Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1640/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 106 pkt 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.  a i b, art. 200, art. 205 par. 2, art. 153, art.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 18 ust. 4, art. 21 ust. 1 pkt 4,
journal: Dz.U. 2016 poz 1910
law: Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych - tekst jedn.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2020 r. spraw ze skarg R. w L. oraz K. z siedzibą w S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia na stanowisku Prezesa Zarządu S. 1. uchyla zaskarżaną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] sierpnia 2014 r.; 2. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz R. w L. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz K. z siedzibą w S. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2018 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej KNF, Komisja) utrzymała się w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia Pana B. K. na stanowisku P. z siedzibą w L. (dalej S., K.).

Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 18 ust. 4 , art. 86 ust. 4 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2065 ze zm.), dalej: ustawa o s.k.o.k., w związku z art. 11 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 621 ze zm.), dalej: ustawa o nadzorze.

Komisja uznała, że Pan B. K.nie spełnia przesłanek z art. 18 ust. 4 ustawy o s.k.o.k. bowiem nie daje rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania K..

I.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Na wniosek Rady Nadzorczej S. z siedzibą w L. z dnia 24 lipca 2013 r. ( dalej Rada Nadzorcza K., Skarżąca) Komisja Nadzoru Finansowego wszczęła postępowanie w sprawie zatwierdzenia Pana B. K. na stanowisku [...]. Uczestnikiem na prawach strony w tym postępowaniu była K. z siedzibą w S.( dalej [...], Skarżąca ). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Komisja odmówiła zatwierdzenia Pana B. K.(dalej też Kandydat, Uczestnik) na stanowisku [...].

Od tej decyzji Kasa złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Komisja utrzymała się w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2014 r.

W ocenie Komisji, prowadzone przez [...]pod kierunkiem Kandydata działania naprawcze okazały się niewystarczające, a jedno z działań które miało poprawić sytuację finansową K., tj. transakcja wydzielenia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, przyczyniło się do pogłębienia problemów K..

Zdaniem Komisji sytuacja finansowa K. w sposób negatywny rzutuje na wymóg spełnienia przez Kandydata przesłanki dawania rękojmi. Po pierwsze wynika to z faktu, że jako dotychczasowy Prezes Zarządu K. ponosi on odpowiedzialność za stan finansów K., a po drugie wskazuje, że podejmowane dotychczas działania mające na celu poprawę sytuacji finansowej K., nie są wystarczająco skuteczne.

W odniesieniu do prezesa zarządu, podlegającego zatwierdzeniu przez KNF, nie powinny zachodzić wątpliwości, że będzie on zarządzał K. w sposób ostrożny i stabilny. Jeżeli w toku postępowania w danej sprawie wątpliwości takie występują, uznać należy, że prezes zarządu rękojmi takiej nie daje. Ostrożne i stabilne zarządzanie K. oznacza, że działania podejmowane w ramach zarządzania są rozsądne, podejmowane z należytą rozwagą i bez nadmiernego ryzyka (ostrożność), zaś efekty tych działań są proporcjonalne do ich skali, nie powodują gwałtownych, nagłych zmian w sytuacji ekonomiczno-finansowej K. oraz nie wpływają negatywnie na postrzeganie K., jako instytucji godnej zaufania, należycie dbającej o bezpieczeństwo gromadzonych środków (stabilność).

Zdaniem Komisji w przypadku, gdyby proces identyfikacji ryzyka kredytowego działał prawidłowo, to udzielane przez K. pożyczki byłyby terminowo spłacane bowiem jakość portfela kredytowego jest kluczowa dla osiągania przez K. przychodów i generowania dodatniego wyniku finansowego.

Dodatkowo w związku z objęciem udziałów nadobowiązkowych przez K. oraz zwrotny charakter tej pomocy, S. będzie musiała wypracować wynik finansowy, który zrekompensuje wycofanie udziałów K. i umożliwi K. pokrycie strat (strata z lat ubiegłych w kwocie 99 628,97 tys. zł oraz zwrotna pomoc z K. w kwocie około 41 153 tys. zł), co w aspekcie aktualnie wypracowywanych wyników finansowych wydaje się praktycznie mało realne. Wynik finansowy określa m.in. czy poziom generowanych wyników stanowi stabilne, istotne źródło zasilenia kapitałów K.. W ocenie KNF wypracowywane przez S. wyniki finansowe nie stanowią istotnego, trwałego i stabilnego źródła zasilenia kapitałów.

II.

Rada Nadzorcza K. oraz [...] złożyły skargi ma powyższą decyzję Komisji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W swojej skardze Rada Nadzorcza K. podniosła następujące zarzuty:

Naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie:

1. art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 77 § 1, art. 75, art. 78 § 1 i § 2, art. 80 k.p.a. i art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnie zebranym materiale dowodowym, materiale dowodowym nie rozpatrzonym w sposób wyczerpujący, a w konsekwencji dokonanie przez organ dowolnej i błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

1) ocenę rękojmi B. K. wyłącznie przez pryzmat sytuacji finansowej K., a nie jego postawy moralnej i etycznej oraz podejmowanych przez niego decyzji jako Prezesa K.,

2) przeprowadzenie błędnej oceny okoliczności faktycznych na dzień wydania decyzji, to jest:

a. oparcie rozstrzygnięcia w znacznej mierze na pierwszej kontroli przeprowadzonej przez UKNF w 2013 r., jak również na powtórnym badaniu sprawozdania finansowego za rok 2013 przez firmę D.

b. dokonanie oceny wydzielenia zorganizowanej części przedsiębiorstwa i powołania spółki H. wyłącznie przez pryzmat nieuprawnionej tezy o braku ekonomicznego uzasadnienia transakcji w oderwaniu od aktualnych danych finansowych,

c. wybiórcze odniesienie się do wyników kontroli przeprowadzonej w K. przez UKNF w 2017 r.,

d. przeprowadzenie tylko wstępnej, a nie kompletnej, analizy kluczowego dla niniejszego postępowania dokumentu - Programu Postępowania Naprawczego S. na lata 2017-2024,

e. pominięcie i nie uwzględnienie na dzień wydania decyzji bieżącej sytuacji finansowej S. .,

3) pominięcie okoliczności przemawiających na korzyść Prezesa w zakresie jego zdolności do ostrożnego i stabilnego zarządzania K. w zakresie podejmowanych przez niego działań zmierzających do zapewnienia stabilnej sytuacji finansowej K.;

4) nie uwzględnieniu wniosków dowodowych składanych przez Stronę postępowania, co do okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia prowadzonego postępowania poprzez: odmowę dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadka B. K. oraz odmowę dopuszczenia dowodu z przesłuchania Strony - Przewodniczącej Rady Nadzorczej [...] ;

5) odebranie B. K. uprawnienia do kierowania K. w sytuacji, gdy w sprawie pozostawały wątpliwości co do treści normy prawnej, poniżej cytowanych przepisów prawa materialnego ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, i nie rozstrzygnięcie tych wątpliwości na korzyść strony;

6) rozstrzygnięcie na niekorzyść strony niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego - stanu finansowego K. w przyszłości;

2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji KNF z dnia [...] sierpnia 2014 r.;

3. art. 21 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 18 ust. 4 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych , poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, że B. K.nie daje rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania K., w sytuacji, gdy Pan B. K.spełnia wszystkie ustawowe przesłanki i daje rękojmię ostrożnego i stabilnego zarządzania K..

Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów na okoliczność zaangażowania udziału B. K.w ważne dla społeczności lokalnych inicjatywy, istnienia silnej więzi członkowskiej członków K. osiągniętej dzięki osobistym działaniom B. K., przewidywanego dalszego wpływu B. K.na zarządzanie K. oraz na dowód Jego cech osobistych ważnych do zapewnienia ostrożnego i stabilnego zarządzania K..

Skarżąca Rada wniosła o uchylenie w całości obu decyzji KNF oraz o zasadzenie kosztów postępowania.

III.

W swojej skardze [...] podniosła następujące zarzuty:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, t.j.:

(a) naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86 ust. 8 oraz art. 21 ust. 2 pkt4 w zw. z an. 18 ust. 4 ustawy o s.k.o.k. polegające na odmowie zatwierdzenia Pana B. K.na stanowisku Prezesa Zarządu S. podczas gdy nie zachodziły przesłanki ustawowe niezbędne do wydania takiego rozstrzygnięcia;

(b) art. 28 k.p.a. poprzez niedopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu Pana B. K., który jako Prezes Zarządu S. powinien zostać uznany za stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego, ponieważ ma ono istotny i bezpośredni wpływ na jego prawa i obowiązki;

(c) art. 42 ustawy o s.k.o.k. polegające na pominięciu okoliczności, ze [...] jest ustawowo zobligowana do udzielania pomocy kasom i że skorzystanie z takiej pomocy przez zrzeszoną w niej kasę i wykorzystanie jej zgodnie z przeznaczeniem nie może stanowić przesłanki do odmowy uznania, że Pan B. K. ostrożnie i stabilnie zarządza K.;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:

(a) art. 7 oraz art. 80 k.p.a. poprzez także dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny

dowodów zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu, co doprowadziło do błędnego uznania przez KNF, że Pan B. K. nie daje rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania K., w szczególności wynikającego z błędnego oraz bezpodstawnego przyjęcia przez Organ za ustalone okoliczności opisanych szczegółowo w uzasadnieniu przedmiotowego zarzutu;

(b) art. 6, art. 8, art. 9, 3 art. 11 oraz 12 k.p.a. poprzez działanie KNF w przedmiotowym postępowaniu w sposób niezgodny z przepisami prawa i niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, brak należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, brak zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz nienależyte wyjaśnianie stronom zasadność przesłanek, którymi KNF kierowała się przy załatwieniu przedmiotowej sprawy.

Skarżąca [...] wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie od KNF na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarga K. została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 1641/18.

W odpowiedziach na skargi Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o oddalenie skarg podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i szczegółowo odnosząc się do podnoszonych w tych skargach zarzutów.

IV.

Na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg R. w L. oraz K. (przed połączeniem sygn. akt VI SA/Wa 1641/18).

Jednocześnie na rozprawie w dniu 5 marca 2019 r. B. K.- będący Prezesem Zarządu S. w L. złożył wniosek o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu ze skargi Rady Nadzorczej S. (sygn. akt VI SA/Wa 1640/18), jako uczestnika, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej: p.p.s.a).

Postanowieniem z 5 marca 2019 r. WSA odmówił dopuszczenia B. K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

W uzasadnieniu Sąd i instancji wskazał, że B. K.nie był stroną postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie przepisów o s.k.o.k. i ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 621). Sąd I instancji powołał art. 33 § 2 p.p.s.a. oraz podzielił wyrażone już w orzecznictwie NSA stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 86 ust. 7 ustawy o s.k.o.k. nie stanowi o interesie prawnym uzasadniającym udział osoby fizycznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. Postępowanie administracyjne prowadzone przez Komisję Nadzoru Finansowego na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o s.k.o.k. dotyczy wyłącznie relacji pomiędzy radą nadzorczą (reprezentującą kasę) a organem, zaś osoba zainteresowana dalszym sprawowaniem funkcji [...] po wejściu w życie ustawy, nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Osoba taka jest zainteresowana wynikiem rozstrzygnięcia organu, jednak zainteresowanie to zamyka się w sferze faktycznej i nie znajduje oparcia w żadnym przepisie obowiązującego prawa.

V.

W zażaleniu na powyższe postanowienie B. K. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zażalenie i postanowieniem z dnia 6 listopada 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek B. K. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. ( sygn. akt II GZ 137/19).

W uzasadnieniu swego orzeczenia NSA wskazał, że przychyla się do poglądu, że władcze rozstrzygnięcie organu nadzoru nad rynkiem finansowym, polegające na stwierdzeniu, że osoba przedstawiona do zatwierdzenia nie daje rękojmi, o której mowa w art. 18 ust. 4 ustawy o s.k.o.k., wykracza poza sferę jedynie interesu faktycznego tej osoby. Powoduje bowiem nie tylko - jak już wskazano - wygaśniecie z mocy prawa przyznanego wcześniej mandatu związanego z pełnioną funkcją, ale jednocześnie wyłącza tę osobę z kręgu podmiotów, które mogą skutecznie ubiegać się o powołanie na prezesa zarządu jakiejkolwiek spółdzielczej K. (art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o s.k.o.k.).

NSA uznał, że " W szerszej perspektywie mianowicie, prawomocne rozstrzygnięcie stwierdzające, że osoba przedstawiona do zatwierdzenia nie daje rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania w rozumieniu art. 18 ust. 4 ustawy o s.k.o.k. może stać się także podstawą negatywnej oceny kandydata do pełnienia kluczowych funkcji w działalności towarzystw ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz banków - z uwagi na stosowane analogiczne warunki i kryteria ich oceny określone w art. 48 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej; wcześniej art. 27 ust. 2 pkt 4, ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej oraz w art. 22aa ust. 1 i ust. 10 w zw. z art. 22b ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe. Podobnie, w kontekście art. 14 ust. 2 i art. 22 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniającej dyrektywę 2002/87/WE i uchylającej dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. UE. L. 2013.176.338), stanowić może prawną przeszkodę do bycia akcjonariuszem lub udziałowcem instytucji kredytowej".

VI.

Postanowieniem z 3 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił B. K. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika.

W złożonych pismach procesowych strony Skarżące podtrzymały zarzuty skarg i wniosły o uchylenie zaskarżonych decyzji akcentując, że doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. bowiem B. K. nie był stroną postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia jego osoby na stanowisko [...].

Komisja wniosła o oddalenie skarg.

Na rozprawie w dniu 6 lipca 2020 r. pełnomocnik Uczestnika przyłączył się do wniesionych skarg oraz podniósł zarzut, że Uczestnik nie był stroną postępowania administracyjnego dotyczącego zatwierdzenia jego osoby na stanowisko [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi są zasadne, bowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo.

Przedmiotem kontroli są decyzje Komisja Nadzoru Finansowego dotyczące odmowy zatwierdzenia Pana B. K. na stanowisku P. z siedzibą w L..

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w: / T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo). Ponadto przywołany przepis pociąga za sobą daleko idące konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, toczącego się w następstwie wydania wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym ocenie podlegałyby decyzje administracyjne wydane w tymże, ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.

W związku z tym Sąd zobowiązany był do uwzględnienia poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w postanowieniu tegoż Sądu z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt II GZ 137/19, że Pan B. K. będący kandydatem na stanowisko [...] ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. aby być stroną postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek Rady Nadzorczej K. w sprawie zatwierdzenia ww. na stanowisko P. z siedzibą w L.

W rozpoznawanej sprawie bezsporna była okoliczność, że kandydat na stanowisko [...] Pan B. K.nie był stroną postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia jego osoby na to stanowisko.

W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Niewątpliwie obowiązkiem organu administracji jest czuwanie na tym, aby w każdej rozpoznawanej przez ten organ sprawie administracyjnej brały udział wszystkie strony postępowania. Z orzecznictwa sądowego wynika, że nawet w razie wszczęcia postępowania na żądanie strony organ administracji publicznej jest obowiązany ustalić, czy w postępowaniu tym powinny uczestniczyć inne osoby będące stronami postępowania, i zawiadomić je o wszczęciu postępowania na żądanie strony. Oznacza to, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony mogą uczestniczyć osoby, które wprawdzie nie żądały czynności organu administracji publicznej, lecz postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Są zatem stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 ( por. Komentarz Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII,Opublikowano: WKP 2020).

Konsekwencją zaś braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym jest możliwość wznowienia tego postępowania, o czym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie (sygn. akt II GZ 137/19) uznał za przekonującą argumentację - zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 31 października 2019 r. II GSK 2725/17 (w którym odwołano się też do motywów rozstrzygnięcia w sprawie II GSK 1407/18 z dnia 20 września 2019 r., wydanego na tle ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej) - w świetle której, z uwagi na prawo refleksowe, za legitymowanego do udziału w postępowaniu uznać trzeba nie tylko adresata decyzji ale także podmiot, na którego obowiązki a także prawa decyzja będzie oddziaływać, choćby pośrednio.

W powoływanej sprawie o sygn. akt II GSK 2725/17 NSA stwierdził, że pomimo tego, że formalnie adresatem decyzji KNF jest kasa - jako strona postępowania administracyjnego - to jednak treść rozstrzygnięcia kształtuje bezpośrednio sytuację osoby fizycznej - kandydata na stanowisko członka zarządu lub prezesa K. (por. też wyrok z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1898/15). Zdaniem NSA z tych względów decyzja Komisji Nadzoru Finansowego odmawiająca zatwierdzenia na stanowisku prezesa zarządu z uwagi na niespełnienie warunku rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania K. (art. 18 ust. 4 ustawy o s.k.o.k.) kształtuje nie tyko sytuację K. ale również wpływa na sferę praw osoby przedstawionej do zatwierdzenia.

W uzasadnieniu wyroku sygn. akt II GSK 2725/17 NSA wskazał, że : " władcze rozstrzygnięcie organu nadzoru nad rynkiem finansowym polegające na stwierdzeniu, że osoba przedstawiona do zatwierdzenia nie daje rękojmi, o której mowa w art. 18 ust.4 ustawy o s.k.o.k., wykracza poza sferę jedynie interesu faktycznego tej osoby, skoro powoduje że z mocy prawa wygasa przyznany jej mandat prezesa zarządu (art. 86 ust. 7 ustawy o s.k.o.k.), a jednocześnie wyłącza tę osobę z kręgu podmiotów, które mogą skutecznie ubiegać się o powołanie na prezesa zarządu jakiejkolwiek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o s.k.o.k.). W szerszej perspektywie, prawomocne rozstrzygnięcie stwierdzające, że osoba przedstawiona do zatwierdzenia nie daje rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania w rozumieniu art. 18 ust. 4 ustawy o s.k.o.k. może stać się także podstawą negatywnej oceny kandydata do pełnienia kluczowych funkcji w działalności towarzystw ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych oraz banków - z uwagi na stosowane analogiczne warunki i kryteria ich oceny określone w art. 48 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej; wcześniej art. 27 ust. 2 pkt 4, ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej oraz w art. 22aa ust. 1 i ust. 10 w zw. z art. 22b ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe. Podobnie, w kontekście art. 14 ust. 2 i art. 22 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniającej dyrektywę 2002/87/WE i uchylającej dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE (Dz.U. UE. L. 2013.176.338),stanowić może prawną przeszkodę do bycia akcjonariuszem lub udziałowcem instytucji kredytowej."

Jak już wyżej wspomniano ta linia orzecznicza została zaakceptowana i kontynuowana w sprawie sygn. akt II GZ 137/19. Zasadnie zatem Skarżąca Rada Nadzorcza S. i [...] w swoim stanowisku zawartym w piśmie procesowym z 26 czerwca 2020 r. powołują się na tę nową linię orzeczniczą NSA w kwestii interesu prawnego posiadanego przez osobę kandydującą na [...]. Dodatkowym wsparciem dla tej argumentacji jest załączony do tego pisma artykuł M. P. akceptujący stanowisko NSA przedstawione w wyroku z dnia 31 października 2019 r. sygn. akt II GSK 2725/17.

Nie można też pominąć, że wyżej opisane i wiążące Sąd I instancji stanowisko NSA, zostało poparte także argumentacją wynikającą z interpretacji art.77 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności i praw.

Stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji skutkować powinno uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy. Jedynie w tych wypadkach możliwe jest uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w oderwaniu od faktu, czy stwierdzone naruszenie mogło czy nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2 i 3 ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - por. uchw. składu 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, LexPolonica nr 377365 (ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 66). - Tarno Jan Paweł, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V Opublikowano: LexisNexis 2011.

Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy zatem wykładać w ten sposób, że Sąd I instancji ma podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawię do wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy z zarzutem niebrania udziału w postępowaniu bez własnej winy występuje podmiot, którego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone (por. wyrok NSA sygn. akt II GSK 140/20). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżone decyzje jako wadliwe z punktu widzenia art. 28 k.p.a. bowiem w postępowaniu o zatwierdzenie na stanowisku [...] nie brała udziału osoba kandydująca na stanowisko.

W konsekwencji sprawa ta wraca do ponownego rozpoznania przez Komisję, która przeprowadzi postępowanie administracyjne z udziałem B. K. jako strony postępowania.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przywołany przepis pociąga za sobą daleko idące konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, toczącego się w następstwie wydania wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym ocenie podlegałyby decyzje administracyjne wydane w tymże, ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach.

Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22 marca 1999 r. IV SA 527/97 LEX nr 47275).

Reasumując, Sąd uznał, że skargi należało uwzględnić.

Ponieważ jednak wyłącznym powodem uwzględnienia skarg i uchylenia decyzji KNF był fakt, że Kandydat nie był stroną postępowania administracyjnego, zatem przedwczesne było merytoryczne ustosunkowanie się przez Sąd do pozostałych zarzutów wniesionych skarg. Sąd ma na uwadze, że przeprowadzając ponownie postępowanie administracyjne , wszczęte na wniosek Rady Nadzorczej K., Komisja przeprowadzi wymagane postępowanie dowodowe na okoliczność posiadania przez Kandydata rękojmi stabilnego i ostrożnego zarządzania K.. Oczywiste jest, że Kandydat, będąc stroną tego postępowania będzie mógł aktywnie w nim uczestniczyć, składając stosowne wnioski dowodowe.

Oddalając wnioski dowodowe K. zawarte w jej skardze Sąd miał na uwadze, że okoliczności dotyczące osobistych przymiotów Uczestnika i jego zaangażowania w problemy społeczne były przedmiotem oceny Komisji w zaskarżonej decyzji. Ponadto przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. ma charakter uzupełniający i fakultatywny.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b p.p.s.a. w związku z art. 28 k.p.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżących kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego; kwotę 480 złotych - na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018 poz.265) i na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.poz. 1800) oraz kwotę 17 złotych, tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.