Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 722/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 9, art. 10, art. 50 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 1, par. 6 ust. 2, par. 10 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 326
law: Rozporządzenie MInistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz  szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
article: art. 3 ust. 1, 2, 3, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 1270/10 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł.; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł..


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uchylił decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. T. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich z tytułu wspierania działalności rolniczej.

Referując stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji wskazał, że złożonym dnia [...] marca 2009 r. wnioskiem M. L. ubiegała się o przyznanie płatności na 2009 r., tj. jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych do powierzchni upraw o powierzchni 7,21 ha.

Po uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. T. z dnia [...] listopada 2009 r., którą przyznano m.in. płatność zwierzęcą tylko do powierzchni gruntów 1.20 ha, ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji wezwał M. L. do przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanek przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 10 ust. 3 lub § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40 poz. 326 ze zm.; dalej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r.). W dniu [...] marca 2010 roku M. L. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR formularz korekty wniosku, odpis skrócony aktu małżeństwa wystawiony w dniu [...] września 2006 roku oraz akt notarialny repertorium [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 roku – umowę darowizny zawartą pomiędzy teściami skarżącej, a mężem skarżącej w przedmiocie darowania do majątku odrębnego męża skarżącej nieruchomości rolnych za rentę strukturalną.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. organ I instancji przyznał wnioskodawczyni jednolitą płatność obszarową do powierzchni 27,44 ha, płatność uzupełniającą do powierzchni grupy upraw podstawowych 19,86 ha oraz płatność uzupełniającą do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych do upraw 1,20 ha.

W złożonym odwołaniu M. L. podniosła, iż prowadzone przez nią gospodarstwo posiada 7,21 ha użytków zielonych, zaś płatność została naliczona do powierzchni 1,20 ha. Jej zdaniem w myśl § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. - przejmując w całości gospodarstwo od swego teścia spełniła wymagania o ubieganie się płatności zwierzęcej w całości.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wyjaśnił, iż M. L. spełniła przesłanki przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju z 2009 r., bowiem w okresie od [...] kwietnia 2005 roku do [...] marca 2006 roku była posiadaczem bydła, co potwierdza zgłoszenie do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych oraz w 2006 roku uzyskała uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni 1,20 ha trwałych użytków zielonych.

Ustosunkowując się do treści odwołania organ zauważył, iż w myśl § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. rolnik, który ubiega się o przyznanie płatności zwierzęcej w związku z nabyciem na własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego rolnika, któremu co najmniej raz przyznano tę płatność, zobligowany jest dołączyć do wniosku odpowiednie dokumenty, m.in. potwierdzające, iż własność gruntów rolnych została nabyta od rolnika, któremu przyznano płatność zwierzęcą. M. L. dopiero dnia [...] marca 2010 r. dołączyła do akt sprawy skrócony odpis aktu małżeństwa oraz akt notarialny, z którego wynika, iż teściowie skarżącej darowali do majątku osobistego męża skarżącej, własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego. Wobec treści przepisu § 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia organ uznał, że po przekroczeniu granicznego terminu do złożenia wniosku wraz z koniecznymi załącznikami jakim jest dzień [...] czerwca 2009 r. uprawnienie do żądania przyznania płatności wygasa. Ponieważ skarżąca złożyła wymagane dokumenty [...] marca 2010 r. (roku następnego), czynność ta nie mogła wywołać oczekiwanego przez stronę skutku, tj. przyznania płatności zwierzęcej.

Organ wyjaśnił również, iż skoro nabywcą gospodarstwa rolnego rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą, jest małżonek M. L., zaś tworzące to gospodarstwo grunty rolne weszły w skład majątku odrębnego męża skarżącej, to brak jest podstaw do uwzględnienia tejże okoliczności przy ustalaniu należnej skarżącej płatności zwierzęcej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. T. z dnia [...] kwietnia 2010 r., a przypomniawszy normatywne przesłanki przyznania płatności zwierzęcej, uznał, że § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. zawiera bardziej restrykcyjne warunki przyznania płatności niż przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 170 poz. 1051 z 2008 r. ze zm.; dalej ustawa o płatnościach). Wskazany przepis rozporządzenia stawia wymóg nabycia przez rolnika gruntów na własność, podczas gdy art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowi jedynie o ich posiadaniu.

WSA podkreślił, że skoro rozporządzenie wydawane są na podstawie ustaw i w celu ich wykonania, to ograniczona jest ich treść w tym sensie, że w drodze delegacji ustawowej nie może zostać przekazane uprawnienie do modyfikacji przepisów rangi ustawowej. Odwołując się następnie do treści przepisu art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, z którego wynika m.in. że rozporządzenie musi mieścić się w granicach udzielonego przez ustawę upoważnienia i nie może być sprzeczne z aktem ustawodawczym, na podstawie którego zostało wydane, Sąd doszedł do wniosku, że cyt. rozporządzenie wykracza poza ramy zarysowane przez ustawę zatem jego przepisy nie mogą stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej płatności zwierzęcej. Zdaniem Sądu należało odmówić zastosowania rozporządzenia i stosować wprost przepisy ustawy. W konsekwencji WSA nakazał aby organy, ponownie rozpatrując sprawę, "zbadały stan posiadania, a nie własności, i to w odniesieniu do zwierząt, a nie gruntów".

Jednocześnie odnosząc się do stanowiska organu, iż płatność nie została przyznana z powodu uchybienia terminowi dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających nabycie na własność gruntów rolnika, któremu przyznano płatność zwierzęcą, Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, i stwierdził, iż przesłankami przyznania płatności są posiadanie przez rolnika określonego rodzaju zwierząt w okresie referencyjnym i fakt umieszczenia tych zwierząt we właściwym rejestrze, nie ma zaś podstaw prawnych do przyjęcia, że organ odmawia przyznania płatności rolnikowi, nie zbadawszy rzeczywistego stanu posiadania zwierząt. Z tego względu Sąd przypisał wyjątkowe znaczenie twierdzeniu skarżącej, że to jej został przekazany żywy inwentarz i nakazał zbadanie tej kwestii przez organ. Jako bez znaczenia WSA ocenił fakt, że grunty rolne zostały darowane mężowi skarżącej.

Kontestując stanowisko organu co do procedury składania wniosków i pozostałych dokumentów, Sąd podkreślił, że procedura ta nie wyłącza stosowania art. 50 § 1 Kpa., zgodnie z którym organ może wzywać osoby do udziału w czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby organ wezwał skarżącą do złożenia stosownych dokumentów do dnia [...] czerwca 2009 r., bowiem art. 9 Kpa. statuuje zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków tych stron. Ostatecznie Sąd uznał, że skarżąca usunęła wszystkie braki formalne wniosku w terminie do tego wyznaczonym, a więc wskazanym przez organ w piśmie z dnia [...] marca 2010 r.

Wreszcie WSA wskazał, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o odmowie przyznania płatności w zakresie w jakim organ tego świadczenia nie przyznał, a stosownie do treści przepisu art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej Kpa.) organ zobowiązany był do odniesienia się do całości żądania strony nie tylko w uzasadnieniu, lecz również w osnowie decyzji.

Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz 21 ust. 2 i art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L z 30 kwietnia 2004 r.) w zw. z art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) NR 972/2007 z dnia 20 sierpnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L z 21 sierpnia 2007 r.) w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i art. 249 zd. 2 i 3 Traktatu Wspólnoty Europejskiej poprzez ich błędne niezastosowanie i art. 18 ustawy o płatnościach poprzez jego błędną wykładnię, i w rezultacie przyjęcie, iż możliwe było prawnie skuteczne uzupełnienie przez wnioskodawcę wniosku o dokumenty, umowy oraz oświadczenia, jeśli takie dokumenty stanowią o kwalifikowalności do otrzymania rozpatrywanej pomocy po [...] czerwca 2009 r., w sytuacji gdy z brzmienia art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE 796/2004 wynika, że "jednolity wniosek zostanie złożony w terminie ustalonym przez Państwa Członkowskie, ale nie później niż do 15 maja (...)". Prawodawca krajowy termin ten zawarł w art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach wskazując, iż wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja, przy czym w myśl art. 21 ust.1 Rozporządzenia Komisji ((WE) 796/2004 "Poza przypadkami działania siły wyższej oraz sytuacjami wyjątkowymi (...) złożenie wniosku pomocowego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem po wyznaczonym terminie będzie prowadziło do zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności (...) Akapit ten ma zastosowanie w odniesieniu do potrzeby złożenia dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy dostarczyć właściwym władzom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy oraz oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do otrzymania rozpatrywanej pomocy; wniosek nie zostanie przyjęty jeżeli opóźnienie przekroczy 25 dni kalendarzowych;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że podstawą odmowy był § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w ocenie Sądu w sposób niekonstytucyjny wykracza swym zakresem poza zakres art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, gdy w rzeczywistości jedyną podstawą do odmowy był upływ terminu na złożenie do wniosku pomocowego dokumentów, umów i oświadczeń , które należy dostarczyć właściwym władzom zgodnie z art. 12 i 13 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, jeśli takie dokumenty, umowy oraz oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do otrzymania rozpatrywanej pomocy;

3. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270 z 2012 r.; dalej p.p.s.a.) w związku 77 § 1, art. 80 Kpa. w zw. z art. 3 o płatnościach w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ze względu na błędne przyjęcie przez Sąd z naruszeniem zasady, iż ciężar udowodnienia faktów ciąży na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne, że organ winien zbadać, iż to jej został przekazany żywy inwentarz i jak zdaniem Sądu brak jest podstaw prawnych umożliwiających przyjęcie, że organ odmawia przyznania płatności rolnikowi, bez zbadania rzeczywistego stanu posiadania zwierząt, mimo iż zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach to na skarżącym ciążył obowiązek udowodnienia tego faktu, a ustalenia w tym zakresie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia;

4. przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 9 Kpa. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ze względu na błędne przyjęcie przez Sąd, iż organ nie pouczył strony o skutkach podejmowanych przez nią czynnościach naruszając tym samym zasadę informowania strony i zasadę zaufania do organów państwa, poprzez nie wezwanie przez organ skarżącej do złożenia stosownych dokumentów do dnia [...] czerwca 2009 r., to znaczy w terminie, w którym zdaniem organu skarżąca mogła złożyć skuteczne uzupełnienie dokumentów, w sytuacji gdy zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach organ udziela stronom udziela stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania wyłącznie na ich żądanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrolowanym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji, uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdził po pierwsze, iż organy nie wezwały skarżącej do złożenia koniecznych dokumentów do czego były zobowiązane na podstawie art. 50 § 1 Kpa. w związku z art. 9 tej ustawy, czym naruszyły te przepisy. Ponadto Sąd odmówił zastosowania przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. i stwierdził, że przepisy tego aktu nie mogą stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej płatności zwierzęcej, bowiem § 10 cyt. rozporządzenia wykracza swym zakresem poza zakres art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, określając bardziej rygorystyczne warunki przyznawania płatności, niż to czyni ustawa.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty w oparciu o obie wskazane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podstawy. Jak podniósł autor kasacji, w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy o płatnościach, ze względu na regulację zawartą w art. 3 ust 2 tej ustawy, nie ma zastosowania art. 9 Kpa., zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że organy naruszyły ten przepis. W ocenie autora skargi kasacyjnej, wadliwie też uznał Sąd I instancji, że podstawą wydania zaskarżonych decyzji był § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. bowiem jedyną podstawą działania organu w odniesieniu do żądania przyznania płatności zwierzęcej był upływ terminu na złożenie dokumentów, umów i oświadczeń niezbędnych załączników wniosku o płatność.

Powyższe zarzuty skargi kasacyjnej znajdują swoje usprawiedliwione podstawy, zatem podlega ona uwzględnieniu.

Na wstępie należy przypomnieć, iż osią sporu jest przyznanie skarżącej płatności zwierzęcej do innej, niż zgłoszona przez nią we wniosku na 2009 r. powierzchni trwałych użytków zielonych, a mianowicie do tej powierzchni, która była zgłoszona przez skarżącą w roku poprzednim i w oparciu o którą skarżąca tego rodzaju płatność otrzymała. Co istotne, a co jednoznacznie wynika z uzasadnienia kontrolowanego wyroku, organy stwierdziły iż skarżąca spełnia na 2009 rok przesłanki przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia. Oznacza to, że skarżąca w okresie od [...] kwietnia 2005 r. do [...] marca 2006 r. posiadała bydło lub owce lub konie czy kozy, co potwierdzał wpis do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich ( pkt 1) oraz że na podstawie złożonego w 2006 r. wniosku przyznano jej jako rolnikowi płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych, upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych lub drobnonasiennych z trawami. Mając zatem na uwadze te dostrzeżone przez Sąd I instancji okoliczności, trudno doszukać się uzasadnienia dla popartych orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodów WSA dotyczących konieczności ustalenia rzeczywistego stanu posiadania zwierząt jako przesłanki przyznania skarżącej płatności zwierzęcej. Słusznie zatem skarga kasacyjna zarzuca Sądowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 tej ustawy, utrzymując że ewentualne ustalenia w tym zakresie nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 lit. c, art. 135, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 9 Kpa., zauważyć wypada, że skarga kasacyjna nie podważa wadliwego zastosowania art. 50 § 1 Kpa., który Sąd I instancji uznał za wyraz realizacji określonego art. 9 Kpa. obowiązku organu należytego i wyczerpującego informowania stron. Powyższy niedostatek skargi kasacyjnej, z uwagi wszakże na postawienie zarzutu naruszenia art. 9 Kpa., nie stanowi przeszkody dla możliwości oceny prawidłowości rozumowania Sądu w tej kwestii. Przede wszystkim stwierdzić należy, że przyjętą art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach zasadą jest, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Odmienne regulacje zawarte zostały w przepisach ust. 2 i 3 tego artykułu i zgodnie z nimi w postępowaniu w sprawach o przyznanie m.in. płatności uzupełniającej organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań przy czym przepisu art. 81 Kpa. nie stosuje się. Jak z kolei wynika z ust. 3 art. 3 cyt. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 obowiązane są przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która tego faktu wywodzi skutki prawne. Przywołane uregulowania jednoznacznie świadczą o tym, że w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośredniej i uzupełniającej oraz innych wskazanych w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach ustawodawca odstąpił od stosowania niektórych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Odrębnie regulując kwestie informowania stron i udzielania im pouczeń, a także umożliwiania im wypowiadania się w toku postępowania, ustawodawca ograniczył stosowanie zasad z art. 9 i 10 Kpa. oraz wyłączył stosowanie art. 81 Kpa. Całkowicie błędne jest rozumowanie Sądu I instancji, który odnosząc się do złożenia przez skarżącą aktu notarialnego darowizny gospodarstwa i skróconego odpisu aktu małżeństwa w rok po złożeniu wniosku, uznał że organ powinien był wezwać skarżącą do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień na podstawie z art. 50 § 1 Kpa., czego nie uczynił, przez co uchybił również obowiązkowi informowania z art. 9 Kpa. Jak już wyżej zostało to powiedziane, kwestię udzielania stronom postępowania o przyznanie płatności obszarowych pouczeń, wyjaśnień reguluje przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach i dzieje się to jedynie na żądanie strony, a z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby skarżąca takie żądanie zgłaszała. Ponadto, nie jest prawidłowe łączenie możliwości jakie daje organowi administracyjnemu art. 50 § 1 Kpa. z przyjętą art. 9 tej ustawy zasadą informowania stron. Wzywanie stron do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień wiązać należy przede wszystkim z przepisem art. 7 Kpa. i wynikającym z niego obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ( zasada prawdy obiektywnej ), a przecież i ta zasada doznała ograniczenia na gruncie odmiennej regulacji zawartej w art. 3 ut. 2 ustawy o płatnościach. Samo wezwanie osoby ( również może być to strona postępowania ) do udziału w podejmowanych przez organ czynnościach i do składania wyjaśnień trybie art. 50 § 1 Kpa. jest, jak podkreśla się w doktrynie, czynnością procesową o charakterze pomocniczym, technicznym ( J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 11 wyd. str. 266 ), z racji władczego charakteru, podejmowaną dla potrzeb postępowania dowodowego w oparciu o konkretny, powszechnie obowiązujący przepis lub o wydane w toku prowadzonego postępowania postanowienie. Instytucja ta charakteryzuje się tym, że zakłada inicjatywę organu w pozyskiwaniu materiału dowodowego po to, żeby następnie móc wyprowadzić dla potrzeb załatwienia sprawy stosowne wnioski, gdy tymczasem postępowanie dotyczące płatności bezpośredniej i uzupełniającej, prowadzone według reguł przyjętych art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach, kieruje się zupełnie odmienną zasadą. To strona, domagając się określonych płatności, zobowiązana jest przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń, zaś obowiązek organu sprowadza się do rozpatrzenia całego, przedstawionego mu przez stronę materiału dowodowego. Dodatkowo zauważyć wypada, że obowiązek strony przedstawienia niezbędnych dowodów na poparcie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej znajduje wyraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przepisach stanowiących o tym jakie warunki powinien spełniać wniosek o przyznanie płatności. Powyższe, mimo że nie może bronić całkowitej bierności organu w prowadzeniu postępowania mającego ustalenie prawa rolnika do płatności, pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem Sądu o potrzebie skierowania przez organ do skarżącej wezwania w trybie art. 50 § 1 Kpa. w celu uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności we właściwym terminie. W tym stanie rzeczy jako przedwczesną należy uznać konkluzję Sądu i instancji, że skarżąca usunęła braki formalne wniosku w terminie z racji zastosowania się do pisma organu z dnia [...] marca 2010 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego wadliwego zastosowania § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. należy stwierdzić, iż zarzut ten jest uzasadniony, bowiem lektura tak uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jak też zaskarżonych decyzji prowadzi do wniosku, że podstawą przyznania płatności zwierzęcej w wysokości innej, niż wnioskowana było uchybienie terminu dla złożenia kompletnego wniosku o przyznanie płatności. Brak dotyczył złożenia dowodów na okoliczność większej niż poprzednio powierzchni użytków trwałych po wymaganym przepisami wspólnotowymi i krajowymi terminie. Jak argumentował organ w zaskarżonej decyzji, skarżąca nie dołączyła do wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009 r. dokumentów dowodzących, iż nabyła własność gruntów rolnych rolnika, któremu przyznano płatność zwierzęcą, a uczyniła to dopiero dnia [...] marca 2010 r. załączając odpis skrócony aktu małżeństwa wraz z zawartą w formie aktu notarialnego umową darowizny gospodarstwa w zamian za rentę strukturalną. Zaznaczyć wypada, iż decyzja nie odmawia przyznania płatności zwierzęcej, jak to wynika z wyroku, lecz przyznaje ją w oparciu o przepis § 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. i udokumentowane dane znajdujące się w posiadaniu organu. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji znalazło się wszakże wyjaśnienie z jakich względów nie można było skarżącej przyznać płatności w oparciu o wskazywany przez nią przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r., co Sąd uznał za podstawę odmowy przyznania płatności na tej zasadzie, a koncentrując swoje rozważania na tej kwestii, dokonał oceny prawnej legalności działania organu. Stanowisko Sądu co do tego, że przepisy cyt. rozporządzenia nie mogą stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej płatności zwierzęcej nie jest prawidłowe z dwóch względów. Po pierwsze, Sąd I instancji nieprawidłowo odmówił zastosowania przepisów rozporządzenia w sytuacji, gdy ocenie poddał jedynie § 10 tego aktu prawnego, stwierdzając że ten właśnie przepis pozostaje w sprzeczności z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, ustanawiając bardziej restrykcyjne, niż ustawa warunki przyznania płatności. Ewentualna odmowa zastosowania powinna zatem dotyczyć wyłącznie przepisu, który w ocenie Sądu legł u podstaw wadliwej decyzji, a więc przepisu § 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Po wtóre, ocenę konstytucyjności § 10 cyt. rozporządzenia można było podjąć dopiero po dokonaniu wykładni tego przepisu i skonfrontowaniu wyniku tego zabiegu ze stanowiskiem organu administracji zawartym w zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji dokona oceny legalności działania organu, mając na uwadze rzeczywistą i znajdującą oparcie w podstawie prawnej decyzji przyczynę przyznania skarżącej płatności zwierzęcej w wysokości odpowiadającej wielkości trwałych użytków zielonych sprzed 2009 roku. Powyższe sprowadza się do rozważenia, czy skarżąca uchybiła, jak twierdzi organ, terminowi do złożenia dowodów na okoliczność posiadania uprawniających do płatności zwierzęcej gruntów w liczbie hektarów podanych we wniosku i czy ewentualnie stwierdzone uchybienie wyklucza ją z prawa do płatności zwierzęcej w innej, niż przyznana wysokości. Kwestia możliwości zastosowania wobec skarżącej przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. oznacza konieczność dokonania wykładni tego przepisu i stwierdzenia, czy prawidłowe jest stanowisko organu, że przepis ten wymaga nabycia przez rolnika własności wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, przy czym niezbędne jest odniesienie się do normatywnej definicji rolnika.

Za całkowicie chybione uznać należy zarzuty sformułowane w pkt 1 skargi kasacyjnej bowiem Sąd I instancji ani nie wykładał, ani nie stosował przepisów wspólnotowych i krajowych, o których tam mowa.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a.