Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3276/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 139 § 1, art. 141 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Cezary Koziński, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Burmistrza Brzeszcz od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt I SAB/Kr 6/12 w sprawie ze skargi K. [...] S.A. z siedzibą w K. na bezczynność Burmistrza Brzeszcz w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Kr 6/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skarg K. S.A. z siedzibą w K. na bezczynność Burmistrza Brzeszcz w przedmiocie wydania decyzji w sprawie dotyczącej stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości należnego od N. [...] S.A. za 1994 r. i 1995 r., zobowiązał Burmistrza Brzeszcz do wydania w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku z aktami sprawy, aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdził ponadto, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

2. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez sąd pierwszej instancji wynika, że skierowanym do Urzędu Miasta i Gminy Brzeszcze pismem z dnia 27 czerwca 1997 r. N. [...] S.A. dokonała korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości złożonych przez Kopalnię Węgla [...] "B." na lata 1992-1997 przez obniżenie podstawy opodatkowania o wartość tzw. kapitalnych wyrobisk górniczych.

W odpowiedzi Burmistrz Brzeszcz zawiadomieniem z dnia 9 lipca 1997r., nr Fn.3163/33/97, poinformował o wszczęciu postępowania "w sprawie podatku od nieruchomości-od budowli na dole kopalni-za lata 1992-1997".

Następnie przed zakończeniem prowadzonego postępowania podatkowego N. [...] S.A. wystosowała do organu podatkowego pierwszej instancji kolejne pismo z dnia 8 października 2001 r., nr [...], odnośnie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1994-1996.

Burmistrz Brzeszcz wydawał kolejno szereg decyzji dla N. [...] S.A. oraz dla K. S.A. (następcy prawnego N. [...] S.A.), które kilkakrotnie były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie.

Decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 grudnia 2008r., nr [...] i nr [...], sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Od tego czasu Burmistrz Brzeszcz nie podjął jednak żadnych czynności, które zmierzałyby do jakiegokolwiek załatwienia sprawy, a jedynie ograniczał się do wyznaczania kolejnych terminów, w których rzekomo postępowanie miałaby zostać zakończone.

Wobec powyższego, K. S.A. celem nadania dalszego biegu sprawie, pismami z dnia 17 października 2011 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z ponagleniami na niezałatwienie sprawy oraz zwróciła się z prośbą o wyznaczenie dodatkowego terminu jej załatwienia, a także o zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.

Postanowieniami z 14 grudnia 2011 r. nr [...] i nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło, że ponaglenia są uzasadnione i wyznaczyło Burmistrzowi Brzeszcz dodatkowy dwumiesięczny termin załatwienia sprawy, licząc od doręczenia tego postanowienia.

Burmistrz Brzeszcz nie wydał w wyznaczonym terminie niezbędnych decyzji. Pismami z dnia 16 marca 2012r., nr [...] i nr [...], przedłużył wyznaczony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2012 r.

3. W skargach do sądu administracyjnego na bezczynność organu spółka zażądała zakończenia postępowania i wydania stosownych rozstrzygnięć, zarzucając naruszenie:

- art. 139 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), gdyż Burmistrz Brzeszcz wbrew ciążącym nań obowiązkom nie zakończył prowadzonych spraw w zakreślonych tym przepisem terminach;

- art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem w wyznaczonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie dodatkowym terminie do załatwienia sprawy organ nie podjął żadnych rozstrzygnięć.

4. Uwzględniając skargi spółki sąd pierwszej instancji wskazał na wstępie, że są one dopuszczalne, gdyż strona wyczerpała służące jej środki zaskarżenia. Skarżąca spółka przed wniesieniem skarg do sądu wykorzystała tryb ponaglenia przewidziany w art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i wniosła skargi po otrzymaniu postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie rozpoznających te ponaglenia i uznających je za zasadne. Sąd pierwszej instancji podkreślił jednocześnie, że wniesienie ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne. Stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej ma więc charakter incydentalny związany ściśle z zażaleniem strony zarzucającej organowi niższego stopnia bezczynność. Ani dla oceny dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej na bezczynność organu, ani dla oceny istnienia bezczynności znaczenia nie ma natomiast sposób rozpoznania takiego ponaglenia przez organ wyższego stopnia. Niezależnie od formy załatwienia przez organ wyższego stopnia ponaglenia na bezczynność organu pierwszej instancji, stronie zostaje bowiem otwarta droga do podniesienia przed sądem administracyjnym bezczynności organu pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika, że postępowania administracyjne, których zakończenia domaga się skarżąca spółka dotyczą stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1994-1995. Wg oświadczeń pełnomocników stron złożonych na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. do dnia rozprawy organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w sprawie.

Cytując brzmienie art. 139 i art. 140 Ordynacji podatkowej sąd pierwszej instancji podkreślił, że postanowienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy powinno wskazywać rzeczywistą i uzasadnioną przyczynę zwłoki, gdyż załatwienie sprawy musi być oparte na w pełni racjonalnych przesłankach i podstawach gwarantujących efektywną (skuteczną) realizację obowiązku rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji we wskazanym nowym terminie. Tylko i wyłącznie takie zawiadomienie i wskazanie nowego terminu może być uznane za prawidłową realizację obowiązku wynikającego z art. 140 Ordynacji podatkowej. Stanowi ono bowiem rodzaj zobowiązania organu i gwarancję zachowania nowego, wyznaczonego terminu załatwienia sprawy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, sąd pierwszej instancji podkreślił, że spółka złożyła ponaglenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, dostrzegając bezczynność organu pierwszej instancji i co jest istotne, ponaglenia te były zasadne. Kolegium uwzględniło je w całości i wyznaczyło organowi dodatkowy termin do załatwienia sprawy. Organ skierował pisma do skarżącej, w których wprawdzie wskazał nowy termin do załatwienia sprawy tj. do dnia 30 czerwca 2012 r., jednakże uzasadnił to jedynie tym, że konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Takie sformułowanie przyczyny niezałatwienia sprawy w wyznaczonym przez Kolegium terminie jest wadliwe. Powołanie się bowiem na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego wymaga przede wszystkim precyzyjnego określenia na jakie okoliczności dowód ten winien być przeprowadzony jeżeli jest niezbędny w sprawie a nadto organ winien też poinformować o tym czy wydał już w tym zakresie stosowane postanowienie o dopuszczeniu takiego dowodu. Samo stwierdzenie konieczności przeprowadzenia tego dowodu bez zamieszczenia dodatkowych i wyczerpujących informacji uzasadniających dopuszczenie tego dowodu, nie uzasadnia wskazania nowego terminu do załatwienia sprawy.

Również argumenty pełnomocnika organu, przedstawione na rozprawie w dniu 21 września 2012 r., który podniósł, że akta administracyjne niezbędne do wydania rozstrzygnięć w sprawie znajdują się w sądzie, wobec czego organ nie może zakończyć postępowań nie zasługuje na uwzględnienie. Prowadzenie innych spraw wobec podatnika i to nawet równolegle z wykorzystaniem tych samych akt administracyjnych nie uzasadnia bezczynności organu. Jeżeli nawet organ przekazał akta administracyjne sprawy (czy to w całości czy w części) do innych organów, instytucji czy sądów to nie może powoływać się na fakt, że nie ma akt sprawy i nie może wydać decyzji. Organ dysponuje bowiem określonymi instrumentami prawnymi, które pozwalają na bieżące, płynne prowadzenie sprawy. Przekazując akta sprawy przykładowo do sądu, organ winien rozważyć zasadność sporządzenia kopii całości lub części akt, może także zwracać się do sądu o wypożyczenie całości akt lub sukcesywnie ich części. Organ może wreszcie zawiesić postępowanie administracyjne, jeżeli zachodzą ku temu podstawy (np. art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).

Podsumowując sąd pierwszej instancji wskazał, że gwarancji efektywnej realizacji obowiązku rozstrzygnięcia sprawy nie odpowiada sytuacja, w której organ podatkowy, mimo nałożenia na niego obowiązku przez organ wyższego stopnia załatwienia sprawy, nie tylko jej nie załatwia, ale także niedostatecznie uzasadnia wyznaczenie nowego terminu do załatwienia sprawy. Zdaniem sądu pierwszej instancji, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, co stanowi o naruszeniu art. 140 § 1 w zw. z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej i dowodzi stanu bezczynności organu. Ograniczenie się do wydawania jedynie pism z dnia 16 marca 2012 r. w trybie art. 140 Ordynacji podatkowej jest niewystarczające. Organ podatkowy mając na względzie postulaty płynące z ogólnych zasad postępowania podatkowego, nie realizował do czasu wniesienia skargi istotnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy bowiem nie powołał rzeczonego biegłego.

W konsekwencji w związku z brakiem zakończenia postępowań administracyjnych poprzez wydanie stosownych aktów administracyjnych, sąd pierwszej instancji uznał skargi za uzasadnione i na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zobowiązał Burmistrza Brzeszcz do wydania w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku z aktami sprawy, aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji stwierdził ponadto, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem wynikała z długotrwałości prowadzenia postępowania (15 lat), a wyznaczony organowi termin do rozpoznania wniosku (30 dni) liczony zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. jest realny i umożliwia organowi załatwienie sprawy bez popadania w dalszą zwłokę.

5. Od powyższego orzeczenia Burmistrz Brzeszcz wniósł skargę kasacyjną żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, a także zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art. 149 w związku z art. 134 i 138 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe sformułowanie sentencji rozstrzygnięcia w punkcie pierwszym zaskarżonego wyroku, albowiem sąd uwzględniając skargę na bezczynność, nie określił czynności, którą zobowiązany organ miałby wykonać w terminie 30 dni, natomiast powtórzył brzmienie art. 149 § 1 p.p.s.a. na potrzeby zaskarżonego rozstrzygnięcia, co czyni go niewykonalnym;

2) art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 139 i art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez sąd, że strona skarżąca może skutecznie wnieść skargę z zarzutem bezczynności przed upływem terminu wyznaczonego przez organ w trybie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, w sytuacji gdy zgodnie z wyżej przywołanym przepisem, dopiero naruszenie ustalonych przez ten przepis zasad postępowania, w tym także co do braku wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy w trybie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej powoduje stan bezczynności organu opisany w tym przepisie. Stan bezczynności z Ordynacji podatkowej (art. 140) jest bowiem w odróżnieniu od k.p.a. i postępowania sądowoadministracyjnego pozbawiony przymiotu bezprawności zachowania charakterystycznego dla stanu przewlekłości postępowania (art.149 p.p.s.a.),

3) art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 139 § 4 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że Burmistrz Brzeszcz w niniejszej sprawie pozostaje w bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa mimo szeregu podjętych czynności, a opóźnienia spowodowane były w toku postępowania przyczynami niezależnymi od tego organu (pisma przepraszające SKO w Krakowie w aktach sprawy oraz decyzje i wyroki za lata 2008- 2010, odpowiednio postanowienie SKO z dnia 14 grudnia 2011 r. w aktach sprawy).To wskazuje jednocześnie na niewłaściwe przyjęcie przez sąd w zaskarżonym wyroku, że doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w punkcie drugim sentencji wyroku bez wskazania na naruszone przepisy prawa w treści jego uzasadnienia.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna organu nie zasługiwała na uwzględnienie.

6.1. Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.) stwierdzić należało, że oparta została wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania. W skardze kasacyjnej zarzucono, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów art. 149 w związku z art. 134 i art. 138 p.p.s.a. oraz w związku z art. 139 i art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzały się do stwierdzenia – w oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego – braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność organu, wadliwego sformułowania sentencji zaskarżonego wyroku oraz braku podstaw do sformułowania wniosku, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu istniały w sprawie okoliczności usprawiedliwiające niezałatwienie wniosku spółki z dnia 27 czerwca 1997 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1992-1997. Skarga na bezczynność tego organu w tym zakresie nie powinna zostać uwzględniona przez sąd pierwszej instancji. Istniały bowiem okoliczności usprawiedliwiające podstawy przedłużającego się postępowania. W przedstawionej sytuacji ocena czy doszło do naruszenia wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów postępowania miała decydujące znaczenie dla wyjaśnienia, czy wskazany przepis art. 149 p.p.s.a. powinien stanowić podstawę zaskarżonego orzeczenia.

6.2. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów postępowania podnoszonych przez autora skargi kasacyjnej. Przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 149 p.p.s.a. oraz 139 § 1 i art. 141 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz ocena prawidłowości zastosowania w realiach rozpoznawanej sprawy była prawidłowa.

6.3. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach wymienionych w tym przepisie polega na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Każde zatem orzeczenie uwzględniające skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania powinno zawierać zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w wyznaczonym przez sąd terminie oraz stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W wypadku, gdy wskutek załatwienia sprawy przez właściwy organ administracji publicznej przed rozpoznaniem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania brak będzie merytorycznej podstawy do uwzględnienia skargi przez zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie wyznaczonym przez sąd, nie będzie również możliwe sformułowaniu w orzeczeniu elementu rozstrzygnięcia zawierającego ocenę, o której mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.

Ponadto skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Artykuł 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przewiduje wniesienie skargi na bezczynność organów w wypadkach przewidzianych w pkt 1-4a. Na podstawie tego przepisu skarga ta przysługuje zatem tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3), oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 247/04, publik. ONSA i WSA 2004, nr 2, poz. 30). W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo- administracyjne, wyd. z 2010, s. 70).

6.3. Zgodnie z omówionymi przepisami sąd administracyjny, rozpoznając skargę na bezczynność organu, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a.

Zatem po uznaniu dopuszczalności skargi, przedmiotem oceny sądu na skutek skargi na bezczynność organu pozostaje okoliczność pozostawania organu w bezczynności. Niespornym jest również to, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność organu w trybie art. 149 p.p.s.a., nie może określić w jaki sposób powinna być rozpatrzona sprawa w danym postępowaniu, w której organ pozostaje w bezczynności, a więc nie może nakazać organowi wydania decyzji, postanowienia, innego aktu lub podjęcia czynności o określonej treści (por. wyroki NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1689/09; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2453/11; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

6.4. Przedstawione rozważania dotyczące orzekania przez sądy administracyjne w sprawach bezczynności organów administracji publicznej pozwalają stwierdzić, że sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę na bezczynność organu administracji i uznając, że taka bezczynność wystąpiła w tej sprawie z rażącym naruszeniem prawa nie naruszył wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów postępowania. Podkreślić ponownie należy, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie (art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej) wymieniony organ nie podejmie żadnej czynności w sprawie, lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Jak trafnie ocenił sąd pierwszej instancji, tego rodzaju sytuacja ponad wszelką wątpliwość wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.

Jak wynika z akt sprawy (i czemu nie zaprzecza organ do dnia wydania wyroku również przez Naczelny Sąd Administracyjny) organ pierwszej instancji nie wydał decyzji w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1994-1995 w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku spółki o stwierdzenie nadpłaty z dnia 27 czerwca 1997 r. Istniała zatem sprawa administracyjna, w której organ był zobowiązany do wydania decyzji w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Strona wyczerpał również przed wniesieniem skargi na bezczynność organu tryb wskazany w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę na bezczynność organów podatkowych do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Wyczerpanie środków zaskarżenia zachodzi wówczas, gdy wnioskodawca przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego złożył ponaglenie w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej. Ponadto wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione jest od rozpatrzenia ponaglenia złożonego w tym trybie. Równocześnie jednak skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu podatkowego nie jest skargą na postanowienie organu rozpatrującego ponaglenie.

6.5. W rozpoznawanej sprawie strona ponaglenie złożyła w dniu 17 października 2011r. Właściwy w tej sprawie organ uznał zasadność ponaglenia i wyznaczył na podstawie art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej termin załatwienia sprawy, który bezskutecznie upłynął w dniu 30 czerwca 2012r. Podjętą przez organ pierwszej instancji próbę przesunięcia tego terminu należało uznać za bezskuteczną prawnie wobec jednoznacznego rozstrzygnięcia organu właściwego w sprawie ponaglenia. Ze względu na formułowane w skardze kasacyjnej zarzuty zgadzając się z ocena sądu pierwszej instancji jedynie przypomnieć należało, że wykładnia zarówno systemowa, jak i gramatyczna art. 141 Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, że warunkiem sine qua non dopuszczalności ponaglenia jest niezałatwienie sprawy w terminie, co oznacza, że muszą wystąpić łącznie dwie okoliczności. Pierwsza to niezałatwienie sprawy, natomiast druga - upływ terminu ustawowego lub dodatkowego, określonego na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej. Zatem nawet załatwienie sprawy, ale po terminie – co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie - nie niweczy przesłanki ponaglenia. Omawiany środek prawny ma na celu stworzenie stronie realnej ochrony procesowej, ale stwarza także mechanizm wymuszający sprawność działania ze strony administracji publicznej i kontrolę tej działalności przez sąd. Termin wyznaczony przez organ rozpoznający ponaglenie nie może być zmieniany w trybie art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej. Okoliczność, iż w dacie wniesienia ponaglenia sprawa nie została załatwiona przez organ podatkowy uzasadniała wyznaczenie na podstawie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej terminu załatwienia sprawy.

6.6. Wbrew zatem zarzutom skargi kasacyjnej trafnie sąd pierwszej instancji orzekł o bezczynności organu oraz stwierdził, że bezczynność ta miała charakter rażący. Niezałatwienie sprawy wniosku spółki przez okres trwający od dnia 27 czerwca 1997r., uchylanie się od respektowania terminu wskazanego po rozpoznaniu ponaglenia oraz podawane przyczyny zwłoki w załatwieniu sprawy potwierdzają jedynie rażący charakter naruszenia przepisów o terminach załatwiania sprawy. Równocześnie sporządzone w podanym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia sąd ten odniósł się do wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy zarzutów dotyczących bezczynności organu. Treść wydanego orzeczenia i jego uzasadnienie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone orzeczenie i pozwala na pełną kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Sąd pierwszej instancji zbadał istnienie przesłanek bezczynności organu biorąc pod uwagę wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie. W tej sytuacji za nie mające wpływu na wynik sprawy należało uznać sformułowanie sentencji orzeczenia zobowiązującego w pkt I do wydania określonego aktu. W rozpoznawanej sprawie, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku postępowania administracyjne, których zakończenia domaga się skarżąca spółka dotyczą stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1994-1995. Potwierdza to jednoznacznie stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji, że w związku z brakiem zakończenia postępowań administracyjnych poprzez wydanie stosownych aktów administracyjnych konieczne stało się zobowiązanie przez sąd organu pierwszej instancji do wydania w określonym terminie aktów administracyjnych w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z 1997r. o stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości należnego od spółki za lata 1994-1995. Pomimo zatem ogólnego sformułowania sentencji wyroku, nie może budzić wątpliwości w jakiej sprawie organ dopuścił się bezczynności oraz jaki rodzaj aktu administracyjnego powinien zostać wydany w tym postępowaniu w zakreślonym przez sąd terminie.

6.7. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.