Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 940/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1b
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. B. kwotę 960 (dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nakładającą na G. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą B. karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] maja 2011 r. w miejscowości G. na drodze wojewódzkiej nr [...], inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, iż wykonuje transport brykietu ze słomy z miejscowości R. do miejscowości S., na rzecz firmy B. z siedzibą w R., załadunku brykietu dokonano ładowarką samobieżną, która nie posiadała wagi, po załadunku nie tankował paliwa. Kierowca okazał m. in. dokument WZ z pieczątką: B., R., bez podpisu oraz bez wskazania ilości (wagi) brykietów. Pojazd członowy został skierowany na punkt kontroli celem dokonania ważenia w miejscu legalizowanym. W wyniku dokonanego ważenia, a po uwzględnieniu błędów i tolerancji, stwierdzono:

- przekroczenie o 5,32 tony dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla pojedynczej osi napędowej (nacisk osi pojazdu wyniósł 13,132 tony),

- przekroczenie o 7,11 tony dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla potrójnej osi nienapędowej (nacisk osi przyczepy wyniósł 28,91 ton),

- przekroczenie o 9,441 tony dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (rzeczywista masa kontrolowanego pojazdu członowego wyniosła 49,441 tony).

Kierowca podpisał protokół kontroli bez uwag. Nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Na podstawie powyższych ustaleń organ stwierdził, iż G. B. jest załadowcą ww. ładunku i pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił go o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a.

G. B., dalej zwany skarżącym, nie zajął stanowiska w sprawie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 32.000 zł. Powyższą karę nałożono za:

- przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy zachowaniu odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 o sumie nacisków osi:

d) powyżej 24,8 t do 26,3 t – kara pieniężna w kwocie 9.000 zł,

e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,5 t powyżej 26,3 t dodatkowo - kara pieniężna w kwocie 7.000 zł,

- przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych, o nacisku osi:

d) powyżej 9,0 t do 9,5 t – kara pieniężna w kwocie 1.200 zł,

e) za każde rozpoczęte 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo – kara pieniężna w kwocie 900 zł,

- przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy, powyżej 40,0 t do 50,0 t – kara pieniężna w kwocie 600 zł.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6.6 lit. d) i e), lp. 6.7 lit. d) i e) oraz lp. 9.5 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 61 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.) oraz art. 104 §1 k.p.a.

Organ wskazał, że skarżący jako załadowca ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenia. Okazany podczas kontroli dokument WZ wystawiony został przez B. i opatrzony pieczęcią przedsiębiorcy wskazuje na skarżącego jako załadowcę przewożonego materiału. Powołał się na zeznania kierowcy, który przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że transport wykonywał zarobkowo na rzecz firmy B. z siedzibą w R.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości. Wskazał, iż firma B. w R. zajmuje się pośrednictwem w dostarczaniu paliwa ekologicznego dla elektrowni. Wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie był załadowcą, a jedynie pośrednikiem w dostarczeniu brykietów ze słomy do elektrowni. Załadunku dokonuje się u producenta (rolnika) będącego załadowcą według objętości części roboczej urządzenia załadowczego. Dokument WZ jest jedynym dokumentem, który firma skarżącego przekazuje przewoźnikowi z adresem załadowcy-producenta i nazwą towaru, w dokumencie nie jest określona ilość wagowa. Rolnik-producent i załadowca rozlicza się z jego firmą po dokładnym ważeniu ładunku u odbiorcy. Podniósł, iż nie uczestniczył w załadunku i przewozie zatem nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt2, art. 40c, art. 41 ust, 4, 5 i 6 ww. ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz lp. 6.6 lit. d) i e), lp. 6.7 lit. d) i e) oraz lp. 9.5 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji I instancji. Ponadto, odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, wskazał, że wprowadzając przepis art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, ustawodawca uznał, że krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego może być szerszy. Dał w ten sposób sygnał, iż nie tylko przewoźnicy poruszający się po drogach publicznych powinni być zainteresowani, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych nacisków osi i DMC. W procesie załadunku uczestniczą bowiem nie tylko sami kierowcy pojazdów; a decydującą rolę odgrywają zwykle właśnie załadowcy wydający ładunek do przewozu.

Organ wskazał, że co prawda z punktu widzenia szeroko pojętych przepisów transportowych to przewoźnik jest odpowiedzialny za ich przestrzeganie, w tym również za dostosowanie się do obowiązujących norm dotyczących nacisków osi i DMC, jednakże, odpowiedzialność ta może być dodatkowo rozciągnięta na inny podmiot, który przyczynił się do powstania stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej naruszeń. Tym podmiotem jest właśnie skarżący - jako załadowca. Organ wskazał, że nawet jeśli przyjąć, iż czynności załadunkowych fizycznie skarżący nie wykonywał, to nie sposób uznać, iż to nie on był nadawcą ładunku. Zdaniem organu skarżący wydał przewożony w dniu kontroli towar "na zewnątrz", co wynika wprost z dokumentu WZ. Dokument ten spełnia wymogi określone w art. 38 ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (Dz. U. Nr 50 z 2000 r., poz. 601 z późn. zm.) przewoźnik jest obowiązany przewieźć przesyłką w oznaczonym terminie (art. 49 ust. 1), w myśl którego nadawca (dostawca) składa przewoźnikowi na przesyłkę towarową list przewozowy, a jeżeli przy danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte, w inny sposób dostarcza informacji niezbędnych do prawidłowego wykonania przewozu.

Organ odwoławczy stwierdził, iż analiza zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie potwierdza, iż zachodzą przesłanki zawarte w art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym karę o której mowa w ust. 1 nakłada się na nadawcę, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Skarżący jako nadawca ładunku zgodził się na wydanie towaru w ilości powodującej znaczne przekroczenie obowiązujących norm pojazdu, co uzasadnia ukaranie go za stwierdzone naruszenia norm dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu. Zaakcentował, iż obowiązki nadawcy nie kończą się tylko na umożliwieniu przewoźnikowi wjazdu i wyjazdu na swój teren. Jest odpowiedzialny za dokonanie załadunku i to takiego, który nie będzie skutkował naruszeniem norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. To nadawca (często będący jednocześnie sprzedawcą) winien też czuwać nad wykonaniem właściwego finału transakcji handlowej, poprzez wydanie towaru w takiej ilości, jaka była zamówiona (i opłacona przez nabywcę).

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący – G. B. wniósł o stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając jej wadliwe stosowanie ustawy o transporcie drogowym oraz nie zastosowanie art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Stwierdził, iż niezrozumiałe jest uznanie organu, iż on jest nadawcą towaru na podstawie dokumentu WZ, który oprócz pieczątki nagłówkowej firmy nie zawiera żadnych danych. Podkreślił, iż z każdego dokumentu związanego z transportem musi wynikać: co jest przewożone, przez kogo, dokąd, rodzaj, ilość przewożonego ładunku, objętość, masa w kg, itp. Na podstawie danych w dokumencie można określić, czy ta ilość oraz rodzaj przewożonego towaru przekracza dopuszczalne normy i czy jest naruszone prawo. Na tym etapie trudno stwierdzić, czy i kto nie dopełnił tego obowiązku: załadowca (rolnik będący zarówno właścicielem towaru i producentem), czy też przewoźnik. Uznał, iż nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a dywagacje na temat transakcji handlowych uznał za przekraczanie posiadanych uprawnień.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga wniesiona przez G. B. zasługuje na uwzględnienie, chociaż trochę z innych powodów niż podniesionych w skardze. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym, zgodnie z art. 13g ustawy o drogach publicznych, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku nr 2 do tej ustawy.

Natomiast w myśl art. 13g ust. 1b tej ustawy karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd, 2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Z treści powołanego przepisu w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku. Odpowiedzialność załadowcy (nadawcy) ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych powstaje jednak wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wykazują ich wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. Z przytoczonej regulacji wynika więc, że w przypadku podmiotów określonych w art. 13g ust. 1b pkt 2 omawianej ustawy ich odpowiedzialność nie ma charakteru bezwzględnego, a zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty.

W omawianej sytuacji właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują na wpływ lub zgodę nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Oznacza to, że dowody takie powinny istnieć, a okoliczności załadunku towaru nie mogą budzić wątpliwości oraz dowody i okoliczności te powinny być na tyle jednoznaczne, aby nie pozostawiały żadnych wątpliwości, co do wpływu i godzenia się załadowcy na powstanie naruszeń.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji oparł się wyłącznie na dowodach zgromadzonych podczas przeprowadzonej kontroli. Z dowodów wynika niewątpliwie przekroczenie przez kontrolowany pojazd dopuszczalnej masy całkowitej, a z protokołu ważenia przekroczenie nacisku osi pojazdu. Skarżący prawidłowo powiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania wprawdzie nie zajął stanowiska w sprawie ale zaskarżając decyzję organu I instancji przedstawił w odwołaniu opis procesu dostarczania paliwa ekologicznego, jakim jest przewożony brykiet wykonany ze słomy, z którego wynikało, iż w transporcie uczestniczy nie tylko firma transportowa (podmiot poddany kontroli na drodze), on jako pośrednik, ale również rolnik – producent brykietów. W odwołaniu wskazywał również, iż czynności załadowcze przypisane jemu wykonuje producent brykietów.

Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie w żaden sposób nie odniósł się do tych twierdzeń strony. Uznał, iż zgromadzone dokumenty w sprawie są wystarczające dla uznania odpowiedzialności skarżącego. Sąd zwraca uwagę, iż z treści zeznań kierowcy wynika jedynie, iż wykonywał transport na rzecz firmy B., co nie jest równoznaczne, iż firma ta (skarżący) jest załadowcą. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, zmienił tylko rolę skarżącego uznając, iż był nadawcę towaru. Z dokumentu WZ, któremu organ odwoławczy przypisał decydującą rolę w uznaniu skarżącego za nadawcą brak jest wskazania ilości przewożonego towaru, więc także i on nie stanowi jednoznacznego dowodu, że skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków, co najmniej w zakresie przekroczenia dopuszczalnej macy całkowitej pojazdu.

Podkreślenia ponownie wymaga, że samo stwierdzenie zaistnienia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu nie uzasadnia odpowiedzialności załadowcy.

W toku ponownego postępowania Główny Inspektor Transportu Drogowego zobowiązany będzie rozpatrzyć ponownie w całokształcie sprawę odnosząc się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Jeżeli uzna, iż zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania właściwej decyzji, zgodnej z treścią przepisów ustawy o transporcie i wymagane będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, podejmie decyzję, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty postępowania stanowił wpis sądowy.