Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 23/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 października 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 października 2021 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr (...), którą organ pierwszej instancji odmówił R.M. (dalej także jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką – M.S. (ur. [...] 1939 r.).

W podstawie prawnej decyzji Kolegium wskazało m.in. art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.").

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

R.M. w dniu 23 kwietnia 2021 r. złożyła w Centrum Usług Społecznych Gminy S. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką M.S. Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki wnioskodawczyni z dnia 27 listopada 2008 r., dokumentację medyczną oraz decyzję ZUS o podwyższeniu wnioskodawczyni świadczenia przedemerytalnego.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, w tym wywiadu środowiskowego Wójt Gminy decyzją z dnia 26 maja 2021 r. odmówił R.M. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu wystąpienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 a u.ś.r., a mianowicie pobierania świadczenia przedemerytalnego.

Na skutek odwołania wniesionego przez pełnomocnika wnioskodawczyni, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 lipca 2021 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium szczegółowo wskazało zakres postępowania wyjaśniającego jaki powinien być przeprowadzony przez organ pierwszej instancji.

Po przeprowadzeniu po raz kolejny wywiadu środowiskowego w dniu 12 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr (...) ponownie odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa świadczenia pielęgnacyjnego oraz szczegółowo przedstawił ustalenia dokonane w ponownie przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym i stwierdził, że stan zdrowia M.S. nie wyklucza podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawczynię, chociażby w formie dorywczej lub na pół etatu. Organ zaznaczył także, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być wnioskodawczyni przyznane ze względu na posiadanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, które stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku rozpoznania odwołania R.M., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 15 października 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu

pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego po czym wskazał, że niepełnosprawność M.S. potwierdzona została orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dni 27 listopada 2008 r. nr (...)., w którym podano, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 listopada 2008 r. Orzeczenie wydano na stałe. Organ odwoławczy wskazał, że mąż M.S. K.S. (ur. [...] 1936 r.) również legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 16 marca 2021 r. nr (...), potwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności, który orzeczono na stałe.

W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone postępowanie potwierdza, że pomoc świadczona przez stronę matce, mimo jej potrzeb, nie jest wymagana całodobowo. Organ zaznaczył, że należy odróżnić dwa rodzaje opieki. Opiekę całodobową wymuszającą brak możliwości podjęcia pracy od opieki, której czas może być dostosowany do potrzeb niepełnosprawnej bez rezygnacji z pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ wskazał, że wnioskodawczyni opiekowała się niepełnosprawną matką również przed zakończeniem zatrudnienia, które ustało z powodu likwidacji stanowiska pracy. W ocenie organu brak podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia matki pogorszył się na tyle w momencie, gdy wnioskodawczyni utraciła pracę by wnioskodawczyni nie mogła podjąć zatrudnienia. Wskazane schorzenia matki występowały u niej także w okresie zatrudnienia wnioskodawczyni. W ocenie organu przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy pobiera ona świadczenie przedemerytalne stanowiłoby uzyskanie przez wnioskodawczynię uzupełniającego źródła dochodu, a to nie jest celem tego świadczenia.

W ocenie Kolegium, z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego oraz złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń co do wykonywanej opieki nie wynika, by zachodził związek przyczynowo - skutkowy, wymagany przez przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

W tym aspekcie organ odwoławczy stwierdził, że niepełnosprawna matka potrzebuje wsparcia, a nie stałej całodobowej opieki, bowiem opieka sprawowana jest jedynie w wybranym okresie. W pozostałym czasie wnioskodawczyni poza przejściowymi sytuacjami nie sprawuje tej opieki bezpośrednio, więc ma możliwość podjęcia zatrudniania. Nie zmienia tej oceny konieczność częstych wymian opatrunków, bowiem mogą być one zmieniane w stałych porach. Organ odwoławczy podzielił wnioski pracownika socjalnego zawarte w wywiadzie środowiskowym co do braku konieczności sprawowania opieki całodobowo, bowiem rodzicie wnioskodawczyni mogą samodzielnie funkcjonować podczas jej nieobecności. W ocenie organu zakres zaangażowania w opiekę nie uzasadnia przyjęcia, że chodzi o stałą opiekę świadczoną bez możliwości podjęcia pracy i zorganizowania w związku z tym dalszej właściwej opieki. Czynności podejmowane przez stronę, mieszczą się w większości w zwykłych czynnościach pomocy, świadczonej często przez dorosłe osoby wobec rodziców lub dziadków. Przygotowywanie posiłków, zakupy, sprzątanie, pranie, to zwyczajne, codzienne czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a pomoc w czynnościach higienicznych, czy wspólne z osobą niepełnosprawną wizyty u lekarza to z kolei pomoc świadczona często osobie starszej, czy chorej mimo pozostawania przez opiekuna w zatrudnieniu. Nie są to czynności przypisane opiece ponadprzeciętnej.

Organ odwoławczy ponadto wskazał, że pomimo, iż w orzeczeniu o niepełnosprawności w stopniu znacznym znajdują się - w punkcie 7 - wskazania dotyczące "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji", to nie przesądza to jednak z góry, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uniemożliwia zatrudnienie, ani że wprost uprawnia do przyjęcia istnienia związku przyczynowego.

Organ dodał, że opisane czynności związane z opieką nad matką (zwłaszcza opiekuńcze dotyczące utrzymania higieny osobistej, mycie, kompanie, pomoc w przygotowaniu i spożywaniu posiłków, przyjmowaniu leków, organizacja wizyt lekarskich co dwa miesiące), jak też sama konieczność opieki na osobą niepełnosprawną, nie przekonują o braku możliwości zorganizowania opieki w ten sposób że nie jest możliwe podjęcie pracy (chociażby dorywczo). Oceny tej nie zmienia równocześnie sprawowana w tym samym czasie opieka nad ojcem.

Organ odwoławczy podniósł, że ze względu na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, w których wskazywana jest konieczność pominięcia kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, bez wpływu na wynik sprawy był wiek, w którym ustalono niepełnosprawność M.S.. Powodu odmownego rozpatrzenia wniosku nie stanowił także fakt korzystania ze świadczenia przedemerytalnego w sytuacji ustalenia braku związku przyczynowego między rezygnacją z aktywności zawodowej a objęciem opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R.M. reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga przez skarżącą rezygnacji z zatrudnienia.

Skarżąca zarzuciła organowi brak uwzględnienia ustaleń wywiadu środowiskowego. Podkreśliła, że pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samą skarżącą w złożonym oświadczeniu. Zdaniem skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że matka skarżącej potrzebuje codziennej, stałej opieki. Okoliczność, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający osobę niepełnosprawną do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2§ ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny skarżąca uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką.

Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie

ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez organ pierwszej instancji w zakresie zastosowania w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., czyli odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na przysługujące skarżącej prawo do świadczenia przedemerytalnego, należy wskazać, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W przepisie tym nie zostały wymienione inne świadczenia, np. emerytalne, rentowe czy przedemerytalne. W świetle zasad określonych w Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie przedemerytalne, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór jednego ze świadczeń strona może zrealizować przez złożenie do organu emerytalno - rentowego wniosku o ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego (art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych; tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1867) lub wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych odsyła - w kwestii zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego – poprzez art. 11 pkt 1, który stanowi, że w sprawach w ustawie nieuregulowanych stosuje się odpowiednio (wymienione w art. 11 ustawy) przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS - do art. 103 ust. 3 i art. 134 ust.1 pkt 1, 2, 4 i 5 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 53 ze zm., dalej powoływanej w skrócie jako "u.e.r.f.u.s."), prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Tak więc stosując odpowiednio art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. przyjąć należy, że prawo do świadczenia przedemerytalnego może ulec zawieszeniu na wniosek osoby , której świadczenie to przysługuje.

Z kolei art. 134 ust.1 u.e.r.f.u.s. stanowi, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli:

1) powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa;

2) osoba pobierająca świadczenia mimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń;

4) okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało;

5) świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego.

Zgodnie z art. 134 ust. 2 u.e.r.f.u.s , wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca:

2) w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe;

3) za który przysługiwało świadczenie niedoręczone w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 5.

Ponadto art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje między innymi na wniosek osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne.

Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego następuje, poczynając od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym złożono wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1.

Tak więc zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego czy też ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego pociąga za sobą wstrzymanie wypłaty tego świadczenia w terminach wskazanych w przytoczonych przepisach, co skutkuje wyeliminowaniem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przywołać w tym miejscu należy także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, które - choć dotyczy emerytury – znajduje w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie. "Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci ustalonego prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 sierpnia 2021 r.; sygn. akt I OSK 433/21; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji było zatem w analizowanym zakresie nietrafne.

Nadto w realiach sprawy organy obu instancji stwierdziły, że w sprawie brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą a rezygnacją z zatrudnienia i niepodejmowaniem przez nią aktywności zawodowej.

W sprawie bezsporne było, że matka skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 27 listopada 2008 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym z powodu upośledzenia narządu ruchu (kod 05-R) oraz choroby układu oddechowego i krążenia (kod 07-S) i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 listopada 2008 r. Daty powstania niepełnosprawności natomiast nie da się ustalić. Orzeczenie wydano na stałe.

Nie kwestionując stanu zdrowia M.S. i faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad matką, należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu sprawowania opieki przez skarżącą, że sama konieczność sprawowania opieki i legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie mogło stanowić w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji sprawowana opieka, a ściślej mówiąc jej wymagany, konieczny i wykonywany w stosunku do danej osoby niepełnosprawnej zakres, musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania bądź podjęcia jakiejkolwiek pracy zawodowej. Związek między rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnia, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Należy podkreślić, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uprawnia do stwierdzenia, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym wyklucza automatycznie obowiązek wykazania związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia. Nie każda opieka nad taką osobą będzie uniemożliwiać zatrudnienie. Nie można bowiem czynić z góry założenia, że konieczne będzie udzielanie takiej osobie opieki kompleksowej przez cały czas.

Nie można podzielić stanowiska skarżącej, że sprawowana przez nią opieka jest na tyle absorbująca, że nie jest w stanie ona podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. Wynikające z akt sprawy okoliczności nie pozwalają bowiem na przyjęcie, że matka skarżącej jest na tyle niesamodzielna, że konieczna jest przy niej stała obecność skarżącej. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika wprost, że M.S. pomimo szeregu schorzeń nie jest osobą leżącą i całkowicie niesprawną ruchowo. Z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej przy pomocy kul porusza się w obrębie mieszkania. Ponadto z oświadczenia skarżącej nie wynika by matka nie była w stanie samodzielnie spożywać przygotowanych przez nią posiłków. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej nie dojeżdża do rodziców codziennie, a jedynie cztery, pięć razy w tygodniu. Należy mieć przy tym na uwadze, że czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym, ewentualnym (jeżeli taka możliwość byłaby w ogóle realna) podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką, jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została do przytoczenia przepisów prawa materialnego, ich wykładni i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.