Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1072/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a, c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 38, par. 39, par. 46
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. M. z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz W. Ś. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. przyznaje adwokatowi M. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. P. , kwotę 1476 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu W. Ś. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M. K. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 1072/16

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z (...) (...) Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1-4 oraz ust. 7 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2016 r., poz. 1512) [dalej: ustawa o Agencji); art. 47 ust. 1, art. 53 § 1, art. 54, art. 56 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.) [dalej: Ordynacja podatkowa); art. 28 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 173); § 2, § 4, Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r., poz. 361), art. 5, art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L z 28 stycznia 2011 r.) [dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011]- po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W.Ś., w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości łącznej 6.237,00 zł, przyznanych na podstawie decyzji z (...), decyzji z(...) oraz decyzji z (...).

Z akt sprawy wynika, że decyzją z (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał W. Ś. płatność rolnośrodowiskową z 2013 r., w kwocie łącznej 5.867,00 zł. Płatność ta została wypłacona rolnikowi w dniu 8 stycznia 2014 r.

Ostateczną decyzją z dnia (...) Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...), w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok. Jak wynika z akt sprawy podstawą takiego rozstrzygnięcia było przyznanie stronie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok z pominięciem wyników kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą Ax Sp. z o.o. Wobec powyższego decyzją z dnia (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok w wysokości 3.788,00 zł, pomniejszoną - z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej 3 lipca 2013 r. oraz 10 września 2013 r. przez Jednostkę Certyfikującą Ax Sp. z o.o. Na mocy powyższej decyzji organ I instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013 r. w łącznej wysokości 3.788,00 zł, w ramach wariantów 2.1, 2.3 i 2.5 w pełniej wysokości, zgodnie z żądaniem strony oraz nie przyznał płatności w ramach wariantu 2.9 ( na działce H) z uwagi na nieprawidłowości, stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą Ax. Organ I instancji wskazał w treści swojej decyzji, że w związku z pismem Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolnospożywczych, do którego został dołączony wykaz producentów u których jednostki certyfikujące w trakcie kontroli prowadzonych w 2013 r. stwierdziły nieprawidłowości polegające na zachwaszczeniu uprawy i trwałych użytków zielonych, mając na uwadze, że w przypadku pakietu rolnictwo ekologiczne, w/w nieprawidłowości mogą świadczyć o nieprzestrzeganiu jednego z wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w dniu 19.03.2014 wezwał W. Ś. do okazania protokołu z kontroli przeprowadzonej przez upoważnioną jednostkę certyfikująca.

W dniu 02.04.2014 W. Ś. złożył oświadczenie wraz z kopią protokołu do kontroli obligatoryjnej Produkcja Roślinna i Zwierzęca Ax Sp. z o.o. oraz kopię protokołu z kontroli wyrywkowej Produkcja roślinna i zwierzęca Ax Sp. z o.o. Na podstawie dołączonych protokołów potwierdzono wystąpienie nieprawidłowości dotyczących wymogów w ramach określonych wariantów, polegających na nadmiernym zachwaszczeniu i zadarnieniu sadu jabłoniowego. Ponadto na wskazanej części działki rolnej w ramach wariantu uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) stwierdzono brak utrzymania minimalnej obsady drzew (działka rolna H - powierzchnia deklarowana 1,35 ha, powierzchnia stwierdzona 1,35 ha, powierzchnia o nadmiernym zadarnieniu i brak utrzymania minimalnej obsady drzew 1,00 ha).

W wyniku wniesionego odwołania przez W. Ś. decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji w dniu 19 lutego 2016 r.

Wyrokiem z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt. III SA/Łd 289/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. Ś. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału ARiMR o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

Jak wyjaśnił organ, szeroko cytując stosowne przepisy, w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok w zakresie wariantów 2.1, 2.3 i 2.5 zastosowanie miały przepisy Rozporządzenia z 2013 r., a w zakresie istotnego w sprawie wariantu 2.9 - również przepisy Rozporządzenia z 2009 roku.

Rozporządzenie z 2009 roku określa warunki i wymogi, jakie rolnik powinien przestrzegać podczas realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów poszczególnych pakietów. Zasady ekologicznej produkcji roślinnej określa rozporządzenie Rady (WE) 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Art. 12 ust. 1 lit. g tego rozporządzenia wskazuje, że przy produkcji ekologicznej powinno zapobiegać się szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby i chwasty polega przede wszystkim na ochronie ich naturalnych wrogów, doborze gatunków i odmian, stosowaniu płodozmianu, odpowiednich technik uprawy i zabiegów termicznych.

Ponadto wymogi dla Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 określone zostały w załączniku nr 3 Rozporządzenia.

Dla wariantu 2.9 zadeklarowanego przez stronę wymogi są następujące: II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne 1. Wymogi dla wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), wariantu 2.11. Pozostałe upraw- sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) oraz wariantu 2.12. Pozostałe uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania):

a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w poniższej tabeli, a w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych użytkach rolnych wariantu czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 - utrzymywanie obsady drzew, której poziom mieści się w ramach poziomu obsady drzew obliczonej na podstawie rozstawy drzew, jaką należy stosować w ramach tego wariantu, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt 1:

Dla wszystkich wariantów - prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Organ stwierdził, że kwestia przyznania stronie płatności za 2013 r., została ostatecznie rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia (...) Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. o przyznaniu stronie płatność rolnośrodowiskowej na 2013 rok w wysokości 3.788,00 zł, pomniejszonej - z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej 3 lipca 2013 r. oraz 10 września 2013 r. przez Jednostkę Certyfikującą Ax Sp. z o.o. na działce H.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w myśl przepisu określonego w zdaniu drugim art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Wobec powyższego – jak skonstatował organ odwoławczy – należało stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji uprawniony był do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi % wartość, o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności.

Organ podkreślił, iż zgodnie z brzmieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/201 w przypadku zobowiązań wieloletnich obowiązek zwrotu pomocy dotyczy kwot uzyskanych nie wcześniej niż od 2011 r., a więc przepis ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie do płatności przyznanych na podstawie decyzji z (...), decyzji z (...) oraz decyzji z (...).

Organ odwoławczy podniósł, że w treści uzasadnienia decyzji organu I instancji, organ pomyłkowo wskazał nr decyzji nr (...) zamiast nr (...) o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013 rok. Jednocześnie wyjaśnił, że na mocy decyzji organu I instancji nr (...) organ co prawda nie przyznał płatności w ramach wariantu 2.9 z uwagi na opisane nieprawidłowości, stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą (...), jednak kwota nienależnie pobrana wynika z faktu, że w zakresie wariantu 2.9, kwota wypłacona na podstawie decyzji nr (...) z (...) w wysokości 2 079,00 zł, nie została przez stronę zwrócona po tym, jak organ II instancji stwierdził nieważność powyższej decyzji.

Wobec powyższego jak ustalił organ odwoławczy w związku z odmową przyznania płatności na rok 2013 w kwocie 2.079, 00 zł do działki H, na której rolnik nie realizował zobowiązania w wariancie 2.9 , a co jednoznacznie potwierdza decyzja Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z (...) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) i wyrok WSA w Łodzi z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt. III SA/Łd 289/16 oddalający skargę na powyższą decyzję Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z (...), powyższa płatność, która została jednak wypłacona stronie w dniu 8 stycznia 2014 r, jest płatnością nienależnie pobraną. W związku z tym na mocy art. 18 ust. 1 i 35 Rozporządzenie UE nr 65/2011 za nienależnie pobrane płatności zasadnie organ I instancji uznał kwoty wypłacone do działki H również w roku 2012 i 2011, w wysokości po 2.079,00 zł. Tym samym kwota do zwrotu wynosi 6.237,00 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że art. 18 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 stanowi samoistną podstawę do zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił uzasadnianie dla stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Organ zacytował treść art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 zgodnie z którym: Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Dyrektor Ł. Oddziału ARiMR stwierdził, że z powyższego stanu faktycznego bezspornie wynika, że wypłata płatności z realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013 nie wynikała z pomyłki ARiMR, a płatności te zostały przekazane na skutek złożonych wniosków i na podstawie ostatecznych decyzji organu I instancji, wydanych w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Co prawda, decyzja organu I instancji nr (...) z (...) została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ nie uwzględniono w niej wyników z kontroli przeprowadzonej w dniu 3 lipca oraz 10 września 2013r. przez Jednostkę Certyfikującą Ax Sp. z o.o. , to jednak strona mogła ten błąd wykryć w zwykłych okolicznościach. Strona miała świadomość nieprawidłowości stwierdzonych w protokole z kontroli, była obecna przy kontroli i podpisała raporty z kontroli, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy o przyznanie płatności na 2013 rok.

Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011-2013 w łącznej wysokości 6 237,00 zł wynika z faktu niespełnienia wymogów przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego w odniesieniu działki H.

Jak stwierdził organ orzekający ustalenia te były już przedmiotem postępowania przed organem I instancji, zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Organ podkreślił że składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania strona znała zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także była świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego o czym świadczy podpis na ostatniej stronie pierwszego wniosku jak i wniosków kontynuacyjnych.

Producent rolny, ze względu na realizowanie zobowiązania wieloletniego corocznie musi mieć pełną świadomość, o jakie płatności się ubiega i jakie wymogi na siebie nakłada, celem uzyskania stosownej pomocy. W omawianej sprawie odwołujący potwierdzał co roku własnym podpisem pod wnioskami o płatność zobowiązanie do realizacji programu rolnośrodowiskowego. W związku z tym winien on liczyć się z faktem, że w sytuacji niedochowania wymagań w roku 2013, obowiązany będzie w myśl art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 zwrócić część płatności pobranych w roku 2011 i 2012.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy wspólnotowe jak i krajowy prawodawca, przewidują okoliczności w przypadku których wystąpienia, zwrot nienależnie pobranych płatności nie jest wymagany

W tej kwestii organ odwoławczy zwrócił uwagę na § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku , odnoszący się do wyłączenia obowiązku zwrotu płatności w przypadku wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności, tj. w przypadku wystąpienia innej niż wymienione w przepisach rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 kategorii siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany.

Wskazano również, że zgodnie z treścią przepisu 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/200, rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Organ odwoławczy wskazał, że samo zaistnienie "siły wyższej" w postaci zaprzestania produkcji rolnej, z powodów o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. może mieć znaczenie z punktu widzenia wyłączenia obowiązku zwrotu płatności. Niezbędne jest wtedy zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej. W aktach sprawy brak jest przedmiotowego oświadczenia strony o wystąpieniu przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności w wymaganym terminie. Strona dopiero w oświadczeniu złożonym w dniu 12 stycznia 2014 r. powołała się na okoliczności związane z niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi panującymi w 2013 r., jak również wskazała na problemy zdrowotne.

Dyrektor Ł. Oddziału ARiMR stwierdził również, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Wyjaśnił, że płatność rolnośrodowiskowa jest objęta Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013, zatem mamy tu do czynienia z programem wieloletnim, a w myśl art. 3 ust 1 w związku z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku nie upłynie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. 1 ze zm.). Powyższe potwierdza linia orzecznicza (vide: m.in. wyrok WSA w Olsztynie z 25-11-2015 r., sygn. I SA/Ol 619/15). W obecnym stanie prawnym zgodnie z tabelą korelacji o przekazywaniu sprawozdań finansowych stanowi art. 37 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008. Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do ww. daty. Jeżeli natomiast termin przedawnienia wyliczony w sposób wskazany w art. 3 ust 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 lub w art. 68 § 1 OP będzie upływał po dniu zamknięcia programu to stosować należy terminy przedawnienia wyliczone w oparciu o te przepisy. Zgodnie z nimi okres przedawnienia dla spraw dotyczących płatności wynosi 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika (art. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995), lub 3 lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła realizacja płatności na rzecz rolnika (art. 68 § 1 OP). Okresem przedawnienia będzie okres dłuższy. W rozpatrywanej sprawie za czas dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2013 r. czyli 06-05-2013 r. 4 letni okres przedawnienia upływa zatem 06-05-2017 r.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności 6 237,00 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 i wynika ze stwierdzenia przez ARiMR w 2013 r. niespełnienia warunków określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym i podlega zgodnie z wcześniej przytoczonymi przepisami prawa, zwrotowi od 2011 roku począwszy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W.Ś. zakwestionował rozstrzygnięcie organu II instancji stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, poprzez nieprzeprowadzenie kontroli potwierdzającej zarzuty. Ponadto zakwestionował zastosowanie do jego sytuacji faktycznej przepisów wydanych w okresie późniejszym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, iż skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48), rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.; b)wniosków o płatności złożonych w odniesieniu do roku 2014; oraz c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Wobec powyższego, przy rozpoznaniu tej sprawy miały zastosowanie przepisy rozporządzenia UE nr 65/2011.

Ze stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika, że W. Ś. w 2009 r. rozpoczął realizację 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w pakiecie 2; wariancie 2.1, 2.3, 2.5 i 2.9

Pierwsza płatność dotycząca 2009 r. została przyznana decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia (...) Płatności za kolejne lata strona otrzymała na podstawie decyzji z dnia (...) ( za 2010 rok), (...) ( za 2011 rok), (...) ( za 2012 rok), (...) ( za 2013 r.)

Jak wynika z akt sprawy ostateczną decyzją z (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok w wysokości 3.788,00 zł, pomniejszoną - z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej 3 lipca 2013 r. oraz 10 września 2013 r. przez Jednostkę Certyfikującą Ax Sp. z o.o. Na mocy decyzji organ I instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2013 r. w łącznej wysokości 3.788,00 zł, w ramach wariantów 2.1, 2.3 i 2.5 w pełniej wysokości, zgodnie z żądaniem strony oraz nie przyznał płatności w ramach wariantu 2.9 z uwagi na nieprawidłowości, stwierdzone w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą Ax.

Decyzja ta została utrzymana w mocy w wyniku wniesionego odwołania przez organ II instancji w dniu 19 lutego 2016 r. Natomiast wyrokiem z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt. III SA/Łd 289/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. Ś. na decyzję Dyrektora Ł. Oddziału ARiMR o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

Postanowieniem z dnia (...) (doręczonym stronie 9 października 2014 r.)Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wszczął z urzędu wobec W.Ś. postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych za lata 2011 – 2013.

Przechodząc do rozważań merytorycznych Sąd stwierdza, że wskazane w zaskarżonej decyzji przepisy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (dalej: Rozporządzenie nr 65/2011) tj. art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 określają ogólne zasady dotyczące odzyskiwania wsparcia lub nieprzyznawania go lub i zobowiązują Państwa Członkowskie do określenia kwoty zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej nieprawidłowości czego wyrazem stały się przepisy krajowe wydane wskutek implementacji art.18 ust 2 rozporządzenia stanowiącego normę kompetencyjną skierowaną do państwa członkowskiego.

Kwestię odzyskania nienależnych płatności reguluje art. 5 rozporządzenia nr 65/2011. Wskazuje on na zasadę dotyczącą zwrotu przez beneficjenta (rolnika) nienależnie pobranej płatności wraz z odsetkami. Przy czym kwestia związana z wysokością odsetek powinna być zgodna z prawem krajowym, zaś termin naliczania odsetek nie może przekraczać terminu z art. 5 ust. 2 ww. rozporządzenia. W ust. 3 tego artykułu wskazano na przypadki braku obowiązku zwrotu płatności. Stwierdzić zatem należy, że przepis ten ustanawia ogólną zasadę zwrotu płatności nienależnie pobranych.

Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 65/2011, w przypadku płatności rolnośrodowiskowych, przewidzianych w art. 36 lit. a ppkt VI rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi. Jednocześnie akapit drugi ustępu pierwszego art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Przepis ten jest przepisem szczególnym odnoszącym się jedynie do zobowiązań wieloletnich, z którego wynika wyraźnie, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, a takim jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zwrot płatności dotyczy całego wsparcia udzielonego z tego tytułu, czyli odzyskiwaniu podlegają także kwoty wypłacone dotychczas rolnikowi.

W tym miejscu należy podnieść, że zgodnie z art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.2014.181.48), rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 tracą moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.; b)wniosków o płatności złożonych w odniesieniu do roku 2014; oraz c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Wobec powyższego, przy rozpoznaniu tej sprawy miały zastosowanie przepisy rozporządzenia UE nr 65/2011.

Wskazane wyżej przepisy rozporządzenia nr 65/2011 mają charakter kompetencyjny i ramowy, wymagający uszczegółowienia w krajowym porządku prawnym, czego w Polsce wyrazem są przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich( "ustawa o wspieraniu rozwoju"), która w art. 1 pkt. 2 wyraźnie stanowi, że określa warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy oraz pomocy technicznej w zakresie nieokreślonym w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Na gruncie tej ustawy obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z jej art. 28 ust. 1, według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt. 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 tej ustawy, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.

Z kolei przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie.

Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Z przepisów mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie zwrócić uwagę należy na art. 29 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju, zgodnie z którym szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zasady przyznawania pomocy z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego, wymogi jakie musi spełnić rolnik przy realizacji takiego zobowiązania, a także sankcje, jakie są przewidziane przy powstaniu nieprawidłowości w realizacji w postaci zmniejszenia tychże płatności, czy też w końcu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności reguluje rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia 13 marca 2013 r.

W tym miejscu należy podkreślić, że skoro ww. postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011, 2012, 2013 zostało wszczęte 9 października 2014 r. (data doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania) tj. już w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) - w rozpoznawanej sprawie, do kwestii zwrotu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2011, 2012 i 2013 - powinny mieć zastosowanie przepisy tego rozporządzenia. Przepis § 46 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. stanowi bowiem, że do przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowych w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, zastosowanie mają przepisy poprzedniego rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Należy zatem przyjąć, że powyższy przepis ustanawia pewną regułę, zgodnie z którą do płatności zrealizowanych w oparciu o poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r., a więc także do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, obejmującej zwrot nienależnie pobranych płatności za rok 2011, 2012 i 2013, należy stosować nowe uregulowanie. Tym samym jako bezpodstawny należy uznać zarzut skargi stosowania "przepisów późniejszych". Podkreślić bowiem należy, że rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r., w sposób jednoznaczny w § 46 przesądza tę kwestię.

Należy również podkreślić, że postępowanie o przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, jak i postępowanie o zwrot płatności są odrębnymi sprawami. Zauważyć należy, że sankcja, o której mowa w § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.,(odpowiednio § 27 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.) znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu i dotyczy umniejszenia płatności w danym roku.

Kwestie zwrotu płatności rolnośrodowiskowej uregulowane zostały normą § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., obowiązującego w niniejszej sprawie na mocy cytowanego wyżej § 46 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innym warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (ust. 1). Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu;

2) zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi:

a) powierzchni stanowiącej różnicę między:

– powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa, a

– powierzchnią stanowiącą różnicę między:

– powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a

– powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem,

b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa;

2a) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant;

3) zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca 2011 r.

- przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1;

4) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.

Zastosowanie sankcji określonej w § 39 rozporządzenia możliwe jest jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu, co następuje w postępowaniu, o której mowa w § 38 (odpowiednio § 27 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.). Gdy tylko organ zastosuje sankcję z § 38 rozporządzenia, zobowiązany jest nie tylko wszcząć postępowanie o zwrot przyznanych rolnikowi płatność rolnośrodowiskowych, ale w sytuacji kiedy stwierdzone uchybienie stanowi przesłankę zarówno do zwrotu jak i do zmniejszenia płatności, zobowiązany jest również wymierzyć kolejną sankcję wynikająca z § 39 rozporządzenia, o ile nie zachodzą szczególne przypadki, o których mowa w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. wyłączające obowiązek zwrotu. Z treści ww. rozporządzenia wynika, bowiem że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zatem stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2710/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organy administracji w swoich decyzjach powoływały się na art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Przepis ten ma tytuł "Zmniejszenia i wykluczenia w przypadku niezgodności z innymi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i powiązanymi obowiązkami", ujęty został w części II "Zasady zarządzania i kontroli", w tytule I "Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w odniesieniu do niektórych środków w ramach osi 2", rozdział II "Kontrola, zmniejszenia i wykluczenia". Na podstawie art. 18 ust. 1 ww. rozporządzenia, pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Zdaniem Sądu, na podstawie ww. rozporządzenia Państwa członkowskie mają możliwość odzyskania (zwrotu) pobranych przez rolnika płatności i uprawnione są do ustanowienia przepisów krajowych, szczegółowo regulujących tę kwestię. Jak bowiem podkreślono wyżej przepisy Rozporządzenia nr 65/2011 mają charakter kompetencyjny i ramowy, wymagający uszczegółowienia w krajowym porządku prawnym.

Przepisami krajowym w zakresie płatności rolnośrodowiskowej są przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie § 46 tego rozporządzenia.

Przepisy tego rozporządzenia, tak jak rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 rozróżniają instytucje w postaci zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu). Powyższe oznacza, że instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach.

Skoro przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej, organy administracji powinny rozważyć tę kwestię na podstawie przepisów regulujących instytucję zwrotu, tj. § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. W niniejszej sprawie, organy nie rozważyły w ogóle stanu faktycznego na tle ww. przepisu. Zdaniem Sądu, organy postąpiły nieprawidłowo. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, określona kwota nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011-2013 w wysokości 6.237,00 zł stanowiła iloczyn kwoty 2.079,00 zł, ( 3 x 2.079,00 zł) będącej równowartością kwoty nieprzyznanej płatności do działki H w związku ze stwierdzonymi, w toku kontroli przeprowadzonej w roku 2013, na tej działce nieprawidłowościami polegającymi na nadmiernym zadarnieniu powierzchni działki H i braku utrzymania minimalnej obsady drzew, ustalonej ostateczna decyzją z dnia (...) Jak więc wynika z zaskarżonej decyzji, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w roku 2013 uzasadniającymi pozbawienie skarżącego płatności do działki H w wysokości 2.079,00 zł za ten rok, organy uznały, że są uprawnione na podstawie przepisu art. 18 ust. 1 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2013 w kwocie po 2.079, 00 zł za każdy rok.

Stanowisko powyższe jest nieprawidłowe. Ostatnie zdanie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 nie przesądza bowiem o analogicznym stosowaniu przepisów dotyczących zmniejszeń do kwestii zwrotu pobranych płatności. Skoro w przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, samoistną podstawą prawną rozstrzygnięcia nie może być przepis art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, z uwagi na to, iż stanowi normę kompetencyjną, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w tym przepisie, to należy zwrócić uwagę na okoliczność, że szczegółowe przypadki zwrotu płatności rolnośrodowiskowej zostały uregulowane w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., który to przepis w zaskarżonej decyzji nie został poddany analizie.

Nie kwestionując, co do zasady, obowiązku zwrotu przyznanych płatności w oparciu m.in. o art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 trzeba jeszcze raz zaznaczyć, że przepis ten ma charakter ramowy i wymaga uszczegółowienia na gruncie przepisów prawa krajowego.

W związku z powyższym nie można automatycznie przy stwierdzeniu uchybień w zakresie przestrzegania wymagań w ramach poszczególnych pakietów i wariantów odnosić stwierdzonych uchybień do lat poprzednich, lecz należy zbadać, czy przepisy krajowe nakazują zwrot beneficjentom płatności i w jakich sytuacjach. Oznacza to, że kwota pomniejszenia płatności za rok 2013 nie może być automatycznie kwotą do zwrotu za lata poprzednie. W tej kwestii należy bowiem, jak wykazano wyżej, rozstrzygać w oparciu o § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Sąd stoi na stanowisku, że sankcja w postaci zmniejszenie/ odmowy płatności możliwa jest do zastosowania jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie skarżącego wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, to jest, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu. Natomiast kwestia uznania płatności za nienależnie pobrane co do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych w związku z ustaleniem, że beneficjent nie zachował w kolejnym roku, w stosunku do roku ich przyznania, określonych wymagań, podlegać powinna analizie w pierwszej kolejności w oparciu o regulację § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, której nie dokonano. Wprawdzie w podstawie prawnej decyzji organu I instancji znajduje się przepis § 38 i § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., jednak organ I instancji w swojej decyzji w ogóle nie analizował przepisu § 39 na tle ustalonego stanu faktycznego, tym bardziej, że wskazany § 39 ust. 2 pkt 2 nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Również organ odwoławczy stwierdzając jednoznacznie, że "Art. 18 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 stanowi samoistną podstawę do zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych"( str. 10 zaskarżonej decyzji), nie analizował stanu faktycznego sprawy na tle § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. regulującego kwestie zwrotu pobranych płatności.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, i art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 250 zł, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.

O wynagrodzeniu na rzecz pełnomocnika orzeczono stosownie do art. 250 p.p.s.a. w związku z § 8 pkt 4 i § 4 ust. 3 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U 2016 poz. 1714).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji zobowiązany jest ją rozpoznać w oparciu o wskazane wyżej przepisy dotyczące zwrotu.

B.K.