Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 417/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59,  art. 18
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 105 par. 1, art. 144
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 08.03.2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze. zm.) – zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.", Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M z dnia [...]r., nr [...], w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K O na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.

Jak wynika z akt sprawy, wydanie powyższego rozstrzygnięcia nastąpiło w następującym stanie sprawy:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M, będący organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z nieruchomości, prowadzi egzekucję wobec K O na podstawie opisanych na wstępie tytułów wykonawczych. Podstawę prawną dochodzonych należności stanowi decyzja z dnia 30.03.2010 r., nr [...], o odpowiedzialności K O, jako nabywcy składników majątkowych Przedsiębiorstwa T Spółka z o.o. z siedzibą w D (obecnie: Przedsiębiorstwo B Spółka z o.o. z siedzibą w P) - zwanego dalej "podatnikiem zasadniczym", za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. i styczeń 2006 r.

K O, pismem z dnia 05.03.2012 r., powołując się na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, z uwagi na przedawnienie zobowiązań podatkowych podatnika zasadniczego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M, postanowieniem z dnia 12.06.2012 r. nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, postanowieniem z dnia 21.08.2012 r. nr [...], utrzymał to postanowienie w mocy jako zasadne. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, że zobowiązania podatkowe podatnika zasadniczego w podatku od towarów i usług za okresy 12/2005 oraz 01/2006 nie uległy przedawnieniu z dniem 31.12.2011 r., gdyż w sprawie zaistniała okoliczność, o której mowa w art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – zwanej dalej "O.p.". Wskazał, że z akt sprawy, w tym z pisma wierzyciela z dnia 11.05.2012 r., wynika, że zawiadomieniem z dnia [...]r. [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego P, na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego podatnika zasadniczego w [...] Bank [...]. Zawiadomienie to dotyczyło należności trzech wierzycieli, w tym Naczelnika Urzędu Skarbowego w G – objętych m.in. tytułami wykonawczymi o nr [...] i [...], dotyczących należności z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2005 i 01/2006. Zawiadomienie to doręczono podatnikowi zasadniczemu w trybie art. 44 K.p.a. – w dniu 07.09.2011 r. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ wskazał także, że bez wpływu na skuteczność dokonanego zajęcia w kontekście przerwania terminu biegu przedawnienia należności podatnika zasadniczego - pozostawała okoliczność, że na wskazanym rachunku bankowym brak było środków.

K O, pismem z dnia 05.10.2012 r., z powołaniem się na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ponownie wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ze względu na przedawnienie z dniem 31.12.2011 r. zobowiązań podatkowych podatnika zasadniczego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P zajęcie rachunku bankowego podatnika zasadniczego (zawiadomienie z dnia 16.08.2011 r.) było kolejnym zajęciem tego samego rachunku bankowego, co w konsekwencji nie doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W związku z okolicznościami powołanymi w ww. wniosku, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego P- z zapytaniem, czy dokonane przez ten organ zajęcie z dnia 16.08.2011 r. prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność podatnika zasadniczego z rachunku bankowego w [...] Bank było pierwszym, czy kolejnym zajęciem tego samego rachunku bankowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego P-, uznając się za niewłaściwy w sprawie, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przesłał ww. zapytanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G , który pismem z dnia 07.12.2012 r. udzielił odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia 22.01.2013 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w M oddalił wniosek K O z dnia 05.10.2012 r. i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ wskazał, że sprawa przedawnienia zobowiązań podatnika zasadniczego była przedmiotem postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 21.08.2012 r. nr [...]i od tego czasu nie zaszły żadne nowe okoliczności, mające wpływ na terminy przedawnień opisane w art. 70 O.p. w stosunku do podatnika zasadniczego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 01.02.2013 r., K O złożył zażalenie, w którym podniósł, że w pierwszym postępowaniu organ nie rozpatrywał w świetle zarzutu wygaśnięcia zobowiązań podatkowych podatnika zasadniczego kwestii charakteru dokonanej w dniu 16.08.2011 r. czynności zajęcia prawa majątkowego spółki stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, a w szczególności czy było to pierwsze zajęcie, czy też kolejne, co ma istotny wpływ na kwestię przerwania biegu przedawnienia. Jakkolwiek organ egzekucyjny podjął w trakcie obecnego postępowania próbę zbadania powyższej kwestii, to jednak nie doprowadził jej do finału, a w rezultacie nie uzyskał wiedzy na ten temat w prowadzonym postępowaniu.

Postanowieniem z dnia 08.03.2013 r., [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M z dnia 22.01.2013 r., podzielając stanowisko organu egzekucyjnego co do bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego i niewystąpienia nowych okoliczności mających wpływ na ocenę terminu przedawnienia zobowiązań podatnika zasadniczego. Organ ten stwierdził, że - wobec braku dowodów potwierdzających wielokrotne zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym podatnika zasadniczego w [...] Bank w oparciu o te same tytuły wykonawcze - zajęcie z 16.08.2011 r. nr [...] jest jedynym zajęciem tego rachunku i ma wpływ na przerwanie biegu przedawnienia należności.

K O, reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 08.03.2013 r., zarzucając temu aktowi obrazę art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego.

W uzasadnieniu skargi opisano dotychczasowy przebieg postępowania, w końcowej części wskazując, że organy podatkowe nie zbadały sprawy w odniesieniu do dokonywania zajęć rachunku bankowego w [...] Bank. przez Urząd Skarbowy P-, a zbadały jedynie czynności dokonywane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G . Zdaniem Skarżącego, fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P- uznaje się za niewłaściwy organ egzekucyjny w zakresie egzekucji należności podatnika zasadniczego, nie oznacza, iż organ ten nie dokonywał poszczególnych czynności wobec tego podatnika na terenie podlegającym jego właściwości. Stąd, w związku z niewyjaśnieniem tej kwestii, nie można zasadnie twierdzić, że w sprawie nie uległy zmianie okoliczności faktyczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest zasadność umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem K O o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...].

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela stanowisko, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Warunkiem uznania postępowania za bezprzedmiotowe jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracyjny braku istnienia podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 K.p.a.) mamy więc do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Koniecznym warunkiem uznania, że przedmiot postępowania administracyjnego istnieje jest m.in. ustalenie, że w sprawie nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (vide wyroki Naczelnego sądu Administracyjnego: O/Z w Katowicach z dnia 19.06.2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391; z dnia 02.12.2011 r., sygn. akt I OSK 1292/11).

Skarżący domaga się umorzenia prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego.

Stosownie do brzmienia art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W rozpoznawanej sprawie, występując o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Skarżący w obu swoich wnioskach z dnia 05.03.2012 r. oraz z dnia 05.10.2012 r. wskazywał na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. przedawnienie obowiązku podatnika zasadniczego.

Tymczasem sprawa przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2005 i 01/2006 podatnika zasadniczego była przedmiotem badania w postępowaniu zakończonym ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 21.08.2012 r. Organ ten jednoznacznie zaś stwierdził, że (cyt.): "z przedstawionych akt sprawy, w tym pisma Wierzyciela z dnia 11.05.2012r., znak: [...], zawiadomieniem z dnia 16.08.2011 r., znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego P w oparciu o art. 80 § 1 u.p.e.a. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego podatnika zasadniczego w [...] Banku. Zawiadomienie to dotyczyło należności trzech wierzycieli, w tym Naczelnika Urzędu Skarbowego w G - objętych m.in. tytułami wykonawczymi o numerze [...] i [...] dotyczących należności z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2005 i 1/2006. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone podatnikowi zasadniczemu w trybie art. 44 Kpa - doręczenie uznano za dokonane z dniem 07.09.2011 r. Wobec powyższego, z dniem 08.09.2011 r. termin przedawnienia rozpoczął swój bieg na kolejne 5 lat". Wskazane postanowienie nadal pozostaje w obrocie prawnym.

W tej sytuacji merytoryczne rozpoznanie wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby:

1) Skarżący w swoim wniosku jako przesłankę umorzenia wskazał okoliczność inną niż przedawnienie obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.;

2) z obrotu prawnego zostałoby wyeliminowane, w odpowiednim trybie, ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 21.08.2012 r.;

3) Skarżący wskazał na zaistnienie zdarzenia, mającego ewentualny wpływ na przerwanie biegu przedawnienia, a które wystąpiłoby po wydaniu ostatecznego postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 21.08.2012 r. Stosownie bowiem do art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W badanej sprawie Skarżący nie wykazał, aby zdarzenie o jakim mowa w ww. pkt. 3 miało miejsce. W swoim wniosku z dnia 5.10.2012 r., podniósł bowiem, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 16.08.2011 r. dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P- było kolejnym zajęciem tego samego rachunku bankowego, przez co nie wypełniło przesłanki z art. 70 § 4 O.p. i nie spowodowało dla podatnika zasadniczego przerwania biegu przedawnienia, co skutkowało przedawnieniem jego zobowiązań.

Nadmienić w tym miejscu należy, że analiza akt postępowania, a w szczególności pozyskane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M wyjaśnienia wierzyciela oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego P- działającego jako organ egzekucyjny, nie potwierdza okoliczności wskazywanych przez Skarżącego.

Ponadto, wbrew stanowisku skargi, fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P- - w odpowiedzi na zapytanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M co do tego, czy zajęcie z dnia 16.08.2011 r. wierzytelności podatnika zasadniczego w [...] Bank było pierwszym, czy kolejnym zajęciem tego samego rachunku bankowego - uznał się za organ niewłaściwy w sprawie i przekazał to zapytanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G , nie przesądza o tym, że skuteczność zajęcia dokonanego zawiadomieniem z dnia 16.08.2011 r. nie została zbadana.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że z odpowiedzi udzielonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G (pismo z 07.12.2012 r.), jednoznacznie wynika, że w 2006 r. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Przedsiębiorstwa T Spółka z o.o. z siedzibą w D (obecnie: Przedsiębiorstwo B Spółka z o.o. z siedzibą w P) na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]- VAT za 12/2005 oraz nr [...]- VAT za 01/2006. Prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec tego podmiotu na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 oraz styczeń 2006, organ nie dokonywał zajęcia rachunku bankowego w [...] Bank. Następnie, z uwagi na to, że ww. Przedsiębiorstwo (tj. P, ul. P), wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego w G skierował nowe tytuły wykonawcze z dnia 22.07.2011 r. o numerach: [...] (VAT za 12/2005), [...] oraz [...] (VAT za 01/2006), zgodnie z właściwością miejscową do Naczelnika Urzędu Skarbowego P-.

Naczelnik Urzędu Skarbowego P- potwierdził zaś (pismo z dnia 29.12.2011 r.), że pismo z dnia 16.08.2011 r. w sprawie zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego skierował do 17 banków, w tym do [...] Bank. Egzekucja administracyjna prowadzona przez ten organ wobec podatnika zasadniczego skierowana do rachunku bankowego w tym banku okazała się skuteczna. Zawiadomienie z dnia 16.08.2011 r. o zajęciu rachunku bankowego dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 26.08.2011 r. (z tą datą, zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., zostało dokonane zajęcie wierzytelności), natomiast zobowiązanemu zawiadomienie to doręczono w trybie art. 44 K.p.a. z dniem 07.09.2011 r. (z tą datą, stosownie do art. 70 § 4 O.p., nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia).

Z treści przedmiotowego zawiadomienia wynika również, że obejmowało ono m.in. ww. tytuły wykonawcze o numerach: SM [...],[...] oraz [...].

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie uznał, iż nie wystąpiły nowe okoliczności, uzasadniające ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie zobowiązań podatkowych u podatnika zasadniczego. Nowe postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.