Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 56/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019r. sprawy ze skargi P.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego, na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2018r. o numerach od [...] do [...], obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, za miesiące od kwietnia 2007r. do kwietnia 2008r., w łącznej kwocie należności głównej 3.366,30 zł.

Egzekwując należności, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2018r. dokonał zajęcia wierzytelności, przysługującej stronie od P. Spółdzielni Mieszkaniowej w B., z tytułu pełnienia funkcji w jej organach. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2018r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] sierpnia 2018r.

W odpowiedzi na powyższe zajęcie, skarżący pismem z dnia [...] września 2018r., złożył skargę na powyższą czynność egzekucyjną, podnosząc że tytuły wykonawcze zostały wydane co do składek, które są przedawnione lub podlegają ustawie abolicyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] września 2018r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. odmówił uwzględnienia skargi na dokonaną czynność egzekucyjną, stwierdzając, że nie ma możliwości rozpatrzenia podniesionych przez stronę argumentów w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), gdyż przedmiotem skargi może być wyłącznie określona czynność egzekucyjna a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dlatego też, badanie zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie, nie może być rozpatrzone w trybie skargi. Kwestia ta mogła stanowić podstawę do złożenia zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 powołanej ustawy, który został rozpatrzony w postanowieniu z dnia [...] września 2018r. nr [...]. Jednocześnie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. stwierdził, że zaskarżona czynność egzekucyjna została przeprowadzona w sposób prawidłowy, do dokonania czynności zastosowano druk zawiadomienia, który odpowiada wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Zawiadomienie podpisane zostało przez upoważnioną osobę oraz zawiera pouczenie o możliwości wniesienia skargi.

Rozpatrując złożone przez stronę od powyższego rozstrzygnięcia zażalenie, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarga służy zaskarżaniu czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W ramach skargi mogą być podnoszone jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym, nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne, nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Istotą skargi nie jest bowiem unicestwienie postępowania egzekucyjnego, podważenie zasadności jego wszczęcia, lecz ocena, czy organy egzekucyjne prowadzą czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy. Organ wyjaśnił dalej, że skarga ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, w tym także zarzutów. Skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są bowiem rozpatrywane w dwóch odrębnych trybach postępowania administracyjnego, opartych na odmiennych przesłankach oraz innej podstawie prawnej. Środki te nie mogą być konkurencyjne.

W kontekście powyższego organ stwierdził, że rozpoznanie wniesionej skargi zostało ograniczone do zbadania, czy dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie wierzytelności nie naruszało prawa. Nie jest bowiem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego. Poza zakresem niniejszego postępowania zdaniem organu pozostaje podnoszony przez skarżącego zarzut przedawnienia obowiązku, gdyż brak jest podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych w toku całego postępowania egzekucyjnego.

W kontekście powyższych rozważań, oceniając czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, przysługującej skarżącemu od P. Spółdzielni Mieszkaniowej, z tytułu pełnienia funkcji w jej organach, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że czynność ta została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Zgodnie z art. 89 u.p.e.a. organ egzekucyjny przesłał do dłużnika skarżącego - P. Spółdzielni Mieszkaniowej zawiadomienie o zajęciu jego wierzytelności pieniężnej i jednocześnie wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał stronie, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jednocześnie z przesłaniem zajęcia organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz czy i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Organ egzekucyjny zawiadomił również skarżącego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem.

W ocenie organu odwoławczego, podjęta czynność egzekucyjna w świetle powołanych przepisów, została przeprowadzona w sposób prawidłowy, gdyż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. oraz podjął prawidłowe działania w celu jego zastosowania, zgodnie z art. 89 powołanej ustawy. Ponadto, zawiadomienia o zajęciach odpowiadają wzorowi stanowiącemu załącznik nr 5 do wówczas obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339) oraz zawierają wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 u.p.e.a.

Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że zarzut przedawnienia obowiązku był przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu, w którym postanowieniem z dnia [...] września 2018r. nr [...] odmówiono jego uwzględnienia.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lutego 2019r., strona złożyła od powyższego postanowienia skargę do tut. Sądu, nie formułując żadnych zarzutów oraz nie przedstawiając uzasadnienia skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie według podanych kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] września 2018 r., odmawiające uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne.

W złożonej skardze na czynności egzekucyjne podniesiono, że tytuły wykonawcze zostały wydane odnośnie składek, które są przedawnione lub podlegają ustawie abolicyjnej.

Z akt sprawy wynika, że w stosunku do Skarżącego, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] sierpnia 2018 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, za miesiące od kwietnia 2007 r. do kwietnia 2008 r., w łącznej kwocie należności głównej 3.366,30 zł.

Zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] i [...] dokonano zajęcia wierzytelności, przysługującej skarżącemu od P. Spółdzielni Mieszkaniowej w B., z tytułu pełnienia funkcji w jej organach. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych skarżący odebrał w dniu [...] sierpnia 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia doręczono w dniu [...] sierpnia 2018 r.

Sedno sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy wymienione czynności egzekucyjne zostały dokonane zgodnie z prawem.

Wobec tego należy wskazać, że na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przepis ten wyznacza zatem zakres i przedmiot kontroli Sądu. Skoro bowiem zakres skargi na czynność egzekucyjną wyznacza treść przepisu art. 54 u.p.e.a., to sprawa może zostać rozpoznana tylko w tym zakresie. W przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wobec tego, na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego.

Skład orzekający w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonane przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję określono w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2017r. sygn. akt II FSK 3048/15; z dnia 18 sierpnia 2015r. o sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015r. o sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014r. o sygn. akt II GSK 1377/13 – wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. (por.: Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

Uwzględniając przedstawioną argumentację prawną, Sąd uznaje czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności przysługującej skarżącemu od P. Spółdzielni Mieszkaniowej w B., za dokonane zgodnie z przepisami prawa.

Organ egzekucyjny zastosował bowiem środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a także dochował wymogów formalnych przewidzianych w przepisie art. 89 tejże ustawy, normującego egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. Organ przesłał bowiem do dłużnika zajętej wierzytelności tj. P. Spółdzielni Mieszkaniowej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej i jednocześnie wezwał go, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz czy i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Organ egzekucyjny zawiadomił również skarżącego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem. Zawiadomienia o zajęciu zostały sporządzone również zgodnie z wymogami art. 67 § 2 u.p.e.a.

Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych skarżący odebrał w dniu [...] sierpnia 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia doręczono w dniu [...] sierpnia 2018 r. ( k. 17-18 ). W myśl bowiem art. 89 § 3 pkt 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.

Analiza akt sprawy potwierdza, że wymienione czynności egzekucyjne nie zawierają wad formalnych, których uwzględnienie mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi wniesionej w trybie przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę co do słuszności oddalenia przez organ egzekucyjny skargi na czynność egzekucyjną. Przedmiotem skargi mogą być bowiem tylko zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W jej ramach dopuszczalne jest podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, a nie jak wynika z wniesionej skargi na czynności egzekucyjne - materialnoprawnych. Skarżący w istocie rzeczy kwestionuje bowiem zasadność prowadzenia egzekucji podnosząc, że dochodzone składki uległy przedawnieniu, bądź podlegają ustawie abolicyjnej.

Tymczasem, tego rodzaju okoliczności mogą być przedmiotem zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wnoszonych w oparciu o przepis art. 33 u.p.e.a., a nie skargi na czynności egzekucyjne, składanej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Należy podkreślić, że skarżący wniósł także zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc tożsamą argumentację, związaną z przedawnieniem składek bądź podleganiu ich ustawie abolicyjnej. Wniesione zarzuty zostały rozpatrzone w odrębnym postępowaniu i uznane za niezasadne.

Uznając zatem zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.