Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2402/02
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2002-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 62 poz. 718
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
article: art. 42
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie gminnym.
Teza: Nie można określać wysokości stawek podatku po upływie terminu do jego zapłaty. Natomiast w indywidualnych przypadkach istnieje możliwość udzielania podatnikom ulg w spłacie podatków, w tym umarzania zaległości podatkowych zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej.

TEZY

Nie można określać wysokości stawek podatku po upływie terminu do jego zapłaty. Natomiast w indywidualnych przypadkach istnieje możliwość udzielania podatnikom ulg w spłacie podatków, w tym umarzania zaległości podatkowych zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2002 r. sprawy ze skargi Gminy P. na rozstrzygnięcie nadzorcze nr 738/2002 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w P. z dnia 7 sierpnia 2002 r. w przedmiocie nieważności uchwały organu gminy o wysokości stawek podatku od środków transportowych, oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w P. uchwałą nr 738/2002 z dnia 7 sierpnia 2002 r. na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ w związku z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /t.j. Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577 ze zm./ orzekło nieważność uchwały nr XXXVI/197/02 Rady Miejskiej P. z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie zmiany uchwały nr XXXI/174/01 Rady Miejskiej P. z dnia 28 listopada 2001 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych z powodu jej sprzeczności z prawem.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej wskazało, że Rada Miejska P. uchwałą doręczoną Izbie dokonała zmiany własnej uchwały określającej wysokość stawek podatku od środków transportowych obowiązujących w roku 2002 w ten sposób, że ustaliła je ponownie w niższej wysokości, uzasadniając tę zmianę złą sytuacją podatników mieszkających na terenie Gminy. Dokonując zmiany wysokości stawek podatku od środków transportowych, Rada Miejska:

1/ nie wskazała przepisów prawa uprawniających do obniżania rocznych stawek podatku;

2/ określiła stawki podatku w wysokości niższej od ustawowo określonych dla następujących kategorii pojazdów:

a/ samochodów ciężarowych z innym systemem zawieszenia osi, z czterema i więcej osiami jezdnymi, o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 26 ton - o kwotę 524 zł od określonej w załączniku nr 1 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,

b/ przyczep i naczep z systemem zawieszenia osi jezdnych innych niż zawieszenie pneumatyczne i dwiema osiami jezdnymi, o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 18 ton do 36 ton włącznie - o kwotę 138 zł od określonej w załączniku nr 3 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych,

c/ przyczep i naczep z systemem zawieszenia osi jezdnych innym niż zawieszenie pneumatyczne i dwiema osiami jezdnymi, o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów wyższej niż 36 ton - o kwotę 232 zł od określonej w załączniku nr 3 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Powołany w ustawie Rady Gminy przepis art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym stanowi o kompetencji rad gmin do podejmowania uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Artykuł 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych upoważnia rady gmin do określenia, w drodze uchwały, wysokości rocznych stawek podatku od środków transportowych, nie uprawnia natomiast rad gmin do zmiany stawek w ciągu roku podatkowego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wyżej opisane rozstrzygnięcie nadzorcze Regionalnej Izby Obrachunkowej w P., wniesionej na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, Gmina P. wniosła o jego uchylenie w części dotyczącej braku uprawnień Rady Miejskiej do obniżania stawek podatku, zarzucając naruszenie art. 85 ustawy o samorządzie gminnym.

Gmina uznała za zasadny zarzut Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej co do niedopuszczalności określenia stawek podatku od środków transportowych w wysokości niższej od stawek minimalnych określonych w załącznikach do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i stwierdziła, że w tej części Rada Miejska P. zmieniła swoją uchwałę z dnia 26 czerwca 2002 r. uchwałą z dnia 4 października 2002 r.

Natomiast nie można - w ocenie skarżącej - zgodzić się z zarzutem Regionalnej Izby Obrachunkowej, że niedopuszczalna jest zmiana w ciągu roku podatkowego stawek podatku od środków transportowych poprzez ich obniżenie. Zdaniem skarżącej błędna jest wykładnia art. 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przyjęta przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w zaskarżonej decyzji, z treści bowiem tego przepisu nie wynika zakaz obniżenia przez gminę podatku od środków transportowych w trakcie roku podatkowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego nie wykazano, że wyrażenie "obniżanie" nie mieści się w zakresie pojęcia "określanie". Redakcja przepisów dopuszczająca podejmowanie przez rady gmin uchwał określających wysokość stawek podatku nie wyłącza możliwości obniżania przez rady uchwalonych już wcześniej stawek podatkowych.

Rada Miejska wskazała także w uzasadnieniu skargi na cel podjęcia przedmiotowej uchwały, jakim było zmniejszenie obciążeń podatników względem Gminy.

Regionalna Izba Obrachunkowa w P. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale - rozstrzygnięciu nadzorczym.

Izba wskazała nadto w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że uchwały podatkowe gmin są aktami prawa miejscowego, podlegającymi ogłoszeniu w dziennikach urzędowych. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych /Dz.U. nr 62 poz. 718 ze zm./ akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określa termin dłuższy.

W przedmiotowej uchwale Rady Miejskiej P. z dnia 26 czerwca 2002 r. opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa W. stwierdza się, że uchwała wchodzi w życie w terminie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, a stawki w niej uchwalone mają zastosowanie do roku podatkowego 2002. Uchwała ta została zatem podjęta z mocą wsteczną - z naruszeniem art. 4 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /t.j. Dz.U. 2001 nr 55 poz. 577 ze zm./ do kompetencji regionalnych izb obrachunkowych należy m.in. badanie uchwał i zarządzeń podejmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach podatków i opłat lokalnych.

W przypadku stwierdzenia niezgodności uchwały organu gminy z prawem regionalna izba obrachunkowa jako organ nadzoru stwierdza jej nieważność /art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84/ wysokość rocznych stawek podatku od środków transportu określa rada gminy w drodze uchwały. W wymienionym przepisie określono maksymalne stawki tego podatku dla różnych rodzajów pojazdów. Jednocześnie dla niektórych pojazdów ustawa przewiduje stawki minimalne podatku od środków transportu, określone w załącznikach nr 1, 2 i 3 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W uchwale z dnia 26 czerwca 2002 r. Rada Miejska P. określiła dla samochodów, przyczep i naczep, wymienionych w załącznikach do ustawy, stawki podatku w wysokości niższej od wynikającej z tych załączników - z ewidentnym naruszeniem prawa.

Sąd podziela pogląd Regionalnej Izby Obrachunkowej, że również w pozostałej części, zmieniającej wysokość stawek podatku od środków transportowych, przyjętych w uchwale z dnia 28 listopada 2001 r. /przez ich obniżenie/, uchwała Rady Miejskiej P. z dnia 26 czerwca 2002 r. narusza prawo. Uchwała ta została podjęta z mocą wsteczną, w par. 3 stwierdza się bowiem, że uchwalone w niej stawki mają zastosowanie do roku podatkowego 2002.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych /Dz.U. nr 62 poz. 718 ze zm./ akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Artykuł 4 ust. 2 wymienionej ustawy przewiduje możliwość wejścia w życie aktów normatywnych w uzasadnionych przypadkach w terminie krótszym niż 14 dni, a także w dniu ogłoszenia aktu w dzienniku urzędowym, jeżeli wymaga tego ważny interes państwa.

Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określone w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych mają zastosowanie do aktów prawa miejscowego zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./.

Wydanie w czerwcu 2002 r. uchwały określającej wysokość podatku od środków transportowych z mocą obowiązującą od stycznia 2002 roku narusza wyżej wymienione przepisy.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Rady Miejskiej P., że wydanie uchwały obniżającej ustalone wyżej stawki podatkowe było dopuszczalne, gdyż obniżenie stawek podatku jest korzystne dla podatników. Z art. 10 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika bowiem, że stawki podatku dla poszczególnych środków transportowych określa się na okres roczny.

Skoro przy tym art. 11 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że podatek od środków transportowych jest płatny w dwóch równych ratach, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku, wydanie uchwały Rady Miejskiej z dnia 26 czerwca 2002 r. nastąpiło już po upływie płatności pierwszej raty podatku. Nie można określać wysokości stawek podatku po upływie terminu do jego zapłaty.

Natomiast w indywidualnych przypadkach istnieje możliwość udzielania podatnikom ulg w spłacie podatków, w tym umarzania zaległości podatkowych zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej.

Wobec tego zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie narusza prawa.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.