Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 109/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Beata Kozicka, Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A SA. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Spółka A S.A. z siedzibą w N., zwana dalej "Spółką", "stroną" lub "skarżącą", wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z., zwanego dalej "organem pierwszej instancji", Nr [...] dnia [...] r. określającą Spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2011 w kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "Ordynacją podatkową" oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 17 stycznia 2011 r. Spółka złożyła deklarację w sprawie podatku od nieruchomości na 2011 rok, w której wykazała do opodatkowania 14 786 m2 gruntu, przy zastosowaniu stawek jak dla gruntów pozostałych oraz budowle o wartości [...] zł. W pismach wyjaśniających z dnia 11 stycznia 2011 r. i 6 maja 2011 r. Spółka stwierdziła, że na przedmiotowej nieruchomości nie jest prowadzona działalność gospodarcza z uwagi na brak dojazdu, kanalizacji oraz wody, w związku z czym posiadane grunty wykazano jako grunty pozostałe. Skarżąca twierdziła także, że budynki znajdujące się na tych gruntach nie nadają się do prowadzenia działalności gospodarczej i dlatego w ogóle nie zostały wykazane do opodatkowania.

Organ pierwszej instancji, postanowieniem z dnia [...] r., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia Spółce zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2011. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. powiadomił Spółkę o zamiarze przeprowadzenia oględzin nieruchomości przy ul. [...] w dniu 17 sierpnia 2011 r. w celu ustalenia, czy wystąpiły względy techniczne, uzasadniające zastosowanie dla gruntów stawki jak dla gruntów pozostałych oraz uzasadniające wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynku o pow. 1185 m2.

W aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin nieruchomości, które przeprowadzili pracownicy organu (strona nie wzięła udziału w oględzinach). Z oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną (11 zdjęć dołączonych do protokołu). Z protokołu, który przesłano do wiadomości Spółce wynikało, że nieruchomość jest w części zarośnięta krzewami, drzewami i trawą a w 2 budynkach znajdujących się na nieruchomości nie jest aktualnie prowadzona działalność gospodarcza.

Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do przedłożenia (między innymi) dokumentów lub wyjaśnień i wskazania "względów technicznych" dotyczących budynków położonych na opodatkowanych działkach Nr [...] , [...] i [...] oraz wskazania czy strona ubiegała się w odpowiednich organach budowlanych o ich wyburzenie. W uzasadnieniu przedstawiono Spółce interpretację dotyczącą uznania "przyczyn technicznych" przy opodatkowaniu poszczególnych przedmiotów opodatkowania i przywołano kilka adekwatnych wyroków sądów administracyjnych.

W odpowiedzi Spółka wyjaśniła, że przedmiotowe budynki nie zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych, ponieważ nie mogą być wykorzystane ze względu na ich stan oraz na brak dostępu nieruchomości do zasilania energetycznego, wody i kanalizacji. Dodała równocześnie, że nie posiada dokumentacji organów budowlanych zaświadczających o złym stanie budynków, jak również nie występowała o zgodę na ich wyburzenie. W piśmie zawarto wniosek o "uzupełnienie treści protokołu z oględzin", bądź powołanie w sprawie biegłego z zakresu budownictwa "na okoliczność niemożności korzystania z nieruchomości, która wynika ze wskazanych wyżej przyczyn".

Organ przeprowadził dowód z opinii biegłego. Przedmiotem opinii było określenie czy na nieruchomościach, będących w posiadaniu Spółki, zlokalizowanych przy ul. [...] (działki nr [...] , [...] i [...] ) można ze względów technicznych prowadzić działalność gospodarczą. Z wniosków końcowych tej opinii wynika, że: 1) wjazd na nieruchomość odbywa się z ul. [...] poprzez drogę wewnętrzną, usytuowaną na działce [...]; wymagane jest ustalenie drogi koniecznej przez ustalenie służebności przechodu i przejazdu przez tę działkę, 2) na nieruchomości brak jest przyłączy technicznych w zakresie podstawowym tj. sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i elektrycznej, jednak istnieje możliwość ich doprowadzenia w sposób standardowy, 3) budynki na skutek braku bieżącej konserwacji (okres ich nie użytkowania określono na 7-9 lat) są częściowo zdewastowane (brak instalacji, skrzydeł drzwiowych, zawilgocenie) i wymagają kompleksowego remontu dachu, osuszenia ścian, częściowego remontu ścian oraz wykonania instalacji wewnętrznych.

Po zapoznaniu się z treścią powyższej opinii, strona w piśmie z dnia 1 czerwca 2012 r. stwierdziła, że wnioski końcowe zawarte w opinii są zgodne ze stanem faktycznym nieruchomości i nie kwestionuje ich treści.

Decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, przytoczył i zinterpretował przepisy prawne znajdujące w sprawie zastosowanie, przywołał orzeczenia sądów administracyjnych zawierające wykładnię określenia: względy techniczne powodujące, że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazał, że na zobowiązanie podatkowe Spółki składają się: 1) kwota [...] zł – za grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, 2) kwota [...] zł – za budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, 3) kwota [...] zł – za budowle. Wywiódł, że niezasadne jest wyłączenie budynków z opodatkowania, ponieważ nie występują względy techniczne uniemożliwiające ich użytkowanie; nie występują również względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie gruntów do działalności gospodarczej Spółki, co uzasadnia ich opodatkowanie według najwyższych stawek.

Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji, w którym zaskarżyła decyzję "w części ustalającej podatek od nieruchomości - budynki przy ul. [...] wg stawek przynależnych dla budynków związanych z działalnością gospodarczej", zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (tj.: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), zwanej dalej "u.p.o.l." oraz uchwały Rady Miejskiej w Zabrzu z dnia 13 grudnia 2010 r. Nr II/12/10 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na terenie miasta Zabrze na 2011 rok, zwanej dalej "uchwałą", poprzez przyjęcie, że opodatkowane budynki bez względu na ich charakter są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, pomimo że ze znanych organowi podatkowemu powodów nie mogą być ze względów technicznych wykorzystywane do jej prowadzenia. Nadto zarzuciła naruszenie art. 122 i 123 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy i poprzestanie wyłącznie na zleceniu opinii o stanie technicznym nieruchomości, która "nie daje odpowiedzi na zasadnicze pytanie o możliwość prowadzenia przy wykorzystaniu przedmiotu opodatkowania jakiejkolwiek działalności gospodarczej", a także "poprzez zaniechanie wymaganych czynności w celu stwierdzenia rzeczywistego stanu opodatkowania najwyższą stawką gruntów". Strona stwierdziła, że nieprawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji doprowadziły do zawyżenia podatku za 2011 r. od budynków o kwotę [...] zł zamiast przyjęcia, że "budynki pozostają wyłączone z opodatkowania". W związku z tym wnosiła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, a także o przeprowadzenie dowodu z oględzin opodatkowanej nieruchomości, względnie o uzupełnienie opinii o stanie technicznym budynków w kierunku określenia braku możliwości ich gospodarczego wykorzystania.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając że w rozpatrywanym przypadku nie występują "przyczyny techniczne" mogące być podstawą do wyłączenia z opodatkowania najwyższą stawką (ustaloną dla gruntów i dla budynków związanych z działalnością gospodarczą) zarówno budynków położonych przy ul. [...] , jak również gruntu, na którym budynki te są posadowione.

W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że strona błędnie przyjęła, iż w sytuacji, gdy budynek z przyczyn technicznych nie może być uznany za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, to zostaje "wyłączony z opodatkowania", bowiem w takim przypadku przedmiot ten podlega opodatkowaniu niższymi stawkami - ustalonymi jak dla budynków pozostałych.

Następnie dokonał wykładni definicji legalnej zamieszczonej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. podkreślając, że wyłączenie określonego przedmiotu opodatkowania (gruntu, budynku), będącego w posiadaniu podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z opodatkowania najwyższą stawką dotyczy tylko tych sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i (jednocześnie) nie może być w przyszłości wykorzystywany do prowadzenia działalności wykonywanej przez przedsiębiorcę.

Kolejno, organ odwoławczy opisał przebieg postępowania i stwierdził, że stan faktyczny sprawy został przez organ pierwszej instancji prawidłowo ustalony w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, przyjmując powyższe ustalenia za ustalenia własne. Tym samym uznał za niezasadne wnioski dowodowe Spółki zamieszczone w odwołaniu. Organ odwoławczy podkreślił, że chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania stwierdzając, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami proceduralnymi, z pełnym poszanowaniem praw strony do udziału w postępowaniu.

Organ odwoławczy za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia prawa materialnego, w tym art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., wskazując, że ten przepis prawny uzależnia brak możliwości wykorzystywania danej nieruchomości (zarówno gruntu jak i budynku) do prowadzenia działalności gospodarczej od trwałych przeszkód. Z zebranego w sprawie materiału wynikało natomiast bezspornie, że przeszkoda, w związku z którą strona nie wykorzystuje nieruchomości jest przemijająca, ponieważ przeprowadzenie stosownego remontu (adaptacji) umożliwi wykorzystanie jej do prowadzenia działalności. Przejściowe niewykorzystanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku nie stosować stawki przewidzianej jak dla przedmiotów opodatkowania związanych z działalnością gospodarczą. Swoje stanowisko organ odwoławczy obszernie umotywował, odwołując się zarówno do ustaleń dowodowych poczynionych w sprawie, jak i do poglądów judykatury. Wskazał również na deklarowany przez stronę w 2008 r. zamiar remontu i adaptacji nieruchomości w celu dostosowania jej do planowanej działalności gospodarczej, w celu zaakcentowania przemijającego charakteru przeszkody w gospodarczym wykorzystaniu nieruchomości.

Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu odwoławczego w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, tj. w zakresie ustalającym podatek od nieruchomości przy ul. [...] w Z. według stawki przynależnej dla budynków związanych z działalnością gospodarczą w wysokości 21 zł za m², co skutkuje nałożeniem na stronę obowiązku zapłaty kwoty [...] zł, zamiast kwoty [...] zł – dotyczącej tzw. innych budynków.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. oraz uchwały - w sprzeczności z treścią art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez nieuprawnione uznanie, że opisane w deklaracji podatkowej strony budynki, bez względu na ich charakter są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie bacząc na okoliczność, że nie mogą one być wykorzystywane do działalności gospodarczej,

2. sprzeczność ustaleń organu odwoławczego z zebranym materiałem dowodowym poprzez uznanie, że opinia biegłego przesądza o możliwości wykorzystywania budynków do działalności gospodarczej, kwalifikując stan budynków i pozostałe uwarunkowania techniczne i funkcjonalne jako przejściową i zależną od strony przeszkodę dla ich użytkowania, podczas gdy opinia nie daje podstaw do ustalenia, że budynki mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej,

3. naruszenie art. 122, art. 123 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez "zaniechanie wymaganych czynności w celu stwierdzenia rzeczywistego stanu budynków opodatkowanych najwyższą stawką",

4. nieprawidłowe ustalenie podatku od nieruchomości za 2011 r. będące wynikiem zastosowania w stosunku do budynków najwyższej stawki zamiast stawki "dla innych budynków".

Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji w zaskarżonej w odwołaniu części, w której ta decyzja określa Spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł, zamiast [...] zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Spółka zakwestionowała ustalenie organów, że wyłącznie subiektywne i zależne od skarżącej okoliczności powodują, że nie użytkuje ona budynków, stwierdzając, że te ustalenia, oparte na kluczowej dla rozstrzygnięcia opinii biegłego, są nieprawidłowe. Zarzut motywowała tym że w opinii stwierdzono brak sieci gazowej i brak możliwości dostępu do niej (str. 7 opinii). Stwierdzono także brak możliwości przyłączenia się do ogólnodostępnych sieci operatorów publicznych (str. 8 opinii). Strona poddała w wątpliwość, sugerowaną przez biegłego, możliwość przyłączenia się do sieci elektroenergetycznej sąsiedniej firmy, wywodząc, że nie zbadano, czy jest to realna możliwość. Podkreśliła, że w opinii wykazano, iż wystąpiła ewidentna dewastacja budynków związana z silnym zawilgoceniem murów oraz korozją biologiczną cegły i uszkodzeniami dachu; błędne jest więc twierdzenie o możliwości wykorzystania budynków po wykonaniu prac remontowych. Zakwestionowała również rzetelność opinii, w której z jednej strony biegły wskazał, że budynek jest spękany i osłabiony wskutek obciążenia konstrukcji wynikłej z przebudowy i montażu suwnicy (str. 12 opinii), a jednocześnie stwierdził jedynie konieczność remontu pokrycia dachowego i obróbek blacharskich. Wywiodła, że powyższe uzasadniało jej wniosek o opinię uzupełniającą.

Nadto skarżąca stwierdziła, że zakupiła nieruchomość z zamiarem realizacji na niej inwestycji i od 2008 r. składała kolejne wnioski o wydanie podstawowych decyzji umożliwiających wszczęcie inwestycji. Wnioski te organ pierwszej instancji załatwiał negatywnie przeciągając w czasie procedowanie w sprawach, co nie pozwoliło na przeprowadzenie remontu budynków i doprowadzenie mediów, które są niezbędne do podjęcia planowanej działalności gospodarczej Do skargi dołączono dowody, w głównej mierze dotyczące wniosku Spółki o uwzględnienie w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia działek będących jej własnością na działalność określoną wg PKD jako: E 36-39 i sposobu odniesienia się przez organy do tego wniosku.

Zarzucając uchybienia proceduralne dotyczące nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy Spółka przywołała liczne orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące interpretacji określenia "względy techniczne", wskazując że względy techniczne podlegają ustaleniu z odniesieniem się do prowadzonej przez podatnika działalności, co w przypadku Spółki oznacza podwyższone standardy wynikające z wymogów gospodarki odpadami. Dokonując interpretacji tego pojęcia, skarżąca odniosła się do opisu stanu budynków wynikającego z opinii biegłego i stwierdziła, że remont może być rozważany wyłącznie teoretycznie, ponieważ tylko całkowita odbudowa powiązana z częściowym wyburzeniem istniejących budynków, przywróciłaby gospodarczą rolę, która budynki spełniały kilkadziesiąt lat temu. Wywiodła, że podejście organu sprowadza do absurdu pojęcie "względów technicznych". Wskazała, że budynki znajdują się w takim stanie technicznym, że nie mogą służyć do prowadzenia jakiejkolwiek działalności z uwagi na zasady ostrożności i BHP. Na poparcie swoich argumentów zacytowała fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a zebrany materiał pozwalał na poczynienie kluczowych ustaleń w sprawie. Za bezzasadny uznał zarzut naruszenia prawa materialnego, w tym art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., bowiem powołany przepis uzależnia brak możliwości wykorzystywania danej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej od trwałych przeszkód. Z zebranego zaś w sprawie materiału wynikało natomiast bezspornie, że przeszkoda, w związku z którą strona nie wykorzystuje nieruchomości jest przemijająca, ponieważ przeprowadzenie stosownego remontu (adaptacji) umożliwi wykorzystanie jej do prowadzenia działalności. Podkreślił, że przejściowe niewykorzystanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku nie miały zastosowania stawki przewidziane jak dla przedmiotów opodatkowania związanych z działalnością gospodarczą.

Organ odwoławczy uznał również za nieuprawniony zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania, bowiem organ ten przeprowadził postępowanie podatkowe, w którym zapewnił stronie czynny udział (z którego Spółka nie skorzystała), a zebrane w sprawie dowody, które strona otrzymywała do wiadomości i których nie kwestionowała oraz poczynione w trakcie postępowania ustalenia, były wystarczające do uznania, że w sprawie nie występują przesłanki do zastosowania dla gruntu, czy budynków niższych stawek podatku od nieruchomości ("z przyczyn technicznych"). Zdaniem organu odwoławczego materiał zebrany w sprawie został zgromadzony w sposób właściwy i zupełny, wnioski dowodowe w sprawie przeprowadzenia oględzin nieruchomości oraz dowodu z opinii biegłego zostały przez organ pierwszej instancji uwzględnione.

W piśmie procesowym z dnia 19 lutego 2012 r. (winno być: 2013 r.) strona podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w skardze. Nadto podkreśliła, że organ odwoławczy w sposób nieuprawniony zawęża przesłankę wyrażoną w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stwierdzając, że wyłączenie budynku lub gruntu z opodatkowania najwyższą stawką dotyczy tych sytuacji, gdy ten przedmiot nie jest i jednocześnie nie może być w przyszłości wykorzystywany do prowadzenia działalności wykonywanej przez przedsiębiorcę. Ustawodawca nie używa określenia "w przyszłości", a obowiązujące brzmienie przepisu każe uwzględniać przede wszystkim stan przedmiotu opodatkowania w czasie objętym zobowiązaniem podatkowym. Spółka, odnosząc się do argumentacji organu dotyczącej planowanego przez nią remontu, powołując się na wypowiedź eksperta zamieszczoną w prasie codziennej stwierdziła, że nieuprawniona jest wykładnia, na mocy której gdyby podatnik zdecydował się na remont musiałby zapłacić wyższy podatek nawet gdyby go nie przeprowadził. Podkreśliła, że przepisy nic nie mówią o nieodwracalności i trwałości względów technicznych; dlatego podatek można obniżyć, nawet gdy takie przeszkody trwają krócej niż rok. Spółka zaakcentowała obowiązki organu dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego i wskazała, że nie kwestionowała opinii biegłego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, ponieważ było dla niej oczywiste, iż z opinii wynika, że przedmiot opodatkowania ze względów technicznych nie jest i nie może być wykorzystywany. Jeżeli nie było to niewątpliwe dla organu, to był obowiązany zlecić opinię uzupełniającą.

Na rozprawie pełnomocnik Spółki, będący radcą prawnym, dołączył do akt sprawy odpisy pism spółki B z dnia 3 lipca 2012 r. i 5 lipca 2012 r. Wskazał, że złożone dokumenty mają na celu wykazanie, że wnioski wynikające z opinii biegłego sporządzonej na użytek niniejszej sprawy, są nieprawidłowe.

Pełnomocnik wnosił i wywodził jak w skardze oraz wzmiankowanym wyżej piśmie procesowym podkreślając konieczność wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy, a w szczególności opinii biegłego, wskazując na stan techniczny przedmiotowych budynków, niezależnie od konkluzji wynikającej z tej opinii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, albowiem wbrew twierdzeniom w niej zawartym zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r. , poz. 270), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Osią sporu między stronami jest różne rozumienie treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w tej jego części, która przewiduje możliwość zastosowania niższej stawki podatkowej z uwagi na fakt, iż przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Spór ewoluował, co zostało wyżej opisane. Na etapie postępowania sądowego sporna jest wyłącznie legalność zastosowania przez organ odwoławczy najwyższej stawki opodatkowania budynków (stawki dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej) zamiast stawki niższej stosowanej dla "budynków innych". Stan faktyczny sprawy został wyżej opisany; jest między stronami sporny.

Przywołany przepis prawny formułuje definicję gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stosownie do jego treści grunty, budynki i budowle są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, o ile są w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów pod jeziorami i zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości i jest bezsporna okoliczność, że strona prowadzi działalność gospodarczą. A zatem z samego faktu, że strona jest przedsiębiorcą (w rozumieniu art. 1a ust. 3 i 4 u.p.o.I. w związku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj.: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) wynika, w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.I., że znajdujące się w jej władaniu grunty, budynki i budowle uważane są za związane z działalnością gospodarczą. Grunty oraz budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej stanowią odrębną kategorię gruntów i budynków, dla których ustawodawca w art. 5 ust. 1 u.p.o.l. przewidział najwyższą maksymalną stawkę podatku od nieruchomości, która nie może być przekroczona w stosownej uchwale rady gminy.

W orzecznictwie sądowym nie nasuwa żadnych wątpliwości, że do uznania danego obiektu za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie jest konieczne wykorzystywanie nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, albowiem wystarczy sam fakt jej posiadania przez przedsiębiorcę. Pojęcie budynków "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" jest szersze od pojęcia "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej" i obejmuje także pośrednie związanie budynku lub jego części z działalnością gospodarczą (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 667/09, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 268/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 297/10).

Nie są uważane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jedynie takie przedmioty opodatkowania znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy, które do prowadzenia tej działalności nie są i nie mogą być wykorzystywane ze względów technicznych. Pojęcie "względów technicznych" nie obejmuje swoim zakresem technologicznych, ekonomicznych, jak również finansowych przyczyn braku możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej. Ma ono normatywny kontekst determinowany kryteriami formalnymi właściwymi dla przepisów ustawy - Prawo budowlane. "Względy techniczne" w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, to takie, które mają tego rodzaju związek z nieruchomością gruntową lub budynkową, że ze swej natury nieruchomość ta nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia danej działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu nie każda obiektywna przyczyna złego stanu technicznego budynku uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej lecz tylko taka, która prowadzi do oceny, iż jest on w stanie katastrofalnym, grożącym jego zawaleniem (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2012 r., II FSK 1860/10). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "względy techniczne" nie mogą być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym, wynikającymi z woli podatnika i podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej decyzji o remontach, przekształceniach, adaptacjach czy też zmianie przeznaczenia. Względy techniczne w rozumieniu tego przepisu oznaczają natomiast trwałą i obiektywną przeszkodę w wykorzystaniu gruntu, budynku bądź budowli do prowadzenia działalności gospodarczej.

W sprawach dotyczących sporów na tle niemożności wykorzystywania przedmiotów opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych zasadnicze znaczenie mają okoliczności występujące w konkretnej sprawie. Istotna wskazówka co do kierunku interpretacji omawianego przepisu (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.) zawarta jest jednak w jego konstrukcji, opartej na zastosowaniu wyjątku od zasady.

Wyjątek ustawowy powinien być interpretowany ściśle, a więc wykładnia rozszerzająca tego wyjątku jest niedopuszczalna. Normatywna treść pojęcia "względy techniczne", jak również redakcja art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.I., na gruncie którego ustawodawca posłużył się koniunkcją - (dosłownie: "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany") wskazuje nie tylko na fakt nie wykorzystywania tego przedmiotu, ale również braku możliwości jego wykorzystywania. Zatem tylko i wyłącznie w sytuacji łącznego ziszczenia się stanów faktycznych objętych hipotezą tego przepisu nieruchomość będzie podlegała opodatkowaniu według innych stawek, niż związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.

Sąd stwierdza, że organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w należyty sposób i z poszanowaniem praw stron, przeprowadzając postępowanie dowodowe. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Żądanie uzupełnienia materiału dowodowego, zgłoszone przez stronę na etapie odwoławczym było niezasadne, bowiem zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.

Sąd stwierdza, że zarzuty formułowane przez stronę w stosunku do opinii biegłego są niezasadne i wynikają z wybiórczego analizowania fragmentów opinii z pominięciem kontekstu systemowego. Przedmiotem opinii było określenie stanu technicznego budynków i gruntów będących w posiadaniu Spółki w aspekcie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na tych nieruchomościach. W części szczegółowej opinii opisano stan faktyczny nieruchomości, zaś w części wnioskowej dokonano jego oceny w kontekście możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na tej nieruchomości, wyłącznie w aspekcie "względów technicznych" nieruchomości.

Odnosząc się do przytoczonych wyżej zarzutów skargi Sąd wskazuje, że twierdzenie biegłego, iż na nieruchomości brak jest przyłączy sieci technicznych w zakresie podstawowym, ale istnieje możliwość doprowadzenia tych sieci w sposób standardowy nie pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem, że brak jest możliwości doprowadzenia sieci gazowej. Biegły bowiem jako przyłącza sieci technicznych w zakresie podstawowym zasadnie kwalifikuje przyłącza sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i elektrycznej. Nie zalicza do nich przyłącza gazowego. Niezasadny jest również zarzut wadliwości wniosku opinii w zakresie możliwości przyłączenia mediów w podstawowym zakresie. Możliwość wykonania przyłącza sieci elektrycznej potwierdziła strona, przedkładając na rozprawie kopie pism składających się na korespondencję z dystrybutorem energii. Z pism tych wynika, że istnieje techniczna możliwość budowy przyłącza energetycznego w Z. przy ul. [...] i że Spółka zleciła budowę tego przyłącza w lipcu 2012 r. Duży zakres koniecznych prac i wysoka cena, wynikające z tych dokumentów oraz inny sposób zaopatrzenia nieruchomości w energię elektryczną niż sugerowany w opinii, nie przeczą twierdzeniom zawartym w opinii dotyczącym standardowej możliwości doprowadzenia przyłącza. Niezasadny jest zarzut niespójności opinii, jej wewnętrznej sprzeczności. Trzeba bowiem podkreślić, że nie było zadaniem biegłego opracowanie sposobu dostarczenia mediów do nieruchomości, a sama możliwość doprowadzenia przyłącza, aczkolwiek w innym wariancie technicznym, została potwierdzona przez stronę. Celem opinii nie była bowiem również analiza możliwości doprowadzenia mediów dla konkretnego planowanego przez stronę przedsięwzięcia gospodarczego, lecz dla prowadzenia działalności gospodarczej mieszczącej się w przedmiocie działania Spółki. Wymogi związane z uwarunkowaniami eksploatacyjnymi linii separacji odpadów (sortowni odpadów) rzutujące na wysokość kosztów i zakres przedsięwzięcia nie dają podstaw do kwestionowania twierdzenia biegłego o standardowej możliwości doprowadzenia przyłącza, a nadto, co szczególnie trzeba podkreślić, przyczyny ekonomiczne związane z realizacją uzbrojenia terenu nie wpływają na ocenę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, nie wchodzą bowiem w zakres pojęcia "względów technicznych". Brak również jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że inne media z zakresu podstawowego nie mogą być do nieruchomości doprowadzone.

Sąd stwierdza, że chybione są również zarzuty skargi koncentrujące się na wykazaniu że w sytuacji, gdy w opinii ustalono, iż wystąpiła ewidentna dewastacja budynków związana z silnym zawilgoceniem murów oraz korozją biologiczną cegły i uszkodzeniami dachu, to błędne jest twierdzenie o możliwości wykorzystania budynków po wykonaniu prac remontowych. Strona kwestionowała również rzetelność opinii, wskazując że z jednej strony biegły ustalił, że budynek jest spękany i osłabiony wskutek obciążenia konstrukcji wynikłej z przebudowy i montażu suwnicy, a jednocześnie stwierdził jedynie konieczność remontu pokrycia dachowego i obróbek blacharskich.

Zarówno z opinii biegłego, który stwierdził częściową dewastację, opisując jej zakres, jak i z materiału dowodowego pozyskanego w trakcie oględzin nieruchomości jednoznacznie wynika, że budynki są zniszczone, ale nie są zrujnowane. Konieczność wykonania takich prac jak: wyremontowanie pokrycia dachów, osuszenie ścian, zaszklenie okien, zamontowanie rur spustowych umożliwiających odprowadzanie wód opadowych z dachów, usunięcie pęknięć, zainstalowanie skrzydeł drzwiowych, zamontowanie instalacji wewnętrznych - jednoznacznie wskazuje, że remont jest konieczny, ale niewątpliwie nie jest konieczne wykonanie robót mających na celu odtworzenie budynków. Twierdzenia biegłego dotyczące osłabienia konstrukcji budynku wskazują jedynie na skutki wcześniejszej przebudowy tego budynku, które należy wziąć pod uwagę przy adaptacji budynku do celów przedsiębiorcy, lecz w żadnym wypadku nie mogą być interpretowane jako stwierdzenie stanu katastrofalnego, powodującego zagrożenie. Nieuprawnione jest również interpretowanie opisanego stanu budynku nr 2 jako stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi. Konieczność usunięcia pęknięć czy nawet kotwienia budynku nie daje podstaw do twierdzenia, że budynek stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi; te rodzaje uszkodzeń nawet w budynkach mieszkalnych są usuwane bez wyłączenia budynków z eksploatacji i bez konieczności wykwaterowania mieszkańców. Zasadnie więc biegły wywiódł, że względy techniczne budynków nie stoją na przeszkodzie prowadzeniu działalności gospodarczej, ponieważ przeszkody w wykorzystaniu budynków mają charakter przejściowy i można je usunąć poprzez przeprowadzenie remontu. Sąd w pełni ten pogląd podziela.

Odnosząc się do zarzutu strony, że organ odwoławczy w sposób nieuprawniony zawęził przesłankę wyrażoną w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stwierdzając, że wyłączenie budynku lub gruntu z opodatkowania najwyższą stawką dotyczy tych sytuacji, gdy ten przedmiot nie jest i jednocześnie nie może być w przyszłości wykorzystywany do prowadzenia działalności wykonywanej przez przedsiębiorcę, ponieważ ustawodawca nie używa określenia "w przyszłości", a obowiązujące brzmienie przepisu każe uwzględniać przede wszystkim stan przedmiotu opodatkowania w czasie objętym zobowiązaniem podatkowym, Sąd stwierdza że zarzut jest chybiony. Przeprowadzona przez organ interpretacja nie narusza zasad prawidłowej wykładni. Wykładnia ścisła nie oznacza bowiem obowiązku posłużenia się wyłącznie zwrotami języka prawnego. Wykładnia jest dokonywana w języku prawniczym, co w przypadku wykładni ścisłej oznacza obowiązek odkodowania zwrotów języka prawnego w języku prawniczym, w sposób nie powodujący wyjścia poza zakres pojęcia określony przez ustawodawcę. Prawidłowe jest interpretowanie określenia "nie jest i nie może być wykorzystywany" jako koniunkcji faktu nie wykorzystywania i okoliczności braku możliwości wykorzystywania. Brak możliwości wykorzystywania ma charakter ocenny. Sformułowanie użyte przez ustawodawcę wskazuje jednoznacznie na trwały charakter przeszkód uniemożliwiających wykorzystywanie przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej. Przesłankę trwałości, którą bez trudu można wyczytać z tekstu ustawy, jeśli weźmie się pod uwagę nie tylko zwrot "nie może być" w sposób wyrwany z kontekstu, ale zestawi się ze sobą dwa zwroty: "nie jest" i "nie może być". Odczytując wolę ustawodawcy zawartą w tak zestawionych wyrażeniach, widać wyraźnie, iż przeszkody, które nie pozwalają na eksploatację przedmiotu opodatkowania (nieruchomości), muszą istnieć w danym momencie, ale również mają mieć charakter trwały. Przesłanka trwałości ze swej istoty odnosi się do przyszłości, co jest ewidentne, i rozważania natury semantycznej nie zmieniają tego faktu. Z tego względu wykładnia dokonana przez organ odwoławczy jest prawidłowa.

Sąd stwierdza, że prawidłowo organ odwoławczy wywiódł, iż z ustaleń dowodowych jednoznacznie wynika, że względy techniczne występujące w sprawie nie mają charakteru trwałego, lecz przemijający i mogą być usunięte poprzez wykonanie remontu. W takim zaś przypadku nie dochodzi do obalenia domniemania, że budynki posiadane przez Spółkę są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, co oznacza obowiązek zastosowania najwyższej stawki podatkowej. Powyższego twierdzenia nie może skutecznie zakwestionować twierdzenie Spółki o utrudnieniach w zakresie pozyskania decyzji administracyjnych umożliwiających realizację planowanego przedsięwzięcia czy problemach związanych z uwzględnieniem zamierzonego przeznaczenia przedmiotowych nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem Sądu nie są to "względy techniczne", o których mowa w przepisie. Nawet jednak w przypadku przyjęcia odmiennego poglądu, wskazać trzeba, że brak możliwości - ze względów obiektywnych - zrealizowania konkretnego przedsięwzięcia nie może zostać utożsamiony ze względami technicznymi uniemożliwiającymi wykorzystanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli występujące obiektywne przeszkody nie uniemożliwiają wykorzystania budynków do innej działalności mieszczącej się w zakresie przedmiotu działania przedsiębiorcy. W przypadku Spółki ten przedmiot działania został określony bardzo szeroko.

Odnosząc się do argumentacji Spółki, która powołując się na wypowiedź eksperta zamieszczoną w prasie codziennej stwierdziła, że nieuprawniona jest wykładnia, na mocy której gdyby podatnik zdecydował się na remont musiałby zapłacić wyższy podatek nawet gdyby go nie przeprowadził, Sąd wskazuje, że prawidłowe odczytanie przepisu musi uwzględniać kontekst systemowy. Regulacja zawarta w u.p.o.l. formułuje normy dotyczące opodatkowania nieruchomości i niewątpliwie nie stanowi wyczerpującej regulacji obowiązków podmiotów władających tymi nieruchomościami. System prawa obowiązującego w różnych swoich gałęziach zawiera przepisy nakazujące utrzymanie nieruchomości w należytym stanie i stosownie do charakteru norm regulujących te obowiązki przewiduje sankcje za zaniechanie ich wypełnienia. Okoliczność, iż właściciel zrujnowanego budynku zapłaci niższy podatek od nieruchomości niż właściciel porównywalnego budynku należycie utrzymanego nie stoi w sprzeczności z zasadą praworządności i innymi zasadami prawa w sytuacji, gdy podatek ma charakter majątkowy, a system prawa dysponuje sankcjami za nienależyte wypełnianie obowiązków w zakresie utrzymania i użytkowania budynków.

Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, albowiem jest wynikiem prawidłowo przeprowadzonego procesu stosowania prawa. Stan faktyczny sprawy został należycie ustalony w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy. Uprawnienia strony do udziału w postępowaniu zostały zachowane. Organ dokonał wyboru właściwych przepisów prawa i prawidłowo je zinterpretował. Nie popełnił również błędu na etapie subsumcji. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie zachodzi przesłanka pierwsza wymieniona w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. (budynki nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej), nie zachodzi natomiast przesłanka druga, ponieważ budynki mogą być wykorzystywane do prowadzenia tej działalności po przeprowadzeniu remontu. Nie występują trwałe przeszkody uniemożliwiające gospodarcze wykorzystanie tych nieruchomości; na co wskazują również plany strony. Ponieważ do uchylenia domniemania, że budynek znajdujący się w posiadaniu przedsiębiorcy jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, konieczne jest łączne wystąpienie obydwu przesłanek, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że domniemanie obowiązuje, co uzasadnia opodatkowanie przedmiotowych budynków według najwyższej stawki.

Z powodów wyżej podanych, Sąd stwierdza, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.