Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 731/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Jarosław Szaro, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P.H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy od kwietnia 2016 r. do kwietnia 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. H. (dalej: wnioskodawca/skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną w/w organu z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z dnia 3 lutego 2021 r., uzupełnionym pismem z dnia 18 lutego 2021 r., w/w wniósł o umorzenie należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie). Wnioskodawca podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie uregulować należności względem organu bez znacznego uszczerbku na sytuacji materialnej rodziny.

Z dokumentów przesłanych przez wnioskodawcę wynika, że nie pracuje on zarobkowo, a gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Na dochody rodziny składa się wynagrodzenie żony, pracującej na ½ etatu, w wysokości 1400 zł brutto oraz świadczenie z "dodatku rodzinnego" (400 zł) i "programu Rodzina 500+" (1000 zł). Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej i nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy. Jako majątek wymienił dom o powierzchni 141 m2 i gospodarstwo rolne o powierzchni 1,018 ha oraz samochody Audi A6 z 1997 r. i Nissan Micra z 2005 r.. Wartość stałych wydatków z tytułu miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem wnioskodawca oszacował na 750 zł. Podniósł nadto wnioskodawca, że ze względu na "panującą obecnie pandemię koronawirusa i związaną z tym trudność ze znalezieniem pracy" nie jest w stanie wskazać przybliżonego okresu poprawy sytuacji materialnej. Zaznaczył, że powstałe wobec organu długi wynikały z wprowadzenia go w błąd przez osobę, na rzecz której świadczone były usługi w ramach działalności gospodarczej. Działalność gospodarczą skarżący zakończył w dniu 31 maja 2019 r.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z dnia [...] maja 2021 r. organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 19 335,26 zł. Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący, składając dnia 1 czerwca 2021 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. organ utrzymał w mocy poprzednie rozstrzygnięcie. Na wstępie organ zaznaczył, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu, zaś bieg terminu przedawnienia zawiesiło doręczenie skarżącemu w dniu 27 stycznia 2021 r. tytułów wykonawczych. Zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego.

Odnosząc się do przesłanek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, która zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r., o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: ustawa systemowa) jest warunkiem umorzenia należności, organ, analizując treść art. 28 ust. 3, skonstatował, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 (śmierć dłużnika) ustawy systemowej nie wystąpiła z przyczyn oczywistych, przesłanki określone w pkt 2, 4 i 4b przywołanego przepisu nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; przesłanka wymieniona w pkt 3 (zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku) nie zachodzi, bowiem skarżący jest właścicielem nieruchomości. Z kolei przesłanka określona w pkt 4a nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżąca przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka wymieniona w pkt 5 nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Dalej organ stwierdził, że przesłanka opisana w pkt 6 nie zachodzi, skoro nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ podkreślił, że od marca do kwietnia 2021 r. wyegzekwowano łączną kwotę 1 603,37 zł.

W dalszej kolejności organ przeanalizował zasadność umorzenia należności przez pryzmat art. 28 ust. 3a ustawy systemowej w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie w sprawie umarzania należności). Organ wskazał, że należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ zaznaczył, że w zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 cytowanego powyżej rozporządzenia w sprawie umarzania należności należy stwierdzić, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia.

Odnosząc się do § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie umarzania należności, organ podkreślił, że wnioskodawca nie podnosił argumentu złego stanu zdrowia czy konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, dlatego przesłanka ta nie zachodzi.

Z kolei przeprowadzając analizę możliwości uwzględnienia wniosku w kontekście treści § 3 ust. 1 pkt rozporządzenia w sprawie umarzania należności, organ podał, że ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone przez wnioskodawcę jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. W ocenie organu przesłanka ta nie odnosi się do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

W nawiązaniu do danych przedstawionych przez skarżącego w zakresie dochodu rodziny, organ zauważył, że oczywistym jest, że jeśli rodzina skarżącego otrzymuje dodatek do zasiłku rodzinnego, otrzymuje także zasiłek rodzinny, który przysługuje w wysokości 95,00 zł miesięcznie na dziecko w wieku do 5 lat oraz 124,00 zł miesięcznie na dziecko w wieku od 6 do 18 lat, zatem końcowo do dyspozycji rodziny skarżącego pozostaje kwota 2 693,33 zł miesięcznie. Organ podkreślił, że budżet gospodarstwa domowego jest o 33% niższy niż poziom minimum socjalnego, określony w kwietniu 2021 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 4.063,11 zł w IV kwartale 2020 r. dla czteroosobowego gospodarstwa pracowniczego i jednocześnie o 461,07 zł wyższy niż poziom minimum egzystencji w roku 2020 określony na kwotę 2.232,26 zł dla takiego gospodarstwa. Zdaniem organu sytuacja finansowa jest bardzo trudna, ale nie wskazuje na stan zagrożenia bytu.

Organ zaznaczył, że na sytuację majątkową składają się nie tylko uzyskiwane dochody, ale także posiadane składniki majątkowe, zaś skarżący jest właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości – gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad 1 ha, domu o powierzchni 141 m2 oraz samochodów osobowych. Ponadto skarżący nie posiada zobowiązań pieniężnych wobec innych niż ZUS wierzycieli. Organ podkreślił również, że biorąc uwagę pod uwagę wiek skarżącego (37 lat) i brak udokumentowanych przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy, aktualną sytuację należy uznać za przejściową, dlatego natychmiastowe umorzenie należności z tytułu składek naruszałoby interes publiczny i konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Organ skonstatował, że okoliczność, że skarżący będąc osobą młodą i zdolną do pracy nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu żony, nie może być podstawą do umorzenia należności publicznoprawnych. Z kolei instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów, gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia.

Na powyższą decyzję P. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i rozstrzygnięcie, tj: art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz przez niewłaściwą ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyprowadzenie nieprawidłowych wniosków, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: art. 28 ust. 3a ustawy systemowej w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności, polegające na uznaniu, że skarżący nie spełnia przesłanek, które uzasadniają umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne w sytuacji, gdy sytuacja majątkowa skarżącego pozwala przyjąć, iż spłacanie należności pociągnęłoby dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 2021 r.

Uzasadniając skargę, skarżący podniósł w szczególności, że wydatki skarżącego i jego rodziny znacznie przekraczają wskazaną przez organ kwotę 750 zł. Do wydatków należy zaliczyć również konieczność zakupu żywności dla rodziny, wydatki na media, lekarstwa, środki czystości itp. To powoduje, że nie pozostaje do dyspozycji skarżącego kwota pozwalająca na spłatę należności na rzecz ZUS bez znacznego uszczerbku dla skarżącego i rodziny.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że trudna sytuacja finansowa skarżącego nie ma charakteru stałego i ulegnie poprawie po podjęciu przez niego zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje.

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 ustawy systemowej. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 ustawy), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a ustawy), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, solidarnościowy fundusz wsparcia osób niepełnosprawnych, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy systemowej (w stanie prawnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji), całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu, ustalony stan faktyczny nie dawał podstaw do uznania niewypłacalności skarżącego, tj. ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy systemowej. Organ zasadnie przeanalizował ustalony stan faktyczny pod kątem każdego punktu przywołanego przepisu (zob. część historyczna niniejszego uzasadnienia) i prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzą żadne z podstaw wskazujących na całkowitą nieściągalność. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy można wysnuć, że skarżący pozostaje przy życiu, nie oddalono wniosku o ogłoszenie jego upadłości i nie umorzono postępowania upadłościowego, skarżący zaprzestał prowadzenia działalności, lecz jednocześnie nie można stwierdzić braku majątku, z którego można egzekwować należności, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, wysokość nieopłaconej składki (ponad 14 tys. zł, razem z odsetkami ponad 19 tys. zł) przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (w stanie na dzień wydania zaskarżonej decyzji – 11,60 zł), nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, organy egzekucyjne nie stwierdziły braku majątku zdatnego do egzekucji, zaś skoro wobec skarżącego jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne, to nie można stwierdzić, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W dalszej kolejności należy odnieść się do zastosowania przez organ przepisów warunkujących umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Jak stanowi art. 28 ust. 3a ustawy systemowej, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności w tych sytuacjach określa – na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy systemowej – rozporządzenie wykonawcze, którym jest powoływane wyżej rozporządzenie w sprawie umarzania należności.

Podstawą umorzenia należności na podstawie powołanych przepisów są okoliczności inne niż świadczące o całkowitej nieściągalności, które da się zakwalifikować jako "uzasadnione przypadki". Okoliczności takie należy ocenić przez pryzmat ważnego interesu osoby zobowiązanej (pojmowanego w kategoriach stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej) oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych (art. 28 ust. 3b ustawy systemowej oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności). Są to sytuacje przykładowo wyliczone w § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia, które poprzez opłacenie należności mogą wywołać zbyt ciężkie skutki dla utrzymania koniecznego zobowiązanego i jego rodziny. Należą do nich takie przypadki, jak: niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny na skutek opłacenia należności z tytułu składek; poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiające zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Niewątpliwie celem regulacji określonej w art. 28 ust. 3a ustawy oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego zobowiązanego i jego rodziny oraz niedoprowadzanie do niepożądanych z punktu widzenia społecznego skutków (aby koszty społeczne nie okazały się wyższe od korzyści fiskalnych), a wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń. Udzielenie ulgi powinno zatem następować przede wszystkim wtedy, gdy odmowa uwzględnienia żądania mogłaby zachwiać podstawami egzystencji danej osoby. Jednak ciężar wykazania okoliczności określonych w § 3 rozporządzenia (przykładowo tam wyliczonych lub innych, które w świetle art. 28 ust. 3a ustawy systemowej można traktować jako "uzasadnione przypadki" mogące wywołać "zbyt ciężkie skutki"), ciąży na osobie ubiegającej się o udzielenie ulgi.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ ustalił, że skarżący nie podejmuje działalności zarobkowej, zaś rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia żony, świadczenia wychowawczego oraz zasiłku rodzinnego z dodatkiem. Wysokość miesięcznego dochodu rodziny organ określił na 2 693,33 zł, czego skarżący nie kwestionuje.

Rodzina skarżącego korzysta z zasiłku rodzinnego, którego przyznanie uzależnione jest od nieprzekroczenia określonego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Spełnienie przez rodzinę skarżącego kryterium dochodowego kwalifikującego ją do wsparcia zasiłkiem rodzinnym stanowi argument za uznaniem rodziny skarżącego za znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Przede wszystkim jednak należy zgodzić się z organem, że umorzenie należności powinno być zarezerwowane dla zupełnie wyjątkowych okoliczności, związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, w sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie. Mając na uwadze, że skarżący – jak oświadczył – nie pracuje zarobkowo, lecz równocześnie – nie podnosi niezależnych od niego (np. zdrowotnych) przyczyn takiego stanu rzeczy, należy stwierdzić, że przedmiotowej sytuacji nie można uznać za spełniającą wyjątkowego charakteru, uzasadniającego przyznanie ulgi. Słusznie organ podnosi, że niepodejmowanie żadnej działalności zarobkowej przez młodego, zdolnego do pracy mężczyznę, nie może być usprawiedliwione stanem epidemii, a tym bardziej nie uzasadnia przyznania umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym nie można przyznać, że trudności finansowe mają charakter trwały i niezależny od skarżącego.

Organ nie miał też obowiązku dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyłącznie z korzyścią dla skarżącego, lecz powinien odpowiednio i bezstronnie wyważyć tak słuszny interes zobowiązanego jak i interes społeczny (art. 7 K.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności), co też – w ocenie Sądu – w niniejszej sprawie należycie uczynił.

Stwierdzenie pozytywnej prognozy co do odzyskania należności w przypadku skarżącego, oparte na stwierdzonej sytuacji majątkowej i aktualnych dochodach, zasługiwało zaś na uwzględnienie, ponieważ nie jest pozbawione racjonalności. Skarżący niezależnie od otrzymywanego stałego dochodu rodziny i możliwości podjęcia przez niego pracy zarobkowej, posiada składniki majątku – nieruchomości i samochody oraz – jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego – nie zalega z regulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych. Trudno zatem w takich okolicznościach przyjąć konieczność definitywnej rezygnacji przez Zakład z odzyskania zaległych składek, skoro w okolicznościach tych Zakład dopatruje się szansy na odzyskanie zaległości składkowych.

W tej sytuacji skarżonej decyzji nie można ocenić jako dowolnej, ponieważ poprzedzona została dostatecznym wyjaśnieniem sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, a podjęte rozstrzygnięcie zostało w należyty sposób uzasadnione, czym dopełniono także wymagań wynikających z ogólnych przepisów postępowania administracyjnego, w tym wynikających z zasady przekonywania, skodyfikowanej w art. 11 K.p.a. i swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 K.p.a. Tym samym nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia art. 28 ust. 3a ustawy systemowej w zw. z § 3 ust 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a

Niezależnie od powyższego, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że nawet spełnienie przesłanek uprawniających do ubiegania się umorzenie należności, nie rodzi po stronie organu automatycznego obowiązku udzielenia wnioskowanej ulgi. Przepisy regulujące przedmiotową procedurę stanowią bowiem dla organu nie obowiązek, lecz możliwość jej udzielenia, w razie spełnienia określonych przesłanek (art. 28 ustawy systemowej – "należności z tytułu składek mogą być umarzane", § 3 rozporządzenia w sprawie umarzania zaległości – "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek"). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w sprawach o umorzenie należności, szczególnie mocno akcentowany musi być interes publiczny, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy systemowej zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10). Organ silnie akcentuje, że dostrzega możliwości wyegzekwowania długu, jeżeli nawet nie obecnie, to w dalszej, przewidywalnej perspektywie, a jako, że w ustalonych okolicznościach sprawy nie jest to twierdzenie dowolne, to zgodzić się należy z organem, że definitywna rezygnacja z dochodzenia składek byłaby przedwczesna i pochopna.

Odnosząc się końcowo do podnoszonych przez skarżącego na poparcie jego argumentacji powodów powstania zadłużenia, należy podkreślić, że przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległych składek badaniu podlega aktualna sytuacja majątkowa i rodzinna zobowiązanego, a nie powody powstania zadłużenia. Nie ma także wątpliwości, że Zakład jest wierzycielem dochodzonych należności, a że chodzi o należności publicznoprawne, to ich realizacja jest nie tylko prawem, ale i jego obowiązkiem.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).