Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1492/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15zzs indeks 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 106 par 3; art. 11; art. 15 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 par 1 pkt 2; art. 44; art. 75 par 1; art. 77 par 1; art. 81; art. 81a; art. 107 par 3; art. 67 par 1; art. 6; art. 7;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 109 ust. 1, 3, 3a i 4; art. 102 ust. 7; art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e;
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
article: art. 750; art. 734; art. 627; art, 353 indeks 1; art. 65 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 22; art. 87 ust. 1; art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") orzekł, że R. L. (dalej "Uczestniczka"), w okresach od [...] kwietnia 2016 r. do [...] czerwca 2016 r., od [...] września 2016 r. do [...] czerwca 2017 r., od [...] września 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. oraz od [...] września 2018 r. do [...] września 2018 r; podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnym, a to z tytułu wykonania na rzecz B. K. (dalej "Płatnik składek") pracy na podstawie umów, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umów zlecenia.

Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art.109 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) i art. 102 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1398 ze zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach", a także art. 750 w zw. z art. 734 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), dalej: "k.c." i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej "k.p.a.".

Do ustalenia obowiązku doszło w następującym stanie faktyczno-prawnym;

W październiku 2020 r. Zakłada Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej "ZUS") wystąpił do Dyrektora [...] Oddziału NFZ o ustalenie po stronie Płatnika składek obowiązku objęcia Uczestniczki obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresach od [...] kwietnia 2016 r. do [...] czerwca 2016 r., od [...] września 2016 r. do [...] czerwca 2017 r., od [...] września 2017 r. do [...] czerwca 2018 r. oraz od [...] września 2018 r. do [...] września 2018 r. Wskazano, że Uczestniczka zawarła z Płatnikiem składek cztery umowy, z których każda została nazwana "umowa o wykonanie projektu (o dzieło)", jednakże czynności wykonywane w ich ramach w rzeczywistości były wykonywane w ramach umów o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy dotyczące umów zlecenia. ZUS w załączeniu przedłożył kopie: czterech umów zawartych przez Płatnika składek z Uczestniczką wraz ze zbiorczymi sprawozdaniami miesięcznymi (rachunkami do spornych umów); protokołu przeprowadzonej przez siebie u Płatnika składek kontroli wraz z aneksem do tego protokołu.

W toku, prawidłowo wszczętego wobec Płatnika składek i Uczestniczki, postępowania Prezes NFZ ustalił, że Płatnik składek, w okresie od [...] kwietnia 2008 r. do [...] czerwca 2020 r., figurowała w ewidencji działalności gospodarczej, jako osoba fizyczna wykonująca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą: E. Wpis ten został wykreślony z rejestru z dniem 1 lipca 2020 r. (v. dane z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej). Pomiędzy Uczestniczką, a M. Oddział K., prowadzonym przez Płatnika składek na podstawie umowy franczyzy, zawarto w dniach: [...] czerwca 2015 r. ([...].09.2015 r. do [...].06.2016), [...] czerwca 2016 r. ([...].09.2016 do [...].06.2017), [...] czerwca 2017 r. ([...].07.2017 do [...].06.2018) i [...] czerwca 2018 r. ([...].07.2018 do [...].06.2019) cztery umowy, zatytułowane jako umowy o wykonanie projektu (dzieła) (dalej "sporne umowy"). Przedmiotem każdej ze spornych umów było przygotowanie przez Uczestniczkę, jako wykonawcę - nauczyciela, indywidualnych projektów oraz indywidualnych materiałów i przeprowadzenie, na podstawie projektów, lekcji języka niemieckiego. W § 3 umów ustalono, że wynagrodzenia brutto za 60 minut lekcji, będą wynosić - z uczniami w liczbie od 1 do 4 odpowiednio: 27zł/28zł, 27zł/28zł, 27zł oraz 30 zł., zaś z uczniami w liczbie ponad 5 osób 35 zł. Podstawą wypłat wynagrodzeń stanowiły zaś, składane przez Uczestniczkę co miesiąc, zbiorcze sprawozdania. Przygotowane przez Uczestniczkę projekty były realizowane bądź w domach uczniów lub w innych miejscach ustalonych przez uczenia i Uczestniczkę.

W toku postępowania Płatnik składek zarzuciła, że nie została powiadomiona o wszczęciu niniejszego postępowania. Złożyła także wyjaśnienia co do charakteru, zakresu oraz czasu wykonania spornych umów. Odwołując się do art. 353 k.c. wskazała, że sporne umowy są umowami, z tytułu wykonania których Uczestniczka nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem zgodnie z wolą stron je zawierających są to umowy o dzieło, zarówno w treści, jak i formie. Podniosła także zarzuty odnośnie prawidłowości przeprowadzonej u niej przez ZUS kontroli, kwestionując jednocześnie kompetencje ZUS do zmiany kwalifikacji spornych umów oraz do występowania do NFZ z wnioskiem objęcia Uczestniczki ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu ich wykonywania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ przywołał przepisy, mające w sprawie zastosowanie oraz wyjaśnił czym jest umowa o dzieło oraz umowa zlecenie. W oparciu o te przepisy organ stwierdził, że sporne umowy - z uwagi na ich zakres i charakter – noszą znamiona umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umów zlecenia. W konsekwencji Prezes NFZ uznał, że Uczestniczka, z tytułu wykonania na rzecz Płatnika składek pracy na podstawie spornych umów, podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, do którego nie została zgłoszona.

Prezes NFZ wyjaśnił, że prace zlecone Uczestniczce, polegające na przygotowaniu projektów, materiałów oraz przeprowadzeniu lekcji, trudno uznać za wykonanie dzieła, bowiem w ich przypadku nie występował żaden ucieleśniony rezultat w jakiejkolwiek postaci. Sporne umowy dotyczyły powtarzalnych czynności, właściwych dla nauczania każdego języka obcego oraz podejmowania starannych działań, opartych na posiadanej, specjalistycznej wiedzy i kwalifikacjach. Działania te w jego ocenie nie cechują się twórczością. Nadto czynności w ramach spornych umów miały charakter stały, i choć termin oddania "dzieła" został w każdej z umów określony, to w rzeczywistości nie można mówić, że w tej dacie rezultaty osiągnięto. W ocenie Prezes NFZ w przypadku każdych zajęć dydaktycznych - lekcji językowych i lektoratów - dobór teorii, metod edukacyjnych, czy sposobu prowadzenia zajęć jest zindywidualizowany przez osobę nauczyciela/wykładowcy, co nie prowadzi jednak do przekształcenia typowej usługi edukacyjnej w umowę rezultatu, charakterystyczną dla umowy o dzieło.

Na potwierdzenie przyjętego w sprawie stanowiska Prezes NFZ odwołał się zarówno do orzeczeń sądów powszechnych, jak i sądów administracyjnych, których przedmiotem były umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług oraz zajęcia dydaktyczne, lektoraty językowe, nauczanie.

W związku z powyższym Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach.

Płatnik składek – B. K. (dalej "Skarżąca") wniosła na decyzję Prezesa NFZ skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. art. 2, art. 7, art. 22, art. 32 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez:

a. nieprzestrzeganie zasady praworządności;

b. jawne ograniczenie wolności działalności gospodarczej, w zakresie jednostronnego prawa do zmiany charakteru spornych umów;

c. nieprzestrzeganie zasady równości wobec prawa;

d. nagminne stosowanie w uzasadnieniu decyzji, jako źródła prawa powszechnego, ustaleń zawartych w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, niemających żadnego związku dowodowego lub z ustaleniami dokonanymi w przedmiotowej sprawie;

2. art. 66 ust.1 pkt. 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez nieuprawnione, bezwzględne i jednostronne wskazanie tej normy jako podstawy prawnej objęcia Uczestniczki obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, a to wbrew ustawowym, literalnym i enumeratywnym zapisom/wskazaniom art. 66 ust.1 pkt. 1 lit. a)-i) ustawy o świadczeniach oraz wobec faktycznie i wyłącznie zawartych umów o dzieło i zarazem nie wystąpił warunek wskazany w art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.; DZ.U. z 2021 r. poz. 423), dalej "s.u.s.";

3. art. 102 ust. 7 ustawy o świadczeniach poprzez wskazanie tego przepisu, jako podstawy prawnej decyzji, podczas gdy osoba podpisana pod decyzją nie jest wymieniona literalnie w tym przypisie, tym samym zachodzi prawdopodobieństwo niewłaściwego umocowania prawnego osoby wydającej (i/lub podpisującej) decyzję w dacie jej wydania.

Ponadto poważne wątpliwości prawne budzi fakt związany z korespondencją skierowaną do niej np. 05.03.2021 r. pn. "Zawiadomienie", gdzie nie zostało one opatrzone faktycznym fizycznym podpisem, a jedynie maszynowymi zapisami/adnotacjami, bez możliwości weryfikacji, co do autentyczności autorstwa tak sporządzonego dokumentu oraz samej jego treści. Zdaniem Skarżącej tak sporządzony dokument winien posiadać tzw. "metryczkę" - tj. potwierdzenie zgodności kopii wydruku z dokumentem elektronicznym (forma tabelarycznego zestawienia zawierająca m.in. począwszy od identyfikatora dokumentu – szereg cyfr,... poprzez sygnaturę dokumentu - kolejne literowo cyfrowe znaki, poprzez datę i godzinę podpisu oraz wskazanie imienne z nazwą stanowiska – osoby podpisującej, a ponadto pod metryczką pismem maszynowym - datę wydruku i autora wydruku oraz jego stanowisko. Konsekwencją takiego niedopatrzenia może być obarczenie dokumentu wadą prawną skutkującą nieważnością jego wskazań (lub podjęcia określonych do realizacji terminowo działań, czynności, zaleceń itp.).

Prawdopodobnie taką samą uwagę może zawierać korespondencja z 13.11.2020 r., lecz bezskutecznie mi doręczona (a tym bardziej przy zastosowaniu art. 44 k.p.a., co twierdzi Prezes NFZ), z powodu błędnego wysłania pocztowej przesyłki poleconej pod nieznany mi adres i zwróconej przez operatora pocztowego 16.12.2020 r. do Oddziału NFZ w S., co ustalono w rozmowie telefonicznej z 07.04.2021 r. z Panią K. B. tj. pracownikiem Oddziału NFZ w S. odpowiedzialnym/prowadzącym przedmiotową sprawę oraz potwierdzono dowodowo otrzymanym stosownym pismem z 14.04.2021 r. ze strony Poczty Polskiej;

4. art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie za zasadny i prawidłowy wniosek ZUS - niepoparty żadnymi wiarygodnymi dowodami (zwłaszcza ewentualnymi prawomocnymi orzeczeniami), jednocześnie uznając ten wniosek, jako jedyny dowód do wydania decyzji w sprawie, podczas gdy Uczestniczka w oparciu o sporne umowy nie spełniała jednocześnie/również warunku do objęcia ubezpieczeniami społecznymi zgodnie z ustawą s.u.s., co wynika z. art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. a)-i) ustawy o świadczeniach;

5. art. 109 ust. 4 ustawy o świadczeniach poprzez bezzasadne przekroczenie ustawowego terminu rozpatrzenia sprawy i wbrew własnym, pisemnym deklaracjom w tym zakresie (które winno znajdować się w aktach wszczętego postępowania o ww. numerze przy pisemnym zawiadomieniu stron o jego wszczęciu wraz z oddzielnym pisemnym zawiadomieniem o prawdopodobnym terminie wydania w tym zakresie decyzji – o których faktycznie w obu przypadkach mnie nie poinformowano, tj. błędnie skierowana korespondencja) – wobec faktycznego braku jakiegokolwiek pisemnego materiału dowodowego uzyskanego po terminie wszczęcia postępowania, wynikającego z cyt. dokumentów i prawdopodobnie jest to 13 listopada 2020 r.;

6. art. 8, art. 10 ust. 1 i 2; art. 11 ust. 1, art. 12 i art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r., poz. 646 z zm.), dalej "p.p." poprzez:

a. kwestionowanie prawa przedsiębiorcy do podejmowania wszelkiego działania - szczególnie w przedmiotowej sprawie - w zakresie kontraktowania (tj. zawierania umów cywilnoprawnych) bez wskazania naruszenia określonego przepisu prawa;

b. okazywanie braku zaufania i szacunku do przedsiębiorcy na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego i po jego zakończeniu;

c. jednostronne rozstrzyganie wątpliwości co do stanu faktycznego oraz co do treści normy prawnej tylko i wyłącznie na korzyść organu;

d. postępowanie organu w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, wbrew zasadom: proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;

e. wykorzystywanie części protokołu kontroli ZUS, zawierającego wady prawne, i innych kserokopii dokumentów (w tym wielu niepotwierdzonych za zgodność z oryginałami), zarówno co do treści błędnych ustaleń, jak i uzyskanych z naruszeniem ustawy oraz innych przepisów prawa, które miały istotny wpływ na wyniki kontroli. Wskazała, że przekazanie kserokopii nastąpiło bez jej zgody i bez ich uwiarygodnienia, co budzi poważne wątpliwości w zakresie naruszeń prawnych przepisów o ochronie danych osób fizycznych (RODO), w tym wobec kolejnych faktów ich przetwarzania i rozsyłania – a następnie materiały te wykorzystano jako podstawy prawne i/oraz uzyskany dowód (jeszcze przed formalno-prawną datą wszczęcia stosownego własnego postępowania) w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Zachodniopomorski Oddział NFZ - tym samym decyzja może być obarczona wadą prawną, skutkującą jej nieważnością;

7. art. 6-8, art. 10 § 1, art. 44, art. 61 § 4, art. 67 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 81a, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a. nieprzestrzeganie zasady praworządności (równoznaczne z art. 7 Konstytucji RP) w postępowaniu administracyjnym;

b. nieprzestrzeganie zasady prawdy obiektywnej i podjęcia wszelkich możliwych kroków przez organ do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym, zaniechanie organu w tym zakresie jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji;

c. nieprzestrzeganie zasady proporcjonalności oraz bezstronności;

d. istotne ograniczenie prawa procesowego w związku z całkowitym brakiem materiału dowodowego od dnia wszczęcia postępowania - zgodnie z literalnym brzmieniem wskazanego przepisu - Skarżącą pozbawiono cyt. "możliwości wypowiedzenia się zwłaszcza, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji";

e. bezzasadne i rażąco niegodne ze stanem faktycznym przyjęcie ze skutkiem doręczenia korespondencji z 13.11.2020 r., co szczególnie wskazano w pismach z 24.03.2021 r. i z 09.04.2021 r.;

f. niedochowanie staranności w realizacji obowiązku skutecznego powiadomienia o wszczęciu postępowania;

g. nieprzestrzeganie obowiązkowego sporządzania dokumentacji z czynności realizowanych w postępowaniu administracyjnym np. ocen, analiz itp., na które następnie wielokrotnie powołuje się Prezes NFZ w decyzji, z którymi natomiast nie mogła się ona zapoznać;

h. brak informacji o dowodach po dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. Na żadnym etapie postępowania administracyjnego organ nie podjął się wyjaśnienia jakichkolwiek wątpliwości np. sygnalizowanych już w piśmie z 3 listopada 2020 r., natomiast skutecznie pozbawił ją dalszych możliwości w tym zakresie wobec faktu jak wyżej;

i. wybiórcze kompletowanie dowodów - za dowody przyjęto jedynie materiały dołączone do wniosku ZUS i całkowicie zaniechano i/lub odstąpiono od działań w zakresie zebrania pełnego materiału dowodowego w prowadzonym już postępowaniu;

j. zastosowanie wyłącznej zasady dowolnej oceny dowodowej;

k. pozbawienia prawa wypowiedzenia się co do dowodów wobec ich braku;

l. milczącą postawę organu wobec wskazywanych wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego;

m. nie wskazanie dowodów, na których organ oparł swoją decyzję, ale uzyskanych po terminie wszczęcia postępowania, a którym i dlaczego nie dał wiary (np. wątpliwościom zawartym w piśmie z 03.11.2020 r.) oraz prawidłowego uzasadnienia prawnego decyzji, zgodnego z obowiązującymi przepisami i stanem faktycznym sprawy;

8. art. 1, art. 7, art. 56, art. 65 § 1 i 2, art. 3531, art. 627 i nast., art. 734 § 1 i art.750 k.c. poprzez:

a. bezpośrednią ingerencję organu w stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi;

b. podważenie istnienia dobrej wiary, co do skutków prawnych spornych umów;

c. pominięcie faktu, że czynność prawna (zawarcie umowy) wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone;

d. podważenie oświadczenia woli stron co do zawarcia spornych umów oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że strony wiązały umowy zlecenia;

e. zanegowanie swobody zawieranych umów (kontraktowania);

f. niewłaściwe zastosowanie, jednostronne stwierdzenie braku osiągnięcia rezultatów, a tym samym uznanie, że sporne umowy nie są umowami o dzieło;

g. jednostronne uznanie, że zawarte umowy, nazwane jako "umowy o realizację projektu (o dzieło)", są umowami o świadczenie usług, tym samym skutkujące zastosowaniem przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących zlecenia, podczas gdy takie rozstrzygnięcie (w przypadku sporu prawnego) winno być przedmiotem postępowania przed sądami (wg właściwości) i ostatecznie zakończone stosownym, prawomocnym orzeczeniem, a więc odmiennie niż uczynił to organ NFZ, przyznając sobie uprawnienie do trwałej zmiany charakteru zawartych umów, bez wskazania takich regulacji prawnych w ustawie o świadczeniach;

h. jednostronne uznanie (...) jak wyżej;

9. art. 231 § 1 i art. 270 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 1444), dalej "k.k." poprzez:

a. przekroczenie uprawnień i/lub niedopełnienie obowiązków w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego w organie NFZ oraz niezgodnie ze stanem faktycznym - należy ocenić, że świadomie (dowód pismo skarżącej z 24.03.2021 r. doręczone organowi 26.03.2021 r., a więc 5 dni przed terminem wydania decyzji) – użyte pisemne stwierdzenie w decyzji m.in. o dwukrotnym awizowaniu przesyłki pocztowej wysłanej (co podkreślono) na moje dane adresowe, podczas gdy przesyłka była adresowana do osoby o tym samym imieniu i nazwisku, lecz na inny adres (nie posiadam bliższych danych, wg informacji pracownika NFZ chodzi o ul. [...]) bezwzględnie nie będący adresem doręczeń dla Skarżącej. Dowodem na poparcie zaprezentowanych danych jest pismo Poczty Polskiej, stanowiące załącznik nr 1. Dodatkowo (wobec potwierdzenia jak wyżej nieprawdziwych faktów) zachodzi prawdopodobieństwo niewłaściwego udokumentowania w aktach postępowania tego faktu poprzez (i/lub) ukrycie/zniszczenie koperty nadawczej z adnotacjami operatora pocztowego;

W ocenie Skarżącej, z uwagi na rangę powyższego naruszenia i bardzo realne prawdopodobieństwo jego popełnienia, bez zbędnej zwłoki, dnia 9 kwietnia 2021 r., skierowano istotne dla przedmiotowej sprawy pismo do Dyrektora Oddziału NFZ w S. (doręczone 12.04.2021 r., dowód załącznik Nr 2) - celem podjęcia określonych i uzasadnionych działań wraz z koniecznością zabezpieczenia stosownej dokumentacji, lecz do chwili sporządzenia niniejszej skargi nie otrzymano w tej sprawie żadnej odpowiedzi;

b. wykorzystanie jako autentyczne kserokopii kilkunastu dokumentów uzyskanych w trakcie kontroli ZUS, potem sporządzenie kolejnych kserokopii oraz ich samodzielne uwiarygodnienie, jako zgodne z oryginałem, nie widząc tychże, jak i nie mając do nich dostępu, a następnie tak sporządzone, przesłane do innego organu (NFZ) z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Co najistotniejsze wszystko bez wiedzy i zgody osoby w posiadaniu, której pozostają oryginalne dokumenty.

Dla tak zaistniałego faktu zachodzi prawdopodobieństwo popełnienia czynu karalnego (tj. przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów) zarówno przez funkcjonariusza ZUS (sporządzającego wskazane dokumenty), jak i analogicznie pracowników NFZ (używających tak sporządzone dokumenty np. Panią K. B.).

Skarżąca zarzuciła niezgodność stanowiska Prezesa NFZ z przedstawianym oraz prezentowanym przez nią stanowiskiem we wszystkich sprawach prowadzonych na podstawie bezprawnych i przedwczesnych wniosków skierowanych przez ZUS, przy braku innego materiału dowodowego (co do zebrania którego bezwarunkowo i ustawowo zobowiązany był organ prowadzący postępowanie, natomiast sam organ pozbawił skutecznie takiej możliwości Skarżącą - nie zawiadamiając zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. o wszczętym postępowaniu).

W oparciu o tak postawione zarzuty Skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji;

2. dopuszczenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów;

3. zbadanie umocowania prawnego P. G., jako osoby upoważnionej do wydania/podpisania decyzji;

4. formalne określenie i zbadanie zagadnienia wstępnego w zakresie uprawnienia organu do jednostronnego uznania spornych umów za umowy inne niż umowy o dzieło;

5. zobowiązanie Dyrektora [...] Oddziału NFZ do złożenia:

• kompletnych akt postępowania administracyjnego;

• dowodu z dokumentów nadawczych, w tym zwłaszcza koperty - pozostających w jego dyspozycji dot. rejestrowanej korespondencji skierowanej na imienny adres korespondencyjny Skarżącej dnia 16.11.2020 r. za pośrednictwem operatora usług powszechnych tj. Poczty Polskiej.

Do skargi załączono, przywołane w jej treści, dowody.

W odpowiedzi na skargę oraz w kolejnych pismach złożonych w toku postępowania sądowego Prezes NFZ, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W jego ocenie, wbrew zarzutom skargi, w sprawie zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania kompletnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie sprawy zostało wydane na podstawie zebranego w sposób prawidłowy materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem: protokołu kontroli ZUS; wyjaśnień Skarżącej, jako płatnika składek; treści spornych umów oraz analizy czynności wykonywanych przez Uczestniczkę; w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

W replice, a także kolejnych pismach złożonych w toku postępowania sądowego, Skarżąca podjęła polemikę ze stanowiskiem Prezesa NFZ, ponawiając w istocie argumentację przedstawioną już w skardze.

Uczestniczka nie zajęła stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że wyrok Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym, a to na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), gdyż mimo zmiany przepisów, należało mieć na uwadze konieczność rozpoznania sprawy, wynikającą z art. 7 p.p.s.a. i § 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. poz. 1177), przy jednoczesnym braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zważywszy także, że Skarżąca i Prezes NFZ, przedstawili dalsze pisma procesowe, w których uzupełnili swoje argumentacje wyłożone we wcześniejszych pismach oraz ustosunkowali się do stanowisk przeciwnej strony.

Sąd postanowił oddalić, przywołane w skardze, wnioski dowodowe Skarżącej na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., bowiem ich uwzględnienie nie było niezbędne/przydatne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Rolą Sądu nie jest wszak, jak zdawałoby się oczekuje tego Skarżąca, dokonywanie ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Jeżeli w sprawie zachodzi potrzeba dokonania takich ustaleń, obowiązkiem Sądu jest uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi, z jednoczesnym wskazaniem mu (organowi) zakresu postępowania dowodowego, które powinien uzupełnić. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu przez Sąd jest natomiast niezbędne, jeżeli bez takiego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości, przy czym przeprowadzenie tego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż zadaniem Sądu jest wyłącznie ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a nie rozstrzyganie sprawy administracyjnej, czym wszedłby w kompetencje organu.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu, skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji (jako wydanej bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu braku upoważnienia do podpisywania decyzji przez osobę, która zaskarżoną decyzję podpisała), Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej. Podpisujący zaskarżone rozstrzygnięcie Zastępca Dyrektora ds. Służb Mundurowych [...] Oddziału NFZ legitymował się bowiem, znajdującym się w aktach administracyjnych, pełnomocnictwem nr [...] z [...] marca 2021 r., którym Prezesa NFZ upoważnił go m.in. do prowadzenia postępowań administracyjnych i wydawania decyzji w sprawach, o których mowa m.in. w art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach. W podstawie tego pełnomocnictwa został powołany m.in. art. 102 ust. 7 ustawy o świadczeniach stanowiący, że "Prezes Funduszu może udzielić zastępcom Prezesa, głównemu księgowemu Funduszu, dyrektorom oddziałów wojewódzkich Funduszu oraz innym pracownikom Funduszu pełnomocnictw do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych (...)". Powyższe dowodzi, że decyzja została podpisana, w imieniu Prezesa NFZ, przez uprawnionego pracownika [...] Oddziału NFZ, na dowód czego do akt, dodatkowo, załączono także zaświadczenie o jego zatrudnieniu oraz o tym, że w marcu 2021 r. nie przebywał na urlopie.

Co do zarzutu błędnej oceny przez Prezesa NFZ, jako prawidłowego wniosku ZUS o objęcie Uczestniczki obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, należy wyjaśnić, że na mocy art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach Prezes NFZ rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się m.in. sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Sprawa objęta zaskarżoną decyzją jest sprawą dotyczącą objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

Na mocy art. 109 ust. 3a ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy wnioskodawcą jest ZUS (jak w niniejszej sprawie na mocy art. 109 ust. 3 ww. ustawy) wnioskodawca do wniosku dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania. Zatem ZUS, występując do Prezesa NFZ o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym Uczestniczki, miał obowiązek, co uczynił, dołączyć dokumenty/ich kopie uzasadniające treść jego żądania zawartego we wniosku. W opinii Sądu ZUS wywiązał się zatem z opisanego, ustawowego obowiązku, gdyż przedstawił kopię fragmentu protokołu kontroli przeprowadzonej przez siebie u Skarżącej, jako płatnika składek oraz kopie spornych umów wraz z kopiami rachunków do tychże umów (miesięcznych zbiorczych sprawozdań). Wypada przy tym zauważyć, że Skarżąca kwestionując prawdziwość powyższych dokumentów, nie wykazała, aby dołączone kopie umów i rachunków nie były zgodne z oryginałami, będącymi w jej posiadaniu (umowy i rachunki) oraz protokołem kontroli, doręczonym jej wcześniej przez ZUS po przeprowadzonej kontroli. Ponadto ZUS w piśmie z 20 października 2020 r., skierowanym do OW NFZ, zawierającym wystąpienie o objęcie Uczestniczki obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, jednoznacznie wskazał, na jakich dokumentach oparł swój wniosek. Skarżąca została powiadomiona o tym wystąpieniu i nie zgłosiła zarzutów co do formy i zawartości przekazywanych Prezesowi NFZ dokumentów. Argumentów tego rodzaju nie podniosła także w toku postępowania, w tym w piśmie stanowiącym odpowiedź na zawiadomienia Prezesa NFZ o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie i określeniu terminu jego zakończenia. Niezależnie od powyższego wypada zauważyć także, że przepis art. 109 ust. 3a ustawy o świadczeniach upoważnia ZUS do przesłania kopii posiadanych dokumentów.

Na marginesie, jeżeli Skarżąca uważała, że omawiane kopie dokumentów zostały nieprawidłowo wykorzystane przez Prezesa NFZ, co doprowadziło do popełnienia przestępstw, to powinna była wystąpić w tym zakresie do właściwych organów ścigania. W takim zakresie sąd administracyjny nie jest władny rozstrzygać, jednakże, otrzymawszy wyrok w sprawie karnej, byłby nim związany (art. 11 p.p.s.a.).

Sąd nie dopatrzył się także istotnego naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w tym, że postępowanie było prowadzone dłużej niż 30 dni. W myśl art. 109 ust. 4 ustawy o świadczeniach Prezes NFZ rozpatruje sprawy, o których mowa w ust. 1, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia ich wniesienia, wydając decyzję. Uzasadnienie decyzji sporządza się z urzędu. Zauważenia przy tym wymaga, że ów termin ma charakter instrukcyjny, podobnie, jak art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które mają charakter kompetencyjny i nie wywierają skutków w sferze stosunku materialnoprawnego, polegającego na ukształtowaniu, zmianie lub wygaśnięciu stosunku administracyjnoprawnego, co z punktu widzenia adresata decyzji znajduje wyraz w przyznaniu mu uprawnień lub nałożeniu obowiązków, bądź też stwierdzeniu istnienia określonego uprawnienia lub obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 318/06, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekroczenie przez organ terminu 30 dni na załatwienie sprawy nie miało wpływu na wynik sprawy. Przy tym Skarżąca została powiadomiona przez Prezesa NFZ w piśmie z 13 listopada 2020 r., że decyzja zostanie wydana najpóźniej do [...] marca 2021 r., co też nastąpiło [...] marca 2021 r. Jednocześnie warto zauważyć, że w piśmie z 5 marca 2021 r. organ nie wskazał innej daty załatwienia sprawy, jedynie poinformował o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji i pouczył Skarżącą, że w terminie 7 dni od jego doręczenia może zapoznać się z aktami spawy. Zatem w sytuacji, gdy Skarżąca odebrała to ostatnie pismo 17 marca 2021 r., mogła przewidywać, że decyzja zostanie wydana do [...] marca 2021 r. Zauważyć też należy, że z akt nie wynika, aby Skarżąca podjęła jakiekolwiek działań zmierzające do zapoznania się z materiałem dowodowym (w ww. piśmie zaznaczono, że powinna byłą się wcześniej umówić).

Z akt wynika, że Prezes NFZ poinformował Skarżącą o dowodach zebranych w sprawie, co należało odczytać w powiązaniu z pismem ZUS z 20 października 2020 r., do którego z kolei Skarżąca odniosła się w piśmie z 3 listopada 2020 r. Zresztą, jak wskazano powyżej, ostatecznie Skarżąca została także poinformowana skutecznie o możliwości wglądu do akt sprawy, ale z tego uprawnienia – z sobie tylko wiadomych powodów, nie skorzystała.

W kwestii danych, na jakie w toku postępowania była kierowana do Skarżącej korespondencja, Sąd zauważa, że z akt wynika, że są one tożsame z danymi wskazanymi przez Skarżąca w skardze. Zarówno zawiadomienia Prezesa NFZ z 13 listopada 2020 r. o wszczęciu postepowania, jak i informacja, że sprawa zostanie zakończona najpóźniej do [...] marca 2021 r., jak również zawiadomienie z 5 marca 2021 r. o zebraniu materiału dowodowego, będącego niezbędnym do wydania decyzji i możliwości zapoznania się z nim, były kierowane na adres Skarżącej w K. - [...] K. ul. [...] (v. treść zawiadomień). Nie mniej ostatecznie korespondencja zawierająca zawiadomienia z 13 listopada 2020 r. została, z niewiadomych powodów, błędnie zaadresowana – podano na niej adresy: ul. [...] (v. koperta) oraz ul. [...] (v. z.p.o.). Ostatecznie zawiadomienie z 5 marca 2021 r. Skarżąca otrzymała 17 marca 2021 r., zaś zawiadomienia z 13 listopada 2020 r. organ uznał za doręczone w trybie art. 44 k.p.a.

Dla skutecznego doręczenia stronie pisma procesowego w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest, aby operator pocztowy przechowywał przesyłkę przez 14 dni w swojej placówce, przy czym o tym fakcie powinien powiadomić adresata (pozostawiając awizo). Operator powinien poinformować o możliwości odebrania przesyłki w terminie 7 dni od dnia pozostawienia awiza. Ustawodawca szczegółowo wymienił przy tym miejsca, w których można pozostawić awizo i są to: oddawcza skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, widoczne miejsce przy wejściu na posesję adresata. W razie niepodjęcia pisma w ciągu 7 dni, operator pozostawia kolejne awizo z informacją o terminie odbioru przesyłki. Zgodnie z wprowadzoną przez ustawodawcę fikcją doręczenia, pismo uważa się za doręczone po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awizo (pismo organ pozostawia w aktach sprawy).

Okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą budzić wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru, dołączonego do doręczanej przesyłki, bowiem to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków, pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia.

Sąd badając kwestionowaną przesyłkę stwierdza, że z uwagi na formę graficzną załączonego do niej druku z.p.o., doręczyciel nie oznaczył, gdyż nie był w stanie, żadnej z ww. informacji. To czyni, że w sprawie nie było przesłanek do uznania, jak uczynił to organ, że zawiadomienia z 13 listopada 2020 r. doręczono Skarżącej w tzw. trybie zastępczy. Ze zwróconej przesyłki – abstrahując od nieprawidłowości jej zaadresowania – umieszczono na niej dwa różne adresy, nie wynika przede wszystkim, czy i gdzie pozostawiono Skarżącej informacje o możliwości odbioru.

Nie mniej powyższe zdarzenie - nieprawidłowe przyjęcie przez organ skuteczności doręczenia zastępczego, wobec zajęcia przez Skarżącą stanowiska w sprawie, tj. w piśmie z 24 marca 2021 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie z 5 marca 2021 r. oraz w piśmie z 3 listopada 2020 r., będącym odniesieniem do wniosku ZUS, powoduje, że nie doszło do ograniczenia praw Skarżącej, jako strony niniejszego postępowania. Uchybienie polegające na nie doręczeniu Skarżącej zawiadomień z 13 listopada 2020 r., jakkolwiek bezsporne, nie powoduje tego rodzaju naruszenia, które dawałoby podstawę do uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. Zasadnie organ przyjął, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji. Prezes NFZ prawidłowo ocenił dowody - uczynił to całościowo i wyczerpująco. Nie naruszył więc także art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a k.p.a. Zaskarżona decyzja spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. (na str. 3 i 4 zostały powołane dowody, na których oparł rozstrzygnięcie).

Sąd nie znalazł podstawy do oceny czynności organu w świetle art. 67 § 1 k.p.a. (organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie), gdyż chodzi o czynności w trakcie postępowania, mające wpływ na wynik postępowania, związane ze zbieraniem materiału dowodowego, a nie o analizę zebranego materiału dowodowego, stanowiącą element "rozpatrywania sprawy, oceny materiału dowodowego", o czym mowa w art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a.

W kwestii prawidłowości podpisania, znajdujących się w aktach, zawiadomień Sąd zauważa, że są to dokumenty elektroniczne, generowane w systemie teleinformatycznym NFZ, które zostały podpisane bezpiecznymi podpisami elektronicznymi i jako takie nie wymagają, dla swej ważności, dodatkowego podpisania "faktycznym fizycznym podpisem", czy też posiadania tzw. "metryczki". Z pism tych wynika, kto – z mienia i nazwiska oraz pełnionej w organie funkcji, dokumenty te stworzył oraz podpisał, jak również to, że złożone podpisy mają formę bezpiecznych podpisów elektronicznych. Na marginesie zauważyć wypada, że ze sprawy nie wynika, Skarżąca tego także nie wykazała, aby w związku z formą powyższych zawiadomień, poniosła ona jakiekolwiek negatywne skutki w sprawie. Jak już wcześniej zauważono Skarżąca w toku postępowania wyraziła swoje stanowisko (pismo z 24 marca 2021 r.), co przywołano w uzasadnieniu skarżonej decyzji, która z kolei została podpisana, jak uprzednio ustalono, w sposób prawidłowy.

W rezultacie Prezes NFZ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a następnie prawidłowo zakwalifikował sporne umowy, jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umów zlecenia (art. 750 w zw. z art. 734 § k.c.), skutkujące podleganiem Uczestniczki obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na mocy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, do którego Skarżąca jej nie zgłosiła. Przepis ten stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło rozumie się zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. W stosunkach tego rodzaju chodzi o zobowiązanie do osiągnięcia w przyszłości indywidualnie oznaczonego, samoistnego, obiektywnie możliwego a subiektywnie pewnego rezultatu pracy ludzkiej, o charakterze materialnym lub niematerialnym. Niezależnie od wątpliwości dotyczących możliwości uznania za dzieło rezultatów niematerialnych, nieucieleśnionych w rzeczy, wskazać należy, że rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy może być wynik czynności, a nie sama czynność. Tym samym umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Wyznacznikami odróżniającymi czynności świadczone w ramach umowy o dzieło od zadań wykonywanych w ramach umowy zlecenia są: konieczność określenia dzieła z góry, w umowie; powstanie w wyniku działań przyjmującego zamówienie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, weryfikowalność tego rezultatu ze względu na istnienie wad.

W niniejszej sprawie, w spornych umowach, mimo zatytułowania każdej z ich "umowa o wykonanie projektu (o dzieło)", nie sprecyzowano konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, jaki miał nastąpić/ziścić się w konsekwencji wykonania tych umów. W § 2 ww. umów, w ust. 1, zapisano, że: "Zamawiający zamawia, a nauczyciel zobowiązuje się przygotować indywidualne projekty oraz indywidualne materiały i przeprowadza na podstawie projektów lekcje języka (...)", w ust. 3 określono miejsce, w którym projekt (czyli lekcje) jest realizowany, a w ust. 4 określono maksymalną liczbę godzin (do 10 godzin), którą tygodniowo może nauczyciel przeznaczyć na realizację wszystkich projektów, by w § 3 ust. 1 ustalić wynagrodzenie brutto za 60 minut lekcji, w zależności od liczby uczestników. Trafnie więc organ przyjął, że obowiązków, polegających na przygotowaniu i przeprowadzeniu zajęć – lekcji języka, choćby w oparciu o samodzielnie wybrane i przystosowane materiały dydaktyczne, a nie narzucone z góry programy, nie można uznać za dzieło, ponieważ czynności te nie przynoszą konkretnego, samoistnego, oznaczonego i pewnego z góry rezultatu. Sąd podziela stanowisko, że przeprowadzanie zajęć nauczania języka, nawet w oparciu o samodzielnie przygotowany program i pomoce naukowe, nie konstytuuje ucieleśnionego rezultatu tych czynności. W orzecznictwie przyjmuje się, że usługi nauczycieli lub inne nauczanie noszą konstrukcyjne cechy umów (czynności) starannego działania, a nie umów rezultatu, bo nie przynoszą konkretnych, mierzalnych lub pewnych indywidualnych rezultatów niematerialnych, także wtedy gdy były prowadzone według indywidualnych programów nauczyciela (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II UK 187/11, opubl.: OSNP 2013 nr 9-10, poz. 115; z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II UK 308/11; z 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II UK 12/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z [...] marca 2016 r. sygn. akt [...], Lex nr 2094667). Działanie polegające na nauczaniu osób uczących się nie daje bowiem żadnej pewności, że posiądą one przekazywaną wiedzę, a w szczególności, że nastąpi rezultat "nauczenia się". Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy - nauczyciela, który stosownie do posiadanej wiedzy, umiejętności, doświadczenia przekazuje ją uczestnikom zajęć/uczniom bez gwarancji, że uczący będą posługiwać się w efekcie nauczania danym językiem, gdyż taki rezultat należy uznać za obiektywnie nieosiągalny. Przy dziele przyjmuje się natomiast, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne – art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.).

Jak już zaznaczono, jedną z cech charakterystycznych, pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00 oraz wyroki Sądu Apelacyjnego w P. z [...] września 2010 r., sygn. akt [...]; Sądu Apelacyjnego w L. z [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...]). Skoro zaś, jak organ prawidłowo ustalił, sporne umowy nie prowadziły w żaden sposób do powstania określonego, zindywidualizowanego rezultatu, mającego samoistny byt, to rezultat ten nie mógł być także poddany sprawdzianowi na istnienie wad, przy czym nie było nawet możliwości ustalenia, jakimi wadami fizycznymi mógłby być on obciążony. Lektor (nauczyciel) nie może bowiem zobowiązać się do tego, że jego uczeń z całą pewnością opanuje język na zakładanym poziomie, gdyż jest to kwestia indywidualnych zdolności, ambicji i wysiłku każdego słuchacza/ucznia. Praca lektora polega na starannym działaniu, w celu przekazania określonego zasobu wiedzy, motywowania do nauki, czy sprawdzania postępów. Poziom opanowania materiału i umiejętności uczestników kursów językowych nie stanowi rezultatu w znaczeniu art. 627 k.c.

Również kwestia wynagrodzenia Uczestniczki wskazuje jednoznacznie na rzeczywiste realizowanie umów o świadczenie usług, bowiem było ono wypłacane cyklicznie, co miesiąc i za każdą przepracowaną godzinę. Warunkiem wypłaty wynagrodzenia co miesiąc było przedstawienie przez Uczestniczkę comiesięcznego sprawozdania z nauczania języka (§ 3 ust. 4 umowy). W sprawozdaniu, które miało charakter zbiorczy (kopie w aktach administracyjnych), nauczyciel ujmował zbiorcze zestawienie zrealizowanych projektów (dane uczniów i liczby godzin zrealizowanych zajęć). Czynności określone w umowach miały charakter stały, i choć terminy oddania "dzieła" został z góry określone, to w rzeczywistości nie można mówić, że w tych datach rezultaty osiągnięto. Ponadto sporne umowy zawarte zostały jedna po drugiej, dwie pierwsze na okres roku szkolnego (0[...].09 – [...].06), a kolejne dwie na roczne okres czasu ([...].07.2017-[...].06.2018 i [...].07.2018-[...].06.2019), co dodatkowo wskazuje na stały charakter współpracy Uczestniczki ze Skarżącą. Strony nie miały pełnej swobody określania wynagrodzenia. Umowa o dzieło istotnie dopuszcza system zaliczkowy, zwłaszcza jeżeli dzieło ma być oddawane częściami. Elastyczność ta ma jednak pewne granice. Ustalenie bowiem wynagrodzenia wyłącznie w oparciu o ilość przepracowanych godzin jest całkowicie sprzeczne z naturą umowy o dzieło, gdzie to nie ilość czasu pracy, a jej efekt jest nadrzędną i jedyną ocenianą wartością.

Przeciwne stanowisko (a takie prezentuje Skarżąca) sprzeciwiałoby się właściwości (naturze) zawiązanego stosunku zobowiązaniowego, o której mowa w art. 3531 k.c. Zgodnie z treścią art. 3531 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Choć sporne umowy zatytułowane zostały "umowa o dzieło", to nazwy ich nie są elementami decydującymi samodzielnie o rodzaju badanych zobowiązań, w oderwaniu od oceny rzeczywistych przedmiotów tych umów i sposobu oraz okoliczności ich wykonania. Przepis art. 3531 k.c. wymaga, aby treść stosunku prawnego lub jego cel nie sprzeciwiał się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego. Zasady te - dotyczące oceny postanowień umownych, znajdują zastosowanie także na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w S. w sprawie [...],Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Co do kwestii naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c., należy wyjaśnić, że art. 65 k.c. wskazuje przy wykładni umów okoliczności istotne dla rozumienia treści oświadczeń woli (§ 1 - oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje) i daje pierwszeństwo kryterium zamiaru stron i celu, jaki stronom przyświecał przy zawieraniu umowy (§ 2). Nie powinno jednak ulegać kwestii, że strony umów nie mogą oświadczeniem woli kształtować swych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów. Dlatego brak jest podstaw do stosowania art. 65 k.c. Nie zmienia to jednak faktu, że zarówno organ, jak i sąd administracyjny - w sprawach przedmiotem których jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego - nie są związane nazwą umowy, lecz powinny ocenić jej charakter z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e ustawy o świadczeniach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GSK 403/21, 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II GSK 1918/19, II GSK 1951/18, 5 stycznia 2021 r. sygn. akt II GSK 1604/18, II GSK 1605/18; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela stanowisko Prezesa NFZ, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Uczestniczka nie zobowiązała się do wykonania określonych dzieł (rezultatów), a jedynie do podejmowania działań zgodnych z oczekiwaniami Skarżącej, które nie prowadziły do powstania indywidualnie oznaczonego rezultatu, co powoduje, że rezultat ten, jako nieistniejący nie mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad. Działania Uczestniczki polegały na powtarzalnych czynnościach, nienoszących znamion twórczości. Świadczy więc to, że sporne umowy były w istocie typowymi umowami o świadczenie usług. Powyższe ustalenie w konsekwencji uzasadniało objęcie Uczestniczki obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach w okresach wskazanych w skarżonej decyzji.

W sprawie nie doszło do zarzucanego do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj.: art. 6 k.p.a., będącego odpowiednikiem art. 7 Konstytucji RP, gdyż organ działał na podstawie przepisów prawa. Przepis art. 22 Konstytucji RP dopuszcza możliwość ograniczenia swobody działalności gospodarczej w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. Skarżącej nie została ograniczona swoboda działalności, a wręcz odwrotnie, to Skarżąca tej swobody nadużyła, nazywając wykonywane opisanych powyżej czynności umowami o dzieło, a to w celu uniknięcia dodatkowych obciążeń finansowych w postaci odprowadzenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Z kolei okoliczność, że Prezes NFZ odwoływał się do orzecznictwa sądowego na poparcie swego stanowiska, nie oznaczało, że naruszył art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych, o której mowa w art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może być podstawą do wydania przez NSA uchwały, mającej na celu wyjaśnienie określonych wątpliwości prawnych. Uchwała taka ma na celu wymuszenie ujednolicenia stanowisk sądów administracyjnych, szczególnie wówczas, gdy rozpoznawanie przez NSA środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych nie doprowadziło do ujednolicenia orzecznictwa w stosowaniu przepisów prawa administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 17 lutego 2014 r. sygn. akt II FPS 9/13, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednolitość orzecznictwa jest niezwykle pożądana w zakresie sądowej kontroli sądownictwa administracyjnego, szczególnie ze względu na konieczność zapewniania pewności stosowania prawa, zarówno adresatom norm prawnych, jak i organom administracji. Zapewniając stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego, służy respektowaniu zasady równości wobec prawa (por. Chaba Dawid, Jakość polskiego prawa administracyjnego w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, opubl.: Samorząd Terytorialny 2018/11/16-25).

Organ, kierując się wypracowanym orzecznictwem w kwestii rozstrzyganej skarżoną decyzją, działał w zgodzie z art. 32 Konstytucji RP.

Sąd nie dopatrzył się w działaniu Prezesa NFZ naruszenia przepisów ustawy –Prawo przedsiębiorców, gdyż ustawa ta ma zagwarantować realizację konstytucyjnej zasady wolności działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i innych zasad konstytucyjnych, mających znaczenie dla przedsiębiorców i wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, w tym zasady praworządności, pewności prawa, niedyskryminacji oraz zrównoważonego rozwoju (zd. pierwsze Preambuły ustawy), a Sąd nie dopatrzył się naruszenia wspomnianych zasad konstytucyjnych.

Z powyższych względów skargę, jako niezasadną, na mocy art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.