąd powszechny. W obu postępowaniach brane byłyby pod uwagę przesłanki wynikające z tych samych przepisów. Takie stanowisko nie znajduje uzasadnienia zarówno w przepisach dekretu jak i rozporządzenia.

Zgodnie z art. 187 § 2 P.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów jest wiążąca w danej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanej uchwale. Uwzględniając wykładnię przyjętą przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę. Z uwagi na to, że sprawa wymaga dokonania przez Sąd pierwszej instancji ponownej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, na mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. zaskarżony wyrok uchylono i przekazano sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Zgłoszony w skardze kasacyjnej wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie zasługiwał na uwzględnienia. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje ich zwrot. Wyjątki od tej zasady określają art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Stosownie do art. 209 kpa wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji stwierdzającego nieważność decyzji powołane przepisy, a w szczególności przepis art. 203 pkt 1 P.p.s.a. nie mogły stanowić podstawy do zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W świetle tego przepisu stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Oznacza to, że w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji stwierdzającego nieważność decyzji przepis art. 203 pkt 1 P.p.s.a. nie ma zastosowania.

Uzyskanie przez skarżącego zwrotu kosztów jakie poniósł w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej w tej sprawie będzie możliwe wówczas, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy (po uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji stwierdzającego nieważność decyzji) sąd uwzględni skargę. Skarżącemu będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu art. 200 P.p.s.a. Do niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez skarżącego należy zaliczyć także poniesione przez niego koszty związane z wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku sądu pierwszej instancji, która została uwzględniona.

Z tych względów wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oddalono.