Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1280/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz G. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.,

po rozpatrzeniu wniosku G. B., o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...]

z dnia [...]listopada 2014 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...]grudnia 1949 r., znak: [...], utrzymało wskazaną decyzję w mocy.

Orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku G. B.

o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...]grudnia 1949 r. znak: [...] Prezydium Rady Narodowej w W. o odmowie przyznania na rzecz J. S.. T. i E. B. prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], odmówiło stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdzono, że nieruchomość położona

w W. przy ul. [...] nr hip. [...], podlegała przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Na jego podstawie nieruchomość przy ul. [...], przeszła na własność gminy W. (później Skarbu Państwa).

Zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] września 1949 r., Nr [...]. tytuł własności nieruchomości położonej w W.

przy ul. [...], był uregulowany wpisem jawnym na rzecz J. S. na mocy aktu z dnia 26 marca 1935 r., a w dniu [...]kwietnia 1949 r. wpłynął wniosek o przepisanie tytułu własności niepodzielnej połowy tej nieruchomości należącej do J. S. na imię – TT. B. i E. L. w równych między nimi częściach - na mocy aktu z [...]kwietnia 1949 r.

W dniu [...] października 1949 r. (data prezentaty) został złożony przez J. S., E. B. i T. B. wniosek o przywrócenie terminu

do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] nr hip. [...].

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...]grudnia 1949 r. I.. dz. [...]Zarząd Miejski w W. odmówił przywrócenia terminu. W orzeczeniu tym wskazano, iż sporna nieruchomość została objęta z dniem 19 kwietnia 1948 r.,

zatem termin na złożenie wniosku upływał [...] października 1948 r.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...]grudnia 1949 r. znak: [...]Prezydium Rady Narodowej w W. orzekło o odmowie przyznania

na rzecz J. S., T. i E. B. ustanowienia prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [...]położonej przy ul. [...].

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2013 r. G. B. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1949 r. znak: [...] Prezydium Rady Narodowej w W.

Wnioskodawca wskazał, iż objęcie w posiadanie nastąpiło z dniem [...] kwietnia 1948 r. W ocenie G. B. organ nieprawidłowo określił datę objęcia gruntu

w posiadanie błędnie przyjmując, że skuteczne i zgodne z prawem było obejmowanie przez gminę gruntów w posiadanie jedynie poprzez wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. ogłoszenie w dzienniku urzędowym.

Przepisy rozporządzenia w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez Gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) były niezgodne z obowiązującym wówczas aktem prawnym hierarchicznie wyższego rzędu, tj. Dekretem z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe, który wszedł w życie 1 stycznia 1947 r. (Dz. U. z 1946 r.

Nr 57, poz. 319 ze zm.).

Zgodnie z art. 307 dekretu Prawo rzeczowe przeniesienie posiadania następowało przez rzeczywiste wydanie rzeczy. Dla zaistnienia posiadania niezbędne jest kumulatywne zaistnienie corpus (władztwo faktyczne) i animus (wola posiadania rzeczy w swoim imieniu). Brak choćby jednego z ww. elementów powoduje, iż objęcie

w posiadanie nie następuje. Nie może być skuteczne, niezgodne z wykładnią systemową dekretu Prawo rzeczowe, objęcie gruntu w posiadania poprzez jakiekolwiek obwieszczenie lub zarządzenie. W przeciwnym razie w ocenie wnioskodawcy doszłoby do naruszenia zasad Konstytucji - zarówno obecnej, jak i obowiązujących w latach 1945-1997. Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów, Rady Ministrów, Ministrów

nie mogą stać w sprzeczności z aktami ustawodawczymi, z powyższego wynika,

że niezgodne z prawem obejmowanie gruntu w posiadanie nie rodzi skutków prawnych wynikających z treści dekretu, tj. nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o ustanowienie własności czasowej do gruntu.

Zawiadomieniami z dnia 5 czerwca 2013 r., z dnia 16 kwietnia 2014 r., z dnia 18 lipca 2014 r. Kolegium poinformowało strony i ich przedstawicieli o postępowaniu

w niniejszej sprawie.

Zgodnie z postanowieniem z dnia [...]czerwca 2014 r. sygn. akt [...]Sądu Rejonowego w P., kuratorem masy spadkowej po J. S. jest sekretarz sądowy A. P.

Zgodnie z postanowieniem z dnia [...] października 1983 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla [...], spadek po T. B. zmarłym [...] stycznia

1953 r. nabyli: żona S. B., syn K. B. oraz syn E. B.. każdy

z nich po [...]cz. Natomiast spadek po S. B. zmarłej dnia [...]stycznia

1969 r. nabyli: syn K. B. oraz syn E. B., każdy z nich po [...].

Zgodnie z postanowieniem z dnia [...]lutego 1992r. sygn. akt [...]Sądu Rejonowego dla W., spadek po E. B. (synu T.

i S.) zmarłym dnia [...] lipca 1990 r. nabyli: syn G. B. i wnuczka M. B., po [...]każde z nich.

Zgodnie z postanowieniem z dnia [...] lipca 1996 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego dla W., spadek po K. B. zmarłym [...]maja 1995 r. nabyła wnuczka A .B. w całości.

Obecnie dawna nieruchomość przy ul. [...]wchodzi

w skład działki nr [...] w obrębie [...]i stanowi własność W., grunt oddany jest w użytkowanie wieczyste. Nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą nr [...].

Następnie organ omówił przepisy właściwe postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, wskazując, że decyzja taka jest oceniana według przepisów prawa materialnego oraz stanu faktycznego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Kolegium stwierdziło, że przesłanki określone w punktach 1, 3, 4, 5, 6 i 7 art.156 k.p.a. nie nastąpiły i należy rozważyć, czy orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Organ wskazał, że kwestionowane orzeczenie zostało wydane na podstawie dekretu

z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy

od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić

z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne

- ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej (art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.).

Za bezsporne w sprawie Kolegium uznało, że Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...]Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. dokonanego w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z [...] stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę

m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43), tj. z dniem 19 kwietnial948 r., zatem termin

na złożenie wniosku upływał 19 października 1948 r.

Jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu w posiadanie

przez gminę był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego - co w niniejszej sprawie nastąpiło.

W dniu 27 października 1949 r. (data prezentaty) został złożony wniosek

o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].

Do wniosku o przywrócenie terminu został załączony opatrzony datą [...] października 1949 r. wniosek dekretowy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium uznało, że nie został dochowany termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz termin ten

nie został przywrócony, co potwierdza Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...]grudnia 1949 r. [...] Zarząd Miejski w W.. Termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu jest terminem prawa materialnego, terminem zawitym. Termin o takim charakterze jest, w razie jego uchybienia, terminem nie przywracalnym, instytucja przywrócenia terminu bowiem ma zastosowanie tylko do terminów procesowych, zatem brak jest podstaw dla uznania, iż kwestionowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Jako chybiony, organ uznał pogląd wnioskodawcy dotyczący prawidłowego objęcia

w posiadanie spornej nieruchomości oraz przyjęcia, że termin sześciomiesięczny

do złożenia wniosku dekretowego w ogóle nie rozpoczął swojego biegu. Rozporządzenie Ministra Odbudowy wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) weszło w życie z dniem ogłoszenia, ti. w dniu 10 lutego 1948 r.

Rozporządzenie to w § 1 stanowi, iż obejmowanie w posiadanie przez gminę gruntów na obszarze gminy, nieobjętych dotychczas w posiadanie na podstawie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie.

W § 2 pkt 2 rozporządzenie to upraszczało także - w stosunku do uprzednio obowiązującego rozporządzenia - sposób określenia nieruchomości obejmowanej

w posiadanie przez gminę. Według tej regulacji wystarczyło oznaczenie obszaru

na którym grunty zostają objęte w posiadanie, a zatem przesłanka ta w niniejszej sprawie została spełniona.

Stosownie do § 3 ww. rozporządzenia - jedynym warunkiem objęcia gruntów

w posiadanie było zamieszczenie ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego (zob. uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2000 r., OPK 32/99 publ. ONSA 2000/4/142).

Jeżeli Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego nr [...]ukazał się

w dniu [...]kwietnia 1948 r. to z tym dniem nastąpiło prawidłowe objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę a termin sześciomiesięczny, określony

w art. 7 ust. 1 dekretu upłynął w dniu 19 października 1948 r. Jednocześnie należy zauważyć, że organy administracji nie są legitymowane do oceny czy przepis rozporządzenia, stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia administracyjnego jest zgodny z Konstytucją lub ustawą. Brak jest zatem podstaw do zajęcia przez Kolegium stanowiska odnoszącego się do wysuwanej przez wnioskodawcę tezy naruszenia zasad Konstytucji - zarówno obecnej, jak i obowiązujących w latach 1945-1997 poprzez wydanie niezgodnego z wykładnią systemową dekretu Prawo rzeczowe, rozporządzenia regulującego objęcie gruntu w posiadania poprzez obwieszczenie

lub zarządzenie.

G. B. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]listopada 2014 r., podnosząc,

że organ nieprawidłowo określił datę objęcia gruntu w posiadanie przez gminę

i nieprawidłowo ustalił ją na dzień ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym.

Wskazał, że rozporządzenie Ministra Odbudowy wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania

w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) było niezgodne z aktem wyższego rządu, to jest dekretem z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe.

Organ pominął ponadto dwa pozostałe warunki objęcia gruntu w posiadanie, to jest podanie w/w faktu do wiadomości w poczytnym piśmie codziennym wydawanym

w W. oraz podanie wiadomości na plakatach.

Zdaniem wnioskodawcy wobec złożonego skutecznie wniosku w trybie art. 7 dekretu odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego w formie decyzji mogła zapaść jedynie w przypadku sprzeczności w korzystaniu z nieruchomości z przeznaczeniem gruntu określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku ponownego rozpoznania sprawy utrzymało zakwestionowaną decyzję w mocy.

Organ II instancji wskazał, że przepis art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy stanowił, że w celu umożliwienia racjonalnego przeprowadzenia odbudowy stolicy i dalszej jej rozbudowy zgodnie z potrzebami Narodu, w szczególności zaś szybkiego dysponowania terenami

i właściwego ich wykorzystania, wszelkie grunty na obszarze W. przechodzą z dniem wejścia w życie niniejszego dekretu na własność gminy [...]

Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogą

w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek

o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Treść art. 7 dekretu wskazuje zatem, że przewidziane w tym przepisie prawa dotychczasowego właściciela gruntu, w tym przyznanie na gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego, mogłoby być

przez właściwy organ rozpoznawane tylko i wyłącznie gdy właściciel zgłosił odpowiedni wniosek i to w terminie określonym w tym przepisie.

Kolegium podkreśliło, że wniosek taki może być zgłoszony w ciągu sześciu miesięcy

od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę.

Wskazało, że w pierwszym okresie działania dekretu tryb objęcia w posiadanie gruntu uregulowany był w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W.

Rozporządzenie z 1946 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Odbudowy wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia

1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m.st. Warszawy.

W myśl § 1 rozporządzenia, obejmowanie w posiadanie przez gminę gruntów

na obszarze W., nie objętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 112), następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie.

Zdaniem Kolegium w rozpoznawanej sprawie doszło do skutecznego objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym

nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. dokonanego w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu

z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę W. (Dz. U. Nr 6, poz. 43), tj. z dniem 19 kwietnia l948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał 19 października 1948 r.

Jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu w posiadanie

przez gminę był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego - co w niniejszej sprawie nastąpiło.

Wniosek dekretowy został złożony dnia [...] października 1949 r., łącznie z wnioskiem

o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].

Jak wskazano powyżej, § 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r., stanowił,

że obejmowanie gruntów w posiadanie przez gminę następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez ich zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu. Skutek prawny, polegający na tym,

że grunty na określonym obszarze miasta [...] zostały objęte w posiadanie

przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50. poz. 279), następował zatem z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym głoszenie takie zostało zamieszczone.

Z przytoczonych regulacji Kolegium wywiodło, że dla oceny czy byli właściciele nieruchomości warszawskiej zachowali uprawnienia dekretowe istotne znaczenie ma

to czy określone podmioty złożyły wniosek o przyznanie im prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej, użytkowania wieczystego).

Przepisy dekretu nie przyznawały, bowiem dotychczasowym właścicielom uprawnień do gruntu z mocy prawa, ani nie przewidywały możliwości realizacji takich uprawnień

z urzędu.

Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca

2000 r., sygn. OPK 32/99, prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie gminy ma wyłącznie ogłoszenie dokonane w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, co wprost wynika z treści § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948r.

w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U.

Nr 6, poz. 43), ponieważ stanowi on, że grunty uważa się za objęte w posiadanie

z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego. Natomiast wskazane rozporządzenie nie łączyło żadnych skutków prawnych z ogłoszeniem

w poczytnym piśmie codziennym oraz rozplakatowaniem. Nawet przy braku ogłoszenia w poczytnym piśmie codzienny, czy rozplakatowaniem nie występuje sankcja w postaci braku objęcia gruntów w posiadanie przez gminę. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że analiza tych unormowań musi być dokonywana w zestawieniu z przepisami dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a w szczególności art. 4 i 7 ust. 1. Przepis art.7 ust. 1 dekretu czynności "objęcia w posiadanie gruntu" przez gminę nadał takie znaczenie prawne, iż od dnia objęcia w posiadanie gruntu należy liczyć początek terminu na zgłoszenie wniosku o przyznanie własności czasowej. Skoro tak, to prawne pojęcie "objęcia w posiadanie gruntów" należy łączyć z określoną datą, którą powinno określić rozporządzenie wydane na podstawie art. 4 dekretu. Według tego przepisu rozporządzenie ustala termin i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów określonych w art. 1 dekretu. Wychodząc z takiego założenia

i poszukując daty, od której rozpoczyna bieg termin na zgłoszenie wniosku

o przyznanie własności czasowej, nie można nie dostrzec, że w § 1 rozporządzenia posłużono się określeniem "obejmowanie" gruntów w posiadanie, co wskazuje

na zespół czynności w czasie niedokonanym, a więc tryb obejmowania w posiadanie. Wr określonym trybie Zarząd Miejski miał obowiązek podania do publicznej wiadomości o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie, dokonując ogłoszeń o tym

w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, w poczytnym piśmie codziennym

oraz przez rozplakatowanie. Skutek prawny objęcia gruntu w posiadanie przez gminę jednak nie wiąże się ze wszystkimi czynnościami, o których mowa w § 1 rozporządzenia, występującymi łącznie. Skutek taki bowiem został określony w § 3 rozporządzenia, który wprost stanowi, że grunty uważa się za objęte w posiadanie

"z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego". Oznacza to,

że prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie ma wyłącznie ogłoszenie dokonane w tym organie. Tym samym z dokonaniem ogłoszeń w poczytnym piśmie codziennym oraz rozplakatowaniem rozporządzenie nie łączy w istocie żadnych skutków prawnych. Niezależnie zatem od tego, czy dokonano, czy też nie dokonano takich ogłoszeń (w poczytnym piśmie i przez rozplakatowanie), decydujące znaczenie ma ogłoszenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, jak stanowi § 3 rozporządzenia.

Organ wskazał, że kategoryczne i jednoznaczne sformułowanie § 3 rozporządzenia

nie daje podstaw do wnioskowania, iż nie nastąpiło prawnie skuteczne objęcie gruntu

w posiadanie przez gminę z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie, tylko z tej przyczyny, że brak jest dowodu, iż ogłoszenie było zamieszczone także w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w W. oraz przez rozplakatowanie, albo, że ogłoszeń w tej formie nie dokonano.

Odnośnie twierdzenia zawartego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy,

że rozporządzenie Ministra Odbudowy wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania

w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) było niezgodne z aktem wyższego rządu, to jest dekretem z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe Kolegium wskazało, że organy administracji nie są legitymowane

do oceny czy przepis rozporządzenia, stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia administracyjnego jest zgodny z Konstytucją lub ustawą. Brak jest zatem podstaw

do zajęcia przez Kolegium stanowiska odnoszącego się do wysuwanej

przez wnioskodawcę tezy naruszenia zasad Konstytucji - zarówno obecnej,

jak i obowiązujących w latach 1945-1997 poprzez wydanie niezgodnego z wykładnią systemową dekretu Prawo rzeczowe, rozporządzenia regulującego objęcie gruntu

w posiadania poprzez obwieszczenie lub zarządzenie.

Wskazaną decyzję zaskarżył do tutejszego Sądu G. B., zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 7 ust. 1 Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy z dnia 26 października 1945 roku (..Dekret") poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym określeniu daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę

i ustalenie jej na dzień ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym oraz związane

z tym nieprawidłowe określenie daty rozpoczęcia biegu i upływu terminu do złożenia przez poprzednika prawnego wnioskodawcy tzw. wniosku dekretowego wynikające

z błędnego przyjęcia, iż skuteczne i zgodne z prawem było obejmowanie

przez gminę gruntów w posiadanie jedynie poprzez wydane na podstawie Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. ogłoszenie

w Dzienniku Urzędowym;

2. art. 7 ust. 2 Dekretu poprzez odmowę przyznania prawa własności czasowej, mimo, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić

z przeznaczeniem gruntu według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

3. naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji poprzez nie podjęcie jakichkolwiek działań wbrew zasadzie równej dla wszystkich ochrony prawnej własności i praw majątkowych zmierzających do zagwarantowania ochrony własności prywatnej

na podstawie niekonstytucyjnych przepisów wydawanych w trybie dekretowym

oraz w oparciu o swobodną interpretację organów administracyjnych;

4. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz w konsekwencji niezebrania oraz nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy;

W związku z powyższym wniósł o uwzględnienie wniesionej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę

do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zostały rozwinięte zarzuty skargi oraz powtórzone argumenty wskazane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wymienione.

Podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu.

Osoba fizyczna nabywa zdolność prawną, rozumianą jako zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków - stosownie do treści art. 8 k.c., z chwilą urodzenia, traci ją natomiast poprzez wygaśnięcie w dacie swojej śmierci. Okoliczność ta przesądza,

że osoba zmarła nie może być uczestnikiem żadnego postępowania, które powinno być po jej śmierci kontynuowane z udziałem jej następców prawnych. Wydanie wobec niej decyzji powoduje, że jest ona obarczona wadą nieważności.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 k.p.a., zgodnie

z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić

im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania,

a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie pisemnych rozstrzygnięć (art. 109 § 1 k.p.a.). Z doręczeniem orzeczenia administracyjnego wiążą się bowiem przewidziane w Kpa skutki prawne. Nałożony

na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego ma, w świetle art. 156 § 1 k.p.a., szczególne znaczenie z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, zarówno w dacie wydania kontrolowanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]maja 2015r., jak i w dacie wydania wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...]listopada 2014r., nie żył uczestnik postępowania A. J.. Odpis skrócony aktu zgonu potwierdza, że w/w zmarł w dniu [...]maja 2013r.

Wobec powyższego organy administracji wydane w sprawie rozstrzygnięcia skierowały do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony skoro nie miała podmiotowości prawnej.

Powyższe działanie stanowiło rażące naruszenie prawa - w tym cytowanych wyżej przepisów ogólnych prawa cywilnego oraz art. 28 k.p.a.,- będące podstawą

do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie rozstrzygnięć, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09).

Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie rozstrzygnięcia ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to,

że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji lub postanowień. Skoro postępowanie wykazało, że doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że było ono obarczone wadą nieważności

i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych

(por. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r. sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia

14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; Małgorzata Stahl - glosa

do wyroku NSA, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., z. 5, poz. 108). Organ powinien bowiem w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w postępowaniu.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji w sposób prawidłowy ustalą krąg stron postępowania i przeprowadzą je z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa materialnego oraz procesowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art.145 §1 pkt.2 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.