Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 979/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 8
journal: Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 6 marca 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Teza: Wykładnia przepisu art. 24 ust. 8 ustawy z dnia 11 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211 ze zm./, zarówno językowa jak i systemowa, prowadzi do związania prawa do odsetek z uchybieniem terminu wypłaty zasiłku /opóźnieniu czynności faktycznej, które w tym przypadku rodzi skutki prawne/ a nie z opóźnieniem w ustaleniu prawa do zasiłku wynikającym z wykonywania kompetencji przez właściwe urzędy pracy i wykorzystywania przez strony środków prawnych.

TEZY

Wykładnia przepisu art. 24 ust. 8 ustawy z dnia 11 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211 ze zm./, zarówno językowa jak i systemowa, prowadzi do związania prawa do odsetek z uchybieniem terminu wypłaty zasiłku /opóźnieniu czynności faktycznej, które w tym przypadku rodzi skutki prawne/ a nie z opóźnieniem w ustaleniu prawa do zasiłku wynikającym z wykonywania kompetencji przez właściwe urzędy pracy i wykorzystywania przez strony środków prawnych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Marka P. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. z dnia 1 kwietnia 1997 r. (...) w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł., na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1996 nr 47 poz. 211 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu odwołania Marka P. od decyzji Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w Ł. z dnia 16 sierpnia 1995 r. (...)w sprawie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnego od dnia 13 sierpnia 1995 r. z powodu upływu okresu jego pobierania - l/ uchylił w całości decyzję organu I instancji, 2/ przyznał prawo do zasiłku od dnia 13 sierpnia 1995 r. do dnia 30 września 1995 r.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Marek P. został zarejestrowany jako bezrobotny w dniu 12 sierpnia 1994 r. i decyzją z tej samej daty (...) przyznano mu zasiłek dla bezrobotnego od dnia 13 sierpnia 1994 r. Kolejną decyzją (...) Kierownik RUP nr 1 w Ł. z dnia 16 sierpnia 1995 r. orzekł o utracie prawa do zasiłku od dnia 13 sierpnia 1995 r. z powodu upływu okresu jego pobierania. Od decyzji tej Marek P. wniósł odwołanie z uwagi na spełnienie przez niego i jego małżonkę przesłanek wynikających z art. 25 ust. 6 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1995 nr 1 poz. 1/. Decyzją z dnia 24 listopada 1995 r.(...) organ odwoławczy utrzymał w mocy tę decyzję podnosząc, że w przypadku Haliny P. brak ciągłości warunkującej prawo do zasiłku na podstawie przepisu art. 25 ust. 6 pkt 1 i 2 powyższej ustawy.

Po rozpoznaniu skargi Marka P. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 1996 r. /SA/Ł 3263/95/ uchylił decyzję z dnia 24 listopada 1995 r., w uzasadnieniu podnosząc, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy /przepis art. 25 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu obowiązujący w dacie wydania decyzji. W myśl tych przepisów prawo do zasiłku do czasu otrzymania i przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia zachowuje, na warunkach określonych w ustawie bezrobotny, który ma na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko, na które przysługuje zasiłek rodzinny, jeżeli małżonek bezrobotnego jest również bezrobotny i oboje utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Zdaniem Sądu przyjęcie, że żona skarżącego winna być po ustaniu prawa do zasiłku,nieprzerwanie zarejestrowana jako bezrobotna,wprowadzałby dodatkowe wymagania, poza tymi które wynikają z treści art. 25 ust. 6 ustawy,w zakresie przyznania prawa do świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych.

Z uwagi na powyższe organ odwoławczy ponownie rozważył sprawę uznając, że w przypadku Marka P. zostały spełnione przesłanki warunkujące zachowanie prawa do zasiłku od dnia 18 marca 1995 r. zwłaszcza, że nowelizacja ustawy obowiązująca od dnia 1 stycznia 1997 r. /Dz.U. 1996 nr 147 poz. 687/ nie wprowadziła zasadniczych zmian w tym przedmiocie. W myśl obecnie obowiązujących przepisów okres pobierania zasiłku wynosi 18 miesięcy dla bezrobotnych, którzy mają na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego także jest bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. W dniu 13 sierpnia 1995 r. Marek P. spełniał wprawdzie wszystkie przesłanki wynikające z powyższych przepisów, jednakże przesłanki te przestały być spełnione już w dniu 1 października 1995 r., kiedy żona Marka P. podjęła pracę w Bibliotece Dzielnicowej Ł.-B. gdzie pracuje nadal w pełnym wymiarze czasu pracy. Warunkiem korzystania z uprawnień wynikających z art. 25 ust. 1 pkt 3b ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu jest posiadanie przez obojga małżonków statusu osoby bezrobotnej wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 2,ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu i tym samym przestała być osobą bezrobotną. Również obowiązujący do dnia 31 grudnia 1996 r. art. 25 ust. 9 powyższej ustawy jednoznacznie określał, że prawo do zasiłku przyznane mocą art. 25 ust. 6 wygasa m.in. z dniem utraty statusu bezrobotnego przez pobierającego zasiłek lub jego małżonka.

Marek P. zaskarżył tę decyzję do Sądu wnosząc o jej uchylenie w części przyznającej prawa do zasiłku od dnia 13 sierpnia 1995 r. do dnia 30 września 1995 r. z powodu jej niezgodności z prawem. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że punkt 2 zaskarżonej decyzji narusza prawo materialne z uwagi na to, że podstawą prawną decyzji jest art. 25 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania decyzji a nie art. 25 ust. 6 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym w dniu 13 sierpnia 1995 r., zasiłek powinien być przyznany za okres od dnia 13 sierpnia 1995 r. do dnia 8 maja 1996 r. a decyzja powinna zawierać rozstrzygnięcie o przysługujących odsetkach. Skarżący wskazał, że podstawą decyzji nie może być przepis ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu w wersji obowiązującej od 1 stycznia 1997 r., ponieważ w roku 1997 małżonkowie P. nie mają statusu bezrobotnych. Prawo do zasiłku Marek P. nabywa począwszy od 13 sierpnia 1995 r. i podstawa prawną powinny być przepisy wówczas obowiązujące. Potwierdzeniem jest przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 147 poz. 687/. Zgodnie ust. 2 art. 8 tej ustawy nie wyrażał zgody na zastosowanie przepisów obowiązujących w 1997 r.

Przepisem określającym okres za jaki przysługuje prawo do zasiłku przyznanego na podstawie art. 25 ust. 6 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w 1995 r. jest ust. 9 zgodnie z którym prawo do zasiłku wygasa z powodu nieuzasadnionej odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych przez pobierającego zasiłek lub jego małżonka, a także utraty statusu bezrobotnego. Sformułowanie "a także utraty statusu bezrobotnego" dotyczy jedynie bezrobotnego pobierającego zasiłek, a nie jego małżonka. Wyciąganie zatem wniosku o wygasaniu prawa do zasiłku w wyniku utraty statusu bezrobotnego przez małżonka jest nadużyciem interpretacyjnym. Tym samym Marka P. zachował prawo do zasiłku do czasu posiadania statusu bezrobotnego tj. do dnia 8 maja 1996 r. Ponieważ Urząd Pracy nie wypłacił zasiłków w terminie z przyczyn niezależnych od bezrobotnego na podstawie art. 24 ust. 8 ostatnio cyt. ustawy RUP powinien wypłacić skarżącemu odsetki liczone od terminów wymagalności do dnia wypłaty, decyzja powinna zawierać informację o przysługujących odsetkach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Ł. wnosił o jej oddalenie, podnosząc, że zarzuty skargi są bezzasadne bo prawo do zasiłku przysługuje jedynie bezrobotnym a utrata statusu bezrobotnego powoduje pozbawienie prawa do zasiłku. Unormowanie art. 24 ust. 8 jest nieprecyzyjny ale umieszczenie go po ust. 7 ustalającym terminy wypłat zasiłków prowadzi do wniosku, że prawo do odsetek jest związane z nieterminową wypłatą zasiłku z przyczyn niezależnych od bezrobotnego a dotyczących funkcjonowania urzędu pracy a nie z opóźnieniem wynikłym z wykonywania prawnie określonych kompetencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie może zostać uwzględniona. Organ odwoławczy zastosował wprawdzie przepis art. 25 ust. 1. pkt 3b zamiast art. 25 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ale powołany przez skarżącego i w odpowiedzi na skargę przepis art. 25 ust. 9 w brzmieniu wówczas obowiązującym stanowił, że prawo do zasiłku wygasa z dniem nieuzasadnionej odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, wykonywania prac interwencyjnych lub robót publicznych przez pobierającego zasiłek lub jego małżonka, a także utraty statusu bezrobotnego. Analiza tego przepisu dokonana przez skarżącego jest błędna,nie uwzględnia wykładni systemowej i celowościowej koniecznej w sytuacji gdy wykładnia językowa nie prowadzi do dostatecznie jasnej interpretacji. Przepis art. 25 ust. 6 pkt 2 zawiera określenie przesłanek odnoszących się zarówno do bezrobotnego jak i do jego małżonka, który również utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Przy określaniu prawa do zasiłku przedłużonego chodziło zatem o m.in. szczególną sytuację gdy oboje małżonkowie są bezrobotni i utracili prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Ten przedłużony zasiłek przyznawany jest jednemu z małżonków. Przy wykładni przepisu art. 25 ust. 9 należy mieć na względzie także zawartą w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 definicję bezrobotnego jako osoby, która nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej.

Podjęcie pracy przez małżonka osoby która we wskazanym trybie uzyskała przedłużony zasiłek oznacza brak przesłanek do przyznawania tego zasiłku i w konsekwencji do wygaśnięcia prawa do zasiłku. Przewidziane w przepisie art. 25 ust. 9 przesłanki wygaśnięcia zasiłku dotyczą sytuacji gdy pobierający zasiłek lub jego małżonek bez uzasadnionej przyczyny odmówili przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, wykonywania robót interwencyjnych lub robót publicznych. W przypadku np. nieuzasadnionej odmowy podjęcia zatrudnienia bezrobotny może utracić prawo do zasiłku. Jeśli zatem przesłanką wygaśnięcia prawa bezrobotnego do przedłużonego,szczególnego zasiłku jest okoliczność która nie prowadzi bezpośrednio do utraty statusu bezrobotnego przez małżonka to tym bardziej utrata tego statusu prowadzi do wygaśnięcia tego prawa. Przepis ten mówiąc ogólnie o utracie statusu bezrobotnego bez wyraźnego wskazywania czy chodzi także o małżonka osoby pobierającej zasiłek nie wyłącza /bo zwrot "(...) a także utraty statusu bezrobotnego" dopuszcza obie interpretacje/ wykładni prowadzącej do uznania, że ma on zastosowanie także w sytuacji gdy status bezrobotnego utraci małżonek osoby pobierającej zasiłek a w świetle wykładni systemowej taka interpretacja staje się w pełni uzasadniona. Taka sytuacja zachodziła w rozpatrywanej sprawie. Z tego względu, brak wskazania właściwych podstaw prawnych decyzji /choć organ II instancji działając jako organ odwoławczy jest zasadniczo zobowiązany do stosowania przepisów obowiązujących w dacie orzekania/ nie miał wpływu na wynik sprawy. W tej sytuacji rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiadało prawu.

Nie można również uznać za zasadny zarzutu odnoszącego się do nierozstrzygnięcia w decyzji sprawy odsetek. Przepis art. 24 ust. 8 stanowi, że uprawnionym do zasiłku lub zasiłku szkoleniowego przysługują odsetki, jeżeli rejonowy urząd pracy, z przyczyn niezależnych od bezrobotnego, nie wypłacił zasiłków w terminie. Prawo do odsetek jest konsekwencją obowiązywania pewnych rygorów w zakresie terminów wypłat zasiłków i odnoszone jest do uchybień rejonowego urzędu pracy, zobowiązanego do wypłaty zasiłków. W skazanie rejonowego urzędu pracy jako podmiotu,którego działanie, z przyczyn niezależnych od bezrobotnego, doprowadziło do opóźnienia w wypłacie zasiłku potwierdza stanowisko zajęte przez organ odwoławczy, wyjaśnione w odpowiedzi na skargę Wykładnia powołanego przepisu art. 24 ust. 8,zarówno językowa jak i systemowa, prowadzi do związania prawa do odsetek z uchybieniem terminu wypłaty zasiłku /opóźnieniem czynności faktycznej które w tym przypadku rodzi skutki prawne/ a nie z opóźnieniem w ustaleniu prawa do zasiłku wynikającym z wykonywania kompetencji przez właściwe urzędy pracy i wykorzystywania przez strony środków prawnych.

Zważywszy zatem, że naruszenie prawa nie miało wpływu na wynik sprawy, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.