Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 208/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53 par. 2b, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 189
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA del. Adam Nita, (spr.), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SAB/Po 26/20 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie bezczynnego i przewlekłego prowadzenia postępowania zażaleniowego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] z dnia 21 maja 2020 r. przedłużające termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2018 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżony wyrok w całości, 2) odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

W zaskarżonym wyroku z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SAB/Po 26/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (zwany dalej Sądem I instancji) orzekał w przedmiocie skargi G. sp. z o.o. w P. (w dalszej części uzasadnienia określanej mianem Podatnika, Strony, Spółki lub Skarżącego) na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) w przedmiocie bezczynnego i przewlekłego prowadzenia postępowania zażaleniowego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] z 21 maja 2020 r. (dalej określanego jako Organ I instancji lub NUS), przedłużającego termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT-7 za wrzesień 2018 r. Czyniąc to, Sąd I instancji stwierdził, że Organ odwoławczy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania zażaleniowego. Jednocześnie stwierdził on, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w pozostałej części oraz zasądził zwrot kosztów sądowych od Organu II instancji na rzecz Skarżącego.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Organ I instancji weryfikował zasadność zwrotu Spółce, na jej rachunek bankowy nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za wrzesień 2018 r. Z uwagi na niezakończone postępowania podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 2017 r. oraz za miesiące od stycznia do sierpnia 2018 r., których wynik ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy za wrzesień 2018 r., a także przez wzgląd na konieczność rozpatrzenia wniosków dowodowych Strony, NUS - w swoim postanowieniu z 21 maja 2020 r. - przedłużył Stronie termin zwrotu wspomnianego podatku do 7 czerwca 2020 r.

Pismem z 8 czerwca 2020 r. Podatnik wniósł zażalenie na wskazane orzeczenie. W dokumencie tym zarzucił on Organowi I instancji liczne naruszenia przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 106 – zwanej dalej u.p.t.u.) i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej określanej jako O.p.). Kolejną istotną okolicznością zaistniałą w sprawie było ponaglenie na nierozpoznanie w ustawowym terminie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenia z 8 czerwca 2020 r. na postanowienie Organu I instancji z 21 maja 2020 r. Za pośrednictwem platformy ePuap, zostało ono wniesione do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej 5 października 2020 r. Z kolei, postanowieniem z 15 października 2020 r., Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie NUS. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał potrzebę dalszej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Ponadto, wspomniany podmiot nie dopatrzył się, aby w Organ I instancji naruszył prawa Skarżącego poprzez pozbawienie go czynnego udziału w postępowaniu, czy też uniemożliwił Stronie przeglądanie akt sprawy.

W dalszej kolejności, 7 października 2020 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w zakresie braku rozpatrzenia jej zażalenia z 8 czerwca 2020 r. na wadliwe wydanie przez Organ I instancji postanowienia z 21 maja 2020 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2020 r. We wspomnianym piśmie procesowym wystąpiła ona o:

1) zdyscyplinowanie i zobowiązanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do rozstrzygnięcia zażalenia w terminie nie dłuższym niż 7 dni;

2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, nawet jeśli dojdzie do wydania postanowienia Organu odwoławczego przed rozpatrzeniem skargi w celu stwierdzenia, że organ ten w postępowaniu w zakresie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania i orzeczenie w związku z tym, że przedmiotowa bezczynność lub przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3) stwierdzenie faktu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania na dzień złożenia skargi, a nie z datą wydania rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny;

4) wskazanie na jakiej podstawie prawnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie uwzględnił oświadczenia woli przedstawiciela Strony w zakresie uprawnienia realizacji art. 200 O.p.;

5) wykazanie i dokładne omówienie konkretnych dowodów potwierdzających fakt, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej realizował postępowanie bez zbędnej zwłoki i postępowanie było prowadzone w sposób optymalny;

6) wykazanie i uzasadnienie jakie czynności procesowe upoważniały Organ II instancji do nierozpatrzenia zażalenia w pierwszym ustawowym terminie i kolejnych. Wskazanie jednoznacznych podstaw prawnych tego działania;

7) wykazanie, czy w niniejszym postępowaniu pracownicy Dyrektora Izby Administracji Skarbowej sformułowali zapytania prawne w sposób pisemny w zakresie stosowanego prawa do swoich przełożonych i radcy prawnego przy Dyrektorze Izby Administracji Skarbowej na okoliczność uwiarygodnienia faktu analizy orzecznictwa sądowego w sprawie;

8) potwierdzenie lub zaprzeczenie faktu, że mimo niezałatwienia w ustawowym terminie – jak to ujęto - procedowanych postępowań pracownik organu skorzystał w tym okresie z prawa do urlopu wypoczynkowego. Jak podkreślono, tym samym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie zapewnił należytej organizacji pracy urzędu i stosownego zastępstwa w sprawie, a jednocześnie przywołane w uzasadnieniu postanowienia były nieprawdziwe ze stanem faktycznym i miały jedynie przedłużyć postępowania w celu umożliwienia realizacji urlopów wypoczynkowych przez pracowników organu;

9) zobowiązanie pracownika Dyrektora Izby Administracji Skarbowej prowadzącego postępowanie do złożenia pisemnego oświadczenia w zakresie przeprowadzonych czynności wraz z oświadczeniem, ile roboczogodzin poświęcił na prowadzenie postępowania i ile różnych postępowań prowadził w tym okresie;

10) włączenie jako dowodu do akt postępowania wszystkich dokumentów wymienianych przez Skarżącego i będących w posiadaniu organów obydwu instancji;

11) rozstrzygnięcie w granicach sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w związku z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.);

12) na podstawie art. 6 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1169 ze zm. – dalej określanej jako u.o.f.p.) w zw. z art. 149 P.p.s.a. orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nawet gdy będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;

13) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., tj. dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim;

14) zasądzenie na rzecz Strony, na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 1/4 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym za każdy tydzień opóźnienia wykraczającego w całości poza termin 60 dni rozpatrzenia zażalenia od jego złożenia przez Skarżącego. Podatnik całą tę kwotę przekaże na cele charytatywne;

15) ustalenia i ukarania osób winnych niezałatwienia tej sprawy na podstawie art. 141 § 1 w zw. z art. 142 O.p.;

16) zobowiązanie do poinformowania Skarżącego, jakiego typu środki zostały wdrożone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w celu przeciwdziałania ponownemu stosowaniu tego typu nagannych praktyk przez pracowników tego organu;

17) udostępnienie kompletu akt w systemie PASSA, umożliwienie wymiany korespondencji w sprawie za pośrednictwem ePuap;

18) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Podatnika od organu według norm przepisanych.

Jak wiadomo, Sąd I instancji uznał zasadność skargi i stwierdził, że Organ odwoławczy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania zażaleniowego. Jednocześnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę w pozostałej części oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Strony zwrot kosztów sądowych. Szczegółowa prezentacja racji Sądu I instancji została zawarta w uzasadnieniu jego wyroku. To jest zaś dostępne w Internecie, w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się bezczynności Organu odwoławczego, ponieważ ten zawiadamiał Stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie podając przy tym przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Bezczynnością nie jest zaś niedoręczenie postanowienia o nowym terminie załatwienia sprawy przed upływem poprzedniej daty do wydania rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wyraził natomiast przekonanie, że miała miejsce przewlekłość powadzenia postępowania zażaleniowego. Formułując ten pogląd wskazano na datę wpłynięcia zażalenia do Organu I instancji, a także na czynności procesowe podejmowane po tym dniu przez administrację podatkową. Jednocześnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił zapatrywanie, że na czas załatwienia sprawy nie powinny mieć wpływu wnioski składane przez Podatnika. Te dotyczyły bowiem zagadnień formalnych i odnosiły się głównie do sposobu prowadzenia akt administracyjnych i sposobu udostępnienia dokumentów, a nie nawiązywały do kwestii merytorycznych, dotyczących zaskarżonego postanowienia.

W swoim dalszym wywodzie, Sąd I instancji podkreślił, że między datą wydania postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy (20 sierpnia 2020 r.), a wydaniem postanowienia z 15 października 2020 r., organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wszystko to, w przekonaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego czyni zasadną tezę o przewlekłości prowadzenia postępowania przez Organ odwoławczy, niemającego jednak rażącego charakteru. Jak bowiem podkreślił Sąd I instancji, efekt ten występuje, jeżeli opóźnienie w podejmowanych czynnościach nie ma racjonalnego (prawnego) uzasadnienia. Taka sytuacja nie miała zaś miejsca w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się też podstaw do nałożenia grzywny na Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ani do przyznania od tego organu sumy pieniężnej na rzecz Podatnika. Nie dopatrzono się bowiem uzasadnionej potrzeby dyscyplinowania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i stosowania w odniesieniu do niego środków represyjnych w postaci grzywny. Z kolei, brak zasądzenia sumy pieniężnej został wytłumaczony tym, że skargę wniesiono na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Tymczasem sumy pieniężnej domagano się w oparciu o art. 154 § 7 tej samej ustawy.

Skargi kasacyjne na to orzeczenie zostały wniesione zarówno przez Stronę, jak i przez Organ odwoławczy. Skarga kasacyjna Podatnika została jednak prawomocnie odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z uwagi na naruszenie ustawowego terminu jej skierowania do Sądu (skargę kasacyjną wniesiono wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ten przekazał ją do Sądu I instancji, gdzie trafiła jednak już po upływie 30 dniowego terminu do jej wniesienia). W tej sytuacji, jedynie skarga kasacyjna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Organ odwoławczy zaskarżył wyrok Sądu I instancji w części, tj. w zakresie jego punktu I, II i IV. Czyniąc to wniósł on o:

1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części w zakresie punktu I, II i IV i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu,

ewentualnie

2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia we wskazanej części i oddalenie skargi Strony;

3) zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych;

4) rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Jednocześnie, zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 121, 122 i 123 O.p. W przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nastąpiło to poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że na czas załatwienia sprawy nie powinny mieć wpływu składane przez Skarżącego wnioski, które dotyczyły zagadnień formalnych i głównie odnosiły się do sposobu prowadzenia akt administracyjnych oraz sposobu udostępniania dokumentów, a konieczność zapoznawania się z obszernymi pismami Skarżącego nie uzasadnia wydania postanowienia dopiero 15 października 2020 r. Tymczasem w przekonaniu Organu odwoławczego, postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie oraz zapewnić Stronie czynny udział w każdym jego stadium. Tym samym, organ nie mógł pomijać wniosków składanych przez Skarżącego bądź na ówczesnym etapie je odrzucić lub pozostawić bez rozpoznania. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w przedmiotowej sprawie zachodziła konieczność zapoznawania się i szczegółowego przeanalizowania obszernych pism Spółki, a właśnie brak takiej czynności mógłby być powodem zarzutów Skarżącego;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 52 § 1 P.p.s.a. i art. 53 § 2b P.p.s.a. - poprzez uznanie, że Skarżący w niniejszej sprawie złożył ponaglenie, co uprawniało go do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Tymczasem w przekonaniu Organu II instancji, z uwagi na braki formalne i ich nieuzupełnienie w terminie Szef Krajowej Administracji Skarbowej pozostawił ponaglenie bez rozpoznania. Tym samym należało uznać, że Strona nie złożyła skutecznie ponaglenia, które uprawniałoby ją następnie do złożenia skargi w przedmiotowej sprawie;

III. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 tej ustawy. Zdaniem Organu odwoławczego nastąpiło to poprzez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i uznanie, że Skarżący złożył skutecznie ponaglenie, co uprawniało go do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Tymczasem, z uwagi na braki formalne i ich nieuzupełnienie w terminie, Szef Krajowej Administracji Skarbowej pozostawił ponaglenie bez rozpoznania. Tym samym, w ocenie Organu II instancji należało uznać, że Strona nie złożyła skutecznie ponaglenia, które uprawniałoby ją następnie do złożenia skargi w niniejszej sprawie;

IV. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a tej ustawy - naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 53 § 2b P.p.s.a. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nastąpiło to poprzez przyjęcie takiej wykładni wskazanego przepisu, że nawet pismo / ponaglenie, które nie wywołało żadnych skutków prawnych, bowiem z uwagi na braki formalne zostało pozostawione bez rozpoznania jest już wystarczającym warunkiem, umożliwiającym skorzystanie z dobrodziejstwa art. 53 § 2b P.p.s.a. Tymczasem, według Organu odwoławczego, tylko po skutecznym wniesieniu ponaglenia (oczywiście bez względu na sposób jego rozpoznania) można dopiero wnieść skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W reakcji na te zarzuty i argumentację odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. W przeddzień rozprawy Podatnik skierował natomiast do Naczelnego Sądu Administracyjnego obszerne pisma procesowe, w których raz jeszcze przedstawił swoje racje w sporze z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest zasadna. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (zasada ta nie obejmuje jedynie prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Dziecka). Jednocześnie, w art. 52 § 2 P.p.s.a. ustawodawca wskazał, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei, z art. 53 § 2b P.p.s.a. wynika, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W tym kontekście normatywnym nie ulega wątpliwości to, że wyznacznikiem skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie ponaglenie, przy czym nie jest normatywnie regulowane to, w jakim czasie przed skierowaniem skargi do Sądu powinno ono mieć miejsce. Ponadto, brak jest normatywnego wymogu oczekiwania przez skarżącego na efekt ponaglenia, jakie skierował on do właściwego organu (w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 141 § 1 pkt 3 O.p., do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej). Jednocześnie, ponaglenie powinno spełniać wszelkie wymogi formalne tego rodzaju pisma. W przeciwnym bowiem wypadku, jeżeli ewentualne braki formalne ponaglenia nie zostaną usunięte w wyznaczonym terminie, istnieje podstawa do jego pozostawienia bez rozpatrzenia. Jeśli zaś do tego dojdzie, nie jest spełniona normatywna podstawa do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego sprawy godzi się zauważyć, że jak już wcześniej wskazano, 5 października 2020 r. Strona złożyła do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Na mocy swojego postanowienia z 17 listopada 2020 r., nr [...] wspomniany podmiot pozostawił jednak bez rozpatrzenia ponaglenie sformułowane przez Spółkę. Stało się tak przez wzgląd na brak podpisu na wspomnianym piśmie, podmiotu działającego w imieniu Spółki (Prezesa Zarządu) i nieuzupełnienie tego braku formalnego w terminie siedmiodniowym, na wezwanie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że nie została spełniona prawna przesłanka do wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Sąd I instancji dopuszczalność wniesienia skargi oraz jej merytorycznego rozpatrywania w przedmiotowej sprawie uzasadniał tym, że w myśl art. 53 § 2b P.p.s.a., dla skierowania do Sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wystarczające jest jej poprzedzenie ponagleniem. Jak przy tym podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny, w przepisie tym nie uzależnia się dopuszczalności skargi od tego, czy ponaglenie zostało rozpoznane (w tym zakresie powołano wyrok WSA w Szczecinie z 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 88/19). Sąd I instancji podzielił też wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, a warunek ten jest spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. Skarga taka jest zatem dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie (zażalenie) oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (z kolei, tę tezę wsparto wskazując na wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 października 2019 r., sygn. akt I SAB/Bd 8/18 oraz wyrok WSA w Warszawie z 7 lipca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 27/20 i powołane tam orzecznictwo).

Uznając te racje należy jednak zauważyć, że stan faktyczny zaistniały w przedmiotowej sprawie nie uzasadnia sformułowania wniosku, który w oparciu o przedstawioną argumentację stał się udziałem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ze względu na brak podpisu na ponagleniu i nieuzupełnienie tego braku formalnego, co skutkowało późniejszym pozostawieniem ponaglenia bez rozpatrzenia (17 listopada 2020 r.) nie sposób bowiem przyjąć, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, która trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 7 października 2020 r. została poprzedzona ponagleniem z 5 października 2020 r. Przez wzgląd na to, że Sąd I instancji orzekał 26 sierpnia 2021 r., w punkcie czasu gdy wydawał on swoje rozstrzygnięcie wiedział już o braku przesłanki do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, spowodowanym pozostawieniem ponaglenia bez rozpatrzenia, co miało miejsce na ponad 9 miesięcy przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Tym samym, nie sposób było przyjąć tak, jak to uczynił Sąd I instancji, że w chwili wniesienia skargi, warunek uprzedniego ponaglenia był spełniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając wyrok nie mógł bowiem ograniczać swojej percepcji do stanu faktycznego zaistniałego w momencie, gdy trafiło do niego pismo procesowe, inicjujące postępowanie sądowoadministracyjne. Powinien on natomiast wziąć pod uwagę stan pozostawienia ponaglenia bez rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w tym względzie wywoływało bowiem swój skutek ex tunc – od chwili wniesienia ponaglenia do wspomnianego organu.

Z tego właśnie względu Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i odrzucił skargę. Stało się tak na podstawie art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania nie orzekano, ponieważ w art. 203 oraz w art. 204 P.p.s.a. ustawodawca nie stworzył ku temu podstaw normatywnych, dotyczących przypadku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi.

Adam Nita Małgorzata Niezgódka – Medek Marek Olejnik