Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 901/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 856
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi F.G. przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej L.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Wójt Gminy wydał w dniu [...] lipca 2014 r. decyzję o nr. [...], którą orzekł o czasowym odebraniu F.G. ośmiu klaczy, trzech ogierów i jednego kuca, przebywających na terenie gospodarstwa położonego w [...] przy ul[...] i przekazaniu ich pod opiekę Biura Ochrony Zwierząt Inspektorat przy ul. [...]. Jednocześnie organ postanowił nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując jako podstawy prawne art. 7 ust. 1 i 1c ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 856; dalej u.o.z.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej k.p.a.), wyjaśnił, że Biuro Ochrony Zwierząt Inspektorat pismem z dnia [...] marca 2014 r. i z dnia [...] kwietnia 2014 r. zawiadomiło organ o zabraniu z gospodarstwa położonego w [...], w trybie art. 7 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy u.o.z., łącznie 12 koni (ośmiu klaczy, trzech ogierów i jednego kuca) należących do F.G.. Konie zostały odebrane w dniu [...] marca 2014 r. (dwa konie - klacz i kuc), w dniu [...] kwietnia 2014 r. (jedna klacz) w dniu [...] kwietnia 2014 r. (sześć klaczy i trzy ogiery).

2. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Biuro Ochrony Zwierząt szczegółowo uzasadniło odebranie zwierząt należących do F.G.. Opisując warunki bytowania koni i sposób traktowania zwierząt przez właściciela wskazało na:

- utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, tj. drastycznego odstępstwa od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie;

- niewłaściwy stan techniczny boksów, których ilość i konstrukcja w postaci braku drzwi w boksach na terenie z wybiegiem nie wystarczała na zapewnienie wszystkim zwierzętom odpowiednich warunków bytowania, narażała te zwierzęta na działanie negatywnych warunków atmosferycznych, przyczyniając się do rozwoju stwierdzonych u zwierząt dolegliwości i chorób;

- brak podstawowej pielęgnacji powodujący u zwierząt choroby skóry. Brak korekcji i pielęgnacji kopyt, co w połączeniu z bardzo niekorzystnymi warunkami w postaci zawilgocenia moczem i wodą, zabrudzonej kałem i resztkami karmy ściółki spowodowały deformację kopyt, która prowadzi do nieprawidłowego ułożenia kończyn, a tym samym powoduje zwyrodnienie i stany zapalne stawów, powodujące ból i cierpienie zwierząt;

- ujawnienie znacznych, sięgających 50 % niedobory masy ciała, przejawiające się ubytkiem tkanki mięśniowej i tłuszczowej, wskutek niedostarczenia zwierzętom odpowiedniego pożywienia i niezapewnienia im możliwości niezbędnego ruchu;

- stwierdzenie u jednego z koni poważnego uraz głowy z krwotokiem, prowadzący do konieczności uśmiercenia zwierzęcia w celu skrócenia jego cierpień.

3. Do pisma zostały dołączone kopie dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej koni, sporządzonej po odebraniu zwierząt oraz dokumentacja fotograficzna obrazująca warunki przebywania zwierząt, przedstawiająca odebrane konie, narzędzia jakimi się posługiwano w celu przeprowadzenia korekcji kopyt (siekiera, tasaki, noże, pałki/ młotki drewniane, zakrwawiony pniak) oraz ogólne warunki panujące w gospodarstwie: bałagan, sterty obornika zalegającego na wybiegach i w pomieszczeniach zwierząt oraz w pryzmach na zewnątrz budynków, skrajnie brudne

i zaniedbane pomieszczenia, w których były przetrzymywane zwierzęta, zgniłą paszę.

W zebranych orzeczeniach lekarsko - weterynaryjnych, dotyczących stanu zdrowia odebranych koni wielokrotnie jest mowa o ich zaniedbaniu, wychudzeniu, zanikach tkanek miękkich, nieprawidłowym żywieniu. Ponadto wszystkie pozyskane opinie wskazują na zaniedbania kopyt koni, ich gnicie, przerośnięcie, brak ich czyszczenia, korekcji i pielęgnacji.

Następnie organ wskazał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii przedstawił swoje stanowisko w sprawie odebrania koni od F.G.. Jednocześnie z decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika, że konie przebywały w złych warunkach, w stanie niechlujstwa, nieprawidłowego żywienia oraz były w stanie zaniedbania, bez wymaganej opieki w tym weterynaryjnej, na co wskazuje stwierdzenie stanu chorobowego oraz złego stanu kopyt, a z czego w konsekwencji wynikały zalecenia Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Ponadto z decyzji tej wynika, że właściciel koni nie prowadził stosownej dokumentacji identyfikującej zwierzęta. W swojej decyzji Powiatowy Lekarz Weterynarii, wskazując dokładne terminy, w jakich należy dokonać czynności, nakazał F.G.:

- oczyścić i odkazić pomieszczenia, w których utrzymuje się koniowate,

- usunąć obornik z pomieszczeń, w których utrzymuje się koniowate oraz z wybiegu dla koniowatych,

- zapewnić twardą, równą i stabilną powierzchnię, na której są utrzymywane koniowate,

- karmić koniowate co najmniej dwa razy dziennie paszą dostosowaną do gatunku, wieku, masy ciała i stanu fizjologicznego,

- chore koniowate otoczyć niezwłocznie opieką lekarsko - weterynaryjną,

- przeprowadzić korekcję kopyt u koni, które tego wymagają,

- niezwłocznie oddzielić ogiery i klacze powyżej roku życia od siebie.

Jednocześnie organ zakazał właścicielowi utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywania ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa. Decyzja została wydana z rygorem natychmiastowej wykonalności. Ponadto w uzasadnieniu decyzji Powiatowy Lekarz Weterynarii wskazał, że w toku przeprowadzonych kontroli (w dniu [...] marca, [...] marca i [...] kwietnia 2014 r.) stwierdzono:

- brak książki leczenia zwierząt,

- kondycja koni średnio dobra z wyjątkiem dwóch koni, które wymagały natychmiastowego leczenia,

- stan kopyt koni wskazywał na konieczność dokonania korekty,

- podczas drugiej kontroli stwierdzono, że kondycja zwierząt nie uległa zmianie - właściciel nie wezwał lekarza weterynarii, który by przebadał koniowate i w razie potrzeby objął je leczeniem,

- podczas ostatniej kontroli stwierdzono: z wybiegu dwóch boksów dla koni, które przylegają do wybiegu nie usunięto obornika; nie oczyszczono i nie odkażono boksów; brak wizyty lekarza weterynarii; ogiery nadał były utrzymywane razem z klaczami; kondycja koni nie uległa zmianie.

W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Wójt Gminy wskazał, że ze złożonego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika m.in., że pomimo wydanych zaleceń F.G. nie udzielił pomocy koniom, które wymagały natychmiastowej pomocy lekarskiej.

4. Pismem o sygn. akt [...], które wpłynęło do organu I instancji w dniu

4 kwietnia 2014 r., Prokurator Prokuratury Rejonowej zgłosił swój udział w sprawie. Za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej organ I instancji uzyskał materiał dowodowy z akt śledztwa, prowadzonego przeciwko F.G. o czyn z art. 35 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, dotyczący stanu zdrowia 8 sztuk koni i ich hodowli, w tym notatkę służbową z Komendy Powiatowej Policji z przebiegu czynności kontrolnych prawidłowości utrzymania i ewentualnego odbioru zwierząt, dokonanych w dniu [...] kwietnia 2014r. w gospodarstwie F.G., sporządzoną przez funkcjonariusza Policji uczestniczącego w czynnościach, jak również: opinie weterynaryjne, protokoły przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania podejrzanego, notatki urzędowe Biura Ochrony Zwierząt oraz dokumentację fotograficzną, sporządzoną w trakcie czynności przeprowadzonych w gospodarstwie F.G..

Wójt wykorzystał również dowód w postaci opinii biegłego lekarza weterynarii w zakresie stanu zdrowia konia, któremu właściciel nie udzielił pomocy weterynaryjnej, a w stosunku do którego, w konsekwencji znacznych obrażeń jakich doznał, należało zastosować eutanazję, w celu skrócenia jego bólu i cierpienia.

Na podstawie powyższej dokumentacji organ I instancji ustalił, że zwierzęta były w stanie niedożywienia i wychudzone z bardzo dużymi niedoborami masy ciała, sięgającymi kilkudziesięciu procent, będącymi skutkiem niedostatecznego

i niewłaściwego żywienia. Wiele z odebranych koni wykazywało dużą nieufność

i lękliwość wobec osób, co może wskazywać, że nie obchodzono się z nimi we właściwy sposób. Organ stwierdził również, że zwierzęta były w stanie zaniedbań. Boksy nie były przygotowane do ich trzymania, nie zapewniono zwierzętom odpowiednich warunków bytowania, co w konsekwencji przyczyniało się do rozwoju stwierdzonych u zwierząt dolegliwości i chorób. Konie nie miały właściwej pielęgnacji. Miały zaniedbaną, nieczyszczoną, matową sierść, a na skórze pasożyty. Warunki

w jakich żyły były drastycznym odstępstwem od określonych w ustawie o ochronie zwierząt norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymania koni w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwych pomieszczeniach.

5. Organ, jako dowód w sprawie dopuścił również zaświadczenia wystawione przez lekarzy weterynarii, badających odebrane konie z gospodarstwa odwołującego.

Zdaniem Wójta z zaświadczeń tych wynika, że korekcja kopyt była wykonywana

w nieprawidłowy sposób przez osoby nieposiadające wymaganej wiedzy

i kwalifikacji, bez zachowania koniecznej ostrożności, przez co zwierzęta były narażone na niepotrzebny ból i cierpienie, którym można było zapobiec, gdyby zabiegi te zostały zlecone wykwalifikowanym osobom. Skutkowało to bolesną wadą postawy zwierząt i trudnościami w poruszaniu się. Z powodu przetrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach u niektórych koni doszło do różnego rodzaju zwyrodnień i chorób kończyn.

Następnie organ przywołał przykład konia o imieniu Tajga, który był skrajnym przykładem niedopuszczalnego braku opieki weterynaryjnej, a u którego stwierdzone choroby oraz dolegliwości i ogólnie drastycznie zły stan zdrowia, były powodem dokonania na zwierzęciu eutanazji.

Ponadto w swojej decyzji Wójt podniósł, że F.G. nie stosował się do podstawowych zasad chowu i hodowli koni, jak również nie stosował się do zaleceń wydanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii - nie wezwał lekarza weterynarii, nie poprawił warunków w jakich przebywały konie, a także wywiózł część zwierzęta bez zgody Powiatowego Lekarza Weterynarii i bez wymaganych dokumentów w nieznane miejsce.

Zdaniem Wójta powyższe okoliczności wskazują że F.G., będąc właścicielem koni, dopuścił się względem nich znęcania, w związku z czym w sprawie wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki wskazujący, iż dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela zagrażało ich życiu bądź pogorszeniu zdrowia.

6. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł F.G., a odrębnym pismem również jego profesjonalny pełnomocnik, który jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W odwołaniu pełnomocnik podniósł, że sprawa odebrania F.G. koni jest konsekwencją medialnej nagonki, próbą postawienia go w złym świetle. Ponadto pełnomocnik zakwestionował czynności Biura Ochrony Zwierząt, wskazując na przekroczenie uprawnień przez osobę odbierającą zwierzęta. Podniósł, że gospodarstwo wizytowała m.in. Policja, Prokuratura i lekarz weterynarii, jednak nikt nie stwierdził konieczności zabrania zwierząt, które były pod dobrą opieką, były nakarmione, miały pościelone i nie było przed dniem 5 kwietnia 2014 r. żadnych zastrzeżeń ze strony Kierownika Biura Ochrony Zwierząt, który wizytował gospodarstwo przed odebraniem koni. Pełnomocnik odwołującego powołał się na pismo Powiatowego Lekarza Weterynarii, z którego treści wynika wprost, że przeprowadzone kontrole przez ten organ nie wykazały żadnych przypadków zagrożenia zdrowia i życia utrzymywanych w gospodarstwie F.G. zwierząt.

7. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywróciło F.G. termin do wniesienia odwołania, a następnie decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2014 r.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy przywołał treść art. 7 u.o.z. i podał, że w przepisie tym uregulowane zostały dwa tryby postępowania, prowadzące do wydania przez właściwy organ decyzji o czasowym odebraniu zwierząt. Wskazał, że art. 7 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z. może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane jednemu z podmiotów wymienionych w pkt 1-3 powyższego przepisu.

Decyzję w tym przedmiocie organ podejmuje z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. W przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Z przepisów powyższych wynika, że w sytuacji opisanej w art. 7 ust. 1 u.o.z. odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o odebraniu czasowym zwierząt.

Natomiast w sytuacji wskazanej w art. 7 ust. 3 u.o.z. w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu, odebranie zwierząt jest działaniem poprzedzającym podjęcie decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Wydanie decyzji w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. musi zostać poprzedzone postępowaniem, w którym organ zbada następczo zasadność dokonania czynności odebrania zwierząt.

8. Zdaniem Kolegium w przypadku podjęcia nagłej interwencji, w wyniku której zwierzę zostaje odebrane właścicielowi z uwagi na zaistnienie przesłanek określonych w art. 7 ust. 3 u.o.z., właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.o.z., w której albo odbiera zwierzę z uwagi na zaistnienie jednej z przesłanek wymienionej w art. 6 ust. 2 powyższej ustawy, który określa co należy rozumieć przez "znęcanie się nad zwierzętami", albo wydaje decyzję odmowną, wskazując, że brak było podstaw do czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi.

Na ustalenie okoliczności uzasadniających niewłaściwe traktowanie zwierząt powinna mieć wpływ świadomość, że zwierzę jest istotą żyjącą, zdolną do odczuwania cierpienia, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę, co również zostało uregulowane w ustawie o ochronie zwierząt w przepisie art. 1 ust. 1. Istotna jest też potrzeba humanitarnego traktowania zwierząt, przez którą rozumie

się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę

i ochronę w myśl art. 4 pkt 2 wymienionej ustawy.

Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w drugim z wyżej opisanych trybów. Świadczy o tym wskazana w decyzji podstawa prawna oraz zawiadomienia z dnia [...] marca 2014r. oraz z dnia [...] kwietnia 2014r., skierowane do organu I instancji przez Biuro Ochrony Zwierząt Inspektorat. Kolegium podkreśliło również, że dla prawidłowości wydania decyzji w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. nie wystarczy spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy, ale konieczne jest spełnienie dodatkowego warunku jakim jest zaistnienie przypadku niecierpiącego zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierząt u ich właściciela lub opiekuna zagraża ich życiu.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy stwierdził, że adresatem decyzji wydanej w trybie art. 7 ust. 3 ustawy może być zarówno właściciel zwierzęcia jak i jego opiekun. Ustawa nie definiuje pojęcia "opiekun", co powoduje, że pojęcie powyższe należy rozumieć zgodnie ze znaczeniem potocznym, a więc jako troskę, dbałość, zajmowanie się.

W ocenie Kolegium ustalony przez organ I instancji stan faktyczny w niniejszej sprawie pozwala na przyjęcie, że zwierzęta odwołującego przebywały w niewłaściwych warunkach i nie były otoczone właściwą opieką wymaganą od właściciela czy opiekuna. Konie były utrzymywane w drastycznie złych warunkach, zagłodzone, chude, niedostatecznie pielęgnowane, z objawami zawszenia

i zarobaczenia oraz z otwartymi ranami, powodującymi dalsze konsekwencje w ich stanie zdrowia i życia. Opinie lekarzy weterynarii Kolegium oceniło jako znaczące

i szczegółowe dla rozstrzygnięcia sprawy, a przy tym zawierające pełny i obiektywny opis zarówno warunków, w których były trzymane konie, jak również stanu zdrowia

i ogólnej kondycji zwierząt w chwili ich odbioru z gospodarstwa odwołującego.

Wobec powyższego organ uznał, że zachodziły przesłanki z art. 6 ust. 2 pkt 1, 8, 10, 17 i 19 u.o.z., uzasadniające orzeczenie o czasowym odebraniu koni.

W kontekście dokonanych rozważań SKO stwierdziło, że bez znaczenia dla prawnej oceny zaskarżonej decyzji pozostaje podniesiona przez odwołującego kwestia ewentualnych uchybień w postępowaniu Biura Ochrony Zwierząt Inspektorat. Zarzuty te pozostają bez wpływu na wynik sprawy, gdyż zmierzają wyłącznie do wykazania bezzasadności działań Biura Ochrony Zwierząt, nie zaś do podważenia legalności wydanej przez organ I instancji decyzji o czasowym odebraniu zwierząt, pod kątem zebranego w sprawie materiału dowodowego, potwierdzającego zasadność odebrania zwierząt.

9. F.G. zaskarżył decyzję SKO z dnia [...] października 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze jego pełnomocnik zarzucił obrazę przepisów:

- art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie po wydaniu postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania a przed wydaniem decyzji,

- art. 9 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o terminie rozpatrzenia wniesionego odwołania co skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do wypowiedzenia się na temat zebranych w sprawie dowodów po wydaniu postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania a przed wydaniem decyzji.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Organ podzielił stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów są nietrafne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, ze zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej stanowiły przepisy ustawy o ochronie zwierząt. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 6 ust. 1a u.o.z. zabrania się znęcania nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć, w myśl art. 6 ust. 2 u.o.z. zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, w tym m.in.: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.), a także wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (art. 6 ust. 2 pkt 17 u.o.z.) oraz utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 19 u.o.z.).

Przepis art. 7 ust. 1 u.o.z. określa, że zwierzęta traktowane we wskazany wyżej sposób mogą być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierząt i przekazane schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych. Decyzja w tym przedmiocie podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (art. 7 ust. 1a u.o.z.).

Natomiast w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Z przepisów powyższych wynika, że w sytuacji opisanej w art. 7 ust. 1 u.o.z. odebranie zwierząt następuje po wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej o odebraniu czasowym zwierząt. Natomiast w sytuacji wskazanej w art. 7 ust. 3 u.o.z. w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu, odebranie zwierząt jest działaniem poprzedzającym niejako podjęcie decyzji w przedmiocie odebrania zwierząt. Wydanie decyzji w trybie ust. 3 art. 7 u.o.z. musi zostać poprzedzone postępowaniem, w którym organ zbada następczo zasadność dokonania czynności odebrania zwierząt.

11. Dokonując kontroli przeprowadzonego postępowania w szczególności zaś oceny ustalonego przez organy stanu faktycznego, należy w pełni zgodzić się z organami orzekającymi obu instancji, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające czasowe odebranie zwierząt w trybie, o którym mowa w art. 7 ust. 3 u.o.z. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany w wystarczającym stopniu by wynikał z niego wniosek, że pozostawienie zwierząt u dotychczasowego właściciela (opiekuna) zagrażało ich życiu i zdrowiu. Zebrany materiał dowodowy, na który składają

się dowody przedstawione przez inicjującą postępowanie, uprawnioną do odebrania zwierząt organizację społeczną, zweryfikowane w toku postępowania administracyjnego i karnego wskazują, że znęcanie, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.o.z. miało charakter niewątpliwy, zaś szereg przypadków można określić jako rażące.

Szczegółowy opis stanu zwierząt zawarty jest w decyzji organu I instancji i nie ma potrzeby jego powielenia. Stan ten jest wykazany, w aktach administracyjnych znajduje się bowiem pełna dokumentacja kontroli oraz różne opinie lekarskie lekarzy weterynarii, w tym biegłego z Kliniki Koni, Psów i Kotów Wydziału Medycznego Uniwersytetu Przyrodniczego oraz zeznania świadków.

Można wprawdzie wskazać, że w opinii Powiatowego Lekarza Weterynarii, jak to podano, "pomimo stwierdzenia wielu zaniedbań" kontrola przeprowadzona w dniu [...] marca 2014 r. nie wykazała zagrożenia życia i zdrowia zwierząt, jednak taki wniosek pozostaje w istotnej sprzeczności z opisem stanu zwierząt i warunków ich przebywania. Wystarczy wspomnieć, że u zwierząt ujawniono znaczne, sięgające 50 procent niedobory masy ciała, przejawiające się ubytkiem tkanki mięśniowej

i tłuszczowej, wskutek niedostarczenia zwierzętom odpowiedniego pożywienia

i niezapewnienia im możliwości niezbędnego ruchu. Z dokumentów lekarskich wynika, że skarżący nie zapewniał zwierzętom właściwej opieki, w tym lekarsko- weterynaryjnej.

U jednego z koni stwierdzono poważny uraz głowy z krwotokiem, prowadzący do konieczności uśmiercenia zwierzęcia w celu skrócenia jego cierpień. Mimo próby leczenia konieczna była również eutanazja klaczy (k. 80-86 oraz 87 akt administracyjnych).

Opinia Powiatowego Lekarza Weterynarii, jak trafnie przyjęły organy, jest tylko jednym z dowodów podlegających ocenie, zaś całokształt zgromadzonej dokumentacji, uzupełnionej fotografiami i pochodzącej także z postępowania przygotowawczego, pozwala stwierdzić, że ingerencja przewidziana art. 7 ust. 3 u.o.z. była konieczna, zaś ocena stanu faktycznego została przeprowadzona zgodnie z wymogami art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

12. Jeśli chodzi o status skarżącego jako adresata decyzji należy wskazać, że przepisy art. 7 u.o.z. skonstruowane są w celu realizacji praw zwierząt i ich ochrony. W postępowaniu, o którym mowa w art. 7 ust. 3 u.o.z. priorytetem jest zagrożenie, jakie sprawia pozostawienie zwierząt u osoby, pod której pieczą się znajdują. Istotny jest w tej sytuacji stan faktyczny nie zaś stan praw rzeczowych. Decyzja o czasowym odbiorze zwierząt, co podkreśla się w judykaturze, nie rozstrzyga o prawie własności, lecz jest jedynie czasowym ograniczeniem tego prawa (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., II SA/Op 173/14, dostępny w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA). Podkreślić należy, że dobro chronione jest na tyle istotne, że ograniczenie takie ma umocowanie konstytucyjne.

W sprawie nie było wątpliwości, że zwierzęta należały do skarżącego. Po odebraniu części zwierząt w dniu [...] kwietnia 2014 r. między skarżącym a A.Ł. została sporządzona umowa darowizny (k. 23, 24 akt administracyjnych). Trafnie jednak organ I instancji, mając na względzie okoliczności sprawy podważył jej ważność uznając ją za pozorną. Nadto, co potwierdza treść umowy oraz przesłuchanie skarżącego, zwierzęta pozostały w jego gospodarstwie co pozwala wyprowadzić wniosek, że nadal sprawował nad nimi opiekę.

13. Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. postawiony organowi I instancji, aczkolwiek trafny nie ma wpływu na wynik sprawy. Po pierwsze skarżący działał w postępowaniu i miał zagwarantowane prawa procesowe (skarżący został zawiadomiony o przedłużeniu postępowania, k. 136 akt administracyjnych). Nadto organ II instancji przedłużając termin do załatwienia sprawy (k. 158 akt administracyjnych) pouczył skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz złożenia wniosków dowodowych. Nadto przed organem II instancji skarżącego reprezentował zawodowy pełnomocnik.

Skład rozpoznający przedmiotową sprawę podziela tu pogląd, że w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego

i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa (por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). W kontrolowanym postępowaniu nie miało to miejsca.

14. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego oraz art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu zdrowia zwierząt. W sprawie został zebrany obszerny materiał dowodowy odnośnie stanu zwierząt, które zostały czasowo odebrane. W aktach znajdują się protokoły z opisem kondycji zwierząt, materiał dokumentowy i fotograficzny. W uzasadnieniach swoich decyzji organy obu instancji dokładnie opisały stan faktyczny sprawy, przytoczyły treść przepisów prawa i wyjaśniły dlaczego w sprawie podjęto decyzję o czasowym odebraniu skarżącemu zwierząt.

Wskazać przy tym należy, że sprawa rozstrzygana jest z punktu widzenia dobra chronionego, uznającego, że zwierzę jest istotą żyjącą, zdolną do odczuwania cierpienia, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Potrzeba humanitarnego traktowania zwierząt, przez którą rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę w myśl

art. 4 pkt 2 u.o.z. ma więc zasadnicze znaczenie przy wykładni przepisów ograniczających prawa właścicielskie, pozwalających na umieszczenie zwierząt we właściwych warunkach. Natomiast w postępowaniu administracyjnym nie są rozstrzygane kwestie odpowiedzialności za taki stan rzeczy i ewentualnej winy właściciela (opiekun zwierząt).

Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).