Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 1679/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3, art. 193, art. 77 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 3, art. 141 par. 4, art. 182 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 45 ust. 1.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: W świetle art. art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) należy przyjąć, że w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny odrzuci skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), kierując się datą umieszczoną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, a w skardze kasacyjnej skarżący skutecznie przeprowadzi przeciwdowód domniemania prawdziwości daty wskazanej w ww. dokumencie urzędowym, to dla efektywnego skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu, rozumianego jako merytoryczne rozpoznanie sprawy skarżącego przez sąd, i zgodnie w wymogami sprawiedliwości, konieczne będzie uchylenie zaskarżonego postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, odrzucającego skargę skarżącego.

TEZY

W świetle art. art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) należy przyjąć, że w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny odrzuci skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), kierując się datą umieszczoną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, a w skardze kasacyjnej skarżący skutecznie przeprowadzi przeciwdowód domniemania prawdziwości daty wskazanej w ww. dokumencie urzędowym, to dla efektywnego skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu, rozumianego jako merytoryczne rozpoznanie sprawy skarżącego przez sąd, i zgodnie w wymogami sprawiedliwości, konieczne będzie uchylenie zaskarżonego postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, odrzucającego skargę skarżącego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 658/13 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w W., działającego z upoważnienia Ministra Finansów, z dnia 7 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r., III SA/Wa 658/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka lub Skarżąca) na interpretację indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: Organ), działającego z upoważnienia Ministra Finansów, z dnia 7 listopada 2012 r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowym od osób prawnych - (1) odrzucił skargę, (2) zwrócił Spółce ze środków budżetowych WSA w Warszawie kwotę 200 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 58 § 1 pkt 3 i art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji:

2.1. Uzasadniając swoje postanowienie WSA w Warszawie podał, że pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata) wniosła skargę na ww. interpretację indywidualną. Pismem z dnia 15 marca 2013 r. przesłano pełnomocnikowi Skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego oraz złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w dacie jego udzielenia

2.2. Z akt sprawy wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone na adres pełnomocnika Spółki w dniu 18 marca 2013 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 22 akt sądowych).

2.3. W dniu 28 marca 2013 r. wpłynął do Sądu oryginał pełnomocnictwa dla adw. S. G. oraz pełny odpis z KRS, nadany w Urzędzie Pocztowym w dniu 26 marca 2013 r.

3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji):

Odrzucając skargę Spółki, Sąd pierwszej instancji powołał się na treść art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz stwierdził, że w rozpoznanej sprawie w wezwaniu z dnia 15 marca 2013 r., skierowanym do pełnomocnika Skarżącej, wskazano sposób usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa oraz złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia. W wezwaniu zawarto pouczenie o skutkach niewykonania wezwania we wskazanym terminie, tj. w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, informując o rygorze odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 18 marca 2013 r. na wskazany przez niego adres. Siedmiodniowy termin upływał więc w dniu 25 marca 2013 r. (poniedziałek), natomiast braki Skarżąca uzupełniła w dniu 26 marca 2013 r., czyli z uchybieniem terminu. Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny WSA w Warszawie, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

4. Stanowisko Spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od ww. postanowienia WSA w Warszawie, Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika – ww. adwokata) zaskarżyła go w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:

(1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi wskutek przyjęcia, że doszło do uchybienia wyznaczonego przez Sąd siedmiodniowego terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sytuacji, gdy faktyczny termin doręczenia przez Sąd pierwszej instancji wezwania do usunięcia braków formalnych skargi przypadał dzień później (tj. 19 marca 2013 r.) niż termin przyjęty przez Sąd na podstawie adnotacji umieszczonych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tj. 18 marca 2013 r.) z uwagi na pomyłkę pracownika sekretariatu obsługującego kancelarię pełnomocnika Skarżącej i pracownika doręczającego, przy czym o pomyłce tej świadczą inne dowody doręczenia wezwania, w szczególności pismo Poczty Polskiej S.A. Urzędu Pocztowego nr 1 wskazujące, że przesyłka polecona nr [...], nadana na adres pełnomocnika Skarżącej, została mu doręczona 19 marca 2013 r.;

(2) art. 77 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że adnotacja umieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru stanowi informację o dacie odbioru pisma przez pełnomocnika Spółki w sytuacji, gdy w razie pomyłki przy sporządzaniu tej adnotacji dowodem daty doręczenia przesyłki może być również inny dokument, w tym informacja publicznego operatora pocztowego:

(3) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez oparcie uzasadnienia postanowienia na wadliwych ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone na adres pełnomocnika Skarżącego w dniu 18 marca 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 22 akt sądowych) w sytuacji, gdy faktyczną datą doręczenia ww. wezwania był dzień 19 marca 2013 r., co wynika z przedstawionych przez stronę, dołączonych do skargi kasacyjnej dokumentów, w tym informacji publicznego operatora pocztowego.

Formułując powyższe zarzuty kasacyjne, Spółka wniosła: (I) na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o dopuszczenie dowodów z dołączonych do skargi kasacyjnej dokumentów w postaci: (a) pisma Poczty Polskiej S.A. Urzędu Pocztowego nr 1 z 12 kwietnia 2013 r. wskazującego, że przesyłka polecona nr [...], nadana na adres pełnomocnika Skarżącej, została mu doręczona 19 marca 2013 r., (b) wydruku komputerowego (print screen) ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. (adres: http://sledzenie.poczta-polska.pl), wg którego przesyłka o nr [...] została nadana przez Sąd pierwszej instancji 18 marca 2013 r., a doręczona pełnomocnikowi Skarżącej 19 marca 2013 r., (c) kopii kolejnej strony książki korespondencyjnej pełnomocnika Skarżącej, wg której korespondencja w sprawie III SA/Wa 658/13 z WSA w Warszawie w sprawie usunięcia braków formalnych skargi została zarejestrowana pod kolejnym nr [...] w dniu 19 marca 2013 r., (d) kopii wezwania WSA z 15 marca 2013 r. do usunięcia braków formalnych skargi z 21 stycznia 2013 r. z pieczątką-prezentatą kancelarii zawierającą datę odbioru ww. wezwania 19 marca 2013 r. - na okoliczność doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi 19 marca 2013 r., a w przypadku nieuwzględnienia ww. wniosku wniosła, na podstawie art. 90 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o skierowanie sprawy na posiedzenie jawne i wyznaczenie rozprawy w celu umożliwienia Skarżącemu złożenia ww. dokumentów na rozprawie; (II) o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne. Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do wniosku Spółki o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. ww. dowodów uzupełniających w postaci dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej.

5.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle przedłożonych przez Spółkę dowodów: (a) pisma Poczty Polskiej S.A. Urzędu Pocztowego nr 1 z dnia 12 kwietnia 2013 r. wskazującego, że przesyłka polecona nr [...], nadana na adres pełnomocnika Skarżącej, została mu doręczona 19 marca 2013 r., (b) wydruku komputerowego (print screen) ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. (adres: http://sledzenie.poczta-polska.pl), według którego przesyłka o nr [...] została nadana przez Sąd pierwszej instancji 18 marca 2013 r., a doręczona pełnomocnikowi Skarżącej 19 marca 2013 r., (c) kopii kolejnej strony książki korespondencyjnej pełnomocnika Skarżącej, (d) kopii wezwania WSA z 15 marca 2013 r. do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 21 stycznia 2013 r. z pieczątką-prezentatą kancelarii zawierającą datę odbioru ww. wezwania 19 marca 2013 r. (por. k. 44-47 akt sądowych), nie budzi wątpliwości, że ww. wezwanie WSA w Warszawie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 19 marca 2013 r., a nie dnia 18 marca 2013 r., jak błędnie wskazano na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (por. k. 22 akt sądowych).

W świetle art. 77 § 1 p.p.s.a. pocztowy dowód doręczenia przesyłki sądowej adresatowi jest urzędowym dokumentem potwierdzającym fakt (w tym także datę) doręczenia. Dokumentowi temu, jak każdemu dokumentowi urzędowemu, przysługuje domniemanie prawdziwości i autentyczności, które jednak może być obalone poprzez wskazanie innych dowodów (zwłaszcza tej samej rangi), z których wynikają odmienne ustalenia faktyczne. W rozpoznawanej sprawie Spółka skutecznie obaliła domniemanie prawdziwości treści zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. wezwania WSA w Warszawie w zakresie daty doręczenia, bowiem przedłożyła inne dowody. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są one wiarygodne, a dowodem przesądzającym o trafności twierdzeń Spółki jest pismo Poczty Polskiej S.A. Urzędu Pocztowego nr 1 z dnia 12 kwietnia 2013 r. wskazujące, że przesyłka polecona nr [...], nadana na adres pełnomocnika Skarżącej, została mu doręczona 19 marca 2013 r. Dokument ten, jako pochodzący od doręczyciela ww. wezwania, ma walory dowodowe zbliżone do zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Ponadto, spójność pozostałych dokumentów przedłożonych przez Spółkę (informacji z systemu informatycznego pozwalającego śledzić daną przesyłkę oraz dokumentów wytworzonych przez pełnomocnika Spółki) uzasadnia zaaprobowanie twierdzeń Skarżącej.

5.3. W nawiązaniu do powyższych ustaleń zasadna jest ocena, że w rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie błędnie przyjął, że doszło do uchybienia wyznaczonego przez Sąd pierwszej instancji siedmiodniowego terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sytuacji, gdy faktyczny termin doręczenia ww. wezwania do usunięcia braków formalnych skargi przypadał w dniu 19 marca 2013 r., a nie 18 marca 2013 r. Tym samym nie było zasadnym sięgnięcie po dyspozycję normy zawartej w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy jednak podkreślić, że w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie dysponował jedynie zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki, w którym jednoznacznie zaznaczono, że doręczenie nastąpiło 18 marca 2013 r. Dopiero przedłożone przez Spółkę wraz ze skargą kasacyjną dokumenty stanowią skuteczny przeciwdowód domniemania prawdziwości informacji zawartej w zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Jednakże uwzględniając, że o potrzebie przeprowadzenia takiego przeciwdowodu Spółka dowiedziała się dopiero po wydaniu przez WSA w Warszawie zaskarżonego postanowienia oraz mając na względzie umożliwienie Spółce efektywnego skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu, rozumianego jako merytoryczne rozpoznanie sprawy skarżącego przez sąd, a zabezpieczonego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że zgodne w wymogami prawa i sprawiedliwości będzie uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie.

5.4. Nietrafny jest ostatni zarzut skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenie przez WSA w Warszawie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: (a) gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i (b) gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, publ. Lex nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można jednak skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 5 października 2010 r., II FSK 781/09 - publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Powołanie samego art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można ocenić jako skutecznej podstawy prawnej do wzruszenia w drodze kontroli kasacyjnej ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez wojewódzki sąd administracyjny. Nie można zasadnie, na podstawie wyłącznie art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. z pominięciem zarzutów wartościujących sądowe oceny konkretnych zastosowań procedury administracyjnej, kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny sprawy. Tym samym w tym zakresie zarzut skargi kasacyjnej jest wadliwie skonstruowany.

5.5. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że w sprawie bezzasadnie WSA w Warszawie zastosował art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a.