Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 208/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, 145 ust. 1 pkt 1 a, b, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77, 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. Ś. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w T. z dnia [...] lipca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchwały wymienione w pkt 1 nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., w oparciu o przedłożone w sprawie dokumenty i po przeprowadzeniu rozmowy dodatkowej przez komisję, odmówiła M. Ś. wpisu na listę radców prawnych.

Rada ustaliła, iż M. Ś. odbyła aplikację prokuratorską zakończoną egzaminem prokuratorskim w dniu 20 października 2005 r., a do chwili wydania uchwały współpracowała, na podstawie umowy zlecenia, z radcą prawnym. Zdaniem Rady wnioskodawczyni nie posiadała właściwego profilowanego przygotowania do zawodu radcy prawnego, a z racji zbyt krótkiego okresu, jaki upłynął od zdania egzaminu prokuratorskiego, nie posiada należytego praktycznego doświadczenia zawodowego, w związku z czym nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W odwołaniu od tej uchwały M. Ś. wnosiła o jej uchylenie i wpisanie na listę radców prawnych w [...].

Skarżąca zarzuciła uchwale naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) przez błędną wykładnię tych przepisów oraz naruszenie art. 31 ust. 1 ww. ustawy poprzez naruszenie terminu określonego dla rozpatrzenia jej wniosku o wpis.

Powołując się na treść art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych stwierdziła, że wymóg odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego jej nie dotyczy, bowiem zdała egzamin prokuratorski. Zatem stosownie do art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy przysługiwało jej prawo wpisu na listę radców prawnych. Zdaniem skarżącej ustawa określa praktykę zdobytą na aplikacji prokuratorskiej na równi z praktyką uzyskaną w toku aplikacji radcowskiej, podobnie jak wiedzę teoretyczną i praktyczną. Za fakt notoryjny uznała, że ustawa nie wymaga dodatkowej praktyki po złożeniu egzaminu prokuratorskiego. Jednakże Rada nie postawiła zarzutu braku praktyki, lecz jej zbyt krótki okres, nie precyzując jaki okres tej praktyki uważa za wymagany.

W ocenie skarżącej na listę radców prawnych może być wpisana osoba spełniająca wymagania z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych - jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Przesłankę tę, odnoszącą się do cech jej charakteru ze sfery etyczno – moralnej, skarżąca spełniła. Natomiast rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu nie wiąże się z wiedzą czy praktyką zawodową, lecz wyłącznie z dotychczasowym zachowaniem. Dlatego powyższy przepis nie daje Radzie uprawnienia do sprawdzania wiadomości kandydata lub badania przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego. W istocie jednak Rada postępowania w tym kierunku nie przeprowadziła. Nadto skarżąca podkreślała, iż ukończona przez nią aplikacja, wobec rozszerzenia uprawnień radców prawnych do występowania w sprawach karnych i karnych skarbowych, daje jej lepsze przygotowanie zawodowe niż radców prawnych ze skończoną aplikacją radcowską.

Rozmowa kwalifikacyjna, na którą powołała się Rada, polegała jedynie na odczytaniu dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię, co nie spełniało wymagań przepisów postępowania, gdyż nie polegało na zebraniu wystarczającego materiału dowodowego i rozpatrzeniu go w jego całokształcie. Rada nie dążyła do ustalenia jaką wiedzę, poza prawnokarną, skarżąca nabyła w toku aplikacji prokuratorskiej i w czasie praktyki w kancelarii radcy prawnego, a z opinii tego radcy prawnego wynika, że wiedza ta była dodatkowo poszerzona.

Jednocześnie skarżąca wskazała, że postępowanie w sprawie wpisu rażąco naruszyło art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, bowiem wniosek złożyła w dniu 4 maja 2006 r., a uchwała została jej doręczona w dniu 31 lipca 2006 r., tj. z przekroczenie trzydziestodniowego terminu.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

Rozważając przesłankę rękojmi Prezydium stwierdziło, iż w najprostszym ujęciu pojęcie to, o charakterze prognostycznym, należałoby rozumieć jako uzasadnione przekonanie, że kandydat sprosta obowiązkom prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zdaniem organu nie powinno budzić wątpliwości, iż ocena sprostania tym obowiązkom należy do organów samorządu radcowskiego.

Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, w ocenie organu, daje ten, kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej. Czynniki wiodące to odpowiedni poziom wiedzy, kwalifikacji i przygotowania do zawodu, a także względy charakterologiczne jak rzetelność, sumienność, odpowiedzialność, uczciwość, skrupulatność itp. Do prawidłowego wykonywania zawodu nie jest wystarczające nabycie w pewnym momencie określonych kwalifikacji, ale stałe ich podtrzymywanie, uzupełnianie i doskonalenie, do czego konieczne jest posiadanie predyspozycji charakterologicznych.

Nieskazitelność charakteru stanowi odrębną przesłankę wpisu. Nieskazitelność tę ocenia się jedynie w oparciu o dotychczasowe postępowanie kandydata, jednakże interpretacja przesłanki rękojmi, jako dotyczącej tylko etycznej oceny zachowania byłaby, zdaniem organu, dalece zawężająca to pojęcie czyniąc je faktycznie pojęciem pustym.

Rolą klauzuli generalnej, jaką jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, jest uelastycznienie sposobu rozstrzygania konkretnych spraw, z uwzględnieniem okoliczności nietypowych występujących w indywidualnych przypadkach. Polega ona na korekcie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy kandydat spełnia tzw. przesłanki "sztywne", lecz istnieje uzasadniona obawa, że nie będzie on w stanie prawidłowo wykonywać zawodu radcy prawnego.

W świetle art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej rolą organów samorządu zawodowego zaufania publicznego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 21/02 organ stwierdził, iż ze względu na interes publiczny, rozumiany jako właściwe świadczenie pomocy prawnej, należało odmówić wpisu na listę radców prawnych. Skarżąca stosunkowo niedawno, bo w 2005 r. zdała egzamin prokuratorski, zatem jej przygotowanie zawodowe do świadczenia pomocy prawnej, w zakresie określonym ustawą o radcach prawnych, nie można uznać za wystarczające. Przesłanki rękojmi nie można utożsamiać z przesłanką nieskazitelności charakteru, aczkolwiek nieskazitelność charakteru ma charakter przesłanki nadrzędnej. Wnioskodawczyni posiada znikomy staż zawodowy, a jej kwalifikacje prokuratorskie pozostają bez związku z praktyczną wiedzą o sposobach prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sama znajomość prawa materialnego i procedur, poświadczona egzaminem prokuratorskim zdanym w 2005 r. nie jest, w ocenie organu, wystarczająca dla wykazania, że spełniona została przesłanka rękojmi z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Organ samorządu stwierdził, że korporacji przysługuje uprawnienie badania spełnienia przesłanek wpisowych, które to uprawnienie wynika także z ustalonych przez lata reguł funkcjonowania samorządu. Pojęcie "prawidłowego wykonywania zawodu" jest rozumiane w samorządzie zawodowym jako jedność wiedzy fachowej i praktycznych reguł świadczenia pracy w ramach tego zawodu. Zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji osób, które zdały egzamin prokuratorski nie prowadzi do zaniechania oceny każdego wniosku wpisowego pod kątem spełnienia przesłanki rękojmi, czyli dokonania prognozy możliwości prawidłowego wykonywania zawodu przez skarżącą. Ocena spełnienia tej przesłanki jest tak samo istotna jak spełnienie pozostałych przesłanek ustawowych. Powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2006 r. w sprawie K 6/06, organ podkreślał, że sam fakt zdania egzaminu prokuratorskiego nie stwarza automatyzmu dokonania wpisu na listę radców prawnych, z pominięciem możliwości oceny przez organ korporacji przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Trybunał w powołanym wyroku (wyrok dotyczy korporacji adwokackiej, jednakże jest to korporacja analogiczna jak radcowska) wyraził wątpliwość, co do odpowiedniego przygotowania w zawodzie adwokata osób, które ukończyły aplikację prokuratorską, ze względu na istotną odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia oraz zróżnicowanie powinności zawodowych adwokata i prokuratora. W związku z tym Trybunał uznał, że samorząd adwokacki nie tylko może, ale powinien badać, czy osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata.

Odnosząc się do naruszenia terminu załatwienia sprawy Prezydium dostrzegając tą kwestię stwierdziło, że opóźnienie nie było nadmierne i było podyktowane procedowaniem w sprawie, a jednocześnie nie spowodowało naruszenia praw skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Ś. wnosiła o uchylenie Uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Uchwale zarzuciła naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię, naruszenie art. 2, 7, 8, 32 ust. 1 i 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie wobec prawa skarżącej i działanie sprzeczne z prawem, obrazę przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i § 3 k.p.a.) poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego potwierdzającego brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Stosując wykładnię językową art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych skarżąca stwierdziła, że jako osoba, która zdała egzamin prokuratorski jest zwolniona od obowiązku odbycia aplikacji radcowskiej. Innymi słowy powinna być traktowana jako osoba, która aplikację radcowską odbyła. W jej ocenie Prezydium nie powinno stosować do jej sytuacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06), a dokonana przez organ administracji wykładnia przepisów ustawy o radcach prawnych wkracza w sferę zastrzeżoną dla ustawodawcy. Dlatego Prezydium dokonując wykładni art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych powinno mieć na uwadze racjonalność ustawodawcy.

Za chybiony uznała zarzut braku praktyki, gdyż ustawa takiego wymagania nie stawia, zatem również organ administracji nie może określać takiego warunku, bowiem wymaganie praktyki nie zachodzi w przypadku odbycia aplikacji radcowskiej. Nadto skarżąca stwierdziła, że nie zarzucono jej brak praktyki, lecz zbyt krótki czas jej trwania, nie określając jednocześnie jaki okres tej praktyki organ uważa za wystarczający. Zdaniem skarżącej ustawodawca wprowadził jeden moment weryfikacji wiedzy – egzamin radcowski, prokuratorski, sędziowski, czy uzyskanie stopnia doktora habilitowanego, a tym samym ponowna weryfikacja tej wiedzy oraz posiadanej praktyki, na przykład przez organ korporacji, jest niedopuszczalna.

W skardze podniesiono naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis nie przewiduje po zdaniu egzaminu zawodowego wymogu uzupełniania wiedzy. Wymóg ten dotyczy radcy prawnego, a nie wnioskodawcy o wpis na listę radców prawnych.

Zarzucając naruszenie zasady konstytucyjnej określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wskazano na odmienną wykładnię art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w uchwale Prezydium KRRP nr [...]. W uchwale tej odmiennie niż skarżącą potraktowano, w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym osoby, których dotyczyła.

Zdaniem skarżącej wymóg z art. 24 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy nie dotyczy wiedzy teoretycznej ani praktycznego doświadczenia, gdyż przesłanki te wskazano w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy. W związku z tym jedynie niekaralność i opinie dołączone do akt stanowią dowód spełnienia przesłanki nieskazitelności charakteru i

rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, w ocenie skarżącej, nie wiąże się z wiedzą czy praktyką zawodową, gdyż w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy jest mowa o zachowaniu, a nie o zatrudnieniu, stosowaniu prawa lub pracy.

Uzasadniając naruszenie przepisów postępowania skarżąca wskazywała, że organy korporacyjne, nie kwestionując opinii załączonych do akt, nie ustaliły i nie udowodniły braku przesłanki rękojmi. W tym zakresie nie przeprowadzono żadnego postępowania oraz nie uzasadniono uchwały zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosiło o jej oddalenie.

Organ administracji uznał za niezasadny zarzut nieuprawnionego odniesienia się do wyroku Trybunału dotyczącego korporacji adwokackiej, gdyż wyrok ten dotyczy identycznych norm odnoszących się do obu korporacji.

Dokonując wykładni rękojmi Prezydium oparło się na dookreśleniu tego pojęcia pochodzącego wprost z ustawy o radcach prawnych nie dokonując działań "prawotwórczych", jak określiła to skarżąca. Podstawą odmowy wpisu była obowiązująca norma art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy nakazująca organowi wpisowemu badanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Wpis bowiem na listę radców prawnych ma i ten skutek, że z chwilą jego dokonania osoba wpisana korzysta z domniemania potencjalnej umiejętności świadczenia pomocy prawnej w pełnym zakresie spraw wskazanych w ustawie o radcach prawnych.

Nie był zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż organ samorządu, idąc w ślad za poglądem Trybunału Konstytucyjnego podkreślającym odmienność aplikacji prokuratorskiej i radcowskiej, wychodzi z założenia odmienności kwalifikacji prokuratorskiej i radcowskiej. Skarżąca zaledwie przed rokiem zdała egzamin prokuratorski i jej przygotowanie zawodowe do świadczenia pomocy prawnej jako radcy prawnego nie dokumentuje praktyka zawierająca się w przesłance rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Negatywna decyzja wpisowa nie została oparta na jakimkolwiek egzaminie, lecz na ocenie obiektywnej przesłanki spełniania rękojmi. Ocena ta została dokonana w oparciu o dowody załączone do wniosku oraz uzupełniająco na wnioskach z przeprowadzonej rozmowy. Organy samorządu na podstawie tych dowodów nie nabrały pewności, że skarżąca poradzi sobie z wykonywaniem zawodu radcy prawnego polegającego na praktycznym wykonywaniu elementów obsługi prawnej. Skarżąca nie świadczyła pracy, przez jakikolwiek znaczący okres czasu, polegającej na wykonywaniu czynności odpowiadających pojęciu pomocy prawnej. Jej egzamin zawodowy potwierdza wiedzę i znajomość praktyki zawodowej aktualnie wymaganej od kandydatów do zawodu prokuratora.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 25 ustawy o radcach prawnych Prezydium podnosiło, że wpis na listę radców prawnych stanowi stwierdzenie posiadania umiejętności i praktyki wymaganej od radcy prawnego, czyli wszystkich umiejętności świadczenia pomocy prawnej w pełnym zakresie wskazanym w ustawie korporacyjnej. Podnosząc tę argumentację organ samorządu stwierdził, iż niedopuszczalne jest wpisywanie osób, które wiedzę i doświadczenie zawodowe będą dopiero zdobywać w trakcie wykonywania zawodu. Nowela czerwcowa ustawy (ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) nie wprowadziła automatyzmu wpisu na listę radców prawnych, a także nie odjęła organom wpisowym prawa i obowiązku badania, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. W pojęciu rękojmi zawarty jest wymóg wykazania przez kandydata umiejętności (wiedzy i praktyki) porównywalnych z posiadanymi przez osoby wpisane na listę radców prawnych. Racjonalność ustawodawcy przemawia bowiem za przyjęciem, iż nowelizacja ustawy nie miała na celu obniżenia kryteriów kwalifikacji osób dopuszczonych do wykonywania tego zawodu.

Odpowiadając na zarzut naruszenia zasad Konstytucji RP, podnoszony przez skarżącą w oparciu o wskazywane uchwały podjęte w innych sprawach, Prezydium stwierdziło, że nie będzie się do tych argumentów odnosić, gdyż niedopuszczalne i wątpliwe deontologicznie jest stosowanie tego rodzaju praktyk porównawczych bez znajomości całości akt. Na marginesie organ stwierdził, iż faktyczną podstawą wpisu w jednej z tych spraw była poświadczona kilkuletnia praktyka w świadczeniu obsługi prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2007 r. wydanym w sprawie VI SA/Wa 2084/06, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę M. Ś. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców prawnych w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2006 r.

W ocenie Sądu nie był zasadny podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten bowiem stanowi, iż wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny. Nie daje on jednakże podstaw do wnioskowania, że skoro przy spełnieniu jego warunków nie ma wymogu odbycia aplikacji, to wpis na listę radców prawnych staje się niejako automatyczny. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 1 ustawy dla wpisu na listę radców prawnych konieczne staje się również spełnienie przesłanek w tym przepisie wskazanych.

Skarżąca postawiła zarzut zaskarżonej uchwale wprowadzenia w jej uzasadnieniu argumentacji zaczerpniętej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. wydanego w sprawie K 6/06 stwierdzając, że wyrok ten dotyczył korporacji adwokackiej, a nie radców prawnych. Sąd zauważył, iż po wydaniu zaskarżonej uchwały przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych Trybunał Konstytucyjny wydał w dniu 8 listopada 2006 r. wyrok dotyczący radców prawnych (sygn. akt K 30/06). Wyrok został opublikowany w dniu 17 listopada 2006 r. w Dz. U. Nr 206, poz. 1522. W wyroku tym Trybunał wskazał na jego ścisły związek z dotychczasowymi orzeczeniami, w tym z wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06), dotyczącym m. in. wpisu na listę adwokatów bez odbycia aplikacji i zdawania egzaminu adwokackiego stwierdzając, iż w pełni podtrzymuje stanowisko wyrażone w tym wyroku i uzasadnieniu, albowiem ratio rozstrzygnięcia Trybunału w obydwu sprawach jest tożsama.

Zasadniczym przedmiotem sporu było, zdaniem Sądu, rozumienie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy). W związku z tym należy wziąć pod uwagę to, na czy polega zawód radcy prawnego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Natomiast wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe (art. 4 ust. 1 ustawy). Pomoc prawna w rozumieniu ustawy to w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe (art. 7 ustawy), przy czym pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 2 ustawy).

Powołane przepisy ustawy o radcach prawnych kładą wyraźny akcent, jeżeli chodzi o zawód radcy prawnego, na pomoc prawną, przy czym pomoc ta powinna być świadczona (z wyłączeniem wskazanym w art. 4 ust. 1 ustawy) w celu ochrony interesów mocodawcy. Dla spełnienia tych wymagań ustawy radca prawny, podobnie jak adwokat, powinien nie tylko swobodnie poruszać się w problematyce materialnoprawnej i procesowej, koniecznej dla świadczenia tej pomocy prawnej, lecz również powinien posiadać wiedzę praktyczną niezbędną do świadczenia usług zastrzeżonych dla tego zawodu. Wiedzę tą zdobywa kandydat na radcę prawnego w toku szkolenia na aplikacji radcowskiej. Natomiast nie wymaga szczególnego dowodzenia, że aplikacja prokuratorska nie jest tożsama, w zakresie przekazywania praktycznej wiedzy, z aplikacją radcowską. W związku z tym osoba, która zdała egzamin prokuratorski powinna wiedzę tę nabyć, by móc skutecznie zadbać o interesy przyszłych klientów jako radca prawny. Nie można zatem uznać za zasadne twierdzenie skarżącej, że osoba, która zdała egzamin prokuratorski, powinna być traktowana, pod względem nabytej wiedzy prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, jak osoba, która odbyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Przy czym nie chodzi tu o "lepszy" lub "gorszy" rodzaj aplikacji, lecz o jej zakres i cel, który przygotowuje kandydata do konkretnego zawodu prawniczego. Gdyby bowiem zawody radcy prawnego (adwokata), prokuratora lub notariusza nie różniły się istotnymi odmiennościami, wystarczającą byłaby jedna (wspólna) aplikacja. Ustawodawca jednak, co jest zrozumiałe, ustalił odrębne aplikacje dla poszczególnych zawodów prawniczych uznając, że zawody te mają charakter specjalizacji w zakresie specjalności, jaką jest sam zawód prawnika.

Rozpatrując skargę w aspekcie rozumienia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego nie można zgodzić się z oceną skarżącej, wyrażoną w skardze, że rękojmia ta nie wiąże się z wiedzą praktyczną wykonywania zawodu, gdyż przepis art. 24 ust. 1 ustawy nie przewiduje wymogu uzupełniania wiedzy, w szczególności wiedzy praktycznej. W związku z tym, w przekonaniu skarżącej fakt, że po około sześciu miesiącach od zdania egzaminu prokuratorskiego wystąpiła z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych, nie stanowił żadnej przeszkody do wpisu. Natomiast badanie przez organy korporacji radcowskiej możliwości prawidłowego wykonywania zawodu, jako przesłanki rękojmi, uznała za niedopuszczalne.

Sąd ponownie powołał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06) o jego ścisłym związku z wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. wydanym w sprawie sygn. akt K 6/06, oraz na to, że Trybunał wielokrotnie podkreślał, iż w pełni podtrzymuje stanowisko wyrażone w tym wyroku i w jego uzasadnieniu. W wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. (sygn. akt K 30/06), tak jak w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06) Trybunał stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych (w sprawie K 6/06 wskazano odpowiedni przepis dotyczący ustawy o adwokaturze), w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Wskazując, iż m. in. kwestia praktycznego kontaktu z wykonywaniem danego zawodu prawniczego powinna zostać rozstrzygnięta przez ustawę, Trybunał w wyroku sygn. akt K 6/06 nie pozbawił właściwe organy korporacji możliwości badania, czy osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, a wręcz przeciwnie, stwierdził, iż samorząd adwokacki (odpowiednio samorząd radcowski) może, a nawet powinien badać, czy osoba ta daje taką rękojmię, albowiem przepływ z jednego zawodu prawniczego do innego zawodu prawniczego nie może następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania zawodu nowego. W związku z tym należało przyjąć za uzasadnione odwoływanie się przez organy samorządu radcowskiego do wyroku i uzasadnienia Trybunału wydanego w sprawie o sygnaturze K 6/06.

Mając na uwadze fakt, że zakresowo działalność korporacji radców prawnych i adwokatów w znacznej mierze się pokrywa, na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w ww. wyrokach, należało zauważyć, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku, odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA podkreślono, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowane osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (odpowiednio z art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych) określającym cele adwokatury (udzielanie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata (analogicznie w zawodzie radcy prawnego).

Odnosząc się zatem do powyższego wskazania należało ocenić, pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, nabyte przez skarżącą umiejętności. Organ samorządu radcowskiego podnosił, że z chwilą wpisu na listę radców prawnych, osoba wpisana będzie korzystała z domniemania posiadania pełnych umiejętności w zakresie świadczenia pomocy prawnej wymaganej ustawą o radcach prawnych. Jednocześnie organ uznał za niedopuszczalne nabywanie tych umiejętności dopiero w toku wykonywania zawodu. Sąd orzekający w sprawie podzielił to stanowisko organu stwierdzając, że analiza materiału i dowodów zgromadzonych w sprawie nie daje podstawy do uznania, iż skarżąca spełnia przesłankę rękojmi z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego należy rozumieć wykazanie się umiejętnością porównywalną z tą jaką posiadają osoby będące radcami prawnymi. Nie można bowiem, jak podkreśla to organ korporacji radcowskiej, stosować innych kryteriów do osób ubiegających o wpis od tych, jakie wymaga się od wykonujących zawód radcy prawnego. Stanowisko to zasługuje na aprobatę Sądu, gdyż nie sposób przyjąć by w zawodzie radcy prawnego funkcjonowały osoby o pełnych kwalifikacjach i nieposiadające wystarczających umiejętności.

Także zarzut naruszenia przepisów postępowania Sąd uznał za niezasadny. Skarżąca przedłożyła dowody takie, jakie były w jej posiadaniu, bowiem w skardze nie wskazywała na to by istniał jeszcze inny materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uwzględniło przy podejmowaniu uchwały przedłożone dowody (opinie osób rekomendujących skarżącą). Z materiałów tych wynika, że przygotowanie zawodowe skarżącej jest o zasadniczo odmiennym profilu od wymaganego do zawodu radcy prawnego. Nie bez znaczenia jest również krótki okres w jakim skarżąca współpracowała z radcą prawnym nabywając umiejętności praktycznego wykonywania zawodu.

Co prawda ustawa o radcach prawnych nie podaje jaki okres nabywania wiedzy praktycznej należałoby uznać za wystarczający, jednakże nie daje to podstaw do twierdzenia, że półroczna praktyka jest okresem dającym podstawę do uznania, że została spełniona przesłanka z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy – rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Uprawniony, zgodnie ze wskazanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, organ samorządu radcowskiego dokonał oceny, czy praktyka, jaką wykazała skarżąca, daje podstawę do przyjęcia, że spełnia ona wymaganie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego i Sąd orzekający w sprawie nie stwierdził by ocena ta była niezgodna z powołanym wyżej przepisem lub by została dokonana z naruszeniem przepisów postępowania.

Powoływanie się natomiast przez skarżącą na podstawę wpisu jaką miałby być art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, z przyczyn podanych wyżej, Sąd uznał za nietrafne.

W tych okolicznościach za zasadne Sąd uznał stanowisko organu stwierdzające, iż skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego ze względu na niewykazanie się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym z uwagi na zbyt krótki okres praktycznego nabywania umiejętności niezbędnych dla tego zawodu, po ukończeniu aplikacji, którą cechuje istotna odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia w stosunku do aplikacji radcowskiej.

Sąd orzekający w sprawie uznał, że nie może odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów ustawy zasadniczej przede wszystkim dlatego, że sprawy wskazywane przez skarżącą w skardze nie są objęte niniejszym postępowaniem. Sąd może zastosować art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) działając jedynie w granicach danej sprawy, a przedstawione przez skarżącą rozstrzygnięcia nie mieszczą się w tych granicach.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2007 r. skargę kasacyjną złożyła M. Ś., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych poprzez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, że skarżąca, która ukończyła aplikacje prokuratorska i złożyła egzamin prokuratorski, musiałaby po złożeniu egzaminu prokuratorskiego uzupełnić wiedzę i praktykować dłużej niż 6 miesięcy po to, by możliwe było wpisanie jej na listę radców prawnych,

2. błędną wykładnię art. 24 ust. 1 ustawy o racach prawnych poprzez przyjęcie, że warunkiem sine qua non wpisu na listę radców prawnych jest uzupełnienie wiedzy i odbycie praktyki poprzez okres dłuższy niż 6 miesięcy przez kandydatów, którzy zdali inną niż radcowską aplikację i ubiegają się o wpis na listę radców prawnych,

3. błędną wykładnię art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu wiąże się z wiedzą oraz doświadczeniem praktycznym, mimo że nie wynika to z przytoczonego przepisu,

4. naruszenie art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji poprzez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. o sygn. akt K 6/06 ma zastosowanie do przepisów ustawy o radcach prawnych,

5. niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w efekcie czego nie podjęto żadnych środków przewidzianych przez ustawę w celu usunięcia naruszenia prawa przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w uchwale z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...],

6. naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez zaniechanie podjęcia, w ramach kontroli działalności organów samorządu radcowskiego środków przewidzianych przez ustawę w celu usunięcia naruszenia prawa, jakiego dopuściły się Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] tj. obrazy przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 kpa poprzez niewskazanie żadnego dowodu, który potwierdziłby, ze skarżąca swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz poprzez aprioryczne przesądzenie o wyniku postępowania bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 listopada 2007 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Uznał, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

W pierwszej kolejności NSA podzielił zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd i instancji kontrolując zaskarżoną uchwałę wadliwie ocenił przy analizie stanu prawnego wiążącego w sprawie, znaczenia dla jej wyniku, treści wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 i z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06. Skarga kasacyjna słusznie krytykuje zaakceptowanie przez WSA w Warszawie powoływania się, przez zaskarżoną uchwałę, na konsekwencje wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., skoro wyrok ten nie odnosił się w ogóle do regulacji zawartych w ustawie o radcach prawnych, stanowiących przecież podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a dotyczył oceny konstytucyjności odrębnych uregulowań mieszczących się w ustawie z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze. Wprawdzie w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, ale ich skutki odnoszą się do tych przepisów, co do których orzekał Trybunał Konstytucyjne na podstawie złożonego wniosku, bez możliwości ich stosowania w drodze swoistej analogii do innych – nawet zbliżonych lub podobnych uregulowań. Inne podejście do tego zagadnienia byłoby sprzeczne art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Dopiero w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. Trybunał zajął się oceną odpowiednich uregulowań zawartych w ustawie o radcach prawnych oraz określeniem skutków dokonanej w tym zakresie oceny.

Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. Sąd I instancji pominął przede wszystkim konieczność uwzględnienia, że wyrok ten zapadł po podjęciu poddanej kontroli legalności chwały nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Ponadto WSA w Warszawie zaniechał rozważenia całokształtu treści tego wyroku. Istotne jest podkreślenie, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. zadecydowano o zastosowaniu instytucji odroczenia utraty mocy obowiązującej. Odroczenie to nastąpiło do dnia 31 grudnia 2006 r. i zostało odniesione miedzy innymi także do pkt 4 sentencji omawianego wyroku, który orzekł, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, w zakresie jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, że na podstawie zaskarżonych przepisów "w zaufaniu do obowiązującego prawa" wiele osób podjęło starania o wpis na listę radców prawnych, a organy samorządu radcowskiego wstrzymywały się z prowadzeniem postępowania. Trybunał Konstytucyjny przypomniał raz jeszcze, że prawo nie może być pułapką dla obywatela działającego "zgodnie z jego literą". Dlatego sytuacja osób, które podjęły działania zmierzające do osiągnięcia "skutków przewidzianych przez obowiązujące prawo", nie powinna ulec pogorszeniu.

Uwagi powyższe, w ocenie NSA, uzasadniają podzielenie zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącej orzekania przez WSA w Warszawie z obrazą znaczenia art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.

Organy samorządu radcowskiego rozpoznając wniosek skarżącej o wpis na listę radców prawnych, zobowiązane były rozstrzygać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w kształcie i zakresie obowiązującym w czasie ich orzekania (w szczególności chodzi tu o art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych). W tym czasie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych traktował osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki i notarialny, jako zwolnione z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, co generalnie wymagał art. 24 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy. W stanie prawnym wiążącym w niniejszej sprawie, miernik praktycznego przygotowania profesjonalnego w stosunku do osób wymienionych w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych ukształtowany został bez odwoływania się do potrzeby wykazywania się przez kandydata dysponowaniem innymi jeszcze dowodami praktycznego przygotowania profesjonalnego niż zdany egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki czy notarialny.

Z uwagi na wyartykułowaną wolę ustawodawcy, co do miernika praktycznego przygotowania profesjonalnego wymaganego od wnioskującego o wpis na listę radców prawnych, płaszczyznę odmowy uwzględnienia wniosku w tym przypadku nie mogło stanowić powołanie się na ogólną klauzulę dawania "swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego".

Klauzula ta odnosi się wprawdzie do wszystkich (ale tylko) "zachowań" wnioskującego o wpis na listę radców prawnych (w tym również w sferze związanej z dotychczas wykonywaną pracą zawodową) istotnych w prognozie prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, lecz nie może ona być mylona jako pokrywająca się z odrębnie i szczegółowo uregulowaną przez ustawodawcę w innym miejscu kwestią miernika praktycznych kwalifikacji profesjonalnych, ustalonego za wystarczający przy ubieganiu się o wpis na listę radców prawnych (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych). Skoro zaś art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w stanie prawnym wiążącym w dacie podejmowania skarżonej do sądu administracyjnego uchwały stwarzał jeszcze swym brzmieniem – w stosunku do wskazanych w nim osób – wystarczający miernik dysponowania praktycznym przygotowaniem profesjonalnym i wyeliminowanie tego stanu wymagało dopiero interwencji Trybunału Konstytucyjnego, to nieuprawnione było przyjmowanie podstawy do odmowy uwzględnienia wniosków tych osób o wpis na listę radców prawnych na drodze wykładni art. 24 ust. 1 pkt 5 omawianego wyżej aktu prawnego, dokonywanej z pominięciem sensu pierwszego z wyżej wymienionych przepisów.

NSA zgodził się także z zarzutem skargi kasacyjnej, co do naruszenia przez Sąd i instancji art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a., skoro powołując się na te przepisy zaskarżony wyrok uchylił się od ustosunkowania do podniesionych w skardze zastrzeżeń, co do podjęcia przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w tym samym dniu dwóch uchwał diametralnie – jak podniesiono – odmiennie stosujących te same przepisy, co dyskryminowało skarżącą i naruszało jej prawo do równego traktowania przez władzę publiczną (art. 32 Konstytucji RP). Fakt, że przedmiotem niniejszej sprawy była ocena tylko legalności załatwienia wniosku skarżącej, a nie innych osób, wcale nie zwalniał Sądu I instancji od wyjaśnienia czy stanowisko zajęte przez organy samorządu radcowskiego wobec skarżącej nie dyskryminowało jej i czy nie naruszało jej prawa do równego traktowana przez władze publiczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu faktycznego i prawnego z daty podjęcia tych aktów lub czynności, nie zaś według kryteriów słusznościowych czy celowościowych.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jednakże, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, o czym stanowi art. 153 p.p.s.a.

Owa "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w przepisie art. 153 p.p.s.a., formułowane są w uzasadnieniu orzeczenia. W tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. np. S. Hanausek (w:) W. Siedlecki (red.), System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez sąd, który wydał wyrok zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej, należy stwierdzić, iż Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania temuż Sądowi wyraził pogląd prawny, który dla Sądu ponownie rozpoznającego sprawę jest wiążący.

Zgodnie z tym poglądem organy samorządu radcowskiego rozpoznające wniosek o wpis na listę radców prawnych złożony przez skarżącą M. Ś., zobowiązane były rozstrzygać zgodnie z przepisami prawa w kształcie i zakresie obowiązującym w czasie ich orzekania (w szczególności chodzi tu o art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych). W tym czasie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych traktował osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki i notarialny, jako zwolnione z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego, co generalnie wymagał art. 24 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy. W stanie prawnym wiążącym w niniejszej sprawie, miernik praktycznego przygotowania profesjonalnego w stosunku do osób wymienionych w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych ukształtowany został bez odwoływania się do potrzeby wykazywania się przez kandydata dysponowaniem innymi jeszcze dowodami praktycznego przygotowania profesjonalnego niż zdany egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki czy notarialny.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł już po podjęciu poddanej kontroli legalności uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, a nadto Trybunał Konstytucyjny zastosował instytucję utraty mocy obowiązującej.

Zdaniem Sądu, w stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania uchwał kandydat na radcę prawnego nie był zobligowany, a organ samorządu radcowskiego nie mógł wymagać i nie był uprawniony do odmowy dokonania wpisu z racji uznania, że kandydat nie ma odpowiednich kwalifikacji profesjonalnych o oparciu o dowolnie przyjęte kryteria. W czasie podejmowania uchwał przez organy samorządu radcowskiego art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych traktował osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki czy notarialny jako zwolnione z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego. Przepis nie wymagał wykazywania się przez kandydata dysponowaniem jeszcze innymi dowodami praktycznego przygotowania profesjonalnego niż zdany egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki czy notarialny. Odmienna interpretacja przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych narusza prawo.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na pogląd Trybunału Konstytucyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., do którego odwołał się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. Ten pogląd to potrzeba, a nawet obowiązek badania, w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 o wpis na listę adwokatów, czy osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, wskazując nadto na potrzebę oceny umiejętności kandydata przy przepływie z jednego do innego zawodu prawniczego i przeciwstawiając się automatyzmowi w tym względzie. Zdaniem NSA, rolą Trybunału Konstytucyjnego w obu sprawach było dokonanie oceny konstytucyjności określonych w wskazywanych w nim przepisach, a nie dokonywanie powszechnie obowiązującej wykładni tych przepisów. Rozważania Trybunału Konstytucyjnego na temat rękojmi należytego wykonywania zawodu zostały poczynione jedynie w kontekście uzasadnienia potrzeby dokonania zmian w stanie prawnym.

W świetle powyższych rozważań zgodzić się należy ze skarżącą, że Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych dokonało błędnej wykładni art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez przyjęcie, że rękojmia należytego wykonywania zawodu wiąże się z wiedzą teoretyczną i praktyką zawodową oraz doświadczeniem praktycznym. Na dzień podejmowania uchwał, przesłanka dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu odwołuje się do faktów świadczących o dotychczasowym zachowaniu się kandydata, a nie oceny aktualnego stanu jego wiedzy teoretycznej zdolności praktycznych do wykonywania zawodu radcy prawnego. Z woli ustawodawcy osoby wymienione w art. 25 ust. 1 kp2 ustawy o radcach prawnych miały być traktowane tak samo jak osoby po odbyciu aplikacji radcowskiej i zdanym egzaminie radcowskim. W stosunku do pierwszych, bezpodstawnym byłoby przyjmowanie możliwości prowadzenia dodatkowego postępowania badającego profesjonalne przygotowanie do zawodu radcy prawnego.

Dla ustalenia i wyjaśnienia zastrzeżeń skarżącej o podjęciu przez Prezydium Krajowej rady Radców Prawnych dwóch uchwał odmiennie stosujących te same przepisy Sąd zażądał akt sprawy [...]. Na dzień rozprawy i wyrokowania, mimo ponaglenia, akta żądanej sprawy nie wpłynęły. Wobec tego, że zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej uchwały bez żądanych akt, sąd wyrokował w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych oraz utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] zostały wydane z naruszeniem art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych w związku z art. !90 ust. 1 i 3 Konstytucji. Organy samorządu radcowskiego naruszyły także art. art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 przez to, że w istocie orzekały bez poddania materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wszechstronnej i wyczerpującej analizie.

Sąd uchylił zaskarżone uchwały na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1) a) i c).

O wykonalności uchylonych uchwał Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.