Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1644/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6  ust. 1  art. 9  ust. 1  art. 95  pkt 1  art. 96  ust. 1 i 4  art. 94  ust. 3, 5 i 6
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (sprawozdawca), Sędziowie WSA Joanna Kube, Stanisław Marek Pietras, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją nr [...] z [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 96 ust. 4 i 9 w związku z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 ze zm.), odmówił S. K. prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu podał, że zainteresowany pełnił czynną służbę wojskową od [...] sierpnia 1996 r. do [..] kwietnia 2012 r., a do zawodowej służby wojskowej został powołany od [...] czerwca 2002 r., a zatem pełnił zawodową służbę wojskową przez okres 9 lat i 10 miesięcy. Stosownie zaś do art. 95 pkt 1 i art. 96 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, świadczenie pieniężne przysługujące przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje żołnierzowi zwolnionemu wskutek m.in. wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w czasie trwania kontraktu na pełnienie służby terminowej lub kontraktu na pełnienie służby stałej, jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił jej:

1. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 4 w związku z art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sytuacji, gdy odwołujący pełnił zawodową służbę wojskową w rozumieniu art. 94 ust. 3 tej ustawy przez okres ponad 10 lat,

2. naruszenie norm prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 94 ust. 3 ww. ustawy przy ustalaniu zakresu znaczeniowego pojęcia zawodowa służba wojskowa na użytek wypłaty spornego świadczenia.

Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie odwołującemu prawa do wnioskowanego świadczenia, względnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że zgodnie z art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez pojęcie zawodowej służby wojskowej, dla celów wypłaty świadczenia przysługującego przez okres 12 miesięcy od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, należy rozumieć wszystkie okresy czynnej służby wojskowej, tak rozumianą służbę wojskową zainteresowany pełnił zaś ponad 15 lat.

Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 5 i ust. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, że świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem art. 96 ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 15 lat (art. 96 ust. 1).

Przedmiotowe świadczenie przysługuje również żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, który pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 15 lat, jeżeli został zwolniony wskutek:

1. upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ,

2. orzeczenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie gdy utrata tej zdolności została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo chorobą powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej,

3. niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej,

4. niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję.

Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy, nie przysługuje żołnierzowi w przypadkach, o których mowa w art. 94 ust. 5 i 6, tj. w przypadku, gdy żołnierza zawodowego zwolniono na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16 albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż 10 lat.

Organ wskazał, że zainteresowany pełnił służbę wojskową w okresach:

– od [...] sierpnia 1996 r. do [...] czerwca 2002 r. (służba kandydacka), tj. 5 lat 10 miesięcy i 3 dni,

– od [...] czerwca 2002 r. do [...] kwietnia 2012 r. (zawodowa służba wojskowa), tj. 9 lat 10 miesięcy i 9 dni.

Zatem nie został spełniony warunek określony w art. 96 ust. 1 cytowanej ustawy.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K. reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił jej:

1. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 96 ust. 4 w związku z art. 94 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w sytuacji, gdy odwołujący pełnił zawodową służbę wojskową w rozumieniu art. 94 ust. 3 tej ustawy przez okres ponad 10 lat,

2. naruszenie norm prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 94 ust. 3 ww. ustawy przy ustalaniu zakresu znaczeniowego pojęcia "zawodowa służba wojskowa" na użytek wypłaty spornego świadczenia,

3. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.124 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 3 i ust. 5 powołanej ustawy, polegającą na przyjęciu, że służba kandydacka nie jest zawodową służbą wojskową na użytek wypłaty świadczenia należnego przez okres 12 miesięcy od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Z tego względu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego.

W motywach uzasadnienia skarżący ponowił argumentację powołaną w odwołaniu, odnośnie zarzutów sformułowanych w pkt 1 i 2.

Natomiast w odniesieniu do zarzutu z pkt 3 skargi stwierdził, że kandydat na żołnierza zawodowego w rozumieniu art. 124 ust. 1 ustawy, także pełni zawodową służbę wojskową. Nie nazwa ma bowiem tutaj znaczenie, lecz charakter tej służby – odpłatność i podległość służbowa, fakt powoływania do zawodowej służby wojskowej przed rozpoczęciem nauki, czy wpisywanie nazwy stanowiska "słuchacz" w książeczce wojskowej. Ponadto fakt otrzymywania uposażenia za tę służbę przemawia za jej profesjonalnym i zarobkowym, a więc zawodowym charakterem.

Zatem, w ocenie skarżącego, okres służby kandydackiej należy doliczyć do stażu zawodowej służby wojskowej, skoro żaden przepis tego nie wyklucza.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Ponadto zwrócił uwagę na dotychczasową wykładnię przepisów w zakresie ustalania okresu służby wojskowej, od której uzależnione jest nabycie prawa do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), dalej "ustawa pragmatyczna", żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby.

Natomiast w myśl art. 96 ustawy, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. Przepis art. 94 ust. 3 stosuje się odpowiednio (ust. 1).

Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 ust. 1, przysługuje również żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, który pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż piętnaście lat, jeżeli został zwolniony wskutek:

1. upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ,

2. orzeczenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie gdy utrata tej zdolności została spowodowana wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo powstałą w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej,

3. niewyznaczenie na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej,

4. niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję (ust. 2).

W razie zbiegu uprawnień do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 i świadczenia emerytalnego żołnierzowi przysługuje, według jego wyboru, tylko jedno z tych świadczeń (ust. 3).

Świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, nie przysługuje żołnierzowi w przypadkach, o których mowa w art. 94 ust. 5 i 6.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 94 ust. 3 ustawy pragmatycznej, do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem okresów zawieszenia w czynnościach służbowych lub tymczasowego aresztowania, chyba że prawomocnym orzeczeniem postępowanie karne lub dyscyplinarne, będące przyczyną zawieszenia lub aresztowania, zostało umorzone bądź żołnierz został uniewinniony na podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym.

Natomiast stosownie do treści art. 94 ust. 5 i 6 tej ustawy, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 1, 6, 15 i 16 albo wskutek wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż dziesięć lat – przysługuje 50% kwoty odprawy, o której mowa w ust. 1 i 2.

Odprawa nie przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 11-14.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Dyrektor Departamentu Kadr MON rozkazem personalnym nr [...] (pkt 2) z [...] listopada 2011 r. zwolnił S. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] kwietnia 2012 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego.

Nie budzi również wątpliwości fakt, że skarżący pełnił służbę wojskową w następujących okresach:

– od [...] sierpnia 1996 r. do [...] czerwca 2002 r., tj. 5 lat 10 miesięcy i 3 dni (służba kandydacka jako słuchacz Wojskowej Akademii Medycznej),

– od [...] czerwca 2002 r. do [...] kwietnia 2012 r., tj. 9 lat 10 miesięcy i 9 dni (zawodowa służba wojskowa).

Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, czy służbę kandydacką pełnioną przez skarżącego w okresie studiów w uczelni wojskowej od [...] sierpnia 1996 r. do [...] czerwca 2002 r., należy traktować jako zawodową służbę wojskową w rozumieniu art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej, a więc na potrzeby orzekania w przedmiocie prawa do świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby.

Trzeba zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 omawianej ustawy, żołnierze zawodowi to żołnierze pełniący stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową. Natomiast w myśl art. 9 ust. 1 ustawy pragmatycznej, powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje wyłącznie do służby stałej – na czas nieokreślony bądź do służby kontraktowej – na czas określony w kontrakcie.

Nie jest zatem trafne stanowisko skarżącego, że służba kandydacka pełniona przez niego w okresie studiów w Wojskowej Akademii Medycznej, jest zawodową służbą wojskową, o jakiej mowa w przepisie art. 95 pkt 1 ustawy.

Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 96 ust. 1 stanowiący generalny wymóg co najmniej piętnastu lat nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, odsyła do odpowiedniego stosowania art. 94 ust. 3 w tym zakresie.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie, odpowiednie stosowanie przepisów może przybierać różną postać. "Ze względu na rezultat tego zabiegu można wyróżnić trzy grupy przypadków. Pierwszą grupę stanowią przypadki, w których wskazane przepisy prawa bez żadnych zmian w ich dyspozycji znajdują zastosowanie do drugiego zakresu odniesienia (są stosowane wprost). Grupa druga obejmuje przypadki, w których przepisy odniesienia wymagają przy ich stosowaniu w nowym zakresie odpowiednich zmian, tak aby były adekwatne do charakteru i rodzaju sprawy. Stosowanie odpowiednie oznacza niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do uzasadnionych celów i form danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane. Trzecia grupa przypadków obejmuje te z przepisów, które w ogóle nie znajdują zastosowania do drugiego zakresu odniesienia ze względu na ich bezprzedmiotowość albo całkowitą sprzeczność z przepisami ustawowymi dla tych stosunków, dla których miałyby one być zastosowane odpowiednio (G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom. I. Komentarz do art. 1-103, Lex 2010, wyd. III, Komentarz do art. 30 teza 2. Podobne stanowsko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 633/06.

Analiza przepisu art. 96 ust. 4 w związku z art. 94 ust. 5 pozwala na przyjęcie, że pojęcie "zawodowej służby wojskowej" występuje w tych regulacjach w dwóch znaczeniach, a mianowicie "czynnej służby wojskowej" w rozumieniu art. 94 ust. 3 ustawy i "zawodowej służby wojskowej" rozumianej zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 1 ustawy.

Zatem przepis art. 94 ust. 3 ma odpowiednie zastosowanie do obliczenia terminu piętnastu lat, o którym mowa w art. 96 ust. 1, natomiast nie ma on zastosowania do obliczenia terminu dziesięciu lat, wskazanego w art. 94 ust. 5 ustawy.

Sąd podziela w tym przedmiocie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1837/10 (Lex nr 1080967), w świetle którego "świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1 przysługuje żołnierzowi, który nieprzerwanie pozostawał w czynnej służbie wojskowej przynajmniej przez okres piętnastu lat, z tego przynajmniej przez dziesięć lat w zawodowej służbie wojskowej, o ile oczywiście spełnił pozostałe przesłanki przyznania tego świadczenia".

W tej sytuacji nie są usprawiedliwione zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni powołanych przepisów ustawy pragmatycznej. Warto w tym miejscu wskazać też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1076/10 (Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach), odwołujący się do wykładni celowościowej przepisów, zgodnie z którym "wszak w okresie pobierania nauki zawodu lekarza w Wojskowej Akademii Medycznej skarżący pozostawał na utrzymaniu podatnika, zatem ustawodawca nie miał żadnych logicznych powodów, aby premiować go dodatkowym świadczeniem pieniężnym z tego powodu".

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), orzekł jak w sentencji wyroku.