Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1330/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 § 1-3, art. 11, art. 12, art. 13, art. 72 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2015 r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku I. w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku P. W. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w S., przy udziale I. w K., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2015 r. o powołaniu P. W. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w S. ([...]).

Decyzja zapadła w następującym okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Minister Sprawiedliwości powołał P. W. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w S.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że P. W. spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza określone w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że P. W. ma 29 lat, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych. W 2010 r. ukończył studia na Wydziale Prawa W. w W. i uzyskał tytuł magistra prawa. Odbył aplikację notarialną. W dniach [...]-[...] listopada 2013 r. przystąpił do egzaminu notarialnego, z którego uzyskał wynik pozytywny. W dniu [...] stycznia 2014 r. Minister Sprawiedliwości wydał zaświadczenie o uzyskaniu przez wnioskodawcę statusu zastępcy notarialnego ([...]). Po uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego, P. W. był zatrudniony w tym charakterze w kancelarii notarialnej prowadzonej przez notariusz G. M.

Odnosząc się do określonych w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie przesłanek nieskazitelności charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza organ wskazał, że P. W. ukończył studia prawnicze z wynikiem dobrym plus i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego. Nie był karany, nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. Notariusz G. M., która sprawowała nad P. W. patronat w czasie aplikacji notarialnej, w opinii z dnia [...] czerwca 2013 r. wskazała, że zapoznał się on z funkcjonowaniem kancelarii notarialnej, zarówno pod względem rodzajów sporządzanych aktów notarialnych, jak również z biurowością i organizacją pracy. Wnioskodawca sporządzał projekty aktów notarialnych, w tym skomplikowanych umów, brał udział w protokołowaniu zgromadzeń wspólników i akcjonariuszy spółek, protokołowaniu zebrań wspólnot mieszkaniowych. Notariusz pozytywnie oceniła przebieg aplikacji, wskazując jednocześnie, że P. W. jest bardzo zdolny, bystry i cechuje się wysoką kulturą osobistą. Pozytywną ocenę wnioskodawcy notariusz G. M. wystawiła również w opinii z dnia [...] września 2014 r. wskazując dodatkowo, że jako zastępca notarialny P. W. wykonywał swoje obowiązki z bardzo dużą dokładnością i starannością. W kontaktach z klientami jest uprzejmy i kompetentny.

Odwołując się do art. 10 § 3 ustawy – Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości wskazał, że może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego.

Mając powyższe na uwadze, Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, że po stronie P. W. nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, które mogą stanowić podstawę odmowy powołania na stanowisko notariusza.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości możliwe i celowe było wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w S. Pozytywną opinię, co do siedziby, wyraziła również R. w K. w uchwale nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r.

Organ wskazał, że S. są miastem położonym w województwie [...], liczącym ok. 50.982 mieszkańców. Według stanu na dzień 31 października 2014 r. w Gminie S. działało 4816 podmiotów gospodarczych (zarejestrowanych w bazie REGON), w tym 288 spółek handlowych, 3566 osób fizycznych prowadziło działalność gospodarczą. Obecnie w S. działalność prowadzi 4 notariuszy w indywidualnych kancelariach notarialnych. Średnio na jednego notariusza przypada ok. 12.745 osób. Wyznaczenie zatem siedziby kancelarii notarialnej w tej miejscowości ułatwi dostęp do usług notarialnych zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym. Ponieważ art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego obliguje do uwzględnienia przez organy administracji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, to zdaniem organu w interesie społecznym jest, aby popyt na usługi notarialne był zaspokajany w coraz szerszym zakresie, także w S.

I. w K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Żądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz odmowy powołania P. W. na stanowisko notariusza.

Wydając opisaną na wstępie decyzję z [...] marca 2015 r. Minister Sprawiedliwości wskazał, że jego decyzja z [...] stycznia 2015 r. została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Argumenty wywiedzione przez I. w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w ocenie organu, nie zasługują na uwzględnienie.

Organ przypomniał, że zgodnie z art. 10 § 1 ustawy – Prawo o notariacie, notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Zakres swobody przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości na mocy art. 10 § 1 ustawy ograniczają wyłącznie postanowienia art. 10 § 3 i art. 11 - 13 ustawy. Minister Sprawiedliwości wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ustawy - Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii rady właściwej izby notarialnej, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Powołanie i wyznaczenie siedziby kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody właściwej izby notarialnej.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że P. W. spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzają zgromadzone w toku postępowania dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, opinie sporządzone przez notariusz G. M. z dnia [...] czerwca 2013 r., za okres odbywania aplikacji notarialnej i z dnia [...] września 2014 r., za okres zatrudnienia na stanowisku zastępcy notarialnego.

W ramach badania przesłanki przewidzianej w art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie dokonano oceny osoby kandydata pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem organu przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Wiedza i doświadczenie zawodowe wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym plus, odbył aplikację notarialną i uzyskał pozytywny wynik egzaminu notarialnego, zostały sprawdzone w sposób przewidziany prawem. Minister Sprawiedliwości wskazywał, że z opinii notariusz G. M. wynika, że w trakcie aplikacji notarialnej wnioskodawca zapoznał się z funkcjonowaniem kancelarii notarialnej, zarówno pod względem rodzajów sporządzanych aktów notarialnych, jak również z biurowością i organizacją pracy. Sporządzał projekty aktów notarialnych, w tym skomplikowanych umów, brał udział w protokołowaniu zgromadzeń wspólników i akcjonariuszy spółek, protokołowaniu zebrań wspólnot mieszkaniowych. Jako zastępca notarialny wnioskodawca w łącznym wymiarze 60 dni zastępował notariusz G. M. oraz notariuszy M. Z., prowadzącą kancelarię notarialną w S. i K. K., prowadzącą kancelarię notarialną w S. Sporządzał projekty czynności notarialnych w oparciu o osobiste badanie ksiąg wieczystych, bądź przedłożonych do umów dokumentów. Czynności te wykonywał z bardzo dużą dokładnością i starannością. Wykazał się znajomością przepisów prawa. Jest osobą uprzejmą i kompetentną. Organ zauważył, że wnioskodawca pracował jako zastępca notarialny ponad rok. W tej sytuacji, zdaniem organu, nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenia Izby, by wnioskodawca nie nabył wystarczającego doświadczenia dla zapewnienia, przy dokonywaniu czynności notarialnych, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz interesów stron tych czynności. Izba nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności podważające przekonanie co do wiarygodności wnioskodawcy. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego, brak było więc podstaw do twierdzenia, by istniały jakiekolwiek okoliczności, które podważyłyby wiarygodność wnioskodawcy w zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W ocenie Ministra Sprawiedliwości stanowisko Izby stanowi jedynie wyraz niczym nieuzasadnionej polemiki z wnikliwą i wszechstronną argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że ustawodawca nie uzależnił powołania na stanowisko notariusza od wcześniejszej pracy w charakterze zastępcy notarialnego. Zgodnie z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie warunkiem koniecznym powołania na stanowisko notariusza jest odbycie aplikacji notarialnej i złożenie egzaminu notarialnego. Gdyby zamierzeniem ustawodawcy było uzależnienie powołania na stanowisko notariusza od zdobycia doświadczenia zawodowego na stanowisku zastępcy notarialnego, uczyniłby to wprost. Wobec braku takiej regulacji nie ma podstaw, by istnienie takiego warunku domniemywać.

Organ wywodził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikało również, by dotychczasowe postępowanie kandydata budziło wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Wydając decyzję, Minister Sprawiedliwości uznał, że nienaganny przebieg aplikacji notarialnej, pozytywny wynik egzaminu zawodowego, pozytywna ocena wykonywania obowiązków zastępcy notarialnego, dotychczasowa niekaralność wnioskodawcy, w tym niekaralność dyscyplinarna oraz jego cechy osobowościowe, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie. Organ podkreślił, że ani R. w K. w uchwale nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., ani też I. w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie przedstawiły żadnych okoliczności dotyczących życia zawodowego oraz prywatnego wnioskodawcy, które przeczyłyby temu stanowisku. Nie było zatem podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie.

Powołując art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości wskazał, że może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 ustawy - Prawo o notariacie, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego.

Skoro zatem P. W. spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, Minister Sprawiedliwości nie mógł odmówić powołania go na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w S. Minister Sprawiedliwości zauważył przy tym, że R. w K. w uchwale nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek co do wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w S. Żadnych zarzutów, co do siedziby, nie zgłosiła także R. w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym pozostawienie rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji publicznej oznacza domniemanie decyzji pozytywnej dla strony. Zatem, organ może odmówić uwzględnienia wniosku strony, jeżeli wykracza to poza jego faktyczne możliwości albo pozostaje w sprzeczności z innym prawnie chronionym interesem, który na gruncie danej sprawy bardziej zasługuje na ochronę.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości żadne okoliczności faktyczne ani też inny prawnie chroniony interes, w tym interes społeczny, nie przełamały w przedmiotowej sprawie domniemania pozytywnego, zgodnego z wnioskiem strony rozstrzygnięcia sprawy, zarówno co do osoby wnioskodawcy, jak i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Skargę na opisaną wyżej decyzję wniosła I. w K.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

- art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym.

Zarzucono także naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 10 § ustawy Prawo o notariacie poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu w przedmiocie powołania na notariusza dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego wynikających z dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza,

- art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania przymiotu nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

W obszernym uzasadnieniu skargi podnoszono m.in., że do podstawowych ustawowych instrumentów sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodów zaufania publicznego przez samorządy zawodowe należą: uczestnictwo w procesie dopuszczania do zawodu zaufania publicznego (nadzór ex ante) oraz sądownictwo dyscyplinarne (nadzór ex post).

Skarżąca podnosiła, że rozluźnienie, czy to w drodze praktyki organów administracji publicznej, czy też orzecznictwa sadowego, wysokich standardów odnośnie kwalifikacji osób mających wykonywać zawód notariusza, uczyni iluzoryczną ochronę interesów jednostek, statuowaną przez regulację konstytucyjnej. Natomiast rolą izb notarialnych jest stanie na straży najwyższych standardów w zawodzie notariusza. W rezultacie, opinie rad izb notarialnych w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, winny być traktowane jako istotny dowód w sprawie (co najmniej na równi z innymi dowodami).

W ocenie skarżącej organ rozpatrując sprawę zainicjowaną wnioskiem P. W. dokonał niewłaściwej wykładni art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie, a w konsekwencji pozbawił normatywnej treści przesłankę dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Skarżąca wywodziła, że niedopuszczalnym pozostaje aby nad kandydatem ciążyły jakiekolwiek zarzuty mogące godzić w jego wiarygodność. Rękojmia jest tym samym definiowana jako zespół osobistych cech charakteru oraz zachowań, składających się na wizerunek osoby wykonującej zawód notariusza, które gwarantują właściwe wykonywanie tego zawodu. W konsekwencji ocena spełnienia warunku rękojmi polegać winna na prognozie przyszłych zachowań wnioskodawcy dokonanej w oparciu o jego podstawę etyczną i moralną, a także dotychczasowe postępowanie, a zwłaszcza dotychczasową postawę zawodową.

Zdaniem skarżącej przyjęcie poglądu jakoby brak było w ustawie Prawo o notariacie podstaw dla badania merytorycznego przygotowania kandydata do wykonywania zawodu notariusza prowadzi do zanegowania uznaniowego charakteru decyzji o powołaniu na stanowisko notariusza. Skutkowałoby to koniecznością powołania na stanowisko każdej osoby spełniającej formalne przesłanki unormowane w art. 11 w zw. z art. 12 Prawa o notariacie. W związku z powyższym wniosek taki jest w świetle treści art. 11 ustawy nie do przyjęcia.

Skarżąca wskazywała na niemożność stwierdzenia, czy dotychczasowe zachowanie oraz postawa Wnioskodawcy pozwalają na powołanie go na stanowisko notariusza. Zebrany przez Ministra Sprawiedliwości materiał dowodowy służy wyłącznie ustaleniu, czy zachodzą przesłanki pozytywne powołania na stanowisko notariusza. Tym samym stwierdzenia wymaga, iż organ nie dokonał analizy w zakresie wszystkich koniecznych do ustalenia kwestii.

Zdaniem skarżącej powyższe uchybienia są na tyle istotne, że powodują, iż przedmiotowa decyzja wymyka się weryfikacji co do jej prawidłowości. Decyzja o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej jako decyzja o charakterze uznaniowym wymaga bowiem dogłębnej analizy wszelkich okoliczności - nie tylko tych przemawiających za zajętym przez organ stanowiskiem, ale także tych które temu przeczą - a także szczegółowego uzasadnienia jakimi motywami kierowano się podczas wydawania decyzji. W przypadku osoby Wnioskodawcy brak podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż nie zachodzą wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru kandydata oraz dawania rękojmi wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest notariusz.

Wobec powyższego zdaniem I. w K. należy uznać, iż Wnioskodawca nie spełnia wymogów zawartych w dyspozycji przepisu art. 11 pkt 2 Ustawy Prawo o notariacie. Skarżąca podkreślała, iż samo obycie przez Wnioskodawcę aplikacji notarialnej oraz złożenie egzaminu zawodowego nie gwarantują prawidłowego przygotowania do zawodu i zdobycia niezbędnego doświadczenia. Zaznaczyła ponadto długość okresu w jakim P. W. pozostawał zatrudniony na stanowisku zastępcy notarialnego.

Ostatecznie skarżąca podnosiła, że w jej ocenie zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie dawania przez P. W. rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego.

W uzupełnieniu do skargi z dnia [...] kwietnia 2015 r. I. w K. zarzuciła dodatkowo naruszenie:

- prawa materialnego - art. 10 Ustawy Prawo o Notariacie poprzez brak wskazania kryteriów uznania administracyjnego pozwalających na wybór rozstrzygnięcia w sprawie, a przez to skorzystanie z tego uznania w niewłaściwy sposób - niezgodny z ustawowym celem;

- prawa materialnego Ustawy Prawo o Notariacie poprzez uznanie spełnienia przesłanek formalnych do powołania na stanowisko notariusza (art. 11 Ustawy Prawo o Notariacie w związku z art. 32 ust. 1 Ustawy z dnia 13 czerwca 2013 roku o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów) - oparcie rozstrzygnięcia na przepisach intertemporalnych niezgodnych z Konstytucją.

W uzasadnieniu I. rozwinęła przytoczone zarzuty.

Ponadto wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o zgodność z Konstytucją dopuszczalności regulacji intertemporalnej polegającej na zastosowaniu zasady dalszego działania prawa dawnego w zakresie zachowania uprawnień do odbycia aplikacji notarialnej w wymiarze dwóch lat i sześciu miesięcy dla osób, które rozpoczęły jej odbywanie przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. - wyrażoną w art. 32 ust. 1 Ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, z jednoczesnym pominięciem w przepisach intertemporalnych ściśle łączącej się z tym uprawnieniem obowiązku odbycia asesury jako kończącej przygotowanie do wykonywania zawodu - samodzielnej pracy notariusza i wyeliminowanie jej tym samym dla osób, które rozpoczęły aplikację przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r., jako przesłanki powołania na notariusza, czyli tym samym poddania przygotowania do zawodu bezpośrednio działaniom nowego prawa - nabycie kwalifikacji praktycznych wyłącznie poprzez odbycie aplikacji, przy równoczesnym nałożeniu na odbywających aplikację według nowej regulacji (czyli rozpoczynających ją po wejściu w życie ustawy deregulacyjnej), odbywania jej w wymiarze dłuższym o jeden rok (czyli o 2/5 w stosunku do dawnego okresu trwania aplikacji), większym wymiarze godzin (ilość godzin uległa prawie dwukrotnemu zwiększeniu z 1152 w czasie dawnej aplikacji, do 2112 według nowej aplikacji) i obostrzeniach w zakresie jej przebiegu (wymogi określone przez Ustawodawcę co do ilości projektów aktów notarialnych i innych czynności przygotowywanych w trakcie aplikacji, art. 71 § 11 Ustawy Prawo o Notariacie).

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania P. W. wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 10 § 1-3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.), notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej (§ 2). Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek (§ 3).

W świetle powołanego przepisu, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak i wyznaczanie siedzib kancelarii powoływanych przez niego notariuszy. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ww. ustawy - Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej rady izby notarialnej, która podlega jego ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza.

Przepis art. 10 ww. ustawy - Prawo o notariacie jest przepisem kompetencyjnym, przy tym w sytuacji spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko, o czym świadczy imperatywna forma czasownika "powołuje". Na taki wniosek pozwala także i ta okoliczność, że odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. O ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego Państwa prawnego ma charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 ww. ustawy - Prawo o notariacie takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo ich nie spełnia.

W rozpoznawanej sprawie R. w K., zaopiniowała negatywnie wniosek P. W. co do osoby kandydata, co do siedziby kancelarii w S. została wyrażona pozytywna opinia.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że przepisy ww. ustawy - Prawo o notariacie przewidują dwie równorzędne drogi dostępu do zawodu notariusza. Jedna polega na odbyciu aplikacji notarialnej i zdaniu egzaminu notarialnego. Natomiast drugą drogą jest przejście z innego zawodu prawniczego, jak np. sędziego, prokuratora, adwokata i radcy prawnego, którzy wykonywali ten zawód przez okres co najmniej 3 lat oraz radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, którzy zajmowali to stanowisko przez co najmniej 3 lata. Wymóg odbycia aplikacji notarialnej oraz złożenia egzaminu notarialnego nie dotyczy także profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych.

Zastrzec przy tym należy, że przepisy ww. ustawy - Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikowania, w jakikolwiek sposób lub formie, przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza przez osobę spełniającą warunki określone w ustawie, co wielokrotnie podkreślał w swym dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 10 września 2001 r. o sygn. akt II SA 1488/00, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

P. W. spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza, określone w art. 11 ww. ustawy - Prawo o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Spełnia przesłankę wieku, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych, nie figuruje w rejestrze skazanych. W 2010 r. ukończył studia na Wydziale Prawa [...] i uzyskał tytuł magistra prawa. Odbył aplikację notarialną, a w dniach [...]-[...] listopada 2013 r. przystąpił do egzaminu notarialnego, z którego uzyskał wynik pozytywny. Po złożeniu ślubowania został wpisany na listę zastępców notarialnych I. w K. Był zatrudniony na stanowisku zastępcy notarialnego w kancelarii notarialnej G. M.

Odnosząc się do pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o których stanowi art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie, należy zauważyć, że nie są one zdefiniowane w tej ustawie. Kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępująca zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie normami etycznymi, moralnymi, i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Natomiast ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, niż na podstawie prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także w oparciu o dotychczasowy sposób jego postępowania. Ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy, a zatem ani Minister Sprawiedliwości, ani I. nie mogą dokonywać oceny merytorycznej pod kątem zdolności intelektualnych i zdobytej wiedzy oraz doświadczenia kandydatów na notariuszy, a tym bardziej nie mogą ich bezzasadnie podważać.

W powyższym kontekście za niezrozumiałe należy więc uznać stanowisko I. w K., która w skardze stwierdza, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru zainteresowanego i dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, choć I. nie wskazała jednocześnie ani żadnej okoliczności faktycznej, ani też żadnego dowodu, który podważałby dotychczasowe ustalenia Ministra Sprawiedliwości. Zakwestionowanie przymiotu nieskazitelności charakteru kandydata na stanowisko notariusza wymaga przedstawienia takich faktów i zdarzeń, które podważałyby zaufanie publiczne do jego osoby w sferze działalności zawodowej bądź w sferze prywatnej. Właściwa izba notarialna ma prawo do zajęcia stanowiska w zakresie oceny przymiotu nieskazitelnego charakteru kandydata, ale winno się ono opierać na

niepodważalnym materiale dowodowym, a nie na sugestiach wywodzonych jedynie z przypuszczeń, jakoby dotychczasowa praktyka zawodowa zainteresowanego była niewystarczająca i nie dawała rękojmi należytego wykonywania przez niego zawodu notariusza, a tym samym wpływała także na nieskazitelność jego charakteru. R. w K. nie wskazała żadnych dowodów uzasadniających jej negatywne stanowisko w zakresie zarówno rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza, jak i nieskazitelnego charakteru kandydata. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opinia notariusza, który sprawował patronat nad zainteresowanym w okresie odbywania przez niego aplikacji notarialnej, oraz opinia notariusza, który zatrudniał go na stanowisku zastępcy notarialnego, wykluczają istnienie wątpliwości zgłoszonych przez stronę skarżącą. Wręcz przeciwnie — dowody te potwierdzają nie tylko nienaganne wykonywanie przez zainteresowanego obowiązków służbowych i właściwe przygotowanie zawodowe, ale także podkreślają takie cechy kandydata, jak uprzejmość, skromność, cierpliwość, grzeczność oraz kompetencje w wykonywaniu czynności notarialnych.

W takiej sytuacji trudno zatem przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Jak już zostało zaznaczone, zgodnie z art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Mając na uwadze powyższe rozważania, Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w pełni zasadnie uznał, że po stronie P. W. nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy - Prawo o notariacie.

Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut I. w K. co do naruszenia art. 11 pkt 4 ww. ustawy - Prawo o notariacie. Zgodnie z tym przepisem, notariuszem może być powołany ten, kto odbył aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten nie wskazuje okresu aplikacji notarialnej, której odbycie uprawnia do powołania na stanowisko notariusza. Okres aplikacji notarialnej wynika bowiem z art. 72 § 1 powyższej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym od dnia 23 sierpnia 2013 r., aplikacja notarialna trwa 3 lata i 6 miesięcy. Zauważyć jednak należy, że zainteresowany odbył aplikację notarialną w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r., a zatem w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, który wynikał z art. 72 § 1 przedmiotowej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 sierpnia 2013 r. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r., poz. 829), do aplikantów notarialnych, którzy rozpoczęli aplikację przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 23 sierpnia 2013 r., stosuje się przepis art. 72 § 1 ustawy zmienianej w art. 6, w brzmieniu dotychczasowym. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że zainteresowany spełnia przesłankę, o której mowa w art. 11 pkt 4 ww. ustawy - Prawo o notariacie, bowiem odbył aplikację notarialną w wymaganym wymiarze, w tym przypadku 2 lat i 6 miesięcy. Warto przy tym zwrócić uwagę, że także R. w K., opiniując kandydata, w swej uchwale nie wyraziła wątpliwości co do tego, czy zainteresowany spełnia przesłankę odbycia aplikacji notarialnej, w rozumieniu cyt. przepisu.

Gdyby intencją ustawodawcy było "dostosowanie" odbytej wcześniej aplikacji notarialnej do wymogu odbycia jej wedle obowiązujących dzisiaj zasad, to z pewnością uczyniłby to w treści ustawy, tak jak to czyni choćby w przypadku certyfikacji uprawnień w zawodach inżynierskich, których potwierdzenie w wielu przypadkach jest możliwe dopiero po uzupełnieniu wiedzy i zdaniu dodatkowego egzaminu sprawdzającego, zwłaszcza w przypadku osób, które tytuł magistra inżyniera uzyskały nie na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Przyjmując za prawidłowy pogląd I. w K., doszłoby w istocie do naruszenia zasady nieretroakcji, zważywszy że osoba, która pod rządami starych przepisów ukończyła aplikację, według twierdzeń Rady, uchodziłaby za osobę, która takiej aplikacji nie ukończyła w ogóle. Tymczasem z zasady nieretroakcji wynika, że prawo nie działa wstecz, wobec tego nie można obowiązkiem odbycia aplikacji notarialnej wedle nowych uregulowań obciążać osoby, która aplikację notarialną odbyła na podstawie poprzednio obowiązującego stanu prawnego. Przesłanka odbycia aplikacji notarialnej spełniona jest zarówno wtedy, gdy kandydat na notariusza ukończył ją w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, jak i w sytuacji, gdy odbędzie ją wymiarze 3 lat i 6 miesięcy. Kandydat na stanowisko notariusza nie może ponosić ujemnych konsekwencji wynikających ze zmiany stanu prawnego. Skoro wówczas odbywana aplikacja notarialna trwała 2 lata i 6 miesięcy, to ukończenie jej stanowi podstawę do przyjęcia, że kandydat na stanowisko notariusza spełnia przesłankę, o której mowa w art. 11 pkt 4 ww. ustawy - Prawo o notariacie. Gdyby prawodawca chciał wyłączyć z grona uprawnionych do powołania na stanowisko notariusza tych kandydatów, którzy ukończyli krótszą aplikację notarialną, to art. 11 pkt 4 przedmiotowej ustawy miałby zupełnie inne brzmienie. Tymczasem jego literalna wykładnia nie pozostawia wątpliwości, że osobą, która odbyła aplikację notarialną w Rzeczypospolitej Polskiej, jest także i ten kandydat, który ukończył aplikację w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy.

W postanowieniu z dnia 13 czerwca 2011 r. o sygn. akt SK 26/09 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że rozstrzygając o konkretnej kwestii intertemporalnej, ustawodawca ma dużą swobodę w zakresie wyboru rozwiązania. Ustawodawca może skorzystać z jednej z trzech zasad prawa międzyczasowego: zasady wstecznego działania prawa (retroaktywność), zasady bezpośredniego działania prawa nowego (retrospektywność) lub zasady dalszego działania prawa dawnego. Swoboda ustawodawcy jest jednak, jak podkreśla Trybunał, ograniczona obowiązkiem zachowania pewnych reguł kierunkowych, mających zakotwiczenie w konstytucyjnej zasadzie zaufania, związanej z ideą Państwa prawnego. Jedną z tych reguł jest zasada poszanowania praw niewadliwie nabytych, zakazująca arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce, zarówno publicznych, jak i prywatnych. W tym kontekście Trybunał wskazał, że zasada dalszego działania ustawy dawnej w sposób najpełniejszy realizuje postulat ochrony interesów w toku.

Zdaniem Sądu, dlatego też za uzasadnione uznać należy zachowanie uprawnień osób, które rozpoczęły odbywanie aplikacji notarialnej przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r., do odbycia aplikacji w dotychczasowym wymiarze. Jednocześnie, w pozostałym zakresie, w jakim nie ma innych regulacji intertemporalnych, do sytuacji tych osób stosować należy nowe przepisy. Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej traktuje się bowiem jako przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw temu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne.

Nie można również zaakceptować twierdzenia I. w K., zgodnie z którym ustawodawca nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia w przepisach przejściowych o uprawnieniach powstałych w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów, bez jednoczesnego rozstrzygnięcia o wynikających z tych przepisów obowiązkach. Jak zostało zaznaczone wyżej, zakres swobody ustawodawcy w tym zakresie jest znaczny, a ograniczeniem tej swobody pozostają konstytucyjne zasady zaufania obywatela do Państwa, a nie zasady techniki prawodawczej, które wyznaczają jedynie warunki formalne tworzenia przepisów, a nie ich merytoryczną treść. Niezależnie więc od tego, zauważyć należy, że zainteresowany ani w czasie trwania aplikacji notarialnej, ani też po jej zakończeniu, nie miał obowiązku pracy w charakterze asesora notarialnego. Do egzaminu notarialnego zainteresowany przystąpił w dniach [...]-[...] listopada 2013 r., a zatem już po wejściu w życie zmian w ww. ustawie - Prawo o notariacie, wynikających z ww. ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, które to zmiany zniosły obowiązek pracy w charakterze asesora notarialnego.

Co więcej, wbrew twierdzeniom I. w K., zasady techniki prawodawczej nie stanowią podstawy do orzekania o niekonstytucyjności aktów normatywnych, a jedynie uchybienie fundamentalnym kanonom techniki prawodawczej, ujmowanym w postaci zasad przyzwoitej legislacji, stanowi przesłankę stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu.

W tym kontekście nie znajduje również uzasadnienia zarzut nierównego traktowania kandydatów na stanowisko notariusza w zakresie wymogu dotyczącego odbycia aplikacji notarialnej w związku z wejściem w życie zmian dotyczących okresu odbywania aplikacji notarialnej i jej organizacji, wynikających z ww. ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów. Z uzasadnienia postanowienia z dnia 30 lipca 2014 r. o sygn. akt Tw 7/14, mocą którego Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu wnioskowi Krajowej Rady Notarialnej w zakresie zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisów ww. ustawy deregulacyjnej, wynika, że kwestionowanie odmiennego traktowania, na podstawie przepisów przejściowych, poszczególnych grup aplikantów notarialnych zostało uznane za oczywiście bezzasadne. Przy wprowadzaniu zmian w zasadach odbywania aplikacji i zdawania egzaminu zawodowego, jak podkreślił Trybunał, ustawodawca nie mógł zastosować jednolitych, nowych zasad w stosunku do aplikantów, którzy w chwili wejścia ustawy nowelizującej w życie byli w trakcie odbywania aplikacji. W takiej sytuacji niezbędne jest bowiem ustanowienie przepisów przejściowych, zawierających unormowania umożliwiające ich adresatom dokończenie przedsięwzięć podjętych w oparciu o wcześniejsze regulacje. Odmienne traktowanie aplikantów notarialnych, w zależności od tego, czy rozpoczęli aplikację przed nowelizacją, czy po niej (tj. po wprowadzeniu nowych zasad odbywania aplikacji i zdawania egzaminu notarialnego), wynika z konieczności ochrony interesów w toku. Trybunał w istocie uznał, że wnioskodawca kwestionował nie tyle treść przepisów przejściowych, co samo wprowadzenie zmian.

Analogicznie zatem należy się odnieść do twierdzeń I. w K., której stanowisko w powyższej kwestii jest wyrazem kontestowania zmian wprowadzonych w życie na podstawie ww. ustawy deregulacyjnej. Jednocześnie przedstawiona argumentacja potwierdza trafność stanowiska, zgodnie z którym zainteresowany odbył aplikację notarialną w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy, zgodnie z art. 72 § 1 ww. ustawy - Prawo o notariacie, w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 sierpnia 2013 r., i spełnił tym samym przesłankę, o której mowa w art. 11 pkt 4 przedmiotowej ustawy. Wobec powyższego za nieuzasadniony należy więc uznać wniosek strony skarżącej o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w zakresie zbadania zgodności z Konstytucją RP regulacji intertemporalnej, polegającej na zastosowaniu zasady dalszego działania prawa dawnego w zakresie zachowania uprawnień do odbycia aplikacji notarialnej wymiarze 2 lat i 6 miesięcy dla osób, które rozpoczęły jej odbywanie przed dniem wejścia w życie ustawy deregulacyjnej, z jednoczesnym pominięciem w przepisach intertemporalnych ściśle łączącego się z tym uprawnieniem obowiązku odbycia asesury, jako kończącej przygotowanie do wykonywania zawodu notariusza.

Określanie kryteriów dostępu do zawodu zaufania publicznego, a w szczególności określanie wymaganego poziomu wiedzy i umiejętności zawodowych oraz sposobu ich weryfikacji, leży w zakresie kompetencji ustawodawcy. Art. 17 ust. 1 Konstytucji RP nie formułuje bowiem szczegółowych zasad dotyczących wymaganego doświadczenia i przygotowania do wykonywania zawodu. Do kompetencji ustawodawcy należy ustalanie zasad dotyczących poziomu przygotowania do zawodu notariusza oraz zasad dochodzenia do tego zawodu. W zakresie kompetencji ustawodawcy mieściło się zatem zarówno wprowadzenie asesury, jako etapu dochodzenia do zawodu notariusza, jak i rezygnacja z tego etapu, tym bardziej, że jednocześnie szczegółowo uregulował kwestię praktycznego przygotowania kandydatów do zawodu notariusza, w tym osób, o których mowa w art. 32 ust. 1 ustawy deregulacyjnej.

Natomiast, odnosząc się do kwestii wyznaczenia siedziby Kancelarii Notarialnej w S. zauważyć należy, że R. w K., pozytywnie zaopiniowała wniosek w tym zakresie.

Za prawidłowe zatem należy uznać stanowisko Ministra Sprawiedliwości, który wskazał, że S. są miastem liczącym ok. 50982 mieszkańców, w 2014 r. w mieście tym działało 4816 podmiotów gospodarczych, w tym 288 spółek handlowych. W mieście tym działają 4 notariusze w indywidualnych kancelariach, zatem wyznaczenie siedziby nowej kancelarii w tej miejscowości ułatwi dostęp do usług materialnych zarówno osobom fizycznym, jak i prawnym.

Ponieważ art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) obliguje do uwzględnienia przez organ administracji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, to niewątpliwie w interesie społecznym leży, aby popyt na usługi notarialne był zaspokajany w jak najszerszym zakresie także w S. Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach wyrażał stanowisko o konieczności ciągłego zwiększania dostępności do usług notarialnych. Większa liczba kancelarii notarialnych na danym terenie leży w interesie społecznym, rozpatrywanym przez pryzmat ochrony interesów osób w przyszłości korzystających z usług notarialnych, gdyż każda nowa kancelaria zwiększa dostępność do tych usług. Zwiększenie tej dostępności jest zatem realizacją tego interesu.

W wyroku z dnia 25 czerwca 2013 r. o sygn. akt II GSK 491/12 (publ. LEX nr 1354013) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy - Prawo o notariacie.

Uzasadniając podjęte w sprawie decyzje, Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał, dlaczego zdecydował o powołaniu P. W. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby jej Kancelarii Notarialnej w S. Minister Sprawiedliwości szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym do uchwały R. w K. opiniującej kandydata. Chybiony jest więc zarzut lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia decyzji. Strona skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy, a zatem nie może skutecznie zarzucać, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.