Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1525/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 62 ust. 4b, art. 64 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, art. 140aa ust. 3, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. B. kwotę 4067 (cztery tysiące sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem) decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (zwanego dalej stroną/skarżącym) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej organem I instancji) z [...] grudnia 2015 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15 000 złotych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Ustalono, że w dniu [...] października 2015 r. w P. na drodze krajowej nr 10 zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu marki M. o nr. rej. [...], dwuosiowej przyczepy marki B. o nr. rej. [...] i trzyosiowej przyczepy marki B. o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował M. B., który wykonywał przejazd z ładunkiem pustych kontenerów w imieniu skarżącego na trasie Budzyń-Gdynia. W czasie prowadzenia kontroli kierowca okazał trzy dowody rejestracyjne pojazdów, które poruszały się razem w zestawie. Każdy pojazd posiadał osobne tablice rejestracyjne i numery VIN. Kierowca nie posiadał i nie okazał zezwolenia, na podstawie którego taka liczba pojazdów mogłaby poruszać się w jednym zespole pojazdów. W trakcie kontroli sporządzono dokumentację fotograficzną pojazdu oraz okazanych dokumentów. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] października 2015 r.

Organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2015 r nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 000 złotych.

Stwierdził, że pojazd był pojazdem nienormatywnym, bowiem składał się z 3 pojazdów a zgodnie z art. 62 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej prd) zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może składać się najwyżej z 2 pojazdów.

W odwołaniu strona zarzuca organowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z ciągnika siodłowego i pojazdu skompletowanego w postaci jednej naczepy złożonej z dwóch naczep, a w konsekwencji poprzez zaniechanie wyjaśnienia, że kontrolowany zespół pojazdów składał się jedynie z dwóch pojazdów. Skarżący wskazuje na naruszenie art. 2 pkt 68, art. 62 ust, 4 i 4b, art. 64d, art. 140aa i 140ab prd poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy zespół pojazdów składał się jedynie z dwóch pojazdów, czyli ciągnika siodłowego i jednej skompletowanej naczepy. Strona wnosi o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Jej zdaniem ciągnięta przez ciągnik siodłowy naczepa stanowiła jeden pojazd - pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 prd, co potwierdza załączona ekspertyza techniczna. Strona podnosi ponadto, iż przedmiotowe pojazdy są naczepami, a nie jak błędnie określił organ I instancji przyczepami.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji. Wskazał, że w sytuacji gdy zespół pojazdów składa się z liczby pojazdów większej niż określona w art. 62 ust. 4 prd, kontrolowany kierowca powinien legitymować się zezwoleniem kategorii VII. Zdaniem organu w przypadku gdy zestaw porusza się wyłącznie z pierwszą częścią przyczepy, pojazd jest normatywny i nie wymaga zezwolenia, natomiast po dołączeniu drugiego członu wymaga stosownego zezwolenia. Jego zdaniem w trakcie kontroli organ I instancji prawidłowo stwierdził naruszenie dopuszczalnych norm a więc przejazd zespołu pojazdów złożonego z trzech pojazdów, tj. liczby pojazdów większej niż określona w art. 62 ust. 4 prd bez zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII - kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej w zezwoleniu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Organ stwierdził, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Jego zdaniem strona nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art, 140aa ust. 4 prd.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy: tj.: art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, poprzez zaniechanie wyjaśnienia, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z ciągnika siodłowego i pojazdu skompletowanego w postaci jednej naczepy złożonej z dwóch naczep, a w konsekwencji poprzez zaniechanie wyjaśnienia, że kontrolowany zespół pojazdów składał się jedynie z 2 pojazdów, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy dwie połączone naczepy stanowiły jeden pojazd skompletowany. Podniósł naruszenie prawa materialnego tj.: art. 2 pkt 68, art. 62 ust. 4 i 4b, art. 64d i 140aa, 140ab prd poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy zespół pojazdów składał się jedynie z 2 pojazdów - czyli ciągnika siodłowego i jednej skompletowanej naczepy.

Zdaniem skarżącego istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy dwie połączone naczepy stanowiły jeden pojazd (pojazd skompletowany), czy też nie. Wskazał, że przedłożył stosowne dokumenty - dowody rejestracyjne z odpowiednimi adnotacjami oraz ekspertyzy techniczne - które potwierdzają, iż po połączeniu naczep powstaje jeden pojazd skompletowany. Podniósł, że wobec takiej sytuacji organ powinien był zasięgnąć przynajmniej opinii biegłego z zakresu motoryzacji, aby poczynić stosowne ustalenia co do tego, jaki pojazd powstaje wskutek połączenia dwóch naczep. Podkreślił, że ustawa Prawo o ruchu drogowym nie wyklucza tego, ażeby pojazd skompletowany powstał z dwóch innych pojazdów posiadających odrębne dowody rejestracyjne i nr VIN. Jego zdaniem pojazdy podlegające kompletacji posiadają odrębne nr VIN i dowody rejestracyjne i nie stanowi to przeszkody, aby powstały z ich połączenia pojazd stanowił pojazd skompletowany.

W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i zasądzenie od organu kosztów postępowania

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] grudnia 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15 000 złotych.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa.

W szczególności organy nie odniosły się do zarzutów i argumentacji podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji I instancji w sprawie, to jest nie rozpoznały sprawy przez pryzmat odwołania, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżący, niedostosowując się do nakazu wynikającego z art. 62 ust. 4b prd, wykonywał przewóz 3 pojazdami (poruszającymi się w jednym zestawie) z naruszeniem obowiązku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Argumentacja odwołania zmierzała do wykazania, że zakwestionowany w toku ww. kontroli zespół pojazdów składał się z 2 pojazdów – ciągnika siodłowego oraz naczepy złożonej w wyniku kompletacji z dwóch części zatem stanowiącej pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 prd. Organ odwoławczy natomiast w obszernym, ale pomijającym rozważenie tego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia, uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do argumentacji odwołania w tej części zarzutów. Uzasadnienie to w żadnym miejscu nie nawiązuje do wskazanego podstawowego elementu twierdzeń skarżącego, na którym oparł odwołanie, pozostając niejako obok tych twierdzeń, w tym sensie, że ich nie podważa ani nie aprobuje, co prowadzi do wniosku, że w ogóle ich nie zauważa.

Tym samym organ jednostronnie i arbitralnie, bo bez zbadania podniesionej w odwołaniu kwestii pojazdu skompletowanego, ustalił w sprawie, bazując wyłącznie na okazanych do kontroli ww. trzech dowodach rejestracyjnych, wykonywanie przez skarżącego przejazdu zespołem pojazdów składającym się z 3 pojazdów, zatem niezgodnie z art. 62 ust. 4 prd, w świetle którego zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może składać się z 2 pojazdów. Nie podał przy tym nie tylko dlaczego i z jakich powodów odmawia racji twierdzeniom skarżącego, ale również dlaczego tych twierdzeń nie analizuje w prawnoprocesowej formule załatwienia sprawy administracyjnej, nie zajmując wobec nich żadnego stanowiska. W konsekwencji powyższego organ naruszył podstawowe zasady procedury administracyjnej zawarte w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, a to odpowiednio - zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności postępowania dowodowego i zasadę swobodnej oceny dowodów. W myśl tychże zasad organ administracji, stojąc na straży praworządności, obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenić wszystkie dowody we wzajemnej łączności. M.in. organ przypisując moc i wiarygodność poszczególnym dowodom ma obowiązek ustosunkować się do twierdzeń strony podważających ich znaczenie w sprawie i wykazać dlaczego uznaje je za relewantne dla sprawy oraz dlaczego odmawia wiarygodności twierdzeniom/argumentacji strony tym dowodom przeciwstawionych; przy czym taka analiza nie może być lakoniczna ani skrótowa, a powinna zawierać oceny wysoce zindywidualizowane.

Zdaniem Sądu wskazany standard postępowania administracyjnego określony przepisami art. 7, 77 § 1 i 80 kpa nie został przez organ odwoławczy zachowany. Karę nałożono za wykonywanie przejazdu zespołem złożonym z liczby pojazdów większej niż 2. W okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy - ustalonego w wyniku ww. kontroli przejazdu zespołu pojazdów należącego do skarżącego - niezachowanie wskazanego standardu postępowania jest istotne dla oceny podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza w sytuacji, gdy w odwołaniu skarżący wskazał, że składająca się na ten zespół przyczepa (jak twierdzi skarżący naczepa) była jedynie elementem uzupełniającym do pojazdu, gdyż technicznie tworzyła z nim jedną całość jako pojazd skompletowany.

W każdym razie podniesienie w odwołaniu przez skarżącego kwestii pojazdu skompletowanego, jako jednego z dwóch pojazdów składających się na ww. skontrolowany zespół pojazdów, nakładało na organ odwoławczy obowiązek wszechstronnego jej wyjaśnienia, w szczególności przez wskazanie i wykładnię przepisów regulujących problematykę pojazdu skompletowanego, poczynając od jego definicji zawartej w art. 2 pkt 68 prd, jak również zasad i przepisów regulujących warunki dopuszczenia takiego pojazdu do ruchu. Na bazie takiej analizy organ winien ocenić następnie argumentację odwołania, co do posługiwania się przez skarżącego pojazdem skompletowanym, dokonując stosownej subsumcji ustaleń pokontrolnych pod te przepisy i wypowiedzieć się na ich tle, czy istotnie wskazywany przez skarżącą element ww. zespołu pojazdów składający się z naczepy połączonej z nią przyczepy odpowiadał kryterium pojazdu skompletowanego, który został dopuszczony do ruchu.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w postępowaniu administracyjnym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznoprawnego sprawy, w tym zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawnej oceny poczynionych w ten sposób ustaleń, w świetle zastosowanych przepisów prawa, spoczywa na organie (tu na organie odwoławczym, który w drugiej instancji obowiązany był - i jest skutkiem tego wyroku - ponownie rozpoznać sprawę w jej całokształcie, mając przy tym m.in. prawo korygowania zarówno wad prawnych decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych sprawy bądź powodujących inne nieprawidłowości, czemu służy decyzja reformatoryjna, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 kpa - por. wyrok NSA z 1 lipca 2005 r. OSK 1552/04). Sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wykonaniu tego obowiązku, a to w myśl zasady, że nie czyni własnych ustaleń w sprawie, tylko ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka ocena/kontrola możliwa jest jednak tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i odniesienia się do wszystkich kwestii istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przezeń w sprawie przepisów prawa materialnego, przez co należy rozumieć również wykładnię tych przepisów na potrzeby/w kontekście poczynionych ustaleń, tak żeby można było prześledzić tok rozumowania organu, który zastosował te przepisy w uwarunkowaniach stanu faktycznego sprawy.

Uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać, jaki zachodzi związek między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Z wyjaśnieniem podstawy prawnej wiąże się więc podanie treści przepisu, na który organ się powołuje oraz przedstawienie przyjętej przez organ jego wykładni, co w sumie oznacza obowiązek wytłumaczenia się przez organ z zastosowania, w ustalonym stanie faktycznym sprawy, określonego przepisu.

Reasumując, aby skontrolować decyzję organu Sąd musi dysponować ustaleniami i stanowiskiem organu co do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które determinują sposób objętego tą decyzją rozstrzygnięcia sprawy. Inaczej kontrola sądowoadministracyjna jest niemożliwa, a zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Tak też stało się w niniejszej sprawie.

Przede wszystkim organ nie wyjaśnił w niej dlaczego wskazane przez skarżącego połączenie ww. naczepy z przyczepą nie może być traktowane jako pojazd skompletowany w rozumieniu art. 2 pkt 68 prd i nie zajął umotywowanego prawnie stanowiska wobec twierdzeń skarżącego w tym względzie, popartego stosownymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi.

Kierując się powyższymi wskazaniami organ uczyni to w następstwie ponownego rozpoznania sprawy niniejszej, przede wszystkim wyjaśni kryterium pojazdu skompletowanego w świetle mających do tego zastosowanie przepisów prawa i ustali, czy akcentowane przez skarżącego połączenie ww. naczepy i przyczepy czyniło temu kryterium zadość, a powstały w wyniku tego połączenia pojazd został de facto dopuszczony do ruchu jako pojazd skompletowany. Właśnie w tym zakresie ustaleń organ rozważy i, podejmując rozstrzygnięcie, weźmie pod uwagę stanowisko skarżącego prezentowane w sprawie. Oczywiście w toku sprawy skarżący nie będzie zwolniony od dowodzenia okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie konsekwencje prawne, tak żeby organ nie pominął ich w tych ustaleniach.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 tej ustawy.