Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 657/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt III SA/Po 887/19 w sprawie ze skargi P. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 marca 2020 r. (sygn. akt III SA/Po 887/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę P. A. (dalej zwanego "Skarżącym") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej zwanego "SKO") z [...] października 2019 r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek Szpitala w [...] o przyznanie Skarżącemu ubezpieczenia zdrowotnego finansowanego ze środków publicznych. Skarżący został przyjęty do tegoż szpitala w trybie nagłym i przebywał tam od 1 do 9 lutego 2019 r.

W dniu [...] marca 2019 r. w miejscu zamieszkania Skarżącego przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono m.in., że Skarżący: 1) nie pracuje i nie jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, 2) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M. G. Ustalono też, że dochodem gospodarstwa domowego jest świadczenie rentowe M. G., wynoszące (wraz z dodatkami) 2299,33 zł (wg stanu na styczeń 2019 r.).

Decyzją z [...] marca 2019 r. Burmistrz Gminy [...] (działający przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]) odmówił Skarżącemu przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od 1 lutego 2019 r. Powodem odmowy przyznania tegoż prawa było przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.).

Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji.

Decyzją z [...] października 2019 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...]. SKO wskazało, że w sprawie Skarżącego przekroczone jest kryterium dochodowe dla dwuosobowego gospodarstwa domowego (1056 zł), wynikające z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem spełnienie tego kryterium jest wymagane do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej").

Skarżący złożył do WSA skargę na decyzję SKO. Zarzucił m.in., że organy błędnie ustaliły, że: 1) Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M. G., podczas gdy osoba ta nie jest jego konkubiną, a jedynie osobą zajmującą pokój w domu stanowiącym współwłasność Skarżącego, 2) dochód M. G. jest dochodem gospodarstwa domowego Skarżącego. Skarżący zakwestionował też rzetelność rodzinnego wywiadu środowiskowego, który został przeprowadzony pomimo stanu zdrowia, w którym znajdował się Skarżący. Konsekwencją tych ustaleń miało być wadliwe uznanie, że Skarżący nie spełnił kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

WSA oddalił skargę.

WSA ocenił, że nie ma podstaw do zakwestionowania rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] marca 2019 r. W karcie informacyjnej leczenia szpitalnego z [...] lutego 2019 r. stan Skarżącego oceniono jako dobry, a przeprowadzone badania psychologiczne potwierdziło prawidłowy kontakt wzrokowy i werbalny, a także spójny tok myślenia u Skarżącego. WSA zwrócił uwagę, że rodzinny wywiad środowiskowy został przeprowadzony nie tylko ze Skarżącym, ale też z M. G. Podkreślił również, że Skarżący w toku tego wywiadu złożył pisemne oświadczenie, w którym wskazał na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z konkubiną M. G.

W konsekwencji WSA ocenił, że SKO bez naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwanej "kpa") przyjęło, że Skarżący wraz z M. G. prowadził dwuosobowe gospodarstwo domowe. W takiej sytuacji organ prawidłowo zaliczył dochody uzyskiwane przez M. G. jako dochody przypadające na gospodarstwo domowe, co doprowadziło do niebudzącego wątpliwości wniosku o przekroczeniu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego WSA ocenił, że SKO prawidłowo zastosowało art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej uznając, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych z uwagi na niespełnienie jednej z ujętych tam przesłanek.

WSA nie stwierdził też naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 kpa. Wskazał, że SKO odniosło się do odwołania Skarżącego, przeprowadzając w tym względzie dodatkowe wyjaśnienia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.

WSA uznał ponadto, że - wbrew argumentom Skarżącego - w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (ponieważ odnosi się do osób samotnie gospodarujących), ani art. 12 ustawy o pomocy społecznej (ponieważ organ na skutek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie stwierdził, aby pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu Skarżącego i jego sytuacją majątkową zachodziła dysproporcja).

Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej przez uznanie, że Skarżący nie spełnia jednego z warunków określonych w ustawie, a mianowicie warunku nieprzekroczenia kryterium dochodowego i w konsekwencji nie ma prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie, podczas gdy Skarżący spełnia warunek nieprzekroczenia kryterium dochodowego, gdyż nie uzyskuje żadnego dochodu i ma prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez:

a. uznanie, że łączny dochód Skarżącego przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa we wskazanym przepisie, podczas gdy dochód Skarżącego nie może przekraczać kryterium dochodowego, o którym mowa we wskazanym przepisie, bowiem Skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu;

b. uznanie, że fakt zajmowania pokoju w domu stanowiącym współwłasność Skarżącego przez obcą osobę stanowi wystarczające kryterium uznania, że Skarżący prowadzi z tą osobą wspólne gospodarstwo domowe;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 12 ustawy o pomocy społecznej przez odmówienie Skarżącemu prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podczas gdy między udokumentowaną wysokością dochodu Skarżącego a jego sytuacją majątkową nie występują dysproporcje;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przez odmówienie Skarżącemu prawa do skorzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego pomimo stanu zdrowia, w którym znajdował się Skarżący, co uniemożliwiało rzetelne ustalenie jego sytuacji dochodowej i majątkowej;

5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa przez nieuwzględnienie przez WSA, że organy administracji nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w konsekwencji dokonały błędnych ustaleń, że:

a. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M. G., podczas gdy Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z M. G., co więcej M. G. nie jest konkubiną Skarżącego, a jedynie osobą zajmującą pokój w domu stanowiącym współwłasność Skarżącego;

b. źródło utrzymania Skarżącego stanowi świadczenie rentowe M. G. wraz z dodatkiem sierocym w łącznej kwocie 2114,91 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 184,42 zł – podczas gdy powyższe kwoty stanowią źródło utrzymania tylko i wyłącznie M. G. a nie Skarżącego – który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z M. G.;

c. łączny dochód gospodarstwa domowego Skarżącego za styczeń 2019 r. wynosi 2299,33 zł i przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy ustalony przez organ łączny dochód nie jest dochodem Skarżącego;

które to błędne ustalenia faktyczne skutkowały odmówieniem Skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od 1 lutego 2019 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego;

6. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa przez nieuwzględnienie przez WSA, że organy administracyjne nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji brak ustalenia przez organ, że Skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu;

7. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 15 kpa przez nieuwzględnienie przez WSA, że doszło do utrzymania wydanej przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez dokładnego, samodzielnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną (podpisanej przez wiceprezesa SKO) SKO wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że ta ostatnia sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie ma miejsca, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie jest zasadny postawiony w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa przez nieuwzględnienie przez WSA, że organy administracji nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Istota tego zarzutu zmierza do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez organy i niezakwestionowanych przez WSA, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. G., która uzyskuje określony dochód. Ustalenia te miały bowiem wpływ na ocenę, czy Skarżący spełnia kryterium dochodowe przyznania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 kpa wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Odnośnie do ustalenia sytuacji finansowej Skarżącego pod względem spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, w tym w zakresie odesłania do kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, w toku postępowania administracyjnego został przeprowadzony dowód w postaci wywiadu środowiskowego. Organy administracji na podstawie tego dowodu oceniły, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M. G. W takiej sytuacji uzyskanie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej wymagało spełnienia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i wynoszącego 528 zł. Organy uznały, że w przypadku Skarżącego kryterium to nie zostało spełnione z uwagi na wysokość dochodu uzyskiwanego przez M. G. WSA ocenił, że przy przeprowadzaniu wspomnianego dowodu z wywiadu środowiskowego nie doszło do naruszenia prawa, a ponadto organy bez naruszenia art. 80 kpa oceniły, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z inną osobą, co ma wpływ na przyjęcie określonego kryterium dochodowego (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, a nie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej).

W skardze kasacyjnej Skarżący zakwestionował ocenę WSA odnośnie do dowodu z wywiadu środowiskowego. Zdaniem Skarżącego, WSA pominął okoliczność, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony w sposób wadliwy, ponieważ w trakcie tego wywiadu Skarżący był w złej kondycji zdrowotnej, co miało związek z przebytym niedługo wcześniej udarem. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Skarżący w trakcie wspomnianego przesłuchania nie był w stanie odpowiadać na pytania osoby przeprowadzającej wywiad, nie rozumiał jej pytań, a odpowiedzi udzielał tylko przez przytaknięcie bądź zaprzeczenie ruchem głowy. W związku z tym autor skargi kasacyjnej stwierdził, że sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie można uznać za rzetelne i właściwe zebranie informacji o Skarżącym.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wspomnianego stanowiska Skarżącego. W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że Skarżący w trakcie przeprowadzania z nim wywiadu środowiskowego nie rozumiał pytań i nie był w stanie odpowiadać na pytania, poza przytakiwaniem lub zaprzeczaniem za pomocą ruchu głowy. Jak trafnie zauważył WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w trakcie wywiadu środowiskowego Skarżący własnoręcznie napisał i podpisał oświadczenie, w którym jednoznacznie stwierdził, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M. G. i że jedynym ich dochodem jest świadczenie rentowe uzyskiwane przez M. G. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej (vide s. 10 skargi kasacyjnej), w przypadku tego oświadczenia działanie Skarżącego nie ograniczyło się jedynie do jego przeczytania i podpisania, lecz zostało w całości przez Skarżącego sporządzone własnoręcznie. Treść tego oświadczenia jest spójna i zrozumiała. W świetle tej okoliczności nie można przyjąć, że podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego stan zdrowia Skarżącego wykluczał zrozumienie zadawanych pytań i udzielenie na nich wiarygodnych odpowiedzi. Trzeba też zauważyć – w ślad za WSA – że wspomniany wywiad został przeprowadzony nie tylko ze Skarżącym, ale i z M. G.

Nie jest zasadny zarzut postawiony w pkt 6 petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie przez WSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa przez nieuwzględnienie przez WSA, że organy administracyjne nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji brak ustalenia przez organ, że Skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu. Uzasadniając ten zarzut, autor skargi kasacyjnej powołał się na decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] października 2019 r., na mocy której Skarżącemu przyznano zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od 1 października 2019 r. do 31 sierpnia 2021 r. Zdaniem Skarżącego, WSA wprawdzie odniósł się do tego dowodu (uznając, że nie może on być środkiem dowodowym, gdyż dotyczy innego okresu), ale relacja pomiędzy Skarżącym a M. G. nie uległa zmianie, a zatem należało wziąć tę decyzję pod uwagę w powiązaniu ze stwierdzonym faktem naruszenia funkcji poznawczych Skarżącego w wyniku przebytego udaru, gdyż wskazuje to na poważne wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w marcu 2019 r.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego stanowiska Skarżącego. Należy podkreślić, że kopia wspomnianej decyzji została dołączona do skargi, zaś WSA nie przeprowadził dowodu z tego dokumentu w trybie art. 106 § 3 ppsa, gdyż uznał, że dowód taki nie byłby przydatny w okolicznościach tej sprawy i że nie ma w tej sprawie okoliczności, które budziłyby istotne wątpliwości. W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia art. 106 § 3 ppsa. Dowodem takim nie dysponowały organy administracji orzekające w sprawie, a zatem nie można uznać, że naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie uwzględniając tego dowodu przy rozpatrywaniu sprawy.

Niezasadny okazał się także zarzut postawiony w pkt 7 petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 15 kpa. Zdaniem Skarżącego, WSA powinien uchylić zaskarżoną decyzję, ponieważ SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] bez samodzielnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zatem z naruszeniem zasady dwuinstancyjności.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że SKO nie naruszyło art. 15 kpa. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z decyzji SKO wynika, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę Skarżącego, odnosząc się i oceniając wszystkie dowody zebrane w toku postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie zarzutów błędnego zastosowania prawa materialnego przyjął stan faktyczny sprawy, który został ustalony przez organy administracji i zaakceptowany przez WSA i który nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej.

Chybiony jest zarzut postawiony w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego pomimo stanu zdrowia, w którym znajdował się Skarżący, co uniemożliwiało rzetelne ustalenie jego sytuacji dochodowej i majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że art. 7 ustawy o pomocy społecznej nie zawiera ustępu 3. Artykuł ten podzielony jest na punkty, które stanowią otwarty katalog przyczyn, z powodu których osobom i rodzinom udziela się pomocy społecznej. Zestawienie treści art. 7 ustawy o pomocy społecznej ze sposobem naruszenia tego przepisu wskazanym przez autora skargi kasacyjnej wskazuje, że zapewne jako naruszony miał być zostać wskazany inny przepis. Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do wyznaczania tychże granic przez domyślanie się intencji strony w zakresie sprecyzowania przepisu, który miał zostać naruszony.

Nie są zasadne zarzuty postawione w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, wskazujące na naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez uznanie, że Skarżący nie spełnia warunku nieprzekroczenia kryterium dochodowego i w konsekwencji nie ma prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107, 138 i 771), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Natomiast w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zostały wskazane trzy kryteria dochodowe: 1) kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (dotyczące osoby samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł), 2) kryterium dochodowe na osobę w rodzinie (dotyczące osoby w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł), 3) kryterium dochodowe rodziny (dotyczące rodziny, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie).

Uzasadniając omawiane obecnie zarzuty, autor skargi kasacyjnej przyjmuje własny stan faktyczny, który nie znajduje pokrycia w prawidłowo zgromadzonym, rozpatrzonym i ocenionym w tej sprawie materiale dowodowym. Tymczasem w świetle tegoż materiału dowodowego: 1) Skarżący prowadził wspólne gospodarstwo domowe z M. G., 2) dochodem gospodarstwa było świadczenie rentowe M. G. wynoszące (wraz z dodatkiem sierocym i zasiłkiem pielęgnacyjnym) 2299,33 zł. Te ustalenia wskazują, że WSA zasadnie ocenił, że organy orzekające w sprawie zgodnie z prawem uznały, że skoro Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z inną osobą, to nie jest osobą samotnie gospodarującą, a więc nie mogło mieć do niego zastosowania kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. WSA nie naruszył też art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej uznając, że organy legalnie przyjęły, że Skarżący – prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z M. G. – przekroczył kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, skoro dochód gospodarstwa (świadczenia uzyskiwane przez M. G.) podzielony na dwa przekraczał 528 zł.

Nie mógł zostać uwzględniony również zarzut postawiony w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, wskazujący na naruszenie art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. W zaskarżonym wyroku WSA – odnosząc się do analogicznego zarzutu postawionego w skardze – stwierdził, że w tej sprawie wskazany przepis nie znajdował zastosowania, ponieważ organ na skutek przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie stwierdził, aby pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu Skarżącego i jego sytuacją majątkową zachodziła dysproporcja. Naczelny Sąd Administracyjny podziela tę ocenę. Na jej zmianę nie mogły wpłynąć zastrzeżenia Skarżącego odnośnie do rzetelności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, które – z powodów wskazanych wyżej – nie zostały uznane za usprawiedliwione.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku SKO o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ z akt sprawy nie wynika, że wystąpiły okoliczności, z którymi ustawa wiąże obowiązek zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (w szczególności – odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika).

PG

-----------------------

12