Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 855/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 § 1i 2, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31 zq ust. 1i 3, art. 31zo ust. 2, 2a i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2021 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W.. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. .. Inspektorat w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. o nr [...], nr [...], i nr [...]


UZASADNIENIE

M. B. [...] listopada 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W.. z [...] października 2020 r. znak [...] utrzymującą w mocy trzy decyzje Zakładu z [...] sierpnia 2020 r.:

- nr [...],

- nr [...] i

- nr [...]

odmawiające mu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okresy - odpowiednio marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

M. B. [...] czerwca 2020r. zwrócił się do ZUS z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia wyłącznie za siebie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za marzec - maj 2020r.

Decyzjami z [...] sierpnia 2020r. (nr jak wyżej) ZUS na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm. - dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 266 ze zm. - dalej: usus) odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne odpowiednio za okresy marzec, kwiecień, maj 2020 r.

W uzasadnieniach decyzji jednolicie powołano przepisy art. 31 zq ust. 2-4 ustawy COVID-19 i wskazano, że ustalenie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje na podstawie kompletnie i poprawnie wypełnionego wniosku, a także poprawnych zapisów na koncie płatnika składek. Z uwagi, iż skarżący nie jest zwolniony z obowiązku przekazywania dokumentów, jednym z warunków uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek było przesłanie dokumentów rozliczeniowych za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. (w poszczególnych decyzjach podano kolejne miesiące) do 30 czerwca 2020 r. Ponieważ do chwili wydania decyzji nie złożył on dokumentów rozliczeniowych za te miesiące, nie przysługuje mu prawo do zwolnienia.

M. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie spraw zakończonych ww. decyzjami ZUS wskazując, że w okresie podwyższonego poziomu trudności w prowadzeniu działalności wynikających z ograniczeń związanych z COVID-19, nie złożył wymaganych dokumentów we wskazanym terminie. Spełnia zaś pozostałe warunki do zwolnienia opłacania należności z tytułu składek, a przedmiotowe wsparcie jest kluczowe dla zachowania płynności finansowej prowadzonej przez niego działalności. Podał, że brakujące dokumenty sporządził i przekazał do ZUS.

Utrzymując w mocy zaskarżone decyzje (jak wskazano na wstępie) ZUS powołał przepisy art. 31zq ust. 1, 3, 4 i 8 ustawy COVID-19 i wyjaśnił, że wskutek ponownej weryfikacji danych w systemie informatycznym ZUS, w tym złożonych przez skarżącego dokumentów, ustalono, że jedynymi dokumentami rozliczeniowymi za marzec, kwiecień i maj 2020 r. są deklaracje złożone przez skarżącego [...] sierpnia 2020 r. W świetle art. 47 ust. 1 usus, który reguluje terminy do złożenia przez płatnika składek dokumentacji rozliczeniowej, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji.

W skardze na powyższą decyzję M. B. zarzucił organowi naruszenie przepisów:

- art. 31zo ust. 2 i 4, art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, art. 47 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz art. 48 ust. 1 i 2 usus – poprzez odmowę zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r.,

- art. 8 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) poprzez działanie w sposób stronniczy i niebudzący zaufania do organu oraz wydawanie odmiennych decyzji w takich samych stanach faktycznych,

- art. 81a § 1 Kpa poprzez złamanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony postępowania, a także

- art. 40 § 2 Kpa poprzez pominięcie pełnomocnika strony w postępowaniu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż płatnik składek nie może odpowiadać materialnie za błędy krytyczne systemu ZUS, które uniemożliwiają poprawne przekazanie deklaracji. Zwrócił uwagę, że w takim samym stanie faktycznym ZUS [...] lipca 2020 r. w stosunku do innej osoby odmówił zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, a na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, udzielił zwolnienia. Przepis art. 8 § 2 Kpa nakazuje zaś, by organ w takim samym stanie faktycznym i prawnym wydawał takie same rozstrzygnięcia. Nadto, powołując art. 48 usus skarżący podniósł, iż zaniechanie płatnika, który powinien dokonać rozliczenia przez sporządzenie deklaracji rozliczeniowej wywołuje podjęcie przez wyłącznie działań porządkujących, które pozwalają na wymierzenie składek zgodnie ze złożoną deklaracją rozliczeniową. Złożenie więc deklaracji z przekroczeniem terminu określonego w art. 47 ust. 1 pkt 1 usus nie może prowadzić do odmowy prawa ze zwolnienia z opłacania składek. ZUS zobowiązany jest powiadomić pisemnie płatnika składek o istniejących nieprawidłowościach na jego koncie i możliwości ich skorygowania, czego nie uczynił. Skarżący wyjaśnił, iż jako prowadzący działalność gospodarczą, który nie zatrudnia pracowników, nie ma obowiązku składania miesięcznych deklaracji rozliczeniowych. Niezłożenie deklaracji stanowiło przyczynę odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia składek. Jego błąd powinien naprawić ZUS dokonując rozliczenia bądź powiadomienia skarżącego o błędach w dokumentach rozliczeniowych. Działanie organu było sprzeczne z celem ustawy COVID-19, jakim m.in. jest udzielanie wsparcia finansowego przedsiębiorcom dotkniętym sytuacją kryzysową. Ponadto, ZUS nie doręczył zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi skarżącego - doradcy podatkowemu M. O., którego zgłosił [...] lutego 2020 r. (PEL), co skutkuje brakiem poprawnego wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji i pozbawieniem strony prawa do obrony przez jej pełnomocnika.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodał, że skargę złożyła osoba działająca z upoważnienia skarżącego, nie przedkładając pełnomocnictwa.

W piśmie z [...] grudnia 2020 r. skarżący wskazał, iż skargę złożył samodzielnie, a kwestia jego pełnomocnika dotyczy zakończonego postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Na wniosek skarżącego i brak sprzeciwu organu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę - na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa) - w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Jak stanowi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz ich wykładni. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) Ppsa lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa). W myśl zaś art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę M. B. w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS z [...] października 2020 r., którą utrzymano w mocy trzy decyzje ZUS z [...] sierpnia 2020 r., odmawiające skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. Przyczyną odmowy zwolnienia było niezłożenie w ustawowym terminie - do 30 czerwca 2020 r. dokumentacji rozliczeniowych za marzec - maj 2020 r. w sytuacji, gdy skarżący jako płatnik składek nie był zwolniony z obowiązku jej składania.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 31zo ust. 2, 2a i 4 oraz art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ww. ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. (ust. 2). Przepis art. 31zo ust. 2a ustawy COVID-19 stanowił, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2, za okres od dnia [...] kwietnia 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i:

1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz

2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż [...] zł (ust. 2a).

Zgodnie z art. 31zo ust. 4 ww. ustawy w przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 2b i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek.

W myśl art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie z art. 31zq ust. 3 tej ustawy warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W kontekście przywołanych przepisów kluczowa jest ocena, czy Zakład prawidłowo ustalił i wykazał, przy zachowaniu obowiązujących również w czasie stanu epidemii wymogów postępowania, że skarżący jako płatnik składek, który nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za okresy składkowe marzec – maj 2020 r., dochował ustawowego terminu (do 30.06.2020 r.) złożenia deklaracji rozliczeniowych za te okresy.

Analizując zgromadzony materiał dowodowy i wyjaśnienia ZUS złożone w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wziął pod uwagę, że postępowanie w zakończonej zaskarżoną decyzją sprawie przypadło na czas trwającego od 20 marca 2020 r. stanu epidemii (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), co wiązało się z licznymi powszechnymi ograniczeniami, również natury procesowej. Zdając sobie również sprawę z realiów rozpoznawania tego rodzaju wniosków jak w niniejszej sprawie, ich ogromnej liczby, ograniczeniach związanych z trwającym stanem epidemii, Sąd uznał, że nie mogą one uzasadniać niekorzystnych skutków jedynie dla jednej strony postępowania - skarżącego.

Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 Kpa oraz art. 123 usus miały zastosowanie przepisy Kpa. W myśl zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 § 1 Kpa) zobowiązuje organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Ponadto przepis art. 77 § 4 Kpa zobowiązuje organ do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Zgodnie zaś z art. 79a Kpa w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

Co istotne, podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 Kpa, w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok NSA z 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok NSA z 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wydane przez ZUS nie posiadają prawidłowego uzasadnienia, albowiem organ ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku przekazywania dokumentów rozliczeniowych, a wymaganych deklaracji rozliczeniowych nie złożył (tak w decyzjach z [...].08.2020 r.) albo - złożył je [...] sierpnia 2020 r. (tak w decyzji z [...].10.2020 r.) - po upływie wyznaczonego terminu, tj. po 30 czerwca 2020 r.

Organ nie wyjaśnił, dlaczego skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych. Nie podał, jakie konkretne okoliczności związane z aktualnym za ten okres statusem skarżącego jako płatnika składek świadczą o tym, że w oparciu określone przepisy usus należało przyjąć, że nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych. Zważywszy na brak w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego, który pozwoliłby twierdzenie organu zweryfikować, uznać należy ustalenia w tym zakresie za gołosłowne.

Sąd w oparciu o przedstawione przez ZUS akta sprawy nie był też w stanie zbadać, czy prawidłowo przyjęto, że skarżący nie przedłożył w terminie do 30 czerwca 2020 r., jeśli był do tego zobowiązany, deklaracji rozliczeniowych za okres od marca do maja 2020 r. Ze względu na brak dowodów w aktach sprawy, wymyka się też kontroli Sądu stanowisko organu, że skarżący dokumenty rozliczeniowe przedłożył dopiero [...] sierpnia 2020 r.

Sąd równocześnie dostrzega, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze potwierdził złożenie deklaracji rozliczeniowych po terminie. Niemniej, na podstawie przedstawionego przez ZUS Sądowi materiału dowodowego nie da się ustalić, jakie okoliczności towarzyszyły złożeniu przez skarżącego dokumentacji rozliczeniowej po terminie. Akta administracyjne nie zawierają jakichkolwiek dokumentów rozliczeniowych, dowodów ich nadania i doręczenia organowi, czy ewentualnych dowodów na prowadzenie przez ZUS postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

W ocenie Sądu ZUS, kierując się powołanymi przepisami postępowania, powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu należytego wyjaśnienia m.in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów rozliczeniowych brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Z dniem złożenia wniosku przez skarżącego ([...].06.2020r.), organ posiadał wiedzę, czy skarżący podlegał zwolnieniu z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, a jeśli nie było do tego zobowiązany, również czy prawidłowo złożył wniosek z wymaganymi deklaracjami. Z akt nie wynika, by organ udzielił stronie przed 30 czerwca 2020 r. jakichkolwiek wyjaśnień co do warunków pozytywnego załatwienia wniosku, aby wskazał stronie przesłanki od niej zależne, które nie zostały spełnione (złożenie dokumentacji rozliczeniowej), co mogło skutkować i w niniejszej sprawie skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W świetle przepisów art. 77 § 4 oraz art. 79a Kpa stwierdzić należy, że jeżeli ZUS - w oparciu o dane swego systemu informatycznego, czy inne źródła - dysponował przed 30 czerwca 2020 r. wiedzą, że skarżący nie podlega zwolnieniu z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za przedmiotowy okres, a nie złożył wymaganych dokumentów rozliczeniowych, powinien był zakomunikować to skarżącemu, umożliwiając mu przed upływem terminu usunięcie braków wniosku.

Mając zaś na uwadze treść art. 77 § 1 Kpa ZUS zobowiązany był w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ów materiał powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem ZUS zredukował akta do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, decyzji z [...] sierpnia 2020 r., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zawiadomienia z [...] sierpnia 2020 r. w trybie art. 10 § 1 Kpa, zawiadomienia z [...] września 2020 r. w trybie art. 36 Kpa oraz zaskarżonej decyzji. Akta nie zawierają dokumentów ubezpieczeniowych skarżącego, ani żadnych innych, które pozwoliłyby stwierdzić, czy czyniono starania, aby wyjaśnić stronie ryzyko poniesienia ujemnych skutków prawnych niezłożenia dokumentacji rozliczeniowej.

Sąd rozumie, że organ działał w trudnych warunkach stanu epidemii, dużej liczby wniosków do rozpoznania w relatywnie krótkim czasie, co nie zmienia obrazu sprawy, że wskazane uchybienia procesowe są nie do zaakceptowania. Sąd nie przypisuje organowi złej woli, negatywnego nastawienia do strony, czy lekceważącego stosunku do wynikających z ww. przepisów obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia powołanych przepisów postępowania w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio mógł mieć wpływ na pozbawienie skarżącego prawa otrzymania ustawowego zwolnienia.

Z przedstawionych Sądowi akt i wyjaśnień skarżącego nie wynika jednak, by otrzymał on od organu informację o nieprzesłaniu wypełnionych w terminie dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020r.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd z uwagi na stwierdzone wyżej naruszenia przepisów postępowania uznał za przedwczesną ocenę, czy organ dopuścił się naruszenia art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19 poprzez odmowę zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Na taką ocenę nie pozwala Sądowi przedstawiony przez ZUS materiał dowodowy. Z tych samych powodów Sąd uchyla się od oceny, czy organ naruszył art. 31zq ust. 3 ww. ustawy COVID-19 poprzez uznanie, że skarżący złożył deklaracje rozliczeniowe po terminie. Z uwagi na brak wyjaśnień organu i brak dokumentacji ubezpieczeniowej skarżącej Sąd nie był też w stanie przesądzić, czy za omawiany okres skarżący - na gruncie przepisu usus - zwolniony był z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, co z kolei wiąże się z zagadnieniem zachowania terminu do złożenia tejże deklaracji (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19).

Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że w niniejszej sprawie mógł znaleźć zastosowanie przepis art. 48 usus. Zdaniem skarżącego w sytuacji ustalenia, że skarżący spóźnił się ze złożeniem deklaracji rozliczeniowych, ZUS na podstawie art. 48 usus powinien był dokonać wymiaru składek z urzędu, co prowadziłoby do – jak można rozumieć skarżącego – do braku podstaw zastosowania art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 tj. złożenia dokumentacji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r. W myśl art. 48 ust. 1 usus jeżeli płatnik składek nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, nie będąc z tego obowiązku zwolniony, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu w wysokości wynikającej z ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej, bez uwzględnienia wypłaconych zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych, zawiadamiając o tym płatnika. Jak określa ust. 2 tego artykułu, jeżeli po wymierzeniu składek z urzędu płatnik składek złoży deklarację rozliczeniową, Zakład koryguje wymiar składek do wysokości wynikającej ze złożonej deklaracji rozliczeniowej, z uwzględnieniem wykazanych w deklaracji zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych. Mając na względzie brzmienie powołanego przepisu stwierdzić należy, iż jakkolwiek faktycznie w sytuacji niewywiązania się przez płatnika składek z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej w terminie znajduje zastosowanie powołany przepis, to nie zmienia faktu, że w sprawach dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 r. na płatnikach ubiegających się o to zwolnienie, a niezwolnionych z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych, ciążył obowiązek wynikający z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Dokonanie przez organ rentowy wymiaru składek z urzędu nie uchyla warunku zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jakim jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Co do zarzutu naruszenia przez organ art. 8 § 1 i 2 Kpa poprzez działanie w sposób stronniczy i odmienne rozstrzygnięcie spraw w takich samych stanach faktycznych Sąd stwierdza, że nie został on należycie uzasadniony. Poza powołaniem się na okoliczność wydania w jednakowym stanie faktycznym i prawnym, w innej sprawie korzystnej dla strony decyzji oraz powołaniem jej daty i numeru, skarżący nie przedłożył jej, co uniemożliwiło Sądowi ocenę, czy faktycznie organ odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Ponadto sama okoliczność, że w pojedynczej sprawie organ, nawet w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, rozstrzyga odmiennie, nie świadczy jeszcze o naruszeniu powyższych zasad. Nie sposób uznać, że mamy do czynienia z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw z przedmiotowego zakresu, skoro instytucja zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek obowiązuje od 31 marca 2020 r. Sąd podziela zaś pogląd prezentowany w orzecznictwie, iż przez utrwaloną praktykę rozumie się akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., sygn. II GSK 1513/19, dostępny j.w.).

Z kolei wobec braków w zgromadzonym materiale Sąd nie był w stanie stwierdzić, czy ZUS dopuścił się naruszenia art. 40 § 2 Kpa poprzez pominięcie w zakończonym postępowaniu pełnomocnika skarżącego. Akta sprawy nie zawierają wspomnianego w skardze, rzekomo udzielonego przez skarżącego [...] lutego 2020 r. pełnomocnictwa doradcy podatkowemu M. O., który złożył podpis pod wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Obowiązkiem organu było, jeżeli nie dysponował ww. pełnomocnictwem, wezwać M. O. o jego przedłożenie na podstawie art. 64 § 2 Kpa. Jeżeliby organ posiadał ww. pełnomocnictwo, powinien był – stosownie do art. 40 § 2 Kpa – zaskarżoną decyzję doręczyć pełnomocnikowi skarżącego. Tymczasem, jak wynika z akt decyzję doręczono skarżącemu. Sąd orzekający podziela zaś pogląd, zgodnie z którym doręczenie decyzji stronie, nawet w przypadku gdy decyzję zgodnie z prawem należało doręczyć jej pełnomocnikowi, powoduje, że decyzja taka weszła jednak do obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 1 października 2013 r., sygn. II GSK 794/12, dostępny j.w.). Co przy tym istotne skarżący nie poniósł ujemnych skutków prawnych z tym związanych, albowiem skargę w niniejszej sprawie wniósł w terminie i brak było przeszkód, by i przed Sądem reprezentował go profesjonalny pełnomocnik.

Reasumując Sąd uznał, że naruszenie przez ZUS powołanych wyżej przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art.135 Ppsa uchylono zaskarżoną decyzji i poprzedzające ją decyzje z [...] sierpnia 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa, uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Uzupełni materiał dowodowy o dokumentację ubezpieczeniową płatnika za okres, którego sprawa dotyczy, a także ewentualną korespondencję prowadzoną ze skarżącym, co pozwoli na ustalenie, czy zagwarantowano mu przed 30 czerwca 2020 r. możliwość uzupełnienia braków wniosku przez złożenie dokumentacji rozliczeniowej. Organ winien też wyjaśnić kwestię niepodlegania przez skarżącego zwolnieniu z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych. Nadto Sąd zwraca uwagę, na kwestię podpisów składanych pod decyzjami i użytego w nich sformułowania "z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych", które w świetle art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 dotyczyć może jedynie decyzji wydanych wskutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie pierwszej decyzji w sprawie.

Sąd biorąc pod uwagę cel przedmiotowego zwolnienia (zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego) oraz trwający stan epidemii poddaje organowi pod rozwagę, czy w przypadku ustalenia, że skarżący wymagane deklaracje złożył po 30 czerwca 2020 r., nie powinno się zastosować instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 (zmiana: Dz. U. poz. 2255). Nakazują one, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji (od 16.12.2020r.), lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii, jak wspomniano wyżej, wprowadzono od 20 marca 2020 r. Omawiana regulacja niejako koryguje nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy COVID-19 obowiązujący od 31 marca 2020 r., który przewidywał w ust. 1 pkt 2, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Wydaje się więc, że wejście w życie 16 grudnia 2020 r. przepisu art. 15zzzzn2 ustawy COVID-19 ma na celu zniweczenie skutków prawnych uchylenia art. 15 zzr ustawy COVID-19.