Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2124/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [..] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [.] sierpnia 2010 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji Wojewody [..] z dnia [..] marca 2010 r., nr [..], orzekającej o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w gminie [..], obręb [..] oznaczonej jako działki: nr [..] o pow. [..] ha, nr [..] o pow. [.] ha, nr [..] o pow. [..] ha oraz nr [..] o pow. [..] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy [..] w ciągu drogi krajowej nr [..]P. od km [..] do km [..] ) oraz nadaniu wymienionej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Decyzją Wojewody [..] z dnia [..] lutego 2005 r., nr [..] nieruchomość położona w gminie[..] , obręb[..] , oznaczona jako działki: nr [..] o pow. [..] ha, nr [..] o pow. [..] ha, nr [.] o pow. [..] ha oraz nr [...] o pow. [.] ha, została przeznaczona pod budowę obwodnicy [..] w ciągu drogi krajowej nr [.] P. (od km[..] ). Wnioskiem z dnia [..] kwietnia 2009 r. uzupełnionym pismem z dnia 14 sierpnia 2009 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [..] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do opisanej wyżej nieruchomości oraz wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na jej niezwłoczne zajęcie z jednoczesnym nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Następnie pismem z dnia [..] sierpnia 2009 r. Wojewoda [..] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda [... decyzją z dnia [..] października 2009 r., nr [..], orzekł o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie opisanej we wniosku nieruchomości oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury złożył K. B.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [..] stycznia 2010 r. [.] , uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [..] z dnia [..] października 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z powodu niewyjaśnienia kwestii dotyczącej ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości objętej wnioskiem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [..] decyzją z dnia [..] marca 2010 r. nr[..] , zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w gminie[..], obręb [...], oznaczonej jako działki: nr [..] o pow. [.] ha, nr [..] o pow. [..] ha, nr [..] o pow. [..] ha oraz nr [..] o pow. [..] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy [..] w ciągu drogi krajowej nr [..] P. (od km [..]) oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja ta poprzedzona została postępowaniem organu dotyczącym wyjaśnienia kwestii ograniczonego prawa rzeczowego. Organ uzyskał z Sądu Rejonowego w B. Wydziału Ksiąg Wieczystych zaświadczenie, z którego wynika, że z działek nr, [..] objętych tym zbiorem dokumentów tylko działka nr [..] położona we wsi Z. obciążona jest służebnością gruntową nieograniczoną w czasie, polegającą na prawie przechodu i przejazdu pasem o szerokości [.] m usytuowanym przy północnej granicy tej działki i biegnącym od drogi przez wieś (dz. Nr [..]) aż do działki nr [..] na rzecz każdoczesnego właściciela tej działki.

Natomiast działki objęte postępowaniem w przedmiotowej sprawie o aktualnych nr [..] odpowiadają objętej powyższym zbiorem działce nr [..] co potwierdza mapa z projektem podziału wpisana do ewidencji zasobu powiatowego w dniu [..] lutego 2004 r. pod nr ewid. [...] .

Dlatego też zdaniem organu opisana służebność nie dotyczy żadnej działki objętej przedmiotowym postępowaniem.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury złożył K. B., wnosząc jednocześnie o przyznanie nieruchomości zamiennej w ramach odszkodowania za wywłaszczane działki.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [..] sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [..] z dnia [..] marca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że stosownie do brzmienia art. 17 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Przy czym do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest konieczność wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, drugą natomiast zaistnienie "uzasadnionego przypadku". W toku postępowania administracyjnego Wojewoda [..] pismem z dnia [..] sierpnia 2009 r., po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, zawiadomił strony o wszczęciu powstępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność K. B. Natomiast Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad we wniosku skierowanym do Wojewody [..] z dnia [..] kwietnia 2009 r. o niezwłoczne zajęcie wymienionej nieruchomości stwierdził, że budowa obwodnicy [..] jest objęta harmonogramem rządowego programu budowy dróg krajowych na lata 2008 - 2012, w związku z czym rozpoczęcie procedury przetargowej planowane jest na 2009 r., na co są już zabezpieczone środki finansowe w Oddziale Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w L. na lata [..]. Ponadto podniósł, że na cele budowy przedmiotowej inwestycji pozyskano już większość nieruchomości, zaś brak możliwości dysponowania wymienionymi we wniosku działkami powoduje opóźnienie całej inwestycji. Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie organu zostały spełnione wymienione wyżej przesłanki do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, albowiem w sprawie zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe i zaistniał "uzasadniony przypadek" opisany szczegółowo przez inwestora we wniosku z dnia [..] kwietnia 2009 r. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż wobec wymogu wykazania się przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla uzyskania pozwolenia na budowę, wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności jest uzasadnione. Uzupełniająco Minister Infrastruktury, wskazał, że organ orzekający nie jest związany wnioskiem strony o przyznanie w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej, albowiem art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stanowiący, że w ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna nie ma charakteru obligatoryjnego.

Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [..] sierpnia 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. B. W uzasadnieniu skarżący zarzucił organowi naruszenie: art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 17 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.)

Skarżący podniósł, że organy nie wyjaśniły dokładnie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nie odniosły się do kwestii, która spowodowała wcześniejsze uchylenie decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący całkowicie zakwestionował zaistnienie w sprawie "uzasadnionego przypadku" będącego jedną z przesłanek umożliwiających wydanie decyzji o zajęciu nieruchomości i nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem skarżącego sam fakt objęcia inwestycji drogowej programami rządowymi nie może przesądzać, że w sprawie zaistniał uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Skarżący wyraził także pogląd, iż każdy uzasadniony interes społeczny i gospodarczy, powinien być rozważany przy jednoczesnym rozważeniu interesu indywidualnego w tym przypadku właścicieli nieruchomości, którzy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, a działki będące przedmiotem postępowania mają charakter działek rolnych, stanowiących dla nich istotne znaczenie dla utrzymania się.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia przez organ I instancji stanowi art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej nadaje rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z brzmienia tego przepisu wprost wynika, że wykazanie istnienia wymienionych w nim przesłanek obliguje Wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Na wstępie wymaga podkreślenia szczególny charakter ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, wyrażony nie tylko w jej tytule, ale wynikający z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Ustawa została zamierzona jako regulacja czasowa – jej obowiązywanie przewidziane zostało (art. 45) do [..] grudnia 2007 r. Już ten fakt wskazuje, że celem jaki założył ustawodawca, było unormowanie w szczególny, wyjątkowy sposób stosunków prawnych w określonej sytuacji gospodarczej. Wyjątkowość uregulowań ustawy wyraża się w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabyciem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez inwestorów na cele budowlane. Służyć to ma w istocie przyspieszeniu procesu realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych.

W rozpoznawanej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [..] wnioskiem z dnia [..] kwietnia 2009 r. uzupełnionym pismem z dnia [..] sierpnia 2009 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte, co wynika z zawiadomienia Wojewody [..] z dnia [..] sierpnia 2009 r. doręczonego skarżącemu 31 sierpnia 2009 r..

Dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wystarczające jest tylko ustalenie, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte.

Potrzebę zastosowania szczególnego rozwiązania – wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z nadaniem tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad uzasadnił tym, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna do zrealizowania celu publicznego jakim jest budowa obwodnicy [..] w ciągu drogi krajowej nr [..] P.. Starania zmierzające do nabycia tych działek na drodze cywilnej nie dały rezultatu, ze względu na brak zgody właścicieli na ich zbycie.

Budowa obwodnicy [..] jest objęta harmonogramem rządowego programu budowy dróg krajowych na lata 2008 – 2012. Na powyższą budowę GDDKiA pozyskał już większość nieruchomości, a brak dysponowania przedmiotowymi działkami powoduje zablokowanie budowy całej obwodnicy. Zezwolenie na natychmiastowe zajęcie nieruchomości umożliwi dysponowanie przez SP nieruchomością na cele budowlane, rozpoczęcie inwestycji w planowanym terminie oraz wykorzystanie zarezerwowanych na ten cel środków finansowych.

Zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oznacza tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Zaś stosownie do art. 33 ust. 2 w/w ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć m.in. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W oparciu o powyższą argumentację Wojewoda [..] dokonał oceny przesłanek ustawowych uzasadniających zastosowanie przepisu w/w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy, a organ odwoławczy ocenę tę podzielił.

Ocena ta, zdaniem sądu nie budzi zastrzeżeń.

W świetle przytoczonej wyżej treści wniosku GDKiA znajdującego odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji (zaskarżonych) nie może budzić wątpliwości to, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy.

Nie można uznać też, że przyjęta przez organy ocena była dowolna. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tak więc dowodem jest również dokument, którym w rozpoznawanej sprawie jest powołany wniosek. Należy zauważyć, że stosownie do treści art. 77 § 4 kpa fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Powołane wyżej okoliczności wskazane we wniosku z dnia 14 kwietnia 2009 r. mają taki charakter, bowiem powszechnie wiadomo, że rozbudowa dróg jest obecnie priorytetowym zadaniem państwa, drogi mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju kraju.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej oceny zaistnienia przesłanek z art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych.

Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut skargi dotyczący niewyjaśnienia przez organy sprawy dotyczącej ograniczonego prawa rzeczowego w postaci przejazdu przez działki będące przedmiotem tej sprawy. Organy w sposób rzetelny i wyczerpujący wyjaśniły tę kwestię stwierdzając, że powyższe prawo nie dotyczy nieruchomości objętej przedmiotową sprawą co potwierdza zebrany przez organy materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Należy przy tym podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie Sąd badał tylko zgodność zaskarżonej decyzji z przepisem art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Natomiast nie są przedmiotem tego postępowania inne decyzje związane z procesem realizacji inwestycji, gdyż te decyzje są autonomiczne i podlegają kontroli co do zgodności z przepisami prawa w postępowaniach przewidzianych dla każdej z tych decyzji. Dlatego też zarzuty skarżącego sprowadzające się w istocie do ewentualnej zamiany spornej nieruchomości na inną lub wypłaty odszkodowania należą do odrębnych postępowań i pozostają poza oceną Sądu w przedmiotowym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak sentencji wyroku.