Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 29/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 80
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a lit. c art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 1 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia 18 lipca 2022 roku nr [...] [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką D. S..

Wójt Gminy W., decyzją z dnia 18 lipca 2022 roku (nr [...]), odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podopieczna D. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 14-go roku życia. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad córką oraz pobiera świadczenia w postaci emerytury rolniczej. Odmawiając przyznania świadczenia Wójt wyjaśnił, że w sprawie występuje negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na skutek odwołania, decyzją z dnia 25 października 2022 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Kolegium uznało, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, ale wymaga modyfikacji uzasadnienia.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W rozpoznawanej sprawie, poza ustalonym prawem do emerytury rolniczej, niespełnione pozostają inne przesłanki warunkujące ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością zapewnienia córce opieki.

W ocenie Kolegium niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawczynię nie wynika bezpośrednio z konieczności zapewnienia córce opieki, lecz spowodowane jest przede wszystkim stanu zdrowia wnioskodawczyni.

Z. S. od 1 grudnia 1994 roku, aż do uzyskania emerytury rolniczej pobierała rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. Renta rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który jest trwale lub okresowo niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym. Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

W ocenie Kolegium trudno przyjąć, że wnioskodawczyni podjęłaby zatrudnienie, gdyby nie konieczność zapewnienia córce opieki. Przemawia za tym wiek odwołującej się ([...] lata) i orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, które stanowiło podstawę do przyznania renty rolniczej. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że "W uwarunkowaniach faktycznych przedmiotowej sprawy odwołująca, w ocenie składu orzekającego, zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym z powodu swojego stanu zdrowia, a nie z powodu konieczności sprawowania opieki nad córką.

Z. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Strona zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W., a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie skarżącej kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej wskazanego przepisu, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania emerytury pozbawia skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

2) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a uzyskiwaną emeryturą, mimo spełnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia,

3) art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy ta różnica uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego chociażby w części stanowiącej tę różnicę, a także brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego,

4) art. 9 w związku z art. 79a K.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania emerytury za negatywną przesłankę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz brak zobowiązania skarżącej do usunięcia tej przeszkody poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, a tym samym brak wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy przyjęły, że sam fakt zwrócenia się z wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze oraz przy braku sprzeciwu ze strony organu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 2 P.p.s.a.

Skarga okazała się uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o żądaniach wniosku skarżącej stanowiły przepisy art. 17 ust. 1-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022, poz. 615), które ustalają zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w świetle treści art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do treści art. 17 ust. 1b powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Natomiast zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Organy obu instancji prawidłowo przyjmowały, że skarżąca, jako matka podopiecznej, jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Kwestia sporna sprowadza się do prawidłowej wykładni oraz prawidłowego zastosowania w sprawie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W realiach niniejszej sprawy nie można pominąć skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 roku o sygn. SK 2/17, mocą którego stwierdzone zostało, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś w pkt II, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, która opiekunów osób niepełnosprawnych mających ustalone prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie, eliminowałaby z kręgu osób uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (wyrok NSA z 22.09.2022 r., I OSK 2302/21, LEX nr 3429898).

Zgodnie z dominującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych funkcję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych należy postrzegać, jako sposób uniknięcia kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie z możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie (wyrok NSA z 18.11.2022 r., I OSK 21/22, LEX nr 3442006).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także stanowisko, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Istota ograniczenia w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z powołanego przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym ustaleniem prawa do emerytury, lecz z realizacją prawa do tego świadczenia w postaci jego wypłaty. Zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty i w ten sposób eliminuje określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Analiza akt sprawy ujawnia następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.

Pismem z dnia 22 czerwca 2022 roku (wpływ do organu 24 czerwca 2022 roku) Z. S. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką D. S. (ur. [...]).

Do wniosku załączone zostały decyzja Prezesa KRUS z dnia 28 sierpnia 2009 roku o przyznaniu skarżącej z urzędu emerytury rolniczej w wysokości dotychczas pobieranej renty z tytułu niezdolności do pracy, a także orzeczenie Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Wągrowcu z dnia 21 grudnia 2015 roku rozstrzygające o zaliczeniu podopiecznej do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając na uwadze powyższe Wójt Gminy W. uznał, że jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie prawa do emerytury.

W świetle zaprezentowanej powyżej prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowisko Wójta Gminy W. należało rozpoznać, jako istotnie naruszające prawo materialne, bo wykluczające z kręgu podmiotów uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego już poprzez samo "ustalenia prawa" do świadczeń wymienionych w tym przepisie oraz bez względu na wypełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ odwoławczy przyjął, że D. S. jest osoba niepełnosprawną od 14-go roku życia, czyli od 1986 roku, a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 17 grudnia 1997 roku (25-go roku życia podopiecznej). Podopieczna jest panną, nie posiada dzieci, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i ojcem. Faktyczną opiekę nad córką sprawuje skarżąca (matka).

Kolegium stwierdziło ponadto, że "Z akt sprawy wynika, iż wnioskująca od 16-go roku życia do uzyskania prawa do emerytury pracowała w gospodarstwie rolnym. Z zaświadczenia KRUS Placówka Terenowa w P. z dnia 23 września 2022 roku wynika, że strona z tytułu niezdolności do pracy począwszy od 1 grudnia 1994 roku do 30 września 2009 roku pobierała rentę rolniczą. Od 1 października 2009 roku uprawniona jest natomiast do emerytury rolniczej, którą pobiera".

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022, poz. 2000. - dalej w skrócie "K.p.a."), czego skutkiem jest brak możliwości potwierdzenia legalności zastosowania w sprawie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Oceny spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonywać na dzień wydawania decyzji w przedmiocie ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można jednak pomijać, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b wskazanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Z uwagi na powyższe ocena materiału dowodowego odnośnie celu niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia po uzyskaniu świadczeń rentowych, aby nie nosiła cech dowolności, powinna uwzględniać, iż w sprawie udowodnione zostało spełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Okolicznością nieistotną z punktu widzenia uwzględnienia żądania skarżącej jest eksponowany przez Kolegium fakt, iż wnioskodawczyni zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym ze względu na swój stan zdrowia, jak należy się domyślać z dniem 1 grudnia 1994 roku, tj. od dnia nabycia prawa do świadczeń rentowych.

Włączone do akt administracyjnych orzeczenie o stopniu niepełnosprawności podopiecznej potwierdza, że D. S. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym od dnia 17 grudnia 1997 roku. Jednocześnie analiza akt sprawy nie daje żadnych podstaw do kwestionowania stanowiska, że skarżąca już wówczas, tj. w grudniu 1997 roku, sprawował opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córka, a przy tym zachowywała zdolność do podejmowania pracy poza gospodarstwem rolnym.

Legalnym uzasadnieniem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może być okoliczność, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego już w tzw. wieku poprodukcyjnym.

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności zostanie złożony w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to prawo do tych świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony; wówczas wskazane prawo ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Powołane przepisy wyznaczają granice uwzględnienia żądania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy jest, to jaki wiek osiągnęła skarżąca na dzień wydania kwestionowanej skargą decyzji. Okolicznością indyferentną dla uwzględnienia żądania wniosku jest fakt, że na dzień wystąpienia z wnioskiem, czy na dzień wydania decyzji, skarżąca miała [...] lata.

Na gruncie aktualnego i dominującego nurtu orzeczniczego sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że skoro emeryt ma prawo podjąć zatrudnienie, to może także ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane na czas nieokreślony, a jego pobieranie jest możliwe także po osiągnięciu wieku emerytalnego. Sporne świadczenie może zostać przyznane także osobie pobierającej emeryturę, która rezygnuje lub niepodejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz pod tym warunkiem, że zawiesi pobieranie świadczenia emerytalnego.

Z powyższych względów przyjmować należy, że data złożenia wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego rozstrzyga jedynie o tym od kiedy takie świadczenie zostanie przyznane. O tym kiedy zostanie złożony wniosek decyduje podmiot zainteresowany spornym świadczeniem rodzinnym. Data złożenia wniosku nie musi być tożsama z datą zaistnienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd data złożenia wniosku pozostaje bez znaczenia dla oceny zaistnienia materialnoprawnych przesłanek ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd doszedł do przekonania, że ocena zasadności wniosku dokonana przez Kolegium z odwołaniem się do daty nabycia uprawnień rentowych przez skarżącą, tj. zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym, ale z pominięciem stanu niepodejmowania zatrudnienia, nie może być zgodną z prawem podstawą dla przyjęcia stanowiska, że wnioskodawczyni zrezygnowała z aktywności zawodowej nie po to, aby opiekować się niepełnosprawną córką.

Sporne świadczenie rodzinne jest warunkowane nie tylko rezygnacją z zatrudnienia (w kontrolowanej sprawie zaprzestaniem pracy w gospodarstwie rolnym po uzyskaniu świadczeń rentowych), ale także stanem niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W świetle ustaleń przyjętych przez Kolegium stan niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia od dnia 17 grudnia 1997 roku należy rozpoznawać, jako usprawiedliwiony sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu córką. Sąd nie ujawnił w aktach sprawy podstaw do sformułowania stanowiska, że ewentualne wspieranie męża w prowadzeniu gospodarstwa rolnego stanowi o braku niepodejmowania zatrudnienia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane są dostosować przyszłe rozstrzygnięcie do wymogów wynikających z prezentowanej powyżej oceny prawnej.

Organy uwzględnią, że okoliczności posiadania przez skarżącą od 1 grudnia 1994 roku uprawnień do renty KRUS z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie można postrzegać jako czegoś, co a priori wyklucza przyjęcie ustalenia, że niepodejmowanie aktywności zawodowej od dnia 17 grudnia 1997 roku nie miało na celu roztoczenia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (córką). Takie postrzeganie prowadzi do skutków równoważnych z przyjmowaniem stanowiska, że samo ustalenie prawa do renty z tytułu de iure częściowej niezdolności do pracy jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny.

Świadczenia rentowe z tytułu de iure częściowej niezdolności do pracy stanowią swego rodzaju ekwiwalent/uzupełnienie źródła dochodu z zatrudnienia. Dostrzegać zatem należy, że w świetle dowodów włączonych do akt sprawy, pomimo nabycia uprawnień rentowych, skarżąca pozostawała de iure osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia.

Organ uwzględnią równocześnie, że prawo do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego nie gaśnie wskutek nabycia prawa do świadczeń emerytalnych.

Funkcję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć jako sposób uniknięcia kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełniła przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie (wyrok NSA z 4.11.2022 r., I OSK 59/22, LEX nr 3457334).

Wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia powinna poprzedzać weryfikacja, czy skarżąca legitymuje się decyzją o zawieszeniu prawa do pobierania świadczenia emerytalnego, co winno zostać ustalone z poszanowaniem trybu określonego w przepisach art. 79a § 1 i § 2 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzja Wójta Gminy W..

O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego (480 zł).