Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1574/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 30 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2017.1952.) – dalej jako: "u.ś.r." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257.), decyzją z dnia 20 listopada 2017 r. po rozpatrzeniu odwołania M. K. – dalej jako: "skarżąca" od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. Nr [...] orzekającej o ustaleniu, iż specjalny zasiłek opiekuńczy pobrany na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. znak: [...], za okres od 26 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym; określeniu wysokości nienależnie pobranego świadczenia specjalnego zasiłku opiekuńczego: należność główna w wysokości 1140,60 zł oraz ustawowe odsetki liczone do dnia spłaty oraz o zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego w kwocie 1.140,60 zł i określeniu sposobu spłaty zadłużenia - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Decyzją z dnia [...] 2016 r. znak: [...] Prezydent Miasta przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – matką H. G. Świadczenie wypłacono za okres od 1 listopada 2016 r. do 31 maja 2017 r. W dniu 6 kwietnia 2017 r. wpłynęła do organu I instancji informacja z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, iż od 26 marca 2017 r. skarżąca nie sprawuje opieki nad matką. Wobec powyższego organ wszczął postępowanie mające na celu ustalenie, czy zasiłek opiekuńczy pobrany na podstawie ww. decyzji był świadczeniem nienależnie pobranym.

W wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2017 r. uchylił decyzję z dnia [...] 2016 r. przyznającą skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – H. G. i wstrzymał wypłatę świadczenia od 1 czerwca 2017 r. W związku z powyższym, organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Prezydent Miasta opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] 2017 r. ustalił, że skarżąca pobrała nienależnie zasiłek opiekuńczy w wysokości 1.140,60 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia spłaty przyznanego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwocie 1.140,60 zł wraz z odsetkami do dnia spłaty.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca. W jego uzasadnieniu wskazała przede wszystkim, że opiekowała się matką cały czas. Wyjaśniła, że to na wyraźną prośbę matki została zorganizowana opiekunka z MOPS. Fakt, że opiekunka przychodziła do matki nie miał wpływu na zakres jej obowiązków przy matce (kąpanie, pranie, mycie okien, gotowanie, robienie zakupów). Wyjaśniła, że rola opiekunki sprowadzała się bardziej do towarzystwa oraz wykupu leków z apteki. W związku z powyższym skarżąca nie poczuwa się do konieczności zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, gdyż podczas wykonywania obowiązków (opieki nad matką) dwukrotnie złamała nogę. Nadto wyjaśniła, że jej jedynym dochodem są zasiłki z MOPS, a matka przed śmiercią nie zdążyła spłacić zadłużenia do Urzędu Miasta, w związku z czym zwróciła się o umorzenie powstałego zadłużenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach przemawia za przyjęciem, iż skarżąca pobrała nienależnie specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. znak: [...] za okres od 26.03.2017 r. do 31.05.2017 r.

Organ odwoławczy wskazał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez MOPS w dniu 28 marca 2017 r. wynika, że skarżąca nie sprawuje opieki nad matką z uwagi na swój stan zdrowia (złamana noga). W wywiadzie tym wskazano, że skarżąca nie przychodziła do matki od czterech miesięcy, a na dzień wywiadu środowiskowego pojawiała się sporadycznie, ponieważ H. G. mieszka na IV piętrze bez windy. Pracownik socjalny wyjaśnił, że wywiad środowiskowy był przeprowadzany w związku z tym, że H. G. telefonicznie zgłosiła, że chce skorzystać z pomocy w formie usług opiekuńczych, bowiem córka od chwili wypadku (złamania nogi) nie zajmuje się nią. Jak wynika z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 16a) obligatoryjną przesłaną warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W związku z powyższym organ I instancji w dniu 13 kwietnia 2017 r. wezwał skarżącą do zgłoszenia się w siedzibie organu I instancji i złożenia wyjaśnień na okoliczność sprawowania opieki nad matką H. G. Jednak skarżąca nie złożyła żadnych wyjaśnień. Organ odwoławczy podkreślił, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane konieczne jest wykazanie nie tylko okoliczności, iż organ został wprowadzony przez wnioskodawcę w błąd, ale również świadomości strony co to tego faktu tj. czy została w sposób prawidłowy pouczona o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczeń rodzinnych. W sytuacji bowiem braku wspomnianego pouczenia, świadczenia pobrane nie mogłyby zostać uznane za nienależnie pobrane, a w konsekwencji nie byłoby możliwe egzekwowanie ich w trybie art. 30 ust. 1 u.ś.r.

Mając powyższe ustalenia na uwadze organ odwoławczy uznał, że skarżąca w sposób prawidłowy poinformowana została przez Prezydenta Miasta o okolicznościach, które należy zgłosić już przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych. Pouczenie takie znajdowało się m. in. w złożonym i podpisanym przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Pouczenie zostało zawarte również w decyzji z dnia [...] 2016 r. znak: [...].

Zdaniem organu odwoławczego powyższa informacja stanowi wystarczające pouczenie aby uznać, iż zaistniała podstawa do zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło również, że organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 30 ust. 8 u.ś.r. określił sposób naliczania odsetek, bowiem zgodnie z powołanym przepisem kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Jednocześnie organ odwoławczy powołując się na art. 30 ust. 9 u.ś.r. wskazał, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, o czym pouczył skarżącą.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję SKO wniosła skarżąca. Zarzuciła, że opiekowała się matką cały czas. Wyjaśniła, że to na wyraźną prośbę matki została zorganizowana opiekunka z MOPS. Fakt, że opiekunka przychodziła do matki nie miał wpływu na zakres jej obowiązków przy matce (kąpanie, pranie, mycie okien, gotowanie, robienie zakupów). Wyjaśniła, że rola opiekunki sprowadzała się bardziej do towarzystwa oraz wykupu leków z apteki. W związku z powyższym skarżąca nadal nie poczuwa się do konieczności zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, gdyż podczas wykonywania obowiązków (opieki nad matką) dwukrotnie złamała nogę. Na zakończenie skarżąca podobnie jak w odwołaniu wyjaśniła, że jej jedynym dochodem są zasiłki z MOPS, a matka przed śmiercią nie zdążyła spłacić zadłużenia do UM w związku z czym zwróciła się o umorzenie powstałego zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016.718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2017.1952 t.j.) dalej u.ś.r. Jako podstawę rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało przepis art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt. 2 u.ś.r., natomiast organ pierwszej instancji wskazał (m.in.) przepis art. 32 u.ś.r., zaś w uzasadnieniu decyzji powołał przepis art. 30 ust. 1 i 2 u.ś.r., nie wskazując jednak, o który przypadek nienależnie pobranego świadczenia z wymienionych w ust. 2 art. 30 chodzi.

Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych uznać należy pogląd, zgodnie z którym błędne jest stanowisko utożsamiające pojęcie "nienależnego świadczenia" z pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia". "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, zaś "świadczeniem nienależnie pobranym" jest to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Pojęcia te nie są więc tożsame. W konsekwencji przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Osoba, która nienależnie pobrała świadczenie to osoba, która była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje.

Przepis art. 30 ust. 2 u.ś.r. zawierający legalną definicję nienależnie pobranego świadczenia wiąże zakwalifikowanie świadczenia jako nienależnie pobranego ze świadomością osoby, która je pobrała, że świadczenie jej nie przysługuje (por. K. Małysa-Sulińska (red.) Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz-LEX). Z powyższych względów, dla podjęcia rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że pobrane świadczenie jest nienależne, lecz konieczne jest ustalenie, czy osoba, która pobrała to nienależne świadczenie była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje, a więc, że można ją uznać za "osobę, która pobrała nienależnie świadczenia". Powołany wyżej art. 30 ust. 2 u.ś.r. wymienia cztery przypadki, przy zaistnieniu których można stwierdzić, że świadczenie zostało nienależnie pobrane, co stanowi podstawę do wydania decyzji o której mowa w ust. 5 tego przepisu.

Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wydanie decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranego świadczenia oraz zobowiązanie skarżącej do jego zwrotu znajduje podstawę w stanie faktycznym wypełniającym przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt. 2 u.ś.r., należy w pierwszej kolejności rozważyć zasadność takiego zakwalifikowania pobranego przez skarżącą zasiłku dla opiekuna za okres od 26 marca 2017 r. do 31 maja 2017 r. Przepis powyższy, powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Wynika z niego, że uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga wykazania przez organ negatywnego zachowania świadczeniobiorcy skierowanego dla uzyskania zasiłku. Organ winien zatem, na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego ustalić i stwierdzić, że strona złożyła fałszywe zeznania lub dokumenty, albo w innym przypadku świadomie wprowadziła organ w błąd. Ustawodawca wskazuje na przyznanie i wypłatę świadczenia, co oznacza, że już na etapie składania wniosku o przyznanie danego świadczenia osoba działała ze świadomością wywołania po stronie właściwego organu mylnego wyobrażenia co do swojej sytuacji faktycznej jako osoby ubiegającej się o przyznanie danego świadczenia w celu jego uzyskania. W odróżnieniu od obowiązku zwrotu świadczenia w przypadku wynikającego ze ziszczenia się przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy, określanego jako następczy, nienależności świadczenia wynikającej z art. 30 ust. 2 pkt. 2 u.ś.r. przypisywany jest charakter "pierwotny" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2234/14, LEX nr 2106437). Zatem uznanie, że zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 30 ust. 2 pkt., 2 u.ś.r. wymaga przez organ wykazania, że już na etapie przyznawania świadczenia organ działał w oparciu o fałszywe zeznania lub dokumenty, lub działał pod wpływem błędu, wywołanego przez stronę ubiegającą się o przyznanie świadczenia. Organ winien więc wykazać zaistnienie negatywnego zachowania świadczeniobiorcy skierowanego dla uzyskania zasiłku. Stwierdzenie fałszywości dokumentu lub zeznań należy wyłącznie do sądu powszechnego, zatem możliwość powołanie się przez organ na te okoliczności jest w pewien sposób ograniczona. Natomiast w kwestii przesłanki "świadomego wprowadzenia w błąd", o której mowa w powyższym przepisie należy w całości podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym wyżej wyroku z dnia 17 czerwca 2016 r. który uznał, że : "Błąd" w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. stanowi następstwo świadomego działania pobierającego świadczenie, determinowanego wolą wywołania przekonania po stronie organu, że zostały spełnione warunki przyznania do niego prawa. Stosując cywilistyczną konwencję pojęciową, można przyjąć, że świadomym wprowadzeniem w błąd jest umyślne działanie wnioskodawcy przyjmujące postać dolus directus lub dolus eventualis. Świadomym wprowadzeniem w błąd jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się o świadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jego uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty lub zatajając istotne dla sprawy okoliczności". Okoliczność świadomego wprowadzenia organu w błąd powinien ustalić i stwierdzić organ właściwy w sprawie.

Odnosząc powyższy stan prawny i jego interpretację co do przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt. 2 .ś.r. stanowisko stwierdzić należy, że stanowisko SKO, iż skarżąca pobrała świadczenia za okres od 26 marca 2017 r. do 31 maja 2017r. nienależnie i że okoliczności sprawy dają podstawę do uznania, że świadomie wprowadziła w błąd organ na etapie przyznawania świadczenia nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. W aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu, że skarżąca umyślnie wprowadziła w błąd organ I instancji przyznający jej sporne świadczenie w dacie orzekania o jego przyznaniu. Należy zwrócić uwagę na konsekwencje powołanej przez organ regulacji - jeżeli by uznać, że wprowadzenie organu w błąd miało miejsce na etapie przyznawania świadczenia skarżącej, to konsekwencją powyższego byłaby konieczność uznania, że świadczenie było nienależnie pobrane z od momentu jego przyznania. Niewątpliwie brak w sprawie jakichkolwiek dowodów na to, że skarżąca wiedziała, że nie będzie mogła sprawować opieki nad matką już w listopadzie 2016r., która to okoliczność eliminowała możliwość uznania, że stan faktyczny odpowiada normie zawartej w art. 30 ust. 2 pkt. 2 u.ś.r. Kwestia ta winna być przez organy wyjaśniona bez żadnych wątpliwości. Rozważając zasadność żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organy winny także wziąć pod uwagę, czy stan faktyczny sprawy wyczerpuje pozostałe przypadki nienależnie pobranego świadczenia, o których mowa w art. 30 ust. 2 u.ś.r., w szczególności pkt. 1 tego przepisu, w którym mowa o wystąpieniu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń, jednakże tylko wtedy, gdy beneficjent został pouczony o skutkach prawnych wystąpienia tych okoliczności. W tym zakresie także brak niezbędnych danych z uwagi na niedostatecznie ustalony stan faktyczny sprawy. Nie zostały wyjaśnione w sposób należyty – nie budzący wątpliwości okoliczności dotyczące faktycznego sprawowania opieki nad matką przez skarżącą – w szczególności w okresie od 26 marca do 31 maja 2017 r. Organ nie ustalił ostatecznie, czy matce skarżącej została przyznana opieka w formie usług opiekuńczych a jeżeli tak to w jakim zakresie, czy skarżąca sprawowała - jak twierdzi w odwołaniu - opiekę nad matką - pomimo, że usługi takie były ewentualnie matce przyznane. Nadmienić należy, że okoliczność przyznania opieki w formie usług opiekuńczych - jeżeli fakt taki miał miejsce - powinna być znana organowi z urzędu, przy czym zdaniem Sądu fakt taki nie eliminuje a priori pobierania zasiłku dla opiekuna, jeżeli tylko opieka jest sprawowana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/17, LEX nr 2240790). Niewystarczający do czynienia stanowczych ustaleń jest materiał dowodowy w postaci jedynie aktualizacji wywiadu środowiskowego, z którego wynikają sprzeczne ze sobą informacje – że matka skarżącej jest pozostawiona całkowicie bez opieki, względnie, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką nieregularnie. Przypomnieć należy, że przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy organy są obowiązane przestrzegać zasad wynikających z reguł zawartych w przepisach art. 7, 77 i 80 kpa, czego zaniechały w toku kontrolowanego postępowania. Nie rozpatrzył także organ w koniecznym zakresie kwestii treści pouczenia skierowanego do skarżącej (wniosek o przyznanie świadczenia i decyzja o jego przyznaniu) i jego prawidłowości, w kontekście stanu faktycznego sprawy. Z pouczenia tego wynika, że okolicznością podlegająca zgłoszeniu mającą wpływ na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest (m.in.) zaprzestanie sprawowania opieki faktycznej nad osobą niepełnosprawną. Z dotychczas zgromadzonego materiału wynika w sposób niewątpliwy, że skarżąca w okresie pobierania świadczenia miała niesprawną nogę, co mogło jej utrudniać sprawowanie opieki nad matką, jednakże należy mieć na uwadze, że była to okoliczność od skarżącej niezależna, co z kolei może mieć znaczenie przy ustalaniu skuteczności tak sformułowanego pouczenia, a także przy ocenie, czy można skarżącej przypisać działanie celowe, nakierowane świadomie na pobieranie świadczenia nienależnego i celowe zatajenie ew. niemożności sprawowania opieki. Należy przy tym stanowczo podkreślić o czym już wyżej wspomniano, że ewentualna okoliczność przyznania matce skarżącej usług opiekuńczych (i ich zakres, oraz faktyczne wykonywanie) winna być znana organowi z urzędu, a zatem skoro sam organ w takiej sytuacji nie podjął niezwłocznie stosownych działań ( art. 28 ust. 3 u.ś.r.) nie sposób skarżącej przypisać działania celowo skierowanego na bezpodstawne pobieranie świadczenia. Z akt sprawy wynika wszak, że organ zwrócił się do MOPS w dniu 24 marca 2017 r. o przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, natomiast brak dowodu, czy i w jakiej dacie skarżąca otrzymała pismo z dnia 13 kwietnia 2017 r. w którego treści powołano art. 28 ust. 3 u.ś.r. Wypłatę świadczenia wstrzymano natomiast w dacie wydania decyzji z dnia 6 lipca 2017 r., która skarżąca otrzymała 27 lipca 2017r. Jeżeli więc w tym okresie matka skarżącej korzystała z usług opiekuńczych (czego organ nie ustalił) i jednocześnie skarżącej był wypłacany przez organ zasiłek dla opiekuna, to działanie takie należałoby traktować jako błąd organu, skutkami którego nie sposób skarżącą obarczać.

W kontekście powyższego, przyjęcie przez organ, że pobrane przez skarżącą świadczenie było nienależne, wymagało wykazania negatywnego zachowania skarżącej ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych, tj. zaistnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt. 2 lub pkt. 1 u.ś.r., czego organ nie uczynił. Kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone w sposób naruszający przepisy art. 7, 77 i 80 kpa, a zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego – art. 30 ust. 21 i ust. 2 pkt. 1 i 2 u.ś.r. Uchyleniu podlegała także decyzja organu pierwszej instancji jako naruszająca powyższe przepisy oraz przepis art. 107 § 3 kpa. W istocie nie sposób odczytać z niego, które z okoliczności faktycznych doprowadziły organ do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki warunkujące zwrot nienależnie pobranego świadczenia, tym bardziej, że nie wskazano konkretnie na którąkolwiek z przesłanek, o których mowa w art. 30 ust. 2 u.ś.r.

Ponownie prowadząc postępowanie organy winny mieć na uwadze przedstawioną wyżej interpretację przepisu art. 30 ust. 2 pkt. 1 i pkt. 2 u.ś.r., uprzednio uzupełniając materiał dowodowy, w szczególności dotyczący ewentualnie przyznanych matce skarżącej usług opiekuńczych, ich okresu oraz zakresu, wykonywania czynności opiekuńczych przez skarżącą, oraz winny ocenić skutki pouczenia skierowanego do skarżącej w konkretnym stanie faktycznym, przy uwzględnieniu świadomości skarżącej w jej sytuacji zdrowotnej, oraz przy uwzględnieniu faktu – jeżeli taki zostanie ustalony- jednoczesnego korzystania przez matkę skarżącej z usług opiekuńczych i wypłacania skarżącej przez organ zasiłku dla opiekuna. Organy winny skorzystać przy tym ze wszystkich możliwych środków dowodowych a nadto przeprowadzić przesłuchanie skarżącej. Ocena zachowania i działań skarżącej winna uwzględniać przedstawioną przez Sąd interpretację naruszonych przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) i lit) c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.