Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2291/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skąłdzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz(spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. R., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia posiadania przez A. R. uprawnienia do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa Polskiego na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

A. R. w dniu 20 listopada 2002 r. wystąpił z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o potwierdzeniu uprawnień z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 - wersji obowiązującej w dniu złożenia wniosku) z tytułu pozostawionej działki budowlano-ogrodowej o pow. 1 ha położonej w P. (woj. [...]). Do wniosku załączony został m.in. odpis wyroku Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] września 1990 r. sygn. [...] ustalający, że A. R. był właścicielem wzmiankowanej nieruchomości oraz opis pozostawionej nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] Prezydent Miasta W. przekazał ten wniosek do rozpoznania zgodnie z właściwością rzeczową Wojewodzie [...].

W ramach postępowania przed Wojewodą [...], A. R. uzupełnił swój wniosek przedstawiając m. in. zaświadczenie z dnia 30 listopada 1946 r. Państwowego Urzędu Repatriacyjnego stwierdzające, iż przybył do Polski w dniu 15 maja 1944 r. oraz oświadczenie z dnia 14 lipca 2004 r. w którym stwierdził, iż we wrześniu 1939 r. walczył w [...] pułku piechoty Legionu [...] i został ranny w 1944 r. poczym został przez policje okupacyjne aresztowany i skierowany na roboty przymusowe i ewakuowany z kresów wschodnich do miejscowość W. w powiecie O.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2004 r. odmówił potwierdzenia prawa do zaliczenia mienia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.) uprawniaj do zaliczenia mienia tylko osoby, które pozostawiły majątek nieruchomy w związku z wojną oraz jednocześnie odpowiadają wymogom odpowiednich umów międzynarodowych. Organ wskazał, że A. R. jako osoba przybyła do Polski w maju 1944 r. nie został objęty powołanymi umowami, a zatem nie spełnia powyższych przesłanek i odmówił potwierdzenia posiadania uprawnień.

Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Minister przywołał treść art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., który to określa wyłącznie zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w:

1) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski;

2) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski;

3) układzie z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski;

4) umowie z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR, i o ich ewakuacji do Polski, i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski, i o ich ewakuacji do ZSRR.

Przepisy nie przewidują natomiast uprawnienia do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa wskutek innych okoliczności. Natomiast A. R. przybył do kraju w dniu 15 maja 1944 r., co potwierdza zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego - Powiatowy Oddział G. z dnia 30 listopada 1946 r. , a więc jeszcze przed podpisaniem ww. umów. Skoro więc nie był on repatriowany w trybie tych umów, to zdaniem Ministra organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do zaliczenia mienia.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. R. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy błędnie zastosowały art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. tak ze względu na jego literalną treść. Skarżący podniósł, że na terenie kraju w maju 1944 r. znalazł się w wyniku przymusowej służby. Data 15 maja 1944 r. ma tylko incydentalne znaczenie, zdaniem skarżącego, i nie może stanowić przeszkody do potwierdzenia uprawnienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono wskazanych w tym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi.

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z prawem materialnym i procesowym. Stanowisko, że w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki do potwierdzenia prawa do ekwiwalentu jest prawidłowe.

W pierwszej kolejności wskazać należy na charakter uprawnienia do zaliczenia mienia, w szczególności przywołać należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r. (sygn. K 33/02 OTK-A 2002/7/97), w którym uprawnienie do zaliczenia mienia określono jako szczególne prawo majątkowe o charakterze publicznoprawnym. Należy jednak pamiętać, iż prawo to, jak zresztą każde prawo publicznoprawne, nie ma charakteru absolutnego, a jego zakres jest regulowany przepisami prawa pozytywnego.

Stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., jak słusznie wskazują to organy, ograniczał prawo zaliczania do enumeratywnie wymienionych w tym przepisie tzw. umów republikańskich. W świetle tego przepisu prawo do zaliczenia przysługiwało tylko osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa jest ograniczone wyłącznie do tych osób (i spadkobierców tych osób) które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo Polskie w latach 1944-1945 miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą.

Wskazać należy, iż treść art. 1 tej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. istotnie ograniczała krąg uprawnionych w porównaniu do uregulowań zawartych w art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst pierwotny Dz. U. Nr 22 poz. 99) oraz art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst pierwotny Dz. U. Nr 115, poz. 741). W związku z tym przy interpretacji tego przepisu nie ma zastosowania kierunek wykładni przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r. sygn. III CZP 84/90, odnoszącej się do interpretacji art. 88 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

W przedmiotowej sprawie niespornym pozostaje fakt przybycia skarżącego do Polski w maju 1944 r. a więc jeszcze przed podpisaniem wskazanych umów przewidujących określony mechanizm kompensacyjny dla osób, które zostaną repatriowane. Skoro zaś skarżący nie były repatriowany na podstawie umów zawartych w latach 1944-1945, to nie została spełniona materialnoprawna przesłanka uprawniająca do potwierdzenia prawa do zaliczenia. Z przytoczonych względów argumenty prezentowane w skardze nie mogą zostać uwzględnione. A decyzja o odmowie potwierdzenia prawa do zaliczenia odpowiada prawu.

Należy na marginesie wskazać, że ustawa stanowiąca podstawę odmowy w niniejszej sprawie została uchylona w wyniku zakwestionowania zgodności części jej przepisów z przepisami Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. K 2/0 OTK-A 2004/11/117) oraz z art. 1 Protokołu nr 1 Do Konwencji O Ochronie Praw Człowieka I Podstawowych Wolności (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie Broniowski przeciwko Polsce nr 31443/96). Wskutek czego zmieniony został również katalog osób mogących występować o potwierdzenie prawa do zaliczenia. Dlatego też skarżący może wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie posiadania praw do rekompensaty na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 169. poz. 1418)

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.