Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1187/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1, § pkt 3, § 4 ust. 1, § 9, § 20 i § 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 796/14 w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 796/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2014r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, przyznanej w pomniejszonej wysokości, oddalił skargę.

Sąd I instancji rozstrzygał biorąc pod uwagę następujący stan sprawy:

I

W dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w D. wpłynął wniosek K. F. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Strona zadeklarowała 25 działek do realizacji Programu rolnośrodowiskowego :

- pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 - gospodarowanie na powierzchni 215, 39 ha;

- pakietu 8 - Ochrona gleb i wód wariant 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 107,99 ha.

W roku 2013 w gospodarstwie rolnika przeprowadzona została kontrola na miejscu realizacji podjętego zobowiązania, w wyniku której stwierdzono rozbieżność między zadeklarowaną powierzchnią, a stanem faktycznym działek rolnych zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowej (kody DR13+ i DR13-).

Dla działek rolnych deklarowanych w pakiecie 8 nie stwierdzono deklarowanej rośliny w międzyplonie tj. gryki zwyczajnej. W związku z powyższym dla przedmiotowych działek zastosowano w formularzu kontroli działek rolnych kod W 21 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie) oraz w formularzu wymogów dla pakietu 8 kod W18 (brak siewu roślin poplonowych).

W oparciu o powyższe decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D. przyznał producentowi płatność rolnośrodowiskową w łącznej kwocie 54 554,04zł. Decyzja ta w całości uwzględniała wniosek strony co do Pakietu 1, wariant 1.1.Natomiast w Pakiecie 8, wariancie 8.3.1. odmówiono przyznania płatności, z uwagi na brak na działkach zadeklarowanego poplonu (kod W 21).

W odwołaniu skarżący podniósł, że iż poplon wysiał w odpowiednim terminie, jednakże niesprzyjające warunki pogodowe spowodowały jego częściowe wymarznięcie.

Decyzją z [...] września 2014r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji przywołał podstawy prawne określające warunki i tryb udzielani producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2013, którym jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.), w wersji sprzed nowelizacji z dnia 14 marca 2014 r.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z §12 ust. 6 tego aktu, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 (pakiet nr 8), płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny:

jako wsiewka poplonowa - w przypadku wariantu pierwszego;

ozime jako międzyplon ozimy - w przypadku wariantu drugiego;

jare jako międzyplon ścierniskowy - w przypadku wariantu trzeciego.

Z kolei zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Powołując się na wyniki kontroli na miejscu, która wykazała nieprawidłowości gdyż nie stwierdziła zadeklarowanej uprawy gryki, organ odwoławczy za zasadne uznał odmowę przyznania płatności za zadeklarowany w Pakiecie 8 wariant 8.3.1. Międzyplon ścierniskowy.

Dyrektor Oddziału wskazał, że kontrola wykonana została prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a weryfikacja dokumentacji zdjęciowej oraz szkiców pomiaru działek potwierdza słuszność zapisów dokonanych przez inspektorów terenowych w raporcie z czynności kontrolnych oraz zastosowanie kodu nieprawidłowości W 21. Dodatkowo w formularzu wymogów dla pakietu 8 zastosowano kod W18 (brak siewu roślin poplonowych).

Odnosząc się do twierdzeń producenta, że wysiał poplon, przy zachowaniu prawidłowej agrotechniki oraz przy użyciu odpowiedniego sprzętu, organ II instancji wskazał, że uprawy nie stwierdzono bowiem wymarznięta roślina lub brak jej wschodu nie spełnia założeń Pakietu 8. Stwierdzone w terenie pojedyncze obumarłe rośliny nie spełniają funkcji międzyplonu tj. ograniczenia wymywania azotanów z gleby do wód gruntowych, zwiększenia aktywności biologicznej gleby, ochrony przed erozją.

Dalej wyjaśniono, że producent nie poinformował niezwłocznie organów Agencji o wymarznięciu poplonu, od istnienia którego zależy przyznanie płatności.

Wskazano w tym miejscu, że zgodnie z art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 ze zm.), do przyznawania płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego nie stosuje się przepisu art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, że jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Organ odwoławczy wskazał, że płatności rolnośrodowiskowe powinny być przyznawane za wykonane działania rolnośrodowiskowe.

Jeżeli na skutek ww. okoliczności rolnik nie może wykonać w danym roku zadań z tytułu podjętych zobowiązań nie przyznaje się mu w danym roku płatności rolnośrodowiskowej.

Podniesiono ponadto, że zaistnienie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności nawet w sytuacji gdy rolnik powiadomi kierownika biura powiatowego Agencji o ich wystąpieniu zgodnie z wymogami i z zachowaniem ww. terminu, nie spowoduje, że rolnik otrzyma płatność do gruntów rolnych, co do których nie ma możliwości wykonywać już zobowiązania, ale będzie zwolniony od zwrotu już pobranych płatności( § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

II

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego:

1) przepisów § 2 ust. 1, § pkt 3, § 4 ust. 1, § 9, § 20 i § 26 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji zmniejszającej płatność, pomimo prawidłowego dokonania wysiewu, a więc spełnienia wszystkich wymogów koniecznych dla otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8, wariant 8.3.1

2) przepisów § 12 ust. 6, § 18 ust. 1 pkt 1 i § 38 w zw. z punktem I. VII. 3 załącznika nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji zmniejszającej płatność, pomimo braku podstaw do dokonania zmniejszenia, bowiem beneficjent prawidłowo dokonał wysiewu, a więc spełnione zostały wszystkie wymogi dla otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8, wariant 3.1.;

3) przepisów § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w związku z punktem II. 5 załącznika nr 1, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że unormowania te warunkują przyznanie wnioskowanych płatności od skutecznego utrzymania uprawy, mimo że rolnik wywiązał się ze wszystkich stawianych tymi przepisami prawa obowiązków, w szczególności dokonując stosownego zasiewu w wymaganym czasie - do 30 września,

4) art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., poprzez jego niezastosowanie, tj. utrzymanie decyzji zmniejszającej płatność pomimo, że Beneficjent spełnił zobowiązania, a ewentualne nieprawidłowości nie wynikają z jego winy.

II. przepisów prawa procesowego:

1) art. 7, 9, 77 § 1 oraz 80 kpa, poprzez brak wyjaśnienia czy beneficjent nie dochował podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 8. oraz (nawet gdyby prawdziwe były ustalenia, że skarżący nią dochował podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 8) to brak jest ustaleń, że beneficjent jest winny ich niedochowania.

2) art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 107 § 1 i § 3 kpa, polegającym na pominięciu w uzasadnieniu skarżonej decyzji szczegółowego wyjaśnienia dlaczego nie uwzględniono dowodów zgłoszonych przez skarżącego oraz zapisów rejestru działalności rolnośrodowiskowej;

3) art. 7 w zw. z art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, w konsekwencji czego postępowanie przed organem odwoławczym i organem pierwszej instancji było wadliwe i pobieżnie przeprowadzone.

4) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 kpa, wskutek czego decyzja organu odwoławczego wydana została po upływie niemal 5 miesięcy od dnia złożenia odwołania;

5) art. 10 § 1 kpa, poprzez jego niezastosowanie i nie zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR we W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

III

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. skargę oddalił.

W ocenie Sądu orzekającego organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydały decyzje zgodne z prawem.

Przyjęto, że poza sporem pozostaje, że skarżący podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2013, deklarując określone działki do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 8.3.1. Natomiast w wyniku kontroli na miejscu działek rolnych deklarowanych w Pakiecie 8 nie stwierdzono deklarowanej rośliny w międzyplonie tj. gryki zwyczajnej. Stwierdzono wymarznięte rośliny lub brak ich wschodu, które jako takie nie spełniają założeń przedmiotowego pakietu.

Istota sporu w sprawie sprowadza się, zdaniem Sądu I instancji do zagadnienia, czy obowiązujące w dacie rozstrzygania przez organy ARiMR przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wykluczają (tak jak chcą organy ARiMR) przyznanie płatności w tej sytuacji, czy też nie, jak chce skarżący.

Powołując przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego Sąd I instancji wskazał, że warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla Pakietu 8, wariant 3 (takiego jak w rozpatrywanej sprawie), jest uprawianie – po plonie głównym – rośliny jarej jako międzyplonu ścierniskowego (w sprawie gryki). Sąd orzekający podkreślił, że ustawodawca przewidział płatność w Pakiecie 8 tylko do takich działek, na których po plonie głównym określone rośliny są uprawiane, a nie jedynie wysiane.

Natomiast w sprawie, kontrola na miejscu nie stwierdziła takiej uprawy, czego skarżący nie kwestionuje, podnosi jedynie, że wysiał w określonym terminie poplon.

Zdaniem Sądu I instancji pomoc do tego wariantu jest przewidziana dla działek, które spełniają funkcje przewidziane dla tego typu działania rolnośrodowiskowego tj. produkcja paszy, zwiększanie biologicznej aktywności i żyzności gleby, działanie strukturotwórcze roślin i wzbogacanie gleby w azot, działanie przeciwerozyjnie. Sam więc fakt wysiania poplonu nie jest wystarczający do uzyskania płatności, konieczne jest jego uprawianie. Wymarznięta roślina lub brak jej wschodu nie spełnia założeń Pakietu 8.

W ocenie Sądu I instancji niezasadne okazały się zarzuty naruszenia, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 kpa, a także zarzuty nieuzupełnienia postępowania dowodowego, w tym także o dowody wskazane przez skarżącego.

Odnosząc się natomiast do argumentów strony wskazujących na zaistnienie niezależnych od niej przypadków siły wyższej tj. wymarznięcia międzyplonu ze względu na występujące w październiku przymrozki, Sąd I instancji podkreślił, że skarżący, nie poinformował niezwłocznie organów Agencji o wymarznięciu poplonu, od istnienia którego zależy przyznanie płatności. Dokonał tego zgłoszenia dopiero po wykonaniu w jego gospodarstwie czynności kontrolnych, w zastrzeżeniach do raportu i w odwołaniu od decyzji.

Odnośnie zarzutu, niezastosowania przez organ art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, Sąd orzekający wskazał, że powyższa regulacja nie ma zastosowania do zmniejszeń i redukcji z tytułu nie przestrzegania warunków przyznania pomocy w ramach programu rolnośrodowiskowego.

Wskazując zaś na odmienności postępowania w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych wynikające z art. 21 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Sąd I instancji podkreślił, że w zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa), powyższa regulacja ograniczyła stosowanie tego przepisu do przypadków wystąpienia przez strony z żądaniem czynnego udziału w postępowaniu lub udzielenia informacji. Nie można zatem, zdaniem Sądu zarzucić organom Agencji niedopełnienie tego obowiązku, jeśli skarżący nie zgłosił w toku postępowania takiego żądania.

Odnosząc się do argumentów strony, iż kontrola gospodarstw powinna polegać na dokonywaniu odkrywek gruntu, pobrania próbek czy też sporządzenia opinii rzeczoznawcy Sąd orzekający zgodził się z organem odwoławczym, że zadaniem kontroli na miejscu jest stwierdzenie, jaki jest stan rzeczywisty zastany na kontrolowanych gruntach, a rzeczą inspektorów terenowych nie jest dociekanie przyczyn stanu niezgodności w kontrolowanym gospodarstwie.

IV

Skargą kasacyjną wniesioną przez K. F., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, jej autor skarżąc w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. — naruszenie przez Sąd przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. naruszenie art. 145 5 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 267 ze zm.; dalej jako: k.p.a.), przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oddalił skargę, uznając za słuszne rozstrzygnięcie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej także jako: Organ/Organ odwoławczy/Organ drugiej instancji) w zakresie uznania, że:

1) Skarżący nie spełnił przesłanki uprawiania poplonu,

2) Strona nie wykonała nałożonego na nią zobowiązania

rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 8 — Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 i zasadna była odmowa przyznania płatności w tym zakresie, które to ustalenia zostały przez Organ poczynione z przekroczeniem granicy swobodnej oceny dowodów,

b. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów ARiMR i zaakceptowaniu przez Sąd faktu, że Organ nie wyjaśnił czy beneficjent nie dochował podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 8. oraz (nawet gdyby prawdziwe były ustalenia, że Skarżący nie dochował podjętych zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 8) Organ nie ustalił, że beneficjent jest winny ich niedochowania. Powyższe skutkuje zaakceptowanie przez Sąd braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i błędnej oceny materiału zgromadzonego w sprawie, a w konsekwencji nieuprawnionym uznaniem, że płatności winny ulec pomniejszeniu. Skarżący wskazuje, że zebrany przez Organ materiał dowodowy w postaci raportu z kontroli okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, i nie może stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego sprawy będącego podstawą wydania decyzji. W szczególności nieuprawnione było pominięcie przez Organ odwoławczy dowodów zgłoszonych w odwołaniu. Ponadto, Organy oparły swoje ustalenia jedynie na raporcie z kontroli, bez uwzględnienia rejestru działalności rolnośrodowiskowej oraz bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów w postaci pobrania próbek ziemi celem sprawdzenia czy nie zawierają resztek rośliny poplonowej oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu uprawy roślin, posiadającego wiedzę na temat uprawy gryki, jej wzrostu, odporności na warunki atmosferyczne na okoliczność realizacji przez Skarżącego planu rolnośrodowiskowego;

c. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów ARiMR i zaakceptowaniu przez Sąd faktu, że Organ nie uwzględnił wszystkich dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, w tym w szczególności dowodów zgłoszonych w odwołaniu oraz oparł swoje ustalenia tylko na raporcie z kontroli, bez uwzględnienia rejestru działalności rolnośrodowiskowej oraz bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów w postaci pobrania próbek ziemi celem sprawdzenia czy nie zawierają resztek rośliny poplonowej oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu uprawy roślin, posiadającego wiedzę na temat uprawy gryki, jej wzrostu, odporności na warunki atmosferyczne na okoliczność realizacji przez Skarżącego planu rolnośrodowiskowego, a w konsekwencji Organ nie uwzględnił, że Beneficjent wykonał nałożone na niego zobowiązania rolnośrodowiskowe.

d. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów ARiMR i zaakceptowaniu dokonanego przez Organ utrzymania w mocy decyzji dotychczasowej (decyzji nr 0002-2014-000335), pomimo faktu, że Organ nie wykazał i nie uzasadnił, iż zachodzą przesłanki do utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji,

e. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów ARiMR i zaakceptowaniu przez Sąd zaniedbań Organu w zakresie uzasadniania dokonanego przez Organ rozstrzygnięcia. Sąd zaakceptował naruszenie przepisów postępowania w zakresie pominięcia w uzasadnieniu Skarżonej decyzji szczegółowego wyjaśnienia dlaczego nie uwzględniono dowodów zgłoszonych przez Skarżącego oraz zapisów rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Sąd zaakceptował również to, że postępowanie przed Organem odwoławczym i Organem pierwszej instancji było wadliwe i pobieżnie przeprowadzone, brak było ustaleń prawidłowego stanu faktycznego, nie wyjaśniono istoty sprawy oraz dokonano dowolnej oceny zebranych dowodów, co skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków, zastosowaniem niewłaściwych podstaw prawnych, wydaniem merytorycznie błędnych decyzji, a także wadliwością uzasadnień, które nie zawierały wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie podstaw faktycznych i prawnych.

f. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. 35 k.p.a polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów ARiMR i zaakceptowaniu przez Sąd faktu, że decyzja Organu odwoławczego wydana została po upływie niemal 5 miesięcy od dnia złożenia odwołania;

g. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. 10 § 1 k.p.a polegające na nieprawidłowym dokonaniu kontroli legalności działania organów ARiMR i zaakceptowaniu przez Sąd faktu, że Stronie nie zapewniono czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również niepoinformowania jej przed wydaniem decyzji o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego wyjaśnienia i oświadczenia;

h. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na (1) przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, (2) nieodniesieniu się do niektórych zarzutów skargi, w szczególności do zarzutu naruszenia przez Organ art. 80, 7, 77 § 1 oraz 10 §1 i 35 k.p.a., (3) niewskazaniu podstaw decydujących o nieuwzględnieniu części zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności naruszenia przez Organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.;

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a:

a. naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Organ prawidłowo zastosował przepisy § 2 ust. 1, § pkt 3, § 4 ust. 1, § 9, § 20 i § 26 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 15 marca 2013 r.) [w brzmieniu obowiązującym przed wprowadzeniem nowelizacji z dnia 14 marca 2015 r.], a w konsekwencji, że prawidłowe było utrzymanie w mocy decyzji zmniejszającej płatność, pomimo prawidłowego dokonania wysiewu (Organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2014 r. potwierdził, że podczas kontroli stwierdzono w terenie pojedyncze obumarłe rośliny gryki), a więc spełnienia wszystkich wymogów koniecznych dla otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8, wariant 8.3.1.;

b. naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Organ prawidłowo zastosował przepisy § 12 ust. 6, § 18 ust. 1 pkt 1 i § 38 w zw. z punktem VII załącznika nr 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 15 marca 2013 r.) [w brzmieniu obowiązującym przed wprowadzeniem nowelizacji z dnia 14 marca 2015 r.], a w konsekwencji, że prawidłowe było utrzymanie w mocy decyzji zmniejszającej płatność, pomimo braku podstaw do dokonania zmniejszenia, bowiem beneficjent prawidłowo dokonał wysiewu, a więc spełnione zostały wszystkie wymogi dla otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8, wariant 8.3.1.;

c. naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Organ prawidłowo zastosował przepis § 2 ust. 1 w zw. z punktem VII załącznika nr 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 15 marca 2013 r.) [w brzmieniu obowiązującym przed wprowadzeniem nowelizacji z dnia 14 marca 2015 r.], a w konsekwencji, że prawidłowe było przyjęcie, że unormowania te warunkują przyznanie wnioskowanych płatności od utrzymania gryki w stanie wzrostu przez okres zimy, mimo że beneficjent wywiązał się ze wszystkich stawianych tymi przepisami prawa obowiązków, w szczególności dokonując stosownego zasiewu w wymaganym czasie. Skarżący nie zgadza się dokonaną przez Sąd interpretacją w/w przepisów i uznaniem, że wymogiem dla otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8, wariant 8.3.1. jest skuteczne utrzymania uprawy przez okres całej zimy, a wymarznięcie rośliny lub brak jej wschodu nie spełniają założeń pakietu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

V

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.

Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.

W sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

W sprawie niniejszej skarga kasacyjna oparta na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca naruszenie przepisów postępowania art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 8 , 9, 10 §1, 12 §1 35 , 77 § 1, 80, 107§1 i 3 kpa.

Podniesione uchybienia proceduralne w istocie sprowadzają się do nieprawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z powodu oparcia się jedynie na raporcie z kontroli bez uwzględnienia rejestru z działalności rolnośrodowiskowej oraz dowodów zgłoszonych przez stronę, w tym bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów w postaci pobrania próbek ziemi celem sprawdzenia czy nie zawierają resztek rośliny poplonowej oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu uprawy roślin na okoliczność realizacji przez skarżącego programu rolnośrodowiskowego.

Skarżący zarzuca, że wadliwie i pobieżnie przeprowadzone, wskutek powyższych uchybień postępowanie przed organami Agencji, zaakceptowane przez Sąd I instancji, skutkowało wyciągnięciem błędnych wniosków i zastosowaniem niewłaściwych podstaw prawnych oraz wydaniem merytorycznie błędnych decyzji.

Takie działanie autor skargi kasacyjnej uznał za niezgodne z zasadami dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału w sposób wyczerpujący i dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto skarżący kasacyjnie zarzuca nieprawidłowe dokonanie przez Sąd I instancji kontroli legalności działania organów przez zaakceptowanie faktu, że stronie nie zapewniono czynnego udziału każdym stadium postępowania.

Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007- 2013. wyznaczają przepisy prawa materialnego wymienione w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało stosować ustawę z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) i wydane na jej podstawie - art. 29 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007 – 2013 (Dz.U z 2013 poz. 361 ze zm.).

Przechodząc do analizy zgłoszonych zarzutów należy podkreślić, że przeprowadzona w dniach 12-16 grudnia 2013 r. kontrola na miejscu w zakresie uprawnienia strony do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej podjętego przez producenta zobowiązania w zakresie międzyplonu ścierniskowego wykazała nieprawidłowości polegające na braku stwierdzenia deklarowanej uprawy.

Na zgłoszonych działkach, w międzyplonie rolnik zadeklarował grykę zwyczajną. Kontrola na miejscu natomiast nie potwierdziła tej deklaracji. Stwierdzono pojedyncze sztuki wymarzniętej rośliny lub brak jej wschodu.

Powyższe, w ocenie organu, czyniło z racji przyjęcia niezrealizowania działań rolnośrodowiskowych, w ramach wariantu 8.3.1, brak możliwości przyznania z tego tytułu wsparcia. Z wykonanej kontroli sporządzono raport i dokumentację, w tym fotograficzną. Organ nie uznał zastrzeżeń producenta złożonych do raportu kontroli z których wynikało, że wysiany przez niego, jak wskazał w przewidzianym terminie, zgodnie z rejestrem rolnośrodowiskowym poplon, z powodu istniejących w połowie października niekorzystnych warunków atmosferycznych ( przymrozków ) przemarzł. Przyjęto bowiem, że wymarznięta roślina lub brak jej wschodu nie spełnia założeń Pakietu 8. Zdaniem organów stwierdzone w terenie pojedyncze obumarłe rośliny nie spełniają funkcji międzyplonu tj. ograniczenia wymywania azotanów z gleby do wód gruntowych, zwiększenia aktywności biologicznej gleby, ochrony przed erozją. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia stały się ustalenia z przeprowadzonej kontroli wraz z dokumentacją. Nie uznano też za zasadne zarzutu nierozpatrzenia dowodów zgłoszonych w odwołaniu.

W powyższym stanie rzeczy, należy zaakceptować stanowisko Sądu I instancji, iż organ nie popełnił nieprawidłowości w swoim działaniu. Po pierwsze dokonanych przez organy Agencji ustaleń co do braku uprawy i przemarznięcia rośliny strona również nie kwestionowała niemniej podnosząc, iż wywiązała się odpowiednio z podjętego w ramach wariantu 8.3.1. zobowiązania bowiem dokonała wysiewu gryki, a zatem jest uprawniona do płatności. Dowodem na powyższe, ma być, jak podniosła rejestr działalności rolnośrodowiskowej i dowody, że takowych czynności dokonała, na okoliczność czego ma zdjęcia i świadków. Ponadto zarzuciła braki w zakresie przeprowadzonego postępowania poprzez nie skorzystanie z opinii biegłego i zaniechania pobrania próbek ziemi dla ustalenia resztek rośliny poplonowej jak również nieustalenia, że beneficjent jest winny niedochowania warunków podjętego zobowiązania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania opartych o podstawę z art. 174 pkt 2.p.p.s.a. są chybione.

Sąd I instancji zasadnie uznał, akceptując przeprowadzone przed organami Agencji postępowanie, jako zgodne z obowiązującymi regułami prawa określonymi art. 21 ust 1-3 ustawy z 7 marca 2007r.o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Organy ARiMR zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały właściwej, niewadliwej interpretacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zarzut skargi, iż w celu ustalenia stanu faktycznego zebrane w sprawie dowody były niewystarczające nie jest trafny.

W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w k.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Jednakże w myśl pkt 3 powyższego przepisu organ administracyjny udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu powyższa regulacja ograniczyła stosowanie tego przepisu do przypadków wystąpienia przez strony z żądaniem czynnego udziału w postępowaniu lub udzielenia informacji. Sąd I instancji zasadnie zatem wskazał, a zatem nie naruszając art. 145 §1 pkt 1 lit c w zw. z art. 10 §1 kpa, że nie można zarzucić organom Agencji niedopełnienie tego obowiązku, jeśli skarżący nie zgłosił w toku postępowania takiego żądania.

W tym postępowaniu organ Agencji nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi zawartymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca we wskazanej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, co w praktycznym wymiarze powinno wyrażać się w uaktywnieniu stron tego postępowania. Tym samym, w wyniku kontroli legalności decyzji do zadań Sądu orzekającego należy ocena, czy z nałożonego w.w. regulacją obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego organy się wywiązały. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zadaniu temu sprostał, akceptując przeprowadzone przez organy ARiMR postępowanie jako zgodne z zasadami procedury administracyjnej. Z tego też względu nie można poczynić mu skutecznych zarzutów nieprawidłowej kontroli legalności działania organów przez zaakceptowanie faktu nieprzeprowadzenia dowodów wskazanych w odwołaniu, pobrania próbek gruntu, dokonywania odkrywek czy też sięgnięcia do opinii biegłego z zakresu uprawy roślin. Niezależnie od tego, że w odwołaniu strona wskazując, iż jest w posiadaniu zdjęć dokumentujących wschód gryki nie dołączyła ich w toku sprawy. Dla podjętego rozstrzygnięcia nie mogły mieć istotnego znaczenia skoro powodem odmówienia płatności nie był, jak podkreślił organ brak wysiewu poplonu, ale brak spełnienia warunków, o jakich mowa w § 12 ust 6 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego tj. brak uprawy po plonie głównym. Tym samym Sąd I instancji zasadnie uznał, że nie było potrzeby dokonywania odkrywek gruntu, badania próbek ziemi czy dokonywania opinii rzeczoznawcy. Zadaniem kontroli na miejscu jest bowiem ustalenie i stwierdzenie, jaki jest stan rzeczywisty zastany na kontrolowanych gruntach. W toku postępowania kontrolnego sporządzona została dokumentacja, wykonano zdjęcia działek. W tej sytuacji zarzuty autora skargi kasacyjnej zawarte w jej uzasadnieniu, wskazujące na wadliwe ustalenie okoliczności faktycznych co do braku istnienia uprawy, skoro jak wskazuje wysiew rośliny został dokonany, nie mają zasadniczego znaczenia dla przyjęcia, że uprawy z powodów nawet niezależnych od producenta nie było. Tym samym za niezasadne uznać należy zarzuty skargi braku ustaleń co do niespełnienia przesłanki uprawy poplonu.

Skarżący miał do raportu wgląd oraz możliwość złożenia zastrzeżeń. Nawet jeżeli nie uczestniczył trakcie kontroli to zapoznał się z jego ostatecznymi wynikami. Stwierdzone nieprawidłowości zostały w nim szczegółowo opisane, a następnie udokumentowane materiałem dowodowym w postaci dokumentacji fotograficznej. Weryfikacja wyniku kontroli przeprowadzona przez jednostki kontrolne ARiMR nie stwierdziła nieprawidłowo przeprowadzonych czynności kontrolnych.

Rolnik zresztą nie kwestionował faktu przegnicia i zmarznięcia uprawy natomiast uzasadnił je siłą wyższą tj. niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, istniejącymi w połowie października, co doprowadziło do wymarznięcia roślin. W jego jednakże ocenie spełnił zobowiązanie bowiem we właściwym terminie dokonał wymaganego wysiewu zadeklarowanej rośliny. Stanowisko powyższe nie jest uzasadnione. Brak zadeklarowanej uprawy powoduje niewywiązanie się ze zobowiązania. Jeżeli zobowiązanie w danym roku nie może być spełnione, pomoc nie jest wypłacana, ale zobowiązanie nadal powinno być kontynuowane. Przypadek działania siły wyższej czy nadzwyczajnych okoliczności ma znaczenie, wyłącznie w kwestii ewentualnego zwrotu płatności już wypłaconych.

Należy bowiem w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 (...), jeżeli m.in.: spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Uznając tym samym za wiążące wyniki kontroli 19 września 2013r., wobec braku uzasadnionych zastrzeżeń Sąd I instancji zasadnie zaaprobował stanowisko organu odwoławczego o przyjęciu ich jako wiarygodne i nie podważone skutecznie.

Organy dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i jest ona prawidłowa. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego spełnia wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego, bowiem w uzasadnieniu faktycznym powołano się na raport z kontroli na miejscu, zaś w uzasadnieniu prawnym wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa unijnego i krajowego, tym samym brak podstaw do przyjęcia jej wadliwości w świetle powołanego w skardze kasacyjnej art. 107 §1 i 3 k.p.a.

W zakresie podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. 35 k.p.a, polegające na nieprawidłowym zaakceptowaniu przez Sąd I instancji faktu, że decyzja organu odwoławczego wydana została po upływie niemal 5 miesięcy od dnia złożenia odwołania, wskazać należy, że termin do załatwienia sprawy istotnie, niemniej z racji mającego w sprawie zastosowanie art. 21 ust 4 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007r. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynoszący 2 miesiące na rozpatrzenie odwołania, został przekroczony, jednakże skarżący kasacyjnie nie wykazał, warunku, od którego zależy skuteczność zarzutu podniesionego w oparciu o podstawę kasacyjną z art 174 pkt 2 p.p.s.a., by uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem zarzut ten jest chybiony.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.

W myśl cyt. wyżej przepisu, uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Omawiana regulacja określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, który ma służyć wyjaśnieniu stronom powodów rozstrzygnięcia i umożliwić kontrolę instancyjną. Treść tego zarzutu i jego uzasadnienie nie koresponduje zatem z treścią powołanego przepisu wniosku. Uzasadnienie wbrew zarzutom skargi kasacyjnej odnosi się do wskazanych zarzutów skargi, zawiera wszystkie wymienione przez ustawodawcę elementy, a przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia jest w pełni możliwe.

W takiej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wymienionych w skardze kasacyjnej.

Nietrafne, zdaniem NSA okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego § 2 ust. 1, § pkt 3, § 4 ust. 1, § 9, § 20 i § 26 ust. 1§ 38 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 201r. w związku z punktem VII załącznika nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PRŚ 2013, polegające na ich błędnej wykładni.

Podkreślenia wymaga, że kontrolowaną przez Sąd I instancji decyzją organ odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 26 ust 2 w zw. z § 12 ust 6 rozporządzenia PRŚ z 13 marca 2013r.

W myśl tego ostatniego przepisu, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 (pakiet nr 8), płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny:

1) jako wsiewka poplonowa - w przypadku wariantu pierwszego;

2) ozime jako międzyplon ozimy - w przypadku wariantu drugiego;

3) jare jako międzyplon ścierniskowy - w przypadku wariantu trzeciego.

Warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla pakietu 8, wariant 3 podjętego przez skarżącego jest, jak zasadnie przyjął Sąd I instancji uprawianie – po plonie głównym – rośliny jarej jako międzyplonu ścierniskowego. Ustawodawca zatem przewidział płatność w pakiecie 8 tylko do takich działek, na których po plonie głównym określone rośliny są uprawiane. Zasadnie tym samym Sąd I instancji uznał, że dokonany w terminie wysiew roślin w poplonie nie oznacza ich uprawy.

W tym miejscy wyjaśnić należy, że międzyplonami nazywa się rośliny uprawiane między dwoma plonami głównymi, w celu uzyskania masy zielonej na przyoranie, ewentualnie jako pasza. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że wzbogacają one glebę w niezbędne składniki organiczne, użyźniają glebę i wpływają fitosanitarnie na środowisko glebowe. W praktyce agrotechnicznej wyróżnia się między innymi — międzyplony ścierniskowe, wysiewane po zbiorze wczesnego plonu głównego, a użytkowane jesienią tego samego roku na paszę albo jako zielony nawóz przyorany wiosną. W tak zwanej uprawie konserwującej glebę zostawia się je do wiosny, dzięki temu doskonale spełniają funkcje osłaniające i wzbogacające glebę. W związku z możliwością uprawy międzyplonów w programie rolnośrodowiskowym - w ramach działań PROW 2007- 2013, pakiet 8 "Ochrona gleb i wód", zasiany międzyplon musi zatem spełnić określone wymogi. Obowiązują wówczas pewne ograniczenia i zasady określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia i ich niespełnienie powoduje negatywne dla producenta konsekwencje w postaci zmniejszenia płatności w zależności od rodzaju uchybienia, o czym stanowi załącznik nr 7 do rozporządzenia.

Jednym z takich wymogów pakietu 8 wariantu 8.3.1. jest siew rośliny w odpowiednim terminie.

Wskazać jednakże należy o czym mowa była już wcześniej , że powodem odmówienia płatności nie był brak wysiewu poplonu, co jest niespełnieniem zadań i wymogów określonych w/w załącznikiem nr 3 do rozporządzenia i co stanowi z zgodnie z § 38 rozporządzenia PRŚ 2013 podstawę do zastosowania zmniejszenia określonego w załączniku 7 do rozporządzenia ale brak warunków do spełnienia, o jakich mowa w przepisach rozporządzenia. Postępowanie w sprawie wykazało bowiem brak uprawy poplonu, a tym samym niespełnienie warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej z tego tytułu. Sam fakt stwierdzenia braku uprawy niezależnie od przyczyn zawinionych przez rolnika lub nadzwyczajnych, spowodowanych siłą wyższą uzasadnia przyjęcie braku podstaw do płatności rolnośrodowiskowej w danym roku na podstawie § 12 ust 6 rozporządzenia PRŚ 2013r. W tej sytuacji organ nie dokonuje zmniejszenia w związku z niespełnieniem wymogów, a odmawia przyznania płatności za brak realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w wybranym wariancie na zadeklarowanych do płatności działkach.

W sprawie niniejszej skoro przepis § 38 w zw. z punktem VII załącznika nr 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. nie był podstawą wydania zaskarżonej decyzji, skarżący kasacyjnie nie może zarzucać jego błędnej wykładni prowadzącej do, jego zdaniem braku podstaw do dokonania zmniejszenia bowiem beneficjent, jak podkreślił autor skargi kasacyjnej, wywiązał się ze wszystkich stawianych tymi przepisami prawa obowiązków, w szczególności dokonując stosownego zasiewu w wymaganym czasie.

Biorąc powyższe pod uwagę, uznając podniesione w skardze zarzuty za nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.