Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 151/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] listopada 2018 r. (data wpływu do ZUS) A. Ż. (dalej strona; wnioskodawca; skarżąca) wystąpiła o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 02.2005 r. do 11.2005 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11.2003 r. do 11.2005 r. i na Fundusz Pracy za okres od 02.2005 r. do 11.2005 r. wraz z odsetkami, motywując prośbę przedawnieniem.

Podniosła, że dopiero po wyjaśnienie kwestii przedawnienia, organ winien dokonać oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, czy opłacenie należności będących przedmiotem postępowania rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny, w szczególności, czy pozbawiłoby stronę, rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Decyzją z [...].01.2018 r. (l.dz. [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. (ZUS);

I. odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia własne płatnika, w łącznej wysokości [...]zł, w tym:

- składki na ubezpieczenia społeczne za okres: 02.2005-11.2005 [...]zł,

odsetki za zwłokę na dzień 20.11.2017 r. [...]zł,

koszty upomnień [...]zł;

- składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 11.2003-11.2005 [...]zł,

odsetki za zwłokę na dzień 20.11.2017 r. [...]zł,

koszty upomnień [...]zł;

- składki na Fundusz Pracy za okres: 02.2005-11.2005 [...] zł,

odsetki za zwłokę na dzień 20.11.2017 r. [...]zł,

koszty upomnień [...]zł.

II. odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych za zatrudnionych pracowników składek w wysokości: odsetki za zwłokę na dzień [...].11.2017 r. od składek na ubezpieczenie zdrowotne - [...]zł.

W uzasadnieniu wskazano, że kwestia przedawnienia zaległości z tytułu składek za okres od 11.2003 r. do 11.2005 r., nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym. Należności z tytułu składek za wskazany okres zabezpieczone zostały wpisem hipoteki. Natomiast zgodnie z przepisem art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017 r., poz. 1778, dalej też: u.s.u.s.), przedawnieniu nie ulegają należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem. Po upływie terminu przedawnienia mogą być one egzekwowane tylko z przedmiotu zabezpieczenia. Podniesiono, że w sprawie termin ten jeszcze nie upłynął. Zgodnie bowiem z przepisem art. 24 ust. 5b wskazanej ustawy, uległ on zawieszeniu w związku z wszczęciem przez Dyrektora Oddziału ZUS w W. postępowania egzekucyjnego. Czas zawieszenia biegu terminu przedawnienia liczy się do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, co w sprawie nie miało miejsca. Egzekucja jest bowiem prowadzona nadal.

Dalej w uzasadnieniu przedstawiono sytuację osobistą i majątkową strony. Wskazano w tym zakresie, że od [...] stycznia 1999 r. z przerwami, strona prowadzi działalność gospodarczą. W związku z powyższym istniał obowiązek opłacania należnych składek. Obowiązek ten dotyczył również okresu objętego przedmiotowym wnioskiem. Podniesiono, że strona prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnią córką. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest dochód strony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, który za okres od 01.2017 r. do 10.2017 r. wyniósł [...]zł oraz dochód córki w wysokości [...]zł netto. Stałe wydatki związane z utrzymaniem wykazane zostały na kwotę [...]zł (miesięcznie opłaty eksploatacyjne). Strona spłaca zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętego na kwotę [...]zł kredytu, w wysokości po [...]zł miesięcznie. Ponadto reguluje po [...]zł miesięcznie inne zobowiązanie pieniężne zaciągnięte na kwotę [...]zł. Zobowiązanie wobec osób fizycznych na kwotę [...]zł nie jest regulowane. Strona ma nieruchomość - dom o powierzchni 90 m 2, oraz majątek ruchomy - samochód [...] z 1998 r. Wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia należności z tytułu składek na wykazanej nieruchomości.

Następnie podniesiono, że w myśl art. 28 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane w wypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawodawcy zachodzi m.in., gdy (art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy):

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- wysokość nie opłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (aktualnie kwota ta wynosi [...]zł);

- Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wskazano, że przesłanki wynikające z powołanych wyżej przepisów, w myśl art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mają zastosowanie również w odniesieniu do składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Podniesiono dalej, że zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy wskazano, że wskazane powyżej przesłanki całkowitej nieściągalności nie zachodzą. Bowiem zadłużenie z tytułu składek objęte wnioskiem strony jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału ZUS w W. W toku prowadzonego od 2010 r. postępowania egzekucyjnego dokonywano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych, jak również wierzytelności z umowy zlecenia. Ponadto strona posiada majątku, w postaci nieruchomości mogącej stanowić przedmiot skutecznej egzekucji.

Dalej podniesiono w uzasadnieniu, że w analizowanej sprawie nie znajduje zastosowania rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003, Nr 141, poz.1365), wyznaczające zasady umarzania należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy, w sytuacji braku ich całkowitej nieściągalności.

Wskazano, że zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład ma prawo umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podniesiono, że sytuacja finansowa strony, jej rodziny nie stanowi uzasadnienia do umorzenia należności z tytułu składek. Dwuosobowa rodzina posiada stałe źródło dochodu. Okoliczność regulowania bieżących wydatków związanych z utrzymaniem oraz spłata zobowiązań na łączną kwotę [...] zł miesięcznie, nie pozwala uznać, że strona nie posiada zdolności do spłaty również zaległości z tytułu składek w dogodnych ratach.

Fakt, iż działalność gospodarcza przez stronę jest prowadzona nadal, pozwala uznać, że aktualna sytuacja ma charakter trwały. Tym bardziej, że strona również widzi możliwość poprawy sytuacji materialnej w bieżącym roku z powodu rozszerzenia działalności gospodarczej o mediacje na terenie miasta S. przy Sądzie Okręgowym, co zostało zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej. Wskazano ponadto, że strona posiada nieruchomość, która stanowi źródło zabezpieczenia należności z tytułu składek.

W zakończeniu podkreślono, że możliwość umorzenia należności składkowych jest odstępstwem od zasady powszechności opłacania składek i powinna mieć charakter wyjątkowy. Ten wyjątkowy charakter powoduje, że nie mogą stanowić podstawy do umorzenia wszelkie okoliczności, będące następstwem określonych decyzji gospodarczych płatnika. Ponadto działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko, nie jest więc istotne z punktu widzenia ZUS, że zaległość składkowa nie powstała wskutek winy umyślnej płatnika.

Strona, z pominięciem prawa skorzystania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosła bezpośrednio skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 28 ust. 2 i ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki umorzenia należności z tytułu składek z powodu ich przedawnienia oraz zastosowania umorzenia przy uwzględnieniu sytuacji materialnej w jakiej znalazła się skarżąca oraz jej rodzina;

- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 k.p.a. i art. 138 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w kontekście złożonego we wniosku o umorzenie zarzutu przedawnienia, jak również nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych twierdzeń.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...].01.2018 r. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podkreślono, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, która otrzymuje rentę po ojcu w wysokości [...] zł miesięcznie. Dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi około [...] zł miesięcznie. Podniesiono, że spłaca kredyt zaciągnięty na zakup nieruchomości w wysokości [...] zł miesięcznie oraz ponosi opłaty stałe w wysokości [...] zł miesięcznie i zobowiązania wobec osób fizycznych na kwotę [...] zł, które nie są regulowane przez skarżącą.

Wskazano, że w tym stanie do dyspozycji skarżącej i jej córki pozostaje kwota około [...] zł miesięcznie, nie można więc uznać, jak chce organ, że skrząca posiada zdolności do spłaty zaległości w dogodnych ratach. Tym bardziej, że warunkiem koniecznym do uzyskania zgody na system ratalny jest terminowe opłacanie składek bieżących, obecnie około [...] zł miesięcznie. Wskazuje to, że środki, jakimi dysponuje skarżąca na życie musiałaby w całości przeznaczyć na składki ZUS.

Dalej podniesiono, że samochód marki [...], rok produkcji 1998 o wartości [...] zł, jest niezbędny do dojazdu do pracy (w miejscu jej zamieszkania nie ma -komunikacji publicznej). Natomiast działka siedliskowa o powierzchni 3,00 ha, zabudowana domem mieszkalnym jest zabezpieczona kredytem o wysokości [...] zł na rzecz Banku PKO SA. Z uwagi na brzmienie prawa rolnego (zakazujące sprzedaży działek powyżej 50 arów), jest obecnie nieruchomością niesprzedawalną. Nabyć ją może wyłącznie rolnik, który zamieszkuje na terenie Gminy N. R. od ponad 5 lat i tylko na powiększenie swojego aktualnego gospodarstwa rolnego. Skarżąca próbowała już sprzedać nieruchomość, lecz oferowana cena przez nabywców-rolników wynosiła [...] zł, czyli nie pokrywałaby nawet zobowiązania kredytowego wobec Banku, a tym bardziej innych zobowiązań. Wskazano, że z uwagi na to sytuacja skarżącej jest obecnie trudna, robi więć wszystko aby ją zmienić i dlatego zamierza poszerzyć przedmiot działalności o mediacje w S. przy Sądzie Okręgowym.

Podniesiono także w uzasadnieniu, że zaległość dotyczy składek za poszczególne okresy lat 2003-2005, które - co do zasady - uległy już przedawnieniu, co organ winień uznać rozpoznając sprawę. Z uzasadnienia decyzji nie wynika także, kiedy w stosunku do skarżącej podjęto skutecznie pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, co ewentualnie stanowiłoby podstawę dla stwierdzenia zawieszenia biegu przedawniania.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Podkreślono ponownie, że należności z tytułu składek za okres od 11.2003 r. do 11.2005 r. zabezpieczone zostały wpisem hipoteki na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej. Zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnieniu nie ulegają należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem. Po upływie terminu przedawnienia mogą być one egzekwowane tylko z przedmiotu zabezpieczenia. W stosunku do zobowiązań skarżącej termin nie upłynął. Po myśli art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uległ on zawieszeniu w związku z wszczęciem przez Dyrektora Oddziału ZUS w W. postępowania egzekucyjnego. Czasu zawieszenia biegu terminu przedawnienia liczy się do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Egzekucja w stosunku do skarżącej jest nadal prowadzona. Oznacza to, że wskazane należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu.

Podniesiono, że w sprawie nie zaistniały także ustawowe przesłanki umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Dz. U. 2017 r., poz.1369., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego skontrolowanego rozstrzygnięcia, ale tylko w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze wskazane zasady weryfikacji dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest decyzja ZUS z 19 stycznia 2018 r odmawiająca:

I. umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia własne płatnika w łącznej wysokości [...] zł w tym:

- składek na ubezpieczenie społeczne za okres 02/2005 - 11/2005 wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej kwocie [...] zł,

- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/2003 - 11/2005 wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej kwocie [...] zł,

- składek na Fundusz Pracy za okres 02/2005 - 11/2005 wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w łącznej kwocie [...] zł.

II. umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych za zatrudnionych pracowników składek /odsetek liczonych na dzień [...].11.2017 r./ w kwocie [...] na ubezpieczenie zdrowotne.

Skarżąca podnosi, że zaległość dotyczące składek za poszczególne okresy lat 2003-2005 - co do zasady - uległy już przedawnieniu. Ponadto, że z uzasadnienia decyzji nie wynika, kiedy w stosunku do skarżącej podjęto skutecznie pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, stanowiącą podstawę dla stwierdzenia zawieszenia biegu przedawniania.

Zdaniem organu ZUS, składek za okres od 11.2003 r. do 11.2005 r. zabezpieczone zostały wpisem hipoteki na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnieniu nie ulegają należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem. Ponadto uległy on zawieszeniu w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W kwestii przedmiotowego przedawnienia podnieść należy, że na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.) został zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia."

Niemniej, wskazać należy w tym miejscu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. (sygn. SK 40/12), w którym Trybunał orzekł, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis ten stanowił, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, przepis ten różnicował w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego brak jest powodu, aby akurat właściciele nieruchomości mieliby dożywotnio odpowiadać za należności podatkowe. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w analizowanym brzmieniu powoduje, że przedawnienie w odniesieniu do podatników, których należności zabezpieczono hipoteką przymusową w toku kontroli podatkowej, staje się instytucją pozorną i wydrążoną z treści, co jest bezwzględnie niedopuszczalne. Trybunał stwierdził, że wprawdzie ustawodawca dysponuje dużym marginesem swobody decyzyjnej określania zasad i terminów przedawnienia należności podatkowych, jednak granice dla działań prawodawczych wyznaczają zasady, wartości i normy konstytucyjne, które zabraniają tworzenia instytucji pozornych, niesprawiedliwych, nadmiernie ograniczających prawa podatnika oraz podważających jego zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Zaprezentowana powyżej stanowisko wskazuje na zbieżność regulacji art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z przepisami, których dotyczą zastrzeżenia Trybunału. Podkreślić należy, że zarówno art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i powołane przepisy Ordynacji podatkowej są zbieżne w zakresie problemów, które doprowadziły do stwierdzenia niezgodności ustawy ze standardami konstytucyjnymi, tj. całkowitego wyłączenia przedawnienia należności publicznoprawnej i równoczesne uczynienie tego na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium.

W tym miejscu wskazać należy, że w piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się możliwości uznania za niekonstytucyjny przepisu, który formalnie nie był przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, ale którego treść normatywna jest tożsama z brzmieniem przepisu, którego niezgodność z Konstytucją została przez Trybunał Konstytucyjny orzeczona.

Dokonując wykładni przepisu art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należy uznać, że niewątpliwie różnicuje on sytuację zobowiązanych dotyczącą możliwości przedawnienia składek z uwagi na ustanowienie hipoteki jako zabezpieczenia zaległości składkowych. W konsekwencji, wykładnia art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dokonywana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału z dnia 8 października 2013 r. zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w jego brzmieniu do 31 grudnia 2002 r., prowadzi do wniosku, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należy ocenić jako niezgodny z Konstytucją, co skutkuje niemożnością jego zastosowania. Oczywistość bowiem niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy.

Wskazać należy, co się podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że obowiązkiem sądów jest dokonywanie kompleksowej interpretacji prawa, uwzględniającej nie tylko czysto językowe brzmienie danej jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, ale również jego wykładnię systemową i celowościową. W ramach takiej wykładni konieczne jest też zadbanie o to, by rozumienie przepisu było zgodne z hierarchicznie wyższymi aktami prawnymi, w tym przepisami rangi konstytucyjnej. Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. Dotyczy to także przepisu, który formalnie nie był przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, ale którego treść normatywna jest tożsama z brzmieniem przepisu, którego niezgodność z Konstytucją została przez Trybunał Konstytucyjny orzeczona. (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., I FSK 1874/17, wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., II GSK 2706/17; wyrok WSA W Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2018 r., I SA/GI 1272/17).

Zatem ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącej nie wykluczyło przedawnienia spornych należności składkowych zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia biegł na zasadach ogólnych. W tym stanie organ ZUS winień ustalić, czy określone w zaskarżonej decyzji należności uległy przedawnieniu na ogólnych zasadach.

W sprawie, poza ogólnym stwierdzeniem, że od 2010 r. prowadzone jest postępowania egzekucyjnego, w ramach którego dokonywano zajęć wierzytelności z rachunków bankowych, nie wskazano wyraźnie terminu biegu przedawnienia w stosunku do wskazanych we wniosku należności z tytułu ubezpieczenia, oraz czy i kiedy doszło do zawieszania biegu przedawnienia, czy objął on wszystkie wnioskowane zaległości. Pominięcie w uzasadnieniu wskazanej problematyki przedawnienia należności składkowych stanowi niewątpliwie naruszenie przepisów kpa, w tym art.107 § 3.

Z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa procesowego, Sąd - uwzględniając regulację art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 153 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości.