Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 637/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ: Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magda Froncisz SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Mirosław Bator po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 roku sprawy ze skargi B. M. na czynność Wojewódzki Konserwator Zabytków z dnia [...] marca 2021 roku, znak: [...] polegającą na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego – budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości K., Gmina Ł. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Wojewódzki Konserwator Zabytków na rzecz skarżącej B. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;


UZASADNIENIE

B. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie czynność materialno-techniczną Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, z dnia 30 marca 2021 roku (znak: [...]) w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków budynku mieszkalnego nr 2, zlokalizowanego na działce nr [...] obr. K. jedn. ewid. K. , gm. Ł..

Powyższej czynności zarzucono naruszenie:

a) przepisów prawa materialnego - art 3 pkt 1 i art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 710 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr [...] Obr. K. , jedn. ewid. K. , gm. Ł. posiada cechy zabytku,

b) przepisów prawa materialnego – art. 22 ust 2 ustawy o ochroni j zabytków i opiece nad zabytkami w związku z § 10, § 14 i § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niegodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r., poz. 56), przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku wskazania w karcie ewidencyjnej przesłanek warunkujących uznanie za zabytek nieruchomy budynku mieszkalnego, brak sprawdzenia czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym i zaniechanie niezwłocznego zawiadomienia o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego, a w konsekwencji założenie karty ewidencyjnej zabytku niezgodnie z przepisami cyt. rozporządzenia,

c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy na skutek zaniechania wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz poprzez brak wskazania, które fakty organ uznał za udowodnione i brak wykazania jakichkolwiek przesłanek, którymi organ kierował się wpisując ww. budynek mieszkalny do wojewódzkiej ewidencji zabytków,

d) art 6, art 7a, art. 8, art 9 i art. 10 § 1 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania bez informowania strony o jego prowadzeniu, a także bez udzielenia jakichkolwiek wyjaśnień i bez zapewnienia możliwości wzięcia udziału w postępowaniu dotyczącym wpisu co wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości prawnych na niekorzyść strony tj. przez przyjęcie, że budynek mieszkalny jest zabytkiem, pomimo braku wskazania przesłanek warunkujących wpis do ewidencji zabytków. W związku z powyższym wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej organu i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podkreślono, iż przedmiotowy budynek mieszkalny został przebudowany wedle najlepszej wiedzy skarżącej w latach 1908 -1918, wiele lat po jego powstaniu. Przez okres ponad 100 lat służył celom mieszkaniowym oraz związanym z gospodarką rolną. Zdaniem skarżącej, jest to typowy dom rodziny rolników, jakich jest wiele w powiecie bocheńskim czy też sąsiadujących powiatach: limanowskim i myślenickim, nie posiadający żadnych szczególnych cech świadczących o jego zabytkowym charakterze. Do zawiadomienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 30 marca 2021 roku o włączeniu karty ewidencyjnej budynku mieszkalnego, dołączono kserokopię karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków. Opis zawarty ww. karcie jest lapidarny i nie wskazuje przesłanek uznania budynku mieszkalnego za zabytek. Karta ewidencyjna zawiera ogólnikowa zwroty. W rubryce nr 10 wpisano: Zagrożenia: Potencjalne ubytki detalu dekoracyjnego oraz nieprofesjonalne konserwacje. Zalecenia: Monitorowanie i bieżące utrzymanie. Docelowo kompleksowe prace konserwatorskie. Celowy i pilny wpis do rejestru zabytków. Jednocześnie w rubryce nr 8 wpisano: stan zachowania dobry. W karcie ewidencyjną nie ma ani jednej wzmianki, która naprowadzałaby na wartość historyczną obiektu. W niniejszą sprawie nie sposób ustalić, jakie wartości historyczne, naukowe lub artystyczne przedstawia przedmiotowy budynek mieszkalny, a które organ ocenił, jako przemawiające za objęciem budynku mieszkalnego ochroną ze względów konserwatorskich. Nie wskazano na okoliczności powstania budynku, jego pierwotną funkcję, a także dalsze wykorzystywanie na przestrzeni lat. Fakt, iż wzór karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego nie zawiera rubryki umożliwiającej uzasadnienie ujęcia obiektu w ewidencji zabytków oraz ocenę jego walorów zabytkowych nie oznacza, że organ jest zwolniony z obowiązku dokonania ustaleń i oceny zasadności włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, jak też ich udokumentowania celem wykazania, że działanie organu było zgodne z prawem. Trzeba mieć jednak na uwadze, że wzór ka ty ewidencyjnej (stanowiący załącznik do cyt rozporządzenia) zawiera rubrykę nr 10; istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie, w której można by zawrzeć stosowne wzmianki. Nie sposób przyjąć, iż pobieżne oględziny i fotografia przedniej (frontowej) części budynku są wystarczające do prawidłowego określenia cech budynku, a tym samym możliwe jest wpisanie do ewidencji zabytków jedynie części budynku. Organ poprzestał na oględzinach przeprowadzonych z odległości około 6 metrów (od ogrodzenia nieruchomości do drewnianego ganku budynku mieszkalnego). Pracownik organu, który wykonał fotografię budynku, nie miał wstępu na nieruchomość skarżącej, a więc nie był w stanie prawidłowo ocenić stanu ww. budynku. Jest to o tyle istotne, iż potencjalną ochroną konserwatorską objęty może być budynek w całości a nie tylko jego fragment. Sama fotografia jest na tyle niedokładna, iż trudno na jej podstawie wskazać jakiekolwiek cechy budynku mogące świadczyć, iż ma on cechy zabytku. Została ona wykonana z odległości kilkunastu metrów (pracownik organu znajdował się po drugiej stronie drogi publicznej, przy której położona jest nieruchomość). Na uwagę zasługuje również fakt, iż sporządzono tylko jedną fotografię, którą dołączono do karty ewidencyjnej. Nie sposób przyjąć, iż pobieżne oględziny i fotografia przedniej (frontowej) części budynku są wystarczające do prawidłowego określenia cech budynku. Takie działanie organu nosi znamiona dowolności. Jak wcześniej wskazano potencjalną ochroną konserwatorską objęty może być budynek w całości a nie tylko jego fragment.

Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnił, że zamieścił ogłoszenie na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej o planowanym włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków kart ewidencyjnych obiektów z terenu gminy Ł., w tym budynku mieszkalnego nr [...] w miejscowości K.. Następnie pismem z d na 30 listopada 2020 r. (sygn. [...]) zawiadomiono właścicieli o planowanym włączeniu ww. karty ewidencyjnej do WEZ. Pismem z dnia 30 marca 2021 r. (sygn. DT [...]) poinformowano właścicieli oraz Wójta Gminy Ł. o włączeniu ww. kart) do WEZ, jednocześnie

właścicielom nieruchomości przesłano kserokopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem karty ewidencyjnej nin. obiektu. Ponadto prowadzenie przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wojewódzkiej ewidencji zabytków wynika z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zakwalifikowanie nin. obiektu do ujęcia go w zbiorze kart wojewódzkiej ewidencji zabytków nastąpiło w oparciu o kwerendę terenową zleconą specjaliście w 2019 r. przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Informacje zawarte w karcie zostały zebrane na podstawie oględzin zewnętrznej formy i substancji budynku. Stwierdzono, że nin. budynek jest przykładem tradycyjnej, historycznej zabudowy drewnianej o utrzymanym pierwotnym wyglądzie architektonicznym, którego zachowanie w krajobrazie gminy Ł. leży w interesie społecznym jako elementu dziedzictwa kulturowego. Zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz wydanych do niej aktów wykonawczych, a także utrwaloną interpretacją przepisów przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 25 lutego o sygnaturze II OSK 395/20: "Organ prowadzący ewidencję zabytków nie jest w świetle ustawy z dnia 23 lipca 2003 i. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji i w związku z tym nie wydaje decyzji administracyjnej". Jako czynność materialno-techniczna, choć odbywająca się z poszanowaniem materialnego prawa administracyjnego, włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków ma charakter uproszczony. W opinii Organu dokonano wystarczającej analizy przyczyn uzasadniających włączenie ww. obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków - przede wszystkim stwierdzono, że posiada on cechy uzasadniające takie włączenie, gdyż wypełnia to definicję zabytku, o której mowa w art. 3 u.o.z.. W przypadku ww. obiektu mowa jest o nieruchomościach, będących dziełem człowieka, które stanowią świadectwo minionej epoki i posiadają wartość zarówno historyczną, jak i artystyczną, a ponadto istnieje interes społeczny w ich zachowaniu. Zwłaszcza to ostatnie stwierdzenia, jako tzw. generalna klauzula odsyłająca jest przykładem administracyjnego luzu decyzyjnego. Wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa. Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie, jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie prowadzi w tej sprawie żadnego postępowania,

w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia. Wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest przez ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zaliczany do form ochrony zabytków, które wylicza art. 7 rzeczonej ustawy. Dlatego podjęte przezeń działanie zmierzające do potwierdzenia wartości zabytkowej ww. obiektu przy jednoczesnej rezygnacji z włączenia go do rejestru zabytków, co wiązałoby się z dużo dalej idącymi ograniczeniem swobody dysponowania nimi, świadczy o zachowaniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Tutejszy Organ posiadając umocowanie ustawowe do prowadzenia wojewódzkiej ewidencji zabytków samodzielnie, bez konieczności zlecania opinii przez zewnętrznych biegłych - decyduje, w oparciu o wiedzę i doświadczenie zatrudnionych przez Organ pracowników o włączeniu danego zabytku do wojewódzkiej ewidencji. Włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie wymaga tak wysokiego poziomu szczegółowości jak wpis do rejestru zabytków i z tego powodu odbywa się w uproszczonej formie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy sąd stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Do stwierdzenia bezskuteczności czynności konieczne jest więc uznanie przez sąd, że czynność ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżąca posiada zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. interes prawny do wniesienia skargi, gdyż wpisanie budynku zlokalizowanego na działce nr [...] obr. K. jedn. ewid. K. , gm. Ł. do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków stanowi ingerencję w uprawnienia wynikające z przysługującego skarżącej prawa współwłasności do nieruchomości. Z chwilą włączenia zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków powstają obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza takie jak wyszczególnione w art. 5 (opieka nad zabytkiem), czy też art. 28 ust. 1 (obowiązki informacyjne) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (obecnie: Dz.U. 2020 r. poz. 282). Nadto w myśl art. 22 ust. 5 pkt 2 cyt. ustawy zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków winny zostać ujęte również w gminnej ewidencji zabytków. Natomiast dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków istnieje obowiązek uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a także decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę (art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane).

Skarga została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Wojewódzką ewidencję zabytków należy zaliczyć do instrumentów prawnych ochrony zabytków (por. WSA w wyroku z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 637/20). Nie została ona wymieniona wśród form ochrony zabytków określonych przepisem art. 7 ww. ustawy. Jest przede wszystkim podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiatu i gminy (art. 21 powołanej ustawy). Przy prowadzeniu ewidencji należy mieć na względzie art. 3 pkt 1 zawierający ustawową definicję zabytku; zabytek, to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Z wydanego na podstawie art. 24 ust. 1 ww. ustawy rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661) wynika, że: karta ewidencyjna zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru zawiera następujące rubryki: 1) nazwa; 2) czas powstania; 3) miejscowość; 4) adres; 5) przynależność administracyjna; 6) współrzędne geograficzne; 7) użytkowanie obecne; 8) stan zachowania; 9) materiały graficzne; 10) istniejące zagrożenia, najpilniejsze postulaty konserwatorskie;11) adnotacje o inspekcjach, informacje o zmianach; 12) opracowanie karty ewidencyjnej. Wzór karty ewidencyjnej zabytku nieruchomego niewpisanego do rejestru określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (§ 10 rozporządzenia). Stosownie do § 14 ust. 1 tego rozporządzenia wojewódzki konserwator zabytków włącza kartę ewidencyjną zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków po sprawdzeniu, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, a także czy dokumentacja fotograficzna zabytku umożliwia jego identyfikację. Natomiast w myśl § 15 w brzmieniu na dzień dokonania zaskarżonej czynności o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Na marginesie warto wyjaśnić, że § 15 został zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1886) zmieniające rozporządzenie z dniem 19 października 2019 r. Znowelizowane przepisy nakładają na organ obowiązki związane z informowaniem właściciela lub posiadacza zabytku o dokonywanych czynnościach zmierzających do włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Zatem w świetle tych regulacji włączenie nieruchomości do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków jest czynnością jednostronną, niezależną od woli właściciela, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże choć ustawodawca nie określił szczegółowo zasad, trybu i sposobu umieszczania zabytków nieruchomych w ewidencji, ani nie określił żadnej szczególnej formy rozstrzygnięcia jaką powinien przybrać wpis, nie oznacza to dowolności i arbitralności w tym względzie, bez możliwości jakiejkolwiek weryfikacji. Powyższe oznacza, iż sam brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie może prowadzić do dokonania tej czynności bez analizy przyczyn uzasadniających tą czynność, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Włączenie karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. (por. wyroki NSA z dnia 9 września 2016 r. sygn. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r. sygn. II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. sygn. II OSK 2926/16).

W kontrolowanej zaś sprawie brak było dokonania przez organ konkretnych ustaleń wskazujących na potrzebę ujęcia budynku w ewidencji zabytków, co sprawia, w ocenie Sądu, iż czynność ta nie podlegała jakiejkolwiek weryfikacji, co prowadzi do uznania skargi za zasadną.

Powyższe wynika wprost z akt sprawy administracyjnej, na które składają się załączniki do odpowiedzi na skargę (wszyte do akt sprawy). W świetle art. 54 § 2 p.p.s.a. na organie spoczywa obowiązek przesłania do wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakreślonym ustawą terminie 30 dni wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę kompletnych i uporządkowanych akt sprawy. Z przepisem tym koresponduje regulacja zawarta w art. 133 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. W niniejszej sprawie, zatem przesłane akta sprawy, jak wyżej wskazano, stanowią załączniki do odpowiedzi na skargę, na które składają się wyłącznie karta ewidencyjna przedmiotowego obiektu opracowana w grudniu 2019r. W ocenie Sądu, dane zawarte w karcie ewidencyjnej nie są wystarczające dla uznania zabytkowego charakteru obiektu. Karta ewidencyjna zawiera jedynie informację o czasie powstania/budowy obiektu (4 ćw. XIX w.), informację, że obiekt stanowi budynek mieszkalny, opis stanu zachowania jako dobry bez jakiejkolwiek charakterystyki obiektu, a także wyjaśnienia w czym autor opracowania upatruje zagrożeń oraz jakie są postulaty konserwatorskie. Opis budynku zawarty w karcie ewidencyjnej nie pozwala w żadnym stopniu na ustalenie jakie szczególne cechy zaktualizowały potrzebę jego ochrony poprzez ujęcie w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Lektura przedłożonej karty ewidencyjnej wskazuje, że przedmiotowy obiekt to budynek mieszkalny użytkowany jako mieszkalny. W rubryce nr 10 wpisano zagrożenie w postaci potencjalnych ubytków detalu dekoracyjnego oraz nieprofesjonalnej konserwacji, stąd zalecono monitorowanie i bieżące utrzymanie, docelowe kompleksowe prace konserwatorskie i pilny wpis do rejestru zabytków. Żadna z przedstawionych treści karty ewidencyjnej budynku nie świadczy o tym, że obiekt ten może spełniać przesłanki uznania go za zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Nie można więc ustalić dlaczego budynek został uznany za stanowiący świadectwo minionej epoki lub zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Nadto nie ulega wątpliwości, że skoro przy wypełnianiu karty ewidencyjnej konieczne jest przywołanie takich danych jak: stan zachowania, istniejące zagrożenia oraz najpilniejsze postulaty konserwatorskie to uznanie obiektu za zabytek poprzedzać musi wstępna ocena kondycji, w jakiej znajduje się obiekt, przy czym nie można jej dokonać bez zbadania całego budynku, co z pewnością nie może nastąpić poprzez dokonanie oględzin fasady budynku z dużej odległości. Przy ocenie stanu zachowania ponad 100-letniego budynku drewnianego nie można poprzestać na oglądzie jego fasady i arbitralnie określić jego stan techniczny jako "dobry", następnie w oparciu o tak powierzchowne oględziny wskazać ogólne zagrożenia w rodzaju ubytków dekoracji, czy nieprofesjonalnej konserwacji. W tym kontekście dodatkowe wątpliwości może budzić również wskazanie najpilniejszych postulatów konserwatorskich, gdzie nie podano jakie konkretne czynności pozwoliłyby na zabezpieczenie budynku, ograniczając się do sformułowania – kompleksowe prace konserwatorskie. Jedyną zatem próbę uzasadnienia celowości objęcia przedmiotowego budynku wpisem do wojewódzkiej ewidencji zabytków organ podjął w odpowiedzi na skargę, wskazując na ocenę dokonywaną przez specjalistę sporządzającego przytaczane powyżej rubryki na karcie ewidencyjnej. W ocenie Sądu, informacje tak przedstawione w odpowiedzi na skargę nie mogą zatem jednak stanowić uzasadnienia dla kontrolowanej czynności. Zasadność zakwalifikowania danego obiektu jako zabytku nieruchomego i celowość jego ujęcia w ewidencji winna wynikać z dokumentów zgromadzonych przez organ (a takowych organ nie przedłożył w niniejszej sprawie, są one niezwykle pobieżne i skąpe), które z kolei winny znaleźć odzwierciedlenie w treści samej karty ewidencyjnej. Podkreślić przy tym trzeba, że w karcie ewidencyjnej nie ma nawet wzmianki, która naprowadzałaby na akcentowaną w odpowiedzi na skargę wartość historyczną obiektu (która również została przedstawiona w sposób ogólnikowy poprzez jedynie czas powstania budynku). Zasadnie zatem w skardze zarzucono lapidarny opis zawarty w karcie, w tym ogólnikowość zwrotów. Również sama fotografia na karcie ewidencyjnej jest na tyle niedokładna, iż trudno na jej podstawie wskazać jakiekolwiek cechy budynku mogące świadczyć, iż ma on cechy zabytku. Nadto sporządzono tylko jedną fotografię. Skoro jednak wpisanie obiektu do ewidencji skutkuje tak daleko idącymi ograniczeniami prawa własności, to uznać należy, że omawiana ingerencja może nastąpić jednie na podstawie jednoznacznych wyczerpujących ustaleń i wykazanych okoliczności uzasadniających dokonanie czynności. Właściciel obiektu uznanego za zabytek musi mieć możliwość zrozumienia motywów, jakimi kierował się organ, decydując się na zamieszczenie obiektu w ewidencji zabytków. Warunku tego, w oczywisty sposób, nie mogą spełniać wyjaśnienia zawarte w odpowiedzi na skargę.

W konkluzji stwierdzić należy, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie nie wykazał, że przed włączeniem karty ewidencyjnej do wojewódzkiej ewidencji zabytków dokonał sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym. Z przedstawionych względów sąd uznał, że zaskarżona czynność wydana została z naruszeniem art. 22 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz § 14 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia. Powyższe skutkowało stwierdzeniem bezskuteczności tej czynności, o czym sąd orzekł na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

W razie uznania, że w dalszym ciągu zasadne jest dokonanie wpisu włączenia przedmiotowego budynku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, organ winien w należyty sposób przedstawić motywy swojego działania, wyjaśniając jakie cechy budynku pozwalają na jego zakwalifikowanie jako zabytku, wymagającego ochrony wynikającej z ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ winien przy tym poddać szerszej analizie stan zachowania obiektu i ewentualne postulaty konserwatorskie, w tym wyjaśnić z jakiego powodu stan budynku jako "dobry" ma uzasadniać kompleksowe prace konserwatorskie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., które obejmują uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.