Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 590/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 8 poz 66
law: Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

A. S. złożyła skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku.

A. S. (ur. [...].11.1972 r.) wnioskiem z dnia [...] maja 2019 r. wystąpiła do Ministerstwa Obrony Narodowej o przyznanie wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...] października 2009 r. ojcu, H. S.

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił przyznania wyżej wymienionej prawa do wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2019 r. potwierdzonym pismem z dnia 24 lipca 2019 r. A. S. zwróciła się do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku wyżej wymieniona dołączyła kopie: zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia [...] maja 2019 r. wydanego dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przez lekarza neurologa, karty informacyjnej z pobytu w Szpitalu [...] w L. w dniach od [...] marca 1975 r. do [...] kwietnia 1975 r., zaświadczeń o stanie zdrowia z dnia [...] maja 2019 r, dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego wydanych przez lekarza neurologa i lekarza chorób wewnętrznych prowadzących leczenie oraz zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia [...] czerwca 2019 r. wystawionego przez lekarza psychiatrę.

We wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku oraz pozostałych wystąpieniach w sprawie A. S. opisuje szczegółowo swoją sytuację życiową i materialną wskazując, że jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i wymaga opieki. Obecnie znajduje się pod opieką A. S. (emerytowanej pielęgniarki), która pomaga jej w codziennym funkcjonowaniu. Jak podnosi, w celu ustalenia aktualnej grupy inwalidzkiej złożyła dokumenty w Centrum Pomocy Rodzinie w S. Nadto wskazuje, że jej "mieszkanie własnościowe po ojcu i mamie Sąd w S. sprzedał za długi. Ponieważ od chwili śmierci mamy (...) nie płaciłam za mieszkanie".

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni prawa do wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin Minister Obrony Narodowej może przyznać wyjątkowo zaopatrzenie - w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie - członkom rodzin pozostałym po zmarłych żołnierzach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia przewidzianego w ustawie. Z treści przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, wynika, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko w sytuacji zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Konstrukcja art. 8 ust. 1 wskazuje, że świadczenie z wojskowego zaopatrzenia emerytalnego w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jednakże osoby ubiegające się o takie świadczenie muszą spełniać określone kryteria, będące skutkiem szczególnych, wyjątkowych zdarzeń losowych, które je dotknęły.

Organ podkreślił, iż A. S. na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2015 r. nr akt [...] została uznana za częściowo niezdolną do pracy do [...] lipca 2017 r., bez wskazania daty powstania częściowej niezdolności do pracy. Ponadto stwierdzono, że zainteresowana nie jest całkowicie niezdolna do pracy ani też do samodzielnej egzystencji. Po rozpoznaniu sprzeciwu A. S. od tego orzeczenia komisja lekarska ZUS orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] września 2015 r. również nie stwierdziła u zainteresowanej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zatem w dniu śmierci ojca A. S. nie nabyła prawa do renty rodzinnej w trybie zwykłym, ponieważ była już osoba dorosłą (wiek [...] lat) i nie posiadała orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy w okresie uprawniającym do przyznania tego świadczenia dziecku bez względu na wiek. Z posiadanej dokumentacji wynika, że zainteresowana została na podstawie orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w S. z dnia [...] maja 1992 r. zaliczona do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, Z tego tytułu wyżej wymienionej zostało ustalone prawo do renty inwalidzkiej na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.). Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r, zaliczył zainteresowaną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskazał w zakresie zatrudnienia możliwość wykonywania pracy w warunkach chronionych. Orzeczony stopień niepełnosprawności określił do dnia [...] stycznia 2021 r. Jednocześnie uznał, że niepełnosprawność u A. S. istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] grudnia 2015 r.

W ocenie organu skarżąca we wniosku do Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2019 r. nie przedstawiła żadnych szczególnych okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku. Podnoszony przez zainteresowaną stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia i trudna sytuacja materialna nie stanowią wystarczającej podstawy do przyznania wskazanego prawa.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca przedstawiła podobna argumentację, jak i we wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2019r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2019r.

Organ wskazał, iż na podstawie teczki akt emerytalnych [...] H. S., A. S. w dniu śmierci ojca, tj. w dniu [...] października 2009 r, miała [...] lat. Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w S. Nr akt [...] z dnia [...] maja 1992r. zaliczona została do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2015 r. nr akt [...] oraz orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS Nr [...] z dnia [...] września 2015 r. wymieniona uznana została za częściowo niezdolną do pracy do dnia [...] lipca 2017 r. oraz zdolną do samodzielnej egzystencji. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w L. decyzją z dnia [...] października 2015 r. odmówił przyznania A. S. ustawowej wojskowej renty rodzinnej. Sąd Okręgowy w L. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] lutego 2017 r. (sygn. akt [...]) oddalił odwołanie A. S. od powyższej decyzji. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny w L. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] lutego 2018r. (sygn. akt [...]) również oddalił apelację zainteresowanej. Tym samym wyżej wymieniona nie nabyła uprawnień w trybie zwykłym.

Organ podkreślił, iż kwestią konieczną do rozważenia w przedmiotowej sprawie jest ustalenie czy spełniona została przesłanka nienabycia świadczenia w trybie zwykłym wskutek szczególnych okoliczności. Pojęcie "szczególnych okoliczności" nie zostało nigdzie zdefiniowane, jednakże w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, że za szczególną okoliczność na potrzeby świadczeń w drodze wyjątku przyjmuje się wyłącznie obiektywne i niezależnie od woli konkretnej osoby zdarzenie bądź trwały stan, wykluczające jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 151/10, Lex nr 595174). Dlatego też wystąpienie "szczególnych okoliczności" oceniane jest w odniesieniu do każdego przypadku indywidualnie.

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. zaliczył A. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] stycznia 2021 r., ze wskazaniem pracy w warunkach chronionych. Jednocześnie uznał, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] grudnia 2015 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. S. podnosi, że złożyła dokumenty w Centrum Pomocy Rodzinie w S. u przewodniczącego komisji do spraw orzekania celem ustalenia aktualnego stopnia niepełnosprawności.

Organ nie negował faktu, że zainteresowana jest osobą dotkniętą określonymi schorzeniami, niemniej jednak orzeczeń o niepełnosprawności nie łączy się w żaden sposób z uzyskaniem prawa do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie służy do celów rentowych, lecz jest podstawą do ubiegania się o objęcie pomocą na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2019 r. póz. 1172), Nie jest ono równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, czy też komisji lekarskiej ZUS, a tym samym nie jest dokumentem potwierdzającym niezdolność do pracy. Posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pozwala na korzystanie ze specjalnych przywilejów (np. ulg podatkowych) lub świadczeń z pomocy społecznej.

Organ wskazał, iż mimo pewnego podobieństwa definicji między stopniem niepełnosprawności i niezdolności do pracy, stwierdzenie umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, nie jest równoznaczne z ustaleniem częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy jako przesłanki stanowiącej podstawę do przyznania prawa do renty (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2016 r. w sprawie III UK 199/15). W postępowaniu orzeczniczym system rentowy kieruje się kryteriami pozwalającymi ustalić niezdolność do pracy i na tej podstawie ustala prawo do świadczenia rentowego – jako rekompensaty za utraconą zdolność do zarobkowania. Stopień naruszenia sprawności organizmu, będący podstawą diagnozy orzeczniczej w systemie rentowym służy do określenia rozmiaru i zakresu ograniczeń jakich doznaje osoba w pełnieniu aktywności zawodowej, możliwości zarobkowania i uzyskania samodzielnej egzystencji.

Natomiast naruszenie sprawności organizmu służące diagnozie orzeczniczej ustalającej niepełnosprawność jest podstawą do określenia ograniczeń, jakich doznaje osoba w samodzielnej egzystencji lub pełnieniu ról społecznych. Decyzja o zaliczeniu osoby do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności nie tylko potwierdza samą niepełnosprawność, wskazuje również formy rehabilitacji zawodowej i społecznej z jakich osoba orzeczona może korzystać oraz warunkuje prawo do korzystania z wielu ulg i uprawnień, przyznanych na podstawie odrębnych przepisów, wspierających osoby niepełnosprawne w życiu osobistym lub społecznym. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. w uzasadnieniu orzeczenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. wskazał, że A. S. jest osobą zdolną do pracy w warunkach chronionych. Wymaga częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych z powodu ograniczonej sprawności [...]. Natomiast zły stan zdrowia, na który powołuje się zainteresowana w opinii lekarzy orzeczników ZUS nie powoduje braku możliwości podjęcia zatrudnienia. Powyższe znajduje potwierdzenie w dotychczas wydanych orzeczeniach w zakresie określenia zdolności do pracy dla celów rentowych. Akcentowana przez zainteresowaną w wystąpieniach trudna sytuacja materialna i zdrowotna nie wystarcza do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a więc uzależnionego co do zasady od zaistnienia przesłanek składających się na jego podstawę prawną. Jakkolwiek sytuacja zdrowotna i materialna osoby ubiegającej się o to świadczenie jest brana pod uwagę, to nie może ona stanowić jednej i najważniejszej przesłanki przyznania takiego świadczenia. Świadczenie przyznawane w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie ma charakteru świadczenia socjalnego, bowiem wówczas zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem powszechnym. Zatem przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie ubiegającej się, nawet gdy są one uzasadnione.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy zainteresowana nie spełnia przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. A. S. orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w S. z dnia [...] maja 1992 r. została zaliczona do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia na stałe. Z tego tytułu została jej przyznana na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.) renta uczniowska. Aktualnie A. S. pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. rentę w wysokości 1.100 zł brutto (848,60 zł netto).

A. S. złożyła skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku. Zarzuciła zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych. Skarżąca podkreślała, iż nigdy nie pracowałam zawodowo. Nie jest w stanie przezwyciężyć skutków wykluczających moją aktywność zawodową, gdyż wynikają one z mojego stanu zdrowia, na który nie mam wpływu i nie jest zależny od jej woli. Obecnie jej sytuacja finansowa jest tragiczna. Wskazywała, iż renta jaką otrzymuje/; w kwocie 946 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215 zł nie wystarczają na niezbędne potrzeby w zakresie mieszkania, wyżywienia i leków. Kwotę 550 zł miesięcznie stanowi koszt hotelu, nie wystarcza środków na wyżywienie i leki.

Mając na uwadze powyższe wnosiła o uchylenie wskazanej decyzji.

Minister Obrony Narodowej wnosił o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019r., poz.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana pod tym kątem podlegała oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 289 z późn. zm.). Zgodnie z jego brzmieniem, żołnierzom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych żołnierzach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, Minister Obrony Narodowej może przyznać, w drodze wyjątku, zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Zawarte w tym przepisie sformułowanie "może przyznać" wskazuje na działanie organu administracji publicznej w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1535/08).

Rozstrzygając o prawidłowości zastosowania przez organ art. 8 ust. 1 wojskowej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym należy mieć na uwadze, że w przepisie tym nie wskazano kryteriów, jakimi powinien kierować się Minister Obrony Narodowej podejmując rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania renty, o której mowa w tym przepisie. Zatem kontrola sądowa decyzji o odmowie przyznania renty "w drodze wyjątku" powinna koncentrować się w zasadzie na stronie formalnej, tj. prawidłowości procedury, która poprzedzała wydanie decyzji, natomiast sąd administracyjny nie może dokonać oceny merytorycznej, to znaczy wiążąco ustalić, czy w sprawie konkretnej osoby rzeczywiście zachodziły "szczególne okoliczności", o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, i czy wystąpienie tych okoliczności uzasadniało przyznanie renty. W konsekwencji, wzruszenie decyzji przez sąd administracyjny może nastąpić wówczas, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki - patrz wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 2578/12.

Tylko taki zakres kontroli sądowoadministracyjnej dozwolony jest w niniejszej sprawie. Oceniając obie decyzje organu w tym aspekcie nie sposób zarzucić im uchybień mogących skutkować ich uchyleniem.

Organ przywołał właściwe przepisy, tj. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 289 z późn. zm.). Prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w odniesieniu do wskazanej regulacji prawnej, powołał się na orzecznictwo adekwatne do omawianej problematyki. Należy przy tym zaznaczyć, iż organ miał na uwadze to, iż Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. zaliczył skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] stycznia 2021 r., ze wskazaniem pracy w warunkach chronionych. Jednocześnie uznał, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] grudnia 2015 r. Organ nie negował faktu, że skarżąca jest osobą dotkniętą określonymi schorzeniami. Przy czym prawidłowo wywiódł, iż stwierdzenie umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności, nie jest równoznaczne z ustaleniem częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy jako przesłanki stanowiącej podstawę do przyznania prawa do renty. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. w uzasadnieniu orzeczenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. wskazał, że skarżąca jest osobą zdolną do pracy w warunkach chronionych. Wymaga częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych z powodu ograniczonej sprawności [...]. Natomiast zły stan zdrowia nie powoduje braku możliwości podjęcia zatrudnienia. Natomiast, akcentowana przez zainteresowaną trudna sytuacja materialna i zdrowotna nie wystarcza do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jakkolwiek sytuacja zdrowotna i materialna osoby ubiegającej się o to świadczenie jest brana pod uwagę, to nie może ona stanowić jednej i najważniejszej przesłanki przyznania takiego świadczenia. Świadczenie przyznawane w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie ma charakteru świadczenia socjalnego, bowiem wówczas zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem powszechnym. Zatem przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie ubiegającej się, nawet gdy są one uzasadnione. Przy czym organ badał również przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania wskazując, iż orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr [...] w S. z dnia [...] maja 1992 r. skarżąca została zaliczona do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia na stałe. Z tego tytułu została jej przyznana na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.) renta uczniowska. Aktualnie A. S. pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. rentę w wysokości 1.100 zł brutto (848,60 zł netto). W przedmiotowej sprawie przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania organ ocenił porównując jej sytuację materialną z wysokością świadczeń emerytalnorentowych minimalnych. Zgodnie z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od dnia 1 marca 2019 r. kwota najniższej emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej wynosi 1.100 zł brutto miesięcznie.

Minister Obrony Narodowej przed wydaniem decyzji zgromadził taki materiał dowodowy, który pozwolił przede wszystkim ustalić, czy - gdyby nie zaszły "szczególne okoliczności" wskazywane przez wnioskodawczynię to mieściłaby się ona w gronie beneficjentów renty rodzinnej na zasadach ogólnych. W niniejszej sprawie sytuacja skarżącej została wyjaśniona, należycie udokumentowana i oceniona przez organ. Fakt utraty najbliższego członka rodziny – żołnierza (ojca skarżącej), który zapewniał stabilizację finansową, w ocenie organu nie wskazuje na szczególne okoliczności, tj. takie, które niezależnie od woli skarżącej stanęły na przeszkodzie w uzyskaniu świadczenia w trybie zwykłym. To stanowisko zasługuje na akceptację jeśli się zważy, iż renta "w drodze wyjątku", przewidziana w art. 8 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, nie jest świadczeniem odszkodowawczym za śmierć osoby najbliższej. Natomiast rentę "w drodze wyjątku" przyznaje się wtedy, gdy po śmierci żołnierza (w tym przypadku ojca skarżącej) członkowie jego rodziny, z uwagi na szczególnie niekorzystny zbieg okoliczności, nie nabywają prawa do renty na zasadach ogólnych. Okolicznościami szczególnymi nie są zarówno okoliczności śmierci żołnierza, jak też stan zdrowia wnioskodawczyni (stwierdzony orzeczeniami Komisji Lekarskiej ZUS), który nie wyklucza podjęcia zatrudnienia.

W ocenie Sądu, Minister Obrony Narodowej wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego z tego względu, iż nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej przypadku uzasadniającego przyznanie świadczenia wyjątkowego. Tym samym, ocenie Sądu nie naruszył w postępowaniu art. 8 wojskowej ustawy emerytalnej, a także respektował przepisy procesowe regulujące zasady gromadzenia i oceny dowodów w postępowaniu administracyjnym, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł, jak w sentencji.