Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 390/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...].


UZASADNIENIE

We wniosku z [...] stycznia 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących 30 września 2020 r. działalność w branżach określonych w ustawie E. C. (dalej jako "skarżąca"), prowadząca działalność gospodarczą pod firmą A. E. C., wniosła o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. Skarżąca we wniosku jako kod PKD przeważającej działalności na 30 września 2020 r. podała kod PKD [...]

Decyzją z [...] lutego 2021 r. (znak sprawy: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "organ") odmówił skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał treść art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, podnosząc, że skarżąca w listopadzie 2019 r. nie prowadziła działalności oznaczonej kodem PKD 56.10.A i nie mogła porównać spadku przychodu pomiędzy listopadem 2019 r. a listopadem 2020 r. Z tych przyczyn organ uznał, że skarżącej nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r.

E. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2021 r.

Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, dalej jako "k.p.a.", poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że skarżącej przysługiwało prawo zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. oraz naruszenie 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie miała do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek z powodu nieprowadzenia w listopadzie 2019 r. działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 56.10.A.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że rozszerzyła działalność o usługi gastronomiczne od 7 lipca 2015 r. Podniosła, że księgowość praktyki położnej oraz usług gastronomicznych prowadzone są jako oddzielne księgi przychodów i rozchodów, na podstawie których można porównać spadek przychodów za wskazany okres. Skarżąca podniosła, że posiadała do lipca 2020 r. przeważający kod PKD 86.90.C. Faktycznie działalność związaną z gastronomią prowadziła od 2015 r., o czym świadczą np. uzyskane uprawnienia na sprzedaż alkoholu, dostępne w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, czy podpisana umowa najmu na prowadzenie punktu gastronomicznego w L., przy ulicy [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że złożona w przedmiotowej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ administracji (k. 10), a skarżąca nie żądała przeprowadzenia rozprawy.

Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, z późn. zm.), dalej jako "ustawa COVID-19" lub "ustawa".

W myśl art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. (art. 31zo ust. 11 ustawy).

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7). Od decyzji tej płatnikowi składek przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie we wniosku z [...] stycznia 2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiąc listopad 2020 r. skarżąca wskazała, że w dniu 30 września 2020 r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A (Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne).

W okolicznościach sprawy organ oceniając spełnienie przez skarżącą warunku w zakresie prowadzenia w dniu 30 września 2020 r. działalności gospodarczej o określonym kodzie PKD, stwierdził, że kod 56.10.A został dodany w CEIDG 15 lipca 2020 r. Skarżąca w listopadzie 2019 r. nie prowadziła działalności oznaczonej kodem PKD 56.10.A i nie mogła w konsekwencji porównać spadku przychodu między listopadem 2019 r. a listopadem 2020 r.

W ocenie sądu poprzestanie przez organ na tym stwierdzeniu i odmówienie z tej tylko przyczyny zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie było uzasadnione.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że spełniony został warunek prowadzenia działalności oznaczonej odpowiednim kodem PKD jako rodzaju działalności przeważającej, skoro w dniu 30 września 2020 r. skarżąca jako przeważającą działalność w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej miała wpisaną działalność oznaczoną kodem 56.10.A - Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne.

Kwestią sporną w sprawie niniejszej jest to, czy organ prawidłowo uznał, że skarżącej nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., ponieważ w listopadzie 2019 r. nie prowadziła rodzaju działalności oznaczonej podanym we wniosku kodem PKD i w konsekwencji nie może udokumentować spadku przychodu z tego tytułu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym przepis art. 31zo ust. 10 ustawy nie stawia warunku, aby przychód uzyskany w listopadzie 2019 r. był również przychodem z tej samej działalności, objętej odpowiednim PKD, uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacania składek (vide wyrok WSA w Szczecinie z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 247/21, wyrok WSA w Warszawie z 15 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3342/21, wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 601/21, wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 510/21, wyrok WSA w Bydgoszczy z 5 października 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 393/21).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decydujące znaczenie ma fakt prowadzenia działalności objętej kodem uprawniającym do zwolnienia z obowiązku opłacania składek także w listopadzie 2019 r., niezależnie od tego, czy kod ten był w tej dacie ujawniony w rejestrze REGON jako kod przeważającej działalności.

W orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że w świetle przywołanych przepisów ustawy COVID-19 nie ma podstaw do przyjęcia, że przepis art. 31zo ust. 11 ustawy statuuje obowiązek organu oparcia się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. i brak możliwości powołania się strony na ewentualne inne dowody, wskazujące na odmienny od uwidocznionego w rejestrze rodzaj przeważającej działalności danego przedsiębiorcy. Wskazać należy, że celem regulacji zawartej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 jest pomoc dla przedsiębiorców w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Pomoc jest przeznaczona dla przedsiębiorców rzeczywiście prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wymienionych w art. 31zo ust. 10 rodzajów działalności oznaczonych kodami PKD. Pomoc ta ma na celu wsparcie podmiotów, które zostały dotknięte negatywnymi skutkami epidemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Powołany przepis stanowi element realizacji przeciwdziałania COVID-19, co w rozumieniu ustawy oznacza wszelkie czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, tej choroby (art. 2 ust. 2 ustawy). Skoro celem regulacji zawartej w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 jest ochrona przedsiębiorców przed konsekwencjami ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej spowodowanego pandemią COVID-19, to pomoc przewidziana w omawianym przepisie powinna trafić do podmiotów, które prowadziły jako przeważającą działalność objętą kodami w nim wskazanymi 30 września 2020 r., a jednocześnie w listopadzie 2019 r. faktycznie prowadziły działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w ustawie jako uprawniający do zwolnienia, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40 %. Poprzestanie na wykładni językowej przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 prowadziłoby do wypaczenia celów ustawy, którymi jak wskazano już wyżej, jest przeciwdziałanie między innymi negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeniami w prowadzeniu określonych rodzajów działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Zasadniczym celem rozwiązań prawnych wprowadzonych m.in. w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek było przyznanie pomocy podmiotom faktycznie prowadzącym w określonym dniu, jako przeważającą, działalność według wskazanych kodów.

Należy podkreślić, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze skarżąca podnosiła, że rozszerzyła działalność o usługi gastronomiczne od 7 lipca 2015 r. Wskazała również, że o prowadzeniu przez nią działalności gastronomicznej świadczą uzyskane zezwolenia na sprzedaż alkoholu, dostępne w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz umowa najmu na prowadzenie punktu gastronomicznego w L., przy ulicy [...].

Zaznaczyć należy, że obowiązek wykazania rodzaju przeważającej działalności spoczywa na stronie występującej o przyznanie uprawnienia. Jednak również na organie ciążą obowiązki procesowe wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności organ obowiązany jest przestrzegać wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Wymaga również podkreślenia, że w świetle art. 9 k.p.a. organ ma także obowiązek poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ winien czuwać nad tym, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ ma również obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji (art. 10 k.p.a.). Zaznaczyć należy, że przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, organ informując stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może spowodować wydanie decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.).

W niniejszej sprawie organ nie wykonał należycie wymienionych wyżej obowiązków. Organ ograniczył postępowanie wyjaśniające jedynie do zbadania wpisów w bazie CEIDG. Organ pominął argumenty skarżącej podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazujące, że od 2015 r. prowadziła działalność w zakresie usług gastronomicznych – kod PKD 56.10.A, co umożliwiłoby dokonanie oceny przychodów za listopad 2019 r. i 2020 r.. Organ powinien wyjaśnić, jakie usługi w faktycznie świadczyła skarżąca, tj. czy była to działalność z zakresu ochrony zdrowia – praktyka położnej (co wykluczałoby przyznanie zwolnienia), czy działalność związana ze świadczeniem usług gastronomicznych (co stanowi przesłankę przyznania zwolnienia). Powyższe ma istotne znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek wnioskowanej pomocy.

Organ nie dopełnił też obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. W konsekwencji skarżąca została pozbawiona możliwości przedstawienia w postępowaniu administracyjnym dowodów dla wykazania istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności, dotyczącej rzeczywistego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca w skardze zakwestionował ustalenia i stanowisko organu. Skarżąca podniosła, że działalność związaną z gastronomią prowadziła od 2015 r., o czym świadczą, jak już wyżej wskazano, uzyskane zezwolenia na sprzedaż alkoholu, dostępne w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz umowa najmu na prowadzenie punktu gastronomicznego w L.. Wymaga zaznaczenia, że sąd administracyjny nie jest organem, do którego kompetencji należy samodzielne gromadzenie dowodów na okoliczności istotne w sprawie administracyjnej, ich ocena oraz merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji.

Stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Z uwagi na to, że tymi samymi uchybieniami dotknięta jest także decyzja organu z 9 lutego 2021 r., sąd uchylił również i tę decyzję na podstawie art. 135 p.p.s.a., jest to bowiem konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego, mając na względzie przedstawioną wykładnię przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Organ przeprowadzi postępowanie zmierzając do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, oceni argumenty skarżącej, że prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną kodem 56.10.A od 2015 r. Organ rozważy także zmiany wpisów w CEIDG, w tym uwzględni i oceni posiadane przez skarżącą zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i oceni spełnienie przez skarżącą przesłanek zwolnienia, o którym mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVlD-19.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.