Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1022/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1  lit. c  w związku z  art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2-4,  art. 7,  art. 39 ust. 1 i 2 ,  art. 48 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu 3 lipca 2015 r. P. O. (dalej skarżący) wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przyznanie pomocy dla osób przewlekle chorujących w ramach programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania".

Decyzją z dnia [...] Nr[...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106, art. 107, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa"), odmówił przyznania skarżącemu pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) za miesiąc lipiec 2015 r. wskazując, że nie współpracuje z pracownikiem socjalnym i nie dotrzymał postanowień kontraktu socjalnego oraz odrzucił możliwość podjęcia zatrudnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący zakwestionował rzetelność sporządzenia wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego, opisał swoją sytuację zdrowotną i życiową oraz zauważył, że wypełnia wszystkie zapisy kontraktu socjalnego, a także wykonuje pracę współfinansowaną przez urząd pracy i organ pomocy społecznej.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 2 oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz.U. 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej w skrócie: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał się na treść art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy podkreślając, że zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Zgłaszane przez nich potrzeby powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jednocześnie zgodnie z art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, nadto organ w oparciu o treść art. 11 ustawy może odmówić przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie w części lub w całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, (art. 39 ustawy). Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji wynika, że skarżący ma 40 lat i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, legitymuje się miesięcznym dochodem w wysokości 77,40 zł. Dochód ten nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej, które stanowi 542 zł. Skarżący jest osobą bezrobotną od 16 lat (z kilkumiesięcznymi przerwami) oraz figuruje w rejestrze osób bezrobotnych Urzędu Pracy w L. W okresie miesięcy od kwietnia do czerwca 2015 r. otrzymał świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego w wysokości 232,17 zł., oraz w ramach programu dożywiania w wysokości 100,00 zł. Skarżący utrzymuje, że aktywnie poszukuje pracy lecz bezskutecznie, na dowód czego przedkłada co miesiąc potwierdzenia wystawiane przez pięć firm, a także przedstawia zaświadczenie lekarskie, iż nie nadaje się do pracy fizycznej. Dodatkowo z tytułu użytkowania lokalu, w którym zamieszkiwał poprzednio przy ul. [...] w L., ma zadłużenie w wys. 10 096,49 zł. Starał się o odpracowanie zadłużenia poprzez udział w pracach społecznie użytecznych (praca fizyczna), dlatego w dniu 12 marca 2014 r. zawarto z nim kontrakt socjalny (zmodyfikowany w dniu 16 marca 2015 r. i w dniu 07 lipca 2015 r.). Głównym celem tego kontraktu jest aktywizacja zawodowa, dzięki której poprawiłby się standard jego życia. Jednakże skarżący nie dotrzymał postanowień kontraktu socjalnego i w dniu 29 kwietnia 2015 r. odrzucił możliwość podjęcia zatrudnienia. Za pośrednictwem MOPS poinformowano go o możliwości zatrudnienia w firmie poszukującej pracowników do pracy w Niemczech, w charakterze opiekuna do osób starszych. Organ I instancji w dniu 11.05.2015 r. zorganizował spotkanie firmy oferującej pracę z osobami chętnymi do jej podjęcia, o czym skarżący został powiadomiony i zapewnił, że będzie obecny na spotkaniu. Następnie telefonicznie powiadomił, że nie będzie uczestniczył w spotkaniu podając błahą przyczynę absencji, która nie może stanowić podstawy do usprawiedliwia tej nieobecności. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący zaakceptował kontrakt socjalny i z tego powodu został objęty planem pomocy finansowej w formie zasiłku celowego i okresowego, jednakże rezygnacja z uczestnictwa w spotkaniu z firmą oferującą pracę za granicą, wskazuje na nie wywiązywanie się przez niego z obowiązku współpracy z pracownikiem socjalnym, w celu poprawy swojej sytuacji bytowej.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wyraził niezadowolenie z podjętego w jego sprawie rozstrzygnięcia. W jego ocenie, organy obu instancji nie rozpatrzyły argumentów na jej obronę, jak również nie z własnej woli korzysta z pomocy MOPS, ale został do tego zmuszony. Podniósł, iż od roku 1998 do roku 2006 pracował sezonowo po pół roku, jako palacz CO. Po śmierci żony przeszedł załamanie i do tej pory ma problemy zdrowotne. Stwierdził, że: "nie mam sponsora ani innych źródeł utrzymania" (cytat). W roku 2015 napisał osobiście do dyrektor MOPS o możliwość korzystania z prac społecznie użytecznych i od 2 marca 2015 r. pracuje tygodniowo 10 godzin. Jak sam określił - "jestem z tego powodu bardzo zadowolony". Zarzucił organom, że "kłamstwem jest, iż nie chcę pracować fizycznie". Natomiast zaświadczenie o niezdolności do pracy fizycznej miało ważność rok, a przedstawił je organowi pierwszej instancji 2 lata temu. Podał także, że odkąd korzysta z pomocy społecznej uczęszcza na wszelkie możliwe kursy mogące podnieść jego kwalifikacje, w tym w roku 2014 uczęszczał na kurs kierowcy wózka jezdniowego z UP. Ukończył także kurs opiekuna osób starszych i niepełnosprawnych, jak również stwierdził: "nie ukrywam, iż szukam pracy w tym zawodzie ale tylko w kraju ponieważ nie znam żadnych języków obcych". Odnosząc się do spornej sytuacji braku współpracy podkreślił, że pracownik socjalny telefonicznie poinformował go o spotkaniu w sprawie rekrutacji opiekunów mających pracować w Niemczech. Wstępnie, pod wpływem emocji zgodził się na to spotkanie, lecz po zastanowieniu się podjął decyzję, aby zrezygnować z tego spotkania, ponieważ nie zna języka niemieckiego, ale też nic nie podpisywał ani pisemnie nie deklarował, że na takie spotkanie przybędzie. Zwrócił uwagę, że to spotkanie miało miejsce w miesiącu maju a pomoc odebrano mu w miesiącu lipcu, co jest dla niego niezrozumiałe. Na zakończenie podał, że "(...) Od kiedy korzystam z pomocy MOPS w L. 3 razy złośliwie odebrano mi pomoc nawet gdy 3 lata temu osobiście podjąłem leczenie odwykowe i szczerze przyznałem się do mojego problemu. Stosunek pracowników MOPS jest wybitnie stronniczy i faworyzujący lecz wiele osób jest zastraszonych i boi się mówić o tym." (cytat).

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola legalności decyzji o charakterze uznania administracyjnego sprowadza się do oceny zgodności postępowania organów obu instancji z przepisami postępowania administracyjnego, zwłaszcza z art. 7 - 10 § 1, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 K.p.a., w szczególności z treścią art. 107 § 1 i 3 K.p.a., gdyż uznanie administracyjne nakłada na organy szczególny obowiązek uzasadnienie swego stanowiska przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego i logiki.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej w skrócie: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygające sprawę co do istoty. Ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. warunkuje możliwość wzruszenia orzeczenia organu administracji publicznej zaistnieniem naruszenia norm prawa materialnego, czy też norm o charakterze procesowym, przy czym w tym przypadku naruszenie to powinno być tego rodzaju, że miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności (zasiłek celowy) za miesiąc lipiec 2015 r., bowiem zdaniem tych organów skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym i nie dotrzymał postanowień kontraktu socjalnego oraz odrzucił możliwość podjęcia zatrudnienia.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Dodatkowo, w art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy sformułowano ogólne cele pomocy społecznej, według których jest ona instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący jest osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą i spełnienia kryteria ustawowe do otrzymania wnioskowanej w dniu 3 lipca 2015 r. pomocy na zakup żywności (jak to sam określił "dla osób przewlekle chorujących" w ramach programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania").

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że pierwszorzędnym celem omawianej ustawy jest zapewnienie pomocy w formie posiłku lub żywności, gdyż świadczenia udzielone w takiej formie gwarantują ich prawidłowe spożytkowanie.

Zdaniem składu orzekającego, organ nie przedstawił pełnego uzasadnienia, dlaczego brak jest możliwości korzystania przez skarżącego ze zbiorowego żywienia finansowanego przez gminę, czy chociażby w postaci bonów żywieniowych, czy wykupu posiłku albo zakupu odpowiednich produktów żywnościowych i udzielenia pomocy w tej formie. Jednocześnie z treści wywiadu środowiskowego wynika, że dotychczas korzystał on z pomocy (w miesiącu kwietniu, maju i czerwcu 2015 r. - w postaci zasiłku okresowego i programu dożywiania oraz dodatku mieszkaniowego i na energię elektryczną - k. 11 akt administracyjnych).

Tymczasem na szczególe znaczenie pomocy w zakresie dożywiania wskazuje choćby to, że mimo zaakcentowania w art. 48 ust. 4 ustawy konieczności zapewnienia jednego gorącego posiłku dziennie osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić oraz możliwości uzyskania zasiłku celowego na zakup żywności (art. 39 ust. 2 ustawy), kwestię tą dodatkowo sprecyzowano w odrębnym akcie prawnym, tj. Uchwale Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (M. P. z 2013 r. poz. 1024), kontynuowanego nieprzerwanie od roku 2005.

Stosownie do art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego z urzędu informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, zarówno dotyczących przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu tych okoliczności winien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe, a nie ograniczać się jedynie do wskazania przepisu prawa, czy też pouczenia o ogólnych zasadach przyznawania pomocy społecznej. Zasada udzielania przez organ administracji informacji faktycznej i prawnej uznawana jest za jeden z istotnych czynników wpływających na umacnianie zasady praworządności w działaniach administracji publicznej (art. 6 w związku z art. 7 K.p.a.). Stanowi także doniosły element realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Dopiero bowiem materiał dowodowy zebrany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych pozwala na ocenę prawidłowości działania organu administracji publicznej w kwestii przyznania świadczenia z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 16.3.2010 r., I OSK 1558/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami (wyrok SN z 23.7.1992r., III ARN 40/92 z aprobującymi glosami W. Tarasa - PiP 1993/3/112; J. Zimmermanna - PiP 1993/8/116 i n.; aprobowany przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2014 s. 73-74). Dodatkowo decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, który ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób oraz ich rodzin (art. 107 ust. 1 ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego). W doktrynie podkreśla się, że dowód z wywiadu jest konglomeratem dowodowym, polegającym na równoczesnym skonfrontowaniu oświadczeń strony, zeznań świadków, wyników oględzin w miejscu pobytu strony, treści dokumentów urzędowych i prywatnych (W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz LexisNexis 2010, s. 411 - 415).

Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie brak jest materiału dowodowego świadczącego o wynikach obserwacji organu, czy też podważających stanowisko skarżącego o chęci poprawy własnej sytuacji życiowej. Wywiad co prawda został przeprowadzony, jednakże nie wiadomo o co skarżący był pytany i jakie miał oczekiwania oraz jakie czyni starania w zakresie poprawy własnej sytuacji. Organ orzekające nie wykazały na czym polegał brak współdziałania skarżącego z organem, czy tylko na odmowie wzięcia udziału w spotkaniu z dnia 11 maja 2015 r., czy też nie, a jest to istotne w sytuacji, gdy skarżący podał, że nie zna języka niemieckiego. Nadto, usprawiedliwił swoją nieobecność na tym spotkaniu. Wysuwany przez organy powód, jako dowodzący "ewidentnego" braku chęci poprawy sytuacji w postaci "spotkania z dziewczyną" nie uwzględnia istotnej przeszkody w postaci niemożności komunikacji wynikającej z nieznajomości języka niemieckiego. Organy w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń, nie wynika bowiem z akt sprawy, jaką znajomość języków obcych deklarował, czy też był kierowany na kursy językowe, czy była to jedyna przesłanka warunkująca podjęcie pracy w Niemczech, czy wprost przeciwnie.

Trafnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że bierna (czy negatywna) postawa wnioskodawcy na żadnym etapie postępowania nie zwalnia organu od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie może stanowić podstawy do instrumentalnego zastosowania art. 11 ust. 2 ustawy. Skoro, spośród wielu potrzebujących, wybór najbardziej legitymowanych do pomocy ze środków budżetowych, należy do organu, a decydujące znaczenie ma stan faktyczny sprawy, a w tym możliwości i zasoby własne, to należy o tym pouczyć strony i uczynić wszystko, ażeby ustalenia oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Dlatego tak ważne jest, ażeby strona miała wiedzę o obowiązku współdziałania z organami i prawnych konsekwencjach nie wywiązania się z niego, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy.

Dokonana analiza akt administracyjnych wskazuje, że brak jest jakichkolwiek dowodów na pouczenie skarżącego o konsekwencjach niestawiennictwa na spotkaniu w dniu 11 maja 2015 r. w sprawie proponowanej pracy w Niemczech, tym samym z tego powodu nie można czynić skarżącemu zarzutu i wywodzić negatywnych dla niego konsekwencji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że intencje ustawodawcy były inne niż potoczne rozumienie słów "brak współdziałania", które na co dzień oznacza już bierność, pasywność, brak zaangażowania. Zwrot "brak współdziałania osoby lub rodziny" interpretowany łącznie z pozostałymi wymienionymi w art. 11 ust. 2 ustawy przesłankami oznacza takie działanie, które jest nacechowane negatywnością, niechęcią, negacją, celowym utrudnianiem (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2008 r. o sygn. akt IV SA/Po 442/07, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Ocena, czy w danej sprawie doszło do braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, wymaga każdoczesnej indywidualizacji, czego w kontrolowanej sprawie zabrakło. Skoro, skarżący odpowiada na wezwania organu I instancji, udziela wyjaśnień co do swej sytuacji życiowej i dochodowej, to nie sposób uznać, że odmawiał współpracy z pracownikami pomocy społecznej. Art. 11 ust. 2 ustawy reguluje sytuacje, w których to osoba ubiegająca się o świadczenia z pomocy społecznej przejawia brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, nie zaś sytuacje, w których pracownik socjalny nie współpracuje z osobą ubiegającą się o świadczenia z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2006 r. o sygn. akt I OSK 107/06; wyrok WSA w Poznaniu z 25.10.2007 r. o sygn. akt IV SA/Po 950/06, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W piśmiennictwie podaje się, że brak współdziałania rodzący dla świadczeniobiorcy negatywne skutki, winien dotyczyć jego trudnej sytuacji życiowej, a nie trudności ustalenia faktów przez pracownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Nawet gdy brak współdziałania jest ewidentny, to za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele (I. Sierpowska - op. cit., komentarz do art. 4 ustawy).

Skład orzekający w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 775/14 (dostępnym w internetowej bazie orzeczeń NSA), że analiza przepisu art. 11 ust. 2 ustawy prowadzi do wniosku, że ma on zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy u podstaw zachowania osoby ubiegającej się o pomoc leży jego zła wola.

Pracownicy socjalni organu I instancji, kierując się wiedzą i doświadczeniem zawodowym, winni dołożyć większej staranności w zakresie rzetelnego przeprowadzenia wywiadu i starać się, aby skarżący nabrał do nich zaufania. Powołana okoliczność braku współpracy powinna znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i mieć rzeczywisty charakter, a uzasadnienie decyzji odmawiającej udzielenia pomocy społecznej z tego powodu powinno zawierać nie tylko wskazanie przyczyn uznania braku współpracy, ale także analizę i ocenę sytuacji wnioskującego w odniesieniu do braku współpracy i rodzaju wnioskowanej pomocy. Obowiązki organu administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowych w zakresie postępowania dowodowego są większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji organ powinien najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę zgodności takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela uwidocznionym w treści art. 7 K.p.a.

W toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne ustalając istotne dla sprawy fakty naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., stąd też zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

W ponownym postępowaniu rolą organu I instancji będzie właściwie zebrać materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji skarżącego, zapewniając mu czynny udział w postępowaniu i pouczając o prawnych konsekwencjach odmowy współpracy z pracownikiem socjalnym, a następnie wnikliwe jego ocenienie oraz podjęcie stosownej decyzji, gdyż uznanie administracyjne nakłada na organ administracji szczególny obowiązek wnikliwego uzasadnienia swego stanowiska przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego i logiki.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.