Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 678/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Magdalena Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...] ) Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. określił I. W. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w kwocie [...] zł. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że podatniczka uzyskała w 2003 r. dochód z tytułu alimentów w wysokości [...] zł, wypłaconych za pośrednictwem "A" S.A. i nie złożyła zeznania.

Od powyższej decyzji podatniczka odwołała się, zarzucając organowi podatkowemu pierwszej instancji błędną interpretację przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz nie zapewnienie jej możliwości wspólnego opodatkowania z mężem. Podkreśliła, że pozostaje w związku małżeńskim tylko dlatego, że mąż nie zamierzał jej pomagać w utrzymaniu domu i w związku z tym musiała wystąpić do sądu o alimenty. Zdaniem strony powinna ona być traktowana tak samo jak małżonkowie, którzy rozliczają się wspólnie. Wskazała na podwójne opodatkowanie tego samego dochodu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji.

Powołując się na art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych organ odwoławczy stwierdził, że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21 i zwolnionych od podatku na podstawie innych przepisów. Przytaczając treść art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zaakcentowano, iż dochody ze źródeł nie wymienionych bezpośrednio w ustawie podlegają również opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z kolei art. 20 ust. 1 ustawy podatkowej za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uznaje m.in. alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci. Tym samym organ uznał, iż alimenty otrzymane przez podatniczkę od męża stanowią dochód podlegający opodatkowaniu.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również na treść art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podkreślając, iż wymienione w tym przepisie podmioty, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy podatkowej, z pewnymi wyjątkami, nie są obowiązane pobierać zaliczek na podatek, ale mają obowiązek informację wg ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do 31 stycznia następnego roku podatkowego przekazać egzemplarz podatnikowi, a drugi urzędowi skarbowemu. Zaznaczono, że obowiązek ten został wypełniony, iż spółka węglowa na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wystawiła podatniczce na koniec roku informację o wysokości przychodów z tytułu alimentów (PITY-8C), w której wykazała kwotę wypłaconych alimentów w wysokości [...] zł.

Przytoczono jednocześnie okoliczności stanu faktycznego, z których wynika, że Sąd Rodzinny w J. wyrokiem z dnia [...] 1997 r., sygn. [...] zasądził od pozwanego A. W. na rzecz małoletniego powoda K. W. alimenty w wysokości [...] % wynagrodzenia za pracę pozwanego miesięcznie, niemniej niż [...] zł miesięcznie i na rzecz powódki I. W. alimenty w wysokości [...] % wynagrodzenia pozwanego netto, niemniej niż [...] zł miesięcznie.

Podkreślono, iż spółka węglowa na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wystawiła podatniczce na koniec roku informację o wysokości przychodów z tytułu alimentów (PIT-8C), w której wykazała kwotę wypłaconych alimentów w wysokości [...] zł.

Podniesiono również, że podatniczka otrzymywała alimenty za pośrednictwem "A", czyli były one wypłacane przed przekazaniem wynagrodzenia mężowi, a zatem w świetle art. 31 § 2 pkt 1 krio nie wchodziły do majątku wspólnego, ponieważ zalicza się do niego tylko pobrane wynagrodzenia za pracę.

Organ odwoławczy powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 lutego 2004 r., sygn. akt I SA/Ka 87/03, w którym wyrażono pogląd zbieżny ze stanowiskiem organu.

W skardze na powyższą decyzję podatniczka wniosła o uchylenie jej w całości, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane wcześniej w odwołaniu od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Odwołuje się przy tym do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w tym art. 27 i 28 § 1. Podkreśla, że stosownie do tych przepisów małżonkowie obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny, a jeżeli jeden z małżonków nie przyczynia się do tego, sąd może nakazać ażeby należności przypadające małżonkowi były wypłacane do rąk drugiego małżonka. Zaakcentowała, iż wydane przez organy podatkowe decyzje łamią zasady współżycia społecznego wyrażone w art. 5 kodeksu cywilnego.

W ocenie podatniczki alimenty nie stanowią przychodu. Podkreśliła, że przez cały rok podatkowy pozostawała z mężem w związku małżeńskim, istniała między nimi wspólność małżeńska majątkowa, nie było orzeczonej separacji. Powołując się na art. 71 Konstytucji RP zaakcentowała, że państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej ma uwzględniać dobro rodziny, w szczególności znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie podatniczki powinna ona mieć prawo do wspólnego rozliczenia się z małżonkiem, ale tylko z jego dochodów bez doliczania do tego alimentów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację jak w objętej skargę decyzji.

Powołując się na treść art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż jeżeli podatniczka, jak sama twierdzi, spełniała w 2003 r. warunki do wspólnego opodatkowania dochodów małżonków, mogła skorzystać z tego sposobu opodatkowania na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu podatkowym złożonym w terminie do 30 kwietnia 2004 r. Organ odwoławczy zaznaczył jednak, że w dniu [...] 2004 r. mąż podatniczki złożył indywidualne zeznanie podatkowe na formularzu PIT-37, natomiast podatniczka nie złożyła zeznania podatkowego za ten rok podatkowy.

W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżąca, podtrzymując skargę, przedłożyła komputerowe wydruki dotyczące interpretacji prawa podatkowego, pochodzące z urzędów skarbowych w G. i Z., a prezentujące pogląd zbieżny ze stanowiskiem podatniczki.

Na pytanie Sądu skarżąca oświadczyła, iż podatkiem obciążone zostały wyłącznie alimenty wypłacone na jej rzecz, nie opodatkowano natomiast alimentów wypłaconych na rzecz małoletniego syna. Podkreśliła, że opodatkowanie alimentów byłoby zasadne tylko wówczas, kiedy byłaby orzeczona separacja między małżonkami i nie istniałaby wspólność majątkowa między nimi. Wskazuje, że w świetle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wraz z mężem stanowi rodzinę z pełnymi konsekwencjami prawnymi.

Pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymał dotychczasowe stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie można uwzględnić, albowiem objęta nią decyzja nie narusza prawa.

W rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do oceny instytucji świadczeń alimentacyjnych, wypłacanych na podstawie wyroku sądowego przez jednego małżonka drugiemu, pod kątem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, w warunkach istnienia między małżonkami wspólności majątkowej małżeńskiej.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 1 i 9 oraz 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.) emerytura i alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, stanowią źródło przychodu i na podstawie art. 9 ust. 1 tejże ustawy podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że osoba otrzymująca zarówno emeryturę, jak i alimenty – z wyjątkiem dzieci uzyskujących alimenty – posiada źródło przychodu podlegające opodatkowaniu. W związku z powyższym osoba uzyskująca dochód z tytułu alimentów obowiązana jest go wykazać, zgodnie z art. 45 ustawy podatkowej, w zeznaniu rocznym i zapłacić z tego tytułu należny podatek.

Skarżąca uważała, iż obowiązek podatkowy nie dotyczy sytuacji, w której alimenty są wypłacane z wynagrodzenia męża uprawnionej, który, to dochód należy do wspólności majątkowej małżeńskiej (art. 31 i 36 K.r.i o.). Jej zdaniem, wypłacane w taki sposób alimenty służą zaspokojeniu potrzeb rodziny, do czego jest obowiązany każdy z małżonków (art. 27 i 28 § 1 K.r.i o.). Wskazuje na łamanie zasad współżycia społecznego.

Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem strony skarżącej. Podzielając wątpliwości strony, co do celowości opodatkowania alimentów uzyskiwanych przez małżonków, Sąd stwierdził jednak, iż uznanie w aktualnym stanie prawnym, że alimenty takie nie podlegają opodatkowaniu, nie jest możliwe w procesie wykładni norm prawa podatkowego. Przyjęcie w tych warunkach stanowiska strony skarżącej oznaczałoby, iż o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku podatkowego mogą zadecydować przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego, a nie ustawa podatkowa.

Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dotyczące majątku wspólnego, nie mogą mieć przesądzającego znaczenia przy wykładni przepisów podatkowych, chociażby ze względu na autonomiczność prawa podatkowego w stosunku do innych gałęzi prawa (por. uzasadnienie uchwały składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 1996 r., sygn. FPK 6/96 ONSA 1996, z. 3, poz. 106, s. 89). Art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie określa alimenty, jako źródła przychodu, a więc podlegające opodatkowaniu. Wyłączeniu od generalnej zasady opodatkowania alimentów podlegają wyłącznie alimenty na rzecz dzieci. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja ie zachodzi. Strona skarżąca sama przyznała, iż alimenty wypłacane przez jej męża ich małoletniemu synowi nie zostały opodatkowane. Wolą ustawodawcy jest zatem opodatkowanie (poza przedstawionym wyjątkiem) wszelkiego rodzaju alimentów, niezależnie od tego kto jest nimi obciążony, jaki zachodzi stosunek rodzinny między zobowiązanym, a uprawnionym, wreszcie z jakiego rodzaju przychodów są one wypłacane. Brak odesłania w ustawie podatkowej do jakiegokolwiek innego aktu prawnego czyni ocenianą regulację podatkową zupełną, całościowo ujmującą rozpatrywany problem. Na gruncie prawa rodzinnego i opiekuńczego należy doszukiwać się wyłącznie odpowiedzi na pytanie czy analizowane świadczenia są alimentami. W rozpatrywanej sprawie kwestia ta nie budzi wątpliwości. Gdyby ustawodawca zamierzał wyłączyć z opodatkowania alimenty wypłacane drugiemu małżonkowi z dochodów wchodzących w skład wspólności małżeńskiej majątkowej, przewidziałby to w ustawie podatkowej. Takie stanowisko zajął m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 4 lutego 2004 r. (sygn. akt I SA/Ka 87/03), a rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający, pogląd ten podziela.

Sąd nie podzielił zatem stanowiska zaprezentowanego w dołączonych przez skarżącą do akt sprawy postanowieniach organów podatkowych (w G. i Z.) w sprawie interpretacji prawa podatkowego, wydanych na podstawie art. 14a § 1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie zwrócić trzeba uwagę, że zgodnie z art. 14b § 2 Ordynacji, interpretacje takie są wiążące wyłącznie dla organów podatkowych i organów kontroli skarbowej właściwych dla wnioskodawcy.

Na marginesie można podnieść również wątpliwość, czy wypłata alimentów następowała rzeczywiście z majątku wspólnego. Do majątku wspólnego zalicza się pobrane wynagrodzenia za pracę (art. 32 § 2 pkt 1 k.r.i o.). Z akt sprawy wynika, iż skarżąca otrzymywała alimenty za pośrednictwem "A", czyli wypłacane przed przekazaniem świadczenia mężowi.

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270).

Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego podatkowego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie.

Wobec powyższych ustaleń Sąd oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku, działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).