Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 423/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Paweł Dańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2021 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A.B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A 47 kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia M.J. należności z tytułu składek.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

9 października 2020 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M.J. o umorzenie należności z tytułu składek. Prośbę swoją skarżąca umotywowała trudną sytuacją finansową.

ZUS po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z [...] r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; strona nie wykazała zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; nie wykazała, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wskazała, że podjęcie pracy w wymiarze 1/4 etatu spowodowane było trudną sytuacją finansową, jednak podjęte zatrudnienie nie zwiększyło uzyskiwanego budżetu w takim stopniu, aby była w stanie zadeklarować spłatę zobowiązań w całości. Skarżąca wyjaśniła, że nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., ponieważ ww. pomoc nie przysługuje z uwagi na uzyskiwane w 2018 r. dochody z działalności. Ponownie strona wskazała na trudną sytuację finansową i brak możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS w całości. Skarżąca wyraziła chęć przystąpienia do umowy ratalnej, która pomimo trudnej sytuacji materialnej umożliwi spłatę zobowiązania w ratach dostosowanych do możliwości płatniczych.

Zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z [...]r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji prawidłowo stwierdził w decyzji z [...] r., że należności figurujące na koncie strony są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ wyjaśnił, że z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 28 października 2020 r. wynika, że:

- strona jest wdową,

- od 1 września 2012 r. do 23 listopada 2020 r. pracowała zarobkowo na podstawie umowy o pracę w firmie K. w S.; w międzyczasie była na urlopie wychowawczym bezpłatnym,

- od 30 marca 2007 r. do 31 października 2024 r. strona ma przyznane świadczenie rentowe nr [...] na dzieci z tytułu śmierci ich ojca; wysokość świadczenia wynosi 1 200,00 zł brutto, 1 040,00 zł netto,

- skarżąca nie posiada dochodów z innych źródeł,

- nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, świadczenia z Urzędu Pracy,

- korzysta z innych form pomocy: świadczenia wychowawczego 500+ w wysokości 1 500,00 zł miesięcznie, z pomocy najbliższych - rodziców, znajomych, ojca najmłodszego dziecka w wysokości 500,00 zł miesięcznie,

- ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 885,00 zł, w tym: z tytułu miesięcznych opłat - 260,00 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych - 180,00 zł oraz innych - 445,00 zł,

- prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z małoletnimi dziećmi: Z.J. i M.J., na których ma przyznaną rentę rodzinną w wysokości 520,00 zł na każde dziecko oraz z F.B.,

- posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 37 155,60 zł, z tytułu zaciągniętych kredytów w łącznej wysokości 77 953,59 zł z miesięczna ratą 1 431,89 zł oraz w bankach w kwocie 50 000,00 zł z miesięczną ratą 100,00 zł miesięcznie, które reguluje w układzie ratalnym w formie dobrowolnych wpłat w wysokości 1 531,86 zł,

- nie posiada nieruchomości

- posiada środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości 2 540,00 zł, na które składają się środki z renty oraz świadczenia 500+,

- jest właścicielem pojazdów marki Volswagen Sharan z 2003 r. oraz Mercedes Benz z 2009 r.,

- posiada wierzytelności z tytułu nierozliczonych faktur w wysokości 44 120,00 zł,

- oznajmiła, że w okresie najbliższych 2 lat nie będzie mogła podjąć pracy, ponieważ jest jedynym opiekunem dzieci, oraz że młodszy syn często choruje, co dodatkowo utrudnia podjęcie pracy, ponieważ nie jest w pełni dyspozycyjna,

- oświadczyła, że wskazana sytuacja zdrowotna jest wynikiem wieloletniej pracy w handlu, głownie w pozycji stojącej.

Z ustaleń własnych ZUS wynika, że 24 kwietnia 2020 r. storna zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik na podstawie umowy o pracę w ¼ wymiarze czasu pracy w firmie A. z przeciętną średniomiesięczną podstawą wymiaru składek z trzech ostatnich miesięcy w wysokości 928,96 zł , tj. 751,52 zł netto, w tym: za listopad 2020 r. w wysokości 195,00 zł, tj. 168,26 zł netto; za grudzień 2020 r. w wysokości 402,38 zł, tj. 347,21 zł netto oraz za styczeń 2021 r. w wysokości 331,58 zł, tj. 286,13 zł netto. Ponadto organ ustalił, że w miesiącu listopadzie 2020 r. i grudniu 2020 r. zostało stronie wypłacone wynagrodzenie z firmy K. Sp. z o.o. Sp. k. w łącznej wysokości 1 004,10 zł brutto, tj. 805,48 zł netto. Zgodnie z danymi z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych nie figuruje jako właściciel bądź współwłaściciel nieruchomości, w Centralnej Ewidencji Pojazdów figuruje jako właściciel pojazdów marki Volswagen Sharan z 2003 r. oraz Mercedes-Benz z 2009 r., którego szacunkowa wartość wynosi 22 600,00 zł, należności figurujące na koncie płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

ZUS odwołał się do treści art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że:

• przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s. u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

• przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

• nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej; jednak nie wystąpiło kryterium braku majątku, ponieważ strona jest właścicielem ruchomości, której wartość pozwala na dokonanie zastawu oraz nie wystąpiło kryterium braku następców prawnych; przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w T.

Organ wyjaśnił, że ponieważ wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, dlatego uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ZUS uznał, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie strona nie posiadała wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest stroną zobowiązaną do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Z zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego nie wynika, aby zaistniała przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby stronę pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności. Wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. ZUS wskazał, że z załączonej dokumentacji medycznej wynika, że strona ma zdiagnozowaną skoliozę piersiowo - lędźwiową z rotacją kręgów oraz zmiany zwyrodnieniowe. Organ nie kwestionuje schorzeń, na które cierpi wnioskodawczyni, jednak ich istnienie nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Podniesione przez stronę okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej miałyby zastosowanie wówczas, gdyby pozbawiały możliwości pozyskiwania dochodu. Strona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz nie udokumentowała przeciwskazań zdrowotnych, które ograniczałyby możliwość podjęcia zatrudnienia. Strona jest aktywna zawodowo - jest zatrudniona na umowę o pracę w wymiarze ¼ etatu, co świadczy o możliwościach do zarobkowania, a tym samym pozyskania środków na spłatę zobowiązania względem ZUS. Organ nie otrzymał informacji o konieczności sprawowania przez stronę opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiałoby jej możliwości uzyskania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Dlatego w analizowanej sprawie ta przesłanka nie zachodzi.

ZUS wyjaśnił, że ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Z deklaracji podatkowej za 2019 r. PIT - 40A oraz PIT 11 wynika, że z tytułu pobieranego świadczenia rentowego osiągnęła przychód w wysokości 14 159,60 zł oraz z tytułu zatrudnienia w firmie K. Sp. z o.o. Sp. k. osiągnęła przychód w wysokości 550,00 zł.

Organ ustalił, że w 3 ostatnich miesiącach wnioskodawczyni uzyskała przeciętny miesięczny dochód w wysokości 1 933,06 brutto, tj. 1 557,00 zł netto. Miesięcznie strona uzyskała dochody w przeciętnej wysokości 2 597,00 zł. Organ wyliczając dochód gospodarstwa domowego brał pod uwagę uzasadnione potrzeby dzieci i nie uwzględnił w nim kwoty otrzymywanej na dzieci, tj. kwoty z programu 500+ w wysokości 1 500,00 zł miesięcznie. Choć wskazana kwota nie jest wliczana do dochodu rodziny, to ma znaczny wpływ na zaspokajanie jej potrzeb. Dodatkowo poinformowała, że otrzymuje kwotę 500,00 zł miesięcznie od rodziców, znajomych i ojca dziecka. Nie wskazała jednak dokładanie w jakiej wysokości ojciec partycypuje w utrzymaniu dziecka. Organ wskazał, że łącznie do dyspozycji gospodarstwa domowego pozostaje miesięcznie kwota 4 597,00 zł.

Strona oświadczyła, że nie korzysta z pomocy instytucji socjalnych, co oznacza, że środkami jakim dysponuje pozwalają na zaspokojenie podstawnych potrzeb rodziny bez ich wsparcia. Strona poinformowała, że ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania w wysokości 885,00 zł. Budżet gospodarstwa domowego pozwala na ich sfinansowanie w całości. Organ wskazał, że nie można uznać, że opłaty np. za czynsz i energię są to nadzwyczajne, czy nieprzewidywalne wydatki, lecz ponoszone przez ogół społeczeństwa. Organ dodał, że skarżąca nie wskazała, że ma zaległości z tego tytułu. Organ nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Skarżąca poinformowała, że posiada inne zobowiązania pieniężne, które reguluje w układzie ratalnym (w formie dobrowolnych wpłat) w łącznej miesięcznej wysokości 1 531,86 zł. Organ wskazał, że pomimo trudnej sytuacji finansowej skarżąca reguluje zobowiązania cywilnoprawne, nie regulując jednocześnie zadłużenia wobec ZUS. Fakt posiadania innych zobowiązań finansowych nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być argumentem za umorzeniem zaległości wobec ZUS, zważywszy, że zostały zaciągnięte przez stronę świadomie, z uwzględnieniem możliwości finansowych ich ewentualnych negatywnych skutków.

Zdaniem organu strona nie udowodniła, że jej sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna definitywnie uniemożliwia spłatę należności z tytułu składek. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że takie okoliczności wobec wnioskodawczyni zachodzą. Wiek strony 38 lat i brak udokumentowanych przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zarobkowej nie pozwala organowi na wydanie decyzji o umorzeniu należności. Do osiągnięcia przez stronę wieku emerytalnego pozostało jeszcze 22 lata aktywności zawodowej, w ciągu których może uzyskiwać dochody pozwalające na sukcesywną spłatę zadłużenia wobec ZUS.

Organ nie zakwestionował negatywnego wpływu obowiązku jednorazowego uregulowania zaległości na sytuację bytową. Nie udowodniono jednak, że strona zostanie pozbawiona środków finansowych potrzebnych do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w przypadku podjęcia się ratalnej spłaty zadłużenia, tym bardziej że reguluje inne zobowiązania finansowe. Organ zaznaczył, że od 23 listopada 2020 r. strona podjęła pracę zarobkową w ¼ wymiarze czasu pracy, ponadto we wniosku o umorzenie wskazała, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia w całości i zadeklarowała chęć spłaty zadłużenia w układzie ratalnym, dostosowanym do możliwości finansowych, co daje możliwość polubownego rozwiązania problemu zadłużenia.

Organ wyjaśnił, że na sytuację materialną wnioskodawczyni składają się nie tylko osiągane dochody, ale także posiadane składniki majątkowe - posiada samochód marki Mercedes - Benz z 2009 r., którego szacunkowa wartość wynosi 22 600,00 zł i może stanowić źródło spłaty zadłużenia. Umorzenie zaległości, naruszałoby interes publiczny poprzez przyznanie nieuzasadnionej preferencji osobie zobowiązanej względem innych podmiotów gospodarczych, które ponosiły ciążące na nich obowiązki wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W skardze M.J. podniosła, że jej zadłużenie znacznie przewyższa uzyskiwane dochody, zarówno te z ¼ etatu, jak i ze świadczeń, które otrzymują dzieci z tytułu renty po śmierci ojca, 500 plus i alimentów od ojca najmłodszego syna. Wskazała, że jest zadłużona u znajomych i w rodzinie, ma zobowiązania związane ze spłatą kredytów bankowych - jest notorycznie ponaglana i musi dokonywać wpłat ratalnych zaciągniętych kredytów, wywiązuje się z obowiązku szkolnego względem dzieci i w zakresie ich opieki zdrowotnej. Ponadto utrzymuje mieszkanie i opłaca je, aby mieli gdzie mieszkać i żyć. Skarżąca podniosła, że jej sytuacja materialna nie pozwala jej uregulować należności, o których umorzenie wnioskuje. Wyjaśniła, że powstanie zadłużenia było następstwem zdarzeń wynikających z oszukania jej przez pełnomocnika i pracowników firmy C. Została odsunięta od wszelkich spraw związanych z finansami w firmie, nie miała żadnej wiedzy dotyczącej faktur i finansów z nich wynikających. Zobowiązania wobec ZUS nie były regulowane, o czym nie miała pełnej świadomości, co z biegiem czasu doprowadziło do potężnego zadłużenia firmy i jej osoby jako właściciela. Sprawę zgłosiła na Komendzie Miejskiej Policji w S. w dniu 12 marca 2021 r. Podczas przesłuchania dokładnie przeanalizowano dokumentację firmową D. i oszacowano oszustwo na jej szkodę na kwotę 920 347,26 zł.

Podniosła, że syn często choruje i nie ma nikogo do pomocy w opiece nad jej nieletnimi dziećmi, nie może podjąć żadnej innej pracy zarobkowej w wymiarze pełnego etatu lub choćby pół etatu, gdyż nie mogłaby być osobą dyspozycyjną, aby w razie konieczności mogła zaopiekować się synem podczas choroby, więc wykonywanie pracy zarobkowej w wymiarze ¼ etatu jest niewystarczające do spłaty należności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z 6 maja 2021 r. st. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie adwokata.

W piśmie z 23 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ w sposób nieprawidłowy nie zastosował przepisu prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przez jego błędną wykładnię. W sytuacji skarżącej zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, ponieważ zobowiązany wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności opłacenie należności z tytułu składek

pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie jest przy tym, w ocenie skarżącej, uzasadnione twierdzenie, jakoby nie udowodniła, że jej sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna definitywnie uniemożliwiają spłatę należności z tytułu składek. Skarżąca przedstawiła szereg dokumentów, a także oświadczenie o swoim stanie majątkowym, z którego wynika jednoznacznie, że w jej obecnej sytuacji pokrycie zaległych należności z tytułu składek w praktyce sparaliżowałoby funkcjonowanie jej rodziny, do której należy - oprócz skarżącej - trójka małoletnich dzieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] r. o odmowie umorzenia M.J. należności z tytułu składek.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Wskazać przy tym należy, że przedstawione powyżej reżimy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie są od siebie niezależne i oderwane.

W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Oba reżimy prawne umarzania należności z tytułu tych składek nawiązują jednak do siebie, co wynika z takich sformułowań, jak "z zastrzeżeniem ust. 3a" oraz "(...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powołanych regulacji wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.

W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania, powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywiste jest jednak, że w toku takiego postępowania, to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Jeżeli jednak strona działająca bez pełnomocnika nie wskazuje wszystkich istotnych okoliczności organ powinien wezwać stronę do wyjaśnienia istotnych faktów, a dopiero później dokonywać oceny całokształtu materiału.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami, zwłaszcza wskazanymi wyżej, oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Odnosząc powyższe rozważania prawne do rozpatrywanej sprawy należało stwierdzić, że organ przeprowadził ponowną analizę przesłanek wynikających z treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. odnosząc ją do przedstawionej przez skarżącą sytuacji materialnej i osobistej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ sprawdził i uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącą oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia, na których oparł swoje wnioski o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Odnosząc się do ustalonej przez organ sytuacji skarżącej Sąd podzielił zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji ocenę. Skarżąca jest zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego jako pracownik na podstawie umowy o pracę w ¼ wymiaru czasu pracy w A. ze średnią trzymiesięczną podstawą wymiaru składek w kwocie 928,96 zł (751,52 zł netto). Dodatkowo w listopadzie i grudniu 2020 r. skarżąca otrzymała wynagrodzenie z firmy K. sp. z o.o. sp. k. w kwocie 1 004,10 zł brutto. Organ ustalił także, ze skarżąca jest właścicielem dwóch pojazdów Volkswagen Sharan z 2003 r. i Mercedes-Benz z 2009 r., choć z pisma pełnomocnika skarżącej z 23 czerwca 2021r. wynika, że skarżąca sprzedała samochód Mercedes-Benz za kwotę 10 000 zł (k. 63-66). Należy zauważyć, że w toku postępowania strona nie przedstawiła żadnego zaświadczenia, z którego wynikałoby ograniczenie możliwości podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, czy też orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Sąd uznał za poprawne stanowisko organu, że biorąc pod uwagę wiek skarżącej ma możliwość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co pozwoliłoby na uzyskanie wyższych dochodów. Skarżąca powinna być osobą aktywną zawodowo, bowiem do osiągnięcia wieku emerytalnego brakuje jej jeszcze wielu lat (urodziła się w 1983 r.). Zasadne jest zatem twierdzenie organu, że skarżąca rokuje spłatę zobowiązań w przyszłości, świadczy to o jej możliwościach zarobkowych. Organ w ramach własnych kompetencji ustalił, że strona nie korzysta z pomocy Miejskich Ośrodków Pomocy, jak również innych form wsparcia zasiłków, czy innych instytucji socjalnych.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4b u.s.u.s. Z materiału dowodowego nie wynika, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, jak również w umorzonym postępowaniu upadłościowym.

Ustalenia organu dotyczące przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. są poprawne. Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, lecz nie wystąpiła przesłanka braku następców prawnych i nie zachodzi przesłanka braku majątku, ponieważ jest właścicielką ruchomości, której wartość pozwala na dokonanie zastawu.

W przypadku strony nie zachodziła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., bowiem odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

W sprawie należy również podzielić stanowisko organu, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 5 u.s.u.s., bowiem ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Rację ma również organ podnosząc, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, o której stanowi art. 28 ust 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w T.

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że organ administracji nie naruszył prawa uznając, że skarżąca nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Okoliczność, że skarżąca ma niewielki dochód nie może być wyłączną podstawą umorzenia należności z tytułu składek. Sposób określenia przesłanek pozwalających na umorzenie takich należności wskazuje bowiem, że prawodawca dopuścił możliwość wykorzystania tego instrumentu prawnego w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Sąd podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc pojęciem niedookreślonym. Zgodnie jednak z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwości zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. Nie każda bowiem potrzeba, to potrzeba niezbędna.

Zasadne są twierdzenia organu, że w przypadku skarżącej nie zachodzą szczególne okoliczności, o których stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, skoro będąc w wieku produkcyjnym nie podejmuje zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy lub u innego pracodawcy, co pozwoliłoby jej na spłatę zadłużenia. Ponadto organ ma również rację wskazując, że w przypadku skarżącej istnieje możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji z ruchomości przez zastaw. Znamienne jest również twierdzenie skarżącej, że nie kwalifikuje się do przyznania pomocy z opieki społecznej z uwagi na dochody uzyskiwane w 2018 r. Należy podkreślić, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek skarżąca złożyła 9 października 2020 r. i w toku prowadzonego postępowania, jeśli miała problemy finansowe mogła wystąpić do MOPS o przyznanie którejś z dostępnych form zasiłku, czego jednak nie uczyniła. Miesięczne wydatki strona oceniła na kwotę 885 zł i wyjaśniła, że korzysta z pomocy rodziny, comiesięczny zaś dochód wynosi 4 597,00 zł (wyliczony przez organ). Należy podkreślić, że na kwotę tę składa się przeciętnie 2 597 zł dochodu, do tego należy doliczyć kwotę 1 500 zł z tytułu programu 500+. Kwota ta pozwala na zaspokojenie potrzeb trójki małoletnich dzieci skarżącej. Należy też wziąć pod uwagę, że skarżąca podała, że otrzymuje kwotę 500 zł od bliskich jej osób. Minimum socjalne w IV kwartale 2020 r. w gospodarstwie 4-osobowym na osobę wynosiło 1015,79 zł (informacja IPiSS z 2 kwietnia 2021 r., publ. www.ipiss.com.pl). Biorąc powyższe po uwagę łącznie miesięczne wpływy skarżącej przekraczają kwotę minimum socjalnego.

Odnosząc się natomiast do stanu zdrowia skarżącej, Sąd podzielił stanowisko organu, że materiał dowodowy przedstawiony przez stronę nie wskazuje na istnienie choroby lub choroby członka rodziny, o której stanowi § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Sąd uznał za organem, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają także podniesione argumenty, co do ciążących na stronie zobowiązań oraz posiadanych przez nią wierzytelności. Skarżąca posiada wierzytelności z tytułu nierozliczonych faktur w wysokości 44 120,00 zł. To, że skarżąca nie odzyskała jeszcze należności wynikających z wierzytelności, nie oznacza, że nie nastąpi to w przyszłości.

Jak słusznie wskazał organ administracji zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej nie stanowi okoliczności stanowiącej podstawę do umorzenia zaległych składek, gdyż obowiązek ich opłacania powstaje z momentem rozpoczęcia jej prowadzenia i trwa do momentu jej zakończenia, niezależnie od osiąganych przychodów, czy ponoszonych strat. Natomiast, co do ciążących na stronie innych zobowiązań cywilnoprawnych, wskazać należy, że ich publicznoprawny charakter oraz cele na jakie są przeznaczane, za uprawnione pozwala uznać stanowisko organu, że umorzenie przedmiotowych zaległości stanowiłoby de facto działanie sprzeczne z interesem społecznym. Znamienne jest również, że strona wskazała, że reguluje zobowiązania cywilnoprawne w łącznej miesięcznej wysokości 1 531,86 zł. Tymczasem Zakład w treści zaskarżonej decyzji wskazał, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego.

Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości składkowych skarżącej. Jest nim realna możliwość chociażby częściowej spłaty zadłużenia w przyszłości. Skarżąca jest w młodym wieku (38 lat) i ma przed sobą jeszcze długo okres pracy zarobkowej. Skarżąca jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Być może w najbliższym czasie podejmie pracę zarobkową w pełnym wymiarze czasu pracy, jej sytuacja materialna ulegnie poprawie, co umożliwi jej chociaż częściową spłatę zadłużenia w układzie ratalnym. Dodać należy, że w 2021 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 2800 zł brutto. Podjęcie przez skarżącą jakiekolwiek zatrudnienia nawet z najniższym wynagrodzeniem umożliwi jej rozpoczęcie chociażby częściowej spłaty zadłużenia w ratach. Zdaniem Sądu istnieje realna możliwość podjęcia pracy przez stronę. Umorzenie w chwili obecnej takich należności uniemożliwia organowi odzyskanie zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji materialnej skarżącej, czego nie można wykluczyć. Uzasadnione jest zatem przyjęcie wniosku, że umorzenie obecnie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne. Nawet zatem gdyby wobec skarżącej spełniona została jedna z przesłanek, o których mowa w § 3 ust.1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r., to i tak ważny interes publiczny przemawiałby przeciwko uwzględnieniu wniosku strony.

Podkreślić trzeba, że skarżąca ma również możliwość zawarcia z ZUS umowy ratalnej w celu spłaty zaległości i ustalenia składki stosownie do aktualnych możliwości płatniczych, o czym była informowana przez Zakład. Skarżąca powinna wziąć pod uwagę, że rata może zostać określona w bardzo niskiej wysokości, tak aby nie wpływać negatywnie na całość budżetu domowego. Okoliczność, że skarżąca nie wywiązywała się z poprzednio zawartej umowy ratalnej nie stoi nie przeszkodzie wystąpieniu z ponownym wnioskiem. W tym zakresie Sąd uwzględnił stanowisko pełnomocnika skarżącej przedstawione w piśmie z 23 czerwca 2021 r. oraz dołączonej od niego dokumentacji dotyczącej ciążących na skarżącej zaległości.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Na uwzględnienie nie zasługiwała (w kontekście odmowy umorzenia należności z tytułu składek) także argumentacja skarżącej dotycząca leczenia ortodontycznego syna i wydatków z tym związanych. Przedstawione paragony opiewały w okresie luty-kwiecień 2021 r. na kwotę prawie 2700 zł, skarżąca nie przedstawiła dowodów skąd posiadała środki na te wydatki, biorąc pod uwagę jakie comiesięczne dochody uzyskuje. Sąd poddał zatem w wątpliwość rzetelność informacji przedstawionych przez skarżącą dotyczących jej sytuacji finansowej. Obowiązkiem wnioskodawcy jest przedstawienie w pełni i szczegółowy sposób swojej sytuacji, zaś obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, że mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny wskazanych przez stronę.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez sąd może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r., poz. 18 ze zm.).

is