Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1943/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 69 ust.2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o adwokaturze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz T. K. kwotę 272 (dwieście siedemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] działając na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, póz. 1058 z późn. zm.) sprzeciwił się wpisowi pana T. K. na listę adwokatów Izby [...] dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2006 r.

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

W dniu 28 listopada 2006 r. pan [...] wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów Izby [...], w związku z pozytywnym złożeniem egzaminu adwokackiego.

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] postanowiła wpisać pana [...] na listę adwokatów tej Izby.

W uzasadnieniu wymienionej uchwały wskazano, iż pan [...] dnia [...] lutego 2003 r. wpisany został na listę aplikantów adwokackich Izby [...] a następnie przez okres 3 lat i 6 miesięcy odbył aplikację adwokacką. Pan [...] zdał egzamin adwokacki, przeprowadzony w dniach od 1 do 3 grudnia 2005 r. oraz w dniu 17 grudnia 2005 r.

W uzasadnieniu powołanej uchwały podniesiono także, iż pan [...] spełnia przesłanki określone w art. 65 ust. 1-4 Prawa o adwokaturze, wymagane przy wpisie na listę adwokatów.

Wnosząc sprzeciw od powyższej uchwały z dnia [...] grudnia 2006 r., Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż od momentu wpisania pana [...] na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęło jedynie 2 lata, 9 miesięcy i 14 dni, a tym samym nie został zachowany ustawowy trzyipółletni okres odbywania aplikacji, wynikający z art. 76 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Organ podkreślił, iż ustawa - Prawo o adwokaturze nie określa samego momentu rozpoczęcia aplikacji. Obowiązujący regulamin aplikacji adwokackiej (Uchwała Nr 22/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r. z późn. zm.) również nie określa tego momentu. Stosowny zapis w tym przedmiocie znajdował się w Regulaminie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. (§ 1 ust. 3 tekstu jednolitego opracowanego na podstawie uchwały nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 29 marca 2003 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego" oraz uchwały nr 27/03 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 czerwca 2003 r.). Cytowany regulamin obowiązywał podczas odbywania aplikacji przez pana [...] i składania egzaminu zawodowego (§ 28 ust. 1 Uchwały Nr 22/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r.).

Zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu, aplikacja adwokacka rozpoczynała się z dniem złożenia ślubowania. Licząc okres odbywania aplikacji od tego momentu należałoby więc przyjąć, iż pan [...] odbywał aplikację jedynie przez 2 lata, 5 miesięcy i 7 dni - czyli o 1 rok i 23 dni krócej niż przewiduje przepis ustawy - Prawo o adwokaturze.

Z indeksu aplikanta adwokackiego T. K. wynika, iż aplikacja adwokacka rozpoczęła się w dniu 1 lipca 2003 r. Gdyby przyjąć, iż od tej daty wymieniony zaczął odbywać aplikację, to trwała ona jedynie 2 lata i 5 miesięcy.

Zdaniem organu nawet gdyby przyjąć, w ślad za art. 78 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed 10 września 2005 r. (wówczas weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 163, póz. 1361 z późn. zm./, zmieniająca zasady przeprowadzania egzaminu adwokackiego), że egzamin zawodowy kończył aplikację adwokacką, to przy najkorzystniejszej interpretacji, że ostatni dzień egzaminu był ostatnim dniem aplikacji, do wyżej wymienionych okresów należałoby dodać okres 17 dni. Mimo tego, w żadnym z przedstawionych wariantów aplikacja adwokacka wnioskodawcy nie trwała nawet 3 lat.

W związku z powyższym zdaniem organu nie można przyjąć, iż pan [...] ukończył trzyipółletnią aplikację adwokacką, a tym samym spełnia przesłankę wymaganą przy wpisie na listę adwokatów, określoną w art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący [...] zarzucił organowi:

1. naruszenie art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze ("P. o a.") w związku z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów ( Dz. U. z 2003 r., Nr 24, poz. 199) polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przez Podsekretarza Stanu [...], w sytuacji, gdy w chwili wydawania decyzji, powołany był Sekretarz Stanu [...], skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

2. niezależnie od powyższego zarzutu, naruszenie § 3 ust. 1 pkt 5 w związku z § 4 ust. 1 pkt 7 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nr 241/06/DO w sprawie ustalania zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości - przyznającego uprawnienie do stałego zastępstwa Ministra Sprawiedliwości, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez Podsekretarza Stanu [...], w sytuacji, gdy do zastępstwa Ministra Sprawiedliwości w sprawach związanych z egzaminami adwokackimi i radcowskimi powołany był Podsekretarz Stanu [...], skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

3. naruszenie art. 76 ust. 1 P. o a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do czasu odbywania aplikacji adwokackiej nie zalicza się okresu wykonywanej przez egzaminowanego aplikanta adwokackiego pod nadzorem wyznaczonego patrona praktyki zawodowej, podczas gdy przyjęcie prawidłowej wykładni prowadzi do wniosku o prawidłowości zaliczenia tego okresu przy ustalaniu czasu trwania aplikacji adwokackiej, na co wskazuje - jak zauważył w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. K 6/06, publ. OTK - A 2006/4/45 oraz LEX nr 189582) - specyfika tej aplikacji polegająca na doskonaleniu umiejętności praktycznych;

4. naruszenie art. 69 ust. 2 P. o a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą złożenia sprzeciwu może być powołanie się na przepis art. 76 ust. 1 ustawy P. o a., podczas gdy przyjęcie prawidłowej wykładni art. 69 ust. 2 P. o a. prowadzi do wniosku, że sprzeciw uzasadniać mogą tylko okoliczności dotyczące cech kandydata ( takie jak brak nieskazitelnego charakteru, karalność i.t.p.), na co wskazuje wynikający z ustawy P. o a. system nadzoru nad adwokaturą w ramach którego Ustawodawca na podstawie art. 14 ust. 1 P. o a. przyznał Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienie do zaskarżania uchwał organów adwokatury (którymi zgodnie z art. 9 ust. 1 P. o a. są Krajowy Zjazd Adwokatury, Naczelna rada Adwokacka, Wyższy Sąd Dyscyplinarny i Wyższa Komisja Rewizyjna) nie zaś uchwał organów izb adwokackich - gdyż te mogą być uchylone wyłącznie przez Naczelną Radę Adwokacką na podstawie art. 60 P. o. a.;

5. naruszenie art. 7 k.p.a., przejawiające się w rażąco nierównym traktowaniu aplikantów adwokackich przez Ministra Sprawiedliwości, przez to, że Minister nie sprzeciwił się wpisaniu na listę adwokatów aplikantów adwokackich między innymi Izby [...].

Mimo, że w chwili przystąpienia do egzaminu adwokackiego nie upłynął także w ich przypadku okres 3 lat i 6 miesięcy licząc od dnia złożenia ślubowania, wskazane przez skarżącego dwie osoby zostały skutecznie wpisane na listę, co naruszyło jego słuszny interes i miało decydujący wpływ na wydanie decyzji o sprzeciwie.

Skarżący podniósł nadto, że uchwalona w następstwie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy - P. o a. i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r., nr 149, poz. 1075), zmieniła art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy P. o a. i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., nr 163, poz. 1361) dyskryminujący dotąd aplikantów adwokackich, którzy rozpoczęli aplikację adwokacką przed wejściem w życie tegoż art. 5.

Z tego względu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych wymienionych w skardze osób.

Odwołując się do wskazanych zarzutów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie w całości.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Wskazał, że argumentacja skarżącego w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania przez osobę nieuprawnioną nie może zasługiwać na uwzględnienie. Nieuprawnione jest powoływanie się skarżącego jedynie na treść art. 37 ust. 1,2 i 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 z póź. zm.). Przepis ten dotyczy całokształtu kompetencji ministra, sekretarzy i podsekretarzy stanu.

Natomiast lex specialis do powołanego przepisu stanowi art. 268 a kpa. Zapis ten dopuszcza możliwość udzielenia upoważnienia do wykonywania kompetencji organu administracji przez pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej. Odnosi się on do wykonywania kompetencji organu w trakcie postępowania administracyjnego. Takim bez wątpienia jest postępowanie w przedmiocie wpisu na listę adwokatów.

Powołany przepis art. 268 a kpa stanowi, że organ administracji państwowej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Na gruncie niniejszej sprawy zakres czynności sekretarza i podsekretarza stanu został ustalony zarządzeniem nr 241/06/DO Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego z dnia 13 października 2006 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości wydanym na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 z późn. zm.). W § 3 ust. 1 pkt 5 zarządzenia Minister Sprawiedliwości zastrzegł dla podsekretarza Stanu [...] stałe zastępstwo w podejmowaniu wszystkich czynności określonych w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.), z wyłączeniem realizacji zadań związanych z naborem na aplikacje oraz egzaminem adwokackim zawartych w § 4 ust. 1 pkt 7 tego zarządzenia. Takie zapisy zatem tworzą domniemanie, że wszystkie czynności przewidziane dla Ministra Sprawiedliwości w ustawie Prawo o adwokaturze z wyłączeniem zadań określonych w § 4 ust. 1 pkt 7, zostały powierzone Podsekretarzowi Stanu - [...].

W rozpatrywanej sprawie sprzeciw od wpisu skarżącego na listę adwokatów złożył zatem z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości Podsekretarz Stanu [...]. Fakt działania " z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości" wynika z pieczęci, którą opatrzono zaskarżoną decyzję, obok której figuruje pieczęć Ministra Sprawiedliwości. Zatem kompetencja Ministra Sprawiedliwości do złożenia sprzeciwu została prawidłowo zrealizowana na gruncie cytowanego zarządzenia i delegacji z art. 268 a kpa przez uprawnionego pracownika działającego w imieniu organu (tak też: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1221/06 oraz w wyroku z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1215/06).

Organ nie zgodził się także ze stanowiskiem skarżącego, iż podstawę dla Ministra Sprawiedliwości do wniesienia sprzeciwu od uchwały o wpisie na listę adwokatów mogą stanowić jedynie przesłanki wskazane w art. 65 pkt 1-3, a nie w art. 65 pkt 4 czy art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Ustawa nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju przesłanek, których spełnienie może być badane przez Ministra Sprawiedliwości w odniesieniu do uchwał o wpisie na listę adwokatów.

Minister Sprawiedliwości rozważając zasadność wniesienia takiego sprzeciwu uprawniony jest do ustalenia czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu, także określona w art. 65 pkt 4 Prawa o adwokaturze.

Dokonanie powyższych ustaleń następuje na podstawie art. 69 ust. 2 wymienionej ustawy. Przyznane przez ustawodawcę Ministrowi Sprawiedliwości na mocy powołanego przepisu prawo sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę adwokatów nie jest ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sprzeciw jak każda decyzja administracyjna musi być uzasadniony pod względem tak prawnym jak i faktycznym. Minister Sprawiedliwości nie dokonuje odrębnej kontroli uchwały okręgowej rady adwokackiej o dopuszczeniu aplikanta do egzaminu adwokackiego, gdyż Prawo o adwokaturze nie przewiduje takiej kompetencji. Ocenia ją jedynie w kontekście badania podstaw wpisu na listę adwokatów.

Natomiast spełnienie wymogu trzyipółletniego okresu odbywania aplikacji, określonego w art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze, mogło być badane przez Ministra Sprawiedliwości w związku z powoływanym już art. 65 pkt 4 wymienionej ustawy. Ograniczeniem zastosowania tego przepisu nie mogło być umiejscowienie danego przepisu w treści tego aktu prawnego, na które powołuje się skarżący. Prawo o adwokaturze jest jednym aktem prawnym o randze ustawy, a nie zbiorem odrębnych uregulowań.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił stanowiska skarżącego, iż przepis art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze powinien być odczytywany wyłącznie jako określenie generalnych reguł czasowych aplikacji, a nie obligatoryjnego okresu jej odbywania.

Czas aplikacji adwokackiej ustawodawca określił w art. 76 ust. 1 prawa o adwokaturze na trzy lata i sześć miesięcy i jest to termin, którego zarówno skracanie, jak i wydłużanie jest niedopuszczalne. Taka praktyka nie znajduje żadnej podstawy prawnej. Przepis ten ma charakter normy prawa materialnego. Nie można przyjąć, że przepis ten ma charakter instrukcyjny i wskazuje jedynie przybliżony czas trwania aplikacji. Gdyby tak było, doszłoby wówczas do niedopuszczalnej dowolności w ustalaniu czasu aplikacji przez poszczególne Okręgowe Rady Adwokackie. Termin "odbycie aplikacji adwokackiej" zawiera w sobie obowiązek nie tylko zaliczenia wszystkich przewidzianych szkoleniem aplikacyjnym egzaminów, ale też obowiązek przyswojenia sobie wiedzy w określonym nieprzypadkowo przez ustawodawcę czasie trzech lat i sześciu miesięcy. Do tak wyznaczonego okresu nauki dostosowane zostały w ustawie inne terminy i związane z nimi obowiązki i uprawnienia aplikantów, jak ustalone okresy odbywania szkoleń w sądzie, prokuraturze i innych instytucjach. Dowolność w określaniu przez organ samorządu adwokackiego okresów trwania aplikacji powodowałaby iluzoryczność tych uregulowań (tak też: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanych wyżej wyrokach).

Zatem bezpodstawne jest twierdzenie, że Minister Sprawiedliwości będąc uprawnionym do złożenia sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów, nie może badać jednej z podstawowych przesłanek tego wpisu, tzn. okoliczności czy osoba ubiegająca się o taki wpis odbyła trzyipółletnią aplikację adwokacką w sposób ściśle określony ustawą.

Jego zdaniem nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości art. 75 a oraz art. 75 ust. 3 Prawa o adwokaturze, poprzez błędne przyjęcie, iż okres odbywania aplikacji może być liczony od daty wcześniejszej niż data wpisu na listę aplikantów adwokackich.

Ponadto skarżący dnia 4 stycznia 2008 r. skierował do tutejszego Sądu pismo procesowe będące uzupełnieniem złożonej skargi w którym podniósł dodatkowy zarzut przekroczenia przez Ministra Sprawiedliwości terminu do wniesienia sprzeciwu o którym mowa w art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, decydująca o prawie do wykonywania określonego zawodu zaufania publicznego, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełnia wspomniana wyżej decyzja administracyjna.

Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym lecz także z przepisami postępowania administracyjnego.

Gdy naruszenia te mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy decyzja ulega uchyleniu. W zaskarżonej decyzji doszło do uchybień przepisom prawa materialnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też skarga została uwzględniona.

Skarga oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego - art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), dalej p.o a., przez jego błędną wykładnię.

Zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości o sprzeciwie nosi datę [...] lutego 2007 r. Uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich wraz aktami osobowymi wpisanego Minister Sprawiedliwości otrzymał w dniu 10 stycznia 2007 r. Termin 30 dni na zgłoszenie sprzeciwu upłynął zatem w dniu 9 lutego 2007 r. Decyzja o sprzeciwie została wysłana do zainteresowanego w dniu 9 lutego 2007 r. listem poleconym.

Rozważania rozpocząć należy od przytoczenia treści przepisu art. 69 ust. 2 p. o a. Stanowi on: "Wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej".

Upływ określonego w art. 69 ust. 2 p.o a. terminu oznacza dla organu brak możliwości wydania decyzji o sprzeciwie. Należy zatem ustalić, co w istocie oznacza wydanie decyzji czy też "wyrażenie sprzeciwu w formie decyzji administracyjnej".

Należy powołać wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd, iż nie można przyjąć, iż datą wydania decyzji administracyjnej, a tym samym zgłoszenie sprzeciwu w rozumieniu art. 69 ust. 2 p.o a., jest data umieszczona na dokumencie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zagadnienie, kiedy mamy do czynienia z wydaniem decyzji było wielokrotnie przedmiotem pogłębionych rozważań. W wyroku z dnia 13 marca 2000 r., sygn. akt V SA 821/99, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "z decyzją w rozumieniu aktu administracyjnego wywołującego skutki prawne /zdarzenie prawne/, z "decyzją wydaną", mamy do czynienia z momentem doręczenia, a nie sporządzenia, podpisania czy opatrzenia datą. W prawie administracyjnym decyzja z natury rzeczy jest bowiem "oświadczeniem kierowanym do adresata", skutecznym dopiero od momentu doręczenia".

Analogiczne stanowisko, zgodnie z którym pojęcie wydania decyzji obejmuje doręczenie (ogłoszenie) decyzji stronie, wyrażone zostało w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 10/00, ONSA 2001/2/56.

W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in.: "Decyzja procesowa, jako akt zewnętrzny, musi być zakomunikowana stronie. Dopóki nie zostanie zakomunikowana stronie, dopóty jest aktem niewywierającym żadnych skutków. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową (np. możliwość wniesienia odwołania). Doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego. Od tego dopiero momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę. Fakt, że organ administracji do chwili doręczenia stronie lub ogłoszenia decyzji nie jest związany, oznacza, że do tego momentu sporządzona już decyzja może zostać jeszcze przez ten organ zmieniona, a zetem pozbawiona jest jeszcze przymiotu stabilnego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Bez tego przymiotu nie może wiązać ani organu, ani też strony. Decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymagania formalne), ale niedoręczona nie załatwia sprawy, ponieważ nie wiąże ani organu, ani strony". Stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny spotkało się z aprobatą w doktrynie prawniczej (glosa A. Bartosiewicza i R. Kubackiego, OSP 2002 r., nr 12, poz. 154).

W wyroku z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 965/02, ONSA 2003, nr 4, poz. 147, z aprobującą glosą W. Tarasa (OSP 2003 nr 11, poz. 139), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "termin dla zgłoszenia przez organ sprzeciwu, określony w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), obejmuje także doręczenie decyzji stronie". Należy podkreślić, iż przewidziany w art. 54 Prawa budowlanego termin dla zgłoszenia sprzeciwu był i jest krótszy niż 30 dni.

W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Nie można uznać za już załatwioną w rozumieniu art. 104 k.p.a. sprawy, w której decyzja została sporządzona zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 1 k.p.a., ale nie została jeszcze doręczona. Decyzja taka nie wywiera żadnych prawnych skutków: ani organ, ani strona nie są nimi związani."

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowiska zajęte w wymienionych orzeczeniach. Podziela także konkluzję zawartą w ostatnim z wymienionych orzeczeń, iż zagadnienie kiedy zostaje wydana decyzja administracyjna jest problemem natury uniwersalnej, bez względu na materię prawa materialnego w konkretnej sprawie. Dlatego trafnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku, iż rozważania zawarte w uzasadnieniu uchwały z dnia 4 grudnia 2000 r. "mają charakter generalny".

Potwierdzają to także liczne dalsze orzeczenia sądów administracyjnych, zapadłe na gruncie różnych regulacji prawa materialnego, aprobujące prezentowane stanowisko (m.in. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 15 lipca 2004 r., sygn. akt IV SA 194/03; z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt IV SA 623/03; z dnia 7 października 2004 r., IV SA 1244/03; z dnia 17 sierpnia 2005 r., VII SA/Wa 1751/04; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2006 r., II FSK 135/05: ONSAiWSA 2006 nr 6, poz. 163; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1084/05; z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1293/05; z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 4158/06, Monitor Podatkowy 2007 r., nr 4, s. 48). Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż wobec upływu terminu dla zgłoszenia sprzeciwu w dniu 5 kwietnia 2006 r. oznaczenie decyzji datą 4 kwietnia 2006 r. nie było wystarczające. Brak dowodu doręczenia sprzeciwu najpóźniej w dniu 5 kwietnia 2006 r. jest oczywisty wobec nadania decyzji pocztą dopiero w dniu 6 kwietnia 2006 r. Skoro zatem w terminie 30 dni określonym w art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze decyzja została jedynie sporządzona, ale nie została doręczona, to sprzeciw Ministra Sprawiedliwości wobec wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich nie został skutecznie zgłoszony. Termin do zgłoszenia sprzeciwu obejmuje bowiem także doręczenie decyzji.

Aktualność prezentowanego stanowiska na gruncie art. 69 ust. 2 p.o.a. potwierdza dodatkowo okoliczność, iż uprawnienie do wykonywania zawodu adwokata lub aplikanta adwokackiego podlega ochronie konstytucyjnej w ramach wolności wyboru i wykonywania zawodu ujętej w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt K 6/06). Okoliczność, iż ustawodawca konstytucyjny poddał wybór i wykonywanie zawodu ochronie jako "wolność" oznacza, iż wszelkie ograniczenia ustawowe (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) muszą być interpretowane ściśle. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 3/07 w sposób wyraźny podkreślono, iż unormowania tyczące sprzeciwu zarówno na gruncie regulacji art. 311 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. - o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), jak i art. 69 ustawy Prawo o adwokaturze muszą być interpretowane zgodnie z zamysłem tych uregulowań zmierzających do maksymalnego skrócenia okresu niepewności, a nie do przedłużania postępowania.

Powyższą uwagę należy odnieść także do zachowania terminu 30 dni dla zgłoszenia sprzeciwu na gruncie art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Stosownie do przepisu art. 152 p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.