Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1122/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 413/19 w sprawie ze skargi [...] na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia 12 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 413/19 oddalił skargę [...] na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego zawarte w piśmie z dnia 12 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

[...] - dalej: strona, skarżąca lub spółka - wnioskiem z 29 stycznia 2016 r. zwróciła się do Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) o dofinansowanie projektu pt. "[...]". Wniosek został złożony w Konkursie 1 ogłoszonego w ramach Poddziałania 3.2.2. Kredyt na innowacje technologiczne, Działania 3.2 Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R, Oś priorytetowa III: Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020. Wniosek został zaewidencjonowany pod numerem [...]

BGK poinformował spółkę o rekomendowaniu wniosku do dofinansowania.

BGK pismem z 25 listopada 2016 r. zawiadomił stronę o podjęciu decyzji o przyznaniu promesy technologicznej. Jednocześnie strona, w terminie 37 dni od daty otrzymania promesy, została zobowiązana do złożenia dokumentów potwierdzających status mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa (MŚP).

BGK pismem z 27 kwietnia 2018 r., zawiadomił spółkę, że na podstawie oceny przedłożonej dokumentacji odstępuje od zawarcia umowy o dofinansowanie.

W uzasadnieniu wskazano, że projekt nie spełnia kryteriów, na podstawie których został wybrany do dofinansowania, co zgodnie z § 13 ust. 10 pkt 3 - 4 Regulaminu konkursu w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Oś Priorytetowa III: Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach Działanie 3.2: Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R Poddziałanie 3.2.2: Kredyt na innowacje technologiczne Konkurs nr 2 (dalej: regulamin konkursu) uniemożliwia zawarcie umowy o dofinansowanie projektu. Przedstawiona dokumentacja nie daje możliwości stwierdzenia, że skarżąca posiada status MŚP. Tym samym nie spełnia ona warunku określonego w § 4 ust. 3 regulaminu konkursu oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 141, dalej: ustawa o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej lub ustawa).

Orzekając na skutek protestu strony BGK pismem z 12 czerwca 2018 r. poinformował spółkę, że protest nie został uwzględniony.

W uzasadnieniu podniesiono, że definicja małych i średnich przedsiębiorstw wyróżnia przedsiębiorstwa samodzielne, partnerskie oraz powiązane. Rozróżnienie i usystematyzowanie związków, w których może występować przedsiębiorca ma na celu zapewnienie klarowności sytuacji gospodarczej a zarazem możliwości wykluczenia podmiotów, którym status MŚP nie przysługuje. Przy rozróżnianiu nie bierze się pod uwagę jedynie kapitału, czy udziałów ale również faktyczną możliwość kontroli jednego przedsiębiorstwa przez drugie. Celem regulacji jest zapewnienie pomocy jedynie tym przedsiębiorstwom, które rzeczywiście potrzebują przywilejów przewidzianych dla MŚP.

BGK podtrzymał swoje stanowisko w stosunku do przedsiębiorstwa [...] (pierwotnie funkcjonujące pod firmą [...] ), które należy uznać za podmiot powiązany z [...] Powyższe podmioty działają w ramach grupy przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwo [...] powstało w wyniku wyodrębnienia zakładu w R. z przedsiębiorstwa [...] pozostali jedynymi udziałowcami [...] aż do momentu przystąpienia do spółki przedsiębiorcy [...] , z którym związana była zmiana firmy na [...] W wyniku tego przekształcenia przedsiębiorstwo [...] stało się większościowym udziałowcem w spółce. Niemniej [...] zachowali swoisty wpływ na dalszą działalność spółki. W kontekście spółki [...] organ zauważył, że pełni ona funkcję "spółki matki" w grupie kapitałowej [...] należy zatem, zdaniem BGK, uznać za spółkę zależną w ramach grupy [...] . W związku z tym oświadczenie skarżącej dotyczące spełniania kryteriów MŚP powinno również wykazywać podmioty znajdujące się w [...]. Przy tym w wyniku dokapitalizowania [...] uzyskała udziały w spółce [...] w wysokości [...] %. Niemniej ww. udziały znajdują się w posiadaniu rodziny K, w związku z czym należy je zsumować wraz z [...] % udziałów Państwa K. Tym samym udziały Państwa K, w spółce [...] wynoszą [...] %. [...] była reprezentowana przez [...] , która jest córką [...] łączyła funkcję prezesa zarządu [...] z jednoczesnym zatrudnieniem w spółce P. Członkowie rodziny tworzą grupę, której celem jest prowadzenie wspólnych działań mających istotne znaczenie dla ich sytuacji gospodarczej, zaś przedsiębiorstwa posiadające tego typu relacje nie mogą zostać uznane za niezależne.

Powołując się na punkt 40 preambuły rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L nr 187, s. 1, dalej: rozporządzenie 651/2014), BGK wyjaśnił, że potrzeba udzielania pomocy publicznej małym i średnim przedsiębiorcom wynika z faktu, iż rozwój tego sektora może być utrudniony ze względu na niedoskonałości rynku, prowadzących do typowych problemów takich jak np. trudności z uzyskaniem kapitału lub pożyczek. Przedsiębiorstwa, które dzięki powiązaniom faktycznym czy prawnym z innymi podmiotami nie doświadczają ułomności na rynku, nie są uprawnione do korzystania z ułatwień przysługujących MŚP. W kontekście przeprowadzonej oceny podkreślono, że skarżąca nie napotyka charakterystycznych dla sektora MŚP trudności, w związku z czym, zgodnie z ww. rozporządzeniem, nie może być zakwalifikowana jako małe lub średnie przedsiębiorstwo. Potencjał spółki, dzięki powiązaniom z innymi podmiotami, przewyższa potencjał przedsiębiorstwa uprawnionego do pomocy. Tym samym strona nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w ramach poddziałania 3.2.2 Kredyt na innowacje technologiczne PO IR, z uwagi na niespełnienie kryterium "Wnioskodawca posiada status MŚP".

Skargę na powyższą informację wywiodła strona, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1122/18 - oddalił.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ocena niezależności przedsiębiorstwa oraz określenie jego wielkości jest bezwzględnym wymogiem w ramach obsługi wniosków o przyznanie pomocy finansowej w ramach poddziałanie 3.2.2.

WSA zwrócił uwagę na możliwość tworzenia "sztucznie rozdrobnionej" struktury własnościowej lub decyzyjnej przedsiębiorstwa oraz wydzielanie pewnych obszarów działalności do pozornie niezależnych podmiotów. Definicja MŚP, zawarta w załączniku I do rozporządzenia 651/2014, ma na celu wyłonienie tych podmiotów, które ze względu na swoją wielkość mają utrudniony dostęp do kapitału, rynków zbytu, sieci dystrybucji, czy nowych technologii i dlatego uprawnione są do korzystania ze specjalnych instrumentów pomocowych dla nich przeznaczonych lub ze zwiększonej intensywności pomocy. Natomiast podmioty, które dzięki powiązaniom faktycznym lub prawnym z innymi podmiotami nie doświadczają powyższych problemów, nie są uprawnione do korzystania z ułatwień przysługujących MŚP.

Sąd za prawidłowe uznał ustalenia organu co do okoliczności dotyczących powiązań i zależności pomiędzy wskazanymi spółkami i powiązań pomiędzy wskazanymi osobami (powiązania rodzinne). Do końca 2017 r. [...] oraz spółki pod nazwą P. miały ten sam adres siedziby. W dniu złożenia wniosku o dofinansowanie strona oraz [...] miały także tożsamy zakres działalności. Następnie usunięto tożsame wpisy dotyczące prowadzonej działalności, a nowy zakres działalności stanowi uzupełnienie działalności skarżącej.

Sąd zwrócił także uwagę, że w oświadczeniu o spełnianiu kryteriów MŚP z 22 grudnia 2016 r. skarżąca wskazała jako spółkę powiązaną [...] W oświadczeniu z 1 sierpnia 2017 r., skarżąca wskazała jako przedsiębiorstwo partnerskie powiązane za pośrednictwem grupy osób fizycznych [...] a jako przedsiębiorstwa powiązane [...] Natomiast w proteście skarżąca zakwestionowała wykazane w oświadczeniach powiązania i relacje partnerskie.

Sąd I instancji wskazał także na umowę o zakazie konkurencji, zawartą pomiędzy wspólnikami [...] reprezentującymi podmioty gospodarcze: [...] Podział rynku i posiadanie wspólnych udziałowców powoduje, że potencjał gospodarczy strony poprzez powiązania ze wskazanymi wyżej podmiotami przewyższa potencjał standardowego podmiotu należącego do sektora MŚP.

WSA podał, że to na skarżącej, jako podmiocie ubiegającym się o dofinansowanie adresowane do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw spoczywał obowiązek udowodnienia wszystkich okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanego dofinansowania, w tym również udowodnienia posiadania statusu MŚP. Strona w ocenie sądu nie udowodniła posiadania statusu MŚP.

Orzekając na skutek skargi kasacyjnej strony Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3288/18 uchylił wyrok Sądu I instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

W ocenie NSA za zasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia.

Sąd kasacyjny zwrócił uwagę, że znajdujący zastosowanie w sprawie art. 3 zał. nr 1 rozporządzenia 651/2014 składa się z licznych jednostek redakcyjnych. Sąd I instancji przyjmując ustalenia faktyczne dokonane przez organ za podstawę wyrokowania, nie odniósł ich do regulacji z art. 3 powołanego aktu. Taki brak stanowi niewskazanie podstawy prawnej orzekania oraz jej wyjaśnienia.

Dodatkowo NSA zauważył, że nie ma prawnego uzasadnienia podnoszony w skardze kasacyjnej pogląd, że status MŚP powinien być ustalany na chwilę podpisywania umowy o dofinansowanie projektu. Z treści art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej wprost wynika, iż umowa o dofinansowaniu projektu może zostać zawarta tylko wtedy, gdy projekt spełnia wszystkie kryteria wyboru projektów. Finansowaniu może zatem podlegać tylko taki projekt, który od chwili złożenia wniosku do momentu zawarcia umowy wypełnia prawem określone warunki, co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza, że status MŚP musi być spełniony przez wnioskodawcę od złożenia wniosku do zawarcia umowy, bo tylko wtedy mogą być spełnione wymogi stawiane przez prawo.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z 18 kwietnia 2019 r., oddalił skargę strony.

W uzasadnieniu WSA podniósł, że uznał stan faktyczny ustalony przez organ za prawidłowy i uczynił go przedmiotem własnych ustaleń.

Sąd I instancji podniósł, że sporna pomiędzy stronami jest kwestia prawidłowej wykładni oraz zastosowania art. 3 ust. 3 załącznika I rozporządzenia 651/2014 (szczególnie jego akapitów 1 i 4), czego konsekwencją było stwierdzenie przez organ, że skarżąca nie spełnia kryteriów uznania ją za MŚP i odstąpienie od zawarcia umowy o dofinansowanie z wnioskodawcą. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej kredyt technologiczny oraz premia technologiczna udzielane są mikroprzedsiębiorcy, małemu lub średniemu przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 651/2014. W regulaminie konkursu, w § 4 pt. Warunki uczestnictwa w konkursie, zawarto zapis, iż w ramach poddziałania o wsparcie mogą ubiegać się wyłącznie podmioty spełniające kryteria mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy, określone w załączniku I do rozporządzenia 651/2014 (§ 4 ust. 3 regulaminu). Nadto z § 13 pkt 11 regulaminu konkursu wynika, że zawarcie umowy o dofinansowanie projektu będzie możliwe pod warunkiem łącznego spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie, m.in. w punkcie 3, tj. jeżeli weryfikacja dokumentów nie wykazała prawnych przeszkód dla zawarcia umowy o dofinansowanie projektu. Prawną przeszkodą do zawarcia umowy o dofinansowanie jest m.in. ustalenie, że wnioskodawca nie posiada statusu MŚP. W myśl art. 1 ww. Załącznika (Przedsiębiorstwo) "za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Zalicza się tu w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub stowarzyszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą". Artykuł 2 (Pułapy zatrudnienia oraz pułapy finansowe określające kategorię przedsiębiorstwa) stanowi natomiast, że: "Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR (ust. 1). W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów EUR (ust. 2). W kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów EUR (ust.3).

Sąd I instancji podniósł, że art. 3 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 opatrzony tytułem "Rodzaje przedsiębiorstw brane pod uwagę przy obliczaniu liczby personelu i kwot finansowych". Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3. Ustęp 2 stanowi, że "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i między którymi istnieją następujące związki: przedsiębiorstwo (przedsiębiorstwo wyższego szczebla) posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym w rozumieniu ust. 3, co najmniej 25 % kapitału innego przedsiębiorstwa (przedsiębiorstwa niższego szczebla) lub praw głosu w takim przedsiębiorstwie. Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25 %, pod warunkiem że nie są oni powiązani w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:

a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. anioły biznesu), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych aniołów biznesu w jedno przedsiębiorstwo wynosi mniej niż 1 250 000 EUR;

b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;

c) inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze rozwoju regionalnego;

d) niezależne władze lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 milionów EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.

W ust. 3 art. 3 załącznika I, składającym się z pięciu akapitów, wskazano natomiast, że "Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie (akapit 1).

Zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/akcjonariuszy (akapit 2). Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane (akapit 3). Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych (akapit 4). Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego (akapit 5). Ponadto, zgodnie z dalszą treścią art. 3: Poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za małe lub średnie przedsiębiorstwo, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ publiczny (ust. 4). Przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2. Oświadczenie można złożyć nawet wtedy, gdy kapitał jest rozdrobniony w stopniu uniemożliwiającym określenie właściciela, w którym to przypadku przedsiębiorstwo w dobrej wierze oświadcza, że w sposób prawnie uzasadniony może przyjąć, iż 25 % lub więcej jego kapitału nie jest w posiadaniu innego przedsiębiorstwa ani we wspólnym posiadaniu większej liczby powiązanych przedsiębiorstw. Oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych (ust. 5).

WSA podał, że sytuacja skarżącej wraz z omówionymi poniżej podmiotami nie odpowiada żadnej z sytuacji określonej w art. 3 ust. 3 załącznika I rozporządzenia 651/2014. Jednocześnie strona wypełnia definicję przedsiębiorstwa powiązanego, o którym mowa w art. 3 ust. 3 pkt c) załącznika I rozporządzenia 651/2014, a więc, że może wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie powiązań osobowych i kapitałowych.

Zdaniem Sądu I instancji początek akapitu 4 art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 651/2014 w wersji polskiej brzmi następująco: "Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków (...)". W wersji angielskiej odpowiada mu następująca treść: “Enterprises which have one or other of such relationships (...)". Zgodnie z motywem 30 preambuły do rozporządzenia 651/2014 definicja MŚP stosowana na potrzeby tego rozporządzenia powinna opierać się na definicji zawartej w zaleceniu Komisji 2003/361/WE. Treść art. 3 ust. 3 akapit 4 Załącznika I rozporządzenia 651/2014 jak i wspominanego wyżej załącznika do Zaleceń Komisji 2003/361/WE w wersji językowej angielskiej posiada jednakową ww. treść. Zgodnie natomiast z polską wersją art. 3 ust. 3 załącznika do Zaleceń Komisji 2003/361/WE początek akapitu 4 brzmi następująco: "Przedsiębiorstwa, które pozostają w takiej czy innej z tych relacji (...)". Widać zatem wyraźnie, że pomimo jednakowej treści ww. przepisu zarówno w rozporządzeniu 651/2014 jak i Zaleceniach Komisji 2003/361/WE w wersji angielskiej, w wersji polskiej występuje istotna różnica w tłumaczeniu, która może budzić wątpliwość właśnie w zakresie stwierdzenia, czy do wykazania istnienia przedsiębiorstw powiązanych niezbędne jest wskazanie jednej z czterech relacji (związków) wymienionych w art. 3 ust. 3 akapit 1, czy też może to też być relacja "inna". W sprawie wiążąca dla Sądu jest polska wersja rozporządzenia i Zaleceń Komisji, która bez wątpienia jest wersją autentyczną, tak jak i inne wersje językowe i wywołuje takie same skutki prawne. Jednakże fakt, że treść art. 3 ust. 3 akapit 4 w wersji polskiej jest różna w ww. aktach prawnych, zaś różnica taka nie występuje w wersji angielskiej stanowi kolejny powód uzasadniający konieczność odejścia od wykładni literalnej rozporządzenia na rzecz wykładni funkcjonalnej, którą zastosował również organ w swym rozstrzygnięciu. Rozstrzygnięcie aktu jest nierozerwalnie związane z jego uzasadnieniem w ten sposób, że w razie potrzeby jego wykładnia powinna być dokonywana z uwzględnieniem podstaw jego wydania. Istotnym w procesie wykładni danego aktu jest zatem również cel, który przyświecał ustawodawcy (unijnemu, czy też krajowemu) w tworzeniu danego rozwiązania prawnego. Jak stanowi motyw 30 preambuły rozporządzenia nr 651/2014: Aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenie konkurencji, oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawa, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicji zawartej w zaleceniu Komisji 2003/361/WE.

Sąd podkreślił, że TSUE w wyroku z 27 lutego 2014 r., C-110/13, dotyczącym art. 3 ust. 3 załącznika do zalecenia 2003/361/WE (o analogicznej treści do art. 3 ust. 3 załącznika I rozporządzenia nr 651/2014) zauważył, że z motywów 9 i 12 tego zalecenia wynika, że definicja przedsiębiorstw powiązanych ma na celu lepsze zrozumienie rzeczywistej pozycji ekonomicznej MŚP oraz wyeliminowanie z tej kategorii grup przedsiębiorstw, których siła ekonomiczna może przekraczać siłę prawdziwych MŚP, w celu zapewnienia, że tylko przedsiębiorstwa, które naprawdę potrzebują przywilejów wynikających dla MŚP z różnych przepisów lub środków zastosowanych dla ich korzyści faktycznie z nich skorzystają. Motywy te stanowią również, że w celu ograniczenia rozpatrywania relacji istniejących między przedsiębiorstwami za pośrednictwem osób fizycznych do niezbędnego minimum, uwzględnienie takich relacji zostało ograniczone do wypadków, w których owe przedsiębiorstwa prowadzą działalność na tym samym rynku właściwym lub na rynkach sąsiednich. W celu uwzględnienia jedynie przedsiębiorstw stanowiących w rzeczywistości samodzielne MŚP należy zbadać strukturę MŚP tworzących grupę gospodarczą, której potencjał przewyższa rzeczywisty potencjał takiego przedsiębiorstwa, oraz należy zapewnić, by definicja MŚP nie była obchodzona z powodów czysto formalnych. W konsekwencji art. 3 ust. 3 akapit 4 załącznika do zalecenia w sprawie MŚP należy interpretować w świetle tego celu w ten sposób, że przedsiębiorstwa, które formalnie nie pozostają w jednej z relacji wymienionych wprost w art. 3 ust. 3 akapit 1 lit. a-d), lecz które ze względu na rolę osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie stanowią jeden podmiot gospodarczy, także powinny być uznane za przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu tego przepisu, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część swojej działalności na tym samym rynku właściwym lub na rynkach sąsiednich. Warunek, zgodnie z którym osoby fizyczne działają łącznie jest spełniony również wtedy, gdy osoby te porozumiewają się w celu wywierania wpływu na decyzje handlowe danych przedsiębiorstw, co wyklucza, aby te przedsiębiorstwa mogły być uważane za niezależne gospodarczo od siebie. Realizacja tego warunku zależy od okoliczności sprawy i nie musi być koniecznie podporządkowana istnieniu więzów umownych między tymi osobami ani stwierdzeniu ich zamiaru obejścia definicji MŚP. Powyższa interpretacja art. 3 ust. 3 powinna mieć również zastosowanie w sprawie.

Sąd I instancji zauważył, że analiza powiązań osobowych, finansowych oraz strukturalnych, istniejących pomiędzy skarżącą a podmiotami wymienionymi w zaskarżonym rozstrzygnięciu, wskazuje na to, że poza aspektami formalnymi zawartymi w art. 3 ust. 3 akapit 1 i 4 Załącznika do rozporządzenia nr 651/2014, istnieją uzasadnione powody do stwierdzenia, że skarżąca jest przedsiębiorstwem powiązanym z [...] są również jedynymi wspólnikami komplementariusza skarżącej, tj. "[...] (stan istniejący w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie – 29 stycznia 2016 r.- od tego czasu nie uległ zmianom). Z kolei córki państwa [...] (będąca jednocześnie prezesem zarządu) były jednymi udziałowcami [...] W 2016 r. [...] dokapitalizowali [...] przekazując na jej rzecz nieodpłatnie udziały w [...] stając się jednocześnie większościowymi udziałowcami [...] Zgodnie z oświadczeniem skarżącej zawartym w piśmie z 24 stycznia 2018 r. (przedstawionym w toku uzupełnień dokumentacji do wniosku nr [...] wnieśli do spółki P. majątek w zamian za udziały, które następnie zostały darowane córkom (dotychczasowym wspólnikom [...] ). Zmiana większościowego udziałowca została odnotowana w KRS z dniem 26 października 2016 r. a więc po złożeniu wniosku o dofinansowanie (29 stycznia 2016 r.). [...] do końca 2017 r. pełniła funkcję prezesa zarządu [...] . będąc jednocześnie zatrudnioną na stanowisku dyrektora w przedsiębiorstwie skarżącej. Również do końca 2017 r. [...]oraz skarżąca i jej komplementariusz "[...] o. dzieliły wspólny adres siedziby. Zgodnie z wpisem do KRS z 17 stycznia 2018 r. [...] zmieniła adres siedziby na lokal znajdujący się bloku mieszkalnym. Strona nie przekazała jednak informacji czy nowy lokal stanowiący siedzibę [...] jest wystarczający dla prowadzenia działalności oraz czy spółka wykorzystuje powierzchnie w dotychczasowej siedzibie lub inne pomieszczenia należące do firm powiązanych [...] Powyższe zmiany zostały dokonane w toku weryfikacji statusu skarżącej przed podpisaniem umowy o dofinansowanie. Nadto zgodnie z historycznymi wpisami do KRS, w momencie złożenia wniosku o dofinansowanie skarżąca oraz [...] posiadały tożsamy zakres działalności, tym samym działały na tych samych rynkach. W wyniku zmiany wprowadzonej w KRS [...] usunięto tożsame wpisy dotyczące prowadzonej działalności. Miało to miejsce po złożeniu wniosku o dofinansowanie. Sąd podziela stanowisko BGK o istnieniu pomiędzy skarżącą a [...] faktycznej i finansowej współzależności. Znaczące dokapitalizowanie spółki P. przez wspólników skarżącej, będących równocześnie w bliskim stopniu pokrewieństwa (rodzicami) z dotychczasowymi wspólnikami i prezesem zarządu [...] ., tożsame zakresy działalności i wspólny adres siedziby (wg. stanu na dzień składania wniosku o dofinansowanie) oraz współdzielenie i przepływ pracowników ([...]pełniąca funkcję prezesa zarządu [...] i równocześnie zatrudniona na stanowisku dyrektora w przedsiębiorstwie skarżącej do końca 2017 r.), czego zaniechano dopiero w toku weryfikacji statusu skarżącej przed podpisaniem umowy o dofinansowanie. Skarżąca oraz [...] znajdują się faktycznym posiadaniu grupy osób fizycznych, które poprzez bliskie powiązania rodzinne, mają dominujący wpływ na działalność tych podmiotów, a podjęte przez nich, opisane wyżej czynności dowodzą, iż spółki działają we wspólnym interesie gospodarczym oraz mogą wspólnie ustalać cele biznesowe poprzez wzajemny wpływ na swoją działalność. Stosując reguły wykładni funkcjonalnej można zatem przyjąć, że relacje łączące skarżącą i [...] . wypełniają definicję przedsiębiorstwa powiązanego z art. 3 ust. 3 lit. c) oraz akapit 4 załącznika I rozporządzenia 651/2014. Podobnie ocenić należy powiązania skarżącej z [...] powstało w 2014 r. w wyniku wyodrębnienia zakładu w [...] (podmiot wykreślony z KRS). Jedynymi udziałowcami [...] , którzy zostali również jedynymi udziałowcami (oraz członkami zarządu) [...] ., której nazwa w wyniku przystąpienia do spółki firmy [...] W wyniku transakcji firma [...] została większościowym udziałowcem, jednak [...] zachowali wpływ na działalność [...] Jak wskazano powyżej w 2016 r. [...] dokapitalizowali [...] przekazując na jej rzecz nieodpłatnie udziały w [...] Do momentu dokapitalizowania spółki [...] posiadali bezpośrednio [...] % udziałów w spółce [...], zaś po przekazaniu udziałów spółce P. udział ten obniżył się do poziomu [...]%. Sąd zgadza się z BGK, iż ze względu na wykazaną powyżej współzależność pomiędzy podmiotami [...] a skarżącą oraz fakt powiązań rodzinnych (pokrewieństwa pierwszego stopnia pomiędzy członkami zarządu) należy uznać, że udziały w [...] znajdują się faktycznie w posiadaniu grupy osób fizycznych – rodziny K. – których działania dowodzą realizowania wspólnego celu gospodarczego za pośrednictwem powiązanych z nimi spółek, zatem należy te udziały sumować do poziomu [...] %. Istotne znaczenie ma umowa o zakazie konkurencji, zawarta pomiędzy wspólnikami [...] . Biorąc pod uwagę pisma strony z 4 września 2017 r. oraz 24 stycznia 2018 r. (przedstawione w toku uzupełnień dokumentacji do wniosku nr [...] ww. umowa stanowi umowę podziału rynku. Zakaz konkurencji przy jednoczesnym działaniu na podobnych rynkach, posiadaniu wspólnych udziałowców powoduje, że pomiędzy [...] istnieją zależności wskazujące, iż potencjał gospodarczy [...] nie odzwierciedla trudności, jakie napotyka standardowy podmiot należący do sektora MŚP. Powyższe jest co najmniej niezrozumiałe z punktu widzenia samodzielnego podmiotu gospodarczego. Porozumienie o zakazie konkurencji świadczy bowiem o wspólnym działaniu oraz powiązaniu zainteresowanych podmiotów.

Sąd I instancji wskazał, że umowę o zakazie konkurencji zawarły osoby fizyczne, będące wspólnikami zarówno skarżącej jaki [...], zaś ww. art. 3 ust. 3 pkt c załącznika I rozporządzenia 651/2014 stanowi o przedsiębiorstwie. Nie określa on jednak sposobu czy sposobów, w jaki dane przedsiębiorstwo ma wywierać "dominujący wpływ". Każda decyzja przedsiębiorstwa (mającego formę osoby prawnej bądź jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) jest faktycznie podejmowana przez osoby fizyczne w sposób bezpośredni (tj. poprzez sprawowanie odpowiedniej funkcji w danym przedsiębiorstwie) bądź pośredni (tj. poprzez sprawowanie odpowiedniej funkcji w przedsiębiorstwie mającym wpływ na decyzje innego przedsiębiorstwa). To bowiem osoby fizyczne tworzą struktury organizacyjne, składające się z przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, prawnymi i innymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, poprzez które mogą wywierać wpływ na inne przedsiębiorstwa. W Instrukcji dotyczącej wypełniania Oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP wraz z załącznikami zawarto zapis, iż określając powiązania między przedsiębiorcami należy zwracać również uwagę na występowanie ewentualnych powiązań przez osoby fizyczne lub grupę osób fizycznych (np. powiązania rodzinne) dotyczących powiązań gospodarczych, powiązań organizacyjnych. Pozostawanie w układzie przedsiębiorstw powiązanych wpływa na sposób ustalenia poziomu zatrudnienia oraz pułapów finansowych, od których uzależnia się posiadanie bądź utratę statusu MŚP. Skoro osoby fizyczne [...], będący wspólnikami zarówno [...] zawarły umowę o zakazie konkurencji wskutek której [...] miała nie konkurować z [...] przestrzega ustaleń przyjętych przez jej wspólników, to w świetle reguł wykładni funkcjonalnej można mówić o dominującym wpływie [...] na [...] o jakim mowa w art. 3 ust. 3 pkt c załącznika I rozporządzenia 651/2014. [...] pełni funkcje spółki matki w grupie kapitałowej [...] , posiadając większość udziałów w poszczególnych spółkach córkach wchodzących w skład grupy. Oznacza to, że zgodnie z informacją prezentowaną przez [...] (o czym świadczą między innymi informacje na stronie internetowej grupy). Tym samym skoro [...] i skarżąca są przedsiębiorstwami powiązanymi, to z uwagi za zależność [...], organ prawidłowo uznał, iż oświadczenie strony dotyczące spełniania kryteriów MŚP powinno również wykazywać podmioty znajdujące się w [...]

Sąd podkreślił, że status MŚP musi być spełniony przez wnioskodawcę od złożenia wniosku do zawarcia umowy, bo tylko wtedy mogą być spełnione wymogi stawiane przez prawo. Definicja MŚP, zawarta w załączniku I do rozporządzenia 651/2014, ma na celu wyłonienie tych podmiotów, które ze względu na swoją wielkość mają utrudniony dostęp do kapitału, rynków zbytu, sieci dystrybucji, czy nowych technologii i dlatego uprawnione są do korzystania ze specjalnych instrumentów pomocowych dla nich przeznaczonych lub ze zwiększonej intensywności pomocy. Natomiast podmioty, które dzięki powiązaniom faktycznym lub prawnym z innymi podmiotami nie doświadczają powyższych problemów, nie są uprawnione do korzystania z ułatwień przysługujących MŚP. Ocena niezależności przedsiębiorstwa oraz określenie jego wielkości jest więc bezwzględnym wymogiem w ramach obsługi wniosków o przyznanie pomocy finansowej ze środków Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020, Oś priorytetowa III: Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, działanie 3.2.Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R, poddziałanie 3.2.2. Kredyt na innowacje technologiczne. Ma to na celu m.in. zapobieganie próbom obejścia definicji MŚP, które mogą mieć miejsce poprzez tworzenie "sztucznie rozdrobnionej" struktury własnościowej lub decyzyjnej przedsiębiorstwa, wydzielanie pewnych obszarów działalności do pozornie niezależnych podmiotów. Komisja Europejska potwierdziła możliwość uznania, że dwa lub więcej przedsiębiorstw łącznie tworzy faktycznie jedno przedsiębiorstwo w rozumieniu funkcjonalnym (jeden organizm gospodarczy), ze względów innych niż stosunki własnościowe (decyzja Komisji z dnia 15 stycznia 2001 r. w sprawie pomocy państwa przyznanej przez Niemcy dla Pollmeier Malchow GmbH&Co Dz. Urz. UE L296/20).

Sąd wskazał, że zmiany kolejnych wersji Oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP składanych przez skarżącą. W oświadczeniu z 22 grudnia 2016 r. strona wskazała jako spółkę powiązaną [...] zaś w oświadczeniu z 1 sierpnia 2017 r. wskazano [...] jako spółkę partnerską oraz [...] jako przedsiębiorstwa powiązane z wnioskodawcą. Następnie w piśmie z 4 września 2017 r. skarżąca zakwestionowała wcześniej wykazane relacje partnerskie z [...] i uznała tę spółkę za podmiot powiązany. Ostateczne w piśmie z 24 stycznia 2018 r. strona podważyła wcześniej składane oświadczenia stwierdzając, że [...] nie są podmiotami partnerskimi w rozumieniu art. 3 ust. 2 Załącznika I do rozporządzenia 651/2014 gdyż stosunek partnerstwa pomiędzy przedsiębiorstwami można ustalić na podstawie udziałów danego podmiotu w innym, ale nie za pośrednictwem osób fizycznych. W analogiczny sposób określiła relacje ze spółką P. Niezasadność tych poglądów została wykazana powyżej. Nadto wspólnicy skarżącej [...] w 2016 r. dokapitalizowali [...] (spółkę swoich córek) przekazując na jej rzecz nieodpłatnie udziały w [...] w wyniku czego, ich udział z tej spółce zmniejszył się z poziomu [...] %. Przekazane udziały zostały następnie darowane ich córkom [...] W toku weryfikacji statusu skarżącej przez BGK [...] zmieniła siedzibę oraz zakres działalności, które to końca 2017 r. były takie same jak skarżącej. Z kolei [...] do końca 2017 r. pełniła funkcję prezesa zarządu [...] będąc jednocześnie zatrudnioną na stanowisku dyrektora w przedsiębiorstwie skarżącej. Zmiany oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP dowodzą, iż skarżąca nie była w stanie w sposób jednoznaczny określić swojego statusu, zaś ww. działania podejmowane przez wspólników skarżącej, tj. [...] oraz spółek powiązanych z nimi i ich córkami, świadczą o próbach ukształtowania takiego formalnego statusu skarżącej, aby można ją uznać za przedsiębiorstwo samodzielne w rozumieniu art. 3 ust. 1 załącznika I rozporządzenia 651/2014 i wykluczyć możliwość zakwalifikowania relacji łączących ją z [...] do któregokolwiek z przypadków definiujących pojęcie przedsiębiorstw powiązanych, tj. wskazanych w art. 3 ust. 3 (w szczególności w lit. c) załącznika I rozporządzenia 651/2014. Motyw 40 preambuły rozporządzenia nr 651/2014 stanowi, że: (...) MŚP mają często trudności z uzyskaniem kapitału lub pożyczek z uwagi na niechęć niektórych rynków finansowych do podejmowania ryzyka oraz ograniczone zabezpieczenia, jakie MŚP mogą zaoferować. Ograniczone zasoby mogą im również ograniczyć dostęp do informacji dotyczącej w szczególności nowych technologii i potencjalnych rynków. Aby ułatwić rozwój działalności gospodarczej MŚP, niektóre kategorie pomocy, w przypadkach gdy są przyznawane na rzecz takich przedsiębiorstw, powinny zatem podlegać wyłączeniu na mocy niniejszego rozporządzenia. Kategorie te powinny obejmować w szczególności pomoc inwestycyjną dla MŚP oraz udział MŚP w targach.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka zaskarżając powyższe orzeczenie w całości domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Spółka wniosła o przeprowadzenie rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj.:

1. Załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, a w szczególności art. 3 ust. 2 i 3 tego Załącznika, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie jest średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu powołanych przepisów,

2. art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie skarżącej za średnie przedsiębiorstwo,

3. § 4 ust. 3 regulamin konkursu w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020, Oś Priorytetowa III: WSPARCIE INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH, Działanie 3.2: Wsparcie wdrożeń wyników prac B+R, Poddziałanie 3.2.2: Kredyt na innowacje technologiczne, Konkurs nr 1, z powodów jak w punktach 1 i 2 powyżej.

- przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 190 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia w uzasadnieniu skarżonego wyroku wytycznych wskazanych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3288/18, a skoncentrowaniu się wyłącznie na dążeniu do udowodnienia z góry powziętej tezy, zamiast na analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i powieleniu przez Sąd I instancji wybranych argumentów Strony przeciwnej bez odniesienia się do argumentów i okoliczności wskazywanych przez skarżącą.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658; dalej: nowela), a obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., I GSK 91/17).

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., I FSK 1536/11).

Zarzuty skargi kasacyjnej należy oprzeć, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo formułując zarzuty, skarżący kasacyjnie powinien zatem jasno wskazać, na której podstawie kasacyjnej opiera zarzuty. Jeżeli zarzuty są postawione w oparciu o pierwszą podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego, powinien również precyzyjnie określić, czy naruszenie nastąpiło poprzez błędną wykładnię przepisu czy jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku winien wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem skarżącego kasacyjnie, prawidłowa. Z kolei naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. gdy stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w obowiązującej normie prawnej. Zatem skarżący kasacyjnie winien wskazać, dlaczego przyjęty przez sąd I instancji przepis nie "przystaje" do przepisu, stanowiącego podstawę orzekania.

Natomiast opierając zarzuty na drugiej podstawie kasacyjnej, skarżący kasacyjnie winien nie tylko wykazać, na czym polegało to naruszenie, lecz również jaki mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyroki NSA: z 17 czerwca 2008 r., II OSK 665/07; z 18 grudnia 2012 r., II GSK 1894/11; z 12 kwietnia 2013 r., I GSK 1795/11; z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11; z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12). Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że stosownie do powołanego już art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu, a która w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć – działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) – w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł uczynić zadość temu obowiązkowi, wnoszący skargę kasacyjną musi poprawnie określić, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyrok NSA z 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11).

Przedstawienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że stwierdzono uchybienia w skardze kasacyjnej, które ograniczają jej rozpoznanie.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ jego zasadność wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z 4 września 2014 r., II GSK 1293/13; z 16 października 2013 r., II GSK 937/12). Według autora skargi kasacyjnej do naruszenia tego przepisu miało dojść poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i powieleniu przez WSA wybranych argumentów strony przeciwnej bez odniesienia się do argumentów i okoliczności wskazywanych przez stronę skarżącą.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu WSA przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga spółki nie zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń sądu w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska sądu czy też jego ocena, że uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., II GSK 470/14).

Ponadto – co istotne z uwagi na sposób sformułowania omawianego zarzutu – przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić skutecznej podstawy prawnej do wzruszenia w drodze kontroli kasacyjnej ustaleń stanu faktycznego poczynionych przez wojewódzki sąd administracyjny. Innymi słowy, nie można zasadnie, na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. z pominięciem zarzutów wartościujących sądowe oceny konkretnych zastosowań procedury administracyjnej, kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny sprawy. Za utrwalony w orzecznictwie sądowym należy uznać pogląd, że za pomocą art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stawiać zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z 23 lipca 2013 r., II GSK 412/12; z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11; z 7 maja 2013 r., II GSK 260/12).

Badanie powyższego zarzutu należy też wiązać bezpośrednio z drugim zarzutem procesowym, tj. naruszeniem art. 190 p.p.s.a., poprzez brak uwzględnienia w uzasadnieniu skarżonego wyroku wytycznych wskazanych w wyroku NSA z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3288/18, a skoncentrowaniu się wyłącznie na dążeniu do udowodnienia z góry powziętej tezy, zamiast na analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Przypomnieć zatem należy, co stanowiło powód uchylenia pierwszego wyroku WSA z 28 sierpnia 2018 r. V SA/Wa 1122/18 i jakie wskazówki NSA zawarł w uzasadnieniu wyroku przekazując sprawę WSA do ponownego rozpoznania.

Otóż powodem uchylenia przez NSA ww. wskazanego wyroku WSA było naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, czyli podania konkretnej jednostki redakcyjnej art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 rozporządzenia 651/2014. Jednocześnie NSA stwierdził, że nie ma prawnego uzasadnienia podnoszony w skardze kasacyjnej pogląd, że status MŚP powinien być brany na chwilę podpisywania umowy o dofinansowanie projektu. Status MŚP musi być spełniony przez wnioskodawcę od złożenia wniosku do zawarcia umowy, bo tylko wtedy mogą być spełnione wymogi stawiane przez prawo. Ponadto NSA zgodził się ze skarżącą spółką, że regulacja zawarta w pkt 40 rozporządzenia 651/2014 określa jedynie cele regulacji i nie może stanowić podstawy materialnoprawnej oceny przedsiębiorstwa wnioskodawcy.

Z powyższego wynika, że WSA przy ponownym rozpoznaniu sprawy przede wszystkim winien wskazać i wyjaśnić, jaka dokładnie treść przepisu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 rozporządzenia 651/2014 stanowiła podstawę do odstąpienia od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu spółki. Przy czym nie powinien traktować pkt 40 rozporządzenia 651/2014 jako podstawy materialnoprawnej oceny przedsiębiorstwa wnioskodawcy. Wyraźnie zaznaczyć należy, że NSA w wyroku sygn. akt I GSK 3288/18 nie zawarł jakiejkolwiek wykładni przepisu art. 3 ust. 3 Załącznika nr 1 rozporządzenia 651/2014, co błędnie sugeruje się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponownie rozpoznając skargę spółki WSA wszystkie wytyczne wyroku NSA sygn. akt I GSK 3288/18 wykonał. Wskazał bowiem, że stosując wykładnię funkcjonalną należy uznać skarżącą spółkę za wypełniającą definicję przedsiębiorstwa powiązanego, o którym mowa w art. 3 ust. 3 pkt c) oraz akapit 4 Załącznika nr 1 do rozporządzenia 651/2014, a więc może wywierać wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie powiązań osobowych i kapitałowych. WSA wywiódł powyższe m.in. w oparciu o orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyroki: z 27 lutego 2014 r., C-110/13 oraz 29 kwietnia 2014 r., C-91/01), a także orzecznictwo sądowo-administracyjne (wyrok NSA z 18 maja 2016 r., II GSK 344/15; wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019 r., V SA/Wa 1817/18 obecnie prawomocny NSA wyrokiem z 10 maja 2019 r., I GSK 427/19 oddalił skargę kasacyjną).

Reasumując, WSA w zaskarżonym wyroku zastosował się do wskazań NSA zawartych w wyroku z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 3288/18 stosowanie do art. 190 p.p.s.a., uzasadniając zaskarżony wyrok z zachowaniem wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Oznacza to, że zarzuty sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczące naruszeń przepisów postępowania okazały się chybione.

Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący kasacyjnie nie podniósł innych zarzutów postępowania – tak jak to uczynił w poprzedniej skardze kasacyjnej – w zakresie przyjętych ustaleń faktycznych w sprawie. W konsekwencji skarżący kasacyjnie nie podważył przyjętego do rozpoznania sprawy przez WSA stanu faktycznego sprawy.

Z przyjętego zaś niezakwestionowanego zarzutami skargi kasacyjnej stanu faktycznego wynika, że skarżącą spółką jest przedsiębiorstwem powiązanym z [...]

W ramach naruszeń materialnych zarzucono naruszenie: Załącznika nr 1 do rozporządzenia 651/2014, a w szczególności art. 3 ust. 2 i 3 tego Załącznika; art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej oraz § 4 ust. 3 Regulamin konkursu, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że strona skarżąca nie jest średnim przedsiębiorstwem.

Mają na uwadze tak sformułowane zarzuty stwierdzić należy, że nie można uznać za trafny zarzut niewłaściwego zastosowania ww. przepisów prawa. Błędne bowiem zastosowanie przepisów prawa materialnego zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie zarzuty z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zostały uznane za bezzasadne. Kasator zaś – jak zaznaczono wyżej – nie zakwestionował poprzez sformułowanie odpowiednich zarzutów przyjętego przez WSA stanu faktycznego, a jednocześnie nie podniósł zarzutu błędnej wykładni tych przepisów. W efekcie nie została skutecznie zakwestionowana ocena BGK, zaakceptowana przez WSA, że skarżąca spółka nie była średnim przedsiębiorstwem do którego była skierowana wnioskowana pomoc finansowana. Tym samym skarżąca spółka nie powinna otrzymać wnioskowanego dofinansowania dla opisanego na wstępie projektu, a zatem odstąpienie od zawarcia umowy o dofinansowanie projektu było zgodne z prawem.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, stosownie do art. 184 p.p.s.a.