Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 562/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1 art.145 par 1 , art. 134, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 32 ust. 1,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 132
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej powoływane jako: "SKO", "Kolegium") po rozpatrzeniu odwołania E. D. (dalej powoływana jako: "Strona", "Skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. , działającego z upoważnienia Wójta Gminy Ś., dotyczącą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią - G. L..

Jak podano w uzasadnieniu powyższej decyzji podstawą odmowy przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia przez organ I instancji było ustalenie, iż niepełnosprawność G. L. powstała po określonych w ustawie terminach, tj. po ukończeniu przez nią 18-go lub 25-go roku życia.

Po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz tez wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K [...] stwierdzającego, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, organ odwoławczy doszedł do wniosku, że zakwestionowanego przez TK przepisu nie można stosować w dotychczasowym kształcie. Dokonując merytorycznego rozpoznania wniosku organy powinny zatem zbadać, czy wnioskodawcy spełniają warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem części niekonstytucyjnego przepisu i w zależności do tych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie. Zatem w przedmiotowej sprawie organ I instancji niesłusznie stwierdził, iż kryterium wieku powstania niepełnosprawności G. L. jest negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W ramach swoich ustaleń Kolegium stwierdziło natomiast na podstawie oświadczenia Strony, że to ona sprawuje opiekę nad G. L.. Dostrzeżono też, że z akt sprawy wynika także, iż G. L. posiada [...] a żadne z nich nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wykluczałoby możliwość sprawowania opieki nad matką. Syn A. L. zamieszkuje na terenie [...], córka J. B. zamieszkuje na terenie [...] i złożyła pisemne oświadczenie, iż od kilku lat mieszka i pracuje za granicą i mimo szczerych chęci nie może zaopiekować się mamą, a w ostatnim czasie ze względu na [...] nie jest w stanie nawet odwiedzić mamy. Natomiast druga córka - R. D., zamieszkująca w K., oświadczyła, że pracuje zawodowo od miesiąca [...]. w firmie sprzątającej. Jednakże na powyższą okoliczność nie przedłożyła żadnego dowodu, np. w postaci umowy o pracę czy choćby zaświadczenia o zatrudnieniu czy o pobieranym wynagrodzeniu. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzanego przez pracownika socjalnego MOPR K. w dniu [...] r. R. D. podała natomiast, że G. L. stanowi rodzinę zastępczą dla jednego z jej dzieci co powoduje, iż nie może ona sprawować opieki nad swoją matką, co wg jej oświadczenia zostało ustalone z pracownikiem PCPR w K..

Z wywiadu środowiskowego wynika również, iż wg pracownika socjalnego cyt. "P. R. D. nie ma ochoty na zaangażowanie się w opiekę nad matką. Nie zgłasza problemów zdrowotnych, twierdzi, że do lekarza rodzinnego zgłasza się tylko w sytuacji nagłego przeziębienia. Nie istnieją więc przesłanki, które mogłyby powodować brak możliwości sprawowania takiej opieki nad matką."

Mając powyższe na względzie SKO uznało, iż organ I instancji słusznie odmówił Stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią, jednakże nie z uwagi na okoliczność wynikającą z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz zapisaną w art. 17 ust. 1a tejże ustawy.

Wyjaśniono w tym zakresie, że wnioskodawczyni jest osobą spokrewnioną z osobą niepełnosprawną w linii prostej, jednakże są także osoby spokrewnione z panią G. L. w linii prostej ale w pierwszym stopniu i to na nich ciąży obowiązek alimentacyjny wyprzedający wnuczkę — E. D.. Przepis art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez odesłanie do przepisów ustawy — Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. W art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost stwierdzono, że świadczenie przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, przy czym wskazano także na ich kolejność.

W opinii Kolegium dzieci G. L., tj. osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, mogą tę opiekę sprawować, w szczególności R. D., która zamieszkuje w niedalekiej odległości. Nie posiada ona orzeczenia o niepełnosprawność w stopniu znacznym. Natomiast wyjaśnienia zawarte w przeprowadzonym z nią wywiadzie środowiskowym nie stanowią przesłanki zwalniającej ją z obowiązku alimentacyjnego i świadczenia opieki względem matki. Dodano, iż powodem takim nie jest ani zamieszkiwanie w innej czy bardzo odległej miejscowości, ani wykonywanie pracy. Okoliczności te bowiem nie uniemożliwiają wykonania ciążącego obowiązku alimentacyjnego np. poprzez opłacenie osoby, która by taką opiekę sprawowała. Zatem pozostałe dzieci pani G. L., zamieszkujące poza granicami Polski, także mogłyby wypełnić obowiązek alimentacyjny względem matki w formie innej, niż osobista opieka.

Od powyższej decyzji Strona wywiodła skargę zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu:

1. Naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na :

a) pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy,

b) przyjęciu, że faktycznie sprawowana przez Skarżącą opieka nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią, nie jest wystarczające do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność iż niepełnosprawna G. L., ma dzieci na których - jako spokrewnionych w pierwszym stopniu spoczywa obowiązek opieki nad matką,

c) uznaniu, że potencjalny obowiązek alimentacyjny dzieci względem wymagającej opieki matki bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny wnuczki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż w jej sytuacji nie zaktualizował się wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny Skarżącej względem babci, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

2. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: art. 17 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki przez dzieci (tj. J. B., R. D. i A. L.) nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia G. L., a przez to uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez nią prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało odmową przyznania prawa do świadczenia.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, iż jest jedyną osobą, która faktycznie sprawuje opiekę nad babcią, która ze względu na liczne schorzenia i podeszły wiek — [...] lata wymaga codziennej opieki. W odwołaniu wskazała również na fakt, iż dwoje dzieci G. L. zamieszkuje poza granicami Polski a jedna córka mieszka w K. lecz nie wykazuje chęci w zaangażowaniu się w opiekę nad niepełnosprawna matką. Nadmieniła, że A. L. od [...] lat mieszka na terenie [...] i otrzymał już tam obywatelstwo. Od [...] lat również w ogóle nie kontaktuje się z matką w żaden sposób nie interesuje się także jej stanem oraz zdrowiem. C. J. Bonio mieszka od kilku lat w A. z rodziną i oświadczyła, iż nie stać jej na finansowanie opieki dla niepełnosprawnej matki, natomiast druga córka - R. D. zamieszkująca w K. w żaden sposób nie angażuje się w pomoc w opiece nad matką. Utrzymuje ona bowiem, że nie może opiekować się swoja matką z tego powodu, iż u G. L. w spokrewnionej rodzinie zastępczej były jej dzieci.

Skarżąca podniosła także, iż babcia od [...] roku sprawowała nad nią pieczę zastępczą. Była i jest dla Skarżącej jak matka. Wychowywała ją od małego i to jej zawdzięcza wszystko co osiągnęła.

Ponadto zdaniem Skarżącej w sytuacji gdy dzieci G. L. powinny sprawować opiekę nad matką lecz w żaden sposób nie wykazują zainteresowania losami swojej schorowanej [...] letniej matki, cały ciężar opieki nad babcią także w aspekcie finansowym z uwagi na sytuację w jakiej znajdują się jej dzieci, spoczywa aktualnie na Skarżącej. W tej sytuacji przyjęcie przez organ, iż sam fakt spokrewnienia w pierwszym stopniu dzieci z G. L. przesądza o możliwości sprawowania opieki nad matką i zdolności do wykonywania tej opieki - w oparciu tylko o kryterium pierwszeństwa zobowiązania do alimentacji – "ocenić należy za teoretyczne".

Zdaniem Skarżącej w tym stanie faktycznym, mając na uwadze art. 132 K.r.o należało przyjąć, że zaktualizował się obowiązek alimentacyjny- jako zobowiązanej w dalszej kolejności - względem babci, co czyni Skarżącą osobą uprawnioną do żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliła też, iż nie można uznać, aby dzieci niepełnosprawnej G. L. mogły sprawować nad nią właściwą opiekę.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem oraz podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdził, iż nie ma obiektywnych przeszkód do tego, aby dzieci G. L. opiekę tę sprawowały bądź osobiście, bądź też w formie opłacenia takich usług.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonana przez Sąd kontrola sprawy wykazała, że skarga zawiera usprawiedliwione zarzuty. Rozpoznanie sprawy zostało dokonane w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

W dotychczasowym toku postępowania nie było sporne, że Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną babcią. Okoliczności sprawy wskazują też, że zrezygnowała z pracy celem podjęcia nad nią opieki,

Prawidłowo Kolegium uznało, iż w toku orzekania należało uwzględnić skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K [...]), w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym, mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części przywołanego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wskazuje, że organ ją wydający przyjął w powyższym zakresie słuszne stanowisko.

Organ odwoławczy trafnie zauważył także, że kluczowe dla weryfikacji uprawnienia Skarżącej do uzyskania wnioskowanego świadczenia jest stwierdzenie czy można ją zaliczyć do kręgu osób uprawnionych, wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W tym zakresie Kolegium uznało, że opiekę powinny sprawować dzieci wskazując wyraźnie na R. D., jako zamieszkującą w niedalekiej odległości oraz nie posiadającą orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

Tak przedstawiona podstawa odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie może być jednak uznana za prawidłową.

Organ administracji dokonując oceny możliwości wypełnienia przez R. D. obowiązku alimentacyjnego całkowicie pominął podnoszoną przez Skarżącą (co istotne - córkę R. D.) okoliczność, iż według oświadczenia pozostawała ona od [...] (tj. od 4-go roku życia) w pieczy zastępczej u swojej babci. Co więcej, jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u R. D., także pozostałe troje rodzeństwa Skarżącej pozostawało w pieczy zastępczej u G. L. "z powodu niewydolności opiekuńczo – wychowawczej". Nie można też nie dostrzegać, iż aktualnie, gdy matka R. D. potrzebuje pomocy w realizacji podstawowych potrzeb życiowych, doszukuje się ona niemożności sprawowania niezbędnej opieki opierając się na rzekomych "uzgodnieniach poczynionych z pracownikiem PCPR w związku z wypełnianiem obowiązków pieczy zastępczej" przez G. L..

W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, iżby osoba co do której stwierdzono brak zdolności wykonywania obowiązków sprawowania opieki na własnymi dziećmi, czego efektem było powierzenie pieczy nad dziećmi innym osobom, mogła być zaliczona do osób mogących zapewnić prawidłową opiekę osobie niepełnosprawnej. Warto też zauważyć, iż rozstrzygając w sprawie organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie, mając na względzie sytuację materialną i życiową wyłaniająca się z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u R. D. uznał, iż posiada ona realną możliwość finansowania opieki nad matką i w ten sposób może wywiązać się z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego.

Jeśli chodzi o istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie Skarżącej w sytuacji posiadania przez G. L. jeszcze dwojga innych biologicznych dzieci, należy dostrzec, iż jak wynika z dotychczasowych ustaleń zamieszkują one od wielu lat poza granicami kraju. Jedno mieszając we [...] nie utrzymuje od kilku lat jakiegokolwiek kontaktu z matką. Drugie zaś mieszkając w [...] przebywa poza granicami Unii Europejskiej i wskazuje na utrudnienia związane z aktualnym stanem epidemiologicznym oraz swoją sytuacją materialną. W realiach sprawy nie ulega jednak wątpliwości, iż nie wykonują one obowiązku alimentacyjnego ani osobiście ani choćby przez finasowanie potrzebnej osobie niepełnosprawnej pomocy osób trzecich.

Skoro w myśl art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 – dalej "k.r.o.") obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, w ocenie Sądu należało uznać, iż w badanej sprawie zaistniała owa ostatnia okoliczność. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że uzyskanie od zobowiązanych dzieci na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Co więcej, w toku ustalania istnienia obowiązku alimentacyjnego po stronie Skarżącej względem jej babci nie można abstrahować od szczególnych relacji, wykraczających dalece poza typowe relacje babcia – wnuczka będące następstwem przyjęcia na siebie przez babcię obowiązku wychowania kilkuletniej wnuczki w zastępstwie jej rodziców w ramach pieczy zastępczej.

Piecza zastępcza ma na celu zapewnienie opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców oraz przygotowanie dziecka do godnego, samodzielnego i odpowiedzialnego życia, pokonywania trudności życiowych zgodnie z zasadami etyki oraz nawiązywania i podtrzymywania bliskich, osobistych i społecznie akceptowanych kontaktów z rodziną i rówieśnikami. Prawidłowa realizacja takich celów sprawia, że więź łącząca osoby połączone stosunkiem pieczy odpowiada bardziej relacji matka-córka, niż babcia- wnuczka. Osoby te tworzą bowiem rodzinę w tradycyjnym słowa tego znaczeniu. W konsekwencji mamy tu zatem do czynienia zarówno z łączącymi te osoby dalszym stopniem pokrewieństwa, ale także więzami jakie istnieją w najbliższej rodzinie. Organy pominęły te okoliczności, błędnie skupiając się tylko na kwestii obowiązku alimentacyjnego ciążącego na innych zstępnych niepełnosprawnej.

Potwierdzenie, iż faktycznie G. L. sprawowała opiekę nad Skarżącą w ramach pieczy zastępczej, a po uzyskaniu pełnoletności dalej wspólnie prowadziła gospodarstwo domowe i w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia babci, w ramach istniejących bliskich relacji rodzinnych Skarżąca podjęła się opieki nad niepełnosprawną aktualnie babcią, uzasadnia przyjęcie, iż po stronie Skarżącej zmaterializował się obowiązek alimentacyjny. Obowiązek alimentacyjny wnuczki, w takich realiach, należy potraktować jak obowiązek alimentacyjny córki.

Akceptacja przeciwnego stanowiska prowadziłaby do pozbawienia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jako osoby faktycznie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny oraz naruszałaby wynikające z Konstytucji RP zasadę równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 i 32 Konstytucji), a także nakaz ochrony i opieki nad rodziną oraz zapewnienia szczególnej pomocy władz publicznej rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P [...], skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymywać odpowiednie wsparcie państwa.

Wobec powyższego, w razie potwierdzenia podnoszonej przez Skarżącą okoliczności sprawowania przez babcię nad nią opieki od wczesnego dzieciństwa w ramach pieczy zastępczej i dalszego wspólnego gospodarowania po uzyskaniu pełnoletności, należy uznać, iż ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem babci. a zatem zalicza się ona do kręgu osób uprawnionych wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W toku dalszego postępowania organ winien uwzględnić też, iż wniosek złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym, powinien być badany pod kątem spełniania warunków do przyznania tego świadczenia określonego w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części przywołanego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Mając powyższe na uwadze w pkt I sentencji wyroku Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Stosując zaś dyspozycję normy wynikającej z art. 135 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania o konieczności eliminacji z obrotu prawnego także decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia 28 stycznia 2021 r., nr [...]