Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 288/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zp ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 marca 2021 r. nr 430000/71/14210/2021/RDZ-B6/UTRZ w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2021 r. nr 430000/71/14210/2021/RDZ-B6


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że P. z o.o. z siedzibą w J. (dalej: strona, strona skarżąca lub spółka) w dniu (...) stycznia 2021 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ lub ZUS) o zwolnienie z opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

ZUS decyzją z dnia (...) lutego 2021 r. nr (...) odmówił spółce prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm., dalej ustawa COVID-19) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej u.s.u.s.).

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 oraz wskazał m.in., że prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek przysługuje płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według wskazanego w ustawie kodu PKD. We wniosku o zwolnienie spółka wskazała kod PKD 56.10 A, lecz zgodnie z danymi zawartymi w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. przeważająca działalność posiadała kod PKD 18.12 Z. Stąd organ uznał, że spółce nie przysługuje prawo do wnioskowanego zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka wskazała, że prowadzona działalność według kodu PKD 56.10 A – restauracje i inne placówki gastronomiczne - ma dla niej charakter wiodący i podstawowy. Zawsze była wymieniana jako działalność spółki, a od 2017 r. jako działalność przeważająca i stanowi główne źródło utrzymania. Taka też działalność była prowadzona w dniu 30 września 2020 r. spółka też argumentowała, że obecnie w KRS taka działalność widnieje jako przeważająca. Z kolei ZUS powołuje się na zapisy w REGON, które nie były aktualizowane od 2002 r.

Decyzją z dnia (...) marca 2021 r. (nr (...)) organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) lutego 2021 r. Jako podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powtórzył zapatrywanie wyrażone w decyzji z dnia (...) lutego 2021 r.

W skardze na powyższą decyzją spółka zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przez błędne przyjęcie, że nie spełnia ona przesłanek określonych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 a także wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej.

Zdaniem strony skarżącej ZUS nie dokonał prawidłowych ustaleń, gdyż błędnie zinterpretował przepisy prawa. Z treści uzasadnienia obu decyzji wynika bowiem, że jedynym kryterium jakim kierował się ZUS, było ustalanie, czy w rejestrze REGON strony widniał określony numer PKD. Tymczasem ustawa wyraźnie stanowi, że podstawową przesłanką zwolnienia z opłacania składek jest prowadzenie jako przeważającej działalności oznaczonej określonym kodem według PKD zaś oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. Jasne jest zatem, że przesłanką zwolnienia jest prowadzenie określonej działalności, nie zaś posiadanie określonego numeru PKD. Organ był zatem zobowiązany dokonywać ustaleń, czy działalność opisana określonym kodem PKD jest w rzeczywistości prowadzona przez przedsiębiorcę i czy ma ona charakter działalności wiodącej.

W odpowiedzi na ww. skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

Obecny na rozprawie przedstawiciel Spółki okazał wniesione do ZUS w dniu 29 stycznia 2021 r. pismo, w którym informuje, że podstawową działalnością spółki jest działalność oznaczona kodem PKD 56.10 A. Ponadto okazał potwierdzenie złożenia w dniu 8 stycznia 2021 r. wniosku do sądu rejestrowego o uaktualnienie wpisu w KRS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie spór dotyczy zasadności odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r.

Możliwość skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. uzależniona została od spełnienia warunków określonych w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 według którego, na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, m.in. kodem 56.10 A, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

A zatem podstawowym warunkiem, który uprawnia do ubiegania się o taką preferencję jest prowadzenie na dzień 30 września 2020 r. działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, wymienionym w tym przepisie kodem. Ponadto w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 przewidziano, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Wedle organu, strona nie spełniła przesłanek do ubiegania się o zwolnienie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, ponieważ kod przeważającej działalności ujęty w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r. nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. To właśnie ustalenie przyjął jako podstawę odmowy wnioskowanego przez spółkę zwolnienia.

Na gruncie ww. uregulowań prawnych, dla wyjaśnienia zasadności rozpatrywanej skargi, konieczne jest - przede wszystkim - poprawne zinterpretowanie normatywnego terminu "przeważającej działalności".

W sprawie znaczenie ma ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym z dnia 20 sierpnia 1997 r. (tj. Dz.U. 2022, poz. 1683, ze zm., dalej: uKRS) gdzie w art. 40 ust.1 przewidziano obowiązek przedsiębiorcy do zamieszczenia w rejestrze przedsiębiorców przedmiotu działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) - nie więcej niż dziesięć pozycji, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności na poziomie podklasy. Jednocześnie wśród danych ewidencyjnych podlegających wpisowi jest również numer identyfikacyjny REGON (art. 20 ust. 1a przewiduje, że wpis w przedmiocie NIP i numeru identyfikacyjnego REGON polega również na ich automatycznym zamieszczeniu w Rejestrze po przekazaniu z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników i z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej).

Przy czym ww. ustawa nie definiuje pojęcia "przeważającej działalności". Należy zatem odwołać się do ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (tj. Dz.U. 2022, poz. 459, ze zm. dalej: u.o.s.p.), gdzie ustawodawca w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 wskazał, że wpisowi do Krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Informacje te są wpisywane do rejestru na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu. W samej ustawie o statystyce również nie ma definicji pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej", ale w art. 46 u.o.s.p. zawarta jest delegacja ustawowa do określenia sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji rejestru podmiotów, wzory wniosków, ankiet i zaświadczeń, uwzględniając konieczność zapewnienia kompletności oraz aktualizacji danych gromadzonych w tym rejestrze.

Sposób kodowania wykonywanej działalności, w tym rodzaju przeważającej działalności określa natomiast § 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń z dnia 30 listopada 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm., dalej: rozporządzenie o metodologii).

Przepis § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że wykonywaną działalność wpisuje się w postaci wykazu rodzajów działalności kodowanych według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) na poziomie działu, grupy, klasy lub podklasy, a rodzaj przeważającej działalności na poziomie podklasy. Przy tym wedle § 9 ust. 2 pkt 1 rodzaj przeważającej działalności ustala się w przypadku osób prawnych na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika - na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.

A zatem na gruncie przedstawionego uregulowania prawnego, możliwym sposobem odkodowania terminu "przeważającej działalności" jest przyjęcie go w znaczeniu wynikającym z ww. przepisów statystycznych. Statystyczny charakter ma też informacja o tzw. działalności przeważającej, którą dany podmiot powinien obowiązkowo podać rejestrując firmę.

Tym samym należy stwierdzić, że podmiot uprawiony do otrzymania ulgi, to płatnik składek prowadzący na wskazany dzień przeważającą działalność według podanego w przepisie PKD, a dana przeważająca działalność jest ustalona na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.

Po takim odkodowaniu terminu "przeważającej działalności", dalej konieczne jest odniesienie się do charakteru zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Otóż w art. 17 uKRS zawarte jest domniemanie prawne prawdziwości wpisów do Rejestru. Wskazać jednak trzeba, że domniemanie o jakim stanowi ten przepis jest domniemaniem wzruszalnym, które może zostać obalone poprzez przeprowadzenie relewantnego dowodu (zob. np. wyrok SN z 14 marca 2012 r., II CSK 328/2011).

Nadto w doktrynie podnosi się, że przedmiot działalności wskazany we wniosku nie może różnić się od przedmiotu działalności określonego w umowie lub statucie, nie musi jednakże stanowić jego dosłownego powtórzenia (tak. np. A. Michnik w Komentarzu do ustawy o KRS, Komentarz LEX 2013). Oznacza to tym samym, że można wybrać jeden numer na poziomie podklasy z działów wpisanych w umowie spółki. Numer na poziomie podklasy powinien mieścić się w dziale z umowy, a nie np. wykraczać poza wpisany w umowie przedmiot działalności.

Jednocześnie wskazać należy, że - z uwagi na istotę postępowania rejestracyjnego - organ ewidencyjny, ani później podatkowy, nie badają z urzędu zgodności zadeklarowanej działalności (zgodnie z PKD), z ewentualnymi czynnościami, które w ramach tej działalności, np. podatnik, zamierza faktycznie podjąć. Takie działania organów administracji publicznej naruszałyby swobodę prowadzenia działalności gospodarczej.

A według § 14 rozporządzenia o metodologii aktualizacja rejestru (REGON) jest dokonywana przez służby statystki publicznej na podstawie, m.in. wniosku na formularzu RG-OP. A zgodnie z § 2. Rejestr REGON jest aktualizowany w zakresie wpisu informacji, zmiany informacji objętych wpisem oraz skreślenia informacji, na podstawie:

1) danych oraz informacji przekazywanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. poz. 647, 1544, 1629 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 60 i 730), zwanej dalej "ustawą o CEIDGPIP";

2) danych objętych treścią wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz danych uzupełniających, o których mowa w art. 42 ust. 3a ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, zwanej dalej "ustawą", przekazywanych odpowiednio z Krajowego Rejestru Sądowego oraz z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników - w przypadku podmiotów podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, z wyłączeniem rejestru dłużników niewypłacalnych i podmiotów, o których mowa w art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1142, 1893 i 1923);

W art. 56 ust. 1. u.o.s.p. przewidziano zaś, że kto wbrew obowiązkowi przekazuje dane statystyczne niezgodne ze stanem faktycznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. A ust. 2 stanowi, że w wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie.

W zakresie charakteru prawnego wniosku przedsiębiorcy o wpisanie czy aktualizację danych do rejestru REGON, przywołać zatem należy orzecznictwo Sądu Najwyższego z którego można wyprowadzić następujące generalne tezy. Informacja o rodzaju działalności wynikająca z rejestru REGON nie tworzy żadnego stanu prawnego, a jedynie ma potwierdzać stan faktyczny według oświadczenia wiedzy podmiotu prowadzącego taką działalność. Oświadczenia wiedzy mają charakter potwierdzenia faktów. Mogą być więc zakwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Okoliczność, czy zawarta w oświadczeniu informacja jest prawdziwa jest zatem kwestią dowodową (por. uzasadnienia wyroków SN z dnia 7 stycznia 2013 r., II UK 142/12 oraz z dnia 23 listopada 2016 r., II UK 402/15).

Powyższe odniesienie się do charakteru wpisu do rejestru i jego znaczenia jest, zdaniem Sądu, istotne dla właściwego odczytania ratio legis art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.

Dalej wskazać należy, że ustawa COVID-19 wraz z ustawami ją nowelizującymi, tj.: z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie systemu ochrony zdrowia związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 567) i ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2020 r. poz. 569) wchodzą w skład tzw. pakietu ustaw Tarczy Antykryzysowej 1,0, przyjętego przez Sejm RP 28 marca 2020 r. Tarcza Antykryzysowa - ma stanowić rozwiązanie dla polskiej gospodarki w dobie epidemii koronawirusa. To pakiet rozwiązań przygotowanych przez rząd, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym epidemią. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/ tarczaantykryzysowa).

Prawidłowe więc zdefiniowanie terminu "przeważającej działalności" oraz dokonanie wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii. Jak wynika z tych przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie podmiotów, które skutki epidemii faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień, jako przeważającą działalność, we wskazanym zakresie, według podanego PKD. Takie założenie artykułuje czytelna linia orzecznicza tutejszego Sądu (zob. m.in. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2022 r., III SA/Wr 985/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., III SA/Wr 959/21 czy z dnia 28 września 2022 r., III SA/Wr 375/21).

Innymi słowy, z perspektywy ustawy istotne jest bowiem realne udzielenie pomocy płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.

Opierając się wyłącznie na gramatycznej wykładni analizowanych przepisów można osiągnąć rezultat odmienny od założonego w ustawie. Nieaktualne dane w rejestrze REGON skutkują odmową udzielenia pomocy przedsiębiorcy, mimo, że faktycznie prowadzi on działalność objętą według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z kolei inny przedsiębiorca, otrzyma pomoc, ponieważ ma wpisany kod PKD jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, mimo, iż faktycznie prowadzi przeważającą działalność objętą kodem, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia z opłacania składek (zob. uzasadnienie prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 października 2021 r., III SA/Gl 687/21).

W ocenie Sądu przedstawione przez organ rozumienie regulacji stanowiącej podstawę przyznania zwolnienia we wnioskowanym przez spółkę okresie, jest więc wadliwe i w nieuzasadniony sposób pomija kwestię faktycznej przeważającej działalności danego podmiotu, a przez to nie realizuje ratio legis ustawy COVID-19. Otóż organ w lakonicznym uzasadnieniu kwestionowanej decyzji przede wszystkim nie wyjaśnił, czy wykazywana w REGON na dzień 30 września 2020 r. działalność istotnie miała charakter "przeważającej działalności" w wyżej zaprezentowanym rozumieniu. Poza tym, organ w sposób nieuprawniony pominął kwestię rzeczywiście prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej w okresie historycznym, na co wskazywała strona. Dodatkowo z uwagi na przedłożone przez spółkę dokumenty (wniosek do ZUS z dnia 29 stycznia 2021 r.) należy przyjąć, że organ miał uzasadnione podstawy do istnienia możliwej rozbieżności pomiędzy wpisem w REGON a rzeczywiście prowadzoną działalnością przez spółkę.

Wskazać przy tym należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją a także decyzją ją poprzedzającą z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie zasady ogólne k.p.a., stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada też na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero zatem podjęcie niezbędnych ustaleń pozwala organowi na zajęcie stanowiska w sprawie.

Nie można więc stracić z pola widzenia, że prawidłowa wykładnia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, która uwzględnia zarówno dyrektywy wykładni systemowej jak i wykładni celowościowej, prowadzi do wniosku, że przepis ten nie wyłącza konieczności ustalenia przez ZUS rzeczywiście wykonywanej przez podmiot wnioskujący o zwolnienie z opłacania składek przeważającej działalności, także w sytuacji, gdy jest ona inna niż wpisana we właściwym rejestrze. Organ ma, bowiem obowiązek wysłuchania wnioskującego podmiotu i zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie do faktycznie prowadzonej działalności w postępowaniu dowodowym prowadzonym na podstawie regulacji zawartych w k.p.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 marca 2022 r., I GSK 1321/21).

Stwierdzić zatem należy, że stosownie do wskazanych przepisów, w tym art. 77 § 1 k.p.a., obowiązkiem ZUS było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie działalności rzeczywiście prowadzonej przez stronę. Poza tym, skoro skarżący we wniosku złożył oświadczenie o spadku przychodów, to organ winien przed wydaniem decyzji, zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Organ tego jednak nie uczynił i przy wydaniu decyzji oparł się wyłącznie na danych uzyskanych z rejestru, tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić należy jako wadliwe, gdyż przedwcześnie przyjęto, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez umożliwienia wykazania, czy w istocie spełnia kryteria przewidziane w przepisie. Poza tym przyjęty przez organ sposób weryfikacji spełnienia warunków do zwolnienia nie przyczynia się do realizacji celu ustawy COVID-19 i wydawanych na jej podstawie aktów wykonawczych.

Wobec powyższego, Sąd uznał kontrolowaną decyzję za wadliwą, jako wydaną przedwcześnie i z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ rozpatrując ponownie sprawę zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w uzasadnieniu stanowisko Sądu i umożliwić stronie wykazanie spełnienia kryteriów uprawniających do ulgi na podstawie innych dowodów. W szczególności organ zweryfikuje twierdzenia strony co do permanentnego charakteru prowadzonej przez nią - preferowanej przez prawodawcę - działalności oznaczonej kodem PKD 56.10 A.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ wezwie stronę skarżącą do przedłożenia stosownych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzona – według jej twierdzeń - od dłuższego czasu faktyczna działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada ww. kodowi. Jednocześnie organ wyjaśni, jakie dokumenty skarżąca powinna przedstawić w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego przez nią kodu PKD (np. kopie faktur oraz paragonów fiskalnych, a także inne dokumenty, mające potwierdzać, że w spółce wartość przychodu od sprzedaży z działalności 90.04.Z stanowi przeważającą większość). Następnie organ dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy ustawy COVID-19 oraz przepisy k.p.a. i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Przy tym ponownie interpretując treść art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 organ nie straci z pola widzenia generalnego celu wprowadzonej tym przepisem ulgi czyli udzielenia pomocy przedsiębiorcom, płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzając naruszenie wskazanych przepisów postępowania oraz art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, Sąd sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia z dnia 15 lutego 2021 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, w związku z art. 135 p.p.s.a.