Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1104/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma (sprawozdawca), Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 623/17 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 623/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2017 r.,

poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a", oddalił skargę P. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 13 kwietnia 2017 r.

nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

1.1 Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy dokonały analizy materiału dowodowego pod kątem istnienia przesłanek pozytywnych, warunkujących wydanie orzeczenia w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności P. T. - członka zarządu spółki za jej zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., należne odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego. Prawidłowo też określiły stronę orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zobowiązanie spółki, względem której należało orzec o odpowiedzialności za wskazaną w sentencji decyzji zaległość podatkową. W sprawie bezspornie stwierdzono, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w czasie, w którym upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, tj. 25 lipca 2013 r. Z akt rejestrowych spółki wynika natomiast, że P.T. jednoosobowy zarząd w spółce pełnił

w okresie od 21 czerwca 2013 r. do 20 marca 2016 r. W sprawie zaistniała również druga z pozytywnych przesłanek warunkujących orzeczenie o odpowiedzialności strony za rzeczoną zaległość spółki, mianowicie bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, co zostało szczegółowo omówione w zaskarżonej decyzji.

1.2 W sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 Ordynacji podatkowej. W okresie sprawowania przez stronę funkcji w zarządzie spółki, wystąpił stan jej niewypłacalności w rozumieniu

art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.), dalej: "p.u.n.". Stan niewypłacalności spółki, obligujący jej zarząd do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zaistniał już 26 lipca 2013 r., tj. w dniu następnym po upływie terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. W związku z powyższym na reprezentującym spółkę członku zarządu P. T., zgodnie z art. 21 ust. 2 p.u.n., ciążył obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od dnia zaistnienia przesłanki niewypłacalności, a zatem najpóźniej do 9 sierpnia 2013 r. Obowiązku tego skarżący jednak nie dopełnił. Organy wykazały, że w sprawie, najpóźniej z momentem stwierdzenia przez organ egzekucyjny bezskuteczności egzekucji wobec majątku spółki, a zatem jeszcze w okresie, w którym zarząd w spółce pełnił P.T., zaistniała również druga przesłanka świadcząca o niewypłacalności Spółki. Spółka najpóźniej w chwili umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu 29 czerwca 2015 r., nie dysponowała bowiem majątkiem pozwalającym na pokrycie zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r., którego wartość wynosiła 3.599.075 zł, należne odsetki stanowiły kwotę 1.024.701 zł, natomiast koszty egzekucyjne poniesione w związku z dochodzeniem przedmiotowej zaległości spółki wynosiły 138.256,30 zł.

1.3 Zdaniem sądu pierwszej instancji prawidłowo organy stwierdziły, że z odpowiedzialności za przedmiotową zaległość podatkową spółki nie zwalnia strony okoliczność braku wiedzy na temat majątku spółki oraz pełnienie w zarządzie spółki funkcji tzw. "słupa". Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. Nadto art. 116 Ordynacji podatkowej odwołuje się wprost do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej jedynie formalnie, tj. do posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego czy członek zarządu faktycznie zajmował się sprawami spółki czy też nie. Osoba, która wyraża zgodę na powołanie jej do zarządu spółki, a następnie godzi się na oddanie wszystkich spraw związanych ze spółką w ręce innych osób (czy to pełnomocnika czy też osób spoza spółki), w pełni ponosi ryzyko działalności tej spółki i odpowiedzialności za przedsięwzięcia gospodarcze czy też wręcz działania na szkodę spółki osób dopuszczonych za jej zgodą do faktycznego zarządzania spółką. W wyniku przeprowadzonej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prawidłowo organ odwoławczy uznał, że P. T. nie dochował nawet minimum staranności wymaganej od członka zarządu w prowadzeniu spraw spółki, wręcz wykazał się w tym zakresie absolutną lekkomyślnością. Obejmując bowiem funkcję członka zarządu w spółce nie zapoznał się z jej sytuacją finansową, nie zbadał wiarygodności zawieranych przez nią transakcji gospodarczych oraz wiarygodności jej kontrahentów, nie czuwał nad prawidłowością i terminowością rozliczeń z budżetem państwa. Po podpisaniu dokumentów dotyczących spółki oraz powołania jego osoby do zarządu spółki, dokumenty te powierzył osobom spoza zarządu spółki. Nie zainteresował się nawet tym, gdzie spółka prowadzi swoją działalność. Przyjął jedynie zapewnienia dwóch nowopoznanych mężczyzn oraz kolegi z bloku, który zaproponował mu prowadzenie spółki, że działalność firmy jest legalna, oraz że wszystkie składki i podatki będą opłacane. Przedstawione zaniedbania w wykonywaniu obowiązków członka zarządu, w tym przede wszystkim bierna postawa P. T. jako członka zarządu spółki i oddanie wszystkich spraw związanych ze spółką w ręce osób spoza zarządu spółki, nie mogą stanowić okoliczności uwalniającej stronę od odpowiedzialności za przedmiotową zaległość spółki. Strona, na co sama wskazuje, podpisała różne wcześniej przygotowane 4 dokumenty, nie potrafiąc wskazać co to były za dokumenty. Jak wskazywała, dopiero w prokuraturze dowiedziała się, że podpisała pełnomocnictwa. Na podstawie kwestionowanych obecnie na etapie skargi do sądu przez pełnomocnika strony dokumentów, mianowicie protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 21 czerwca 2013 r. zawierającego uchwałę

o odwołaniu z zarządu spółki J. J. G., uchwałę o odwołaniu

z zarządu Spółki R. P. oraz uchwałę o powołaniu P. T. do zarządu spółki, Sąd Rejonowy P. N. M. i W.

w P. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego 12 sierpnia 2013 r. dokonał wpisów. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o KRS domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Wpis do KRS, jako do rejestru publicznego, ma walory dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe związane są dokonanymi wpisami do KRS i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, a także samodzielnie prowadzić przeciwdowodów

z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej na okoliczności wynikające z rejestru przedsiębiorców.

2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku P. T. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie

o uchylenie wyroku i rozpoznanie spawy przez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1) art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej w wyniku czego sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że organy właściwie zastosowały art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej w stanie faktycznym sprawy, uznając że odpowiedzialność członków zarządu spółki za zaległości podatkowe wiąże się tylko z formalnym, a nie faktycznym pełnieniem przez nich obowiązków członka zarządu i przypisanie tej odpowiedzialności skarżącemu,

w sytuacji gdy pomimo wpisu skarżącego do KRS spółki jako prezesa zarządu spółki, faktycznie on tej funkcji nie pełnił.

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez sąd pierwszej instancji na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości;

2) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez błędne uznanie, że w stanie faktycznym sprawy przepisy art. 121, art. 122, art. 187 § 1

i art. 191 Ordynacji podatkowej zwalniały organy z prowadzenia postępowania dowodowego, którego celem byłoby ustalenie okoliczności czy pomimo wpisu do KRS spółki w istocie doszło do powołania skarżącego na stanowisko prezesa zarządu spółki, co w efekcie doprowadziło do błędnych ustaleń organów mających istotny wpływ na wynik sprawy przez błędne przyjęcie, że skarżący został powołany na stanowisko prezesa zarządu spółki i w konsekwencji do wadliwej kontroli sądu pierwszej instancji działalności organów podatkowych w niniejszej sprawie i do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości;

3) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku

z art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych przez oparcie się przez sąd pierwszej instancji na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy podatkowe w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1

i art. 191 Ordynacji podatkowej, co w efekcie doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych organów podatkowych mających istotny wpływ na wynik sprawy przez błędne przyjęcie, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie nastąpiło z winy skarżącego, podczas gdy, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie ponosi on winy za jego niezłożenie oraz błędnego określenia przez organy podatkowe daty do kiedy skarżący powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w sytuacji gdy organy nie dysponowały wiedzą na temat kondycji finansowej spółki pozwalającej określić właściwy moment w jakim należało złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości i w konsekwencji do wadliwej kontroli sądu pierwszej instancji działalności organów podatkowych w niniejszej sprawie i do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez sąd pierwszej instancji pełnej analizy i oceny stanu faktycznego oraz poprzez sporządzenia uzasadnienia wyroku

w sposób nieodpowiadający ustawowemu wzorcowi, tj. przez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, tj. zarzutów dotyczących naruszenia przez organy

art. 121, art. 233 § 2, art. 210 § 1 w zw. z art. 121, art. 124 i art. 191 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy mających istotny wpływ na jej wynik

i dokonania przez organy podatkowe błędnych ustaleń faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, że skarżący został powołany na stanowisko prezesa zarządu spółki oraz zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej;

5) art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania z urzędu, pomimo że ujawnił się czyn, którego ustalenie mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1 Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl

art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

4.2 Strona skarżąca podniosła zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a., przy czym analiza ich uzasadnienia potwierdza, że skarżący podważa prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, przyjętych następnie za prawidłowe przez sąd pierwszej instancji i implikujących materialny stosunek prawny objęty hipotezą art.116 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki. Zasadniczo, w sytuacji kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Jednakże w związku z tym, że to prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego determinowała możliwość ich zastosowania oraz wyznaczała kierunek procedowania w sprawie, w pierwszym rzędzie należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

4.3 Naczelny Sąd Administracyjny nie potwierdza zasadności zarzutów natury materialnoprawnej. W realiach niniejszej sprawy ich ramy wyznaczały w szczególności przepisy art.116 Ordynacji podatkowej. Wynika z nich, że za zaległości podatkowe spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu jest możliwe jedynie w przypadku, gdy wykaże on, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości bądź, że niezgłoszenie takich wniosków nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. Odpowiedzialność ta odnosi się do zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez osoby trzecie obowiązków członka zarządu. Dotyczy to zarówno obecnych, jak i byłych członków zarządu (art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej).

Odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe ma zatem charakter akcesoryjny i następczy - występuje jedynie w sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika i jest uzależniona od istnienia jego odpowiedzialności. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna. Powyższe przepisy wyznaczają nie tylko warunki odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania podatkowe tej spółki, ale także wskazuje jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie powstania zaległości podatkowych, natomiast członka zarządu (byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność.

Zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu

Zarzut natury materialnoprawnej skargi kasacyjnej odnosił się do uznania przez sąd pierwszej instancji, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepis art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, uznając że odpowiedzialność członków zarządu spółki za zaległości podatkowe wiąże się tylko z formalnym, a nie faktycznym pełnieniem przez nich obowiązków członka zarządu. Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Otóż sąd pierwszej instancji, potwierdzając zaistnienie w sprawie przesłanek odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, uwzględnił, że termin płatności zobowiązań upływał w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu i co ważne, w kontekście stanowiska skargi kasacyjnej, uwzględnił zarówno aspekt formalny pełnienia przez skarżącego w tym czasie funkcji członka zarządu (wpis w KRS), jak i faktyczny. Na ten ostatni składały się działania skarżącego, w których upoważnił inne osoby do realizacji swoich kompetencji zarządczych, a następnie wszystkie ich działania prowadzone w imieniu skarżącego. Dobrowolne oddanie zarządzania spółką osobom spoza zarządu, nie zwalnia członka zarządu ani z jego obowiązków wynikających z pełnienia funkcji w tym organie, ani od odpowiedzialności za ich niedopełnienie. Tym samym, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji, zawarte w art.116 § 2 Ordynacji podatkowej pojęcie "pełnienia obowiązków członka zarządu" odniósł również do kontekstu faktycznego. Niejako w uzupełnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w przepisie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej ustawodawca w żaden sposób nie różnicuje odpowiedzialności członków zarządu, którzy w rzeczywistości zajmują się sprawami spółki i tych, którzy zajmują bierną postawę. Z definicji ich powołanie w skład zarządu ma określony cel - kierowanie działaniami osoby prawnej. Sprawowanie funkcji członka zarządu nie może być przymusowe. Ponadto z zakresu znaczenia pojęcia "pełnienia obowiązków" nie można wyłączyć sytuacji, w której w podjęciu zarządu nad spółką nie stały na przeszkodzie jakieś obiektywne, niezależne od zainteresowanego przeszkody. Twierdzenia skarżącego, że w istocie nie miał wpływu na sposób prowadzenia spraw spółki, choć przy tym jednocześnie nie wskazał na przeszkody uniemożliwiające wpływanie na sprawy spółki, nie mogą stanowić przesłanki do uwolnienia od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może w każdym czasie zrezygnować ze swojej funkcji. Ponadto charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki, nawet kierowanej jedynie formalnie. Jeśli pojawiają się przeszkody uniemożliwiające staranne wypełnianie obowiązków, członek zarządu powinien bezzwłocznie zrezygnować z pełnionej funkcji.

4.4 W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługiwały na uwzględnienie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe. Obejmowały one trzy obszary zagadnień. Pierwszy, dotyczył realizacji przez organ odwoławczy zasady zupełności postępowania dowodowego, kompletności zebranego materiału dowodowego oraz prawidłowości jego oceny w kwestii potwierdzenia powołania skarżącego na stanowisko prezesa zarządu spółki oraz braku jego zawinienia w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, drugi - prawidłowości uzasadnienia zaskarżonego wyroku, oraz trzeci – odmowy zawieszenia postępowania przez sąd pierwszej instancji.

4.4.1 Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. W rozpatrywanej sprawie, co prawidłowo zaakceptował sąd pierwszej instancji, organy podatkowe wyjaśniły okoliczności faktyczne sprawy poprzez odtworzenie stanu rzeczywistego i uzyskanie rzetelnych podstaw do właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Punkt widzenia przyjęty w rozpatrywanej sprawie, uzasadniony na podstawie zgromadzonych dowodów, nie budził zastrzeżeń. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że organy zrealizowały nałożony na nie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, a następnie jego pełne rozpatrzenie. Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości. Organy podatkowe mając na uwadze treść przepisów art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej prowadziły w sposób właściwy postępowanie zmierzające do ustalenia prawdy obiektywnej.

Zdaniem skarżącego organy podatkowe w sposób nieprawidłowy uznały, że pełnił on funkcję prezesa spółki. Faktycznie bowiem, pomimo formalnego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie pełnił on tej funkcji. Nie miał wiedzy na temat sytuacji finansowej i majątkowej spółki. Prowadzenie jej spraw powierzył innym osobom, sam pełnił w zarządzie spółki rolę tzw. "słupa". Tym samym według skarżącego, i to wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, organy podatkowe zobowiązane były do prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, że pomimo formalnego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, skarżący faktycznie nie został powołany na stanowisko prezesa spółki. W tym zakresie skarżący zarzucił niezebranie pełnego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim nieprzesłuchanie M. O. – protokołującego obrady Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 21 czerwca 2013 r., co skutkowało błędnym uznaniem, że skarżący był prezesem spółki, odpowiedzialnym za jej zaległości podatkowe i ponoszącym winę za niezłożenie w terminie wniosku

o ogłoszenie upadłości spółki. Skarżący zarzucił nadto błędne ustalenia w zakresie daty, do której powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w sytuacji gdy organy nie dysponowały wiedzą na temat kondycji finansowej spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty te są nieuzasadnione. Organy podatkowe, co słusznie zaakceptował sąd pierwszej instancji, prawidłowo ustaliły, że skarżący został powołany i pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w okresie w którym upływał termin płatności dochodzonego w niniejszym postępowaniu zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. Uczyniły to w oparciu o dokumentację rejestrową z Krajowego Rejestru Sądowego. Z wpisów w tym urzędowym rejestrze wynikało, że od 21 czerwca 2013 r. do 20 marca 2016 r. zarząd spółki reprezentowany był jednoosobowo przez P. T. Jednocześnie ustalono, że zapisy wynikające z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, według stanu na dzień wydania decyzji, nie wykazują zmian w składzie zarządu spółki.

Wbrew twierdzeniom skarżącego sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że organy podatkowe dysponując danymi wynikającymi z rejestru KRS nie mogły prowadzić własnego postępowania dowodowego podważającego wpisy zawarte w tym rejestrze. Organy podatkowe związane są dokonanymi wpisami do KRS i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, a także samodzielnie prowadzić przeciwdowodów z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej na okoliczności wynikające

z rejestru przedsiębiorców. Pogląd taki zasługuje na akceptację i znajduje również potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt II FSK 555/13 - dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W konsekwencji organy podatkowe nie były uprawnione, jak domagał się tego skarżący, do prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, że pomimo wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie został on powołany na stanowisko prezesa spółki. W związku z tym niecelowe i nieuzasadnione było przeprowadzanie dowodu z zeznań M. O. – protokołującego obrady Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki w dniu 21 czerwca 2013 r.

Wbrew również kolejnym twierdzeniom skarżącego prawidłowo w sprawie przyjęto, że nie wykazał on braku winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego. Należy zaakceptować stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżący nie może usprawiedliwiać niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie nieznajomością sytuacji finansowej i majątkowej spółki, z tej tylko przyczyny, że nie miał wiedzy na temat majątku spółki, ponieważ oddał prowadzenie spraw spółki w ręce innych osób. Dobrowolne oddanie zarządzania spółką osobom trzecim i przyjęcie niejako biernej postawy nie usprawiedliwia w żadnej mierze braku reakcji w sytuacji niewypłacalności spółki i niezłożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości, a co za tym idzie nie zwalnia strony od odpowiedzialności za zaległości spółki. To że strona wyręcza się niejako innymi osobami nie zdejmuje z niej odpowiedzialności za brak działań mogących uwolnić ją od tejże odpowiedzialności. Podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu i brak obiektywnych przeszkód w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o upadłość spółki. Przyjęcie wykładni proponowanej przez skarżącego, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki ogranicza się wyłącznie do sytuacji, w których członek zarządu samodzielnie kierował spółką, prowadziłoby do niedopuszczalnego rezultatu - wyłączenia odpowiedzialności i niemożności egzekwowania zaległości podatkowych w przypadku spółek, w których upoważniono do zarządzania osoby spoza zarządu. W świetle powyższego nie mogły mieć znaczenia okoliczności podnoszone przez skarżącego, że faktycznie nie pełnił funkcji prezesa zarządu, ponieważ powierzył ich wykonywanie osobom spoza zarządu i nie miał wiedzy o sytuacji finansowej i majątkowej spółki. Godząc się na powołanie do pełnienia funkcji prezesa zarządu skarżący przejął na siebie odpowiedzialność za sprawy spółki, w tym również za jej działania lub działania osób przez siebie upoważnionych do prowadzenia spraw spółki. Zachowując należytą staranność po powołaniu do zarządu spółki skarżący winien zapoznać się z dokumentami spółki i śledzić na bieżąco jej działania, w tym również kondycję finansową i majątkową, a także wywiązywanie się przez nią z bieżących zobowiązań. Tego skarżący jednak nie uczynił, a w toku postępowania nie wskazał też żadnych dowodów potwierdzających, że występował o udostępnienie mu dokumentów księgowych spółki, czy też próbował zająć się osobiście sprawami spółki i że mu to uniemożliwiono. W powyższych okolicznościach sprawy nie można zatem uznać, że skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Wbrew też eksponowanym w skardze kasacyjnej twierdzeniom skarżącego w sprawie prawidłowo określono datę, do której skarżący powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z art. 10 p.u.n. w brzmieniu obowiązującym w stanie faktycznym sprawy - upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie natomiast do treści art. 11 ust. 1 tejże ustawy - dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Z kolei z art. 21 ust. 1 i 3 p.u.n. wynika, że termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wynosi 2 tygodnie od dnia, gdy podmiot nie wykonuje swoich wymagalnych wierzytelności i spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. W ślad za argumentacją zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3336/18 (dostępnym na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), należy wskazać, że właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma znaczenia subiektywne przekonanie skarżącego, że nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Z punktu widzenia niewypłacalności, nie jest także istotny rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r., II FSK 249/13 - dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Stan niewypłacalności spółki, obligujący jej zarząd do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zaistniał już w dniu 26 lipca 2013 r., tj. w dniu następnym po upływie terminu płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. W związku z powyższym na reprezentującym spółkę członku zarządu - skarżącym, zgodnie z art. 21 ust. 2 p.u.n., ciążył obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia zaistnienia przesłanki niewypłacalności, a zatem najpóźniej, jak to określiły organy podatkowe, a zaakceptował sąd pierwszej instancji, do 9 sierpnia 2013 r.

Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zasadności zarzutów nakierowanych na podważenie przyjętych do orzekania ustaleń faktycznych. Członek zarządu, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, musi wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo że niezgłoszenie takich wniosków nastąpiło bez jego winy, albo też wskazać mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. W realiach niniejszej sprawy skarżący nie potwierdził zaistnienia takich przesłanek.

4.4.2 Niezasadny jest też zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte odniesienie się do podniesionych przez skarżącego zarzutów. W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji odniósł się bowiem do tych zarzutów. Wbrew twierdzeniom skarżącego, wypowiedział się i uzasadnił dlaczego nie dostrzegł wskazywanych w skardze naruszeń przepisów postępowania. Przypomnieć też należy, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a w razie gdy wskutek uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten określa wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia. Jednym z elementów koniecznych uzasadnienia jest wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia sąd powinien podać nie tylko argumenty, którymi kierował się wydając takie, a nie inne rozstrzygnięcie, ale też wskazać dlaczego nie podziela zarzutów strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada powyższym wymogom wskazanym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że elementy uzasadnienia zaskarżonego wyroku były na tyle dokładne, że pozwoliły skarżącemu na polemikę z nimi w skardze kasacyjnej, a Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - na ocenę ich prawidłowości. Nie można też mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.

4.4.3 Sąd pierwszej instancji prawidłowo też odmówił wnioskowanego przez skarżącego zawieszenia postępowania. Przepis art.125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku zawieszenia postępowania, a jedynie stwarza taką możliwość. Do oceny tego sądu należy więc uznanie czy celowe jest zawieszenie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza prawidłowość dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny w tym zakresie. Jej prawidłowości nie podważyła też strona w skardze kasacyjnej, w szczególności przyjętych ustaleń, że skarżący świadomie wyraził zgodę na objęcie funkcji prezesa zarządu spółki. Nie obalono też domniemania prawdziwości wpisu P.T. jako prezesa zarządu spółki, wynikającego z art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Dodatkowo należało odnotować, że na rozprawie przed NSA w dniu 10 marca 2020 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania z jego zawiadomienia z 12 grudnia 2017 r. o możliwości popełnienia przestępstwa sfałszowania dokumentów, które stanowiły podstawę wpisu do KRS. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu naruszenia przepisu art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

4.5 Wobec braku usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).