Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 722/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia [...] maja 2015 r. (sygn. akt III SA/Wr 935/14), oddalił skargę S. K. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, strona) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania płatności finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( dalej: ONW) na 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując, że w dniu [...] maja 2013 r. skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok 2013. W sekcji VII wniosku (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała 5 działek ewidencyjnych wykorzystywanych rolniczo. Natomiast w sekcji VIII (Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych) wnioskodawczyni wskazała do płatności ONW 9 działek rolnych, o łącznej powierzchni 21,62 ha.

W dniu [...] czerwca 2013 r. strona złożyła pisemne wyjaśnienie, w którym podała, że we wniosku o przyznanie płatności, działki rolne S oraz P, położone na działkach ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...], zostały oczyszczone z zakrzewień i doprowadzone do stanu wymaganego w produkcji rolnej. W bieżącym roku działki te będą ugorowane. Także działka ewidencyjna Nr [...], oznaczona jako działka rolna R, była w bieżącym roku oczyszczona z zakrzewień.

W dniu [...] lutego 2014 r. pracownicy Biura Kontroli na Miejscu Agencji przeprowadzili wizytację terenową.

Organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] lipca 2014 r. decyzję nr [...], odmawiając przyznania stronie płatności ONW na rok 2013, z sankcją w kwocie 5.520 zł, która będzie potrącana z płatności należnych w okresie następnych trzech lat kalendarzowych. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że odmowa przyznania płatności nastąpiła z uwagi na różnicę między powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej (4,37 ha), a powierzchnią zadeklarowaną we wniosku (21,62 ha). W związku z tym dokonano wykluczenia powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] (15,20 ha) i nr [...] (2,05 ha). Z uwagi na to, że różnica powierzchni stwierdzonej i zadeklarowanej wyniosła 100% zasadne było także nałożenie trzyletnich sankcji.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dokonując kontroli administracyjnej, Kierownik BP uwzględnił dodatkowo pomiary dokonane podczas wizytacji terenowej, w czasie której na działkach ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...], stwierdzono wykarczowany wieloletni las, z widocznymi pozostałościami wystających pni. Na obszarze tym stwierdzono ponadto nasadzenia młodych sadzonek drzew. Zdaniem organu odwoławczego, wykarczowanie starego drzewostanu i nowe nasadzenia sadzonkami drzew (tj. zalesienie gruntów) skutkowało tym, że powierzchnie takich działek nie były uprawnione do przyznania płatności obszarowej, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Grunty zalesione nie stanowią bowiem gruntów rolnych, a przede wszystkim nie są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Podkreślił, że wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...] spowodowane było tym, że nie były one rolniczo użytkowane w 2013 r. Świadczą o tym bezsprzecznie zdjęcia, z których wynika,że działki te porośnięte były drzewami. Wystające pnie drzew dowodzą również, że działki te nie mogły stanowić ugoru, tym bardziej, że obecnie są zalesione nowymi sadzonkami drzew. W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. sama wnioskodawczyni wyjaśniła – jak wskazał organ, że wspomniane działki zostały oczyszczone z zakrzewień i zostały doprowadzone do stanu wymaganego w produkcji rolnej. Natomiast w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. podała, iż prace oczyszczające z wykarczowanych drzew i krzewów odbywały się do późnej jesieni 2013 r. Z treści tego samego pisma wynika ponadto, że część działek ewidencyjnych Nr [...], Nr [...] i Nr [...] została w poprzednich latach zalesiona i przekwalifikowana na las.

Dyrektor ARiMR podkreślił następnie, że na działkach ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...] przeprowadzona była jedynie wizytacja terenowa, w czasie której ustalono stan faktyczny, który nie kwalifikował tych działek do płatności. Uzyskane dane zostały uwzględnione przy wyznaczaniu powierzchni PEG, w trakcie dokonanej następnie kontroli administracyjnej wniosku strony.

Organ odwoławczy stwierdził też brak w sprawie przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, w rozumieniu art. 31 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w związku z art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

W ostatniej części uzasadnienia swojej decyzji Dyrektor Agencji skonstatował, że zweryfikowane, pierwszoinstancyjne orzeczenie nie narusza przepisów prawa oraz przedstawił szczegółowe wyliczenie sankcji, które należało zastosować.

Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji dokonał analizy stanu faktycznego sprawy, uznając, że organy były uprawnione do wykluczenia powierzchni obu działek z płatności objętej wnioskiem. W lutym 2014 r. okazało się bowiem, że nie spełniają one nadal wymogów rolniczego użytkowania, a powinny taki wymóg spełniać przez cały kalendarzowy rok 2013. Działki te nie były zresztą rolniczo użytkowane. Wnioskodawczyni zgłosiła je jako grunty ugorowane w 2013 r. (a więc wyłączone z rolniczego użytkowania, na których prowadzona jest wyłącznie odpowiednia pielęgnacja, mająca zapewnić poprawienie żyzności gleby), ale organy nie mogły przyjąć również takiej kwalifikacji. Normatywnie rozróżniane są dwa typy ugorów: czarny, niezawierający roślinności, nawożony obornikiem, oraz ugór zielony, obsiany roślinami o krótkim okresie wegetacji. W ocenie Sądu sporne działki nie charakteryzowały się cechami właściwymi dla któregokolwiek z wskazanych rodzajów ugoru. Za ugór nie można bowiem uznać gruntów częściowo poddanych już zalesieniu, na dodatek – z wystającymi, licznymi karczami po usuniętym starodrzewiu.

W przedstawionym stanie faktycznym istniała podstawa do wykluczenie działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z płatności ONW. Z uwagi na to, że różnica między powierzchnią stwierdzoną uprawniającą do płatności a zadeklarowaną przekroczyła 50 %, organy, uwzględniając treść art. 58 akapit 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009, słusznie zastosowały wobec strony sankcje pieniężne, odliczane od płatności należnych za kolejne lata, na podstawie art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz.U.UE.L.2006.171.90). Weryfikacja obliczeń dokonanych w zaskarżonej decyzji pozwoliła stwierdzić ich poprawność.

Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na specyfikę uregulowań kwestii proceduralnych w sprawach tego rodzaju , jak rozpoznawana a następnie przytoczył treść art. 21 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). WSA uznał, że materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi, że organy nie naruszyły reguł postępowania, bowiem uwzględniono wszystkie materiały dowodowe wnioskowane przez skarżącą. Żaden z tych dowodów nie był w stanie podważyć logicznych wniosków, jakie niezbicie wynikały z ustaleń wizytacji przeprowadzonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...], szczegółowo opisanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji, które to wnioski Sąd pierwszej instancji uznał za trafne. Strona nie sprostała nałożonemu na nią ciężarowi udowodnienia, że działki, o których mowa, znajdowały się w stanie uprawniającym do płatności, o które się ubiegała. W konkluzji, wbrew odmiennemu twierdzeniu skarżącej Sąd pierwszej instancji, przyjął, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji nie nastąpiło też błędne ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do wymienionych działek.

Sąd podał także, że w sytuacji, gdy czynny udział w sprawie zabezpieczany jest stronie na jej własne żądanie, to organ nie miał obowiązku informowania strony z urzędu o wizytacji na działkach nr [...] i nr [...].

W ocenie Sądu, również decyzje Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2015 r., którymi organ ten uchylił dwie decyzje organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2014 r., odmawiające przyznania skarżącej pomocy na zalesianie na rok 2013, między innymi działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], nie mogą skutecznie podważyć zasadności orzeczenia wydanego w sprawie. Wspomniane decyzje w istocie pozostają bez związku z rozpoznawanym przypadkiem. Jak wynika z ich uzasadnienia, powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji była konieczność dokonania oceny, czy zgłoszone do płatności z tytułu zalesienia grunty były gruntami ornymi w rozumieniu § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390 ze zm.). Powołane rozporządzenie nie miało w ogóle zastosowania w rozpoznawanej sprawie, w której nie zadeklarowano do płatności gruntów ornych, lecz grunty rzekomo ugorowane.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego:

- § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW w związku z art. 50 a i art. 51 rozporządzenia rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L 277.z 21.10.2005, str. 1) i art. 6 rozporządzenia nr 73/2009 oraz § 1 ust. 1 i § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (w brzmieniu obowiązującym w 2013 r., Dz. U. nr 39, poz. 211 ze zm.) i w związku z art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez przyjęcie za organami ARiMR, że działki o nr [...] i nr [...] nie spełniały wymogów dobrej kultury rolnej i przez to nie podlegały dopłatom bezpośrednim z tytułu ONW;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

2.1) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 80 k.p.a. oraz w związku z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że postępowanie dowodowe prowadzone przez organy ARiMR w sprawie zostało przeprowadzone prawidło, to jest miało miejsce rozpatrzenie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz materiał ten został rozpatrzony zgodne z sadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy, i doświadczenia życiowego;

2.2) art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a poprzez przyjęcie, że wizytacja z dnia 12 lutego 2014 r. mogła się odbyć bez udziału strony;

2.3) art. 8 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organy ARiMR mogły kwestionować oświadczenia strony skarżącej bez przeciwstawienia im dostatecznych dowodów w sprawie.

Pismem procesowym z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej zwróciła uwagę na odmienne ustalenia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie użytkowania rolniczego spornych działek, wynikające z załączonych do pisma decyzji tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] - obie w sprawie wniosku skarżącej w przedmiocie pomocy na zalesienie za rok 2013.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia [...] czerwca 2017 r. (sygn. akt II GSK 2740/15) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a p.p.s.a., a więc gdy organy administracji nie podejmują nakazanych prawem decyzji, postanowień, aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że dla kształtu rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie miał fakt, że WSA w obecnym składzie orzekał po uchyleniu przez NSA poprzedniego wyroku wydanego w tej sprawie. Oceniając bowiem aktualnie zasadność skargi wniesionej w niniejszej sprawie Sąd musi mieć na uwadze, że warunki orzekania po uchyleniu wyroku przez sąd kasacyjny kształtują także regulacje art. 190 i art. 153 p.p.s.a.

Stosownie do art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zwrot "związany wykładnią prawa" oznacza, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyr. NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, niepubl.). Odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa sąd I instancji może jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego rozpoznania uległ tak znacznej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny.

Ponadto zauważyć należy, że wyroki NSA objęte są dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Na mocy tego przepisu sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku NSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym wyroku. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", gdyż zawiera się w nim nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" – stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej – dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonał oceny zarzutów związanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania. Tym samym w odniesieniu do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wiążąca jest ocena prawna przedstawiona w wyroku NSA z dnia 2 czerwca 2017 r. i zawarte tam wskazania co dalszego postępowania.

Wobec powyższego – w ślad za NSA – na wstępie należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie miała zastosowanie ustawa z dnia [...] marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. tj. z 2013 r., poz.173), która w art. 21 zawiera reguły procedowania, co do wniosków o te płatności, stanowiąc między innymi, że w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organy administracji publicznej stoją na straży praworządności (art.21 ust. 2 pkt 1). Stanowiąc w art.21 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zatem to organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Na organie istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, nie oznacza, że organ zwolniony jest z gromadzenia dowodów, które pozwoliłyby zweryfikować twierdzenia strony. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 k.p.a., zaś określone w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach przerzucenie ciężaru dowodu nie może prowadzić do naruszenia przez organ obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.

Wobec powyższego – jak zasadnie podkreślił NSA w wyroku z dnia [...] czerwca 2017 r. – organy Agencji w postępowaniu z wniosku skarżącej o płatności ONW na rok 2013 uchybiły zasadzie określonej tym przepisem, przedwcześnie przyjmując, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] w całości nie były użytkowane rolniczo w 2013 r. Błąd ten, jak zauważył NSA, wynikał z tego, że organy Agencji operując pojęciem działki ewidencyjnej tj. jej numerem (w sprawie nr [...] i [...]) oraz jej powierzchnią, w zakresie dokonanych ustaleń pominęły, że w 2013 r. na działce ewidencyjnej nr [...] skarżąca zadeklarowała dwie działki rolne tj. działkę rolną C o pow. 10,11 ha, na której zadeklarowano jako uprawę mieszankę upraw wieloletnich i co do której uprzednio strona pobierała dopłaty bezpośrednie oraz po raz pierwszy w 2013 r. zgłoszoną działkę rolną S o pow. 5,09 ha (razem 15,20 ha), co do której w polu "roślina uprawna" wskazano "ugór". Podobnie rzecz się ma z działką ewidencyjną nr [...], co do której skarżąca zadeklarowała we wniosku powierzchnię 2.03 ha. Na działce tej z kolei, jak wynika z informacji producenta o sposobie użytkowania działek znajdują się działki rolne G (o pow. 0,82 ha), B (pow. 0,20 ha), zgłoszone do płatności w roku poprzednim, na których zadeklarowano mieszankę traw wieloletnich oraz po raz pierwszy we wniosku na rok 2013 zgłoszono działkę rolną P o powierzchni 1,03 ha zadeklarowaną jako ugór.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca poinformowała organ I instancji, że działka nr ew. [...] oznaczona we wniosku literą S oraz nr ew. [...] oznaczona jako P zostały oczyszczone z zakrzewień i doprowadzone do stanu wymaganego w produkcji rolnej. W oparciu o powyższe dowody organ błędnie przyjął, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] w całości nie były użytkowane jako grunt rolniczy. Uzasadnieniem dla takiego stanu rzeczy nie może być też fakt, że zadeklarowana na nich uprawa jako ugór nie spełnia warunków rolniczego zagospodarowania gruntu, skoro bezspornie z wniosku o płatności na rok 2013 deklaracja ugoru dotyczy jedynie działki rolnej S (pow. 5.09 ha) i P (pow. 1,03 ha), a zatem jedynie części działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Natomiast w decyzjach pominięto zadeklarowane przez skarżącą rolnicze zagospodarowanie pozostałych działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] (działki rolne B,C,G), na których jako uprawę zadeklarowano mieszankę traw wieloletnich z motylkowatymi drobnonasiennymi.

W sprawie istotną kwestią pozostaje również fakt, że skarżąca dokonała zalesienia gruntu na działce ewidencyjnej nr [...] i [...] w oparciu o zatwierdzony plan zalesienia. W związku z powyższym dla rozstrzygnięcia sprawy istotne były kwestie i okoliczności postępowania z gruntem zgłoszonym do płatności w roku 2013, a następnie dokonane na przedmiotowych działkach czynności w związku z planem ich zalesienia, o czym strona wielokrotnie informowała organ.

Wskazać zatem – za NSA – należy, że w tych okolicznościach wyniki wizytacji na gruncie w dniu [...] lutego 2014r., skoro odbyła się ona po dokonaniu przez stronę prac zalesieniowych i w wyniku których to, wobec stwierdzenia młodych nasadzeń, powierzchnia PEG dla działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] wyniosła 00 ha, nie mogą być miarodajne by jednoznacznie i bezsprzecznie stwierdzić, że przedmiotowy obszar działek rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] i [...] nie był w całości użytkowany rolniczo w 2013 r., skoro dotychczasowa powierzchnia PEG dla działki ewidencyjnej nr [...] wynosiła 10,29 ha, a dla działki ewidencyjnej nr [...] wynosiła 9,43 ha, a strona – co jest poza sporem – otrzymywała do tego gruntu płatności obszarowe. Organy ARiMR nie odniosły się do powyższej kwestii, jak również do twierdzeń i przedstawionych przez stronę wyjaśnień zawartych w pismach kierowanych przez nią do organów, że wycinki starego drzewostanu skarżąca dokonywała tylko z obszaru stanowiącego obrzeża działki graniczącego z lasem. Pozostały zaś obszar stanowił grunt użytkowany rolniczo, a stwierdzone natomiast uchybienia i wątpliwości co do stanu użytkowania stanowią, co najwyżej nieprawidłowości w zakresie części gruntu. Na uwagę w tym zakresie zasługuje też stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR we W., który zapisy dotyczące spornych działek ewidencyjnych nr [...] i [...] zawarł w rozstrzygnięciach wydanych przez ten organ decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz [...] kwietnia 2016 r. uchylających decyzje organu I instancji oraz przekazujących sprawy z wniosku skarżącej w przedmiocie pomocy na zalesianie za rok 2013 do ponownego rozpoznania. Z ich treści wynika między innymi inna, aniżeli dokonana przez ten sam organ interpretacja dostępnej dokumentacji ARiMR i szkiców z pomiaru spornych działek z wyników kontroli przeprowadzonej na przedmiotowych działkach [...] lutego 2014 r.

Zgodzić się zatem należy z NSA, że w sprawie miało miejsce zaniedbanie organu, w zakresie rozpatrzenia całego materiału dowodowego poprzez dokonanie uproszczonej jego oceny, a także w zakresie nieuwzględnienia w pełni zapisów wniosku oraz braku zbadania i wyjaśnienia w jakim zakresie działki ewidencyjne nr [...] i [...] zostały wykarczowane i czy rzeczywiście obejmowało to całą powierzchnię deklarowaną. W konsekwencji doszło do naruszenia zasad postępowania określonych w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Brak weryfikacji sprawy doprowadził również do naruszenia określonej w art. 8 kpa zasady, w myśl której postępowanie administracyjne winno być prowadzone w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa.

Wskazać także trzeba – w ślad za NSA – że przeprowadzona na miejscu "wizytacja terenowa" w zakresie weryfikacji powierzchni ewidencyjno – gospodarczej (PEG) działek ew. nr [...] i [...] stanowiąc o powierzchni i sposobie ich użytkowania, które w ocenie inspektorów kontroli nie kwalifikuje ich do ONW, korzysta z uznania jej jako kontroli na miejscu, o której mowa w przepisach art. 30 i następnych rozporządzenia nr 1122/2009. Kontrole nie wymagają jednakże obecności stron (art. 31 ust. 4 ustawy o płatnościach). Zgodnie z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 z każdej kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Takie sprawozdanie również przez kontrolujących w sprawie zostało sporządzone. W myśl art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 w każdym przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli. Jeżeli kontrola na miejscu przeprowadzona jest metodą teledetekcji i wykaże nieprawidłowości, umożliwia się rolnikowi podpisanie sprawozdania z kontroli zanim właściwy organ wyciągnie wnioski z ustaleń w zakresie ewentualnych płatności lub wykluczeń (art. 32 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia nr 1122/2009). W rozpoznawanej sprawie kontrola na miejscu została przeprowadzona metodą teledetekcji, była niezapowiedziana, a podczas niej stwierdzono nieprawidłowości. W związku z tym, stosownie do powołanych przepisów, powstał obowiązek doręczenia skarżącej kopii sprawozdania z kontroli jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji tj. "(...) zanim właściwy organ wyciągnie wnioski z ustaleń w zakresie ewentualnych zmniejszeń płatności lub wykluczeń". W sprawie niniejszej, raport z kontroli nie został doręczony skarżącej. Wspomniane uchybienie zostało jednakże usunięte poprzez włączenie do akt sprawy "wyników weryfikacji terenowej" bowiem zostały one włączone do akt sprawy przed wydaniem decyzji w I instancji. Strona została z nim zapoznana, a w konsekwencji mogła składać wnioski dowodowe stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach.

Mając powyższe na uwadze, skoro w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to tym samym skarga podlegała uwzględnieniu.

Ponownie rozpoznając sprawę w przedmiocie płatności ONW Dyrektor ARiMR dokona w szczególności wnikliwej i pełnej oceny zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze zapisy wniosku skarżącej i ustali w jakim zakresie działki ewidencyjne nr [...] i [...] zostały wykarczowane i czy rzeczywiście obejmowało to całą powierzchnię deklarowaną. Należy wziąć przy tym pod uwagę ustalenia faktyczne co do spornych działek ewidencyjnych nr [...] i [...] wg stanu na 2013 r. dokonane przez ten organ w decyzjach: z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] i z [...] kwietnia 2016 r. nr [...], co do wniosku skarżącej o przyznanie pomocy na zalesianie.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Jednocześnie o kosztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Na koszty sądowe składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa w kwocie 17 zł.