Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1031/89
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1989-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2
journal: Dz.U. 1982 nr 16 poz. 122
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów.
Teza: Udzielenie pomocy członkowi - lub członkom - ruchu oporu, nawet gdy osoba udzielająca tej pomocy wiedziała o ich przynależności do ruchu oporu, nie czyni z niej samo przez się również członka ruchu oporu i nie może - w świetle art. 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122 ze zm./ - stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich.

TEZY

Udzielenie pomocy członkowi - lub członkom - ruchu oporu, nawet gdy osoba udzielająca tej pomocy wiedziała o ich przynależności do ruchu oporu, nie czyni z niej samo przez się również członka ruchu oporu i nie może - w świetle art. 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122 ze zm./ - stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Zofii B. na decyzję Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia 5 czerwca 1989 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.


UZASADNIENIE

Zofia B., urodzona dnia 19 września 1923 r., złożyła wniosek o przyjęcie w poczet członków Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w ruchu oporu. Podała, że od dnia 1 lutego 1940 r. do dnia 14 października 1943 r. pracowała społecznie w Polskim Czerwonym Krzyżu w G., przy czym jej działalność polegała między innymi na opiece nad rannymi żołnierzami w szpitaliku PCK, wysyłaniu paczek dla jeńców wojennych, pomocy dla więźniów i ich rodzin, dla chorych powracających z przymusowych robót oraz dla osób skrzywdzonych przez wojnę, a także na zbieraniu funduszy na te cele ze składek ludności. W latach 1941-1943 wręczano jej nazwiska więźniów, którym potem zawoziła paczki do J. oraz do obozu w Sz. koło J. Od stycznia do września 1942 r. dostarczała leki do mieszkania K. Na potwierdzenie powyższego Zofia B. złożyła oświadczenie dwóch świadków: Barbary K., zweryfikowanego członka Związku z tytułu działalności w podziemiu i Armii Krajowej od 1 lutego 1940 r. do 17 stycznia 1945 r. w charakterze sanitariuszki, która podała, że Zofia B. była łączniczką z ramienia PCK i w okresie od stycznia 1942 r. do września 1942 r. dostarczała leki do mieszkania świadka, oraz Michała D., zweryfikowanego członka Związku z tytułu działalności w Armii Ludowej w okresie od dnia 9 stycznia 1943 r. do dnia 15 lipca 1945 r. oraz walk o utrwalenie władzy ludowej od dnia 20 września 1945 r. do dnia 28 sierpnia 1946 r. Był on komendantem oddziału partyzanckiego Gwardii Ludowej, a potem Armii Ludowej i działał w lasach podkarpackich w okolicach G., J. i K. Podał on, że Zofia B. była od 1940 r. do 1943 r. pracowniczką PCK, która zbierała składki na działalność PCK w G. i przekazywała paczki żywnościowe dla więźniów politycznych do więzienia w J. i innych. Świadek poznał ją osobiście, gdyż wpłacał jej składki pieniężne oraz podawał nazwiska uwięzionych za działalność polityczną w więzieniu w J. w latach 1941-1943 oraz w obozie koncentracyjnym w Sz. koło J.

Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w N.S. załatwił powyższy wniosek odmownie, a od decyzji tej Zofia B. odwołała się do Zarządu Głównego Związku, który decyzją ostateczną z dnia 5 czerwca 1989 r., wydaną po rozpatrzeniu tego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji ze względu na to, że Zofia B. nie działała w zorganizowanym ruchu oporu, nie składała przysięgi ani nie miała pseudonimu. Sama działalność w czasie okupacji w PCK nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich.

Na decyzję tę w części dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich Zofia B. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wyraziła pogląd, że z oświadczeń świadków, członków ruchu oporu, z którymi współdziałała, wynika, iż pracowała dla ruchu oporu. Polemizuje ze stanowiskiem organów Związku, ocenia zaskarżoną decyzję odmowną jako krzywdzącą i wnosi o jej uchylenie.

Zarząd Główny Związku wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Artykuł 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatanckich /Dz.U. nr 16 poz. 122 ze zm./ stanowi, że uprawnienia kombatanckie przysługują uczestnikom walk o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny, bojownikom o zachowanie polskości na ziemiach polskich zagarniętych przez zaborców, uczestnikom Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej, walk przeciwko siłom reakcji i ruchom faszystowskim, walk o niepodległość, żołnierzom koalicji antyfaszystowskiej, uczestnikom walk o utrwalenie władzy ludowej, uczestnikom ruchu oporu, osobom, które ze względów politycznych, narodowościowych lub rasowych były więzione w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach oraz osobom prowadzącym w czasie okupacji hitlerowskiej tajne nauczanie dzieci i młodzieży. Kategorie osób, którym mogą być przyznane uprawnienia kombatanckie, zostały w tych przepisach wymienione taksatywnie.

Uczestnikiem ruchu oporu jest ten, kto w sposób zorganizowany, to jest będąc ogniwem skoordynowanej działalności organizacji konspiracyjnej, mającej na celu walkę z okupantem, czynnie, a więc podejmując określone akty woli, przyczyniał się do zniszczenia wroga.

W sprawie jest rzeczą bezsporną, że skarżąca nie była członkiem organizacji konspiracyjnej, mającej na celu walkę z okupantem; pracowała ona społecznie w Polskim Czerwonym Krzyżu, wykonując związane z tym czynności, polegające między innymi na zbieraniu od różnych przedstawicieli społeczeństwa polskiego składek na cele tej organizacji, oraz na udzielaniu w różnych formach pomocy osobom tej pomocy potrzebującym; wśród takich osób mogły się zdarzać również osoby będące członkami różnych organizacji konspiracyjnych, a więc członkowie ruchu oporu.

Udzielenie pomocy członkowi - lub członkom - ruchu oporu, nawet gdy osoba udzielająca tej pomocy wiedziała o ich przynależności do ruchu oporu /co w warunkach okupacji i realiach działalności konspiracyjnej było mało prawdopodobne/, nie czyni z niej samo przez się członka ruchu oporu /aczkolwiek niewątpliwie jest działalnością zasługującą na uznanie i szacunek/ i nie może w świetle wyżej cytowanych przepisów stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Zresztą ani skarżąca, ani przedstawieni przez nią świadkowie nie twierdzą, by miała ona być członkiem organizacji konspiracyjnych, do których świadkowie ci należeli, lub jakiejkolwiek innej organizacji konspiracyjnej, mającej na celu walkę z okupantem.

Jak z powyższego wynika, zaskarżona decyzja odmowna zgodna jest z przepisami prawa materialnego; nie narusza ona również przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy ani nie nosi cech dowolności. W tej sytuacji skarga nie mogła być uwzględniona i na podstawie art. 207 par. 5 Kpa należało ją oddalić.