Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 317/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Borys Marasek, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 grudnia 2021 r. nr SKO.F/41.4/836/2021/14090 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 grudnia 2021 r. nr SKO.F/41.4/836/2021/14090 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.), art. 1 ust. 1, art. 2, 17 oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) i § 1 pkt 12 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu odwołania J. O. od decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...] (Nr ewid. [...]) w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Burmistrz Miasta B. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...] (Nr ewid. [...]) ustalił wobec J. O. (dalej: podatnik, strona, skarżący) wymiar podatku od nieruchomości i podatku rolnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. w kwocie 427 zł.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik podniósł, że:

- decyzja jest nieuprawniona i bezzasadna z powodu niezaliczenia składników majątkowych przynależnych do gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 1,1829 ha (0,5793 ha + dzierżawa 0,3703 + 0,1864 ha B1.) zapisanej w KW [...] z dnia 6 listopada 2018 r,

- sposób korzystania z działki rolnej w B1. KW [...] stanowi zapis: zabudowana nieruchomość rolna,

- ubezpieczenie emerytalno-rentowe opłacane jest w KRUS-ie,

- stodoła powinna być zwolniona z podatku jako składnik gospodarstwa rolnego.

Kolegium nie uwzględniło odwołania.

Organ odwoławczy na wstępie swoich rozważań wskazał, że podstawę prawną ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości stanowi ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej u.p.o.l.), ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 333 z póżn. zm., dalej: u.p.r.) oraz Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 24 lipca 2019 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na 2020 r. (M.P. z 2019 r., poz. 7383), Komunikat Prezesa GUS z dnia 18 października 2019 r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego na rok podatkowy 2020 (M.P.2019.1017) oraz Uchwała Nr XII1/1/2019 Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia 28 listopada 2019 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości w 2020 r., zwolnień z tego podatku oraz zarządzenia poboru podatku w drodze inkasa w 2020 r. (Dz.Urz. Woj. Śląskiego z 2019 r., poz. 8634).

W świetle tych regulacji zakres podmiotowy w podatku rolnym określony został w art. 3 u.p.r., zgodnie z którym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami, gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza (art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1 u.p.r.), posiadaczami samoistnymi gruntów, użytkownikami wieczystymi gruntów czy posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, a także jeżeli dotyczy nieruchomości znajdujących się w Zasobie, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2018 r. poz. 2363 oraz z 2019 r. poz. 1309), albo

b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Lasów Państwowych.

Podobnie w podatku od nieruchomości zakres podmiotowy określony został w art. 3 ust. 1 u.p.o.l. zgodnie z którym podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych,

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem. Agencją Nieruchomości Rolnych lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego.

Jeżeli grunty lub przedmiot opodatkowania znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym zarówno w zakresie w zakresie podatku rolnego (art. 3 ust. 2), jak i w zakresie podatku od nieruchomości (art. 3 ust. 3).

W świetle art. 6c u.p.r. osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio.

Z kolei zakres przedmiotowy w podatku rolnym określa art. 1 u.p.r. stanowiąc, iż opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

W podatku od nieruchomości zakres ten określa art. 2 ust. 1 u.p.o.l., zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1) grunty;

2) budynki lub ich części;

3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r., dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego, a dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.

W podatku od nieruchomości podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi powierzchnia (art. 4 ust.1. pkt 1 u.p.o.l.), dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust.1 pkt 2 u.p.o.l.).

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że decydujące znaczenie przy ustalaniu wymiaru podatku ma norma zawarta w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U.2021, poz. 1990 ze zm.), zgodnie z którą podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te są wiążące dla organów podatkowych, a wypis z rejestru gruntu jest, zgodnie z art. 194 § 1 O.p., dokumentem urzędowym sporządzonym w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2003 r., sygn. akt I SA/Ka 2268/02). Organy podatkowe są zatem związane danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków.

Następnie podano, że podatek rolny za rok podatkowy 2020 wynosi:

1) od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 - równowartość pieniężną 2,5 q żyta,

2) od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 - równowartość pieniężną 5 q żyta

- obliczone według średniej ceny skupu żyta za 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy. Rady gmin są uprawnione do obniżenia cen skupu przyjmowanych jako podstawa obliczania podatku rolnego na obszarze gminy. Zgodnie z Komunikatem Prezesa GUS z dnia 18 października 2019 r. średnia cena skupu żyta za okres 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy 2020 wynosiła 58,46 zł za 1 dt. (M.P. z 2019 r. poz. 1017).

Stawki podatku od nieruchomości w zależności od rodzaju nieruchomości i ich przeznaczenia ustala rada gminy w drodze uchwały (art. 5 ust. 1 u.p.o.l.). Stawki podatku ustalane przez radę gminy w drodze uchwały, zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.o.l. w związku z obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 24 lipca 2019 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 200 (M.P. z 2019 r., poz. 738) wydanym na podstawie art. 20 ust 2 u.p.o.l. nie mogły przekroczyć w 2020 r.:

a) od gruntów pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 0,50 zł od 1 m 2 powierzchni, (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.c u.p.o.l.),

b) od budynków lub ich części pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 8,05 zł od 1 m 2 powierzchni użytkowej (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit.e u.p.o.l.).

Na mocy Uchwały Nr Xlll/1/2019 Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia 28 listopada 2019 r w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości w 2020 r., zwolnień z tego podatku oraz zarządzenia poboru podatku w drodze inkasa w 2020 r. stawki te określone zostały na poziomie:

c) od gruntów pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 0,24 zł od 1 m 2 powierzchni, (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit..c u.p.o.l.),

d) od budynków lub ich części pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 4,70 zł od 1 m 2 powierzchni użytkowej (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e u.p.o.l.).

Zwolnieniu od podatku rolnego podlegają m.in. użytki rolne klasy V, VI i Vlz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych (art. 12 ust. 1 pkt 1 p.r.).

Organ odwoławczy wskazał także, iż od podatku od nieruchomości zwalnia się m.in. budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej (art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l.).

W dalszych wywodach zaskarżonej decyzji wskazano, że organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny.

J. O. na dzień 1 stycznia 2020 r. był właścicielem nieruchomości zabudowanej o powierzchni 0,6262 ha położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej numerem księgi wieczystej [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T.. Zgodnie z ewidencją podatkową nieruchomości prowadzoną przez organ podatkowy I instancji oraz ewidencją gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w B. na dzień 1 stycznia 2020 r. klasyfikacja gruntów obejmowała: grunty rolne, grunty zabudowane, tereny komunikacyjne oraz budynek gospodarczy i z tego tytułu ciążył na stronie obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i podatku rolnym w 2020 r.

Na dzień 1 stycznia 2020 r. łącznie rodzaje użytków gruntowych ujawnione w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w B. dla działek o nr ewid: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] stanowiących własność strony przedstawiają się następująco; grunty orne "RV" o powierzchni 0,5262 ha; grunty rolne zabudowane "Br-RV" o powierzchni 0,0531 ha; tereny przemysłowe "Ba" o powierzchni 0,0112 ha drogi "dr" o powierzchni 0,0357 ha; budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy 147 m 2.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r. nr [...] ([...]) organ I instancji wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości i podatku rolnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. W ramach tego postępowania wezwano podatnika do złożenia Informacji podatkowych z uwzględnieniem powierzchni posiadanych gruntów i budynków. Pomimo ciążącego na podatniku obowiązku strona nie złożyła stosownych informacji.

W Informacji w sprawie podatku od nieruchomości oraz Informacji w sprawie podatku rolnego złożonych przez podatnika w dniu 20 marca 2019 r. do opodatkowania wskazano; grunty pozostałe o powierzchni 375 m 2, grunty orne "RV" o powierzchni 0,6262 ha, grunty rolne zabudowane "RV" o powierzchni 0,0531 ha ponadto strona podała, że stodoła o powierzchni zabudowy 147 m 2 jest składnikiem gospodarstwa rolnego i jest zwolniona z podatku od nieruchomości. W Informacjach podatkowych strona oświadczyła, że na terenie gminy B. posiada "użytki rolne własne o powierzchni 0,6262 ha + dzierżawa 0,3703 ha = 0,9965 ha natomiast na terenie Miasta B1. grunty rolne o pow. 0,1864 ha co daje łącznie 1,1829 ha". W Informacji w sprawie podatku od nieruchomości złożonej w dniu 2 maja 2017 r. strona podała jako podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 64 m 2.

W dniu 31 maja 2021 r. Burmistrz Miasta B. zwrócił się do Starosty B1. z wnioskiem o udzielenie informacji z Ewidencji Gruntów i Budynków Starostwa Powiatowego w B1. W odpowiedzi z dnia 11 czerwca 2021 r. Starosta B1. przedłożył uproszczony wypis z rejestru gruntów oraz wypis z kartoteki budynków na dzień 1 stycznia 2020 r. oraz na dzień 7 czerwca 2021 r. z których wynika, że J. O. jest właścicielem nieruchomości zabudowanej położonej w B1. przy ul. [...] o powierzchni 0,1383 ha oznaczonej nr ewidencyjnym działki [...], oznaczonej jako "B" - tereny mieszkaniowe. Ponadto poinformował, iż wykazana w rejestrze działka wykazana jest w ewidencji gruntów Miasta B1. natomiast na terenie Gminy B1. na dzień 1 stycznia 2020 r. i 7 czerwca 2021 r. podatnik nie jest wykazywany jako władający w ewidencji gruntów i budynków. Nieruchomość zabudowana położona w B1. przy ul. [...] o nr ewidencyjnym działki [...] będąca własnością podatnika oznaczona jest księgą wieczystą [...] prowadzoną przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w B1. i nie jest sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako użytek rolny.

Jak zatem ustalono w posiadaniu podatnika znajdują się łącznie użytki rolne o powierzchni 0, 5793 ha, czyli nie przekraczającej 1 ha ani 1 ha przeliczeniowego oraz budynek oznaczony w ewidencji budynków Starostwa Powiatowego w B. numerem [...] o funkcji "produkcyjny, usługowy i gospodarczy dla rolnictwa" położny na działce o nr [...]. Przedmiotowy budynek nie jest położony na gruntach gospodarstwa rolnego w rozumieniu u.p.r. Wcześniejsze twierdzenie podatnika, że jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 1,1829 ha nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych przez organ podatkowy w trakcie postępowania.

Wobec tego ustalono następujące przedmioty opodatkowania na 2020 r.

W podatku od nieruchomości:

1. budynek gospodarczy o powierzchni użytkowej 67 m 2, (podstawa opodatkowania zadeklarowana przez podatnika w Informacji z dnia 2 maja 2017 r.);

2. grunty pozostałe "Ba" i "dr" o łącznej powierzchni 469 m 2,

W podatku rolnym:

1. grunty orne "RV" o powierzchni 0,5262 ha,

2. grunty rolne zabudowane "Br-RV" o powierzchni 0,0531 ha.

Użytki rolne klasy V o łącznej pow. 0,5793 ha podlegają zwolnieniu od podatku rolnego zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r.

Opisany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie należnego podatku od nieruchomości i podatku rolnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. W związku z powyższym organ I instancji decyzją z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...] (Nr ewid. [...]), doręczoną w dniu 31 sierpnia 2021 r. ustalił wymiar podatku od nieruchomości i podatku rolnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. w kwocie 427 zł przy zastosowaniu stawek podatkowych z podatku od nieruchomości obowiązujących w 2020 r., opodatkowując podatkiem od nieruchomości budynki o powierzchni 67 m 2 według stawki 4,70 zł, grunty o powierzchni 469 m 2 według stawki 0,24 zł, a w podatku rolnym – grunty orne klasy V o powierzchni 0,5262 ha oraz grunty rolne o powierzchni 0,0531 ha klasyfikując je jako zwolnione z opodatkowania.

Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło zatem, że wymiar podatku od nieruchomości i podatku rolnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r. wynosi 427 zł, wobec czego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, w których podatnik podniósł, że budynek stodoły o pow. użytkowej 67 m 2 jest częścią składową gospodarstwa rolnego i powinien być zwolniony z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, Kolegium stwierdziło co następuje.

Zwolnienie od opodatkowania budynków gospodarczych położonych na gruntach gospodarstw rolnych jest jednym z typowych przykładów zwolnień ustawowych o charakterze przedmiotowym. Zgodnie z regulacją art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej.

W u.p.o.l. brak jest definicji budynku gospodarczego. Ustawa ta zawiera, w art. 1 a ust. 1 pkt 1, definicję legalną budynku jako obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Taki budynek o gospodarczym charakterze musi spełniać kumulatywnie dwie kolejne przesłanki, tj. być położony na gruntach gospodarstw rolnych oraz służyć wyłącznie działalności rolniczej. U.p.o.l. nie definiuje pojęcia gospodarstwa rolnego, natomiast definicję taką wprowadza ustawa o podatku rolnym. Na podstawie art. 2 ust. 1 u.p.r. za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów (sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza) o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Do czynników warunkujących istnienie gospodarstwa rolnego zalicza więc ustawa odpowiedni wielkościowo obszar gruntów, które zostały sklasyfikowane jako użytki rolne. Ponadto ustawodawca użył określenia, iż obiekty te muszą służyć "wyłącznie działalności rolniczej", a więc należy przyjąć, iż pomiędzy budynkiem lub jego częścią a działalnością rolniczą musi zachodzić bardzo ścisły związek charakteryzujący się "relacją wyłączności". Art. 1a ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. oraz art. 2 ust. 2 u.p.r. podobnie definiują działalnością rolniczą jako produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowle i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowle ryb.

Aby doszło do zwolnienia budynku gospodarczego od podatku od nieruchomości przepis art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. wymaga, aby łącznie zostały spełnione te dwie przesłanki. Po pierwsze musi to być budynek gospodarczy, a po drugie musi być on położony na terenie gospodarstwa rolnego, czyli na gruntach o określonej powierzchni również sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne. Z powyższego wynika, że nawet budynki typowego rolnika położone na gruntach niesklasyfikowanych jako użytki rolne nie mogą być zwolnione od podatku od nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1294/15). Zwolnienie podatkowe z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. jest zwolnieniem przedmiotowym. Warunkiem zasadniczym zwolnienia jest wyłącznie położenie na gruntach gospodarstwa rolnego i wyłączny związek budynku gospodarczego lub jego części z działalnością rolniczą (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Ke). Warunkiem zastosowania zwolnienia z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l jest nie tylko to, aby budynki służyły wyłącznie działalności rolniczej, ale także ich posadowienie na gruntach gospodarstw rolnych - czyli na obszarach gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/GI 827/16).

W zakresie klasyfikacji gruntów i budynków, organ podatkowy jest związany zapisami wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, o czym stanowi art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z treści § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390) wynika, że grunty rolne dzielą się na użytki rolne, do których zalicza się grunty orne, oznaczone symbolem - R. W niniejszej sprawie grunt, na którym znajduje się stodoła został oznaczony jako grunt orny RV i B-RV.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że budynek gospodarczy będący własnością strony posadowiony jest na działce o powierzchni 0,0531 ha, która nie jest gospodarstwem rolnym. Co więcej, skarżący w żaden sposób nie udokumentował, że działka wchodzi w skład takiego gospodarstwa. Podatnik nie wykazał również, że posiada gospodarstwo rolne w gminie B1.. Odnotować przy tym wypada, że organ podatkowy I instancji bezskutecznie wzywał podatnika do złożenia wyjaśnień/informacji w zakresie posiadania gospodarstwa rolnego. Pomimo tego podatnik nie przedstawił żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. To organ z urzędu zwrócił się do Starosty B1. z wnioskiem o udzielenie informacji z Ewidencji Gruntów i Budynków Starostwa Powiatowego w B1. i uzyskał odpowiedź, że strona jest właścicielem nieruchomości zabudowanej, położonej w B1. przy ul. [...] o powierzchni 0,1383 ha o nr ewidencyjnym działki [...], oznaczonej jako "B" - tereny mieszkaniowe, która nie jest sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako użytek rolny.

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że strona nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, a zatem stodoła, czyli budynek oznaczony w ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w B. nr ewid. [...], usytuowany na działce [...] nie może być uznany za budynek położony na gruntach gospodarstwa rolnego i tym samym nie może być zwolniony od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 4 u.p.o.l.

Organ odwoławczy zauważył także, że jeżeli podatnik nie zgadza się z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, to ma możliwość wszczęcia procedury ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym jest starosta, a dopiero w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, gdyż organ podatkowy nie ma podstaw do zmiany danych zawartych w ewidencji.

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone we wszystkich pismach kierowanych do organów obu instancji o niewłaściwym przyporządkowaniu nazewnictwa stodoły, którą określano jako budynek gospodarczy, budynek dla rolnictwa, by w końcowym etapie nazwać go budynkiem niemieszkalnym. Kwestionując takie nazewnictwo wskazał, że stodoła na spełniać (i spełnia) jednoznaczną funkcję w rolnictwie. Podał także, iż aktualnie próbuje ustalić rok budowy tej stodoły. Oświadczył, że podatek od nieruchomości opłacił zaliczkowo w dniu 17 maja 2021 r. i podał, że obecnie oczekuje na nową ustawę dla rolnictwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 8 czerwca 2022 r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Dodał, że według aktu notarialnego mamy do czynienia z działką zabudowaną rolną zaś według organów, odwołujących się do ewidencji gruntów, nie jest to działka rolna tylko gruntowa zabudowana. Poza tym wskazał, że według Starostwa działka o nr [...] ma powierzchnię 1383 m2, a według księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy jest to działka o nr [...], a jej powierzchnia wynosi 1864 m2. Podniósł, że stodoła jest budynkiem spełniającym funkcje na rzecz rolnictwa, a organy bezpodstawnie traktują ją jako budynek innego rodzaju.

Skarżący przedłożył kopię odpisu zwykłego z księgi wieczystej celem dołączenia do protokołu. Na pytanie Sądu oświadczył, że grunty o powierzchni 0,1864 ha położone są w B1. przy ul. [...].

Skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegała decyzja z dnia 15 grudnia 2021 r. nr SKO.F/41.4/836/2021/14090, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia 25 sierpnia 2021 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 r.

Kontrolę tę rozpocząć należy od wskazania, że sporna w niniejszej sprawie pozostaje wyłącznie kwestia opodatkowania budynku o powierzchni 67 m2, którą organ I instancji, z aprobatą organu odwoławczego, zakwalifikował do budynków pozostałych i opodatkował podatkiem od nieruchomości według stawki 4,70 zł za m2.

Kwestionując to rozstrzygnięcie skarżący podniósł, że sporny obiekt jest stodołą, a więc spełnia funkcje dla rolnictwa i nie można jej traktować jako budynku o innym charakterze. Zauważył także, iż według aktu notarialnego mamy do czynienia z zabudowaną nieruchomością rolną zaś według organów, odwołujących się do ewidencji gruntów, nie jest to działka rolna tylko gruntowa zabudowana. Poza tym wskazał, że według Starostwa działka o nr [...] ma powierzchnię 1383 m2, a według księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy jest to działka o nr [...], a jej powierzchnia wynosi 1864 m2.

Organy podatkowe twierdziły natomiast, że z akt sprawy nie wynika, jakoby sporny budynek był położony na gruncie gospodarstwa rolnego, wobec czego polega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Zgodnie z regulacją art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej.

Wskazane wyżej zwolnienie od opodatkowania wymaga łącznego spełnienia trzech warunków wynikających z brzmienia przywołanego przepisu. Odnosi się on do budynków gospodarczych lub ich części, po drugie muszą być one położone na gruntach gospodarstw rolnych oraz służyć wyłącznie działalności rolniczej.

Chodzi zatem o budynki inne niż mieszkalne czy użyteczności publicznej służące celom gospodarczym. Pojęcie budynku gospodarczego zdefiniowane jest w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422). Zgodnie z zawartą tam definicją budynkiem gospodarczym jest budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych.

Odnośnie kryterium położenia na gruncie gospodarstwa rolnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.r. za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Art. 1 ww. ustawy stanowi zaś, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Z przepisu art. 2 ust. 1 u.p.r. wynika, że dla uznania określonych gruntów za gospodarstwo rolne nie jest konieczne, aby stanowiły one zorganizowaną całości, czy też leżały na obszarze jednej gminy, powiatu, czy województwa. Gospodarstwo rolne tworzą bowiem grunty będące własnością lub w posiadaniu jednej osoby, położone na dowolnym obszarze, nawet wówczas, gdy nie istnieje pomiędzy nimi żadna więź ekonomiczna, nawet wówczas, gdy z uwagi na ich położenie (np. w różnych gminach) nie mogą one stanowić zorganizowanej całości. Z definicji gospodarstwa rolnego, wprowadzonej na potrzeby podatku rolnego, wynika, że jedynym elementem łączącym wyżej wymienione grunty jest osoba rolnika (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I GSK 8/14, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z dyspozycji art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. wynika, że po ustaleniu, iż budynek gospodarczy położony jest na gruntach gospodarstwa rolnego do weryfikacji pozostaje kwestia przeznaczenia tego budynku, określanego przez ustawodawcę jako "służenie wyłącznie działalności rolniczej".

Jak wskazano w decyzjach organów obu instancji w posiadaniu podatnika znajdują się łącznie użytki rolne o powierzchni 0,5793 ha, czyli nie przekraczającej 1 ha ani 1 ha przeliczeniowego oraz budynek oznaczony w ewidencji budynków Starostwa Powiatowego w B. numerem [...] o funkcji "produkcyjny, usługowy i gospodarczy dla rolnictwa" położny na działce o nr [...]. Przedmiotowy budynek nie jest położony na gruntach gospodarstwa rolnego w rozumieniu u.p.r., a wcześniejsze twierdzenie podatnika, że jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 1,1829 ha nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych przez organ I instancji w trakcie postępowania.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 2565/12 stwierdził, że zawarte w tej ewidencji dane można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (ich zmiana może mieć miejsce tylko w stosownym trybie administracyjnym, a organy podatkowe nie mają możliwości ich samodzielnego korygowania). Do kategorii tej zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. W takiej sytuacji organ podatkowy zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13; wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1930/12; zob. też S. Bogucki, K. Winiarski, Zakres związania danymi z ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatków lokalnych, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015, nr 2, s. 11-19).

Podkreślić także należy, że wobec brzmienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204, dalej: u.k.w.h.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym i że "z tej przyczyny organ administracji nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej". Zgodnie z tym stanowiskiem, zasada wyrażona w art. 3 ustawy wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Wpis do księgi wieczystej - po myśli art. 626 8 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 2018.1360 t.j.) - jest bowiem orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy i organy. Z uwagi na to oraz ze względu na przepis art. 3 ust. 1 u.k.w.h. organ nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2435/20, przywołany i zaaprobowany także w wyroku NSA z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 391/21).

Z powyższego wynika, że ustalenie, czy skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego musi być oparte na aktualnych w danym roku podatkowym danych z ewidencji gruntów, do czego nieodzowne jest załączenie do akt sprawy stosownych dokumentów.

Nadmienić w tym miejscu warto, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Akta sprawy, o których mowa oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. Przepisy nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 979/18).

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wydruku przeglądania księgi wieczystej KW nr [...] na dzień 31 maja 2020 r. wynika, że skarżący jest właścicielem zabudowanej nieruchomości rolnej o powierzchni 0,1864 ha, która stanowi działkę ewidencyjną nr [...] (podkr. Sądu) (odpis zwykły wspomnianej księgi wieczystej na dzień 6 listopada 2018 r. skarżący złożył do akt sprawy na rozprawie). Według oświadczenia strony złożonego na rozprawie wspomniana nieruchomość położona jest w B1. przy ul. [...].

W aktach administracyjnych sprawy znajdują się natomiast przesłane wraz z pismem Starosty [...] z dnia 8 czerwca 2021 r. dwa oryginały uproszczonych wypisów z rejestru gruntów na dzień 7 czerwca 2021 r., w których jako właściciela oznaczono skarżącego. Oba te wypisy dotyczą działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 0,1383 ha (podkr. Sądu), położonej jest w B1. przy ul. [...]. We wspomnianym piśmie z dnia 8 czerwca 2021 r. Starosta podał jednocześnie, iż na dzień 1 stycznia 2020 r. oraz 7 czerwca 2021 r. J. O. nie jest wykazany jako właściciel gruntów położonych w gminie B1..

W tym stanie rzeczy stwierdzić należało konieczność jednoznacznego wyjaśnienia wskazanych wyżej nieścisłości oraz uzupełnienia materiału dowodowego, który powinien obejmować wypisy z ewidencji gruntów dotyczących wszystkich nieruchomości pozostających we własności (względnie w posiadaniu) skarżącego. Dopiero na podstawie tak zebranego materiału dowodowego właściwy organ będzie mógł precyzyjnie wykazać czy przedmiotowy budynek jest położony na gruncie gospodarstwa rolnego. W zależności od rezultatu tych ustaleń konieczne może okazać się w dalszej kolejności zweryfikowanie kryterium określanego w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. jako "służenie wyłącznie działalności rolniczej".

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, zobowiązując właściwy organ, aby w ponownym postępowaniu uwzględnił powyższą argumentację i wynikające z niej zalecenia.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, stanowiącą uiszczony wpis od skargi.