Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2389/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 czerwca 1984 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 342
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: W sprawach o zameldowanie nie można z faktu przywrócenia posiadania wywodzić uprawnień posiadacza do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./; okoliczność ta może mieć jedynie znaczenie dla oceny, czy doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.

TEZY

W sprawach o zameldowanie nie można z faktu przywrócenia posiadania wywodzić uprawnień posiadacza do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./; okoliczność ta może mieć jedynie znaczenie dla oceny, czy doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Jerzego J. na decyzję Wojewody (...) z dnia 16 listopada 1998 r. w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt. 1, ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a także - zgodnie z art. 55 ust. 1 tej ustawy - zasądził od Wojewody (...) na rzecz skarżącego dwieście dwadzieścia złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 marca 1998 r. Burmistrz Gminy W.-W., powołując się na art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./, orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania Anny J. na pobyt stały w budynku nr 32 E położonym w W. przy ul. P. W uzasadnieniu decyzji podano, że wyrokiem Sądu Rejonowego (...) z dnia 30 czerwca 1993 r. przywrócone zostało Annie J. posiadanie mieszkania położonego na parterze budynku przy ul. P. nr 32 E w W. Podkreślono jednak, że Anna J. nie ma uprawnień do zameldowania, gdyż w dniu dokonania tej czynności, to jest 30 listopada 1994 r., właściciel budynku Jerzy J. nie potwierdził i nadal nie potwierdza uprawnień wymienionej do przebywania w lokalu.

Po rozpatrzeniu odwołania Anny J. Wojewoda (...) decyzją z dnia 22 maja 1998 r. uchylił decyzję organu I instancji i - przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ - zalecił wyjaśnienie, czy w dniu zameldowania Anna J. miała uprawnienia do przebywania w lokalu i czy w tym dniu w lokalu mieszkała.

Decyzją z dnia 28 września 1998 r. Burmistrz Gminy W.-W. orzekł o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania Anny J., uznawszy, że w dniu zameldowania, to jest w dniu 30 listopada 1994 r., spełnione zostały przesłanki wymagane do zameldowania. Powołując się na zeznania świadków przesłuchanych na rozprawie administracyjnej w dniu 3 września 1998 r., organ ten ustalił, że Anna J. powróciła do lokalu w marcu 1994 r. i od tego czasu nieprzerwanie w nim mieszka. Wprawdzie właścicielem budynku w dniu jej zameldowania był Jerzy J., ale w pisemnym oświadczeniu z dnia 18 czerwca 1993 r. wyraził on zgodę na "współudział w zamieszkaniu matki", co jest równoznaczne z nadaniem uprawnień do zameldowania. Organ orzekający stwierdził, że zameldowanie Anny J. nastąpiło także na podstawie wyroku sądu powszechnego o przywróceniu posiadania lokalu.

Po rozpatrzeniu odwołania Jerzego J. Wojewoda (...) decyzją z dnia 16 listopada 1998 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania. W uzasadnieniu podał, że do zameldowania osoby na pobyt stały jest niezbędne w myśl postanowień ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 n 32 poz. 174 ze zm./ łączne spełnienie dwóch warunków: wykazanie się uprawnieniami do lokalu /art. 9 ust. 2/ i zamieszkiwanie w tym lokalu /art. 10 ust. 1/. Zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, dokonywaną na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy. Gdy zgłaszane dane budzą wątpliwości, o zameldowaniu bądź wymeldowaniu rozstrzyga właściwy organ w trybie art. 47 ust. 2 tej ustawy. W postępowaniu o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania organ orzekający bada, czy w dniu zameldowania spełnione zostały dwa wymienione wyżej ustawowe warunki.

Wyrokiem Sądu Rejonowego (...) z dnia 30 czerwca 1993 r. nakazano właścicielowi nieruchomości Jerzemu J. przywrócenie Annie J. posiadania lokalu położonego na parterze budynku przy ul. P. nr 32 E w W. Przeprowadzona w dniu 3 września 1998 r. rozprawa administracyjna wykazała, że w związku z otrzymanym w dniu 7 marca 1994 r. upomnieniem Jerzy J. opróżnił lokal, w którym ponownie zamieszkała Anna J. W tej sytuacji nie można przyjąć, że Anna J. nie ma uprawnień do przebywania w lokalu, skoro zapadł prawomocny wyrok sądu powszechnego przywracający posiadanie lokalu. Z wyjaśnień składanych przez strony w postępowaniach sądowych wynika, że strony uzgodniły sposób, w jaki Anna J. będzie korzystać z pomieszczeń lokalu w budynku przy ul. P. nr 32 E w W.

Na powyższą decyzję Jerzy J. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej tę decyzję decyzji organu I instancji. Skarżący wywodzi, że organy meldunkowe nie były uprawnione do zameldowania Anny J. bez jego zgody, gdyż jest właścicielem budynku. Twierdzi, że w dniu zameldowania nie został spełniony warunek potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że nie można przyjąć, iż Anna J. nie ma uprawnień do przebywania w lokalu, skoro zapadł prawomocny wyrok sądu przywracający jej posiadanie lokalu i prawo zamieszkiwania w nim.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zameldowanie w lokalu jest czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej i może być dokonane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną następujące wymagania określone w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/, dotyczące osoby, która pragnie uzyskać zameldowanie: przebywanie w lokalu /art. 10 ust. 1/ oraz posiadanie uprawnień do przebywania w lokalu /art. 9 ust. 2/.

Na okoliczność spełnienia tej ostatniej przesłanki należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu; potwierdzenie takie dokonywane jest przez właściciela /zarządcę/ budynku na druku formularza "zgłoszenie pobytu stałego" /par. 7 ust. 1 pkt 15 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności - Dz.U. nr 32 poz. 176/.

Jeżeli w dniu dokonania zameldowania choćby jeden w tych warunków, które muszą występować kumulatywnie, nie był spełniony, oznaczałoby to, iż czynność zameldowania została dokonana wadliwie i podlega uchyleniu w trybie art. 47 ust. 2 omawianej ustawy.

Zarzuty skargi koncentrują się na braku uprawnień Anny J. do przebywania w lokalu i na tym, że skarżący - jako właściciel nieruchomości - nie dokonał potwierdzenia uprawnień zainteresowanej na druku "zgłoszenia pobytu stałego". W aktach sprawy brak tego dokumentu, jednakże z notatki służbowej z dnia 12 listopada 1998 r. wynika, że potwierdzenia uprawnień dokonał nie skarżący, lecz ówczesny Kierownik Referatu Urzędu Gminy W.-W. - Bożena R. Ta istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność nie była przedmiotem rozważań i nie została wzięta pod uwagę przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja wywodzi uprawnienie Anny J. do przebywania w lokalu z faktu przywrócenia jej posiadania lokalu przez sąd powszechny oraz z tego, że w toczących się przedtem sprawach cywilnych strony uzgodniły sposób korzystania z lokalu przez Annę J.

Jeżeli chodzi o pierwszy z tych argumentów, to jest on całkowicie chybiony, gdyż z faktu przywrócenia posiadania nie można wywodzić uprawnienia do przebywania w lokalu.

Istotą prawnej ochrony posiadania jest stosownie do art. 342 Kc to, że chronione jest posiadanie zarówno w dobrej, jak i w złej wierze, zarówno posiadanie zgodne z prawem, jak i to, które nie jest wyrazem wykonywania określonego prawa, zarówno nabyte w sposób niewadliwy, jak i wadliwy. Ochrona przysługuje posiadaczom ze względu na sam fakt posiadania, a w procesie posesoryjnym nie bada się zgodności posiadania z prawem.

W sprawach o zameldowanie zatem z faktu przywrócenia posiadania nie można z podanych wyżej przyczyn wywodzić uprawnień posiadacza do przebywania w lokalu, a okoliczność ta może mieć jedynie znaczenie dla oceny, czy doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu.

Jeśli chodzi o uzgodnienie między stronami sposobu korzystania z lokalu to stosowne oświadczenie skarżącego w tej materii zostało złożone w dniu 18 listopada 1993 r. i było według skarżącego próbą ugodowego załatwienia sprawy cywilnej, lecz do ugody nie doszło. Zameldowanie Anny J. nastąpiło po upływie roku od daty tego oświadczenia, przy czym w aktach sprawy brak dowodów, iż oświadczenie to zachowało aktualność na dzień zameldowania.

W takiej sytuacji należało uznać, że w zaskarżonej decyzji dokonano wadliwej oceny stanu faktycznego sprawy, wywodząc z faktu przywrócenia posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu, z jednoczesnym poniechaniem dowodów na okoliczność, czy w dacie zameldowania Anna J. legitymowała się pochodnym uprawnieniem do przebywania w lokalu, wywodzącym się z woli właściciela.

Stanowi to mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./, uzasadniające uchylenie decyzji organów obu instancji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.