Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1636/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 32, art. 33 § 1 i § 3, art. 10 § 1, art. 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi I. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie oddalenie skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi, na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...], postępowanie egzekucyjne w stosunku do I. J. (dalej jako "Skarżąca"). W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia [...] maja 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w Banku [...]. Zawiadomienie zostało doręczone do dłużnika zajętej wierzytelności (banku) dnia [...] maja 2011 r., zaś zobowiązanej wraz z odpisem tytułu wykonawczego dnia [...] czerwca 2011 r. W odpowiedzi na powyższe bank poinformował organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunku bankowego dla zobowiązanej.

Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. Skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane skarga, w którym podniosła szereg zarzutów dotyczących nieprawidłowości działania organu podatkowego oraz spółdzielni mieszkaniowej. W wyniku sprecyzowania pisma Dyrektor Izby Skarbowej w K. ustalił, że zobowiązana wniosła skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. wraz z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. oddalił skargę na czynności egzekucyjne.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Skarżąca wniosła do Ministra Finansów zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Powyższemu rozstrzygnięciu zarzuciła nienależyte przeprowadzeni postępowań oraz wykonywanie zadań przez właściwe organy i ich pracowników, naruszających praworządność w tym Konstytucję RP. Skarżąca podniosła szereg zarzutów odnoszących się do jej sfery życia prywatnego, działalności spółdzielni mieszkaniowej, postępowań pełnomocników procesowych, którzy reprezentowali jej przeciwników procesowych w sprawach sądowych, działalności sądów powszechnych oraz braku odpowiedzi na wnoszone przez nią różnego rodzaju wnioski do urzędów skarbowych w B..

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 54 §, art. 80 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.".

Minister Finansów stwierdził, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych zgodnie z wyżej powołanymi przepisami. Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w B., działając jako organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na próbie zajęcia rachunku bankowego Skarżącej, poprzez przesłanie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego do banku [...] i jednocześnie powiadomił ją o dokonaniu powyższego zajęcia (stosowne powiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało odebrane przez Skarżącą dnia [...] czerwca 2011 r.). Tym samym wypełniono przesłanki zawarte w art. 80 § 3 u.p.e.a.

Minister Finansów poddał również analizie dokonaną czynność zajęcia rachunku bankowego z punktu widzenia przesłanek formalnych. W efekcie stwierdził, że wystawione zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego odpowiadało wzorowi zamieszczonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Czynność egzekucyjna zajęcia rachunków bankowych została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony wraz z zajęciem, a więc w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Uznał zatem, że brak jest podstaw by skargę na czynność egzekucyjną uznać za zasadną.

Z uwagi na charakter rozpatrywanego środka zaskarżenia Minister Finansów stwierdził, że niedopuszczalne jest merytoryczne rozpatrzenie stawianych przez Skarżącą zarzutów. Wykraczają one bowiem poza ramy tego postępowania i nie mogą być w nim rozpatrzone.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła w naruszenie jej praw obywatelskich i praw człowieka w tym: równości praw i szans w postępowaniu administracyjnym przed Ministrem Finansów; dyskryminowaniu; traktowaniu nieludzko i poniżająco; trzymaniu w niewoli i poddaństwie; prawa do zawarcia małżeństwa, do szczęścia; nadużyciem prawa w związku z art. 5 i art. 23 kodeksu cywilnego; nadużywaniem przepisów przez nieprzestrzeganie takich przepisów zawartych w kodeksu postępowania cywilnego, które wykreślono z kodeksu postępowania administracyjnego, co zdaniem Skarżącej czyni kodeksu postępowania administracyjnego ustawą bezwartościową.

W związku z powyższym Skarżąca domaga się uchylenia postanowienia, które jest niegodne z art. 32, art. 2, art. 5, art. 37, art. 47 i innych Konstytucji RP. Dodatkowo powołała się na art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnościach. W dalszej części skargi Skarżąca podniosła szereg zarzutów z prowadzonym wobec niej postępowaniem egzekucyjnym, a odnoszących się do sfery życia publicznego, politycznego i prywatnego. Następnie Skarżąca zarzuciła wydanym postanowieniom kłamstwa, krętactwo. Ponadto zarzuciła czyny przestępcze organom podległym Ministrowi Finansów. Na zakończenie Skarżąca zażądała uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa przez: osobę podpisującą z upoważnienia Ministra Finansów skarżone postanowienia; Dyrektora Izby Skarbowej w K.; Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz 12 krotności wysokości ich miesięcznego wynagrodzenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym postanowień kończących postępowanie, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie.

Okolicznością przesądzającą takie rozstrzygnięcie jest podniesiona przez pełnomocnika Skarżącej na rozprawie, a mianowicie iż do pisma z dnia [...] lipca 2011 r., adresowanego do Dyrektora Izby Skarbowej w K. załączono, znajdującą się w aktach sprawy, kserokopię notarialnego pełnomocnictwa dla R. J., upoważniającego do reprezentowania Skarżącej we wszystkich sprawach, między innymi do składania oświadczeń, wniosków przed wszystkimi organami administracji rządowej. Pismo to było podpisane zarówno przez Skarżącą jak i wzmiankowanego pełnomocnika.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii dotyczących działania strony przez pełnomocnika. W tym zakresie zatem, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "k.p.a."

Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W myśl art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Natomiast stosownie do § 3 tego artykułu pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.

W związku z tym, że Skarżąca przedłożyła organowi kserokopię pełnomocnictwa należało wezwać Ją do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu tego dokumentu. Tego jednak nie uczyniono, przez co nie wyjaśniono kwestii czy Skarżąca jest reprezentowana w postępowaniu przez pełnomocnika. Brak wyjaśnienia tej okoliczności stwarza daleko uzasadnioną obawę, iż w toku postępowania administracyjnego pominięto pełnomocnika strony. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 września 1993 r. sygn. akt III ARN 45/93 (OSNC 1994/5/112) stwierdził, że strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa.

Pominięcie pełnomocnika strony ma poważne konsekwencje procesowe. Stanowi bowiem naruszenie sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a także może stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) - wyrok Wojewódzkiego Sądu w Olsztynie z 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 391/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielając cytowane wyżej poglądy sądów stwierdza, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy koniecznym będzie wezwanie Skarżącej do przedłożenia oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa udzielonego R. J.. Zależnie od efektów tej czynności organy winne będą podejmować odpowiednie działania zapewniające Skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania.

Wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego powoduje, iż przedwczesnym byłoby ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, w szczególności z uwagi na to, iż ewentualny udział pełnomocnika w sprawie może mieć wpływ na formę jak i treść środków zapewniających ochronę prawną Skarżącej.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 i art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.