Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 832/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 1a pkt 12
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako Dyrektor, organ nadzoru), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia A.W. (dalej jako zobowiązana, skarżąca), utrzymał w mocy Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej jako organ egzekucyjny) z [...]r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...]r. nr [...].

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadzi wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...], obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. w kwocie należności głównej [...] złotych, wynikającą z zeznania PIT-37 za 2019 r.

W oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...]r. nr [...] zajął, świadczenie emerytalne wypłacane zobowiązanej przez ZUS Oddział w S. Odpis tytułu wykonawczego i ww. zawiadomienie o zajęciu doręczono zobowiązanej w dniu [...]r.

Odrębnymi pismami z dnia 9 stycznia 2021 r., zobowiązana wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne oraz skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia emerytalnego w ZUS Oddział w S. na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. W zarzutach na postępowanie egzekucyjne zobowiązana zawarła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. ze względu na brak w tytule wykonawczym podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku.

W ocenie skarżącej tytuł wykonawczy nie zawiera podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, nie została bowiem wydana decyzja w przedmiocie jej zobowiązania w podatku za 2019 r., ponadto alimenty są wyłączone z właściwości organów podatkowych z mocy art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 2 § 4 Ordynacji podatkowej.

W zakresie braku w tytule wykonawczym podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku dowodziła, że wskazano w nim (w części D pkt 3) jako podstawę prawną obowiązku dokument, o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy, nie wskazując konkretnego aktu prawnego. Także inne elementy tytułu wykonawczego, takie jak określenie "PIT-37" (w części D pkt 4), czy określenie "podatek dochodowy od osób fizycznych" (w części D pkt 2), nie pozwalają na identyfikację podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, nie można nawet skonkretyzować podatku, gdyż nie określono jakiego roku podatkowego dotyczy PIT-37. Tymczasem organ wygenerował w obrocie fikcyjne roszczenie wobec zobowiązanej, bowiem ujęte w informacji PIT-11A za 2019 r. alimenty w kwocie [...] złotych automatycznie opodatkował kwotą [...] złotych, którą bezprawnie egzekwuje.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej stwierdzając, iż wbrew twierdzeniom zobowiązanej zawartym w zarzutach na postępowanie egzekucyjne, zawiera on podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła rażącą obrażę przepisów prawa materialnego i naruszenie przepisów prawa formalnego, które w istotny sposób wpłynęły na treść postanowienia. Jej zdaniem rozliczenia za nią rocznego podatku za 2019 r., według niej prawidłowego, dokonał ZUS Oddział w S. w PIT-40A za 2019 r. Jednocześnie ZUS Oddział w S. sporządził informację PIT-11A obejmującą alimenty, które jej zdaniem nie podlegają opodatkowaniu i z tego powodu organ egzekucyjny nie może kwestionować rocznego rozliczenia podatku sporządzonego przez ZUS Oddział w S. Tym samym tytuł wykonawczy nie zawiera podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, nic została bowiem wydana decyzja w przedmiocie jej zobowiązania w podatku za 2019 r., ponadto alimenty są wyłączone z właściwości organów podatkowych. Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie podniesionych przez nią zarzutów i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 59 § 1 u.p.e.a. wskazując, że zawiera on przypadki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nadto przytoczył treść art. 59 § 1 pkt 3 i art. 27 § 1 pkt 3 tej ustawy z uwagi na okoliczności podnoszone przez skarżącą.

Organ nadzoru stwierdził, że z informacji uzyskanych od wierzyciela rozliczenie PIT-37 za 2019 r. zobowiązanej jest prawidłowe. Zeznanie PIT-37 za 2019 r, zostało dla niej wygenerowane automatycznie na podstawie danych przesianych przez ZUS Oddział w S. Odwołał się przy tym do art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. Z 2020 r., poz. 1426 ze zm., dalej u.p.d.o.f.). Wyjaśnił, że wszystkie alimenty stanowią przychód podlegający opodatkowaniu, przy czym zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 127 lit. b u.p.d.o.f. zwolnione z podatku dochodowego zostały alimenty:

a) na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25. roku życia, oraz dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,

b) na rzecz innych osób niż wymienione w lit. a, otrzymane na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej, do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 700 złotych.

Wyjaśnił zatem, że alimenty stanowią przychód, który nie podlegałby opodatkowaniu, tylko jeśli alimenty w danym miesiącu nie przekraczałyby kwoty 700 zł. Tymczasem ZUS Oddział w S. wystawił za 2019 r. PIT-11A wykazując w nim przychód zobowiązanej wypłacony ponad kwotę zwolnioną z opodatkowania. Wykazano zatem kwotę przychodu podlegającego opodatkowaniu. Dyrektor wskazał także, że alimenty podlegają opodatkowaniu o osoby je otrzymującej i stanowią dla niej źródło przychodu.

Jednocześnie zaznaczył, że zgodnie z ustawą podatkową od 2019 r. podatnicy otrzymali możliwość zalogowania się do profilu w portalu podatkowym e-PIT, w którym od 15 lutego 2020 r. przygotowane zostały deklaracje PIT-37 lub PIT-38 na podstawie danych przekazanych organom skarbowym w informacjach PIT-11 i PIT-38C przez płatników, a także informacji o ulgach, kosztach i odliczeniach znanych organowi podatkowemu z urzędu. Podatnik mógł albo zmodyfikować przygotowaną dla niego deklarację w usłudze Twój e-PIT, aby ją następnie wysiać albo zaakceptować przygotowany formularz bez żadnych zmian i tym samym rozliczyć się po zalogowaniu się i zaakceptowaniu treści deklaracji. Mógł również deklarację odrzucić i rozliczyć się samodzielnie albo rozliczyć się sam - nie logując się w ogóle do usługi Twój e-PIT. Jeśli do 30 kwietnia 2020 r. podatnik tego nie zrobił i nie rozliczył się w inny sposób, to przygotowany w usłudze e-PIT został uznany za złożony, co wynika z art. 45cd ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Uznał zatem, że zobowiązana posiada w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. zobowiązanie podatkowe objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym wystawionym na podstawie deklaracji PIT-37 za 2019 r.

W ocenie Dyrektora tytuł wykonawczy wystawiony przez organ podatkowy wobec zobowiązanej został sporządzony według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U z 2020 r. poz. 968, dalej jako rozporządzenie). Określa on wysokość i rodzaj należności (podatek dochodowy od osób fizycznych wynikający z zeznania rocznego o wysokości osiągniętego dochodu PIT-37 za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r.), rodzaj, stawkę i termin od którego nalicza się odsetki za zwłokę.

Stąd też uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła naruszenie zasad prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasady praworządności poprzez obrazę:

- art. 2, art. 7 i art.. 8 Konstytucji poprzez niezastosowanie się do ich treści;

- art. 7 § 3, art. 7a § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie lub pominięcie ich treści przy wydawaniu postanowienia;

- art. 122, art. 124, art. 125 § 1, art. 165 § 5 pkt 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1-3, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

- art. 2 § 4, art. 217 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej przez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

- art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy podatkowej w zw. z art. 27 i 28 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 59 § 1 pkt 2-3, pkt 7, pkt 10 i § 2 oraz art. 60 § 1 u.p.e.a. przez ich błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie;

- art. 231, art.233 § 4, art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 13 pkt 3 i pkt 4 k.k. przez działanie skutkujące naruszeniem ich treści.

Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz obciążenie organu kosztami postępowania.

W uzasadnieniu skargi zobowiązana powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu oraz wcześniejszych jej pismach. W jej ocenie w sposób e niekompletnie, wybiórczo, tendencyjnie i niezgodnie ze stanem faktycznym przedstawiono przebieg postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego. Zaistniały także rozbieżności w podawanych przez organ odwoławczy informacjach dotyczących poszczególnych etapów postępowania, co zdaniem skarżącej, rażąco narusza przepisy kształtujące postępowanie podatkowe i egzekucyjne, w tym zasadę prawdy obiektywnej.

Podniosła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od kilkunastu lat. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem. Z mocy orzeczenia sądu powszechnego i zawartych następnie ugód sądowych podwyższających, otrzymuje ona oprócz emerytury świadczenie alimentacyjne (na podstawie art. 27 i 28 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) od swojego męża. Orzeczenia dotyczące świadczenia alimentacyjnego zostały przedstawione ZUS Oddział w S., który w 2019 r. sporządził i przekazał do organu podatkowego PIT-40A i PIT-11A. W oparciu o powyższe organ podatkowy wygenerował elektroniczne zeznanie PIT-37 za 2019 r. – informując o tym zobowiązaną w czerwcu 2019 r. w formie pisemnej.

Zdaniem skarżącej kwestią sporną jest istnienie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r., a organy opierają się na błędnie poczynionych ustaleniach faktycznych. Kwestionuje ona bowiem od samego początku sporządzoną elektronicznie deklarację PIT-37. Organy wypaczyły, w jej ocenie, cel i funkcję wdrożenia w systemie podatkowym instytucji elektronicznej deklaracji podatkowej PIT-37. Usługa ta nie jest automatyczną metodą dokonywania rozliczeń podatkowych, jak też wyłączną formą rozliczenia podatku. Nie może stanowić arbitralnej formy zastępowania woli podatnika, bowiem ze swej istoty stanowi usługę i ułatwienie. Podatnik ma prawo do jego kontroli i weryfikacji oraz akceptacji, choćby z tego tytułu, że nie obejmuje ona wielu stanów faktycznych. W niniejszej sprawie, zdaniem zobowiązanej, organ podatkowy nieprawidłowo wystawił PIT-37 – bez jej woli i wiedzy, utrzymując, że dysponował złożoną przez płatnika deklaracją PIT-40A i PIT- 11A, czemu wyraźnie skarżąca się sprzeciwiła. Zachowanie organu podatkowego było więc sprzeczne z wykładnią przepisów regulujących stosowanie elektronicznej deklaracji podatkowej PIT-37 w praktyce społecznej. Skarżąca dotychczas rozliczana była w formie pisemnej i nie deklarowała innej formy rozliczeń. Podkreśliła także, że sugestia organu, jakoby mogła ona zalogować się do profilu w portalu podatkowym jest nieuprawniona i potwierdza całkowite oderwanie urzędników skarbowych obydwu instancji od rzeczywistości społecznej. Skarżąca nie tylko nie posiada profilu zaufanego, ale nadto nie posługuje się samodzielnie komputerem, w tym ze względu na stan fizyczny stanowiący jedną z podstaw orzeczenia o niepełnosprawności. Również jej mąż, pod którego opieką się znajduje, nie posługuje się komputerem. Oboje z małżonkiem w zakresie sporządzania korespondencji zmuszeni są korzystać z pomocy rodziny, która to pomoc z uwagi na odległość ma charakter doraźny i sporadyczny. Jednocześnie zaznaczyła, że osoby trzecie nie powinny mieć dostępu do wiadomości wrażliwych dotyczących skarżącej, z uwagi na ochronę jej sfery prywatności i zagrożenie naruszeniem jej dóbr oraz wyrządzeniem potencjalnie szkód.

Niezależnie od powyższego wskazała, że pominięto przy dokonywaniu oceny treść art. 2 § 2 O.p. W jej ocenie świadczenie alimentacyjne należy zaliczyć do stosunków cywilnoprawnych objętych tym przepisem. Nadto zignorowania art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy podatkowej wyłączającego stosowanie ustawy do świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, objętych wspólnością majątkową małżeńską. Takim zaś świadczeniem są otrzymywane przez nią alimenty zasądzone na podstawie art. 27 i 28 tego kodeksu. Zatem w niniejszej sprawie brak jest obowiązku prawnego po jej stronie, wobec czego prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez organ nie ma umocowania materialnoprawnego, a zatem jest bezpodstawne i bezzasadne.

W jej ocenie z art. 3 § 1, art. 4, art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. powstaje wątpliwość co do kompetencji organów podatkowych w niniejszej sprawie.

Jednocześnie podkreśliła, że świadczenia alimentacyjne objęte zostały podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a zatem doszło do podwójnego opodatkowania skarżącej z tego samego tytułu.

W świetle powyższego zobowiązana podniosła, że zachodzi nieważność i nieskuteczność dokonanego zajęcia, zaś zaskarżone postanowienie narusza art. 217 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Podnosząc zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej wskazała, że postępowanie w sprawie trwa ponad rok, pomimo że stan faktyczny nie uległ zmianie. W jej ocenie wierzyciel i organ egzekucyjny nie współpracują z sobą w sposób prowadzący do prawidłowego wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie informował organ odwoławczy w sposób pełny o sposobie rozliczenia skarżącej przez płatnika, w szczególności co do deklaracji PIT-11A.

Zobowiązana wskazała, że nawet jeżeli organ przyjął istnienie nieistniejącego zobowiązania skarżącej, to w świetle art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej wystąpiła przeszkoda w zakresie ustalenia zobowiązania podatkowego, gdyż stan faktyczny, na podstawie którego organ chciał ustalić wysokość zobowiązania podatkowego, nie uległ zmianie od szeregu lat. Organ rentowy corocznie dokonywał rozliczeń przedkładając deklaracje PIT-40A i PIT-11A organowi podatkowemu.

Wskazała, że organ podatkowy potraktował deklarację podatkową jako normę prawa podatkowego, pomimo że ma ona charakter informacyjny. Nie zapoznano się także z poglądem w judykaturze dotyczącym charakteru świadczenia alimentacyjnego wypłacanego jednemu małżonkowi przez drugiego z małżonków w trakcie trwania małżeństwa.

Ostatecznie podniosła, że doszło do naruszenia w sprawie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Zasadnym jest zatem umorzenie postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Rozpoznając niniejszą sprawę zaznaczyć należy, że dotyczy ona wniosku skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego. We wniosku inicjującym skarżąca przede wszystkim wskazywała na wadliwość tytułu wykonawczego w zakresie w jakim określono podstawę jego wystawienia. Jednocześnie skarżąca konsekwentnie wskazuje, że w jej ocenie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. nie powstało, bowiem dotyczy ono świadczenia alimentacyjnego otrzymywanego przez nią od jej męża w trakcie trwania małżeństwa.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.) Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Zgodnie zaś z art. 27 § 1 tej ustawy Tytuł wykonawczy zawiera:

1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2206);

2) wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu;

9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;

13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;

14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.

Przy czym zgodnie z § 1b ww. przepisu tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, w tym w postaci elektronicznej, może nie zawierać podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Nadanie klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej uznaje się za podpisanie tego tytułu przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela.

W toku postępowania skarżąca podniosła, że tytuł wykonawczy nie miał podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, bowiem w części D pkt 3 nie wskazano konkretnego aktu prawnego. Także określenie w części D pkt 4 "PIT-37", a w pkt 2 "podatek dochodowy od osób fizycznych" nie pozwalają na identyfikację podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Nie wskazują bowiem toku podatkowego jakiego dotyczy PIT-37.

Należy zatem zauważyć, że wzór tytułu wykonawczego został określony w załączniku nr 1 do Rozporządzenia. W części D wpisywane są dane dotyczące należności pieniężnej. W polu 2 należy podać rodzaj należności pieniężnej, w polu 3 zaznaczyć podstawę prawną obowiązku (1. z mocy prawa; 2. dokument o którym mowa w art. 3a § 1 ustawy; 3. Orzeczenie). Natomiast pole 4 dotyczy identyfikacji podstawy prawnej obowiązku.

W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został prawidłowo wypełniony. Po pierwsze wskazano rodzaj należności pieniężnej – podatek dochodowy od osób fizycznych, w polu 3 zaznaczono pkt 2 (a zatem dokument o jakim mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., czyli wskazano na deklarację), zaś w polu 4 wskazano na rodzaj tego dokumentu – tj. PIT-37. Należy zauważyć, że określenie "rodzaj" o jakim mowa w ww. polach nie dotyczy roku podatkowego, a rodzaju dokumentu określonego w § 1 art. 3 z uwagi na objęcie tym przepisem wszystkich stanów prawnopodatkowych wynikających m.in. z art. 21 § 1 pkt 1 O.p.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje z mocy prawa, a nie z mocy deklaracji podatkowej składanej przez podatnika. Powstają bowiem z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa (w tym przypadku ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1509 ze zm., dalej jako u.p.d.o.f.) wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jak stanowi art. 21 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej jako O.p.), jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3. Z kolei w art. 21 § 3 O.p. stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

Zatem w przypadku, gdy złożona deklaracja jest wystarczająca, stanowi podstawę do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej zobowiązania podatkowego w wysokości określonej w tej deklaracji (art. 3a § 1 u.p.e.a.) z zastrzeżeniem spełnienia warunków, o których mowa w art. 3a § 2 u.p.e.a.

Konkretyzacja zaś obowiązku następuje w części D.1. w której wpisuje się m.in. datę powstania należności pieniężnej/okres którego dotyczy należność pieniężna.

W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy wskazuje, że dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od dnia 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., a także rodzaj, stawkę i termin, od którego nalicza się odsetki. Wskazano także kwotę należności głównej wynikającej z deklaracji PIT-37 skarżącej.

Zatem nie sposób uznać, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów wskazanych w art. 27 u.p.e.a.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącą kwestii nieprawidłowości związanych z samą deklaracją wskazać należy, że zobowiązana wniosła do tutejszego Sądu trzy skargi na postanowienia organu egzekucyjnego: w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania (sprawa niniejsza, sygn. akt I SA/Gl 832/21), w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjna (sygn. akt I SA/Gl 833/21), a także w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (sygn. akt I SA/Gl 1158/21). Zatem ocena podnoszonej argumentacji co do nieistnienia obowiązku (jako podstawa zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym w świetle art. 33 u.p.e.a.) rozpoznaniu podlegać będzie w ostatnim ze wskazanych postępowań. Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. odnosi się bowiem jedynie do wad formalnych powodujących niemożność prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Jednakże z uwagi na podnoszone okoliczności należy wskazać, że z zgodnie z art. 45 cd ust. 1 u.p.d.o.f. z dniem 15 lutego roku następującego po roku podatkowym organ podatkowy udostępnia podatnikowi za pośrednictwem portalu podatkowego zeznania, o których mowa w art. 45 ust. 1 oraz ust. 1a pkt 1 i 2, uwzględniając w nich dane będące w posiadaniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w tym dane:

1) zawarte w rocznym obliczeniu podatku i informacjach, o których mowa w art. 34 ust. 7 i 8, art. 35 ust. 10, art. 39 ust. 1 i 3, art. 42 ust. 2 pkt 1, art. 42a ust. 1 oraz art. 42e ust. 6;

2) o wpłaconych w trakcie roku podatkowego przez podatnika zaliczkach.

Z ust. 3 tego przepisu wynika, że podatnik składa zeznanie na zasadach określonych w art. 45, jeżeli nie dokona akceptacji udostępnionego zeznania przed upływem terminu określonego na jego złożenie albo je odrzuci przed tym terminem.

W myśl art. 45cd ust. 4 u.p.d.o.f. w przypadku podatnika, który oprócz dochodów wykazanych w rocznym obliczeniu podatku lub informacjach, o których mowa w art. 34 ust. 7 i 8, art. 35 ust. 10, art. 39 ust. 1 i 3, art. 42 ust. 2 pkt 1, art. 42a ust. 1 oraz art. 42e ust. 6, nie uzyskał innych dochodów podlegających opodatkowaniu i wykazywanych w zeznaniach, o których mowa w art. 45 ust. 1 lub ust. 1a pkt 1, niedokonanie akceptacji lub odrzucenia udostępnionego zeznania przed upływem terminu określonego na jego złożenie oznacza złożenie udostępnionego zeznania w ostatnim dniu tego terminu (automatyczna akceptacja).

Jednocześnie w myśl ust. 5 - przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli:

1) organ rentowy dokonał rocznego obliczenia podatku, a podatek wynikający z tego obliczenia jest podatkiem należnym na podstawie art. 34 ust. 9;

2) podatnik złożył zeznanie, nie korzystając z zeznania udostępnionego przez organ podatkowy.

Z powyższego wynika, że w 2019 r. podatnik miał dwie możliwości: po pierwsze możliwość elektronicznej akceptacji bądź odrzucenia przygotowanego przez organ podatkowy formularza zeznania rocznego w podatku dochodowym od osób fizycznych, ale także możliwość złożenia zeznania rocznego na dotychczasowych zasadach, a zatem w sposób zwykły pisemny.

W niniejszej sprawie nie jest sporne to, że w oparciu o przekazane przez organ rentowy deklaracje i informacje sporządzone zostało zeznanie roczne za 2019 r. skarżącej w formie elektronicznej. Nie jest również sporne i to, że skarżąca pomimo podnoszonych okoliczności nie złożyła zeznania na dotychczasowych zasadach. Zatem na zasadach określonych w art. 45cd ust. 4 u.p.d.o.f. doszło do automatycznej akceptacji udostępnionego zeznania, a tym samym wysokość podatku w nim wskazanego stała się należnością podatkową do zapłaty.

Należy zauważyć, że zgodnie z obowiązkiem informowanie podatnika o obowiązku wpłaty różnicy między podatkiem należnym a sumą zaliczek wynikającym z art. 45cf u.p.d.o.f. organ podatkowy poinformował skarżącą o obowiązku wpłaty różnicy wynikającej z ww. zeznania PIT-37. Skarżąca sama przyznała, że dowiedziała się o tym w czerwcu 2020 r. Jednakże nie uregulowała powstałej należności podatkowej, która stała się zaległością podatkową w tym podatku. Skarżąca także nie złożyła korekty powyższej deklaracji, a zatem nie doszło do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zatem w niniejszej sprawie organ podatkowy był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego w oparciu o ww. zeznanie i skierowania go do egzekucji.

Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.