Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 687/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 30 ust 1
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] Wójt Gminy L. (zwany dalej: Wójt), na podstawie art. 2 pkt 9, art. 8b, 28 ust. 1, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 859 ze zm., zwanej dalej: ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz § 1 Zarządzenia Nr [...] Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie upoważnienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (zwanego dalej: Kierownik GOPS) do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego odmówił J. W. (zwanemu dalej: skarżący) umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z zaliczki alimentacyjnej wraz z odsetkami.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał stan faktyczny w sprawie i w tej mierze wskazał, co następuje.

Dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta M. L. (zwanego dalej: Prezydent) z wnioskiem o umorzenie w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. kwoty [...]zł łącznie z odsetkami w wysokości 5% kwoty zaliczki. Wniosek swój skarżący uzasadnił swoją trudną sytuacją dochodową i rodzinną.

Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent orzekł o odmowie umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z zaliczki alimentacyjnej, ustalonych na kwotę [...]zł łącznie z ustawowymi odsetkami w wysokości 5% kwoty zaliczki. W jej uzasadnieniu organ podał, że "dłużnik ma zobowiązanie wobec naszego ośrodka z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz jego córek J. i B. W. w okresie od września 2005 roku do września 2008 roku. Od września 2008 do dnia dzisiejszego dłużnik nie dokonał żadnej wpłaty na poczet zadłużenia wobec czego w okresie 6 lat nie wykazywał żadnej woli uregulowania powstałego zadłużenia."

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej: SKO, Kolegium) złożył skarżący, zaś decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Kolegium zaskarżoną decyzję w całości uchyliło i umorzyło postępowanie przed organem I instancji.

Dnia [...] marca 2015 r. do GOPS wpłynęło zawiadomienie o przekazaniu do organu wniosku skarżącego wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Przechodząc do meritum organ wskazał, że ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w L. sygn. akt III RC [...]/4 z dnia [...] maja 2000 r. skarżący zobowiązał się do uiszczania na rzecz małoletnich J. W. i B. W. (zwanych dalej: córki) alimentów w kwocie po [...] zł miesięcznie na każdą z nich, począwszy od dnia [...] maja 2000 r.

Kolejno podniesiono, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L., na podstawie prawomocnych decyzji (decyzje o nr: [...] z dnia [...] października 2005 r., nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] z dnia [...] października 2006 r., nr [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...] z dnia [...] października 2007 r., nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] z dnia [...] września 2008 r.) przyznał i wypłacił zaliczkę alimentacyjną za okres od [...] września 2005 do [...] sierpnia 2008, na osoby uprawnione – córki – w łącznej kwocie [...]zł. Aktualny stan zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej to kwota [...]zł (powiększona o 5% kwoty zaliczki tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności).

Następnie podniesiono, że ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utraciła swoją moc na podstawie art. 47 w zw. z art. 48 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - z dniem 1 października 2008 r. Umorzenie zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., nr 86, poz. 732 z późn. zm., zwanej dalej: ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej) możliwe jest wyłącznie w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Organ przytoczył brzmienie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wywodził, że w celu ustalenia, czy egzekucja wobec dłużnika była skuteczna Wójt pismem z dnia [...] marca 2015 r. wystąpił do [...] sądowego prowadzącego przeciwko skarżącemu postępowanie egzekucyjne dotyczące świadczeń alimentacyjnych, z zapytaniem, czy w okresie ostatnich 3, 5, czy 7 lat egzekucja świadczeń alimentacyjnych była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Dnia [...] marca 2015 r. do organu wpłynęło pismo [...] Sądowego z dnia [...] marca 2015 r. informujące, iż skarżący w okresie ostatnich 3, 5 i 7 lat nie dokonał na poczet zadłużenia żadnej wpłaty. Na skutek ponownego zapytania przez organ, pismem z dnia [...] listopada 2015 r. [...] Sądowy poinformował, iż ostatniej wpłaty dłużnik dokonał w dniu [...] maja 2005 r. w kwocie [...]zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. poinformował, iż do dnia wystawienia pisma skarżący nie dokonał żadnej wpłaty, zarówno bezpośredniej jak i za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne, na poczet spłaty zobowiązań powstałych z tytułu wypłaty zaliczki alimentacyjnej, powiększonej o 5%.

Organ wskazał ponadto, że wśród dowodów będących w aktach sprawy znajduje się ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym w L. z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt [...] w sprawie z powództwa B. W. przeciwko J. W. o podwyższenie alimentów oraz z powództwa J. W. przeciwko B. W. i J. W. o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny wygasł z dniem [...] listopada 2014 r., jak również ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym w L. z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt III RC [...]/3 z powództwa J. W. przeciwko J. W. o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny wygasł z dniem [...] grudnia 2009 r. Z kolei dnia [...] października 2008 r. zawarta została ugoda pozasądowa pomiędzy wierzycielkami J. W. i B. W. a P. L. R., na mocy której P. L. R. zapłacił na rzecz córek skarżącego łączną kwotę [...]zł tytułem zaległych świadczeń alimentacyjnych dłużnika J. W. oraz bieżących świadczeń na rzecz B. W. od miesiąca lipca 2008 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Wpłatę zaległości potwierdzono dnia [...] października 2008 r. na łączną kwotę [...]zł.

Na tle powyższego organ stwierdził, że egzekucję alimentów prowadzi uprawniony do tego organ egzekucyjny, którym jest komornik sądowy. Tym samym, zdaniem organu, dobrowolne wpłaty na rzecz osób uprawnionych nie mogą być uznane jako "kwoty skutecznie wyegzekwowane" w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy. Istotne znaczenie dla ustalenia przesłanki "skutecznej egzekucji" ma bowiem stanowisko [...] sądowego, przedłożone w postępowaniu administracyjnym o umorzeniu należności. Tymczasem, na podstawie przesłanych przez [...] Sądowego zaświadczeń z dnia [...] listopada 2015 r. o ostatniej wpłacie dłużnika w dniu [...] maja 2005 r. w kwocie [...]zł, należy stwierdzić, że zawarty w art. 30 ust. 1 warunek egzekucji należności z tytułu zaliczek w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, tj. kwoty [...]zł nie został spełniony. Podkreślono, że nie upłynął co najmniej 3 letni okres skutecznej egzekucji, a więc dłużnik alimentacyjny nie spełnił powyższego kryterium uprawniającego do umorzenia wnioskowanego zadłużenia. Nie można zatem, w ocenie organu, przyjąć, że dobrowolne wpłaty dokonywane poza postępowaniem egzekucyjnym to zaległości skutecznie wyegzekwowane przez komornika. Odnosząc się do treści ugody z dnia [...] października 2008 r. organ wskazał, że jednorazowa, późniejsza wpłata na poczet zadłużenia alimentacyjnego nie może przesądzać o spełnieniu przesłanki "skuteczności egzekucji", bowiem istota świadczeń alimentacyjnych polega na bieżącym, regularnym zaspokajaniu potrzeb osoby uprawnionej, nie zaś na wpłaceniu jednorazowo nawet większej sumy pieniężnej. Wynika to już z samej treści przepisu art. 30 ust. 1 omawianej ustawy, gdzie wymaga się aby egzekucja była skuteczna regularnie przez minimum 3 lata w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z powyższego wynika, wedle organu, że zaniechanie wpłaty albo wpłata w wysokości niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, chociażby w jednym miesiącu w okresie wspomnianych 3 lat, powoduje, iż egzekucja nie może zostać uznana za skuteczną.

Po wtóre organ wskazał, że może rozpatrzyć wniosek o umorzenie należności wyłącznie w oparciu o przeprowadzone postępowanie dotyczące skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego świadczeń alimentacyjnych. Przewidziane bowiem w przepisie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów prawo do ubiegania się o umorzenie należności nie jest uzależnione od sytuacji osobistej dłużnika alimentacyjnego. Nie ma zatem możliwości umorzenia należności wynikających z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej biorąc pod uwagę trudną sytuację rodzinną, dochodową czy zdrowotną dłużnika alimentacyjnego. Tym samym kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Organ podkreślił, że powyższą kwestię można badać prowadząc wyłącznie postępowanie dotyczące umorzenia należności wynikających z wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (organ przywołał treść art. 30 ust. 1 i 2 ustawy. Reasumując organ skonstatował, że dopiero zatem wypełnienie przesłanki dotyczącej terminowych i dokonywanych w odpowiedniej wysokości wpłat przez okres wymagany ww. ustawą będzie umożliwiało organowi administracji podjęcie dalszej analizy w zakresie możliwości umorzenia dłużnikowi zaległości, biorąc pod uwagę jego trudną sytuację. Wobec niespełnienia warunków określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ uzna, że nie ma podstaw do umorzenia należności.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący zaskarżając wyżej opisaną decyzję w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na braku uwzględnienia trudnej sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji;

2. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 j.t., zwanej dalej: Kpa) polegające na przyjęciu, iż odmowa umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z zaliczki alimentacyjnej wraz z odsetkami jest w pełni uzasadniona, mimo iż organ I instancji nie tylko, że nie dokonał wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, ale przede wszystkim nie uwzględnił wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie;

3. brak analizy prawnej pod kątem konieczności stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w sprawie niniejszej, a to z uwagi na odesłanie do wskazanej ustawy, zawarte przepisach ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do jej ponownego rozpoznania i merytorycznego rozstrzygnięcia, jak również o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie z uwagi na fakt prowadzenia postępowania karnego przez KMP L. - [...]

Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że organ ponownie nie uwzględnił treści ugody pozasądowej, zawartej w dniu [...] października 2008 r. pomiędzy L. R. a córkami skarżącego. Zdaniem strony wysokość kwoty zaległości na dzień ugody oraz wysokość alimentów otrzymywanych przez córki skarżącego, pozwalają na wniosek, iż ugoda mogła obejmować również okres zaległości za lata 2005-2008, a zatem okres pokrywający się w 100% z okresem pobierania zaliczek alimentacyjnych. Według skarżącego okoliczność ta mogła być z łatwością zweryfikowana, albowiem organ I instancji dysponował aktami komorniczymi KMP [...]. W konsekwencji, według skarżącego, w sprawie powinien być wysłuchany L. R., który był dłużnikiem rzeczowym w egzekucji komorniczej i to on spłacał alimenty za dłużnika alimentacyjnego. Według skarżącego trudno uznać jednoznacznie, bez wnikliwej analizy sprawy, że egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego nie była skuteczna w jakimkolwiek zakresie, skoro jednak wierzycielki alimentacyjne zostały całkowicie spłacone. Zwłaszcza w kontekście tego, że zostały zawarte ugody sądowe w sprawie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego.

Ponadto dla skarżącego niezrozumiałą jest stawiana przez organ teza, jakoby "skuteczność egzekucji" oznaczała "bieżące, regularne zaspokajanie potrzeb osoby uprawnionej". Zdaniem skarżącego wskazane przez organ przepisy mówią o skutecznej egzekucji, ale nie wyjaśniają, na czym miałaby ona polegać, zaś organ dokonuje dowolnej nadinterpretacji. Skoro bowiem cytowane przepisy nie mówią, na czym ma polegać skuteczna egzekucja, to – według skarżącego - dłużnik alimentacyjny lub rzeczowy może np. spłacać zadłużenie alimentacyjne zarówno regularnie (np. raz w miesiącu), jak i jednorazowo (np. co jakiś czas wpłaca większą kwotę). Przepisy bowiem nie precyzują, jak ma to się odbywać.

Końcowo skarżący zarzucił, że organ niesłusznie nie uwzględnił sytuacji zdrowotnej i dochodowej skarżącego, która jest bardzo trudna. Ponadto zarzucił, że organ winien zbadać, czy w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, do których odsyła ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Wniosek o zawieszenie postępowania skarżący oparł na tym, iż przed Komendą Miejską Policji w L. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zawiadomienia L. R. (dłużnika rzeczowego) o możliwości popełnienia przez wierzycielki - J. W. i B. W. - przestępstwa oszustwa na szkodę skarżącego, albo G. L. - MOPR w L., obecnego wierzyciela w stosunku do dłużnika J. W..

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej: SKO, Kolegium)utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ opisał szczegółowo stan faktyczny w sprawie, wskazując na wielokrotne przechodzenie sprawy przez dwie instancje postępowania administracyjnego. Następnie zaś podniósł, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. SKO odmówiło zawieszenia postępowania w sprawie, z uwagi na to, iż prowadzone postępowanie karne nie ma wpływu na toczące się postępowanie administracyjne, albowiem nie prowadzi ono do wyjaśnienia zagadnienia wstępnego koniecznego do rozstrzygnięcia zanim zostanie wydana decyzja w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2016 r. Kierownik Zespołu ds. Funduszu Alimentacyjnego wyjaśnił, że nie było prowadzone żadne postępowanie administracyjne dotyczące zweryfikowania uprawnień do pobierania zaliczki alimentacyjnej przez uprawnione B. W. i J. W. w związku z jednorazową wpłatą dokonaną w dniu [...] października 2008 r. w kwocie [...]zł do rąk matki dzieci L. W.. Organ wyjaśnił również, że dłużnik alimentacyjny – skarżący – figuruje w ewidencji dłużników alimentacyjnych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, powiększonej o 5%. Do dnia wydania decyzji na koncie dłużnika alimentacyjnego – skarżącego – nie zarejestrowano żadnej wpłaty na poczet spłaty powstałych zobowiązań alimentacyjnych.

W ocenie organu II instancji odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 276), która weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. i w przepisach przejściowych nie uregulowała wprost kwestii dotyczących umarzania należności dłużników alimentacyjnych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych osobom uprawnionym na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Regulację taką ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zamieściła w art. 30 ust. 1 poprzez określenie na jakich przesłankach może być oparte umorzenie należności między innymi z tytułu zaliczek alimentacyjnych, tj. świadczeń wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Organ przytoczył treść art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podkreślając, że umorzenie zaległości jest powiązane ze skutecznością postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika w związku z egzekwowanymi przez uprawnioną alimentami. Dla umorzenia takiej zaległości dłużnika alimentacyjnego istotna jest wyłącznie informacja właściwego komornika, czy i w jakim zakresie egzekucja alimentów była skuteczna. Organy administracyjne nie mogą weryfikować treści informacji organu egzekucyjnego o wysokości zaległości dłużnika alimentacyjnego i skuteczności egzekucji. Organ wywodził, że z treści art. 30 ust. 1 ww. ustawy wynika, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Jednocześnie SKO wskazało, że w sprawie nie może zostać wzięty pod uwagę przepis art. 30 ust. 2 ww. ustawy, bowiem brzmienie art. 30 ust. 1 ww. ustawy poprzez odesłanie do należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ocena przesłanek umorzenia wobec dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych w trybie przepisów ustawy z 2005 r. zaliczek alimentacyjnych winna odbywać się wyłącznie w oparciu o regulację art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis art. 30 ust. 2 dotyczy bowiem tylko należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego w sprawie organ wskazał, że wniosek odwołującego odnosi się do umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych w okresie od września 2005 r. do września 2008 r., co powoduje, że jedyną i konieczną przesłanką rozstrzygania o zakresie należności, jakie mógł umorzyć organ właściwy dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych, jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości określonej w sposób procentowy i w okresach przewidzianych w art. 30 ust. 1 ustawy. Warunek ten, zdaniem organu, nie został spełniony, na którą to okoliczność organ powołał załączone do akt sprawy zaświadczenie wydane przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia [...] listopada 2015 r., z którego wynika, że postępowanie egzekucyjne przeciwko J. W. nadal się toczy i że dłużnik dokonał ostatniej wpłaty w dniu [...] maja 2005 r. w kwocie [...]zł. Z kolei z pisma Kierownika Zespołu ds. Funduszu Alimentacyjnego działającego w imieniu Prezydenta z dnia [...] maja 2016 r. wynika, że na koncie dłużnika alimentacyjnego J. W. nie zarejestrowano żadnej wpłaty na poczet spłaty powstałych zobowiązań alimentacyjnych. Zdaniem organu zatem brak jest przesłanek ustawowych do umorzenia zadłużenia. Kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia bowiem wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący w całości powtarzając treść odwołania, za wyjątkiem wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ również podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej: Ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 j.t.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 Ppsa). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Na wstępie wskazać należy, że bezsporne w sprawie jest, że - na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - zostało przyznane świadczenie w formie zaliczki alimentacyjnej na rzecz J. W. i B. W. (decyzję z dnia [...] października 2005 r., [...] marca 2006 r., [...] października 2006 r., [...] września 2007 r., [...] października 2007 r., [...] lutego 2008 r. oraz z dnia [...] września 2008 r.). Organ przyznał i wypłacił zaliczkę alimentacyjną za okres od [...] września 2005 do [...] sierpnia 2008, na osoby uprawnione – córki – w łącznej kwocie [...]zł.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy (tj.: należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia), w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Z kolei, stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Zdaniem Sądu, analiza tych przepisów jednoznacznie wskazuje, że art. 30 ust. 2 tej ustawy dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, do których znajdzie zastosowanie regulacja art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tym samym Sąd podziela pogląd wyrażony w tej kwestii m.in. w wyrokach NSA: z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1565/13 i z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1426/11 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W wydanych w tej sprawie decyzjach organy rozpatrywały zasadność wniosku skarżącego w zakresie umorzenia jego zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz córek. Tym samym zobligowane były do zbadania przesłanek zawartych w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie zaś wynika, że jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat.

W tym zakresie, orzekający w tej sprawie organ, nie był uprawniony do badania sytuacji materialnej dłużnika. Ani sytuacja dochodowa, ani też sytuacja rodzinna nie stanowią dodatkowego kryterium umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Kryteria te są brane pod uwagę w razie rozpatrywania wniosku dłużnika alimentacyjnego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. O odrębności tych dwóch postępowań świadczy to, że właściwe do przeprowadzenia postępowania są inne organy. Wniosek o umorzenie zaległości z tytułu zaliczek alimentacyjnych rozpatruje organ właściwy dłużnika, zaś wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - organ właściwy wierzyciela. Skoro zaś zgromadzone w aktach dokumenty wskazują, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych od skarżącego nie była skuteczna w okresie ostatnich 3 lat, to organy nie miały prawnej możliwości umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych córkom skarżącego.

Końcowo należy odnieść się do zarzutów skargi dot. "skuteczności egzekucji". Wskazać w tej mierze trzeba, że dywagacje skarżącego w opisanej kwestii nie mają żadnego znaczenia dla sprawy. Szczególnie w kontekście tego, że tak ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w art. 2 pkt 1, jak i ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 2 pkt 2 definiują pojęcie bezskuteczności egzekucji. Ową bezskuteczność stwierdza się na podstawie zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji wystawionego przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie, co wynika z akt sprawy, egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna. Skoro organ prowadzący egzekucję wydał takiej treści zaświadczenie, to po pierwsze – świadczy to o tym, że egzekucja skuteczna nie była. A po wtóre - okoliczność ta nie podlega już badaniu przez organ wydający decyzję w przedmiocie umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jeszcze raz w tym kontekście podkreślić trzeba, że wykładnia językowa przepisu art. 30 ust. 1 ww. ustawy prowadzi do wniosku, że zastosowanie ulgi przewidzianej w tym przepisie oraz jej wysokość uzależnione jest przede wszystkim od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów. Całkowita zatem bezskuteczność egzekucji uniemożliwia organom zastosowanie tego przepisu, niezależnie od ich woli oraz innych osobistych uwarunkowań osoby (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 747/12, LEX nr 1241057).

Uznając zarzuty skargi za bezzasadne Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 Ppsa.