Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 609/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 609/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr), Sędziowie: WSA Ewa Długosz- Ślusarczyk, Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008r., sprawy ze skargi Zakładu [...] "J" J. B., Z. B. spółka jawna w T., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu [...].10.2005 r. Zakład Cukierniczy "J" J. B., Z. B. spółka jawna w T. złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 560,20 zł powstałych z tytułu zajęcia wierzytelności rachunku bankowego spółki w Banku [...] oraz w [...] Banku O/T.. Prośbę umotywowała trudną sytuacją finansową, zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, śmiercią jednego ze wspólników, złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, brakiem środków finansowych jak również pogorszeniem się stanu zdrowia wspólnika J. B.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Umorzenie kosztów może mieć miejsce, jeżeli:

1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione,

2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

3. ściągniecie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Organ egzekucyjny dokonał analizy wymienionych przesłanek i stwierdził, że spółka posiada majątek w postaci samochodu osobowego D. [...], z którego możliwe jest skuteczne prowadzenie egzekucji. Za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia również ważny interes publiczny.

Na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zobowiązana spółka złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zobowiązany wskazała, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnych środków finansowych, został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, jeden ze wspólników nie żyje, a wspólnik J. B. uzyskuje dochód 633,76 zł miesięcznie. Zobowiązania na rzecz pracowników spółki wynoszą 11778,49 zł netto.

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że w sprawie nie zachodzą wymienione w art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych. Postanowienia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych oparte są na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że decyzja należy do organu egzekucyjnego, który może, ale nie musi przychylić się do prośby zobowiązanego. Uznanie ograniczone jest dyrektywami ustawowymi, nakazującymi organowi egzekucyjnemu rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia wystąpienia, bądź braku w konkretnym przypadku ważnego interesu publicznego lub sytuacji finansowej zobowiązanego, które uzasadniałyby umorzenie kosztów egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawy organ pierwszej instancji dokonał oceny podniesionych przez zobowiązaną spółkę argumentów i stwierdził, że nie stanowią one przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, ale istnieje majątek spółki w postaci środków trwałych, z którego można zaspokoić roszczenia organu egzekucyjnego (wierzyciela). Ponadto część należności w kwocie 4192,00 zł została uregulowana przez wspólnika B. B.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zobowiązana spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, strona skarżąca podniosła, że postępowanie egzekucyjne toczy się w związku z istnieniem zaległości podatkowych powstałych w 2001 r. z winy pozostałych wspólników ówczesnej spółki cywilnej J. Strona skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej od [...].06.2004 r., nie posiada żadnych środków finansowych. Majątek spółki został zajęty przez komornika sądowego na poczet zaległych wypłat pracowniczych. Jeden ze wspólników nie żyje, a wspólnik J. B. uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości poniżej minimum socjalnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących zasadności prowadzonej egzekucji Dyrektor Izby Skarbowej, wskazał, że kwestia ta mogła być podnoszona przez spółkę w trybie zarzutów, jednak spółka z przysługującego jej prawa do składania zarzutów nie skorzystała. Okoliczności dotyczące sytuacji osobistej wspólników i odpowiedzialności byłych wspólników za zaległości podatkowe wynikające z działalności spółki nie dają podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych, dochodzonych od zobowiązanej spółki

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienia nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego albo przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżone postanowienia wydane zostały na podstawie art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) Przepis ten w par. 2 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli:

1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,

3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na wymienione wyżej przesłanki nie budzi wątpliwości. W świetle zaś ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1811/96, wyrok WSA w Warszawie z dnia 04.08.2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05).

Umorzenie kosztów egzekucyjnych, o których mowa w cytowanym przepisie art. 64 e ustawy ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie nie jest dotknięte naruszeniem prawa materialnego lub przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w zakres owego uznania, ograniczając się do prawidłowości prowadzonego postępowania podatkowego. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 64 e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oparte właśnie na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 64 e par. 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, iż organ może umorzyć koszty egzekucyjne w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji zobowiązanego okaże się, iż zaistnieją ww. przesłanki organ może ale nie musi dokonać umorzenia kosztów egzekucyjnych. Instytucja umorzenia traktowana jest bowiem jako wyjątek od zasady i winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd stwierdził, że w toku postępowania organ egzekucyjny podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek umorzenia. W procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia organy orzekające uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mogących wskazywać na istnienie tych przesłanek. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w zakresie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ona prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Organy podatkowe podjęły czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej strony skarżącej, a przeprowadzone postępowanie nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów.

Organy odniosły się także do wszystkich podnoszonych przez stronę skarżącą argumentów uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, a zatem rozstrzygnięcie to nie jest dowolne.

Jak wynika bowiem z akt sprawy organ ustalił majątek (środki trwałe, samochód) strony skarżącej, z którego mogą być zaspokojone koszty egzekucyjne w kwocie 560,20 zł. Dokonana przez organy ocena istnienia opisywanej przesłanki umorzenia art. 64e par. 2 pkt 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ograniczyła się do powyższej argumentacji, objęto nią także stan zadłużenia strony skarżącej.

Okoliczności wskazane w skardze, a dotyczące sytuacji osobistej wspólników, czy odpowiedzialności byłych wspólników za zaległości podatkowe nie znajdują uzasadnienia w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce jawnej, jako zobowiązanemu.

W kontekście wszystkich tych okoliczności Sąd za uzasadnione uznał stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej i organu pierwszej instancji o nieistnieniu w sprawie przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub wykazanie przez zobowiązanego, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

Prawidłowo organy dokonały również oceny istnienia przesłanki umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Użyte w powołanym przepisie pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. Pod pojęciem "interes publiczny" rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 07.04.2004, sygn. I SA/Wr 735/02).

W ocenie Sądu pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Pojęcie"Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności.

Zdaniem Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Oceniły przedstawione przez stronę skarżącą przyczyny, dla których domagała się ona umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wyjaśniły również powody, dla których uznały, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki ich umorzenia.

Zakres kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonych decyzji/postanowień pod względem ich zgodności z prawem, Sąd sprawdza, czy wydanie decyzji/postanowienia nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, procesowego, a naruszenie prawa mające lub mogące mieć wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji/postanowień zgodnie z przepisem art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W związku z powyższym, skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego lub procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając ją za zgodną z prawem, skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).