Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2309/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3a
journal: Dz.U. 2017 poz 718
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
article: art.156 § 1 pkt 2, 158 § 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant specjalista Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa - Prezydenta [...] i Miasta [...] oraz J. P., O. L., R. P., D. P., E. A., C. A. oraz P. W., D. B. i J. L. z udziałem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich solidarnie na rzecz J. P., O. L., R. P., D. P., E. A., C. A. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich solidarnie na rzecz P. W., D. B. i J. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja reprywatyzacyjna lub Komisja) w punkcie pierwszym stwierdziła w części nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2010 r., nr [...] (dalej: decyzja z [...] grudnia 2010 r.); w punkcie drugim stwierdziła w pozostałym zakresie wydanie decyzji z [...] grudnia 2010 r. z naruszeniem prawa, a w punktach od trzeciego do szóstego nałożyła obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia na rzecz Miasta [...] kolejno od: J. P. w kwocie [...] zł, E. A. w kwocie [...] zł, C. A. w kwocie [...] zł i P. W. oraz D. B. w kwocie [...] zł (w tym ostatnim przypadku z ustaleniem, że zapłata powyższej kwoty przez jednego z adresatów obowiązku zwalnia pozostałego w stosunku do uprawnionego Miasta).

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. P., O. L., R. P. i D. P. oraz E. A. M.i C. A., P. W., D. W. i J. L. oraz Miasto [...], z tym że skarga Miasta została wniesiona w części dotyczącej uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Skargi zostały wniesione w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Nieruchomość [...] położona przy ul. [...] obejmuje niezabudowaną działkę ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] i zabudowaną działkę ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Powyższa nieruchomość była objęta dawną księgą hipoteczną oznaczoną nr [...]. Z materiałów inwentaryzacyjnych Biura Odbudowy Stolicy z lat 1945-1946 wynika, że na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek nowy, w stanie surowym, murowany, o stropach pustakowych, mieszkalny. Został on zakwalifikowany do VIII kategorii zniszczeń (budynek niewykończony/stan surowy). W katalogu budynków nadających się do całkowitej odbudowy podano, że kubatura całkowita ww. budynku wynosiła [...] m i tyle samo wynosiła kubatura części remontowanej. Przeznaczonych do remontu było [...] izb.

Zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 1946 r., tytuł własności "Nieruchomości Nr [...] w [...]" przy ulicy [...] i [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię H. N. i J. G. w częściach równych niepodzielnie. Potwierdza to zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] kwietnia 2000 r.

Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W dniu [...] kwietnia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek pełnomocnika spadkobierców dawnych właścicieli J. R. [...] i J. N. – [...] B. K. - o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o przyznanie właścicielom nieruchomości nr hip. [...] prawa własności czasowej.

Decyzją (brak daty na uszkodzonym dokumencie) Wiceprezydent [...] przywrócił termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1951 r., Nr [...], Prezydium Rady Narodowej w [...], odmówiło spadkobiercom H. N. i J. G. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] oznaczonej Nr hip. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Decyzją z [...] września 2001 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1951 r., Nr [...].

Decyzją z [...] września 2001 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji Prezydenta [...] Nr L.dz.[...] z [...] maja 1948 r. o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].

Spadkobiercy J. R. [...] – S. T. i J. P. złożyli do Starostwa Powiatu [...] wniosek o rozpatrzenie wniosku z [...] kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Pismem z [...] listopada 2008 r. do wniosku przyłączyli się spadkobiercy J. N. – E. T. oraz C. L.

Decyzją z [...] grudnia 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku z [...] kwietnia 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, Prezydent [...] w punkcie 1 ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do będącego własnością Skarbu Państwa gruntu niezabudowanego, położonego w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] na rzecz: J. P. w udziale wynoszącym [...] części, S. T. w udziale wynoszącym [...] części, E. T. w udziale wynoszącym [...] części i C. L. w udziale wynoszącym [...] części; w punkcie drugim ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do będącego własnością Skarbu Państwa gruntu zabudowanego, położonego w [...] przy ul. [...], o pow. [...] m2 , oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...], uregulowanego w KW nr [...] do udziału w [...] części, na rzecz J. P. w udziale wynoszącym [...] części, S. T. w udziale wynoszącym [...] części, E. T. w udziale wynoszącym [...] części i C. L. w udziale wynoszącym [...] części; w punkcie trzecim i czwartym ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do ww. gruntów oraz w punkcie piątym odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu opisanego w punkcie drugim oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] znajdujących się w budynku przy ul. [...].

Decyzją z [...] października 2018 r., nr [...], Komisja reprywatyzacyjna w punkcie pierwszym stwierdziła nieważność decyzji z [...] grudnia 2010 r., w zakresie udziału wynoszącego [...] części w prawie użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, położonego w [...] przy ul. [...], oznaczonego jako działka ewid. nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], wraz z prawem odrębnej własności lokalu nr [...] objętego księgą wieczystą nr [...]; w punkcie drugim stwierdziła z pozostałym zakresie wydanie decyzji z [...]grudnia 2010 r. z naruszneiem prawa; w punkach od trzeciego do szóstego nałożyła obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia na rzecz Miasta [...] kolejno od J. P. w kwocie [...] zł, od E. A. w kwocie [...] zł, od C. A. w kwocie [...] zł i od P. W. oraz D. B. w kwocie [...] zł, z tym ustaleniem, że zapłata powyższej kwoty przez jednego z tych dwóch adresatów obowiązku zwalnia pozostałego w stosunku do uprawnionego.

Jako podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia Komisja wskazała art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718 ze zm., dalej jako "ustawa z 9 marca 2017 r."), w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 4 i art. 41a ust. 3, art. 31 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 41a ust. 3, w zw. z art. 31 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r.

W obszernym uzasadnieniu decyzji Komisja przedstawiła podjęte przez organ czynności i powołała przeprowadzone w sprawie dowody, szeroko je omawiając. Przedstawiła również następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości, wskazała kto ma przymiot stron niniejszego postępowania oraz odniosła się do zgłaszanych wniosków dowodowych stron.

W ocenie Komisji, decyzja z [...] grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż jej wydanie nastąpiło po rozpatrzeniu wniosku dekretowego złożonego po terminie. Termin do złożenia wniosku dekretowego rozpoczął bieg od objęcia w posiadanie gruntu przez gminę [...]. Zdaniem organu nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. nr 16, poz. 112 z dnia 21 maja 1946 r., dalej jako "rozporządzenie z 7 kwietnia 1946 r.").

Komisja wskazała, że z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego, nieruchomości [...], w tym nieruchomość przy ul. [...], na podstawie art. 1 dekretu, przeszły na własność Skarbu Państwa. Ogłoszenia o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy w Dzienniku Urzędowym Nr 11 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy dokonano 3 lipca 1947 r. Objęcie niniejszego gruntu przez Gminę nastąpiło 14 sierpnia 1947 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 14 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. W ogłoszeniu tym wskazano, że w dniu [...] lipca 1947 r. dokonane zostały oględziny gruntu położonego m.in. przy ul. [...], [...], oznaczonego numerem hipotecznym [...], stanowiącego dotychczas własność - według posiadanych dokumentów - Ob. H. N. i J. G. Organ podniósł, że obowiązek zawiadomienia dotychczasowego właściciela gruntu o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie na podstawie dekretu warszawskiego ciążył na Zarządzie Miejskim wówczas, gdy był on w posiadaniu danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej. Podstawową formą powiadomienia właściciela i innych osób o przystąpieniu do obejmowania w posiadanie nieruchomości było bowiem ogłoszenie w odpowiednim publikatorze. W ocenie Komisji, publikacja ww. ogłoszenia w dzienniku urzędowym zawierała wszelkie nakazane prawem informacje, tj. numer hipoteczny, prawidłowy adres nieruchomości, a także osoby będące współwłaścicielami. Ponadto dochowano terminów publikacji ogłoszeń przed przystąpieniem do oględzin, jak i terminu na publikację ogłoszenia o przejęciu gruntu.

Komisja nie podzieliła stanowiska Prezydenta, że objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. nr 6, poz. 43, dalej jako "rozporządzenie z 27 stycznia 1948 r.") - w dniu 25 listopada 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. W ocenie Komisji, Prezydent [...] błędnie uznał, że Zarządowi Miejskiemu znany był adres B. K., pełnomocnika dotychczasowych właścicieli. Prezydent powołał się na pismo Sekcji Lokali Odbudowywanych z [...] lipca 1947 r., wzywające B. K., aby ten stawił się w Urzędzie w dniu [...] lipca 1947 r. i dostarczył dokument potwierdzający tytuł własności i pozwolenie Inspekcji Budowlanej na remont domu nr [...] przy ul. [...]. Zdaniem Komisji, Prezydent poprzestał jedynie na domniemaniu, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony przez faktycznego pełnomocnika spadkobierców dawnych właścicieli i nie analizował, czy B. K. posiadał stosowne pełnomocnictwa udzielone mu przez uprawnionych do złożenia ww. wniosku właścicieli lub ich spadkobierców.

Komisja zaznaczyła, że po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] maja 1948 r. Naczelnik Wydziału Gospodarki Gruntami Zarządu Miejskiego [...] wezwał [...]. B. K. do załatwienia w nieprzekraczalnym terminie do dnia [...] czerwca 1948 r. następujących formalności: wpłacenia [...] zł tytułem opłat manipulacyjnych związanych ze złożonym wnioskiem oraz złożenia pełnomocnictwa. W odpowiedzi na to wezwanie, [...]. B. K. wraz z pismem z [...] czerwca 1948 r. przedłożył Zarządowi Miejskiemu [...] świadectwo hipoteczne z działu I i II, odpis kwitu z opłaty [...] zł oraz pełnomocnictwa: umocowanie do działania w imieniu J. N. udzielone [...]. B. K. przez [...]. M. K., któremu J. N. udzielił pełnomocnictwa [...] kwietnia 1946 r. oraz pełnomocnictwo udzielone przez J. R. [...] [...]. B. K. z [...] maja 1947 r. Jednakże, w chwili składania wniosku dekretowego tj. w dniu [...] kwietnia 1948 r., żył przedwojenny właściciel przedmiotowej nieruchomości H. [...] N., który zmarł dopiero [...] grudnia 1956 r. W zgromadzonych dokumentach brak jest dowodu aby [...] M. K. lub B. K. byli umocowani do działania w jego imieniu, a J. N. nie wykazał w żaden sposób, na jakiej podstawie wywodzi swoje roszczenia do nieruchomości położonej przy ul. [...]. Oznacza to, w ocenie Komisji, że wniosek dekretowy odniósł skutek wyłącznie co do J. P. - spadkobiercy po J. G. Zdaniem organu, Zarząd Miejski [...] do [...] sierpnia 1947 r. nie miał w swoich zasobach pełnomocnictwa J. P., ponieważ [...] maja 1948 r. wezwał [...]. B. K. do przedłożenia tego pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo udzielone [...] maja 1947 r. przez J. [... ] P. [...]. B. K. do działania w jej imieniu, zostało przekazane Zarządowi Miejskiemu [...] dopiero wraz z pismem z [...] czerwca 1948 r., a więc 11 miesięcy po opublikowaniu w dniu 14 sierpnia 1947 r. w Dzienniku Urzędowym Nr 14 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy ogłoszenia o objęciu nieruchomości w posiadanie. W ocenie organu, dopiero od tej daty Zarząd Miejski w [...] miał dane o miejscu pobytu osoby reprezentującej prawa dotychczasowego właściciela gruntu. Zdaniem Komisji, nie jest możliwe, aby Zarząd Miasta [...] miał również informację o spadkobiercach zmarłego [...] października 1944 r. J. G. Stosowne dokumenty w postaci wypisu poświadczenia dziedziczenia m.in. po zmarłym J. G. wraz z odpisem pełnomocnictwa [...]. B. K. przedstawił Zarządowi Miejskiemu [...] dopiero wraz z pismem datowanym na [...] czerwca 1948 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie go do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu w postaci wpłacenia opłaty manipulacyjnej i złożenia pełnomocnictwa. Dokumenty te zostały więc nadesłane Zarządowi Miejskiemu [...] już po dokonaniu ogłoszenia o objęciu nieruchomości.

Komisja wskazała, że H. N. opuścił nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] "uciekając przed Niemcami w 1939 r.", a jego nowy adres nie był znany. Okoliczność opuszczenia wskazanej nieruchomości przez H. N. w 1939 r. w związku z wojną potwierdził świadek B. B., co wynika z analizy protokołu z posiedzenia Sądu Grodzkiego w [...] [...] maja 1946 r. w sprawie z powództwa J. N. o wprowadzenie w posiadanie nieruchomości, sygn. akt [...]. Wprawdzie w oświadczeniu z [...] grudnia 1945 r. J. N. podał, że jego ojciec H. N. zmarł [...] czerwca 1944 r. w [...], ale z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...] wynika, że H. N. zmarł [...] grudnia 1956 r. Zdaniem Komisji, nie było zatem możliwe aby Zarząd Miejski w chwili ogłoszenia wiedział, iż J. N. jest spadkobiercą H. N., skoro postanowienie Sądu w tym przedmiocie zapadło dopiero po 60 latach od rzekomego powiadomienia Zarządu Miejskiego. W zgromadzonych dokumentach brak dowodu aby Zarząd Miejski [...] przed dniem, bądź nawet już w dniu objęcia gruntu w posiadanie, miał dane o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej. Komisja wskazała, że obowiązek powiadamiania osób uprawnionych miał charakter imperatywny warunkowo, jedynie w przypadku, gdyby organ posiadał dane o miejscu pobytu uprawnionego lub osoby jego prawa reprezentującej. W chwili obejmowania gruntu przy ul. [...] w posiadanie, na organie administracji bezwzględny obowiązek tej natury nie spoczywał.

Wobec powyższego, w ocenie organu, istniały istotne przeszkody, aby organ mógł skutecznie poinformować właścicieli przedmiotowej nieruchomości (następców prawnych) lub ich pełnomocników o objęciu gruntu w posiadanie. Konstrukcja przepisu - "w miarę posiadania" - nie obligowała Zarządu Miejskiego do poszukiwania czy ustalania faktycznego miejsca pobytu właściciela. Nie można zatem przyjąć, że Zarząd Miejski miał obowiązek przesłać zawiadomienie o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie. W tej sytuacji, w ocenie Komisji, termin na złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej rozpoczął swój bieg w dniu 14 sierpnia 1947 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 14 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, i minął po upływie 6 miesięcy, tj. 14 lutego 1948 r. Oznacza to, że wniosek o przyznanie własności czasowej złożony przez [...]. B. K. został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, co skutkuje wygaśnięciem praw i roszczeń do nieruchomości. Wydając przedmiotową decyzję Prezydent [...] rażąco naruszył art. 7 ust. 1 dekretu poprzez pozytywne rozpatrzenie wniosku dekretowego złożonego po terminie.

W ocenie Komisji, Prezydent [...] naruszył również przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez nieustalenie przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego.

Ponadto, Komisja wskazała, że w konsekwencji wydania decyzji reprywatyzacyjnej z [...] grudnia 2010 r. doszło do zbycia przez beneficjentów przysługujących im udziałów w prawie współużytkowania wieczystego gruntów oraz znajdującego się na jednym z tych gruntów budynku, na rzecz osób trzecich. Wyczerpuje to dyspozycję części pierwszej definicji pojęcia "nieodwracalnych skutków prawnych" zawartego w art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. W ocenie organu, rozważenia wymagały ponadto przesłanki negatywne przyjęcia nieodwracalności skutków prawnych, w pierwszej kolejności istnienia po stronie nabywcy złej wiary w rozumieniu przepisów ustawy z 9 marca 2017 r.

Komisja wskazała, że aktami notarialnymi z 2013 r. J. P., S. T., E. A. i C. A. sprzedali: (i) [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przysługujące im udziały w stanowiących odrębną własność lokalach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wraz z prawami związanymi z ich własnością oraz udział w wysokości [...] części w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...], (ii) J. L. przysługujące im udziały, to jest cały lokal mieszkalny nr [...], [...], [...], [...] wraz z prawami związanymi z ich własnością oraz udział w wysokości [...] części w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...] oraz (iii) P. W. i D. B. przysługujące im udziały, to jest cały lokal mieszkalny nr [...], [...], [...], [...], [...] wraz z prawami związanymi z ich własnością oraz udział w wysokości [...] części w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...].

W ocenie Komisji, złą wiarę można przypisać wyłącznie P. W. i D. B. Nie można jej natomiast przypisać pozostałym nabywcom, tj. [...] i J. L. W ocenie Komisji, [...] P. W. jest nie tylko profesjonalnym pełnomocnikiem, ale jednocześnie pełnomocnikiem zajmującym się doradztwem prawnym przy zakupie zreprywatyzowanych nieruchomości objętych działaniem dekretu. Zdaniem Komisji, profesjonalny pełnomocnik zajmująco się zawodowo doradztwem przy transakcjach obejmujących zreprywatyzowane nieruchomości, dokonując zakupu lokali oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu, ma stosowną wiedzę oraz możliwości do zbadania stanu prawnego obejmującego prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej nabywanych przez siebie nieruchomości. Ponadto, P. W. i D. B. nabyli lokale mieszkalne nr [...], [...], [...], [...], [...] za cenę [...] zł/m2. Jak wynika natomiast z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], średnia wartość rynkowa lokalu mieszkalnego łącznie z gruntem położonego w [...] przy ul. [...], w okresie od [...] września 2008 r. do [...] lutego 2014 r. kształtowała się w granicach od [...] zł do [...] zł. Oznacza to, że P. W. i D. B. kupili ww. lokale za ok. 48% ich wartości. Kwota zakupu przedmiotowej nieruchomości znacząco odbiegała od cen na rynku nieruchomości. Zachowując zasady należytej staranności P. W. mógł dowiedzieć się, że wniosek dekretowy złożony został przez [...] B. K. po terminie, a zatem nie wywoływał skutków prawnych. W konsekwencji, przy prawidłowo prowadzonym postępowaniu dekretowym nie powinno nigdy dojść do wydania pozytywnej decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...] na rzecz beneficjentów decyzji. Dokonując zakupu przedmiotowej nieruchomości P. W. nie powinien poprzestać jedynie na zbadaniu księgi wieczystej nabywanej nieruchomości, ale również powinien podjąć działania mające na celu zbadanie prawidłowości przebiegu postępowania dekretowego. Już z treści decyzji administracyjnej wynikała zarówno data objęcia w posiadanie nieruchomości przez Zarząd [...], jak i data złożenia wniosku dekretowego przez pełnomocnika pierwotnych właścicieli. Analiza ww. dat powinna wzbudzić w P. W. wątpliwości dotyczące skuteczności objęcia w posiadanie nieruchomości przez Zarząd [...], terminowości złożonego wniosku dekretowego, a w konsekwencji prawidłowości postępowania reprywatyzacyjnego zakończonego wydaniem prawidłowej decyzji reprywatyzacyjnej. W przypadku podjęcia ww. czynności P. W. wiedziałby o nieprawidłowościach, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy. Żądanie od pełnomocnika beneficjentów decyzji przedłożenia odpisu decyzji nie wiązało się z żadnymi trudnościami. Wobec powyższego, organ uznał, że P. W. był w złej wierze w rozumieniu 41a ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. Ponadto, zła wiara P. W. skutkuje złą wiarą jego żony D. B., z uwagi na nabycie do majątku wspólnego przedmiotowych lokali, a także z uwagi na działanie pełnomocnika w złej wierze w imieniu nabywcy.

W ocenie Komisji, w momencie nabycia przez P. W. oraz D. B. lokali mieszkalnych [...], [...], [...], [...], [...] wraz z prawami związanymi z ich własnością oraz udziału w wysokości [...] części w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...] nie zaszły nieodwracalne skutki prawne. W wyniku transakcji z dat [...] sierpnia 2013 r., [...] listopada 2013 r., [...] stycznia 2016 r. i [...] czerwca 2016 r. P. W.l i D. B. sprzedali lokale nr [...], [...], [...] i [...], wraz z odpowiednimi udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...] oraz w częściach wspólnych posadowionego na tym gruncie budynku na rzecz J. L. (nabywca lokalu nr [...]), M. W. (nabywca lokalu nr [...]), W. B. (nabywca lokalu nr [...]) oraz H. i M. P. (nabywcy lokalu nr [...]). W wyniku transakcji z [...] grudnia 2013 r. małżonkowie P. W. i D. B. sprzedali A. i E. Z. udział wynoszący [...] części, a W. i J. P., P. K., M. W., M. G. i A. W., P. S., M. i B. S. oraz K. C. udziały wynoszące po [...] części w prawie użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę [...]. Komisja nie ustaliła, aby wskazane wyżej osoby nabywały udziały w przedmiotowej nieruchomości w złej wierze w rozumieniu art. 41a ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Drugie transakcje sprzedaży z udziałem J. L., M. W., W. B. oraz H. i M. P. w zakresie lokali nr [...], [...], [...] i [...], jak też transakcja sprzedaży udziałów w prawie użytkowania wieczystego działki [...], wywołały nieodwracalne skutki prawne.

Komisja podsumowała, że nabywając udziały w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości (zarówno w imieniu swoim, jak i działając w imieniu i na rzecz swojej żony D. B.) był nabywcą w złej wierze w odniesieniu do udziału w wysokości [...] części w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...] oraz takiego samego udziału w stanowiącym odrębną nieruchomość budynku oznaczonym [...] od ul. [...] w [...], odpowiadającego udziałowi związanemu ze stanowiącą odrębną nieruchomość samodzielnym lokalem mieszkalnym oznaczonym numerem [...]. Zatem, w tym zakresie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 1 pkt 4 ustawy. Nieodwracalne skutki prawne zaszły natomiast co do [...] lokali (tj. nr [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]), które zostały sprzedane przez [...], J. L. oraz P. W. i D. B. osobom trzecim. Jednocześnie Komisja uznała, że w zakresie 1 wyodrębnionego lokalu o numerze [.] oraz udziału w prawie użytkowania wieczystego związanego z własnością ww. lokalu w łącznej wysokości [...], nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 2 ust. 4 ustawy.

Ustalenie, że w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne stanowi podstawę do stwierdzenia wydania decyzji reprywatyzacyjnej z naruszeniem prawa. Konsekwencją tego jest mające swe umocowanie w art. 31 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. uprawnienie Komisji do nałożenia na wymienione w tym przepisie podmioty obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia. Komisja uznała, że obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia obciąża: J. P., E. A. i C. A. oraz P. W.. J. P., E. A. i C. A. są osobami, na rzecz których wydana została decyzja z [...] grudnia 2010 r., w związku z czym w stosunku do nich spełniona została przesłanka z art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przy prawidłowo prowadzonym postępowaniu dekretowym nigdy nie powinno dojść do wydania pozytywnej decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...] na rzecz wskazanych beneficjentów decyzji. Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej został złożony po terminie. Tym samym nie było żadnych podstaw do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia obciąża również P. W. i jego żonę D. B., gdyż nabyli oni udziały w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w złej wierze od osób, na rzecz których wydano decyzję reprywatyzacyjną. Spełniona zatem została przesłanka z art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy. P. W. oraz D. B. nabywali oraz zbywali lokale w ramach ich ustawowej wspólności majątkowej. Uzyskane ze sprzedaży korzyści, o których mowa w art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., weszły do ich majątku wspólnego zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. Wobec powyższego, Komisja nałożyła na P. W. oraz D. B. obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, z tym ustaleniem, że zapłata kwoty przez jednego z adresatów zwalnia pozostałego w stosunku do uprawnionego Miasta [...].

Ustalając wysokość nienależnego świadczenia podlegającego zwrotowi Komisja przyjęła, że jego równowartość obejmuje korzyści uzyskane przez J. P., E. A. i C. A. z powodu przysporzenia w zamian za zbycie swoich udziałów w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...] oraz wszystkich przysługujących im udziałów w stanowiącym odrębną nieruchomość budynku mieszkalnym oznaczonym nr [...] od ul. [...] w [...] i wszystkich przysługujących im udziałów w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...]. Równowartość nienależnego świadczenia, które uzyskali J. P., E. A. i C. A. na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej z naruszeniem prawa, stanowi kwoty po [...] zł na rzecz każdego z ww. beneficjentów, które odpowiadają % kwoty, jaką wszyscy beneficjenci decyzji reprywatyzacyjnej otrzymali łącznie od spółki [...], J. L. oraz P. W. i D. B. za udział wynoszący [...] części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], wszystkie przysługujące im udziały w stanowiącym odrębną nieruchomość budynku mieszkalnym oznaczonym nr [...] od ul. [...] w [...] i wszystkie przysługujące im udziały w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka [...], zgodnie z umowami sprzedaży z [...] maja 2013 r. Równowartość nienależnego świadczenia, które uzyskał P. W. oraz D. B. na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej z naruszeniem prawa, w ocenie Komisji wynosi [...] zł i obejmuje ono korzyści przez nich uzyskane z powodu rozporządzenia przysługującymi im udziałami w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, czyli sumę uzyskaną ze sprzedaży osobom trzecim wyodrębnionych lokali w nieruchomości przy ul. [...] w [...]. W okresie od [...] sierpnia 2013 r. do [...] czerwca 2016 r. P. W. (działając imieniem własnym oraz w imieniu i na rzecz D. B.) sprzedał [...] lokale za łączną sumę w wysokości [...] zł, zgodnie ze sporządzonymi w formie aktów notarialnych umowami sprzedaży. Stosownie do art. 31 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r., w zależności od okoliczności sprawy, w szczególności stopnia przyczynienia się przez osobę, o której mowa w ust. 1, do wydania decyzji reprywatyzacyjnej, Komisja może nałożyć obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w wysokości niższej niż wynikająca z ust. 2. W niniejszej sprawie Komisja uznała za zasadne obniżenie wysokości zwrotu równowartości świadczeń nienależnych otrzymanych przez beneficjentów o połowę, z uwagi na to, że nie przyczynili się oni do wydania wadliwej decyzji reprywatyzacyjnej. W konsekwencji, J. P., E. A. i C. A. zobowiązani będą do zwrotu Miastu [..] kwot po [...] .zł (tj. [...] zł x 1/2) na mocy art. 31 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. Jednocześnie Komisja uznała za zasadne obniżenie wysokości zwrotu równowartości świadczenia nienależnego otrzymanego przez P. W. oraz D. B. poprzez odjęcie od kwoty uzyskanej ze sprzedaży lokali osobom trzecim kwoty za jaką lokale zostały nabyte przez P. W. i D. B. od beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej na mocy umów sprzedaży zawartych w formie aktów notarialnych w dniu [...] maja 2013 r. ([...] zł – [...] zł = [...] zł). W ocenie Komisji, P. W. oraz D. B. nie przyczynili się do wydania wadliwej decyzji reprywatyzacyjnej. Beneficjent decyzji S. T. zmarł po wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej, tj. [...] listopada 2014 r. Decyzja Komisji nie mogła w związku z tym objąć tej osoby.

Skargę na decyzję Komisji z [...] października 2018 r. wniosło Miasto [...], zaskarżając ją w zakresie obejmującym wskazane części uzasadnienia decyzji. W skardze zarzucono naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 29 ust. pkt 3a i 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4b w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji, tj. w pkt III.2.1. (str. 37) "(...) w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku dekretowego, Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu (Dz. U. 279 oraz z 1985 r. poz. 99, dalej dekret), poprzez nieustalenie przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego; w pkt. II1.2.4. (str. 39) w całości; w pkt. III.2.5. (str. 39-40) "Przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu zawiera pozytywne przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek dekretowy mógł rozstać rozpoznany na korzyść dotychczasowego właściciela, następców prawnych właściciela lub osób prawa jego reprezentujących. Są nimi: posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku, złożenie wniosku w przepisanym sześciomiesięcznym terminie oraz korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt 1 SA 1482/00, Legalis Numer 80488; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, MP 2016, poz. 794, www.trybunal.gov.pl, OTK, Seria A 2016, poz. 66; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1942/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl)"; w pkt. III. 2.6. (str. 40-42) w całości; w pkt. 2.7. w całości; w pkt. III. 2.8. (str. 43) w całości; w pkt. III. 2.9. (str. 43-44) w całości; w pkt. III. 2.10. (str. 44-45) w całości; w pkt. III.2.11. (str. 45-46) w całości; podczas gdy: (a) spełnienie przesłanki posiadania nieruchomości [...] przez dotychczasowego właściciela nieruchomości [...] nie stanowi warunku sine qua non przyznania prawa użytkowania wieczystego jak to bezzasadnie przyjęła Komisja, wobec czego nie można zarzucić Prezydentowi [...], że nie zbadał okoliczności istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w postaci spełnienia przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela nieruchomości na chwilę złożenia wniosku dekretowego; (b) prawidłowa wykładnia przepisu art. 7 ust. 1 dekretu, zgodna z jednolitą linią orzeczniczą prezentowaną od początku obowiązywania dekretu do dnia dzisiejszego przez organy dekretowe i sądy administracyjne, znajdująca także potwierdzenie w doktrynie prawa, wskazuje, że przesłanka posiadania nieruchomości nie dotyczyła byłych właścicieli nieruchomości (stąd nie była badana przy rozstrzyganiu wniosków dekretowych składanych przez właścicieli); (c) jedynym kryterium oceny zasadności wniosków było spełnienie przesłanki zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), określonej w art. 7 ust. 2 dekretu; (d) w konsekwencji Prezydent [...] nie oceniając kwestii posiadania przez dotychczasowego właściciela nieruchomości [...] i nie zamieszczając rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnych nie dopuścił się nieprawidłowości; (e) prawidłowość decyzji Prezydenta [...] winna być oceniana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dniu jej wydania, a nie na podstawie przepisów wprowadzonych po jej wydaniu, tj. na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4b ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym powyżej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z opinii dr hab. Konrada Zacharzewskiego, adw. Henryka Romańczuka oraz adw. Stanisława Żemojtel z 30 września 2017 r. pt. "Analiza art. 7 dekretu warszawskiego w zakresie przesłanki posiadania" na okoliczność, że przesłanka posiadania wymieniona w art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy odnosiła się wyłącznie do następców prawnych dotychczasowych właścicieli. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie zgłoszonych zarzutów.

Skargę na decyzję Komisji z [...] października 2018 r. wnieśli również J. P., O. L., R. P., D. P., E. A. i C. A., zaskarżając tę decyzję w części, tj. w zakresie punktów od 1 do 5. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez:

- pominięcie dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, z których wynika, że adres J. P. oraz J. N., dotychczasowych właścicieli nieruchomości, znany był Zarządowi Miejskiemu jeszcze przed przystąpieniem do oględzin nieruchomości, a zatem Zarząd Miejski [...] był zobowiązany do przesłania zawiadomienia dotychczasowym właścicielom nieruchomości o przystąpieniu do oględzin nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...];

- błędne ustalenie przez Komisję, wbrew dowodom znajdującym się w aktach sprawy, że Zarząd Miejski [...] prawidłowo objął w posiadanie nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...] na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy w dniu 14 sierpnia 1947 r., w sytuacji gdy objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę nastąpiło 25 listopada 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie;

- w konsekwencji, błędne ustalenie przez Komisję, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej z [...] kwietnia 1948 r. został złożony po terminie wynikającym z art. 7 ust. 1 dekretu;

2) naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art, 29 ust. 1 pkt 3a i art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu - poprzez bezpodstawne stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2010 r., w części udziału wynoszącego [...] części użytkowania wieczystego, a w pozostałej części uznanie, iż decyzja z [...] grudnia 2010 r., została wydana z naruszeniem prawa, wskutek błędnego uznania przez Komisję, iż decyzja ta rażąco naruszała art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego poprzez przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości, co było konsekwencją błędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez Komisję, tj. błędnego uznania przez Komisję, iż wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony po upływie terminu wynikającego z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego;

3) naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b w zw. art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu - poprzez bezpodstawne uznanie przez Komisję, iż decyzja reprywatyzacyjna naruszała przepisy postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na fakt, iż Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku dekretowego nie zbadał przesłanki posiadania;

4) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 75 § 1, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zakresie ustalenia przesłanki posiadania, w szczególności polegające na:

- pominięciu dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, z których wynika, że dawni właściciele nieruchomości byli w jej posiadaniu w dacie składania wniosków dekretowych;

- niedopuszczeniu i nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania strony J. P. na okoliczność posiadania nieruchomości przez poprzedników prawnych strony w dacie składania wniosku dekretowego i uznaniu przez Komisję, że wniosek jedynie zmierza do przedłużenia postępowania, a ta okoliczność nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy;

5) naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 4a i 4b w zw. art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu - poprzez błędne uznanie przez Komisję, iż art. 30 ust. 1 pkt 4b wprowadzony ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r. (Dz. U. 2018, poz. 431) może być stosowany do decyzji reprywatyzacyjnych wydanych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy nowelizującej, tj. przed 14 marca 2018 r.;

w konsekwencji

6) naruszenie art. 31 ust. 1 i 3 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez jego zastosowanie, tj. poprzez nałożenie na strony postępowania obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, w sytuacji gdy decyzja z [...] grudnia 2010 r. była prawidłowa;

z daleko posuniętej ostrożności procesowej, zaskarżonej decyzji zarzucili ponadto:

7) rażące naruszenie art. 31 ust. 1 w zw. z art. 32 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez nałożenie obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia na rzecz Miasta [...], w sytuacji gdy [...] nie spełniło nienależnego świadczenia, a zwrot równowartości nienależnego świadczenia może nastąpić jedynie na rzecz podmiotu, który spełnił nienależne świadczenie;

8) naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 k.p.a. poprzez brak poczynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych w zakresie nienależnego świadczenia;

9) naruszenie art. 8 ust. 1 k.p.a. i 9 k.p.a. poprzez brak informowania stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, w szczególności poprzez brak poinformowania stron postępowania o możliwości nałożenia na strony zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, w konsekwencji uniemożliwienie stronom postępowania wykazania przesłanek niweczących obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w punktach 1 i 2, stwierdzenie nieważności decyzji w punkcie 3, 4, i 5, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji również w zakresie punktów 3, 4 i 5; oraz zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

Skargę na decyzję Komisji z [...] października 2018 r. wnieśli również P. W., D. B. i J. L. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1) dowolne ustalenia faktyczne i oceny Komisji - poczynione z naruszeniem art. 76 §1, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. - w przedmiocie (rzekomym) niedysponowaniem i brakiem możliwości ustalenia przez Zarząd Miejski w [...] (przed dniem [...] lipca 1947 r., tj. datą oględzin nieruchomości) danymi dotyczącymi miejsca pobytu uprawnionych do Nieruchomości J. P. i J. N., a przede wszystkim (rzekomej) niewiedzy Zarządu Miejskiego, że [...] B. K. (a także [...] W. W.) pozostają osobami reprezentującymi wyżej wymienionych J. P. i J. N. jako uprawnionych do Nieruchomości, które to ustalenia Komisji są wprost sprzeczne z treścią i znaczeniem szeregu pominiętych przez Komisję dokumentów urzędowych, którymi Komisja dysponowała (a nawet w części wzmiankowała te dokumenty w uzasadnieniu decyzji), tj.:

– protokół z [...] grudnia 1945r. wprowadzenia w posiadanie J. P. odnośnie połowy nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...];

– postanowienie Sądu Grodzkiego w [...] z [...] maja 1946r., [...] o wprowadzeniu "J. N. jako spadkobiercę ustawowego po H. N. w niepodzielne posiadanie połowy [...] nieruchomości przy ul. [...];

– podanie z [...] maja 1947 r. [...] B. K. do Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego [...];

– orzeczenie nr [...] z [...] czerwca 1947r. wydane przez Wydział Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego [...] doręczone [...] B. K.,

– odpis tytułu wykonawczego z prawomocnego Postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z [...] maja 1946 r., sporządzony przez Komornika przy Sądzie Grodzkim w [...] z akt sprawy egzekucyjnej [...];

– postanowienie Sądu Grodzkiego w [...] z [...] marca 1947 r. (wraz z potwierdzeniem doręczenia tego postanowienia w kwietniu 1947 r. do Biura Prawnego Zarządu Miejskiego w [...]);

– protokół Komornika Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lipca 1946 r. sporządzony przy udziale przedstawiciela Wydziału Administracji Nieruchomości Zarządu miejskiego w [...], dotyczący wprowadzenia J. P. w posiadanie polowy Nieruchomości przy [...],

a w rezultacie

2) poczynienie przez Komisję nieuprawnionej na gruncie stanu faktycznego sprawy oceny, że Zarząd Miejski w [...] dopełnił warunków formalnych skutecznego objęcia w posiadanie Nieruchomości w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminą m.st. Warszawy, podczas gdy nieuwzględnione przez Komisje dokumenty (wymienione powyżej) wykazują, że Zarząd Miejski w [...] znał miejsce pobytu uprawnionych J. P. i J. N. (a co najmniej miał możność ustalenia takiego miejsca znając dane pełnomocników tych osób), a przede wszystkim miał wiedzę, że [...] B. K. oraz [...] W. W. działają w imieniu ww. uprawnionych i reprezentują ich interesy i w tej sytuacji zaniechanie przesłania uprawnionym lub ich pełnomocnikom zawiadomienia o przystąpieniu do obejmowania gruntu Nieruchomości stanowiło naruszenie § 5 ww. rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r., co w połączeniu z przeprowadzeniem oględzin gruntu bez udziału uprawnionych, którym zawiadomień nie doręczono decyduje o prawnej nieskuteczności objęcia gruntu przez gminę w trybie Rozporządzenia z 7 kwietnia 1946r.;

3) naruszenie art. 22 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych oraz art. 18 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich poprzez pominięcie przez Komisję skutków jakie ww. przepisy wiążą z przywróceniem posiadania ("zarząd i użytkowanie") - w trybie ww. regulacji - majątków opuszczonych, w sytuacji gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zarówno J. P. jak i J. N. uzyskali kolejno w roku 1945 i 1946 sądowe przywrócenia posiadania Nieruchomości, co w myśl ww. przepisów statuowało osoby te (co najmniej) jako "użytkowników" Nieruchomości i w rezultacie obligowało Zarząd Miejski w [...] do bezwzględnego zawiadomienia tych osób - w myśl § 5 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r. - o przystąpieniu przez gminę do objęcia w posiadanie gruntu Nieruchomości;

co skutkowało błędną oceną, że decyzja z [...] grudnia 2010 r. wydana została w wyniku rozpoznania wniosku złożonego z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 7 dekretu, a konsekwencji nieuprawnionym zastosowaniem art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. jako kluczowej podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Oprócz naruszeń wyżej wskazanych Komisja dopuściła się dalszych jeszcze naruszeń w ramach rozstrzygnięcia objętego zaskarżoną decyzją polegających na:

4) bezpodstawnie wywiedzionym przez Komisją zarzucie "wydania przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. pomimo nieustalenia przestanki posiadania nieruchomości przez byłych właścicieli", w sytuacji, gdy wniosek dekretowy z 14 kwietnia 1948 r. którego rozstrzygnięcie obejmuje ww. decyzja reprywatyzacyjna złożony został przez pełnomocnika byłych właścicieli Nieruchomości ([...] B. K.), co w świetle brzmienia art. 7 ust. 1 dekretu, przy uwzględnieniu wykładni tego przepisu dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny, a także Naczelny Sąd Administracyjny, decydowało, że warunek posiadania Nieruchomości w dacie złożenia wniosku dekretowego nie musiał być spełniony (nota bene i tak był spełniony) i w rezultacie nie musiał być oczywiście również przedmiotem badania w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z [...] grudnia 2010 r.;

5) naruszenie art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. wobec nieuprawnionego na gruncie stanu faktycznego sprawy niniejszej zastosowania wskazanej normy, w sytuacji, gdy:

a) decyzja reprywatyzacyjna Prezydent [...] z [...] grudnia 2010 r. jest całkowicie prawidłowa, a w szczególności wydana została bez jakichkolwiek naruszeń prawa (a tym bardziej naruszeń "rażących");

b) nie istnieją w ramach postępowania reprywatyzacyjnego Nieruchomości żadne inne z okoliczności wymienionych w art. 30 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017.;

c) zarówno przed datą nabycia przez skarżącego lokali znajdujących się z budynku Nieruchomości przy ul. [...], jak i już po tej dacie decyzja reprywatyzacyjna z [...] grudnia 2010 r. była podstawą podejmowanych czynności prawnych i procesowych (zawarcie Aktu Notarialnego umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste; wpis do księgi wieczystej) jak również przedmiotem analiz Prokuratury Rejonowej i Okręgowej w [...], które to wszystkie (bez wyjątku) czynności i analizy nie tylko nie nasunęły jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowości decyzji reprywatyzacyjnej, ale wręcz taką prawidłowość decyzji reprywatyzacyjnej bezwarunkowo potwierdziły;

d) skarżący nie brał jakiegokolwiek udziału w postępowaniu reprywatyzacyjnym zakończonym wydaniem decyzji z [...] grudnia 2010r. i nie miał szczegółowej wiedzy o historii sprawy dekretowej dotyczącej nieruchomości,

e) przed nabyciem lokali znajdujących się z budynku Nieruchomości przy ul. [...] skarżący dopełnił wszelkich wymaganych aktów staranności związanych z nabywanymi nieruchomościami lokalowymi, a nie istniały nigdy (przed datą podjęcia działań przez Komisję) jakiekolwiek przesłanki natury faktycznej, aby skarżący szczegółowo analizować miał i we własnym zakresie oceniać przebieg i prawidłowość procesu reprywatyzacyjnego Nieruchomości,

które to okoliczności uwzględnione łącznie decydują, że w żaden sposób nie można skarżącemu przypisać (jak bezpodstawnie uczyniła to Komisja) przymiotu "pozostawania w złej wierze" przy nabyciu w roku 2013 lokali znajdujących się w budynku Nieruchomości, która to zła wiara polegać miałaby zdaniem Komisji na "łatwości dowiedzenia się" przez skarżącego o (rzekomym) wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej z rażącym naruszeniem prawa;

6) niezależnie od powyższego skarżący zarzucili Komisji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie norm art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Komisję przesłuchania skarżącego P. W., a także zaniechania przesłuchania D. B., w sytuacji gdy jedną z przesłanek podjętego przez Komisję rozstrzygnięcia (nałożenia na te osoby na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia) było ustalenie "pozostawania ww. w złej wierze" przy nabyciu własności lub prawa użytkowania wieczystego od osoby, na rzecz której wydano decyzję reprywatyzacyjną, które to ustalenie nie mogło abstrahować od stanu wiedzy skarżącego i jego małżonki w dacie nabywania lokali w budynku nieruchomości, a stan tej wiedzy ustalać można przede wszystkim w oparciu o dowód z przesłuchania samych zainteresowanych.

Skarżący podnieśli, że wskazane powyżej uchybienia w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Komisja przeprowadziła postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, uwzględniła materiał dowodowy w sposób całościowy (a nie wybiórczy) i go prawidłowo oceniła - rozstrzygnięcie Komisji winno przyjąć postać decyzji o umorzeniu postępowania. Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komisji do spraw usuwania skutków reprywatyzacji. Jednocześnie wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie obszernie odnosząc się do zgłoszonych zarzutów i twierdzeń skarżących.

Postanowieniami z 7 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2311/18 oraz sygn. akt I SA/Wa 2310/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z powołanych wyżej skarg (sygn. akt I SA/Wa 2311/18, I SA/Wa 2310/18 oraz I SA/Wa 2309/18) oraz zarządził prowadzenie ich pod sygn. I SA/Wa 2309/18.

Pismem z 21 listopada 2019 r. swój udział w przedmiotowym postępowaniu zgłosiła Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] J. J., która na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. wniosła o oddalenie skarg i przyłączyła się do stanowiska Komisji.

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. Miasto [...] oświadczyło, że modyfikuje zawarty w skardze wniosek dowodowy jako stanowisko strony w sprawie.

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. Sąd postanowił dopuścić do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania Stowarzyszenie [...] – Stowarzyszenie [...] w [...] oraz Stowarzyszenie [...], których przedstawiciele wnieśli o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi okazały się zasadne.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "Komisja") wydana na podstawie przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718, Dz. U. z 2018 r. poz. 431, dalej jako "ustawa z 9 marca 2017 r.").

Powołaną decyzją Komisja stwierdziła w części nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2010 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomosci [...] (dalej jako "decyzja z [...] grudnia 2010 r. lub "decyzja reprywatyzacyjna"), w pozostałym zakresie stwierdziła wydanie ww. decyzji z naruszeniem prawa, a także nałożyła na wskazane w zaskarżonym rozstrzygnięciu osoby obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia na rzecz Miasta [...].

Komisja uznała, że wydając decyzję z [...] grudnia 2010 r. Prezydent [...] rażąco naruszył art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (dalej jako "dekret" lub "dekret warszawski"), gdyż orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego w sytuacji gdy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie: ustanowienie prawa użytkowania wieczystego) został złożony po terminie wskazanym w powołanym przepisie.

Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd powyższego stanowiska Komisji nie podziela. W ocenie Sądu, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, uregulowany w art. 7 ust. 1 dekretu, który złożył w dniu [...] kwietnia 1948 r. pełnomocnik J. P. i J. N. – [...] B. K., został złożony w terminie 6 miesięcy licząc od daty, w której gmina [...] objęła grunt przy ul. [...] w [...] w posiadanie.

Zasadnicze znaczenie dla tego ustalenia ma właściwe określenie dnia, w którym gmina objęła przedmiotowy grunt w posiadanie. W ocenie Komisji, nastąpiło to w dniu 14 sierpnia 1947 r., tj. w dniu kiedy ukazało się zamieszczone w Dzienniku Urzędowym nr 14 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy ogłoszenie o objęciu przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę i od tej daty należy liczyć termin 6 miesięcy na złożenie wniosku dekretowego. Stanowisko to kwestionują skarżący podnosząc, że z uwagi na istotne naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. nie doszło do objęcia nieruchomości w posiadanie w trybie przepisów ww. aktu.

Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że w dniu ogłoszenia o objęciu przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę obowiązywało rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112). Z jego przepisów wynikało, że objęcie gruntu w posiadanie było procesem składającym się z kilku etapów. Obejmowało ono zamieszczenie stosownego ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie gminy, w którym wskazywano, między innymi, termin oględzin nieruchomości. Oprócz tego należało - w miarę posiadania danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej, - przesłać tym osobom zawiadomienie o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie, tak aby umożliwić im wzięcie udziału w protokolarnych oględzinach nieruchomości. Na końcu następowało ogłoszenie przez Zarząd Miejski w organie urzędowym tej jednostki o sporządzonym protokole oględzin. Z dniem ww. ogłoszenia uważało się grunt za objęty przez gminę m. st. Warszawy w posiadanie.

W sprawie nie jest sporne, że objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę w posiadanie nastąpiło 14 sierpnia 1947 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym. W ogłoszeniu wskazano, że [...] lipca 1947 r. odbyły się oględziny gruntów położonych m.in. przy ul. [...], [...], oznaczonych numerami hipotecznymi [...], stanowiących dotychczas własność - według posiadanych dokumentów - Ob. H. N. i J. G.

Sporne natomiast pozostaje to, czy przed [...] lipca 1947 r. Gmina znała adres właścicieli przedmiotowej nieruchomości lub ich pełnomocników, a tym samym miała możliwość powiadomienia tych osób o terminie oględzin nieruchomości.

Po analizie akt sprawy Sąd podzielił stanowisko skarżących, że przed wspomnianą datą Gmina była w posiadaniu danych o osobie reprezentującej prawnych następców właścicieli przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu § 5 Rozporządzenia z 1946.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] maja 1947 r. [...] B. K. złożył do Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w [...] podanie, w którym wniósł, na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy i Administracji Publicznej z 25 lutego 1946 r., o stwierdzenie, że projektowana naprawa budynku przy ul. [...] w [...] jest "naprawą gruntowną" w rozumieniu dekretu z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych lub uszkodzonych.

Z akt sprawy wynika również, że w dacie składania ww. podania [...] K. był pełnomocnikiem nie tylko J. N. (na podstawie pełnomocnictwa z [...] kwietnia 1946 r.), ale również współwłaścicielki nieruchomości J. P. (spadkobierczyni po J. G.) na podstawie sporządzonego w dniu [...] maja 1947 r. przez notariusza Z. A. pełnomocnictwa, które obejmowało umocowanie do "niczym nieograniczonego zarządzania i administrowania odziedziczonymi przez nią nieruchomościami w [...] przy ul. [...]."

Rację ma Komisja, że z treści ww. podania z [...] maja 1947 r. nie wynika, czy [...] K. załączył dokument pełnomocnictwa od właściciela nieruchomości. Jednakże, co istotne, powyższe podanie zostało złożone na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy i Administracji Publicznej z 25 lutego 1946 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 72) do dekretu z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. Nr 50, poz. 281). Zgodnie z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, w wersji obowiązującej w dacie składania podania z [...] maja 1947 r., właściciel budynku uszkodzonego wskutek wojny, który zamierza przystąpić do gruntownej naprawy budynku w celu doprowadzenia go w całości lub w części do stanu używalności, zwraca się do władzy budowlanej pierwszej instancji o stwierdzenie, że projektowana naprawa jest naprawą gruntowną. Z powyższego wynika, że wnioskowane przez pełnomocnika orzeczenie o stwierdzeniu projektowanych napraw budynku jako "gruntownych" mogło być wydane wyłącznie na wniosek właściciela. Z akt sprawy wynika również, że na skutek podania z [...] maja 1947 r. Wydział Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w [...] przeprowadził wymagane przepisami ww. rozporządzenia z 25 lutego 1946 r. oględziny budynku przy ul. [...], a następnie wydał w dniu [...] czerwca 1947 r. Orzeczenie Nr [...] dotyczące ww. budynku uwzględniające złożone przez [...] K. podanie. Powyższe orzeczenie organ doręczył [...] K., a także przesłał je do Sekcji Wyłączeniowej Resortu Mieszkaniowego Zarządu Miejskiego w [...].

Akta sprawy potwierdzają również, że w dniu [.. lipca 1947 r. do [...] B. K. wysłana została korespondencja z "Sekcji Lokali Odbudowywanych" do stawienia się osobiście i złożenia dokumentów dotyczących nieruchomości przy ul. [...].

Podnieść trzeba, że w dacie składania ww. podania i wydania Orzeczenia Nr [...] obowiązywało Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 41, ze zm.), które regulowało działania władz i urzędów administracji państwowej. Zgodnie z art. 11 ww. rozporządzenia, osoba interesowana mogła do zastąpienia siebie upoważnić pełnomocnika, o ile nie było wymagane jej osobiste działanie. Przepisy ww. rozporządzenia dopuszczały zatem możliwość działania przez pełnomocników, którzy musieli jednak okazać dokument stwierdzający udzielenie takiego pełnomocnictwa (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 422/15 oraz sygn. akt I SA/Wa 33/15, publik w bazie orzeczeń: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika, że w maju i czerwcu 1947 r. [...] K., jako pełnomocnik właścicieli nieruchomości przy ul. [...], złożył do Zarządu Miejskiego podanie dotyczące tej nieruchomości i uzyskał pozytywne dla właścicieli orzeczenie tego organu. Ponadto, Sekcja Lokali Odbudowywanych Zarządu Miejskiego pismem z [...] lipca 1947 r. wezwała [...] K. zamieszkałego przy ul. [...] do stawienia się w Biurze celem złożenia dokumentów dotyczących ww. nieruchomości.

W tej sytuacji nie można uznać, jak uczyniła to Komisja, że [...] K. pełnomocnictwo do działania w imieniu J. P. złożył w Zarządzie Miejskim dopiero w czerwcu 1948 r. Nie można przy tym uwzględnić stanowiska Komisji, że skoro Zarząd Miejski w [...] dopiero [...] maja 1948 r. wezwał [...] K. do złożenia pełnomocnictwa udzielonego przez J. P., to oznaczać miałoby to, że dokument pełnomocnictwa nie był składany wcześniej. Przeczą temu opisane wyżej czynności podejmowane przez [...] K. w okresie maja, czerwca i lipca 1947 r. dotyczące budynku położonego na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Trudno uznać, że podejmując te formalne czynności w organie [...] K. nie wykazał swojego umocowania do reprezentowania właścicieli nieruchomości przy [...]. Z akt sprawy wynika, że Inspekcja Budowlana Zarządu Miejskiego podanie [...] K. uwzględniła nadając bieg inicjowanym przez niego sprawom (oględziny budynku przedmiotowej nieruchomości z [...]czerwca 1947 r.) i wydała wnioskowane przez tego [...] orzeczenie dotyczące nieruchomości przy ul. [...]. Jak już wskazano wyżej, orzeczenie to mogło być wydane wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości.

Powyższe dokumenty dotyczące działań Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego [...] potwierdzają, że organ ten miał przed terminem oględzin nieruchomości wiedzę o pełnomocniku i adresie pełnomocnika (ul. [...] w [...]) współwłaścicielki nieruchomości J. P., która w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego była spadkobierczynią po J. G., co zostało potwierdzone sądowym poświadczeniem dziedziczenia z [...] października 1946 r. Wobec zatem posiadania przez Zarząd Miejski wiedzy o właścicielu nieruchomości lub osobie jego prawa reprezentującej traci na znaczeniu argumentacja Komisji wskazująca J. N. jako osobę nieuprawioną do złożenia wniosku dekretowego z uwagi na formalne otwarcie spadku po H. N. w dniu [...] grudnia 1956 r. W tej kwestii trzeba również zwrócić uwagę na to, że w momencie złożenia wniosku dekretowego obowiązywał dekret z 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.), który w art. 89 (jego obecny odpowiednik to art. 209 Kodeksu cywilnego) przewidywał, że każdy współwłaściciel mógł wykonywać czynności zmierzające do zachowania wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli. Oznaczało to, że każdy ze współwłaścicieli mógł podejmować działania, o jakich stanowił powołany przepis, których celem było zachowanie wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli, w tym wypadku - zachowanie prawa do gruntu w zakresie przewidzianym dekretem warszawskim oraz własności znajdującego się na tym gruncie budynku. Oznacza to, że wniosek dekretowy złożony przez pełnomocnika współwłaścicielki nieruchomości – J. P. - wywierał skutki również i dla H. N.

Niezawiadomienie zatem pełnomocnika reprezentującego współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości o przystąpieniu do obejmowania gruntu, w sytuacji posiadania danych o tym pełnomocniku i jego miejscu zamieszkania, oznacza, że pomimo prawidłowego ogłoszenia, nie doszło do skutecznego objęcia gruntu w posiadanie z dniem [...] lipca 1947 r.

Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym niedopełnienie obowiązków przewidzianych w rozporządzeniu z 7 kwietnia 1946 r. skutkuje nieskutecznością objęcia gruntu w posiadanie.

W realiach niniejszej sprawy, w sytuacji w której organy Gminy dysponowały wiedzą o pełnomocniku współwłaścicielki nieruchomości położonej w [...] przy [...] i jego adresie, zaniechanie zawiadomienia go w sposób wskazany w § 5 rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r. uznać trzeba za naruszenie przepisów rozporządzenia z 1946 r. skutkujące nieskutecznością objęcia gruntu w posiadanie w trybie przepisów ww. rozporządzenia. W konsekwencji, objęcie nieruchomości w posiadanie nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r.

Z uwagi zaś na pogląd prawny, że wniosek dekretowy złożony przed terminem jest wnioskiem złożonym z zachowaniem terminu (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2003 r.) podzielić trzeba stanowisko skarżących, że wniosek z [...] kwietnia 1948 r. był wnioskiem złożonym w zachowaniem terminu określonego w art. 7 dekretu. W konsekwencji, nie można podzielić stanowiska Komisji, że przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej Prezydent [...] naruszył rażąco art. 7 ust. 1 dekretu poprzez rozpoznanie wniosku dekretowego złożonego po terminie.

Wobec powyższego, uznać trzeba, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przez Komisję art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a.

Nie można również podzielić stanowiska Komisji, że wydając decyzję z [...] grudnia 2010 r. Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, bowiem nie ustalił przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela nieruchomości.

Wniosek dekretowy w niniejszej sprawie został złożony przez byłą właścicielkę nieruchomości (J. P., która jako spadkobierczyni byłego właściciela została wprowadzona w posiadanie przed wejściem w życie dekretu) oraz następcę prawnego przeddekretowego właściciela (J. N.). Ze zgromadzonego materiału dowodowego, powołanego również przez Komisję, wynika że osoby te, w dacie złożenia wniosku dekretowego, były posiadaczami nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w udziałach po 1/2 części.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu w sprawie o sygn. I SA/Wa 2146/18, że "w dacie wejścia w życie dekretu na terenie m. st. Warszawy obowiązywał Kodeks Napoleona – dalej zwany "kn" oraz prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hipotekach z dnia 26 kwietnia 1818 r. (w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich z dnia 3 sierpnia 1919 r. - Dz. U. RP z 1928 r. Nr 53, poz. 510) w zakresie regulacji stosunków prawnorzeczowych.

Jeżeli chodzi o przeddekretowego właściciela nieruchomości zapisanego w księdze hipotecznej sytuacja była prosta. Dotychczasowy właściciel mógł udowodnić swe prawa, jako strona, w postępowaniu dekretowym przez złożenie stosownego dokumentu z księgi hipotecznej (świadectwa wystawionego przez Wydział Hipoteczny Sądu Okręgowego w [...]). Dekret nie odbierał dotychczasowemu właścicielowi posiadania nieruchomości. Objęcie gruntu warszawskiego w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy miało charakter formalny. Prawo przewidywało domniemanie prawne, że osoba posiada rzecz jako jej samoistny posiadacz (art. 2230 kn). Co istotne, gdy na nieruchomości znajdował się w dacie wejścia w życie dekretu budynek nadający się do naprawy dotychczasowy właściciel pozostawał nadal właścicielem budynku.

Podobna sytuacja dotyczyła osób reprezentujących prawa dotychczasowego właściciela np. pełnomocnika, zastępcy (np. kuratora dla osoby nieobecnej). Takie osoby mogły wykazać swe prawa w postępowaniu administracyjnym poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub orzeczenia sądowego (art. 11 i art. 13 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem).

Sytuacja przedstawiała się inaczej, gdy wnioski dekretowe były składane przez prawnych następców właściciela, którzy nie mogli już ujawnić swoich praw własnościowych do nieruchomości zapisanej w księdze hipotecznej, po wejściu w życie dekretu warszawskiego.

W ówczesnych przepisach dotyczących spraw spadkowych istniała instytucja tzw. objęcia spadku [art. 724 kn, art. 29, art. 41 § 1, art. 557 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego z 29 listopada 1930 r. (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934 ze zm.)]. Z kolei, porządek dziedziczenia był uzależniony od tego, do jakiej kategorii spadkobierców należał prawny następca. Pozycję uprzywilejowaną mieli tzw. dziedzice prawi, którzy obejmowali spadek z mocy samego prawa (art. 724 kn). To samo dotyczyło dziedziców uprawnionych do majątku na mocy zapisu testamentowego (art. 1004 kn). Inna była sytuacja np. małżonka, dzieci naturalnych i Państwa (spadkobierców nieporządkowych). Ta druga kategoria osób mogła objąć spadek pod warunkiem uzyskania orzeczenia sądu o wprowadzeniu w posiadanie (art. 724 kn). W przypadku osób zyskujących zapis ogólny, którzy nie byli dziedzicami testatora także należało uzyskać sądowy nakaz o wprowadzeniu w posiadanie (art. 1006 w zw. z art. 1008 kn). Przepisy ustawy hipotecznej z 1918 r. (art. 127 i art. 128) wymagały od sukcesora wylegitymowania się przed sądem prowadzącym księgi hipoteczne dokumentami okazującymi prawo do spadku (jeżeli do spadku należała nieruchomość zapisana w księdze hipotecznej).

Wobec takiego stanu prawnego w zakresie praw spadkowych prawodawca założył, że w sytuacji gdy wnioski dekretowe złożą osoby, które będą podawały się za spadkobierców dotychczasowego właściciela nieruchomości, organ rozpatrujący te wnioski uczyni stroną postępowania osoby, które udowodnią swe prawa do spadku, np. poprzez przedłożenie orzeczenia sądu o wprowadzeniu w posiadanie gruntu. Miało to wówczas uzasadnienie bowiem brak wprowadzenia prawnego następcy w posiadanie spadku mógł świadczyć o tym, że spadek ma status tzw. spadku wakującego. Art. 811 kn wprowadzał domniemanie, że spadek opuszczony jest spadkiem wakującym. Taka sytuacja rodziła problem, czy kurator będący reprezentantem masy spadkowej (a nie spadkobiercy – art. 813 kn) może w ramach swych kompetencji inicjować postępowanie dekretowe, nie mając na to wyraźnej zgody spadkobiercy (rozporządzenie o prawie administracyjnem nie zawierało odpowiednika art. 30 § 5 kpa)".

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zgromadzone w aktach administracyjnych dokumenty w sposób dostateczny dowodzą, że J. P. i J. N.i spełniali przesłankę z art. 7 ust. 1 dekretu. Znajdujące się bowiem w aktach sprawy dokumenty, w tym orzeczenia Sądu Grodzkiego w [...] o przywróceniu posiadania nieruchomości zarówno J. N. jak i J. P. oraz protokoły wprowadzenia tych osób w posiadanie nieruchomości potwierdzają, że osoby, w imieniu których [...] B. K. złożył w dniu [...]kwietnia 1948 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości, były jej prawnymi posiadaczami. Posiadanie takie zostało bowiem tym osobom przywrócone w trybie ustawy z 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (J. P.) oraz dekretu z 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (J. N.). Skoro zatem J. P. oraz J. N. zostali wprowadzeni w posiadanie spornej nieruchomości na mocy orzeczeń sądowych, to spełnili oni przesłankę posiadania z art. 7 ust. 1 dekretu w dacie złożenia wniosku dekretowego. Organy administracji traktowały te osoby jako strony prowadzonych postępowań. Osoby te, działając przez pełnomocnika, złożyły wniosek dekretowy chcąc nabyć prawo rzeczowe do gruntu. W sytuacji zatem gdy z okoliczności faktycznych wyłaniających się z akt sprawy nie wynika aby kwestia wprowadzenia w posiadanie J. P. i J. N. budziła wątpliwości - dokonana bowiem została na podstawie orzeczeń sądowych - nie można postawić organowi dekretowemu zarzutu, że przy rozstrzyganiu sprawy naruszył przepisy prawa w tym zakresie. Z tych przyczyn zbędne było podejmowanie w toku postępowania dekretowego dodatkowych czynności dowodowych pod kątem oceny zaistnienia spełnienia przesłanki posiadania i formułowanie w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji dodatkowych rozważań.

W konsekwencji, nie można uznać aby w sprawie doszło do wskazywanego przez Komisję innego naruszenia przez Prezydenta [...] przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie decyzji reprywatyzacyjnej pomimo nieustalenia przesłanki posiadania (art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 7 ust. 1 dekretu).

Podsumowując, w opisanym stanie faktycznym sprawy, mającym oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, wydanie przez Komisję decyzji na podstawie art. 29 ust. 3a ustawy było nieuprawnione. Brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej (stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa) powoduje z kolei, że zbędne stało się w chwili obecnej rozważanie kwestii dotyczących obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego (w tym poprawności ustalenia jego wysokości). W konsekwencji, bezprzedmiotowe jest obecnie odnoszenie się do formułowanych na tym tle zarzutów skarg dotyczących naruszenia art. 31 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 9 marca 2017 r., gdyż rozstrzygnięcia na podstawie powołanych przepisów są ściśle związane z wydaniem decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy.

Dodać trzeba, że pomimo że Miasto [...] zaskarżyło tylko uzasadnienie decyzji Komisji, to uwzględnienie również pozostałych skarg musiało prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

Podsumowując, Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję Komisja naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 3a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 158 § 2 kpa w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy z 9 marca 2017 r., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Komisja weźmie pod uwagę powyższe rozważania i wyda decyzję odpowiadającą prawu. W szczególności Komisja powinna rozważyć celowość umorzenia postępowania w niniejszej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2, 3 i 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.