Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 627/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-06-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. w kwestii wniosku z dnia 15 kwietnia 2016 r. o przyznanie skarżącej prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Do skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku, którym uchylono decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie, pełnomocnik skarżącej załączył wniosek o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślił, że skarżąca nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych bez narażenia się na utratę płynności finansowej, ponieważ ponosi stratę z działalności gospodarczej, która w ostatnim rok obrotowym zamknęła się w kwocie 1.005.941.812,80 zł. Skarżąca nie ma zatem środków na spłatę zobowiązań, których wartość – według bilansu za 2014 r. – wyniosła 5.251.096.337,40 zł i wielokrotnie przewyższa środki w kwocie 127.889.993,99 zł, jakie znajdują się na rachunku bankowym, przy czym część z nich dotyczy Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych i Funduszu Likwidacji Zakładu [...]. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej opiewa na kwotę 2.333.140.000 zł. Skarżąca musi koncentrować się na spłacie swoich zobowiązań, w tym na wypłacie wynagrodzeń, przeznaczając na nie przeciętnie kwotę 262.300.000 zł. W ocenie pełnomocnika nie może być stawiana przed wyborem pomiędzy zapłatą kosztów sądowych a zapłatą bieżących zobowiązań, natomiast przyznanie prymatu obowiązkowi zapłaty kosztów sądowych, które są mniejsze od ciążących na skarżącej zobowiązań publicznoprawnych, oznaczałoby ograniczanie jej konstytucyjnego prawa do sądu.

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie z dnia 16 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej zażądał uwzględnienia złożonego wniosku.

W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko, iż skarżąca ponosi stratę z wykonywanej działalności gospodarczej, co powoduje brak środków na bieżące regulowanie zobowiązań. Podkreślił, że środki znajdujące się na rachunkach bankowych skarżącej są wielokrotnie niższe od samej kwoty zobowiązań krótkoterminowych i stąd skarżąca w celu umożliwienia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej musi koncentrować się na zapłacie tych zobowiązań, w szczególności na terminowej zapłacie wynagrodzeń pracowników, biorąc pod uwagę, iż ma to znaczenie dla tysięcy rodzin na [...]. Dalej zwrócił uwagę, że referendarz, nie kwestionując tych okoliczności, odmówił przyznania prawa pomocy, a motywy jego rozstrzygnięcia wskazują, iż skoncentrował się jedynie na stwierdzeniu, że koszty sądowe są w niniejszej sprawie tak znikome, że nie mogą wpłynąć na sytuację finansową skarżącej, a ponadto – na fakcie uiszczenia tych należności w innych sprawach. Tymczasem okoliczności te wiążą się ze sobą, gdyż skarżąca jest stroną licznych postępowań sądowoadministracyjnych, dotyczących m. in. sporu prawnego w zakresie podatku od nieruchomości za wiele lat naliczonego przez kilkanaście gmin. Wniesienie skargi w każdej z tych spraw determinuje konieczność uiszczenia wpisu w wysokości zależnej od wartości przedmiotu zaskarżenia i waha się od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Tym samym, w ocenie pełnomocnika skarżącej, nie można zgodzić się z poglądem, że koszty sądowe w niniejszej sprawie są znikome. Natomiast przy ocenie możności ich poniesienia nieuprawnione jest ograniczenie się do zbadania, czy w innych sprawach je poniesiono, i jednoczesne pominięcie tych postępowań, w których – zgodnie z załączonym wykazem – skarżąca wystąpiła o zwolnienie z tej powinności. Poza tym nie może umknąć uwadze, że wiele postępowań administracyjnych nadal jest w toku, a co za tym idzie należy spodziewać się kolejnych skarg i wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych. Uwzględnienie całości kosztów sądowych jest zatem nieodzowne, tym bardziej, że każdorazowe ich uiszczenie odbywa się kosztem wierzycieli, w tym organu rentowego i organów podatkowych. Ma to znaczenie także z tego względu, że skarżąca nie ma obowiązku przeznaczania środków pieniężnych w pierwszej kolejności na zapłatę kosztów sądowych, mimo iż przed koniecznością takiego działania jest stawiana w tej i innych swych sprawach.

Wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi 16.927 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Rozpatrywany wniosek nie może zostać uwzględniony.

Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Mając to na względzie, podkreślić trzeba, że prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nie ulega zatem wątpliwości, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od zasady ich ponoszenia, mający zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy jest to konieczne dla zapewnienia stronie prawa do sądu. Co więcej, ciężar przekonania oceniającego do zasadności żądania spoczywa na wnioskodawcy, a wykazanie przezeń zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy sprawia, że weryfikacja ta może (ale nie musi) być dla niego pozytywna.

Uwzględniając powyższe, zaakceptować należy pogląd referendarza sądowego, że złożony przez pełnomocnika skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi wystarczającą podstawę do rozstrzygnięcia tego żądania. Z jego treści wynika wszak, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych skarżącej wynosi 2.333.140.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 5.605.996.743,48 zł, zaś wysokość straty – 1.005.941.812,80 zł. Jednocześnie skarżąca deklaruje, iż posiada na rachunku bankowym środki w kwocie 127.889.993,99 zł obejmujące również Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych i Fundusz Likwidacji Zakładu [...], a jej zobowiązania krótkoterminowe wynoszą 5.251.096.337,40 zł, z czego na wypłaty wynagrodzeń przeznacza około 262,3 mln zł.

Zestawienie tych kwot wskazuje zatem, że skarżąca posiada środki pozwalające na zapłatę wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Odnotować bowiem trzeba, że zobowiązania krótkoterminowe obejmują zobowiązania wymagalne w okresie 12 miesięcy od dnia bilansowego [art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t. j. - Dz. U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.)],a to oznacza, że kwota 5.251.096.337,40 zł powinna zostać uregulowana w okresie roku, co daje średniomiesięcznie 437.591.361,45 zł. W kwocie tej znajdują się środki przeznaczone na wypłatę wynagrodzeń. Jednocześnie jej porównanie ze środkami zgromadzonymi na koncie wskazuje, że skarżącej – po zapłacie miesięcznych zobowiązań – pozostałaby kwota znacznie przewyższająca wysokość wpisu od skargi kasacyjnej, i to przy braku wpływu środków na jej konto.

Ponadto dostrzeżenia wymaga, że pełnomocnik skarżącej skoncentrował się na wyeksponowaniu negatywnej sytuacji skarżącej, pomijając zupełnie fakt, iż skarżąca zajmuje się nie tylko wydobyciem węgla kamiennego, co w istocie byłoby działalnością związaną jedynie z ponoszeniem kosztów prowadzonej działalności, ale – co wynika z odpisu z rejestru przedsiębiorców – sprzedażą hurtową paliw i produktów ropopochodnych, w wyniku której to działalności powstają należności krótko i długookresowe, a które zostały pominięte w złożonym formularzu, mimo istnienia rubryki 10 dotyczącej m. in. dochodów. To właśnie te należności względem skarżącej pozwalają regulować jej na bieżąco zobowiązania, w tym tak eksponowane przez pełnomocnika skarżącej wynagrodzenia dla jej pracowników oraz składki na ubezpieczenia społeczne. Gdyby bowiem było inaczej, skarżąca na przestrzeni kilku miesięcy nie tylko nie miałaby środków finansowych na rachunkach bankowych, ale również musiałaby wyzbywać się majątku na zapłatę tych zobowiązań.

W świetle powyższego za chybioną uznać należy argumentację zaprezentowaną w sprzeciwie a dotyczącą konieczności uwzględnienia kosztów sądowych we wszystkich sprawach zarówno już zawisłych, jak i przyszłych. Przemawia za tym również wzgląd na to, że nie można ustalić zarówno ilości ewentualnych przyszłych skarg, jak i wysokości wpisów od nich należnych. Z przedstawionych danych wynika zaś, że skarżąca nie musi dokonywać wyboru pomiędzy zapłatą swoich zobowiązań a uiszczeniem wpisu.

Z uwagi na powyższe wydanie niniejszego postanowienia stało się konieczne.