Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 829/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB w B.) decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (dalej: PINB w B.) z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], nakazującej P. S.A. w L. oraz J. i S. K., wykonanie określonych robót.

Decyzja PWINB w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Na wniosek S. K. z dnia [...] października 2008 r. PINB w B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie indukowania napięcia na pokryciu dachowym budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr geod. [...] w B. przy ul. [...]. Podczas kontroli stwierdzono, że na powyższej działce znajduje się bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia drewniany budynek mieszkalny z nieużytkowanym poddaszem i dachem dwuspadowym pokrytym blachodachówką. Budynek ten (o pokryciu dachu dachówką cementową) został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] września 1959 r. Do akt sprawy przedłożone zostały także zezwolenia na przeprowadzenie linii energetycznej i elektroenergetycznej z dnia [...] grudnia 1959 r., znak [...] i z dnia [...] listopada 1959 r., nr [...], wraz z odpisem zaświadczenia o szczegółowej lokalizacji tej linii z dnia [...] lutego 1959 r., znak [...] oraz zezwolenie na remont linii napowietrznej 110kV z dnia [...] czerwca 1992 r., znak [...], z projektem technicznym.

Podczas kontroli S. K. (współwłaściciel przedmiotowego budynku) oświadczył, że w 2007 r. dokonał wymiany pokrycia dachu budynku z dachówki cementowej na blachodachówkę. Roboty te zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej. Po wykonaniu robót budowlanych, na pokryciu dachowym stwierdzono występowanie napięcia mającego bezpośredni związek z obecnością linii wysokiego napięcia przebiegającej bezpośrednio nad przedmiotowym budynkiem.

PINB w B. kilkakrotnie wydawał decyzje w sprawie wszczętego postępowania, które były następnie uchylane przez organ odwoławczy lub uchylane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wraz z decyzjami PWINB w B.

Na jednym z etapów niniejszego postępowania WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 588/09 wskazał, że niniejszą sprawę należy prowadzić dwutorowo, tj. w kierunku legalizacji samowoli budowlanej (art. 50-51 P.b.) dokonanej przez S. K. oraz w zakresie badania, jakie jest oddziaływanie przedmiotowej linii w stosunku m.in. do przedmiotowego budynku w oparciu o zbadanie przesłanek z art. 66 ust. 1 P.b.

Wobec powyższego PINB w B. wszczął odrębne postępowanie w sprawie samowolnej wymiany pokrycia dachu z dachówki cementowej na blachodachówkę na budynku mieszkalnym należącym do S. K. i decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...], nakazał inwestorowi wykonanie uziemienia dachu. Inwestor roboty wykonał i przedłożył w dniu [...] sierpnia 2012 r., protokół badania uziemienia dachu i protokół badania technicznego urządzeń uziemiających roboczych, z których wynikało, że na dachu budynku napięcie już nie występuje. W związku z tym PINB w B. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], umorzył postępowanie w zakresie "indukowania pola elektromagnetycznego na dachu", którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], jednakże WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. II SA/Bk 164/13, obie te decyzje uchylił. W tym zakresie więc postępowanie nie zostało zakończone.

Po kolejnym przeprowadzeniu postępowania, PINB w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], umorzył postępowanie administracyjne dot. ustalenia, czy napowietrzna linia wysokiego napięcia 110kV relacji [...] (linia dwutorowa) przebiegająca m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. stwarza zagrożenie w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji, PWINB w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...], na mocy art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 66 ust.1 P.b., uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV relacji [...], [...] (linia dwutorowa) przebiegającej m.in. nad nieruchomością przy ul. [...] w B. - w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Jednakże WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 663/15, uchylił obie te decyzje, zaś NSA wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1114/16, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.

Prowadząc sprawę po raz kolejny, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., na mocy art. 81c ust. 2 P.b., zobowiązał P. S.A. z siedzibą w L. do przedłożenia, w terminie do dnia [...] marca 2018 r., ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy określającej, czy przedmiotowa napowietrzna linia wysokiego napięcia 110kV stanowi zagrożenie dla budynku mieszkalnego i mieszkających w nim ludzi na nieruchomości przy ul. [...] w B., w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jak również w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 ustawy P.b., z określeniem ewentualnych koniecznych napraw w tym zakresie.

W zakreślonym terminie P. S.A. w L. przedłużyła ekspertyzę sporządzoną przez dr inż. M. Z. oraz (na żądanie organu) uzupełnienie ekspertyzy. W oparciu o nie PINB w B. decyzją z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], na mocy art. 66 ust. 1 P.b., nakazał:

I. PGE S.A. w L., właścicielowi linii napowietrznej wysokiego napięcia 110kV, relacji [...] (wcześniej [...]), wykonać, w terminie do dnia [...] grudnia 2018 r, wymienione niżej roboty, tj:

1. pełne badania układu uziomów słupa nr [...], z wyrywkowym odkryciem elementów układu uziomów dla tego słupa zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w B., w celu wizualnego stwierdzenia czy układ uziomów słupa nr [...] posiada konstrukcję niezbędną do wyrównania potencjałów charakterystyczną dla uziomów ochronnych; określenie przydatności elementów układu uziomów słupa nr [...] (z uwagi na - stwierdzony w ekspertyzie - wysoki stopień skorodowania przewodów uziomu) i sporządzenie dokumentacji rysunkowej wzajemnego rozmieszczenia elementów układu uziomów, ich wymiarów oraz typu materiałów, z jakich je wykonano - w przypadku stwierdzenia zbyt wysokiego stopnia skorodowania - sporządzenie projektu nowego układu uziomów i jego zamontowanie,

2. badania napięć dotykowych rażeniowych przy słupie nr [...] i przy metalowych przewodach odprowadzających ładunek z dachu zainstalowanych przy budynku mieszkalnym i gospodarczym dla ustalenia czy konieczne jest uzupełnienie warstw izolacyjnych wokół tych budynków i wykonanie tego uzupełnienia, jeśli okaże się konieczne;

II. J. i S. K., właścicielom nieruchomości przy ul. [...] w B., w terminie do dnia [...] grudnia 2018 r., wykonać niżej wymienione roboty tj.:

1. uzupełnienie instalacji uziemienia metalowego poszycia dachów o wzajemnie połączone uziomy otokowe budynków z takimi pokryciami; drugiego przewodu odprowadzającego ładunki z dachu budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] w B.; instalacji uziemiającej dach budynku gospodarczego, zlokalizowanego przy ul. [...] w B.; sporządzenie dokumentacji projektowej i powykonawczej, zawierającej rysunki z rozmieszczeniem wszystkich elementów instalacji uziemiającej obydwa dachy w/w budynków, z określeniem ich wymiarów oraz typu materiałów, z jakich je wykonano; przedłożenie protokołu pomiarów napięć po wykonaniu uziemienia poszyć dachowych,

2. odizolowanie ogrodzenia w pobliżu obydwu słupów w celu ograniczenia wielkości pętli indukcyjnych, zapewniając separację elektryczną na długości co najmniej 2,5 m (segmenty z materiału izolacyjnego lub przewodzącego materiału ze wstawkami izolacyjnymi na obu końcach),

3. wyposażenie rur instalacji wodnej znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości w odpowiednio zwymiarowane wstawki izolacyjne,

4. usunięcie materiałów składowanych pod słupem poza teren zajmowany przez słup nr [...], z zachowaniem co najmniej 3-metrowego wolnego pasa od granicy wyznaczonej przez fundamenty tego słupa;

oraz zobowiązał PGE S.A. w L. oraz J. i S. K. do:

III. niezwłocznego powiadomienia PINB w B. o wykonaniu w/w obowiązków oraz przedłożenie stosownych oświadczeń - osób posiadających właściwe uprawnienia - o wykonaniu w/w robót zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. K.

PWINB w B. decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB w B. z dnia [...] października 2018 r., znak: [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że uwzględniając wskazania wyroku WSA w Białymstoku z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 663/15, zobowiązano właściciela linii - PGE S.A. z siedzibą w L., do przedłożenia ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy lub instytutu naukowego określającej, czy przedmiotowa linia stanowi zagrożenie dla budynku mieszkalnego i mieszkających w nim ludzi na nieruchomości przy ul. [...], z określeniem ewentualnych koniecznych napraw. Z ekspertyzy technicznej i jej uzupełnienia wynika, że nie zachodzi konieczność wykonania przebudowy odcinka przedmiotowej linii poprzez umieszczenie kabli w ziemi w celu eliminacji występowania potencjalnych zagrożeń dla mienia i osób zamieszkujących pod tą linią, ale zachodzi obecnie konieczność wykonania określonych robót związanych z samowolną wymianą pokrycia dachu z dachówki cementowej na blachodachówkę na istniejącym (pod przedmiotową linią 110kV) budynku mieszkalnym, wykonaniem metalowego ogrodzenia nieruchomości i metalowych (stwierdzonych w ekspertyzie) rur instalacji wodnej, bez uzgodnienia w gestorem linii. Roboty te mogą bowiem przyczynić się do powstania ewentualnego zagrożenia.

Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji została wydana prawidłowo, zgodnie z przepisami prawa, a zakres obowiązków został nałożony na właściwe podmioty, tj. zarówno na właściciela linii (w zakresie dot. robót i czynności w odniesieniu do przedmiotowej linii 110kV), jak i współwłaścicieli nieruchomości (w zakresie dot. robót i czynności w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości). Przepis art. 66 P.b. nie tworzy nowego obowiązku, lecz precyzuje ustawowy obowiązek wynikający z art. 61 P.b.

Organ odniósł się też do zarzutów podniesionych w odwołaniu i stwierdził, że są one niezasadne. Zakres nakazanych robót w skarżonej decyzji dotyczący słupa nr [...] zlokalizowanego na nieruchomości skarżącego wynika ściśle z ekspertyzy technicznej i jej uzupełnienia. Także zasadnie nałożono obowiązki na skarżącego, gdyż to on, pod istniejącą linią napowietrzną 110kV, wykonał roboty polegające na samowolnej wymianie pokrycia dachu z dachówki cementowej na blachodachówkę na istniejącym budynku mieszkalnym. Ponadto to on wykonał metalowe ogrodzenie nieruchomości i instalację wodną z rur metalowych bez uzgodnienia (niezbędnego w przypadku prowadzenia inwestycji na nieruchomości pod istniejącą i czynną linią 110kV) z gestorem linii. Roboty te i zastosowane materiały (blachodachówka, elementy metalowe) mogą przyczynić się do powstania ewentualnego zagrożenia, co potwierdza w/w uzupełniona ekspertyza techniczna. Zachodzi więc konieczność wyeliminowania zagrożenia wynikającego z niewłaściwie wykonanych przez skarżącego robót w bliskości istniejącej czynnej przedmiotowej linii, jak i zastosowania niewłaściwych materiałów. Z tego też względu nie może zostać uwzględniony wniosek skarżącego o odmowie wykonania jakichkolwiek obowiązków na niego nałożonych.

W ocenie organu niezasadny jest także zarzut, że organ nie nałożył na zarządcę linii nakazu wymiany słupa lub wykonania linii podziemnej w celu zapewnienia bezpiecznego korzystania z nieruchomości przez skarżącego. Przedłożona na potrzeby niniejszego postępowania ekspertyza techniczna nie zawiera bowiem takich zaleceń i wskazań. Natomiast skarżący nie przedłożył równoważnego kontrdowodu (ekspertyzy technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę lub instytut naukowy) na potwierdzenie konieczności wykonania wskazywanego przez niego zakresu robót. Dowodem takim nie może być w szczególności wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt [...].

Zdaniem organu nietrafne są również zarzuty dotyczące nałożenia obowiązków związanych z metalowym ogrodzeniem oraz rurą instalacji wodnej podziemnej. To skarżący jest bowiem właścicielem tego płotu, a rura jest metalowa a nie plastikowa, gdyż tak wynika z ekspertyzy.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje także fakt, czy skarżący dysponuje środkami finansowymi na wykonanie nakazanych skarżoną decyzją robót. Celem decyzji wydanej w oparciu o art. 66 ust. 1 P.b. jest jedynie doprowadzenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego i nie jest przy tym istotne, jakimi metodami (jaką techniką) nastąpi przywrócenie właściwego stanu technicznego obiektu. Ważne jest natomiast, by został zrealizowany cel decyzji, czyli usunięcie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, a także bezpieczeństwa mienia.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł S. K., w której zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia w zakresie:

1. zignorowania przez oba organy wniosku skarżącego o zobowiązanie PGE Dystrybucja S.A. do uzyskania opinii od eksperta M. Z., czy możliwe jest przebudowanie odcinka spornej linii na obszarze zamieszkiwanym przez rodzinę skarżącego na linię podziemną, jak to przewidziano w dołączonym wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] października 2010 r., sygn. akt [...];

2. ustalenia przez organ I instancji, że w czasie budowy przedmiotowej linii (na podstawie zezwolenia z dnia [...] grudnia 1959 r.), w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, nastąpiło wywłaszczenie terenów mieszkalnych, po których miała przebiegać trasa przedmiotowej linii. Na dziś sytuacja jest taka, że w Księdze Wieczystej posesji, jedynymi właścicielami posesji jest skarżący i jego żona. Pisanie więc, że PGE może decydować o sposobie wykorzystania przeze skarżącego jego posesji jest co najmniej nieuprawnione;

3. przyjęcia przez organy, że zgodnie z uzupełnieniem ekspertyzy nie zachodzi konieczność przebudowy odcinka linii poprzez umieszczenie kabli w ziemi. Tymczasem proponowany w ekspertyzie zakres prac nie wnosi nic nowego w sprawie występowania napięcia na dachu budynku, a poprawia jedynie zabezpieczenie przed porażeniem dotykowym w kontakcie ze słupem. Dlaczego zatem nie zachodzi konieczność przebudowy? Jaka jest inna możliwość całkowitego wyeliminowania napięcia 430V na dachu? Ekspertyza tego nie określa. Nakłada natomiast na skarżącego szereg obowiązków, które zabiorą mu czas i środki pieniężne i nie wyeliminują problemu;

4. podniesienia przez organ po raz kolejny kwestii samowoli budowlanej, gdy tymczasem samowola została prawomocną decyzją zalegalizowana kilka lat temu, a więc w świetle prawa nie jest samowolą;

5. wykonania przez skarżącego metalowego ogrodzenia nieruchomości i metalowych rur instalacji wodnej bez uzgodnienia z gestorem linii. Zdaniem skarżącego należy mu wskazać, które czynności może on wykonywać na swojej posesji bez uzgadniania z gestorem sieci. A odnośnie rur, to pisanie, że podziemne rury wodne są metalowe, bez sprawdzenia tego faktu świadczy o jakości ekspertyzy i kompetencji eksperta. Wszystkie rury wodne na posesji skarżącego są plastikowe, rozwijane z rolki;

6. braku nakazania inwestorowi usunięcia zagrożenia w postaci linii energetycznej w sytuacji płynącego od niej zagrożenia. Dlaczego zatem inspektor nie chce nakazać usunięcia nieprawidłowości, a jedynie pozoruje starania?

7. braku potwierdzenia w ekspertyzie, że zakres nakazanych robót dotyczących słupa [...] eliminuje zagrożenie w postaci indukowania prądu na dachu.

Dodatkowo w pkt 8 skargi wyjaśnił, że nie przedstawił kontrdowodu w postaci własnej ekspertyzy potwierdzającej, że jedynym słusznym rozwiązaniem trwale eliminującym zagrożenie jest przebudowa odcinka linii na podziemny, ponieważ ekspertyza taka jest kosztowna, a w zaistniałej sytuacji wystarczy zadać ekspertowi jednoznaczne pytanie, czy przebudowa odcinka linii wysokiego napięcia z napowietrznej na podziemną, eliminuje całkowicie zagrożenie porażeniem dotykowym, indukowanie prądu na dachu oraz upadek słupa podczas wichury na dom skarżącego. Inspektor natomiast, pomimo sugestii skarżącego, powstrzymał się od takiego pytania.

W pkt 9 skargi skarżący wyjaśnił, że to nie on robił ekspertyzę, która bez odkopywania rury stwierdziła, że jest ona metalowa, a nie plastikowa. Po wtóre, w jego ocenie, nie należy go straszyć, że nawet 60 cm odcinek metalowej rury może na posesji porazić go prądem. Dodatkowo wskazał, że od 1959 r. ma metalowe parapety okien oraz część orynnowania.

Na koniec skarżący stwierdził (pkt 10 skargi), że zgadza się z twierdzeniem, że ważne jest by został zrealizowany cel decyzji, czyli usunięcie stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Nie zgadza się on natomiast w całości ze skarżoną decyzją, ponieważ nie prowadzi ona do całkowitego wyeliminowania zagrożenia i świadczy o ignorancji organów obydwu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

O oddalenie skargi wniósł także uczestnik postępowania P. S.A. w L.

Skargę poparła natomiast uczestniczka postępowania J. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja PWINB w B. z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję PINB w B. z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], nakazującą P. S.A. w L. oraz J. i S. K., wykonanie określonych robót.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.; dalej: P.b.).

Na wstępie należy podkreślić, że niniejsza sprawa już po raz czwarty została poddana kontroli sądowej. Decyzje organów z dnia [...] lipca 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2009 r. zostały uchylone przez WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 grudnia 2009 r. w sprawie II SA/Bk 588/09 albowiem, zdaniem tego Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym obiektem, który stworzył realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia jest linia energetyczna 110 kV przebiegająca bezpośrednio nad budynkiem skarżącego, a nie ten budynek. Odnośnie kolejnych decyzji, z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] maja 2010 r., WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 471/10 – stwierdził ich nieważność, gdyż na podstawie wyroku z dnia 3 grudnia 2009 r. organy miały obowiązek nałożenia na P. S.A. czynności zmierzających do usunięcia indukowania napięcia na dachu budynku skarżącego obejmujących zarządzany przez zobowiązanego obiekt – linię energetyczną, a w pierwszej kolejności miały przeprowadzić postępowanie w ramach stwierdzonej samowoli budowlanej – a tego nie wykonały. Decyzje organów z dnia [...] czerwca 2015 r. i z dnia [...] sierpnia 2015 r. zostały natomiast uchylone wyrokiem WSA z dnia 4 lutego 2016 r. w sprawie II SA/Bk 663/15.

Zdaniem Sądu, oceną prawną wyrażoną przez Sądy we wskazanych sprawach są związane z mocy art. 153 p.p.s.a. zarówno organy, jak i skład Sądu orzekający obecnie. Wobec tego wiążące jest w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w sprawie II SA/Bk 588/09, że sprawę należało prowadzić dwutorowo, w kierunku legalizacji samowoli budowlanej dokonanej przez skarżącego oraz w zakresie badania, jakie jest oddziaływanie przedmiotowej linii w stosunku do budynku skarżącego i innych budynków w oparciu o badanie przesłanek z art. 66 ust. 1 P.b. Zdaniem tego Sądu, organ błędnie ustalił źródło zagrożenia w sprawie, którym jest nie budynek mieszkalny skarżącego, ale linia energetyczna wysokiego napięcia biegnąca nad nim, której zarządca powinien być zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (napięcia związanego z indukcją). S. K., w ocenie składu orzekającego, może być odpowiedzialny wyłącznie za samowolę budowlaną polegającą na zmianie pokrycia dachowego i w kierunku możliwości zalegalizowania tej samowoli powinno być prowadzone postępowanie w pierwszej kolejności. Sąd zwrócił uwagę na konieczność wyeliminowania nieprawidłowości związanych ze słupem energetycznym nr [...] na działce nr [...]. Wskazał także na konieczność ustalenia właściwego kręgu stron postępowania, który może ulec zmianie w sytuacji wykonania zaleconych czynności związanych z wykonaniem uziemienia wokół słupa i budynku gospodarczego, które są położone na granicy działki. Sąd polecił ocenę wpływu linii wysokiego napięcia na inne obiekty położone w jej sąsiedztwie.

Z wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 471/10 wynika zaś, że Sąd ten stanął na stanowisku, że "analizując wiążące orzeczenie tutejszego sądu w sprawie II SA/Bk 588/09 trzeba zauważyć, że sąd dokonał wykładni przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. i jednoznacznie stwierdził, że obowiązki na podstawie tego przepisu mogą być nakładane na właściciela i zarządcę obiektu budowlanego. Przesądził też o tym, że na tej podstawie prawnej nie można obowiązków nałożyć na S. K., a czynnościami zmierzającymi do utrzymania obiektu – linii wysokiego napięcia, w stanie niepowodującym szkodliwego działania, obciążony jest zarządca linii. Ta ocena wiązała zarówno organy nadzoru budowlanego, jak i obecnie orzekający skład". Dalej Sąd ten zauważył, że "w uzasadnieniu kasacyjnego wyroku sąd nie wskazał, jakie obowiązki należy na PGE nałożyć, w szczególności nie wypowiedział się, by były to te czynności, którymi obciążono właściciela budynku na dachu którego zaobserwowano indukowanie się napięcia. Wyrok sądu nakazywał przedsiębiorstwu energetycznemu usunięcie negatywnego zjawiska, ale nie wskazywał (i nie wiązał) w zakresie sposobu doprowadzenia do prawidłowego stanu. Do organów należała ocena i wybór obowiązków zarządcy linii energetycznej, którymi należało go obciążyć, obejmujących ten obiekt budowlany, przy tym pamiętać należy o funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji z [...] lipca 2009 r. nr [...] obejmujących "czynności naprawcze" z art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. w stosunku do negatywnych zjawisk obejmujących słup nr [...]". Przechodząc zaś do zaleceń kierowanych do organów, Sąd ten wskazał, że "Organy nadzoru budowlanego zatem w przedmiocie nałożenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. na PGE obowiązków zmierzających do wyeliminowania wpływu linii wysokiego napięcia na budynki skarżącego podejmą decyzję zależną od wyników postępowania legalizacyjnego. Wówczas ocenią, czy wystarczające podstawy do rozstrzygnięcia daje dotychczasowa ekspertyza, czy niezbędna będzie dodatkowa ekspertyza, sugerująca inne rozwiązania problemu indukowania się napięcia na dachu budynku skarżącego przewidująca rozwiązania możliwe prawnie i technicznie do wykonania przez PGE".

Natomiast w wyroku z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 663/15, WSA w Białymstoku wyjaśnił, że organy nie tylko nie zastosowały się do przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. i wytycznych Sądu zawartych w cytowanych wyrokach, ale na dodatek wyraźnie stwierdziły, że w ich ocenie badanie stanu technicznego linii energetycznej nie jest przedmiotem postępowania zakończonego wydanymi decyzjami. Brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, że w sytuacji toczącego się postępowania na mocy art. 66 P.b., postępowanie takie można zawęzić jedynie do badania wpływu tej linii na budynek mieszkalny i pozostawić bez rozpoznania w pozostałym zakresie, t.j. w zakresie wpływu linii na życie i zdrowie ludzi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy z urzędu miały zatem sprawdzić, czy przebiegająca nad nieruchomością skarżącego linia wysokiego napięcia stwarza zagrożenia w rozumieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W przypadku ustalenia, że istnieje choćby minimalne zagrożenie, organy te winne podjąć działania zmierzające do wyeliminowania takiego stanu.

Zdaniem Sądu, ponownego podkreślenia wymaga więc, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 153 p.p.s.a., zarówno organy, jak i Sąd orzekający obecnie, związani są oceną prawną i wskazaniami dotyczącymi dalszego postępowania wyrażonymi w cytowanych wyrokach.

Realizując wytyczne Sądu wyrażone we wskazanych wyrokach, w szczególności w wyroku z dnia 4 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 663/15, organ I instancji dopuścił dowód z ekspertyzy sporządzonej przez M. Z. na okoliczność, czy na podstawie aktualnej wiedzy i obowiązujących przepisów (w ujęciu kompleksowym), dwutorowa linia 110 kV [...] (wcześniej [...]) stanowi zagrożenie dla budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. [...] w B. i mieszkającym w nim ludzi w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jak również wszystkich przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 ustawy j.w, z określeniem ewentualnie koniecznych napraw w tym zakresie. Przedmiot ekspertyzy jest zatem zgodny z nakreślonymi wytycznymi z tego wyroku. Także zakres przedmiotowy badania ze wskazaniem zagrożeń płynących z art. 66 ust. 1 P.b. uznać należy za prawidłowy, gdyż kwestie związane z legalizacją samowolnej wymiany poszycia dachowego budynku znajdującego się pod linią, zostały już prawomocnie zakończone.

W tym miejscu, w ocenie Sądu, zwrócić należy uwagę na zasadniczą kwestię. Przede wszystkim nie można tracić z pola widzenia, że niniejsza sprawa nie dotyczy oceny legalności powstania przedmiotowej linii, gdyż zostało już przesądzone wcześniej, że linia powstała legalnie. Także kwestia zalegalizowania samowolnej przebudowy dachu budynku została już zakończona. Na obecnym więc etapie postępowania organy nadzoru budowlanego zobowiązane były do ustalenia wszelkich istniejących i mogących się pojawić zagrożeń dla zdrowia i życia ludzi przebywających lub mogących się pojawić na posesji, nad którą przebiega przedmiotowa linia oraz wskazania sposobu ich usunięcia.

Ekspertyza M. Z. wraz z jej uzupełnieniem dostarczyły odpowiedzi na powyższe pytania. Przede wszystkim w rozdziale 4.2.4. ekspertyzy i uzupełnieniu do ekspertyzy biegły ustalił, że w związku z przebiegiem przedmiotowej linii elektroenergetycznej nad nieruchomością skarżącego nie zostały przekroczone wartości dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych, a zatem nie występuje ryzyko związane z oddziaływaniem pola elektromagnetycznego na organizm człowieka. Ponadto wskazane w nich czynności, które muszą wykonać inwestor i właściciele działki, zarówno w ocenie organów, jak i Sądu, w pełni zaspokoją wymagania w zakresie zachowania bezpieczeństwa dla życia i zdrowia przebywających pod linią ludzi. Obie przywołane opinie, jak wynika z ich treści, są niezwykle precyzyjne i wyczerpujące w zakresie oceny możliwych do wystąpienia wszelkich ryzyk oraz zagrożeń i sposobów ich usunięcia. Zarzuty skarżącego względem decyzji, a w zasadzie względem ekspertyzy i jej uzupełnienia, sprowadzają się do tego, że najlepszym sposobem usunięcia wszelkich ryzyk związanych z zaistniałym stanem faktycznym, byłoby przeniesienie przedmiotowej linii napowietrznej i umieszczenie jej pod ziemią.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że taki sposób działania zapewne jeszcze bardziej wyeliminowałby zagrożenia płynące od linii. Można do tego dodać jeszcze, że najszerzej zagrożenia dla posesji skarżącego i osób tam przebywających przyniosłoby przeniesienie tej linii w inne miejsce. Problem jednakże wiąże się z tym, jak daleko organ nadzoru budowlanego może się posunąć w ramach procedury z art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. W wyroku WSA w Olsztynie z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 552/18, trafnie podniesiono, że procedura przewidziana w art. 66 P.b. służy tylko do usuwania nieprawidłowości podczas użytkowania obiektu budowlanego, nie służy zaś do usuwania obiektu czy też przenoszenia go na inne miejsce. Także w wyroku z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1794/09, NSA wskazał, że rozstrzygając na podstawie art. 66 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego powinien wykazać, którym wymaganiom wynikającym z obowiązujących przepisów nie odpowiada stan techniczny obiektu budowlanego. Wobec tego, że celem art. 66 P.b. jest utrzymanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym, decyzja powinna ograniczać się wyłącznie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Sąd w składzie niniejszym przychyla się do stanowiska wyrażonego w cytowanych orzeczeniach. Organy w sprawie niniejszej nie były więc uprawnione do zobowiązywania inwestora do przenoszenia linii energetycznej czy to pod ziemię, czy w ogóle w inne miejsce. Nie mogły tym bardziej dokonać tego wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu, w szczególności w oderwaniu od konkluzji zawartych w ekspertyzie i jej uzupełnieniu, a wręcz w sprzeczności z nimi. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika w żadnym razie, że tylko przeniesienie linii zlikwiduje dostrzeżone przez biegłego zagrożenia. Przeciwnie, wskazane przez niego sposoby działań nałożone na gestora sieci i właścicieli nieruchomości zapewnią bezpieczne funkcjonowanie linii oraz osób i mienia pod linią. W sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów, które by podważyły ekspertyzę i jej uzupełnienie.

W związku z powyższym niezasadny jest zarzut skargi dotyczący niezwrócenia się przez organ z zapytaniem do biegłego, czy przeniesienie linii pod ziemię w pełniejszy sposób zlikwidowałoby zagrożenia pochodzące od linii. Skoro biegły wskazał sposoby wystarczające do usunięcia tych zagrożeń, brak było potrzeby poszukiwania sposobów dalszych, zważywszy na ograniczenia płynące z procedury odnoszącej się do art. 66 ust. 1 P.b.

Jako niezasadny należy uznać również zarzuty z pkt 2 i z pkt 5 skargi. Rzeczą niekwestionowaną jest, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są tylko S. K. i jego żona, zaś przymiot ten nie przysługuje inwestorowi (gestorowi sieci). A zatem inwestorowi w żadnym razie nie przysługują żadne uprawnienia względem nieruchomości z racji praw właścicielskich. Jednakże ma on pewne uprawnienia względem linii i strefy technicznej powstałej wzdłuż tej linii, które oddziałują na prawa właścicielskie skarżącego. Zauważenia bowiem wymaga, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla [...] w B. (rejon ul. [...] i ul. [...]) uchwalonego przez Radę Miejską B. w dniu [...] października 2011 r., Nr [...]. Plan miejscowy, w okresie jego obowiązywania, jest zaś prawem miejscowym. W § 19 ust. 1 pkt 1 tej uchwały ustalono strefy techniczne wzdłuż publicznych sieci infrastruktury (dla linii elektroenergetycznych), zaś w ust. 2 tego przepisu, w pkt 1 dopuszczono możliwość lokalizowania budynków w strefach technicznych pod określonymi warunkami. Z kolei w § 19 ust. 2 pkt 2 uchwały uregulowano, że zagospodarowanie działki budowlanej oraz lokalizację obiektów i urządzeń budowlanych należy uzgodnić z właścicielem linii. Z powyższego wynika zatem, że mają rację organy twierdząc, że skarżący winien uzgadniać z właścicielem linii sposób zagospodarowania swojej działki znajdującej się w strefie technicznej.

Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, że zakres robót określonych w ekspertyzie, a następnie orzeczony w decyzji organu I instancji, w tym dotyczących słupa [...], nie wyeliminuje zagrożeń w postaci indukowania prądu na dachu. W ekspertyzie przekonująco bowiem uzasadniono, w jaki sposób nakazane roboty wyeliminują wszelkie zagrożenia. Oczywistym jest, że indukowanie prądu na dachu domu będzie, ale nie będzie ono stanowiło zagrożenia dla przebywających w domu i na posesji ludzi, gdyż biegły wskazał, w jaki sposób, poprzez wykonanie stosownych prac, będzie ono neutralizowane.

Zdaniem Sądu niezasadny jest także zarzut podniesiony w pkt 9 skargi. Przede wszystkim biegły ekspertyzę sporządził po przeprowadzeniu w dniu [...] kwietnia 2018 r. wizji lokalnej. To na jej podstawie stwierdził on, że na nieruchomości skarżącego znajdują się trzy krany metalowej instalacji podlewania wodą zasilanej prawdopodobnie metalowym rurociągiem (rys. 2.2. ekspertyzy). Na rysunku 2.8. przedstawiono nawet zdjęcia dwu z trzech zewnętrznych punktów poboru. Z treści ekspertyzy wynika ponadto, że te ujęcia wody są wykonane z zakopanych w gruncie rur stalowych cynkowanych, których długość może osiągać nawet 50 m. Skąd biegły miał wiedzę na temat materiału, z którego te rury wykonano, kwestia ta z ekspertyzy nie wynika. Niezależnie jednak od tego, biegły nie proponuje odkopywania rur i ich izolowania, tylko wskazuje, aby wyposażyć rury instalacji wodnej w odpowiednio zwymiarowane wstawki izolacyjne. Powyższe oznacza zatem, że kwestia rodzaju użytego materiału do wytworzenia rur pozostaje bez wpływu na zakres nałożonego obowiązku, który jest w tym przypadku niewielki (wstawienie wstawek izolacyjnych), a zarazem skutecznie przyczyni się do ograniczenia zjawisk indukcyjnych sieci wodnej.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego wyrażonego w pkt 1 skargi, że wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] października 2010 r. w sprawie [...] mógłby posłużyć za dowód w sprawie niniejszej. Po pierwsze wyroki sądów powszechnych nie są, w rozumieniu przepisów art. 75 – 88a k.p.a., dowodami w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zauważenia wymaga, że w stanie faktycznym i prawnym tamtej sprawy, kwestia zasadności przeniesienia napowietrznej linii energetycznej i umieszczenie jej pod ziemią, była przedmiotem rozpoznania w sprawie cywilnej a nie w ramach toczącego się postępowania administracyjnego. Powyższe może zatem stanowić dla skarżącego jedynie przykład, w jaki ewentualnie sposób może on podjąć próbę rozwiązania kwestii przebiegu linii wysokiego napięcia nad swoją nieruchomością.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.