Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 935/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 934/18 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz M.B. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 934/18, oddalił skargę M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2018 r., nr [...].

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 14 i art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769) – zwanej dalej u.p.s., ustalił odpłatność M.B. za pobyt babci K.M. w Domu Pomocy Społecznej w [...] w wysokości 2223,50 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 28 lutego 2018 r. i w wysokości 2439,96 zł od dnia 1 marca 2018 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], K.M. skierowana została do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Zgodnie z zarządzeniem Starosty [...] z [...] lutego 2017 r., nr [...], średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca powyższej placówki od marca 2017 r. wynosił 3430,43 zł a zgodnie z zarządzeniem z [...] lutego 2018 r., nr [...], koszt ten wynosi 3646,89 zł. Odpłatność ze strony K.M. wynosi 1206,93 zł miesięcznie, tj. 70% jej dochodu w łącznej wysokości 1724,18 zł. W dniu [...] sierpnia 2017 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego u skarżącej, Z nadesłanej informacji wynikało, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. skarżąca stawiła się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] i nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu. W związku z powyższym w dniu [...] października 2017 r. wysłano do skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji ustalającej odpłatność z jej strony za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej i w dniu [...] grudnia 2017 r. wydano decyzję ustalającą taką odpłatność. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2018 r. Ponownie rozpatrując sprawę, organ zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] oraz Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przeprowadzenie wywiadów alimentacyjnych u M.B. i P.M., celem ustalenia ich odpłatności za pobyt K.M. w Domu Pomocy Społecznej. Na podstawie informacji nadesłanych z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] organ ustalił, że P.M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje w lokalu, który jest własnością jego matki, zajmując w powyższym mieszkaniu jeden pokój oraz dokłada matce do opłat związanych z utrzymaniem lokalu. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z wynajmu mieszkania w [...] w kwocie 1100,00 zł oraz dochodu z prac dorywczych w kwocie 600,00 zł. Łącznie uzyskał dochód w wysokości 1700,00 zł. Z informacji zawartych w wywiadzie alimentacyjnym wynika, że P.M. nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Dlatego też, jak wskazał Prezydent, w myśl art. 61 u.p.s. P.M. nie jest zobowiązany do wnoszenia odpłatności za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej. Jednocześnie, Prezydent ustalił, że z informacji zawartych w wywiadzie nadesłanym z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wynika, że M.B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym, za budowę którego spłaca kredyt hipoteczny w kwocie 1700,00 zł miesięcznie. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę M.B. i jej męża w łącznej wysokości 9500,00 zł miesięcznie. W świetle powyższych ustaleń, jak wskazał Prezydent, dochód na osobę w rodzinie skarżącej zobowiązuje ją do wnoszenia odpłatności za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej. Wynika to z następującego wyliczenia: 1) dochód rodziny: 9500,00 zł; 2) kryterium dochodowe na osobę w rodzinie: 514,00 zł; 3) 300% kryterium dochodowego: 514,00 zł x 300% x 3 osoby = 4626,00 zł; 4) kwota odpłatności, którą mogłaby wnosić M.B. za pobyt babci w Domu Pomocy Społecznej wynosi: 9500,00 zł - 4626,00 = 4874,00 zł.

Od powyższej decyzji M.B. wniosła odwołanie, wskazując na bezzasadność obciążenia jej całością pozostałych kosztów utrzymania babci w DPS, przy zaniechaniu należytego obciążenia tymi kosztami również jej brata P.M., który aktualnie, jako spadkobierca, korzysta z mieszkania podarowanego przez babcię jego ojcu, po którego śmierci przejął on w spadku to mieszkanie i aktualnie je wynajmuje, osiągając dochód. Zdaniem skarżącej, kwota z tego wynajmu powinna być przeznaczona na częściowe pokrycie kosztów pobytu babci w Domu Pomocy Społecznej. W ocenie skarżącej organ nie ustalił należycie sytuacji dochodowej P.M.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium wskazało, że z przeprowadzonego wywiadu alimentacyjnego wynika, że miesięczny dochód 3 osobowej rodziny M.B. wynosi 9500,00 zł, tym samym dochód na osobę wynosi 3167,00 zł i jest wyższy od 300% kryterium dochodowego wynoszącego 1902 zł (634 zł x 300%). Po uiszczeniu kwoty ustalonej odpłatności 9500 zł - 2439,96 zł = 7060,04 zł: 3 osoby = 2353,40 zł, zatem na osobę również pozostanie kwota wyższa niż 300% kryterium, tj. niż 1902 zł.

M.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] i zarzucając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem:

1. art. 61 ust. 1 u.p.s., przez jego błędną wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia sytuacji dochodowej i majątkowej babki skarżącej K.M. oraz nieprawidłowego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu K.M. w Domu Pomocy Społecznej;

2. art. 61 ust. 2 piet 2 u.p.s., poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne ustalenie kwoty kryterium dochodowego dla skarżącej, a co za tym idzie - kwoty odpłatności, którą mogłaby ponosić za pobyt babki K.M. w Domu Pomocy Społecznej, gdyby była zobowiązana;

3. art. 8 k.p.a., poprzez nierówne potraktowanie skarżącej przez organ, niezastosowanie art. 103 ust. 2 u.p.s., przez co nie doszło do umożliwienia skarżącej dobrowolnego zawarcia umowy dotyczącej opłaty za pobyt babki K.M., nie poinformowanie skarżącej w ogóle o możliwości skorzystania z umowy jako formy uregulowania odpłatności za DPS;

4. art. 7 k.p.a., poprzez działanie organu niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, co przejawiło się przede wszystkim:

- w braku ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej K.M. związanej z obowiązkiem jej wnuka P.M. jako spadkobiercy ustawowego z tytułu odziedziczenia lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...], który to lokal K.M. darowała jego ojcu K. M., na którym ciążył zatem obowiązek dostarczenia darczyńcy środków utrzymania, odpowiadających usprawiedliwionym potrzebom darczyńcy w granicach istniejącego wzbogacenia po stronie P.M., ponieważ K.M. po dokonaniu darowizny znalazła się w niedostatku, przez co nie ma wystarczających dochodów pozwalających na pokrycie kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej a obowiązek P.M. wynika z mocy art. 897 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 922 Kodeksu cywilnego;

- w braku ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej P.M. - wnuka K.M. i jego faktycznych dochodów,

5. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co przejawiło się przede wszystkim:

- skonfrontowaniem twierdzeń skarżącej o stanie majątkowym i faktycznym P.M. tylko w oparciu o wywiad środowiskowy (alimentacyjny), w którym P.M., wbrew faktycznemu stanowisku, zaprzeczył informacjom podanym przez skarżącą o jego sytuacji majątkowej, pominięciem faktu, że na wezwanie organu I instancji P.M. nie przedstawił umowy darowizny zawartej między K.M. a K.M. oraz poświadczenia dziedziczenia po K.M.;

- niepodjęciem przez organ żadnych czynności w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania B.S., trzeciego wnuka K.M., którego dane osobowe podała skarżąca w dniu [...] marca 2018 r., podczas wywiadu środowiskowego oraz zaniechanie przez organ ustalenia jego sytuacji dochodowej,

- usunięciem z akt sprawy przez organ I instancji notatki urzędnika, z której wynika, że P.M. jest dysponentem majątku K.M., wynajmuje odziedziczone po ojcu, a darowane przez babkę K.M. mieszkanie w [...], czerpie z mieszkania dochód, a nie przekazuje części uzyskanej z tego kwoty dla K.M., czym pomniejsza jej dochód i powiększa dopłatę obciążającą skarżącą;

6. art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a co za tym idzie uniemożliwienie uzupełnienia materiałów dowodowych potwierdzających handel samochodami przez P.M., potwierdzających umowę darowizny i akt dziedziczenia opisane powyżej, potwierdzających jego poziom życia, co dotyczy postępowania przed oboma organami;

7. art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s., poprzez jego niezastosowanie, mimo że, co do osoby pracownika socjalnego zgłaszane były przez skarżącą okoliczności uzasadniające wątpliwości co do jego bezstronności oraz nieuwzględnienie pisma skarżącej z [...] marca 2018 r.;

8. zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, poprzez niedziałanie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej czy Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie i w granicach prawa.

Jednocześnie skarżąca wskazując, że nie została poinformowana w trybie art. 10 k.p.a. oraz nie wypowiedziała się w sprawie, wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczność uzyskiwania dochodów przez P.M., a także wynajmowania przez niego mieszkania oraz darowizny z ustanowieniem służebności mieszkania na rzecz K.M. oraz odziedziczenia przez P.M. spadku i wstąpienia przez niego w prawa i obowiązki z mocy art. 897 Kc w zw. z art. 922 Kc, a co za tym idzie obowiązku łożenia na babkę K.M. wobec niedostatku, którego doznała po wykonaniu umowy darowizny lokalu mieszkalnego.

Ponadto, zdaniem skarżącej organy obu instancji popełniły kardynalne błędy przy ustaleniu kryterium dochodowego skarżącej i opłaty jaką może być zobowiązana. Kolegium przyjęło bowiem kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej 634,00 zł, zamiast 514,00 zł. Co więcej, oba organy błędnie, każdy innym sposobem ustalił kwotę, którą można obciążyć skarżącą opłatą za pobyt babki w Domu Pomocy Społecznej. Oba organy przyjęły inny sposób obliczeń, bez jakiegokolwiek uzasadnienia i wyjaśnienia dla własnych obliczeń. W ocenie skarżącej, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s., o ile może ona być w ogóle zobowiązana do zapłaty to, zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s., przy miesięcznym dochodzie rodziny 9.500,00 zł: dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (514 x 300% = 1542,00 zł); dochód rodziny skarżącej 9500 zł podzielić na trzy osoby w rodzinie = 3166,67 zł, dochód na jedną osobę w rodzinie 3166,67 zł - 1542,00 zł = 1624,67 zł. Kwota 1624,67 zł jest maksymalną kwotą jaką mogłaby zostać obciążona skarżąca. Sposób przyjęty zarówno przez Kolegium jak i organ I instancji prowadzi zaś do niesłusznego, niezgodnego z przepisem art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s., obciążenia skarżącej, wykraczający ponad próg maksymalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, powołanym na wstępie wyrokiem, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), gdyż uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak też przepisów regulujących postępowanie administracyjne, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, mimo że szeregu twierdzeniom i zarzutom skarżącej nie można odmówić racji, jednakże podniesione uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy.

W szczególności, jak wskazał Sąd, słuszne były zarzuty co do naruszenia przez organy obu instancji art. 10 k.p.a., jak również przedstawienia przez organy obu instancji odmiennego sposobu obliczania kryterium dochodowego skarżącej, warunkującego ustalenie jej odpłatności za pobyt babki w Domu Pomocy Społecznej. Organ I instancji posłużył się bowiem kryterium dochodowym osoby w rodzinie (514 zł), natomiast organ II instancji, bez wyjaśnienia w tym zakresie swego stanowiska, kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (634 zł). Jednakże, w ocenie Sądu, uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy, tj. ustalenie wysokości obciążenia skarżącej przedmiotowymi kosztami.

Sąd, jak wskazał dalej, ze zrozumieniem odnosi się do rozgoryczenia skarżącej i prezentowanego przez nią stanowiska, iż w wraz z nią w kosztach utrzymania babki w Domu Pomocy Społecznej powinni partycypować P.M. oraz B.S., będący również jej wnukami. Jednakże, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji nie miał możliwości lub podstaw obciążenia ich tymi kosztami. Skarżąca nie kwestionuje bowiem, że B.S. przebywa od dłuższego okresu czasu za granicą a miejsce jego pobytu i sytuacja finansowa nie jest znana także skarżącej. Wobec takiej osoby organ nie ma możliwości wszczęcia postępowania i dokonywania ustaleń, w szczególności w sytuacji, gdy dochody innej osoby z tego samego kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. okazują się wystarczające do uzupełnienia kosztów pobytu osoby uprawnionej w Domu Pomocy Spolecznej.

Sąd podkreślił, że o obciążeniu tymi koszami osób, wymienionych w powyższym przepisie decyduje ich udokumentowana sytuacja dochodowa a nie teoretyczne możliwości w zakresie uzyskiwania dochodów, jak przy obowiązku alimentacyjnym. W postępowaniu tym organ może brać pod uwagę tylko rzeczywiście uzyskiwany dochód, który można w określonym trybie udokumentować lub też – w braku innej możliwości – oprzeć się na oświadczeniu strony, co w niniejszym postępowaniu było realizowane. Organ I instancji zbadał bowiem sytuację finansową (dochodową) P.M. i wziął pod uwagę jego dochód z tytułu wynajmu mieszkania, które – co podkreśla skarżąca - odziedziczył po ojcu, któremu mieszkanie to podarowała obecna pensjonariuszka Domu Pomocy Społecznej. Dlatego też, Sąd uznał, że w ponownie prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu, P.M. był jego uczestnikiem, jednakże nie stał się jego stroną, gdyż organ uznał, że deklarowane przez niego dochody, łącznie z czynszem za mieszkanie nie pozwalają na zachowanie wymogów określonych w art. 61 ust. 2 u.p.s. Sytuację dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się zgodnie z treścią art. 107 ust. 5b u.p.s., tj. w oparciu o jej (ich) oświadczenia lub wskazane w tym przepisie dokumenty. Nie mogły to być zatem, jak tego chce skarżąca, informacje z internetu wskazujące, że P.M. prowadzi działalność handlową, chyba że skarżąca wskazałaby konkretne transakcje, które organ mógłby poddać zbadaniu i weryfikacji. Podnoszone przez skarżącą w toku postępowania oraz w skardze twierdzenia, co do innych dochodów P.M., nie zostały zaś w żaden sposób udokumentowane a organ nie ma takich możliwości, w sytuacji gdy dana osoba nie prowadzi żadnej legalnej i podlegającej kontroli organów skarbowych działalności gospodarczej. W takiej sytuacji, organ zmuszony jest poprzestać na oświadczeniu danej osoby, znajdującej się w kręgu osób wymienionych w art. 61 ust. 2 u.p.s. Podnosząc zarzuty co do zaniechania przez organy ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej P.M. skarżąca nie wskazała na podnoszone okoliczności dowodów materialnych rzeczywistego uzyskiwania przez niego z tytułu handlu pojazdami czy odzieżą, a tylko rzeczywiste a nie domniemane dochody może wziąć pod uwagę organ ustalający odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Organ, jak też Sąd, nie mogą uwzględnić podnoszonej przez skarżącą kwestii, iż dochód uzyskiwany przez P.M. z wynajmu mieszkania, które odziedziczył po ojcu, któremu – jako synowi – podarowała je K.M., powinien w całości być przeznaczony na pokrycie jej kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Ustawa o pomocy społecznej kwestię odpłatności, o której tu mowa, uzależnia tylko i wyłącznie od rzeczywistych dochodów osoby wskazanej w art. 61 ust. 2 pkt 2, nie wprowadzając w tym zakresie kryteriów słusznościowych lub zasad współżycia społecznego, jak też nie odwołuje się do wskazanych przez skarżącą przepisów kodeksu cywilnego.

Dlatego też, jak wskazał Sąd, gdy sytuacja dochodowa skarżącej pozwalała na pokrycie pozostałych kosztów pobytu K.M. w Domu Pomocy Społecznej z uwzględnieniem zasad określonych w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., organ uprawniony był do obciążenia jej brakującymi kosztami.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, organ I instancji prawidłowo obliczył tę należność jak i określił finansowe ramy tego zobowiązania. Sąd wyjaśnił, że znajduje ono pełne potwierdzenie w treści art. 6 pkt 3 u.p.s. i wskazał, że wprawdzie organ II instancji, nie wyjaśniając tej kwestii, przyjął do swego wyliczenia kwotę kryterium dochodowego 634 zł, tj. dla osoby samotnej a nie dla osoby w rodzinie, jak prawidłowo uczynił to organ I instancji, jednakże organ odwoławczy przyjął kwotę korzystniejszą dla skarżącej, a zatem błąd organu II instancji, który utrzymał w mocy decyzję I instancji, nie miał wpływu na wynik sprawy.

Sąd wskazał także, że przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., który winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, określa ramy finansowe zobowiązania wskazując, iż obowiązek uiszczenia kosztów przez zstępnego osoby umieszczonej w Domu Pomocy Społecznej (po odliczeniu kosztów ponoszonych przez osobę umieszczoną) powstaje – w przypadku osoby w rodzinie – jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego, tj. 1542 zł, przy czym kwota dochodu pozostającego po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego w rodzinie. W przypadku skarżącej dochód na osobę w rodzinie wynosi 3166,66 zł. Po odliczeniu orzeczonej przez organ kwoty, tj. 2439,96 zł rodzinie pozostaje kwota 7060 zł, tj. również znacznie przekracza 300% kryterium dochodowe rodziny, wynoszące 4626 zł, (1542 zł x 3 osoby). W ocenie Sądu, organ I instancji dokonał w tym zakresie prawidłowych ustaleń obliczeń, opartych ściśle na treści powyższego przepisu. Podnoszona zaś przez skarżącą kwestia, iż należność ta powinna być obliczona w sposób przestawiony w wyroku NSA z 10 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/16 – w ocenie Sądu –nie ma wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy ramy finansowe obowiązku, określone w przepisie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. zostały zachowane.

Końcowo, Sąd zauważył, że rozstrzygnięcia dotyczące świadczeń czy zobowiązań opartych na ustawie o pomocy społecznej, mogą być w każdej chwili weryfikowane przez organ pomocy społecznej w przypadku zmiany okoliczności stanowiących m.in. podstawę ustalenia odpłatności. Jeśli zatem skarżąca wskaże organowi okoliczności wskazujące na rzeczywiste dochody P.M., organ zobowiązany będzie je zbadać, zweryfikować i ocenić, czy zachodzi podstawa do obciążenia go przedmiotowymi kosztami.

Jednocześnie, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy bez znaczenia jest okoliczność, że organ nie zaproponował skarżącej zawarcia umowy odnośnie jej odpłatności za pobyt babki w Domu Pomocy Społecznej. Deklarowana przez skarżącą kwota 300 zł nie rozwiązałaby bowiem problemu, skoro do uzupełnienia kosztów potrzebna jest kwota wskazana w decyzji, a zatem kwestia musiałaby i tak zostać rozstrzygnięta decyzją. Poza tym, osoby wskazane w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. należące do tego samego kręgu zobowiązanych powinny we własnym zakresie porozumieć się co do możliwości odpłatności każdej z nich.

M.B. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości, a także decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2018 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2018 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, a także kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej za pełnomocnictwo.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postawiła zarzut naruszenia:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy przez błędne, niewyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych i przyjęcie, że P.M. jest osobą samotnie gospodarującą, pomimo tego, że zamieszkuje u matki w stanowiącym jej własność lokalu mieszkalnym - zajmuje jeden pokój - dokłada matce do opłat związanych z utrzymaniem lokalu, co daje podstawę do przyjęcia, że tworzy z matką rodzinę i wspólnie z nią gospodaruje, a co miało istotny wpływ na ustalenie dochodu i kryterium dochodowego P.M., nie jako osoby samotnie gospodarującej, ale osoby w rodzinie, a co w ostateczności mogło się przełożyć na wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za Dom Pomocy Społecznej, ustalonej w stosunku do skarżącej;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaaprobowanie przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia obciążającego skarżącą kosztami pobytu K.M. w Domu Pomocy Społecznej w sytuacji, w której nie została w sposób wyczerpujący wyjaśniona sytuacja rodzinno-dochodowa B.S., co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że organy nie miały możliwości obciążenia B.S. kosztami pobytu babki K.M. w Domu Pomocy Społecznej;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 10 § 1, 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez brak uchylenia decyzji organu II i I instancji, pomimo że skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, gdyż przed wydaniem decyzji skarżącej nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, sprawa nie miała charakteru niecierpiącej zwłoki a jednocześnie nie utrwalono w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyn odstąpienia od tej czynności.

Jednocześnie, zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postawiła zarzut naruszenia:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ramy finansowe obowiązku określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. (po odliczeniu kosztów ponoszonych przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej) są limitowane jedynie wysokością 300% kryterium dochodowego rodziny, co oznacza, że opłata zstępnego za pobyt w Domu Pomocy Społecznej krewnego może być ustalona - jeżeli dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryteriom dochodowego (1542,00 zł) - w przedziale kwoty zawartej pomiędzy różnicą w wysokości całkowitego dochodu rodziny i wysokością 300% kryterium dochodowego rodziny i co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi w sytuacji, gdy organy obu instancji nie uwzględniły dyrektyw art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., dotyczącego wysokości obciążeń osób zobowiązanych do uiszczania opłat za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej i zawyżyły miesięczną odpłatność na ten cel, poprzez obciążenie skarżącej kwotą w wysokości 2223,50 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2017 r. do dnia 28 lutego 2018 r. i od 1 marca 2018 r. w kwocie 2439,96 zł, podczas gdy prawidłowe wyliczenie odpłatności prowadzi do wniosku, że najwyższą kwotą, której organy mogły żądać od skarżącej jest kwota 1624,67 zł miesięcznie;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ w stosunku do osoby nieznanej z miejsca pobytu nie ma możliwości wszczęcia postępowania i dokonywania ustaleń w szczególności w sytuacji, gdy dochody innej osoby z tego samego kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. okazują się wystarczające do uzupełnienia kosztów pobytu osoby uprawnionej w Domu Pomocy Społecznej, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu babki skarżącej K.M. w Domu Pomocy Społecznej w [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Przepis ten ustanawia tzw. zasadę kolejności osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, zgodnie z którą w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić całkowitych kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Z regulacji art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. wynika, że obciążenie mieszkańca domu nie może obejmować więcej niż 70% jego miesięcznego dochodu. Jeżeli kwota 70% dochodu mieszkańca domu jest większa lub równa 100% opłaty za pobyt, odpowiadającej średniemu kosztowi utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej danego rodzaju, to sam mieszkaniec zostaje, w drodze decyzji, zobowiązany do uiszczenia opłaty za pobyt w domu. Jeżeli zaś kwota 70% dochodu mieszkańca jest mniejsza od opłaty za pobyt w domu, następuje ustalenie pozostałych osób, wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zobowiązanych do jej uiszczenia w stosownych częściach. W tej sytuacji, rolą organu prowadzącego postępowanie jest zatem wszczęcie poszukiwań osób, które wymienia art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s.,

Wszystkie te osoby uzyskują bowiem status strony w postępowaniu kończącym się decyzją ustalającą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Jeżeli jest kilkoro osób należących do grupy wymienionej w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. każdy z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia opłat a różnicować je będzie jedynie osiągane przez te osoby kryterium dochodowe. Dlatego też, organ powinien prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Osoby te powinny być zawiadomione o wszczęciu postępowania i powinny być stronami tego postępowania, a także ich wszystkich powinna dotyczyć decyzja wydana w sprawie ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.

Jakkolwiek przepisy u.p.s. nie zawierają odesłania w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to nie można nie zauważyć, że źródłem i wzorcem określenia kolejności ustalonej w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (tj. najpierw małżonek, potem zstępni, a następnie wstępni), są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej zwanego k.r.o.) dotyczące obowiązku alimentacyjnego. Jest to o tyle zrozumiałe, że obowiązek wnoszenia opłat za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej ustanowiony w art. 61 ust. 1 u.p.s. ma wyraźnie alimentacyjny charakter. Dotyczy w pierwszym rzędzie małżonków, którzy na gruncie k.r.o. obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 k.r.o.), co jest w orzecznictwie traktowane jako obowiązek o charakterze alimentacyjnym (por. uchwałę SN z 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 39/11, LEX nr 852349), a w następnej kolejności najbliższych krewnych, przy czym najpierw zstępnych, a po nich wstępnych. Ta kolejność nie jest przypadkowa, gdyż stanowi powtórzenie kolejności obciążania obowiązkiem alimentacyjnym określonej w art. 129 k.r.o. Zgodnie z tym przepisem obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (§ 1). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Taka reguła powinna więc mieć zastosowanie również przy wykładni art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (zob. wyrok NSA z 20 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 3029/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym, organ administracji nie może w sposób arbitralny dokonać wyboru osoby, spośród osób zobowiązanych na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., i tylko w stosunku do niej prowadzić postępowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Mimo że, jak wynika z akt sprawy, K.M. ma troje wnuków, tj. M.B., P.M. i B.S. - orzekające w sprawie organy przeprowadziły postępowanie w celu ustalenia odpłatności za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej jedynie w stosunku do M.B., pomijając jako strony tego postępowania P.M. i B.S.

O ile, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, uznać można by było za niemające wpływu na wynik niniejszej sprawy nieuwzględnienie w postępowaniu jako strony B.S. z uwagi na faktyczną niemożność ustalenia jego adresu i sytuacji finansowej, to jednak organy w toku postępowania w sprawie niniejszej nie podjęły żadnych czynności w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania wskazanego przez skarżącą B.S., co trafnie zarzuciła skarżąca w skardze kasacyjnej. Organ powinien był bowiem wyjaśnić sprawę w tym zakresie przed podjęciem rozstrzygnięcia, czego jednakże nie uczynił.

Pominięcie natomiast w niniejszym postępowaniu jako strony P.M., co do którego były podejmowane czynności w sprawie, w ogóle uzasadnienia nie znajduje.

Niewątpliwie bowiem, Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przeprowadził wywiad środowiskowy u P.M. w celu ustalenia jego odpłatności za pobyt K.M. w Domu Pomocy Społecznej, jednakże uznając, że uzyskiwany przez niego dochód jest niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, co stanowi podstawową przesłankę z art. 61 ust. 2 pkt 2a u.p.s., pominął go w dalszym toku postępowania.

Ponadto, pomimo kwestionowania przez M.B. wysokości wykazanego przez P.M. uzyskiwanego dochodu, orzekające w sprawie organy nie zweryfikowały tych danych. Mylnie przy tym Sąd I instancji uznał, że organy te musiały poprzestać na oświadczeniu P.M. i nie miały możliwości ich weryfikacji. Przepis art. 107 ust. 5b u.p.s. wymienia w 21 punktach dokumenty, które organ może uwzględnić ustalając sytuację osobistą, rodzinną i majątkową osoby lub rodziny, w tym m.in. zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia. Ponadto, w ust. 5d przepis ten wskazuje, że w przypadku, gdy okoliczności sprawy, mające wpływ na prawo do świadczeń, wymagają potwierdzenia innym oświadczeniem lub dokumentem niż wymienionym w ust. 5b, można domagać sie takiego oświadczenia lub dokumentu. Orzekające w sprawie organy poprzestały zaś na oświadczeniach złożonych przez P.M. podczas wywiadu środowiskowego, mimo wskazywania przez M.B. na ich niezgodność z rzeczywistym stanem oraz niepełność.

W tych okolicznościach, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenie przez orzekające w sprawie organy, że dochód uzyskiwany przez P.M. uniemożliwia zaliczenie go do grona osób zobowiązanych do wniesienia opłaty za pobyt K.M. w Domu Pomocy Społecznej, budzi poważne wątpliwości. Ustalenie zaś, czy P.M. jest osobą samotnie gospodarującą czy też osobą w rodzinie, a także ustalenie jego dochodu lub dochodu jego rodziny mogło mieć zatem niewątpliwie istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. wprost wynika, że obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do domu pomocy społecznej, przez osoby wymienione w tym przepisie jest zależny wyłącznie od ich sytuacji dochodowej. Z obowiązku tego zwolnieni są małżonek, zstępni i wstępni, których dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium (odpowiednio osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie). Wysokość obciążeń osoby spełniającej kryterium dochodowe określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., zależna jest więc od tego, o ile jej dochód przekracza kwotę kryterium dochodowego, opłata bowiem nie może być wyższa od tej nadwyżki. Bez znaczenia pozostaje natomiast liczba osób obowiązanych do ponoszenia przedmiotowej opłaty, gdyż - jak wskazano już wyżej - jedynym czynnikiem kształtującym jej wysokość w odniesieniu do osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, jest ich sytuacja dochodowa.

W tym miejscu, Naczelny Sąd Administracyjny, wyjaśnia, że dla ustalenia zobowiązania Piotra Mroczkowskiego nie ma znaczenia podnoszona przez M.B. okoliczność oddziedziczenia po ojcu mieszkania, które ten dostał w darowiźnie od K.M.. Przepisy u.p.s. nie uzależniają bowiem pokrywania wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej od uzyskania korzyści majątkowej od mieszkańca domu. Jeżeli osoba ubiegająca sie o umieszczenie w placówce lub w niej przebywająca dokonuje rozporządzeń swoim mieniem na rzecz innej osoby, to po stronie obdarowanego lub przyszłego spadkobiercy nie powstają zobowiązania związane z opłatami za dom pomocy społecznej. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że u.p.s. kwestię odpłatności, o której tu mowa, uzależnia tylko i wyłącznie od rzeczywistych dochodów osoby wskazanej w art. 61 ust. 2 pkt 2, nie wprowadzając w tym zakresie kryteriów słusznościowych lub zasad współżycia społecznego.

W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarówno wyrok Sadu I instancji jak i kontrolowane w nim decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji mylnie zaakceptował dokonane przez orzekające w sprawie organy obliczenie należności, jaką M.B. zobowiązana została uiścić za pobyt K.M. w Domu Pomocy Społecznej.

Mający zastosowanie w sprawie przepis art. 61 ust. 2 u.p.s. określa sytuacje, w jakich osoby w nim wymienione będą zobowiązane do partycypowania w kosztach utrzymania osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Określa też gwarancje dla osoby zobowiązanej, że dochód pozostający na osobę w rodzinie po ustaleniu jej zobowiązania na rzecz mieszkańca domu pomocy społecznej nie będzie niższy niż 300% kryterium dochodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym wyrażony w orzecznictwie pogląd, że prawidłowy sposób ustalenia przedmiotowej opłaty winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 u.p.s., tj. poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną (zob. wyroki NSA z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2776/17 oraz z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2820/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ani organ I instancji, ani też orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie zastosowały powyższej wskazanego sposobu obliczania opłaty, a dodatkowo Kolegium uwzględniło kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej tj. 634 zł zamiast kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, tj. zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058) kwotę 514 zł.

Ratio legis regulacji zawartej w art. 61 u.p.s. jest ustalenie wysokości opłaty stosownie do wysokości dochodów, którymi dysponuje osoba zobowiązana w ramach rodziny, w której funkcjonuje.

Ponadto, w orzecznictwie zwrócono uwagę na to, że cytowany przepis art. 61 u.p.s. skorelowany jest z przepisami k.r.o. nie tyko w zakresie subsydiarności obowiązku ponoszenia opłaty przez kolejne, wymienione w tym przepisie osoby, ale również w zakresie przesłanek ustalania wysokości opłaty (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 3029/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie podkreśla się, że przy ustalaniu możliwości majątkowych zobowiązanego (np. w myśl art. 129 k.r.o.) należy uwzględnić jego sytuację rodzinną (por. np. G. Jędrejek, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Pokrewieństwo i powinowactwo. Komentarz do art. 617-1441, Warszawa 2014, Komentarz do art. 129, pkt 3).

Z bezspornych ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że całkowity dochód rodziny skarżącej wynosi 9500 zł miesięcznie. Dochód na osobę w rodzinie stanowi więc 3166,67 zł. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 514 zł, zaś 300% tego kryterium dochodowego 1542 zł. Różnica między dochodem na osobę w rodzinie i 300% kryterium dochodowego stanowi 1624,67 zł (3166,67 - 1542 zł). Stan ten oznacza, że skarżąca była zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt jej babci w Domu Pomocy Społecznej (ponieważ dochód na osobę w rodzinie był wyższy niż 300% kryterium dochodowego). Jednocześnie różnica ta - 1624,67 zł - była maksymalną kwotą, jaką mogła zostać obciążona skarżąca z tytułu tejże opłaty.

W konsekwencji za zasadny należy uznać również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s.

Jednocześnie, jako niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 10 k.p.a. Zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oznacza, że organ administracji jest zobowiązany do informowania strony z odpowiednim wyprzedzeniem o dokonywanych czynnościach procesowych (zob. np. tezę pierwszą wyroku NSA z dnia 12 września 2000 r., sygn. akt III SA 1082/00, LEX nr 47981). Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1994/14, LEX nr 2108318). Sąd I instancji potwierdził, zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, że słuszne są zarzuty co do naruszenia przez organy obu instancji art. 10 k.p.a. Słusznie ocenił przy tym, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżąca nie wykazała bowiem, aby tak sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec wykazanych naruszeń, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. jak i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni wskazania i ocenę prawną wyrażone w niniejszym wyroku, stosownie do art. 188 w zw. z art. 153 p.p.s.a.

Wobec uwzględnienia zarówno skargi kasacyjnej, jak i skargi, zostało podjęte rozstrzygnięcie o kosztach postępowania na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, ponieważ skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.).