Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 308/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B. J. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Gminy Miejskiej [...] na rzecz skarżącego B. J. kwotę 557 zł /słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

B. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na uchwałę nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r. Rady Miejskiej [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta i Gminy [...] – B. J. Skarga została oparta na art. 101 § 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r, o samorządzie gminnym. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów art. 1, art. 2, art. 4, art. 16 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Poleskiej w związku z art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta przez podjęcie uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu burmistrza i mimo wezwania Rady Miejskiej do usunięcia naruszenia prawa nie podjęcia w tym zakresie żadnych działań mimo upływu 30-dniowego terminu podczas, gdy przepis prawny na podstawie którego nastąpiło podjęcie tej uchwały budzi poważne wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją, gdyż przewiduje sankcję rażąco niewspółmierną do wagi przewinienia, narusza postulat równości w prawie (skoro funkcjonariusze samorządowi za mniejsze uchybienia traktowani są znacznie surowiej, niż osoby pełniące nawet o wiele bardziej odpowiedzialne funkcje), narusza zasady przyzwoitej i jasnej legislacji (wiele autorytetów prawa ma rozbieżne poglądy co do skutków prawnych tego przepisu, a co dopiero przeciętny obywatel), a ponadto pomija wyrażoną w demokratycznych wyborach wolę wyborców, a także naraża budżet państwa na znaczne koszty – zatem podjęta uchwała nie tylko narusza przepisy Konstytucji ale i również narusza interes prawny skarżącego skoro nie ma on możliwości pełnienia funkcji na którą został powołany w powszechnych i demokratycznych wyborach, zaś Rada Gminy nie podjęła w stosownym terminie żadnych działań mimo, iż została wezwana do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto uchwała została podjęta, mimo iż nie była objęta porządkiem obrad, zaś skarżącemu nie umożliwiono należyte przygotowanie się o złożenie wyjaśnień.

B. J. wniósł o stwierdzenie nieważności wskazanej uchwały, ewentualnie o stwierdzenie jej bezskuteczności oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że w ostatnich wyborach samorządowych uzyskał mandat Burmistrza Gminy. Ostateczne rozstrzygnięcie wyborcze zapadło w dniu [...].11.2006r. Zaprzysiężony został dopiero w dniu 13.12.2007r. Wskazał, że opóźnienie to było związane z tym, że większość radnych Rady Miejskiej rozmyślnie uchyliła się od obecności na sesji zwołanej w dniu 6.12.2006r. gdzie miało nastąpić zaprzysiężenie burmistrza i tym samym nie było kworum. Dwunastu Radnych spośród piętnastoosobowego składu Rady zbojkotowało sesję. Na dowód czego do skargi dołączył kserokopię protokołu obrad z dnia 6 i 13 grudnia 2006r.

Podał, że w dniu 9.01.2007r. przesłał do Wojewody [...] oświadczenie o prowadzeniu działalności przez małżonkę zaś w dniu 11.01.2007r. swoje oświadczenie majątkowe. Wskazał, że pracownicy urzędu nie udzielili mu rzetelnych informacji na temat rodzajów oświadczeń i terminów ani informacji o konieczności złożenia oświadczenia o działalności gospodarczej małżonki.

W dniu 23.01.2007r. Wojewoda faksem przesłał wiadomość o złożeniu po upływie terminu oświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonka. Zaś w dniu 24.01.2007r. na sesji Rada Miejska przegłosowała wprowadzenie do porządku obrad uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta i Gminy [...].

Następnie w dniu 30.01.2007r. B. J. wezwał Radę do usunięcia naruszenia prawa oraz złożył wniosek o wstrzymanie uchwały. Tego samego dnia złożył do Wojewody wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego. Jego wezwanie i wniosek Rada pominęła milczeniem. Wskazał, że w porządku obrad w dniu 1.03.2007r. został ujęty punkt o rozpatrzenie jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jednakże zdecydowano o rozpatrzeniu go w późniejszym terminie. Wojewoda zaś odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego i wstrzymania wykonania uchwały.

Zdaniem skarżącego uchwała z dnia [...] stycznia 2007r. narusza jego interes prawny bo pozbawia go możliwości sprawowania funkcji burmistrza. Dodatkowo zaskarżona uchwała jest pośrednio sprzeczna z Konstytucją. W jego ocenie uchwała ta narusza art. 26 ust. 1 a i ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2002r., Nr 113, poz. 984 ze zm.). Wskazany przepis i podjęta na jego podstawie uchwała jest zdaniem B. J. niezgodna z art. 2 Konstytucji RP w dwóch aspektach:

1. w ustawie o samorządzie gminnym za uchybienie obowiązkowi złożenia oświadczenia majątkowego przewidziana jest sankcja w art. 24k ust. 1 pkt 2 – utrata wynagrodzenia. W ustawie o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta w art. 26 ust. 1 pkt 1a ustanowiono dodatkowo jeszcze inną sankcję w postaci wygaśnięcia mandatu. Zdaniem skarżącego jest to swoista pułapka na nowo wybranych samorządowców.

2. w zakresie w jakim ustanawia sankcję rażąco niewspółmierną do wagi przewinienia.

W dalszej kolejności skarżący wskazał, że art. 26 ust. 1 pkt 1a i ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta... jest niezgodny z art. 32 w związku z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim narusza postulat równości w prawie. Do takiego wniosku prowadzi porównanie w/w przepisu z analogicznymi regulacjami odnoszącymi się do innych funkcjonariuszy państwowych gdzie sankcją za podobne uchybienie jest odpowiedzialność regulaminowa, utrata uposażenia a w odniesieniu do wysokich urzędników państwowych odpowiedzialność służbowa.

Według skarżącego przepisy dotyczące składania oświadczeń majątkowych przez nowo wybranych burmistrzów są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim ustanawiają one termin liczony od dnia złożenia ślubowania a dla oświadczenia o działalności gospodarczej małżonka oraz o umowach cywilnoprawnych termin liczony od dnia wyboru. Jego zdaniem takie niczym nieuzasadnione zróżnicowanie utrudnia prawidłowe zastosowanie się do nałożonego obowiązku w wyznaczonym terminie. Podkreślił, że został zaprzysiężony z istotnym opóźnieniem.

Podkreślił, że nakładanie na osoby sprawujące funkcje publiczne obowiązku oświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej przez współmałżonka jest sprzeczne z Konstytucją, bo brak jest przepisu prawnego, który nakładałby na taką osobę obowiązek posiadania wiedzy, co do działań współmałżonka w tym prowadzenia działalności gospodarczej.

Art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta... jest także niezgodny z art. 4 i art. 16 w związku z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewidując wygaśniecie mandatu burmistrza nie liczy się z wolą mieszkańców wyrażoną w demokratycznych wyborach. Podkreślił, że Konstytucja nie przewiduje możliwości pozbawienia mandatu osoby, która została wybrana w wyborach powszechnych.

B. J. wskazał, że w.w. przepis jest tez niezgodny z art. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim naraża budżet państwa na nieuzasadnione wielomilionowe koszty związane z przeprowadzeniem dodatkowych wyborów w ponad 170 gminach.

Wskazał również, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej do obrony naruszenia wolności i praw i nikt nie może stwierdzić wygaśnięcia mandatu przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd.

Skarżący wskazał, że celem przepisu art. 26 ust. 1 pkt 1 a i ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta jest przeciwdziałanie sytuacji, w której samorządowcy uchylają się od składania wymaganych oświadczeń. W jego sprawie wszystkie wymagane oświadczenia zostały złożone, niektóre wprawdzie po terminie ale jeszcze na długo przed podjęciem uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu. Dlatego też podjęta uchwała w chwili jej głosowania była już w pewnym sensie bezprzedmiotowa.

Zdaniem B. J. wojewódzki sąd administracyjny jest uprawniony do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały i nie stoi tu na przeszkodzie fakt, że uchwała ta jest oparta na obowiązującym przepisie prawa. Powołał tu stanowisko Sądu Najwyższego zgodnie, z którym "wniosek, że dotychczasowe rozwiązanie prawne jest niesłuszne nie zwalnia sądu (...) od analizy rozwiązań ustawy (...) w aspekcie ich zgodności z Konstytucją RP. Sąd jest uprawniony, a nawet zobowiązany do takiej kontroli i nie wyłącza jej kompetencja Trybunału Konstytucyjnego. Sąd bada bowiem zgodność ustawy z Konstytucją RP w innym aspekcie i z innymi skutkami. W przypadku stwierdzenia niezgodności ustawy z Konstytucją RP sąd w ramach wykładni prawa i w sposób wiążący w konkretnej, rozpoznawanej sprawie, odmawia zastosowania przepisów ustawy sprzecznych z postanowieniami Konstytucji RP, stosując bezpośrednio te postanowienia - uchwała SN z dnia 1992.01.10 sygn. akt I PZP 63/91 publ. OSNC 1992/7-8/129.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazała, że w myśl art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza... wygaśnięcie mandatu następuje w skutek niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym, oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka, oświadczenia o umowach cywilnoprawnych zawartych przez małżonka lub informacji o zatrudnieniu, rozpoczęciu świadczenia pracy lub wykonywania czynności zarobkowych albo o zmianie stanowiska małżonka. Podano, że wygaśnięcie mandatu w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 stwierdza rada gminy w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu z przyczyn o których mowa w ust. 1 pkt 1-5 należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień (ust.2).

W wyroku z dnia 13.03.2007r. sygn. akt K 8/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności cyt. art. 26 ust. 1 pkt 1a z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji., został on ogłoszony w Dz. U z dnia 19.03.2007r. Nr 48, poz. 327 i stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji z dniem ogłoszenia tego wyroku niekonstytucyjny przepis utracił moc prawną.

Wyjaśniono, że skoro wyeliminowanie z systemu prawnego art. 26 ust. 1 pkt 1a nastąpiło już po podjęciu przez Radę Miejską uchwały stwierdzającej wygaśniecie mandatu to wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności tej uchwały pozbawiony jest podstaw prawnych. Dodatkowo wskazano, że Wojewoda badając przedmiotową uchwałę w trybie nadzoru uznał ją za zgodną z prawem.

Jako bezpodstawny wskazano zarzut naruszenia art. 26 ust. 2 w/w ustawy polegający na uniemożliwieniu skarżącemu złożenia w Radzie Miejskiej wyjaśnień co do przyczyn opóźnienia w złożeniu Wojewodzie oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez jego małżonkę. Twierdzeniom skarżącego przeczy treść protokołu z sesji z dnia 24 stycznia 2007r. z którego wynika, że przed podjęciem uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu skarżący złożył wymagane wyjaśnienia. Dodatkowo jego wyjaśnienia zostały uzupełnione komentarzem zaproszonego przez niego w tym celu radnego sejmiku województwa [...].

Podano, że wprowadzenie do porządku sesji z dnia 24 stycznia 2007r. punktu dot. stwierdzenia wygaśnięcia mandatu było poprzedzone zawnioskowanym przez samego skarżącego zdjęciem z porządku sesji wszystkich punktów dotyczących przygotowanych przez niego projektów uchwał, co dowodzi, że był dobrze przygotowany do zmienionego porządku sesji.

Za bezpodstawny uznano również zarzut obciążenia odpowiedzialnością za nieterminowe złożenie oświadczenia urzędników Urzędu Miasta i Gminy [...], gdyż obowiązek ten dotyczył bezpośrednio samego skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji R.P. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną uchwałę organu samorządu terytorialnego pod względem zgodności z prawem /zasada legalności/.

Zakres tej kontroli określa m.innymi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a., wedle którego Sąd nie jest związany granicami skargi, czyli ma obowiązek uwzględniać naruszenia prawa przez organ o jakich nie wspomniano w skardze.

Jest to zatem kontrola kompleksowa.

Trzeba też zaznaczyć, że przy kontroli zaskarżonej uchwały rady gminy, Sąd z reguły bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie powzięcia uchwały.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

B. J. w ostatnich wyborach powszechnych został wybrany na Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Ślubowanie złożył na sesji Rady Miejskiej w dniu 13.12.2006 r. Oświadczenie o prowadzeniu przez jego żonę działalności gospodarczej /wycena nieruchomości/ na terenie Miasta i Gminy [...] nadał w placówce pocztowej do Wojewody [...] w dniu 9.01.2007 r.

Natomiast własne oświadczenie majątkowe złożył w dniu 11.01.2007 r. /data nadania przesyłki do Wojewody /.

W dniu 23.01.2007 r. wpłynął do Urzędu Miasta i Gminy [...] faks, skierowany do Przewodniczącego Rady Miejskiej informujący, iż B. J. oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonkę złożył po upływie ustawowego terminu.

Jednocześnie stwierdził, iż z tego powodu wygasł w dniu 27.12.2006 r. mandat Burmistrza B. J.

Przypomniał, że na Radzie ciąży obowiązek podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu burmistrza.

Rada Miejska [...] w dniu [...].01.2007 r. podjęła uchwałę Nr [...] stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 27.12.2006 r. mandatu Burmistrza Miasta i Gminy [...] B. J. z powodu niezłożeni w wymaganym terminie oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę. Wskazaną uchwałę doręczono skarżącemu w dniu 25.01.2006 r.

Rada Miejska [...] składa się z 15 radnych. W sesji w dniu 24.01.2007r. uczestniczyło 14 radnych. Za przyjęciem uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Burmistrza głosowało 11 radnych, przeciwko 3 radnych. W sesji tej uczestniczył skarżący.

W proponowanym porządku sesji nie była ujęta sprawa stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza.

W protokole sesji Rady z dnia 24.01.2007 r. widnieje następujący passus:

"Głos zabrał Burmistrz i zaproponował, aby wycofać wszystkie punkty dotyczące uchwał, które zostały przedłożone, Pan Przewodniczący zapytał Pana Burmistrza czy jest to jego wniosek formalny, a Pan Burmistrz odpowiedział twierdząco. Pan Przewodniczący jeszcze raz zapytał czy projekty uchwał mają być wycofane, a Pan Burmistrz to potwierdził". Wniosek Burmistrza został poddany pod głosowanie i wniosek ten poparli wszyscy radni uczestniczący w sesji /14/. Jedenastu radnych zgłosiło na piśmie wniosek o zmianę porządku obrad przez wprowadzenie do tego porządku sprawy dotyczącej wygaśnięcia mandatu Burmistrza Miasta i Gminy [...].

Za przyjęciem tego wniosku głosowało 11 radnych, przeciwko 3 radnych.

Skarżący w powyższej sprawie /wygaśnięcie mandatu/ złożył obszerne wyjaśnienie.

W dniu 30.01.2007 r. wpłynęło do Urzędu Miasta i Gminy [...] wezwanie skarżącego o usunięcie naruszenia prawa przez uchwałę o wygaśnięciu jego mandatu Burmistrza. Wezwanie było skierowane do Rady Miejskiej [...].

Sprawa rzeczonego wezwania była ujęta w proponowanym porządku obrad na sesji w dniu [...] marca 2007 r.

Z protokołu z tej sesji wynika, że Rada nie ustosunkowała się do wezwania skarżącego, bo na wniosek jednego z radnych jednogłośnie postanowiono, aby tą sprawę przenieść na następną sesję i poczekać do czasu rozstrzygnięcia ogólnego problemu przez Trybunał Konstytucyjny.

Przedmiotowa skarga została wniesiona do Sądu za pośrednictwem Rady Miejskiej [...] /została złożona w tym organie w dniu 13.03.2007 r./.

Art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym /tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn.zm./, cytowanej niżej skrótem u.s.g. stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Jak wynika z przytoczonych przez Sąd ustaleń faktycznych, skarżący przed wniesieniem skargi, bezskutecznie wezwał Radę Miasta i Gminy [...] do usunięcia naruszenia jego uprawnienia wynikającego z wyborów powszechnych.

Rada nie odpowiedziała na jego wezwanie. Skarga została wniesiona do Sądu za pośrednictwem wskazanego organu gminy w 41 dniu, licząc od dnia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, czyli w terminie przewidzianym w art. 53 § 2 p.p.s.a. /uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.04.2007 r., sygn. akt II OPS 2/07 – dotychczas niepublikowana/.

Kontrolowana uchwała Rady, podjęta m.innymi na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1a i ust. 2 ustawy z dnia 20.06.2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta /Dz.U. Nr 113, poz. 984 zmiany: Dz.U. z 2002 r., Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055 i z 2005 r. Nr 175, poz. 1457/, zawiera element publicznoprawny, zatem jest uchwałą z zakresu administracji publicznej.

Za właściwością rzeczową sądu administracyjnego przemawia art. 27 ust. 1 w/w ustawy, który stanowi, że od uchwały rady gminy o wygaśnięciu mandatu wójta z przyczyn, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3 i 4 wójtowi, którego uchwała dotyczy przysługuje odwołanie do właściwego sądu okręgowego. Oznacza to, że odwołanie do sądu powszechnego przysługuje jedynie od uchwał o wygaśnięciu mandatu z powodu utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów oraz w przypadku naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta z wykonywaniem funkcji lub prowadzenia działalności gospodarczej, określonych w odrębnych przepisach.

Tym samym od uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu wójta, burmistrza i prezydenta miasta z powodu niezłożenia w terminie wymaganych oświadczeń /art. 26 ust. 1 pkt 1a/ - przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Interes prawny o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest kategorią materialnoprawną, czyli o jego istnieniu decyduje konkretny przepis prawa materialnego przyznający skarżącemu określone uprawnienia.

Niewątpliwie interes skarżącego wynika m. innymi z przepisów prawa wyborczego. Poruszona kwestia zdaniem Sądu jest na tyle oczywista, iż nie wymaga szerszego wywodu.

W konkluzji można skonstatować, że o powodzeniu skargi na uchwałę organu gminy decydują: wykazanie interesu prawnego skarżącego, który jednocześnie godzi w sferę prawną skarżącego /por. M. Bogusz – Podstawy zaskarżenia i wzruszenia uchwały organu gminy w trybie art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, Państwo i Prawo Nr 12/1994 r., str. 64 oraz Zbigniew Kmieciak – Skarga na uchwałę organu gminy z art. 101 ustawy o samorządzie terytorialnym, Samorząd Terytorialny Nr 11/1995/.

W dniu 25.06.2007 r. Rada Miejska [...] złożyła w kancelarii Sądu wniosek o zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego i do wniosku dołączyła nieprawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...].06.2007 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że powyższy Sąd stwierdził nieważność wyboru B. J. na Burmistrza Miasta i Gminy [...] i wygaśnięcie jego mandatu oraz zarządził przeprowadzenie ponownych wyborów w dwóch Obwodowych Komisjach Wyborczych. Wniosek strona przeciwna opierała na art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowo-administracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Pełnomocnik skarżącego na rozprawie sądowej wniósł o oddalenie rzeczonego wniosku, ponieważ postępowanie przed sądem powszechnym dotyczy innej kwestii, niż uchwała objęta skargą.

Sąd postanowieniem zamieszczonym w protokole rozprawy /art. 162 p.p.s.a./, nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania, bowiem uznał, iż sprawa zawisła przed sądem powszechnym nie będzie miała wpływu na byt prawny zaskarżonej uchwały /różne przyczyny wygaśnięcia mandatu/, przeto zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego nie jest celowe.

Nawet przy założeniu, że wybory zostaną powtórzone, skarżący również i w takiej sytuacji miałby interes prawny do podważania zaskarżonej uchwały w zakresie czy złożenie po terminie oświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej przez jego żonę mogło stanowić podstawę prawną do stwierdzenia przez radę gminy wygaśnięcia mandatu burmistrza. Z kwestią tą mogą się również wiązać sprawy dotyczące wynagrodzenia lub odszkodowania.

Stosownie do art. 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a., na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje, przeto w takiej sytuacji postanowienie takie zamieszcza się w protokole z rozprawy /zob. też Wojciech Chróścielewski, Jan Paweł Tarno – Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wyd. Prawnicze "Lexis – Nexis", W-wa 2006 r., Wydanie II str. 500/.

Przystępując do oceny prawnej zaskarżonej uchwały należy na wstępie nawiązać do art. 24j ust. 3 u.s.g., który stanowi, że oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez m. innymi przez małżonkę, wójta, burmistrza, prezydenta miasta powinny być składane w ciągu 30 dni od dnia wyboru. Wybory /II tura/ odbyły się w dniu 26.11.2006 r., zatem Wojewoda i Rada Miasta i Gminy [...] przyjęły, że termin ten upłynął z dniem 26.12.2006 r. Oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonkę skarżącego zostało złożone w dniu 9.01.2007 r., czyli po wskazanym terminie /okoliczność niesporna/.

Trzeba w tym miejscu podkreślić, że przyjęty przez w/w organy termin końcowy /26.12.2006 r./ był dniem ustawowo wolnym od pracy, zatem według art. 57 § 4 k.p.a., ostatnim dniem terminu do złożenia wspomnianego oświadczenia był dzień 27.12.2006 r., a skoro tak, to mandat skarżącego nie mógł wygasnąć w dniu 27.12.2006 r., lecz w dniu 28.12.2006 r.

Wojewoda w faksie z dnia 22.01.2007 r. stwierdził "wygasł mandat Burmistrza Pana B. J. w dniu 27.12.2006 r., co powtórzono w § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały.

Jest to niewątpliwie naruszenie prawa, które Sąd przy okazji zasygnalizował, bo zasadnicze przyczyny niezgodności zaskarżonej uchwały z prawem są przytoczone niżej.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13.03.2007 r., sygn. akt K 8/07 orzekł w sposób następujący:

1/ stwierdził, że art. 190 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 16.07.1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, dodany przez art. 2 ustawy z dnia 8.07.2005 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 175, poz. 1457 oraz z 2006 r., Nr 146, poz. 1055/, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji R.P.,

2/ art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20.06.2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy z 8.07.2005 r. powołanej wyżej, jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji R.P.,

3/ art. 24h ust. 4 – u.s.g. w zakresie, w jakim określa termin składania oświadczeń majątkowych, jest zgodny z art. 2 Konstytucji R.P.,

4/ art. 24j ust. 3 – u.s.g., jest niezgodny z art. 2 Konstytucji R.P.

Trybunał Konstytucyjny w podanym wyroku, nie wskazał terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, zatem stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji R.P., przepisy te utraciły moc prawną w dniu 19.03.2007 r. /Dz.U. Nr 48, poz. 327 z dnia 19.03.2007 r./.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska [...] podniosła, że skoro wyłączenie z systemu prawnego art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta nastąpiło z dniem 19.03.2007 r., a zaskarżona uchwała została podjęta w dniu [...].01.2007 r., zatem jest ona zgodna z prawem, bo wówczas obowiązywał w/w przepis.

Sąd nie podzielił tego poglądu, przede wszystkim z uwagi na art. 8 Konstytucji R.P. Przepis ten bowiem stanowi, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że stanowi ona inaczej.

Za bezpośrednim stosowaniem przez sądy przepisów Konstytucji opowiedział się wyraźnie Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wymienionego już wyroku z dnia 13.03.2007 r. /część III pkt 6.3/.

Trybunał m. innymi wyjaśnił, że w sądach administracyjnych obowiązuje reguła stosowania prawa istniejącego w dacie wydania aktu administracyjnego, ale mimo tego stwierdzenie niekonstytucyjności po wydaniu takiego aktu, w zasadniczy sposób wpływa na swobodę sądów w zakresie wykładni tych przepisów i uzasadnia bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji.

Idąc w tym kierunku Sąd in merito zastosował bezpośrednio art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P., który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta przewidywał wygaśnięcie mandatu wójta, burmistrza i prezydenta miasta w razie niezłożeni w terminie oświadczenia o swoim stanie majątkowym, oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka, oświadczenia o umowach cywilnoprawnych zawartych przez małżonka lub informacji o zatrudnieniu, rozpoczęciu świadczenia pracy lub wykonywania czynności zarobkowych albo zmianie stanowiska małżonka.

Porównanie tego przepisu z art. 31 ust. 1 Konstytucji R.P. prowadzi do wniosku, że sankcja wygaśnięcia mandatu była niewspółmierna do przewinienia, które nie godziło w bezpieczeństwo i porządek publiczny, nie było związane z ochroną środowiska, zdrowia i moralności publicznej. W takiej sytuacji Sąd orzekający uznał, iż są podstawy do odmowy stosowania art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta.

Poza tym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały istniała wyraźna pozioma kolizja pomiędzy w/w przepisem, a art. 24k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 24j ust. 1 i 3 – u.s.g.

Z art. 24k ust. 1 pkt 2 – u.s.g. wynika, że niezłożeni w terminie oświadczeń o stanie majątkowym wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz oświadczeń o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonków, powoduje utratę ich wynagrodzenia za okres od dnia, w którym powinny być złożone oświadczenia do dnia złożenia oświadczenia.

Sprzeczność pozioma powinna być usunięta przez Sąd orzekający w drodze wykładni.

Art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza lub prezydenta miasta odsyła do terminów złożenia oświadczeń do odrębnych przepisów. Chodzi tu o przepis art. 24j ust. 3 – u.s.g. Odesłanie to zdaniem Sądu w zakresię terminu i skutków jego niezachowania wyłącza regułę interpretacyjną lex posterior derogat legi priori /przepis późniejszy uchyla przepis wcześniejszy/.

Jak to już wspomniano art. 24 ust. 1 pkt 2 – u.s.g. za niezłożeni oświadczeń w terminie przewiduje sankcję w postaci utraty wynagrodzenia do dnia złożenia oświadczenia, zatem termin do złożenia oświadczenia nie jest terminem zawitym, skoro istnieje możliwość późniejszego złożenia oświadczenia.

W takim stanie rzeczy niezłożeni oświadczenia w terminie nie mogło pociągać za sobą wygaśnięcia mandatu wójta, burmistrza i prezydenta miasta.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza przepisy prawa materialnego zatem na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził jej nieważność.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd również stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Rozstrzygnięcie kwestii wykonalności zaskarżonego aktu administracyjnego stanowi obligatoryjny element każdego wyroku uwzględniającego skargę, czyli odnosi się również do uchwał o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

W skład zasądzonych kosztów weszły n/w składniki:

- uiszczony wpis od skargi – 300 zł

- wynagrodzenie radcy prawnego – 240 zł

- opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.