Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 363/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Inne z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. (Kierownik BP ARiMR) ustalił A. W. (skarżącej) kwotę nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując przede wszystkim, że w dniu [...] czerwca 2015 r. skarżąca złożyła pierwszy wniosek o przyznanie przedmiotowej płatności z deklaracją realizacji wariantu 4.11 (ochrona siedlisk lęgowych ptaków: derkacza) na pow. 2,68 ha oraz wariantu 4.8 (ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki) na pow. 13,69 ha, przy czym w roku 2016 oraz 2017 złożyła kolejne wnioski kontynuacyjne (we wniosku z 2017 r. dla wariantu 4.8 wskazała powierzchnię 13,01 ha). Organ wskazał, że wnioski z lat 2015 i 2016 zostały pozytywnie załatwione kolejno decyzjami nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., oraz nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., zaś na skutek stwierdzonego przedeklarowania w zakresie powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności, organ odmówił przyznania wnioskowanej we wniosku z [...] maja 2017 r. płatności decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], nakładając jednocześnie sankcję finansową. Dalej organ przywołał treść §34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 – dalej "rozporządzenie z 18 marca 2015 r."). Stwierdził, że skarżąca w roku 2018 nie ubiegała się o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, jak również nie złożyła organowi informacji, o której mowa w ww. przepisie. Tym samym, jak wskazał organ, nie dochowała 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, a zaniechanie złożenia wniosku o przyznanie kolejnej płatności skutkuje zwrotem otrzymanych płatności, co wynika wprost z ww. przepisu. Przytoczywszy art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 z dnia 2014.06.20 – dalej "rozporządzenie nr 640/2014) oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z dnia 2013.12.20 – dalej "rozporządzenie nr 1306/2013"), organ wskazał, że w przypadku zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających wykonanie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, beneficjent zobowiązany jest zgłosić to na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Stwierdził, że skarżąca nie dopełniła ww. wymogu, a więc nie ma możliwości stwierdzenia w jej przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w zakresie zaniechania realizacji przedmiotowego zobowiązania. Organ wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nie doszło też do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnej pobranej płatności.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że powyższa decyzja w sposób arbitralny stwierdza przerwanie i zaniechanie przez skarżącą wykonywania zobowiązania w okresie przyjętego do realizacji 5-letniego planu rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wskazała, że wielokrotnie informowała organ BP ARiMR o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności spowodowanych działaniem siły wyższej w postaci warunków agrometeorologicznych, które w obszarze prowadzonego przez nią gospodarstwa wywołały katastrofę naturalną dotykającą grunt gospodarstwa (zalanie gruntów rolnych). Wskazała, że organ wiedział o wystąpieniu siły wyższej na przedmiotowych gruntach, albowiem z tego powodu nie odbyła się jedna z kontroli. W jej ocenie nie dopuściła się ona zaniedbań w realizacji zobowiązania. Podniosła też, że dopiero z pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 lipca 2018 r. (załączonego do odwołania) dowiedziała się o sytuacji związanej z możliwością zalewania gruntów rolnych, i nie miała o tym wiedzy w dniu składania wniosku.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. (Dyrektor OR ARiMR) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przytoczeniu stanu faktycznego w sprawie oraz treści przepisów będących podstawą powzięcia tego rozstrzygnięcia, potwierdził, że skarżąca w roku 2018 r. w ogóle nie ubiegała się o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, jak również nie złożyła Kierownikowi BP ARiMR informacji o gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach ze wskazaniem położenia gruntów i ich powierzchni, wobec czego, zgodnie z §34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 18 marca 2015 r. cała dotychczas przyznana płatność podlega zwrotowi. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca była świadoma obowiązku informowania organu o wszelkich zmianach dotyczących podjętego zobowiązania wieloletniego, złożyła też oświadczenie o tym, że jest świadoma konsekwencji niewykonania przyjętych zobowiązań. Dalej stwierdził, że nie wykonała ona obowiązku, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, i o ile na etapie składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 podnosiła ona okoliczności wystąpienia siły wyższej związane z zalaniem powierzchni gruntów przez Wisłę i intensywne opady deszczy, to uczyniła do dopiero po przeprowadzeniu kontroli z dni 12-13.12.2017 r., która wykazała szereg nieprawidłowości skutkujących odmową przyznania płatności na rok 2017. Organ wskazał, że mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje wiary wyjaśnieniom skarżącej co do tego, że podejmując zobowiązanie nie miała wiedzy o tym, że grunty objęte tym zobowiązaniem są narażone na wystąpienie niekorzystnych czynników niezależnych od rolnika, z uwagi na usytuowanie tych gruntów. Wyjaśnił też, że organ nie bada z urzędu tego, czy w danej sprawie wystąpiła siła wyższa lub okoliczności nadzwyczajne, ani nie jest jego rolą wyjaśnianie przyczyn, dla których rolnik nie złożył wniosku kontynuacyjnego. Przywołał, że o ile w odwołaniu podniesiono, iż niezłożenie wniosku w 2018 r. wynikało z braku możliwości kontynuowania zobowiązania z powodu zalania gruntów, to o fakcie tym pisemnie skarżąca poinformowała organ dopiero w odwołaniu od decyzji windykacyjnej z dnia [...] września 2019 r., w roku 2018 nie przekazała zaś żadnej informacji o całkowitej rezygnacji ze zobowiązania, mimo że była zobowiązana do jego kontynuacji na łącznej powierzchni 4,25 ha i co wynika z decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. W ocenie organu odwoławczego nie ma wątpliwości, że skarżąca nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązkach z powodu własnych zaniedbań. Potwierdził końcowo, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności.

W skardze na powyższą decyzję A. W. zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją I instancji oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zgłosiła pisemne zastrzeżenia do protokołu z kontroli przeprowadzonej w związku z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2017, wskazując, że stwierdzone przedeklarowanie powierzchni było wynikiem zadziałania siły wyższej. Stwierdziła, że przez wiele miesięcy nie było dostępu do gruntów gospodarstwa i dopiero po opadnięciu wody można było stwierdzić, w jakim stanie są działki gruntu prowadzonego gospodarstwa. W ocenie skarżącej na organach spoczywał obowiązek wykazania, że na gruncie skarżącej nie zaistniała żadna siła wyższa, a organ nie wiedział o jej istnieniu ani też nie przypuszczał jej wystąpienia. Zakwestionowała też, by odmowa przyznania płatności za rok 2017 przesądzała o konieczności wycofania pomocy otrzymanej za inne okresy. Podniosła, że organy nie powołały żadnych ustaleń faktycznych związanych okolicznością wystąpienia siły wyższej, czas i sposobem uzyskania o niej informacji przez ARiMR. Wskazała, że przypadek siły wyższej w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 został przez skarżącą odkryty w trakcie kontroli pracowników ARiMR i w terminie zgłosiła te okoliczności organowi, organ zaniechał zaś ich zbadania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. skarżąca rozwinęła argumentację skargi wskazując m.in., że organy wiedziały o wystąpieniu siły wyższej przed wydaniem decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezsporną w niniejszej sprawie okolicznością jest, że skarżąca w roku 2015 przyjęła na siebie 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne związane z realizacją pakietu "Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000" w dwóch wariantach: 4.8 i 4.11. Zgodnie z §2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (publ. jak wcześniej wskazano) płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli m.in. realizuje on 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym" (§2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 18 marca 2015 r.).

Bezsporną jest też okoliczność, że skarżąca składa wnioski o przyznanie płatności w latach 2015, 2016 i 2017, przy czym wniosku takiego nie złożyła w roku 2018 r.

Zgodnie z §34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 18 marca 2015 r. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt. Zgodnie z powołanym w ww. przepisie §19 ust. 3 jeżeli rolnik lub zarządca nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię.; przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Nie jest też w sprawie kwestionowane, że skarżąca nie złożyła informacji, o której mowa w wyżej zacytowanym §19 ust. 3 rozporządzenia z 18 marca 2015 r.

Skarżąca kwestionuje zasadność nałożenia na nią obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności z tytułu braku realizacji przyjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podnosząc, że brak jego realizacji spowodowany był wystąpieniem w jej gospodarstwie siły wyższej w postaci niekorzystnych zalania tych gruntów na skutek wzmożonych opadów oraz równolegle zaistniałego wezbrania wód w rzece Wiśle, co spowodowało podmycie ("zabranie") części gruntów.

W myśl art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 do celów finansowania Wspólnej Polityki Rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że zalanie całości, lub znaczącej części obszarów zgłoszonych do realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego na skutek niekorzystnych warunków atmosferycznych i/lub zalania ich przez wezbrane wody powierzchniowe stanowi "siłę wyższą" i "nadzwyczajne okoliczności’ w rozumieniu wyżej przywołanego przepisu ("poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym").

Zgodnie z art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014 w odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w art. 28 (działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne – przyp. Sądu), 29, 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej. W myśl zaś art. 4 ust. 2 ww. rozporządzenia przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Powyższy przepis nakłada na beneficjenta, który nie był w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej, obowiązek przedstawienia właściwemu organowi (tutaj - Kierownikowi BP ARiMR) w podanym terminie pisemnej informacji o wystąpieniu tej siły wyższej, wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez organ. Termin ten jest terminem materialnym, a co za tym idzie nie podlega przedłużeniu, ani przywróceniu (vide: wyrok NSA z 21 października 2016 r., sygn. akt II GSK 2631/16 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgłoszenie na piśmie ww. informacji w terminie 15 dni roboczych od dnia, w której jest to możliwe, wraz z dowodami, stanowi podstawowy warunek dla ewentualnego uznania przez organ, że w danym przypadku zaniechanie kontynuowania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego jest usprawiedliwione i zastosowanie znajduje przepis art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, zaś skutki opisane w §34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 18 marca 2015 r. nie aktualizują się.

Skarżąca w skardze powołuje się na okoliczność, że zadośćuczyniła opisanemu wyżej obowiązkowi poinformowania organu o niemożności wykonania zobowiązania w wyniku siły wyższej, co miało miejsce – jej zdaniem – poprzez zawiadomienie organu, pismem z dnia 29 grudnia 2017 r. o fakcie zaistnienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w postaci bardzo intensywnych opadów deszczu, zalania powierzchni gruntów, zwiększenia przepływu cieku wodnego Wisły (vide: k. 11 akt administracyjnych).

Zagadnieniem więc istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było dokonanie oceny, czy organy słusznie nie potraktowały ww. pisma skarżącej, jako spełnienia obowiązku zawiadomienia o niemożności wykonania zobowiązania w wyniku siły wyższej.

W ocenie Sądu, należało uznać, ze wskazane wyżej pismo skarżącej nie stanowi zadośćuczynienia omawianemu obowiązkowi z kilku zasadniczych przyczyn.

Po pierwsze, w ww. piśmie skarżąca, powoływała się na trudności, które wpłynęły na zaniechanie zabiegu koszenia, lecz nie poinformowała organu o niemożności wykonania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, z powodu siły wyższej. Jakkolwiek zachowała formę pisemną informacji przeznaczonej dla organu i poinformowała o niekorzystnych zdarzeniach klimatycznych, to z treści jej pisma nie wynikała ww. niemożność wykonania zobowiązania. Nie wyraziła jej, ani wprost, ani w sposób dorozumiany. Jej pismo wyraża wręcz zapowiedź dalszego wykonywania zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, pomimo niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, o czym świadczy treść jej pisma, w którym zapowiada dołożenie wszelkich starań co do prawidłowego użytkowania terenu. Po drugie, jak wynika z art. 4 ust. 1 akapit drugi rozporządzenie nr 640/2014, oraz art. 2 ust. 2 rozporządzenie nr 1306/2013, wynika, że beneficjent zobowiązany jest zgłosić niemożność wykonania ww. zobowiązania właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami, których skarżąca ani nie załączyła, ani nie wskazała. Po trzecie wreszcie, omawiane przepisy przewidują wymóg dokonania zgłoszenia w ciągu 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Tymczasem terminu tego skarżąca nie dochowała. Jak wynika tymczasem z pisma organu z 29.12.2017 r., efekt niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, na które powołała się skarżąca, został stwierdzony już podczas czynności kontrolnych na jej gruncie, które zostały przeprowadzone w dniach 12 – 13.12.2017 r. W ww. piśmie odnotowano wyjaśnienia skarżącej, co do zaistniałych skutków: intensywnych opadów deszczu, zalania powierzchni gruntów, zwiększenia przepływów Wisły. Skoro więc, już 12.12.2017 r. organ stwierdził skutki niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, na które powoływała się skarżąca i które uniemożliwiły jej zabieg koszenia trawy, to zgłoszenie tego faktu organowi w jej piśmie z 29.12.2017 r., wskazuje na przekroczenie ww. 15 dniowego terminu. Jest rzeczą oczywistą, że ww. skutki złych warunków pogodowych nie miały miejsca w trakcie kontroli organu, lecz w okresie daleko wcześniejszym.

W tej sytuacji słusznie uznały organy obu instancji, że w sprawie nie zachodzi okoliczność umożliwiająca stwierdzenie, że niewypełnienie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w postaci braku jego kontynuacji w roku 2018 jest usprawiedliwione i nie wywołuje skutków, o których mowa w § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 18 marca 2015 r. Skarżąca nie spełniła bowiem podstawowego warunku dla możliwości stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 – nie zgłosiła tej okoliczności wraz z odpowiednimi dowodami na piśmie w okresie 15 dni roboczych od dnia, kiedy stało się to możliwe. W zalegającym w aktach sprawy piśmie skarżąca sama zresztą wskazuje, że podtopienie wystąpiło w roku 2017 r. uniemożliwiając już wcześniej przeprowadzenie kontroli ARiMR. Pismo z dnia 29 grudnia 2017 r. wystosowane zostało do organu dopiero po przeprowadzeniu kontroli na gospodarstwie skarżącej w dniach 12-13 grudnia 2017 r., w związku z oceną realizacji pięcioletniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, że termin, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 nie został zachowany, a ponadto skarżąca nie załączyła żadnych dowodów potwierdzających okoliczność, z której wywodziła korzystne dla siebie skutki prawne.

Nie zasługują na uwzględnienie wywody skarżącej dotyczące powinności organu obu instancji w zakresie prowadzonego przez nie postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, w tym przede wszystkim powinności wyczerpujących ustaleń co do stanu faktycznego sprawy. Art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627) nakłada na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (vide: wyrok NSA z dnia 10 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1263/19, dostępny jw.).

Organy nie miały obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na okoliczność wystąpienia w gospodarstwie skarżącej siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających realizację przyjętego zobowiązania. Skarżąca zaś nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających podnoszone przez nią okoliczności, w tym przede wszystkim momentu powstania okoliczności uniemożliwiających realizację zobowiązania oraz momentu dowiedzenia się o niej. Konstatacji tej nie zmieniają załączone do pisma uzupełniającego skargę zdjęcia satelitarne zalanych gruntów – o ile potwierdzają one wystąpienie zalania na gruncie skarżącej, to nie można z nich wywieźć wskazanych wyżej informacji koniecznych dla przesądzenia spełnienia przez skarżącą warunku, o którym mowa w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014.

Zauważyć też należy, że na stronie internetowej BP ARiMR w A. (https://www.arimr.gov.pl/pomoc-unijna/prow-2014-2020/dzialanie-rolnosrodowiskowo-klimatyczne-oraz-rolnictwo-ekologiczne-w-2015-roku-projekt-prow/dzialanie-10-dzialanie-rolno-srodowiskowo-klimatyczne.html) organ udostępnił informacje dotyczące warunków zgłaszania wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na gospodarstwie rolnika. Wskazano tam m.in., że rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności oraz dostarczyć dowód potwierdzający wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Wskazano też, że dowodem potwierdzającym wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, może być na podstawie art. 75 § 1 k.p.a. wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Powyższe szeroko określa zatem katalog dowodów, które zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 stanowią "odpowiednie dowody wymagane przez właściwy organ". Skarżąca nie zgłosiła zaś żadnego dowodu.

Mając to na uwadze, Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.