Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 54/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Teza: Konstrukcje oporowe (mury oporowe) mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli  dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Z punktu widzenia prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować, przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić.

TEZY

Konstrukcje oporowe (mury oporowe) mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli  dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Z punktu widzenia prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować, przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanego muru oporowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 54/10

UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] września 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. nakazał M. i W., W. W. i T. W. wykonać rozbiórkę wybudowanego samowolnie muru oporowego na granicy działek o nr ewidencyjnych a i b położonych w B. gm. S.

Powyższa decyzja jest kolejną w sprawie zainicjowanej zawiadomieniem Z. D., właściciela działki nr b, złożonym w maju 2008 r. i dotyczącym samowolnej zabudowy działki nr a w B.

W postępowaniu tym, postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z samowolną budową muru oporowego na granicy działek nr a i b oraz nałożył na inwestorów szereg obowiązków, w tym przedłożenia zaświadczenia o zgodności budowy z przepisami planistycznymi, czterech egzemplarzy dokumentacji projektowo – powykonawczej wraz z niezbędnymi opiniami i uzgodnieniami, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, specjalistycznej opinii w przypadku zastosowania do budowy muru niesprawdzonych w krajowej praktyce rozwiązań technicznych nieznajdujących podstaw w polskich przepisach i normach.

W prowadzonym postępowaniu P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] marca 2009 r. nr [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. z [...] października 2008 r. nakazującą inwestorom rozbiórkę wybudowanego samowolnie muru oporowego. W uzasadnieniu kasacyjnej decyzji wskazano organowi I instancji na konieczność ustalenia funkcji budowli zlokalizowanej przez inwestorów na granicy działek, w szczególności ocenę czy stanowi ona ogrodzenie, czy mur oporowy.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania została wydana decyzja z [...] września 2009 r., którą nakazano inwestorom rozbiórkę samowolnie wybudowanego muru oporowego posadowionego na granicy działek nr a i b w B.

Powyższe rozstrzygnięcie oparto na ustaleniu w trakcie oględzin, że działkę nr a otacza mur oporowy od strony południowej na długości 18 m o zróżnicowanej wysokości od 0,9 m do 2,07 m i od strony wschodniej na długości 25, 60 m i wysokości 2,10 m od istniejącego fundamentu ogrodzenia działki nr b o wysokości 0,20 m - łącznie 2,30 m. Mur zabezpiecza, zdaniem organu, grunt nasypowy na działce nr a przed osuwaniem się na działkę nr b i zniszczeniem istniejącego na niej ogrodzenia wykonanego z siatki na słupkach metalowych w betonowym fundamencie. Organ ustalił również, że mur został wykonany jako monolit ze zbrojonego betonu, miejscami przekraczający wysokość 2,20 m, a teren działki nr a został wyrównany do górnej krawędzi muru. Inwestor nie przedstawił pozwolenia na budowę. Organ wskazał, że inwestorom dwukrotnie wyznaczano termin przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację samowolnie wzniesionego muru – w postanowieniu z [...] czerwca 2008 r. termin ten wyznaczono na 31 lipca 2008 r. i nie został on dotrzymany, zaś pismem z 05 maja 2009 r. termin ten wyznaczono z identycznym skutkiem na dzień 31 lipca 2009 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. W.

Przede wszystkim zarzucił niewykonalność postanowienia z [...] czerwca 2008 r. w części dotyczącej punktu 3 - nakładającego na inwestora obowiązek przedłożenia pozwolenia wodno – prawnego. Wskazał, że zwracał się o wyjaśnienie tej kwestii do organu I instancji pismem z 13 czerwca 2008 r., jednak odpowiedzi nie uzyskał, z czego wyprowadził niewykonalność powyższego orzeczenia, a w konsekwencji jego nieważność na podstawie art. 156 § 1 Kpa.

Zarzucił niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy tj. naruszenie art. 7, 8 i 9 oraz art. 107 § 3 Kpa.

Podniósł niezasadność wydania nakazu rozbiórki i wskazania jako jego podstawy prawnej art. 48 ust. 1 pr. budowlanego w sytuacji, gdy wykonane przez niego ogrodzenie działek nr a i b nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Potwierdził to, zdaniem odwołującego się, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z 05 maja 2009 r. stwierdzając, że: "wykonanie przez P. W. pełnej ściany żelbetonowej monolitycznej do czasu zniwelowania działki nr a, do poziomu wysokości ściany, mogło pełnić rolę ogrodzenia i o ile nie przekraczało wysokość 220 cm nie wymagało dopełnienia żadnych formalności w organie administracji architektoniczno – budowlanej".

Odwołujący się zakwestionował fakt spełniania przez sporną budowlę roli muru oporowego. Podał, że uprzednio zostało wykonane ogrodzenie z siatki przez właściciela działki nr b, którego celem nie było powstrzymywanie naporu ziemi, dlatego i jego budowla – powstała w sąsiedztwie tego ogrodzenia - takiej roli nie spełnia. Podniósł, że wypełnienie piaskiem luki pomiędzy ogrodzeniem a naturalnym uskokiem terenu, czy też przysypanie części ogrodzenia piaskiem, nie jest niezgodne z prawem i nie podlega przepisom prawa budowlanego.

Zakwestionował, jakoby przyczyną pękania wzniesionego przez niego ogrodzenia był napór gruntu, a nie osiadanie budowli. Wskazał, że nalewki betonu, które, zdaniem sąsiada, powstały wskutek naporu ziemi – istnieją od chwili jej wybudowania tj. od około 1, 5 roku.

Zarzucił organom stronniczość poprzez działanie na korzyść właściciela działki nr b.

Odwołujący się zakwestionował przyjęty sposób zakończenia postępowania jako najsurowszy. Wskazał, że mimo zgłaszanych przez niego wątpliwości, nie rozważono nakazania usunięcia piasku nasypanego pomiędzy skarpą a ogrodzeniem, a orzeczono nakaz rozbiórki.

Decyzją z [...] listopada 2009 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy przedstawił szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania.

Wskazał, że rozstrzygnięcie sporu zależy od odpowiedzi na pytanie o charakter prawny wykonanej inwestycji, w szczególności zakwalifikowanie jej jako ogrodzenia między posesjami, którą to wersję prezentuje inwestor, ewentualnie jako muru oporowego według twierdzeń organu I instancji. Analizując orzecznictwo sądów administracyjnych, jak również stan i charakter budowli, organ II instancji przyjął, że funkcja budowli tj. zabezpieczenie gruntu nasypowego na działce nr a przed osunięciem na działkę nr b świadczy o tym, że sporny obiekt jest murem oporowym. Wykonanie przedmiotowego obiektu, zdaniem organu odwoławczego, wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec stwierdzenia niedysponowania przez inwestora takim pozwoleniem, nałożono obowiązki zgodnie z art. 48 ust. 3 ustawy z 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Następnie, wobec ich niewykonania w terminie – sprecyzowanym w postanowieniu z [...] czerwca 2008 r., a następnie w piśmie z 05 maja 2009 r. – nakazano rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 4 prawa budowlanego.

W kwestii niewykonalności postanowienia z [...] czerwca 2008 r. wskazano, że pismem z 05 maja 2009 r. wyjaśniono inwestorowi, że obowiązek sporządzenia operatu wodno - prawnego nie będzie egzekwowany.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do sądu administracyjnego M. W. Jako główny zarzut podniósł niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności charakteru spornego obiektu. Podniósł, że organ oparł ustalenia wyłącznie na subiektywnej wiedzy technicznej, mimo powstałej w sprawie konieczności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Wskazał na prawo właściciela do ogrodzenia swojej działki. Jego zdaniem przyjęcie, że cała konstrukcja stanowi mur oporowy, mimo istniejących wątpliwości co do tej kwestii, jest naruszeniem art. 7, 77 § 1 Kpa. Nie zgodził się z organem, iż w piśmie z 05 maja 2009 r. udzielono mu odpowiedzi na wątpliwości związane z koniecznością sporządzenia operatu wodno – prawnego. Zarzucił również organowi odwoławczemu nieustosunkowanie się do kwestii podniesionych w odwołaniu oraz bezpodstawne ograniczenie kręgu stron postępowania. Jak podał, przedmiotowa budowla została zlokalizowana również po granicy z działką drugiego sąsiada, który nie otrzymał przymiotu strony w postępowaniu. Wskazał ponadto, że w dacie wydawania decyzji w pierwszej instancji nie przeprowadzono kontroli w miejscu istnienia inwestycji, zatem nie sprawdzono czy istnieje jeszcze przedmiot sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że kwalifikacji spornego obiektu jako budowli dokonano w oparciu o jego główną funkcję – zabezpieczenie działki nr b przed osuwaniem się ziemi, wykonane zdjęcia oraz analizę procesu inwestycji. W kwestii podnoszonej konieczności powołania dowodu z opinii biegłego organ podniósł, że w sprawie nie były wymagane wiadomości specjalne, bowiem osoby pełniące funkcje organów nadzoru budowlanego posiadają stosowną wiedzę. Odnośnie pominięcia strony wskazano, iż przedmiotem postępowania jest wyłącznie mur na granicy działek nr b i a.

W piśmie z 08 lutego 2010 r. skarżący doprecyzował zarzuty skargi podając, że celem wzniesienia spornej budowli był odgrodzenie się od sąsiadów, a nie powstrzymywanie osuwania się ziemi. Podniósł również, że dopiero w odpowiedzi na skargę organ podał przepisy, w oparciu o analizę których odstąpił od powołania dowodu z opinii biegłego. W pozostałym zakresie powtórzono treść skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem podniesione w niej zarzuty nie podważyły legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu nadzoru budowlanego. Również sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie stwierdził w kontrolowanym postępowaniu uchybień przepisom prawa procesowego lub materialnego, które zobowiązywałyby do wyeliminowania rozstrzygnięć z obrotu prawnego (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Przedmiotem sporu była legalność wydania nakazu rozbiórki obiektu wzniesionego przez skarżącego między działkami nr a i b w B. gm. S., zakwalifikowanego przez organ nadzoru budowlanego jako mur oporowy, którego wybudowanie, zdaniem organu, wymagało pozwolenia na budowę. Skarżący twierdził, że sporny obiekt nie jest murem oporowym a ogrodzeniem niepodlegającym regulacjom prawa budowlanego.

Wbrew zarzutom skargi organy nadzoru budowlanego prawidłowo, bez uchybienia przepisom procesowym tj. art. 7 i 77 § 1 Kpa, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i ustaliły stan faktyczny sprawy, na podstawie którego również niewadliwie przyjęto kwalifikację spornego obiektu budowlanego jako budowli o charakterze muru oporowego wykonanego bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.

Celem ustalenia charakteru obiektu, w tym pełnionej funkcji, rozmiarów i konstrukcji dwukrotnie przeprowadzono oględziny w terenie (w dniach 06 czerwca 2008 r. i 30 kwietnia 2009 r., k. 16 i 123 akt adm.). Odbyły się one z udziałem skarżącego jako jednocześnie inwestora i właściciela działki nr a oraz z udziałem Z. D. właściciela działki sąsiedniej nr b, wzdłuż której wzniesiony został sporny obiekt. W trakcie oględzin ustalono, że pomiędzy w/w działkami znajduje się obiekt budowlany o wymiarach 18 m długości i około 90 cm wysokości od strony południowej oraz 25,60 m długości i 2,30 m wysokości (wraz z fundamentem) od strony wschodniej, wykonany z monolitycznego betonu w połączeniu ze zbrojonymi prętami. Organ nadzoru budowlanego stwierdził również fakt zniwelowania terenu (k. 16) oraz ustalił, że obiekt zabezpiecza podłoże gruntowe przed osuwaniem się (k. 123). Obecny w trakcie przeprowadzania oględzin inwestor podał, że wzniósł przedmiotowy obiekt z zamiarem odgrodzenia się od sąsiadów. Co prawda zaprzeczył dokonanej niwelacji terenu, jednak równocześnie dwukrotnie podczas czynności oględzin oświadczył, że "uzupełnił klin między murem a skarpą" (k. 16) oraz że "nasypał ziemi między skarpą a ogrodzeniem" (k. 122).

Mając powyższe oświadczenie na uwadze, jak również uwzględniając stwierdzony podczas oględzin charakter wykonanej konstrukcji, w szczególności jej położenie, stabilność, rodzaj użytych materiałów – zdaniem sądu organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły, że nie stanowi ona ogrodzenia, ale mur oporowy (konstrukcję oporową), którego głównym celem jest powstrzymanie osuwania się ziemi z działki nr a na działkę sąsiednią nr b. Powyższą ocenę potwierdza załączona do protokołów oględzin obszerna dokumentacja fotograficzna niepozostawiająca wątpliwości co do funkcji wykonanej konstrukcji i ukazująca bardzo istotną różnicę poziomu obydwu działek (k. 16, 55, 119, 161 akt).

Przesłanką kwalifikacji określonego obiektu jako ogrodzenia lub muru oporowego jest podstawowa funkcja, jaką obiekt pełni. Konstrukcje oporowe (mury oporowe) mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu, gruntu przed osuwaniem się, podczas gdy ogrodzenia oddzielają części terenu. Jeżeli zatem dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Powyższe stanowisko zostało ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyrok NSA z 21.03.2006 r., II OSK 667/05, wyrok WSA w Gdańsku z 11.03.2009 r., II SA/Gd 467/08, wyrok WSA w Krakowie z 08.10.2008 r., II SA/Kr 704/08 – dostępne na http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Zostało ono uwzględnione w rozstrzygnięciu będącym przedmiotem niniejszej kontroli sądu.

Okoliczność, że inwestor traktuje sporny obiekt wyłącznie jako ogrodzenie, a nie mur oporowy, nie ma istotnego znaczenia w sprawie, bowiem organy administracji, w tym organy nadzoru budowlanego, są obowiązane do działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), a to oznacza obowiązek kwalifikowania obiektu zgodnie z przepisami prawa, a nie subiektywną oceną inwestorów. Nie można wykluczyć, że przedmiotowy mur spełnia także rolę ogrodzenia, bowiem jest usytuowany pomiędzy dwiema niezależnymi i należącymi do innych właścicieli częściami terenu. Zdaniem sądu prawidłowo organy wykazały jednak, że obecnie funkcja ogrodzeniowa spornego obiektu ma charakter dodatkowy i spełnia się wyłącznie przy okazji innej funkcji, podstawowej, jaką jest zabezpieczenie terenu przed osuwaniem się. Mając na uwadze, że z punktu widzenia prawa budowlanego i podlegania obowiązkom przez to prawo ustanowionym obiekt budowlany należy kwalifikować ze względu na jego dominującą, podstawową funkcję, a nie funkcję dodatkową – kwalifikację przeprowadzoną w sprawie niniejszej ocenić należy jako zgodną z prawem.

Konstrukcje oporowe stanowią obiekty budowlane zaliczane do budowli (art. 3 pkt 3 pr. budowlanego). Na wzniesienie takiego obiektu prawo budowlane wymaga pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 w/w ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, za wyjątkiem przypadków, gdy ustawa wyraźnie wyłącza taki obowiązek (art. 29 ust. 1 i 2 pr. budowlanego) lub wymaga dla określonych robót budowlanych zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pr. budowlanego). Wykonywanie obiektu budowlanego (budowa) ziemnych konstrukcji oporowych, mających być zabezpieczeniem przed osuwaniem się ziemi, nie zostało zakwalifikowane ani jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ani z obowiązku zgłoszenia, zatem ma do nich zastosowanie art. 28 ust. 1 pr. budowlanego i obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 21.11.2006 r., II OSK 1371/05, Lex nr 318327).

Jak ustaliły organy, skarżący nie posiadał pozwolenia na budowę przedmiotowego muru oporowego, co – mając na uwadze obowiązek jego uprzedniego uzyskania – zobowiązywało organy do wdrożenia procedury legalizacyjnej z art. 48 pr. budowlanego, na którą, stosownie do treści przepisu, składa się wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (art. 48 ust. 2) i nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, w przypadku braku planu oraz niezbędnych dokumentów wskazanych w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 tej ustawy. Powyższe zostało zrealizowane postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. nr [...], którym przy jednoczesnym wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych zobowiązano inwestora do przedłożenia dokumentacji projektowo-

-wykonawczej wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak również specjalistycznej opinii dokumentującej zastosowane rozwiązania techniczne. Wyznaczono termin realizacji obowiązku do 31 lipca 2008 r. Następnie, na skutek uchylenia w dniu 25 marca 2009 r. pierwszej decyzji nakazującej rozbiórkę i konieczności przeprowadzenia ponownego postępowania – ustalono nowy termin realizacji powyższego obowiązku na dzień 31 lipca 2009 r. Termin ten nie został dochowany, w związku z czym organ był zobowiązany przepisem art. 48 ust. 4 pr. budowlanego orzec nakaz rozbiórki spornego obiektu.

Podkreślić należy, że procedura legalizacyjna uregulowana w art. 48 pr. budowlanego nie zawiera norm uznaniowych, ale normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu. Dlatego nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skarżącego odnośnie zastosowania najsurowszego środka eliminacji samowoli tj. nakazu rozbiórki. Mając na uwadze, że przy ustaleniu wybudowania obiektu bez uzyskania pozwolenia na budowę i konieczności wdrożenia procedury z art. 48 pr. budowlanego, a następnie niewywiązaniu się przez inwestora z obowiązku przedłożenia zażądanych dokumentów – organowi nie pozostawiono wyboru sposobu postępowania zobowiązując do orzeczenia rozbiórki - powyższy zarzut jest bezpodstawny. Zauważyć należy, że skarżącemu wyznaczono kolejny termin na wykonanie obowiązków i to tak odległy od pierwszego terminu, że nie można dopatrzyć się obiektywnych przeszkód do ich wykonania, nawet przy prowadzonej obszernej korespondencji z organem. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie wykonał żadnego z kilku zobowiązań – a od nakazu rozbiórki broniłoby spełnienie wszystkich.

Jednocześnie sąd nie podziela pozostałych zarzutów skargi, dotyczących niezapewnienia udziału w postępowaniu wszystkim jego stronom, w szczególności wszystkim sąsiadom należącej do inwestora działki, jak również zarzutu błędnego zobowiązania inwestora do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Odnośnie powyższego wskazać należy, że przedmiotem postępowania był nakaz rozbiórki fragmentu muru zlokalizowanego na granicy działek nr a i b. Ustalenie stron tego postępowania (legalizacyjnego) wymagało wskazania podmiotów, którym przysługuje w nim interes prawny, przy czym przedmiotowy interes należy rozumieć zgodnie z art. 28 Kpa. Stosownie do treści tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interesu prawnego należy poszukiwać w przepisach prawa materialnego, którego zastosowanie może mieć wpływ na sytuację prawną określonego podmiotu. Interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, to jest sytuacji, w której dany podmiot jest zainteresowany w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie może jednakże wskazać przepisu materialnego prawa, z którego wypływałoby prawo do żądania działania w określony sposób przez organ administracji (vide wyrok NSA z 20.09.2006 r., II OSK 837/05, Lex nr 320901). Mając na uwadze, że przedmiotowy mur objęty postępowaniem znajduje się przy granicy działek nr a i nr b (k. 5 akt adm.) – właścicieli jedynie tych działek należało traktować jako strony postępowania, co też prawidłowo uczyniły organy. Nadto podnieść należy, że zarzut pominięcia jako strony, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa podnieść skutecznie może tylko osoba zainteresowana (pominięta) – vide wyrok NSA z 26.01.2009 r., II OSK 51/08, Lex nr 509705).

Wyjaśniająco podać należy, że w prawie budowlanym interes prawny do udziału w postępowaniu został ukształtowany niejednolicie. Strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, a więc jednocześnie podmioty mające w tym postępowaniu interes prawny, ustawa wymienia wprost i są to inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 pr. budowlanego). Powyższa regulacja z woli ustawodawcy nie ma jednak zastosowania do postępowania legalizacyjnego, a jedynie do postępowania o pozwolenie na budowę. Dlatego w postępowaniu legalizacyjnym interes prawny do bycia stroną i udziału w tym postępowaniu określa się na zasadach ogólnych tj. zgodnie z art. 28 Kpa, co też prawidłowo uczyniono w postępowaniu w niniejszej sprawie.

W kwestii nałożonego postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. obowiązku przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego wskazać natomiast należy, że – tak jak argumentował organ – w piśmie z 05 maja 2009 r. poinformowano stronę, iż obowiązek ten nie będzie egzekwowany.

Odnośnie niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru i funkcji spornego obiektu wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego zostały powołane jako organy wyspecjalizowane w zakresie oceny legalności robót budowlanych i wzniesionych obiektów z przepisami prawa budowlanego. W trakcie prowadzonego postępowania należy do nich ocena konieczności zasięgnięcia wiadomości specjalnych – opinii biegłego, przy uwzględnieniu posiadanej wiedzy, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów. Zdaniem sądu w sprawie niniejszej żadna z tych zasad nie została naruszona, zaś organy w zakresie posiadanej wiedzy i zgromadzonego materiału dowodowego posiadały wystarczającą kompetencję do oceny, że do rozstrzygnięcia sprawy nie zachodziła potrzeba zasięgnięcia opinii biegłego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.