Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2200/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2, art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. D
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 171/15 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżony wyrok, II. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz J. L. kwotę 880 zł (osiemset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 171/15 oddalił skargę J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Burmistrz Gminy i Miasta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., po rozpoznaniu wniosku "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW w [...], na działce nr ewid. [...], obręb [...] (wysokość zawieszenia wirnika, wierzy - ok 110 m, średnica wirnika - ok 90 m, fundament wierzy o wymiarach 18,6 x 18,6 m posadowiony na głębokości ok 2,25 m).

W piśmie z dnia 24 listopada 2011 r. J. L. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację powyższej inwestycji wskazując na rażące naruszenie prawa bowiem organ nie ustalił faktycznego oddziaływania elektrowni wiatrowych na środowisko, odstąpił od sporządzenia raportu środowiskowego, nie uwzględnił wszystkich stron postępowania, błędnie wskazał, że w odległości 200 m od terenu inwestycji nie ma zabudowań, ani siedlisk ludzkich, brak jest charakterystyki przedsięwzięcia, organ administracji nie przeprowadził badań wpływu na środowisko pojedynczych, jak i wszystkich wiatraków pracujących w tym samym czasie. Organ pominął także szkodliwy wpływ inwestycji na środowisko w postaci infradźwięków i pola elektromagnetycznego oraz nie uwzględnił okoliczności, iż po zrealizowaniu inwestycji w obszarze jej oddziaływania znajdzie się wysoko wyspecjalizowane gospodarstwo rolne wnioskodawcy uznane za wizytówkę powiatu zduńskowolskiego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności, decyzją z dnia [...] października 2014 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. L. domagając się uchylenia decyzji z dnia [...] października 2014 r. i stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia powtórzył argumenty podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności, akcentując przede wszystkim, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa tj. z rażącym naruszeniem procedury zawartej w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 1235 ze zm.). Wskazane naruszenie polegało - zdaniem autora wniosku - na wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w której stwierdzono brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z naruszeniem:

1) art. 63 ust. 1 pkt 1 b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, tj. bez uwzględnienia łącznie wszystkich uwarunkowań, o których mowa w tym przepisie, szczególnie powiązań przedsięwzięcia podlegającego ocenie z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie;

2) art. 64 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, tj. w oparciu o opinie Państwowego Inspektora Sanitarnego oraz Starosty [...] wydane z naruszeniem ww. przepisu polegającym na nie uwzględnieniu w tych opiniach łącznie uwarunkowań, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie,

3) art. 69 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, tj. bez wskazania zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i oparciu ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonej decyzji wyłącznie na danych zawartych w złożonej przez inwestora karcie informacyjnej przedsięwzięcia,

4) art. 84 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, tj. wydanie zaskarżonej decyzji bez obligatoryjnego załącznika do decyzji w postaci charakterystyki przedsięwzięcia,

5) art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, tj. brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkich informacji o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie,

6) przeprowadzenie postępowania bez udziału wszystkich stron postępowania, w szczególności bez udziału skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowań, z uwagi na rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ administracji wyjaśnił, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy decyzja administracyjna dotknięta jest wadą o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Naruszenia prawa mają charakter rażący wtedy, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść załatwienia sprawy w decyzji stanowi zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. Innymi słowy, rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Jednocześnie organ administracji wskazał, że jako "rażącego" nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Rażące naruszenie prawa jest wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Jeżeli zaś przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, to wybór jednej z takich interpretacji, jeżeli nawet później zostanie uznany za nieprawidłowy, nie może być oceniany jako "rażące" naruszenie prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny, bezsporny, niedopuszczający możliwości odmiennej wykładni.

Organ administracji podkreślił także, iż w postępowaniu nieważnościowym nie ma w zasadzie proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy, a jedynie dokonuje się oceny co do jej zgodności z normami prawa procesowego i materialnego obowiązującymi w chwili jej wydawania. W takim postępowaniu organ ogranicza się jedynie do poszukiwania oczywistych uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, lecz dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno - prawnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, iż zgodnie z procedurą uregulowaną w ustawie, w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia rozstrzygnięcia, Burmistrz Gminy i Miasta [...] uzyskał wymagane stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Starosty [...] w przedmiocie tego, czy dla planowanego przedsięwzięcia zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz określenia zakresu ewentualnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, jaki i Starosta stwierdzili, iż planowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co zgodnie z art. 63 ust. 1 w zw. z art. 64 i art. 65 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku stanowiło podstawę do wydania w dniu [...] marca 2009 r. przez Burmistrza Gminy i Miasta [...], postanowienia o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, a w konsekwencji do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z dyspozycją art. 84 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, która wskazuje, że w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wskazane czynności Burmistrza Gminy i Miasta [...] - w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] - zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy.

Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać, iż organ administracji rażąco naruszył prawo nie przeprowadzając badań wpływu na środowisko pojedynczych, jak i wszystkich wiatraków pracujących w jednym czasie, które na podstawie oddzielnych decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, miały zostać posadowione na sąsiadujących ze sobą działkach, oraz nie badając istnienia negatywnego, szkodliwego oddziaływania na środowisko turbin wiatrowych. Organ administracji uwzględnił bowiem fakt, iż żaden przepis ustawy nie precyzuje, czy w przypadku, gdy w bliskim sąsiedztwie planowane jest przez inwestora wybudowanie większej ilości turbin wiatrowych, decyzja środowiskowa powinna być wydana na pojedynczą elektrownię wiatrową, czy też powinna ona obejmować wszystkie, składające się na farmę wiatrową turbiny.

Jak wyjaśniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zarzut nie przeprowadzenia postępowania z udziałem wszystkich stron, w tym J. L., może stanowić jedynie podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa, ale nie stanowi o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ administracji wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa nie można również mówić w przypadku wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach bez załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia. Ustawa nie wskazuje jakie elementy powinna zawierać ww. charakterystyka. Treść karty informacyjnej została natomiast określona w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy. W materiale dowodowym sprawy znajduje się karta informacyjna planowanego przedsięwzięcia, która zawiera wymagane ustawą elementy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] rolę charakterystyki przedsięwzięcia spełniała karta informacyjna, której treść, jak wynika z praktyki, była przenoszona przez organy do charakterystyki. Burmistrz uznał, że sporządzanie dwóch takich samych treściowo dokumentów byłoby niezasadne.

W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] napisało, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a także pozostałych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

W skardze na powyższą decyzję J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W motywach skargi jej autor powtórzył zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzupełniając je wskazaniem, iż w sprawie doszło także do naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 107 kpa poprzez nie dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie rozpatrzenie, podczas rozstrzygania sprawy interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli polegającego w stanie faktycznym sprawy na pewności, że elektrownie wiatrowe usytuowane w pobliżu miejsca zamieszkania i pracy mieszkańców gminy [...] nie wpływają negatywnie na ich zdrowie z powodu nadmiernej emisji hałasu oraz ogólnikowym uzasadnieniu decyzji, z którego nie wynika z jakich konkretnie powodów organ uznał, że naruszenie przepisów art. 63 ust. 1 pkt 1b, art. 64 ust. 3, art. 69, art. 84 ust. 2, art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. W konsekwencji doprowadziło to do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił, iż z dokumentów załączonych do akt, szczególnie map wskazujących zasięg oddziaływania elektrowni (izolinii hałasu) wynika, że obszary oddziaływania wszystkich 4 elektrowni nakładają się na siebie, a ich oddziaływanie kumuluje się stwarzając większe uciążliwości, niż te które zostały ustalone w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Wskazane naruszenie prawa ma charakter rażący, gdyż spowodowało podjęcie przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] błędnej decyzji, tj. odstąpienie od przeprowadzenia w sprawie pełnych badań środowiskowych.

Ponadto w czasie prowadzenia postępowania, w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję, w odległości ok. 1,5 km od nieruchomości skarżącego znajdowała się działająca farma wiatrowa składająca się z pięciu elektrowni. Ta okoliczność również nie została wzięta pod uwagę w toku postępowania.

Skarżący wyjaśnił, że nie upatruje rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji w objęciu decyzją tylko 1 elektrowni wiatrowej, czy nie wydaniu "łącznej" decyzji dla wszystkich 4 elektrowni wiatrowych, co do których organ I instancji prowadził postępowania środowiskowe, lecz wydaniu tej decyzji z pominięciem, na wszystkich etapach postępowania, powiązań przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, tj. elektrowniami wiatrowymi usytuowanymi na działkach [...].

Ponadto, w ocenie skarżącego, w stanie faktycznym sprawy brak jego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Brak uznania skarżącego za stronę postępowania winno zostać uznane przed organ za podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania sądowo - administracyjnego wpłynął wniosek "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wnioskodawca wyjaśnił, iż nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, natomiast decyzja o pozwoleniu na budowę spornej elektrowni wiatrowej została przeniesiona na nowego inwestora - "[...]" Sp. z o.o. (obecnie występującego pod firmą: "[...]" Sp. z o.o.).

W odpowiedzi na skargę "[...]" Sp. z o. o. z siedzibą w [...] wniosła o jej oddalenie argumentując, iż w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszeń prawa o charakterze oczywistym i nie dającym się pogodzić z porządkiem prawnym. Naruszenie przepisów proceduralnych lub technicznych (jak np. brak określonego załącznika) przy wydawaniu decyzji same w sobie nie mogą stanowić rażącego naruszenia prawa.

Zdaniem uczestnika postępowania skarżący pomija jednak okoliczność, że w dacie wydawania decyzji, na mocy art. 173 ustawy, w mocy pozostawało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (rozporządzenie wydane na podstawie art. 51 ust. 8 ustawy z 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska). Rozporządzenie doprecyzowuje zakres badania przez organ czynników w celu stwierdzenia, czy przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania (sporządzenia raportu środowiskowego). Zgodnie z § 5 rozporządzenia z 2004 r., wśród szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu wymieniono w pkt 1 lit.b powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich. Przepisy rozporządzenia doprecyzowując zakres obowiązków organu w tym zakresie wskazują, że bada się oddziaływanie z przedsięwzięciami, położonymi na terenach nieruchomości sąsiednich, a na obszarze spornej inwestycji takowych brak. Zdaniem uczestnika postępowania z zestawienia ogólnego przepisu ustawy i przepisu szczególnego zawartego w rozporządzeniu, organ przy wydawaniu postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy, powinien uwzględnić oddziaływania występujące na nieruchomościach sąsiednich. Organ uprawniony był do przyjęcia w obowiązującym wówczas stanie prawnym, że nie jest wymagane badanie kumulatywne z innymi elektrowniami w okolicy. Powyższe dotyczy odpowiednio także zakresu badania, do którego zobowiązane są, zgodnie z dyspozycją ustawy środowiskowej, organy (Inspektor Sanitarny oraz Starosta) wydające opinie, poprzedzające wydanie przez organ postanowienia o braku obowiązku sporządzenia raportu środowiskowego.

Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Na wstępie Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie toczyło się w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW na wskazanej działce zlokalizowanej w miejscowości [...]. Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, w którym to jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji podał przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W kontekście powyższej zasady trwałości decyzji administracyjnej stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację podstaw tej instytucji. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco wymienione w art. 156 § 1 kpa, a jedną z nich jest między innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Zestawienie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa stanowi katalog zamknięty. Redakcja przepisu oraz nadzwyczajny charakter tej instytucji nie pozwalają na stosowanie wykładni rozszerzającej i dlatego działanie organu w trybie stwierdzenia nieważności wymaga innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyłącznie zbadanie, czy w danej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 kpa. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia nieważności (art. 158 § 1 kpa) albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa). Nie jest dopuszczalna w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ocena innych zagadnień, a w szczególności organ nadzorczy nie może rozstrzygać co do meritum zagadnień będących przedmiotem postępowania w trybie zwykłym.

Sąd I instancji wskazał, że Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera legalnej definicji pojęcia "rażącego naruszenia prawa", chociaż jest to jedna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 kap. Treść pojęcia "rażące naruszenie prawa" ukształtowana została przez orzecznictwo i doktrynę. W orzecznictwie podkreśla się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2006 str. 743). Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa. Nie każde zatem naruszenie przepisów prawa jest naruszeniem rażącym. Rażące naruszenie prawa to bowiem naruszenie normy prawnej niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych, a przekroczenie prawa musi być jasne i niedwuznaczne. Rażące naruszenie prawa jest więc wyrazem ewidentnego oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. Decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa" tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki. Po pierwsze konieczna jest oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Po drugie - przepis, który został naruszony nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa, a po trzecie - skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, Sąd I instancji wskazał, że skarżący wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, jako przejaw "rażącego naruszenia prawa" wymieniając okoliczność, iż organ orzekający w sprawie środowiskowych uwarunkowań nie ustalił faktycznego oddziaływania elektrowni wiatrowych na środowisko (w tym infradźwięków, pola elektromagnetycznego i oddziaływania na wysoko wyspecjalizowane gospodarstwo rolne skarżącego).

Odnosząc się do tak skonstruowanej podstawy żądania stwierdzenia nieważności decyzji Sąd I instancji wyjaśnił, że zarzut nie podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także nie przeprowadzenie określonych dowodów w sprawie, nie jest argumentem, który może być skutecznie podniesiony w postępowaniu nieważnościowym. Przede wszystkim Sąd zaakcentował, że przedmiotem sprawy jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ administracji w zwykłym postępowaniu. Ocena organu administracji orzekającego w postępowaniu nieważnościowym dotyczy wyłącznie tego, czy kwestionowana w tym trybie decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. Inaczej ujmując postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem, którego przedmiotem jest wyłącznie ustalenie czy decyzja administracyjna nie została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Przedmiotem postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, dlatego też w tym postępowaniu organ nadzoru nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie mając na uwadze zaskarżoną decyzję, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W postępowaniu nieważnościowym nie ma więc co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Tymczasem - zdaniem Sądu I instancji - weryfikacja zarzutu skarżącego jakoby organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach nie ustalił faktycznego oddziaływania elektrowni wiatrowych na środowisko, łączyłaby się z koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w tym gromadzenia dowodów, do czego nie jest uprawniony organ orzekający w trybie nieważnościowym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym.

Sąd I instancji wskazał - mając na uwadze wskazane wyżej cechy postępowania nadzwyczajnego - że podnoszone zarzuty dotyczące nieustalenia faktycznego oddziaływania elektrowni, czyli zarzuty wskazujące na naruszenie przez organ środowiskowy przepisów postępowania administracyjnego w zakresie nie przeprowadzenia prawidłowego, wyczerpującego postępowania dowodowego, są niezasadne, bowiem te kwestie nie mogą być podnoszone we wskazanym trybie postępowania. Zdaniem Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze, jakoby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło przepisy określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa bowiem nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do wskazanych naruszeń.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącego, że organ orzekający w sprawie środowiskowych uwarunkowań odstąpił od sporządzenia raportu środowiskowego, również - zdaniem Sądu I instancji - nie znajduje uzasadnienia. Przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, przewidują - po spełnieniu określonych warunków - możliwość odstąpienia od nałożenia na inwestora obowiązku złożenia raportu środowiskowego. Organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia był obowiązany do zasięgnięcia opinii organów wskazanych w art. 51 ust. 3 Prawa ochrony środowiska. W sprawie zarówno organ właściwy dla wydania decyzji środowiskowej, jak i organy opiniujące (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny i Starosta pełniący - na mocy art. 156 ustawy - zadania Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska) oceniły, że charakter, rozmiar, zasięg i oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia nie budzą wątpliwości, co poskutkowało odstąpieniem od konieczności sporządzenia raportu. Organ właściwy w sprawie wziął pod uwagę opinie organów, dokonał analizy zgromadzonych dokumentów, w tym także wniosku inwestora. Dlatego też odstąpienie od opracowania raportu o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko nie oznacza braku przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego lub pominięcia § 5 rozporządzenia, czyli braku przeprowadzenia na pierwszym etapie procedury tzw. screeningu, czyli badania oddziaływania na środowisko danego przedsięwzięcia, zatem brak jest przesłanek do stwierdzenia rażącego naruszenia przez organy powyższych przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu I instancji - wbrew twierdzeniom skarżącego - w sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z tego powodu, iż organ wydający decyzję w sprawie środowiskowych uwarunkowań odstąpił od nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Odnosząc się do zarzutu wskazującego na nierozważenie przez organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach kumulacji oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, Sąd I instancji wyjaśnił, iż stosownie do § 4 rozporządzenia parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych, sumuje się. Zdaniem sądu, regulacja powołanego przepisu nie może być stosowana mechanicznie i wprost do wszelkiego rodzaju charakterystycznych parametrów przedsięwzięcia, ale tylko do parametrów, które ze względu na swoją specyfikę nadają się do sumowania. Skarżący w pismach wspominał, że organ administracji wydał 4 decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach dla 4 wiatraków i nie rozważył kumulacji tych inwestycji w trybie powołanego przepisu. W przepisach rozporządzenia zagadnienie związane z wykonaniem instalacji wykorzystujących siłę wiatru regulowane jest przepisem § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia, który normuje kwestię obligatoryjnego sporządzenia raportu oraz w przepisie § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia odnoszącym się do fakultatywnego sporządzenia raportu. Sąd I instancji wskazał, że dokonując oceny czy w sprawie zachodzą podstawy do zastosowania przepisu § 4 rozporządzenia, normę prawną należy zbudować sięgając do trzech jednostek redakcyjnych, trzech paragrafów (§ 2 ust. 1 pkt 5, § 3 ust. 1 pkt 6 oraz § 4 rozporządzenia), a dodatkowo tak skonstruowaną normę prawną odnieść należy do ustaleń faktycznych w sprawie. Z tego też powodu - zdaniem Sądu I inatsncji - ewentualne uchybienie w tym zakresie może stanowić jedynie naruszenie prawa, a nie wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 kpa rażące naruszenie prawa pociągające za sobą nieważność postępowania. Nie można rażąco naruszyć normy prawnej budowanej z kilku przepisów zawartych w różnych jednostkach redakcyjnych jednego lub kilku aktów prawnych.

Odnosząc się do kwestii braku dołączenia do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jej obligatoryjnego elementu, czyli charakterystyki przedsięwzięcia Sąd I instancji wyjaśnił, że istotnie z przepisu art. 82 ust. 3 i art. 84 ust. 2 ustawy wynika obowiązek załączenia do decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań rzeczonego dokumentu. Bezspornie organ do decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań nie dołączył charakterystyki przedsięwzięcia, ale załączył kartę informacyjną przedsięwzięcia. Uwzględniając fakt, iż charakterystyka przedsięwzięcia powinna być odzwierciedleniem karty informacyjnej przedsięwzięcia, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy, zawierającej podstawowe informacje o przedsięwzięciu, opisane naruszenie - w ocenie sądu - nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.

Ustosunkowując się do treści skargi Sąd I instancji wyjaśnił, iż okoliczność pominięcia skarżącego, jako strony postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, jako okoliczność stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), nie może być skutecznie podnoszona w postępowaniu nieważnościowym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. L., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa:

1. naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 135 i art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych polegające na braku merytorycznego rozpoznania wszystkich podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów, tj. zasadniczego z punktu widzenia istoty przedmiotowej sprawy, zarzutu wydania decyzji środowiskowej będącej przedmiotem niniejszego postępowania z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. przepisów art. 63 ust. 1 pkt 1), art. 64 ust. 3, art. 69, art. 84 ust. 2 oraz art. 85 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej "ustawa ocenowa"), w sytuacji gdy rozpoznanie w/w zarzutów było konieczne do końcowego załatwienia przedmiotowej sprawy,

b. art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na nie wskazaniu w uzasadnieniu wyroku, str. 13 i 14 uzasadnienia, danych pozwalających na identyfikację rozporządzenia, którego analizy dokonuje Sąd w aspekcie oceny zarzutu nierozważenia przez organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach kumulacji oddziaływań przedsięwzięć; Sąd powołując szereg paragrafów tego rozporządzenia i stwierdzając, że ich naruszenie przez organ wydający decyzję środowiskową, o ile do niego doszło, czego Sąd również nie ustalił w postępowaniu, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nie wskazał tytułu rozporządzenia, organu, który je wydał, daty w której zostało wydane, tj. nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uniemożliwiając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku w tej części, polegającą na ocenie poczynionych przez sąd wniosków co do legalności działań kontrolowanego organu administracji;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z przepisami postępowania art. 7, art. 77 , art. 80 kpa poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przepisu prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku przepisami postępowania, tj. art. 7 i art. 77 i art. 80 kpa polegające na uznaniu, że:

- zarzut braku ustalenia przez organ wydający decyzję środowiskową w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, tj. faktycznego obszaru oddziaływania elektrowni wiatrowej na środowisko, również w aspekcie oddziaływań kumulatywnych, poprzez nie podjęcie przez organ czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie przeprowadzenie określonych dowodów w sprawie, nie może być -podstawą stwierdzenia nieważności decyzji,

- naruszenie przez organ przepisów postępowania polegające na pominięciu skarżącego jako strony postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia w postaci elektrowni wiatrowej posadowionej na działce nr [...] w miejscowości [...] nie może stanowić rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w tym postępowaniu, a jest jedynie podstawą do ewentualnego wznowienia postępowania, w sytuacji gdy naruszenie wskazane w art. 156 § 1 pkt 2 kpa może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, jak to miało miejsce w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy

b. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z przepisami art. 82 ust. 3 i 84 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że uchybienie w/w przepisom ustawy ocenowej i nie załączenie do akt sprawy charakterystyki przedsięwzięcia stanowi jedynie naruszenie prawa, a nie rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, pociągające za sobą nieważność postępowania, w sytuacji, gdy z prawidłowej wykładni w/w przepisów wynika, że ich naruszenie miało charakter rażący, gdyż nie stanowiło błędu wykładni prawa, lecz stanowiło niedopuszczalne przekroczenie prawa, w sposób jasny i niedwuznaczny, bowiem przepisy te nakładają na organ obligatoryjny obowiązek dołączenia do decyzji charakterystyki przedsięwzięcia i ich uchybienie narusza zasady praworządności określonej w art. 6 kpa,

c. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z przepisami § 2 ust. 1 pkt 5, § 3 ust. 1 pkt 6, § 4, § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko, poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie, polegające na uznaniu, że uchybienie w/w przepisom Rozporządzenia przez organ wydający decyzję środowiskową może stanowić jedynie naruszenie prawa, a nie rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, pociągające za sobą nieważność postępowania, w sytuacji, gdy z prawidłowej wykładni w/w przepisów wynika, że w razie ich zaistnienia, w/w naruszenia miały charakter rażący, gdyż nie stanowiły błędu wykładni prawa, lecz stanowiły niedopuszczalne przekroczenie prawa, w sposób jasny i niedwuznaczny, a charakter i skutki społeczno - gospodarcze decyzji wydanej z naruszeniem w/w przepisów przemawiają za jej uchyleniem, gdyż narusza ona zasady praworządności określonej w art. 6 kpa, przy czym Sąd I Instancji nie ustalił czy do naruszenia w/w przepisów w przedmiotowej sprawie doszło, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 2) kpa i oddalenia skargi .

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego podniósł, że naruszenie, do którego doszło w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...]kwietnia 2009 r., znak [...] polegało na pominięciu na wszystkich etapach postępowania, które w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji środowiskowej stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, powiązań przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zasadniczym zarzutem podlegającym uwzględnieniu jest zarzut naruszenia art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b (wprawdzie nie wskazano lit. b, ale z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że dotyczy on lit. b) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez błędne przyjęcie przez organ administracji, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie.

Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia jest przedwczesna z następujących przyczyn.

Organ administracji wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - błędnie uznał, że nie zachodzi konieczność badania kwestii kumulacji oddziaływań wytwarzanych przez elektrownię wiatrową - której dotyczy decyzja - z oddziaływaniami, które wytwarzane będą przez trzy inne elektrownie, (których dotyczą decyzje Burmistrza Miasta i Gminy [...], dwie z dnia [...] kwietnia 2009 r. dotycząca inwestycji na działkach nr ew. [...] i częściowo nr ew. [...] oraz dotycząca inwestycji na działkach nr ew. [...] i częściowo [...] oraz jedna decyzja z dnia [...] maja 2008 r. dotycząca inwestycji na działkach [...]). Z treści art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący tj. [...] kwietnia 2009 r. wynika, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

Niewątpliwie z akt sprawy wynika, że cztery elektrownie wiatrowe są usytuowane w takich odległościach od siebie, że już na wstępnym etapie rozpatrywania wniosku o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia istniały podstawy do przyjęcia, że może dojść do kumulacji oddziaływania na co wskazywał - w postępowaniu nieważnościowym - Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 139/13 oddalając skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 843/12 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wówczas że "Kolegium ponownie prowadząc postępowanie winno w szczególności rozważyć konieczność przeprowadzenia dowodów dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy - w tym co do łącznego wpływu na środowisko wszystkich czterech elektrowni wiatrowych". Wskazać w tym miejscu należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem naruszył art. 141 § 4 ppsa ponieważ przedstawiając stan sprawy, Sąd nie przytoczył wydanych w sprawie orzeczeń sądów, a w szczególności powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 139/13, mającego w sprawie istotne znacznie i nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w kontekście wskazań zawartych w tym wyroku, czym naruszył art. 190 ppsa.

Rozpatrując sprawę należało wziąć pod uwagę oddziaływanie wytwarzane przez cztery elektrownie łącznie, nie zaś każdej z osobna w zakresie, unormowanego przepisami prawa materialnego, poziomu hałasu i pól elektromagnetycznych, stosownie do uregulowań rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. nr 120, poz. 826, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. nr 192, poz. 1883). Nie można wykluczyć, że wzięcie pod uwagę oddziaływania wytwarzanego przez cztery elektrownie mogłoby skutkować naruszeniem przepisów regulujących np. m.in. dopuszczalny poziom hałasu. Ustalenie tych okoliczności wymaga obecnie przeprowadzenia postępowania dowodowego. Konieczne jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzenie postępowania dowodowego, na podstawie którego określone zostanie jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie. Dopiero posiadając te dane możliwe będzie ustalenie czy doszło do rażącego naruszenia przepisów regulujących np. dopuszczalny poziom hałasu, w sytuacji wykazania naruszenia jednoznacznie brzmiącego przepisu rozporządzenia. Tym bardziej, że w zakresie dotyczącym ochrony środowiska przed uciążliwościami powodowanymi działaniem różnego rodzaju urządzeń należy stwierdzić, że czynności powodujące hałas i wibracje oraz inne uciążliwości dla środowiska, podejmowane na określonej nieruchomości, mogą oddziaływać na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Na prawo właściciela nieruchomości sąsiedniej do niezakłóconego korzystania z nieruchomości może mieć bezpośredni wpływ decyzja administracyjna dotycząca podmiotu powodującego uciążliwości dla środowiska.

Podkreślić jednocześnie należy, że choć sprawa toczy się w postępowaniu nieważnościowym, to ustawodawca nie wprowadził w takim postępowaniu zakazu prowadzenia nowych dowodów. W wyroku z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1005/13 oddalającym skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 871/12 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z orzecznictwa sądów administracyjnych i z piśmiennictwa wynika, że właściwy organ w postępowaniu nieważnościowym może prowadzić postępowanie dowodowe dla ustalenia, czy podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji ma przymiot strony a także w granicach sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności (przykładowo wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., II OSK 1645/10; z 5 kwietnia 2013 r., II OSK 2344/11; z 13 września 2013 r., I OSK 2895/12). W doktrynie jednoznacznie wskazuje się, że rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 158 § 1 kpa, następuje na podstawie wyników czynności dowodowych postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności określonej decyzji (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kpa. Komentarz, 2014, s. 680, nb 1).

Działając na podstawie art. 188 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, jak również decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W tym stanie procesowym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], kierując się wskazaniami zawartym w niniejszym wyroku rozpozna wniosek J. L. z dnia 27 listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta I Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydanej przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację elektrowni wiatrowej na działce nr ew. [...] obręb [...].

O kosztach, Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.