Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 163/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 28 ust. 1, art. 28 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1936
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Asystent sędziego Joanna Karpińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 22 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 listopada 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej jako: "Dyrektor Agencji ARiMR", "Dyrektor", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. G. (dalej jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z dnia 13 września 2019 r. ustalającej A. P. (dalej jako: "strona", "skarżący") kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013 w łącznej wysokości 49.065,20 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 31 stycznia 2014 r. przyznał A. P. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013 w łącznej wysokości 25.525,20 zł.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 4 listopada

2014 r. przyznał A. P. płatność rolnośrodowiskową na rok 2014 w łącznej wysokości 23.540 zł.

Płatności przyznane powyższymi decyzjami zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

A. P. nie złożył wniosków o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantów objętych zobowiązaniem ani informacji, o której w § 23 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.).

Natomiast pismem z 26 sierpnia 2015 r. pełnomocnik strony – T. P. poinformował, że część działek, na których realizowano zobowiązanie rolnośrodowiskowe została sprzedana, a nowy właściciel nie kontynuuje podjętego przez stronę zobowiązania. Natomiast na pozostałych działkach zobowiązanie rolnośrodowiskowe kontynuuje D. P.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 30 września 2015 r. wszczął postępowanie, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 16 października 2015 r. ustalającej A. P. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Decyzja została doręczona w dniu 19 października 2015 r.

W dniu 13 stycznia 2016 r. w Biurze Powiatowym ARiMR stawił się adwokat R. R. będący aktualnym pełnomocnikiem A. P. celem zapoznania się z aktami sprawy. Następnie w dniu 18 stycznia 2016 r. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 16 października 2015 r.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przywrócił termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 16 października 2015 r. Natomiast pismem z dnia 2 marca 2016 r. Dyrektor, mając na względzie treść pisma odwoławczego, zawiadomił Prokuratora Rejonowego w S. G. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na sfałszowaniu podpisu na wnioskach o przyznanie płatności na rok 2013 i 2014 złożonych do Biura Powiatowego ARiMR.

Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. Dyrektor zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

W dniu 11 grudnia 2017 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w S. G. z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt [...], w którym Sąd orzekł, że oskarżony T. P. popełnił zarzucany mu czyn z art. 270 § 1 w zw. z art. 12 Kodeksu karnego, a uznając, że wina oskarżonego i społeczna szkodliwość czynu nie jest znaczna, postępowanie karne warunkowo umorzył na okres próby wynoszący rok.

Po podjęciu zawieszonego postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 19 lutego 2018 r. uchylił decyzję z dnia 16 października 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dyrektor wskazał, że organ winien ponownie przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym prawomocny wyrok z dnia 4 października 2016 r., przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, kto faktycznie otrzymał kwotę przyznaną w ramach płatności rolnośrodowiskowych, a następnie wydać rozstrzygnięcie na podstawie przepisu art. 29 ust. 1a ustawy z dnia 9 maja 2008 r.

o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa spełniające dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Decyzję doręczono w dniu 22 lutego 2018 r.

W dniu 16 kwietnia 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo adwokata R. R., w którym wyjaśnił, iż operacje na rachunku bankowym dokonywane były przez T. P., będącego pełnomocnikiem A. P., który bez wiedzy i woli skarżącego wykorzystywał wpływające kwoty. Dodał, iż zgromadzone na koncie bankowym środki finansowe nie były wypłacane przez A. P. i nie były wykorzystywane na zaspokajanie jego osobistych potrzeb. Do pisma dołączył historię operacji na rachunku bankowym.

Decyzją z dnia 25 czerwca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił A. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (PROW 2007 – 2013).

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 6 listopada 2018 r. uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Decyzją z dnia 5 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił A. P. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (PROW 2007 -2013) w wysokości 49 065,20 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni objętej 5-letnim zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Ponadto organ przeanalizował możliwość odstąpienia od obowiązku ustalenia kwoty do zwrotu oraz przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu, stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Jednocześnie ustalił, że nie minął termin przedawnienia ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie, wynikający z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, str. 1 ze zm.).

Od przedmiotowej decyzji pełnomocnik A. P. wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi pierwszej instancji:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, str. 1 ze zm.) poprzez przyjęcie, że doręczenie w dniu 2 października 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego spowodowało przerwanie biegu przedawnienia;

- błędną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do wadliwego przyjęcia, że T. P. działał jako pełnomocnik A. P., a A. P. pobrał i otrzymał płatności dokonując wypłat gotówkowych w okresie od dnia 23 lipca 2014 r. do 17 września 2014 r.;

- błędną ocenę materiału dowodowego skutkującą wadliwym przyjęciem, że w dniu 2 października 2015 r. nastąpiło prawidłowe doręczenie A. P. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy odnosząc się do poszczególnych zarzutów odwołania wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zostało potwierdzone sfałszowanie podpisu na wnioskach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na lata 2013 - 2014 złożonych do Biura Powiatowego ARiMR, na których jako wnioskujący wskazany był A. P. Zatem można stwierdzić, że A. P. nie ubiegał się o przyznanie płatności na rok 2013 i 2014, a tym samym nie było podstaw do przyznania mu płatności rolnośrodowiskowych.

Rozstrzygając kwestię, kto faktycznie dysponował kwotą przyznaną w ramach płatności rolnośrodowiskowych organ wskazał, że płatności przyznane na mocy decyzji z dnia 31 stycznia 2014 r. oraz z dnia 4 listopada 2014 r., wydanych na podstawie podrobionych wniosków o przyznanie płatności rolno środowiskowej na lata 2013 - 2014, w łącznej wysokości 49.065,20 zł wpłynęły w dniach 27 lutego 2014 r. i 26 listopada 2014 r. na rachunek bankowy, który A. P. osobiście wskazał we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Zgodnie z umową pakietu Plan A. nr [...] z dnia 28 marca 2008 r., dołączoną do wniosku o wpis do ewidencji producentów, posiadaczem tego rachunku bankowego był A. P.

W dniach 23 lipca 2014 r., 25 lipca 2014 r., 29 lipca 2014 r., 5 sierpnia 2014 r., 18 sierpnia 2014 r. oraz 17 września 2014 r. skarżący osobiście dokonywał wypłat gotówkowych w łącznej wysokości 79 300,00 zł, bowiem w historii rachunku wskazano z imienia i nazwiska oraz numeru dowodu osobistego wypłacającego A. P. (ten sam numer dowodu osobistego widnieje w akcie notarialnym z dnia 17 grudnia 2012 r., na podstawie którego A. P. udzielił swojemu ojcu pełnomocnictwa). Organ zaznaczył, że historia rachunku wskazuje również na to, że w dniu 24 marca

2014 r. komornik sądowy A. R. dokonała egzekucji komorniczej w wysokości 25.631,98 zł, co oznacza, iż wypłacona przez ARiMR kwota pokryła m. in. także zobowiązania A. P.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że to właśnie A. P. w pełni odpowiada za rozdysponowanie sum pieniężnych przyznanych mu

w ramach płatności rolnośrodowiskowych, bowiem nie zgłosił organom ARiMR wpływu na swoje konto środków finansowych, które mu nie przysługują.

Organ odwoławczy nie negował, że T. P. także korzystał

z rachunku bankowego skarżącego poprzez dokonywanie przelewów, wpłat i wypłat gotówkowych. Zaznaczył jednak, że udzielone T. P. w grudniu 2012 roku pełnomocnictwo umożliwiało wykonywanie tych czynności. T. P. nie musiał przekazywać jakichkolwiek kwot swojemu synowi, by można było uznać, że A. P. również dysponował środkami dostępnymi na koncie.

Zatem w ocenie organu nie ulega wątpliwości, że wnioskowanie przez T. P. o przyznanie A. P. płatności rolnośrodowiskowych na lata 2013-2014, poprzez podrobienie jego podpisu, wykraczało poza zakres udzielonego mu pełnomocnictwa i stanowiło naruszenie przepisów prawa karnego. Niemniej skoro płatności rolnośrodowiskowe wypłacone w latach 2013 i 2014 wpłynęły na rachunek bankowy skarżącego, z wyraźnym opisem nadawcy przelewu i numeru decyzji, na podstawie których dokonano wypłaty, to winien się on zorientować, że kwoty te mu z całą pewnością nie przysługują, a ową nieprawidłowość mógł z łatwością dostrzec i zrzec się tych płatności, co nie miało miejsca.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu pełnomocnika dotyczącego niewykonania przez organ pierwszej instancji zaleceń wskazanych w decyzji kasatoryjnej wydanej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, które to powinno zdaniem pełnomocnika skutkować uchyleniem skarżonej decyzji. Zdaniem organu pomimo tego, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie zastosował się dokładnie do wskazań zawartych w decyzji kasatoryjnej, to i tak w inny sposób dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie dysponowania przez T. P. oraz A. P. kontem bankowym w okresie, w którym to zostały przelane kwoty przyznanych płatności rolnośrodowiskowych.

Organ odwoławczy dodał, że decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji jest decyzją pokontrolną, stwierdzającą pewien obowiązek, na skutek niewłaściwego skorzystania z przyznanego stronie uprawnienia. Na potrzeby wydania takiej decyzji nie trzeba wzruszać (przepisy prawa tego też nie przewidują) wcześniejszej decyzji przyznającej dane uprawnienia. W przypadku zatem stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji), nie ma obowiązku uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznających dane płatności.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Zgodnie z art. 5a rozporządzenia nr 885/2006 z dnia 21 czerwca

2006 r., warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a) oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek. Natomiast kwota ustalona jako nienależnie pobrane płatności wypłacone stronie, po dniu 1 stycznia

2007 r., tj. w okresie od 27 lutego 2014 r. do 26 listopada 2014 r. wynosi 25.525,20 zł za rok 2013 oraz 23.540,00 zł za rok 2014 i każda z tych kwot przekracza kwoto stanowiąca równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r.

Organ stwierdził ponadto, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, które zostały określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. Przyznane na podstawie decyzji z dnia 31 stycznia 2014 r. oraz z dnia 4 listopada

2014 r. płatności rolnośrodowiskowe na lata 2013 i 2014 nie wynikały bowiem z pomyłki ARiMR, organ przyznając przedmiotowe płatności nie był w posiadaniu informacji, na podstawie których mógłby stwierdzić, iż podrobiono wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na lata 2013 2014.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia organ wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 w rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, str. 1 ze zm.), okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zaznaczając, że w przypadku programów wieloletnich (PROW) okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W rozpatrywanej sprawie czteroletni termin przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości (dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności za rok 2013 – 27 marca 2013 r.), z uwagi na fakt, że PROW 2007 - 2013 jest programem wieloletnim, został wydłużony do dnia ostatecznego zakończenia tego programu, tj. 30 czerwca 2016 r.

W tak zakreślonym okresie zdaniem organu doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania, bowiem z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. wynika, że przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, zaś po każdym przerwaniu okres przedawnienia biednie na nowo.

W niniejszej sprawie okolicznością skutkującą przerwaniem biegu terminu przedawnienia było doręczenie w dniu 2 października 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, które wbrew twierdzeniom skarżącego, prawidłowo zostało wysłane przez organ pierwszej instancji na adres pełnomocnika T. P. wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów, tj. S. [...], [...]-[...] S. G.

Zatem w ocenie organu odwoławczego skoro w dniu 2 października 2015 r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, a od dnia 3 października 2015 r. czteroletni termin przedawnienia biegł na nowo, to organ pierwszej instancji był uprawniony do orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania

w sprawie, ewentualnie skierowania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że doręczenie w dniu 2 października 2015 r. zawiadomienia o wznowieniu postępowania administracyjnego do rąk T. P. w trybie art. 43 k.p.a. dokonane zostało skutecznie i tym samym przerwało bieg terminu przedawnienia;

2. błędną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do wadliwego przyjęcia, że T. P. podejmując środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym A. P. działał jako jego pełnomocnik i w granicach umocowania, przez co organ wadliwie przyjął, że to A. P. zobowiązany był do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń;

3. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niewykonanie przez organ pierwszej instancji zaleceń, co do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy wskazanych w decyzji kasatoryjnej, a w dalszej kolejności uznanie przez organ drugiej instancji przy ponownym zaskarżeniu decyzji, że niepodjęcie żadnych dodatkowych działań i niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, nie ma wpływu na wydanie rozstrzygnięcia i nie stanowi naruszenia dyspozycji wskazanej normy prawa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniu organów bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie przerwany bowiem zawiadomienie

o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało doręczone w dniu 2 października 2015 r. w sposób nieprawidłowy. W czasie, gdy dokonywano doręczenia zawiadomienia skarżący nie mieszkał już w S., a zatem nie mógł odebrać kierowanej do niego korespondencji. Nie mógł jej odebrać również T. P., pomimo tego, że był pełnomocnikiem skarżącego ujawnionym w rejestrze producentów rolnych, albowiem przesyłka adresowana była do skarżącego. Odbiór przesyłki mógł nastąpić jedynie w oparciu o pełnomocnictwo pocztowe. Taka sytuacja nie miała miejsca. Ponadto T. P. odbierając pismo nie powołał się na fakt swojego pełnomocnictwa. Zatem termin przedawnienia skończył swój bieg 4 listopada 2018 r.

Skarżący zakwestionował także ustalenia organu, że to właśnie on jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych środków, albowiem zobowiązany z tego tytułu jest ten, kto środki te pobrał. Faktycznym dysponentem konta, na które zostało przelane dofinansowanie w ramach programu PROW na lata 2007-2013, był jego ojciec – T. P. To właśnie on dokonywał transakcji w czasie, kiedy wpłynęły środki z ARMiR. Poza tym T. P. działał z przekroczeniem granic swojego umocowania, tym samym jako taki winien on być traktowany jako falsusu procurator – czynności dokonane z przekroczeniem umocowania są traktowane jako czynności mandanta dopiero z chwilą ich potwierdzenia. Na gruncie przedmiotowej sprawy do takiego potwierdzenia nie doszło, a zatem były to czyny własne T. P.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że organy nie rozpoznały jego zarzutów dotyczących wadliwej oceny wypłat dokonywanych z jego konta. Wskazywał bowiem, że nie zgadza się chronologia wpłat i wypłat, a zatem niemożliwe jest, aby przypisać mu pobranie w okresie od 23 lipca do 19 września 2014 r. przyznanych środków. Płatność

z tego tytułu otrzymał dopiero 26 listopada 2014 r., a więc kilka miesięcy później,

niż dokonywane wypłaty z konta.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd nie uznał za uzasadnione zarzutów skargi, ani nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającym ją postępowaniu wad, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1936 ze zm., zwanej dalej ustawą) stanowi, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Zgodnie zaś z art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji.

Skoro okolicznością bezsporną, potwierdzoną prawomocnym orzeczeniem sądu karnego jest to, że pomoc wypłacono – przekazano na konto należące do skarżącego bez jego wniosku, gdyż wniosek złożył w istocie T. P., fałszując podpis skarżącego, to niewątpliwie mamy do czynienia z wypłaceniem pomocy bez podstawy prawnej.

Ocena ta determinuje uznanie wypłaconych przez Agencję świadczeń za nienależnie pobraną, podlegającą zwrotowi.

W tym miejscu odnieść się należy do zarzutu przedawnienia zobowiązania skarżącego do zwrotu należności.

Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23 grudnia 1995 r. ze zm.):

"Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1."

Regulacja art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 ma na celu określenie zasad przedawnienia postępowań mających zastosowanie do nieprawidłowości określonych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Ustalenie momentu ,,ostatecznego zakończenia programu’’ w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla 'programów wieloletnich', przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni.

Przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądów, że w odniesieniu do płatności w ramach PROW za lata 2007-2013 upływ terminu przedawnienia nastąpić mógł nie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (do kiedy możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (termin przedstawienia Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu), stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE Nr L 209 s. 1 z dnia 11 sierpnia 2005r.).

W niniejszej sprawie za datę ostatecznego zakończenia PROW na lata 2007-2013 uznać należy określoną w art. 28 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. datę przedstawienia Komisji ostatniego rocznego sprawozdania dotyczącego wykonania PROW, tj. dzień 30 czerwca 2016 r.

Ostateczne zakończenie programu nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (por. wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15). Termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie.

Wskazać należy, że w tak zakreślonym okresie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania. Z przytoczonego powyżej art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 wynika, że przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, zaś po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Powyższy przepis określa w sposób ogólny formę zawiadomienia

o nieprawidłowościach, a zatem może być to każde pismo dotyczące nieprawidłowości.

Błędne jest stanowisko organów, że korespondencja (pisma, decyzje) dokonywane w toku postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej należności była skutecznie doręczana pełnomocnikowi wpisanemu do ewidencji producentów. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi bowiem na stanowisku, że

w odrębnym postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest zwrot nienależnie pobranych płatności pełnomocnikiem może być jedynie osoba, która w ramach tego postępowania przedstawi wymagane prawem pełnomocnictwo. Nie jest natomiast pełnomocnikiem osoba, uwidoczniona w ewidencji producentów jako pełnomocnik, o ile nie zostanie umocowana do udziału w tym szczególnym, konkretnym postępowaniu. Zwrócić należy ponadto dodatkowo uwagę na ewidentny konflikt interesów pomiędzy skarżącym i uwidocznionym w ewidencji jego pełnomocnikiem, związany z popełnieniem przez T. P. przestępstwa na szkodę skarżącego (sfałszowania podpisu).

Istotnie zatem doręczenie w dniu 2 października 2015 r. zawiadomienia

o wszczęciu postępowania administracyjnego do rąk T. P. nie zostało dokonane skutecznie i nie mogło spowodować przerwania biegu terminu przedawnienia.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że niezrozumiały jest dla niego zarzut skarżącego, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania (błędnie wskazane przez skarżącego, jako zawiadomienie o wznowieniu postępowania) zostało nieprawidłowo doręczone T. P. w trybie art. 43 k.p.a. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k-119 akt adm). zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało zaadresowane do T. P., jako pełnomocnika skarżącego, i odebrane przez niego osobiście w dniu 2 października 2015 r.

Do przerwania biegu przedawnienia doszło natomiast najpóźniej wskutek zawiadomienia skarżącego o decyzji z dnia 16 października 2015 r. co nastąpiło jak wynika z odwołania (k-137 akt adm.) w dniu 11 stycznia 2016 r. Już w dniu 19 stycznia 2016 r. złożone zostało do organu I instancji powyższe odwołanie, sporządzone przez należycie umocowanego pełnomocnika skarżącego adw. R. R.

Skoro zatem bieg terminu przedawnienia rozpoczął się nie wcześniej niż

w 2013 r., to opisane wyżej działania skarżącego i jego pełnomocnika świadczą o tym, że doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia.

W świetle powyższych ustaleń Sąd uznaje za niezasługujący na uwzględnienie zarzut upływu terminu przedawnienia. Zauważając nieprawidłowość we wskazaniu przez organ odwoławczy okoliczności skutkującej przerwaniem biegu terminu przedawnienia w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a zatem nie mogło doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych decyzji. Uchylenie przez sąd administracyjny decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), może nastąpić bowiem jedynie wtedy, jeżeli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Tylko takie naruszenie przepisów, które mogło spowodować, że wynik sprawy mógłby być inny, gdyby do tego naruszenia nie doszło, powoduje konieczność uchylenia decyzji przez sąd.

Należy w tym miejscu wreszcie podkreślić, że płatności przyznane skarżącemu na podstawie wniosków opatrzonych sfałszowanymi podpisami zostały przez organ przelane na konto bankowe, którego właścicielem i dysponentem był bezspornie skarżący. Okolicznością nieistotną dla rozstrzygnięcia pozostaje natomiast to, kto i na jakiej podstawie prawnej faktycznie skorzystał z zasobów finansowych zgromadzonych na tym koncie. Ewentualne przekroczenie zakresu pełnomocnictwa do dokonywania czynności bankowych przez inne osoby i wyprowadzenie środków z konta bez zgody

i wiedzy jego właściciela może rodzić odpowiedzialność cywilną, a niekiedy także karną. Nie są to jednak okoliczności istotne z punktu widzenia ustalenia w oparciu

o przepisy prawa administracyjnego, kto powinien być adresatem decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Płatności dokonane bez podstawy prawnej spowodowały bowiem oczywiste przysporzenie majątkowe na rzecz skarżącego.

Czy przysporzenie to zostało przejęte w części czy całości, legalnie, czy nielegalnie, przez inną osobę nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powyższa ocena przesądza także o uznaniu za bezzasadne pozostałych zarzutów skargi, dotyczących niewykonania nietrafnych wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w decyzji organu odwoławczego z dnia 19 lipca 2019r.

W tym stanie sprawy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.