Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 601/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 11 ust. 1, ust. 4, 15a ust. 3, 93 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1138
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. art. 28, 106, 127 par. 1, 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Izby Komorniczej w [...] na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 23 - dalej także: "k.p.a."), stwierdził niedopuszczalność wniosku Izby Komorniczej w [...] (dalej także: "strona skarżąca" lub "skarżąca Izba") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Ministra Sprawiedliwości decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] powołującej K. C. (dalej także: "uczestnik postępowania") na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Minister Sprawiedliwości wydał w dniu [...] grudnia 2016 r. decyzję nr [...], na mocy której powołał K. C. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...].

Powyższa decyzja została doręczona uczestnikowi w dniu [...] grudnia 2016 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji – karta nr 56 akt administracyjnych).

W dniu [...] grudnia 2016 r. skarżąca Izba złożyła do Ministra Sprawiedliwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (vide: pieczęć na kopercie – karta nr 57 akt administracyjnych).

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia strona skarżąca wskazała, że przysługuje jej przymiot strony w tym postępowaniu. Zdaniem skarżącej Izby, samorząd zawodowy komorników sądowych winien mieć wpływ na decyzje dotyczące wskazywania osób, którym powierza się wykonywanie zawodu zaufania publicznego. Strona skarżąca uznała, że taki obowiązek wynika wprost z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm. - dalej także: "u.k.s.e").

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku skarżącej Izby, Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Ministra Sprawiedliwości decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], powołującej uczestnika na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...].

W uzasadnieniu wydanego postanowienia Minister Sprawiedliwości stwierdził, że Izba Komornicza w [...] nie jest stroną postępowania, którego dotyczy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Minister Sprawiedliwości, powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2020/13, LEX nr 1486412 - wskazał, że jeśli odwołanie wnoszone jest przez podmiot, któremu nie przysługiwał status strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, i która nie wniosła odwołania od decyzji kończącej postępowanie w terminie otwartym dla innej strony postępowania biorącej w nim udział, organ odwoławczy winien stwierdzić jego niedopuszczalność w trybie art. 134 k.p.a., bowiem dotyczy ono decyzji ostatecznej. Minister Sprawiedliwości powołał się także na stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 857/15, w którym Sąd ten uznał, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania jest właściwym sposobem zakończenia postępowania w sytuacji, gdy odwołanie podmiotu nieuznanego za stronę zostało wystosowane po upływie terminu na wniesienie tego środka zaskarżenia przez strony postępowania.

W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. Izba Komornicza w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2017 r. Domagała się jego uchylenia względnie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

Zarzucając organowi rażące naruszenie przepisu art. 134 k.p.a., Izba Komornicza w [...] wskazała w uzasadnieniu skargi, że w razie, gdy środek odwoławczy wnosi podmiot, który twierdzi, że posiada przymiot strony w toczącym się postępowaniu (a tak właśnie jest w niniejszej sprawie), organ odwoławczy obowiązany jest ów środek odwoławczy rozpoznać. Powołując się na stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 (ONSA z 1999 r., Nr 4, poz. 119), strona skarżąca stwierdziła, że jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, iż podmiot ten nie ma

w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to winien wydać wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138

§ 1 pkt 3 k.p.a. W konsekwencji, strona skarżąca uznała, że jeżeli Minister Sprawiedliwości w toku postępowania stwierdzi, że Izba Komornicza posiada przymiot strony - wówczas rozpozna wniosek merytorycznie. W każdym przypadku jednak, jak uznała strona skarżąca, ustalenie interesu prawnego wnoszącego odwołanie lub zażalenie powinno nastąpić w toku jego rozpoznania, na podstawie stanu faktycznego wynikającego z zebranych dowodów (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2020/13).

Strona skarżąca podkreśliła ponadto, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie niedopuszczalności środka odwoławczego z przyczyn podmiotowych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy ze złożonego środka odwoławczego wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący nie jest stroną postępowania.

Zdaniem strony skarżącej, w niniejszej sprawie tak nie jest, w szczególności orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza przysługujący Izbie Komorniczej w [...] status strony.

W konsekwencji, strona skarżąca uznała, że organ odwoławczy był zobowiązany przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia we własnym zakresie i w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy skarżącej Izbie przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu, czego jednak nie uczynił.

Izba podkreśliła, że w decyzji [...] której dotyczył wniosek

o ponowne rozpoznanie sprawy Izba Komornicza nie została prawidłowo pouczona

o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego jakim jest wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Błędne pouczenie, bądź, jak w tym przypadku, jego brak, nie może szkodzić stronie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

Zdaniem Sądu, wydając sporne postanowienie z dnia [...] stycznia 2017 r., Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się przede wszystkim naruszenia przepisu art.134 k.p.a.

Sąd uznał bowiem, że - wbrew stanowisku strony skarżącej - Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo przyjął, że w analizowanej sprawie skarżąca Izba Komornicza w [...] nie mogła skutecznie zainicjować postępowania odwoławczego poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez Ministra Sprawiedliwości decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] powołującej uczestnika na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...].

Ponadto, Sąd stwierdził, że Minister Sprawiedliwości nie dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia pozostałych przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonał właściwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie przesłanek koniecznych do zastosowania przepisu art. 134 k.p.a.

W działaniu organu administracji publicznej, wydającego wskazane powyżej postanowienie, Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek istotnych nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny wspomnianego wyżej przepisu art. 134 k.p.a.

Ponadto, Sąd uznał, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] stycznia 2017 r. wyjaśnione zostały w sposób dostatecznie jasny i przekonywujący motywy jego podjęcia, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja jest wyczerpująca i w pełni odnosząca się do stanowiska strony skarżącej.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Sprawiedliwości, należy na wstępie wyraźnie wskazać, że rozważenia wymagało, czy sprawy w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego dotyczą indywidualnego interesu prawnego izb komorniczych, czy też indywidualnych interesów osób ubiegających się o powołanie na stanowisko komornika sądowego, a co za tym idzie, czy są własnymi sprawami samorządu zawodowego komorników, czy też nie.

Stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepis art. 134 k.p.a. stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z treści tego uregulowania wynika, iż niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi (vide: wyrok NSA z 10 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 898/97, Lex nr 35125). Przesłanki wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania i postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania są rozłączne. Na tle przepisu art. 134 k.p.a. wyróżnia się dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Przepisy postępowania administracyjnego nie precyzują, w jakim wypadku odwołanie (zażalenie) należy uznać za niedopuszczalne. Kwestia ta była jednak przedmiotem licznych wypowiedzi doktryny. W nauce prawa jednolicie przyjmuje się między innymi, że niedopuszczalność wniesienia środka odwoławczego ma miejsce wówczas, gdy dana decyzja czy postanowienie nie podlega zaskarżeniu, a także wtedy, kiedy akt administracyjny nie wszedł do obrotu prawnego wskutek niedoręczenia którejkolwiek ze stron (zob. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2010, wyd. III, teza 2 do art. 134 oraz B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, 2011, teza 5 do art. 134).

Przesłanki podmiotowe to złożenie odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do tego, a zatem nie będący stroną postępowania.

W orzecznictwie, jak i w doktrynie jednolicie przyjmuje się, że strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania z tym, że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Sąd akceptuje tezę, że termin ten może zostać stronie przywrócony, a sprawa rozpatrzona (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, W-wa 1996, s. 564 i nast., A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do art. 134 k.p.a., Lex Omega 26/2013, wyrok NSA z 16 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1391/98, LEX nr 41308, wyrok NSA z 16 lipca 2002 r., sygn. akt II SA 2230/00, nie publik.). W przedmiotowej sprawie skarżący nie wnioskował o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a odwołanie zostało wniesione po upływie terminu na wniesienie tego środka zaskarżenia przez strony postępowania.

Jednocześnie sytuacja procesowa mająca miejsce w sprawie jest bardziej skomplikowana i nie można stwierdzić, że prawidłowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego powinno się sprowadzać do kwestii terminowości odwołania, z równoczesnym rozważeniem poprawności zawartego w decyzji pouczenia o terminie wniesienia odwołania. Należy bowiem przesądzić czy prawidłowo organ ocenił, że odwołanie było niedopuszczalne z przyczyny podmiotowej.

Zgodnie z art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy jedynie stronie, zaś stroną na podstawie art. 28 k.p.a., jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego jest rozumiane jako przyznanie podmiotowi przez przepis prawa materialnego, określonych korzyści lub nałożenie na niego określonych obowiązków.

Sąd uznał, że skarżąca Izba nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego, albowiem nie istnieją przepisy prawne (prawa materialnego), które mogłyby być podstawą do wykazania przez izbę komorniczą interesu prawnego uzasadniającego możliwość uznania izby za stronę ww. postępowania.

Sąd zauważył, że przekonanie (interes faktyczny) Izby Komorniczej w [...]o posiadaniu przez nią statusu strony nie mogło skutkować uwzględnieniem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...].

W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, że Izba Komornicza nie posiada interesu prawnego pozwalającego jej skutecznie wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości, powołującą na stanowisko komornika sądowego, gdyż nie służy jej przymiot strony w postępowaniu toczącym się w tym przedmiocie.

I tak, wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, wyznaczył radzie izby komorniczej rolę opiniodawczą w postępowaniu w sprawie powołania komornika. Zatem, w ocenie Sądu, uprawnienie Izby Komorniczej do wyrażenia opinii nie oznacza, że mogłaby ona być uznana za stronę postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2015 r., Sygn. akt VI SA/Wa 1816/14).

Zdaniem Sądu, sam przepis art. 28 k.p.a., na który powołuje się strona skarżąca, nie może stanowić postawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego. Pojęcie strony, jakim posługuje się ten przepis, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Interes prawny, o jakim mowa w art. 28 k.p.a., to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.

Podzielając całość rozważań organu i jego rozumienie pojęcia "strony postępowania", jakim posługuje się art. 28 k.p.a., którego naruszenie strona skarżąca bezzasadnie zarzuca, należy w szczególności podkreślić, że skoro zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, to pojęcie strony należy wyprowadzić tylko z przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Żaden przepis prawa materialno-prawnego nie przyznaje samorządowi komorniczemu legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Okoliczność, że samorząd występuje w tym postępowaniu tylko jako organ współdziałający całkowicie wyklucza przyjęcie, że służy mu status strony.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił, że strona skarżąca nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Jak prawidłowo podkreślił Minister Sprawiedliwości, z przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o komornikach sadowych i egzekucji wprost wynika, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Natomiast z ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wprost wynika, że ustawodawca zagwarantował samorządowi zawodowemu pozycję opiniotwórczą, a opinie sporządzone przez organy samorządu zawodowego nie mają mocy wiążącej, lecz jedynie mają pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji.

Należy podkreślić, że z treści art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wynika, że rada izby wyraża opinię w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych. Z kolei tryb powołania na stanowisko komornika określa art. 11 tejże ustawy, a rada właściwej izby komorniczej ma tylko możliwość wyrażenia opinii o kandydacie ubiegającym się o przyjęcie do samorządu. Opinia ta, jest wydawana w ramach współdziałania organów - zgodnie z art. 106 k.p.a. Jest to forma współdziałania organów administracji publicznej polegająca na tym, że jeden z organów jest zobowiązany przed podjęciem decyzji do zasięgnięcia opinii innego organu, ale opinią nie jest prawnie związany. Ukształtowanie treści decyzji należy zatem wyłącznie do kompetencji organu administracji, w niniejszej sprawie Ministra Sprawiedliwości, natomiast organ współdziałający (strona skarżąca) ma kompetencję ustawową wyłącznie do zajęcia stanowiska w sprawie rozstrzyganej przez właściwy organ.

Należy podkreślić, że z przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wynika wprost jedynie opiniodawcza rola samorządu komorniczego w postępowaniach w przedmiocie powołania i odwołania komornika sądowego. Ustawodawca bowiem systemowo uregulował tę kwestię, konsekwentnie wskazując jedynie na kompetencje opiniodawcze organów samorządu komorniczego. Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie m. in. w:

- art. 11 ust. 1 u.k.s.e. ("Komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej"),

- art. 11 ust. 4 u.k.s.e. ("Minister Sprawiedliwości przesyła odpisy wniosków, o których mowa w ust. 1 i 3, wraz z załącznikami, radzie właściwej izby komorniczej w celu wyrażenia opinii w terminie 21 dni. Brak opinii nie stanowi przeszkody do nadania wnioskom dalszego biegu"),

- art. 15a ust. 3 u.k.s.e. ("Odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 6, 7 i 9 oraz w ust. 2, następuje po uprzednim wysłuchaniu komornika, chyba że nie jest to możliwe, oraz po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej, która przedstawia opinię w terminie 21 dni od dnia otrzymania wniosku o wyrażenie opinii. Nienadesłanie opinii w tym terminie przez radę izby komorniczej nie wstrzymuje wydania decyzji w przedmiocie odwołania komornika"),

- art. 93 ust. 1 pkt 2 u.k.s.e. ("Do zakresu działania rady izby komorniczej należy wyrażanie opinii w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych").

Na opiniodawczą rolę samorządu komorniczego wskazują również m. in. przepisy dotyczące przeniesienia komornika sądowego (art. 15 b ust. 1 u.k.s.e.), powołania na stanowisko asesora komorniczego (art. 32 ust. 3, 4, 6, 7a u.k.s.e.).

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym jednolicie przyjmuje się, że organ administracji współdziałający z organem prowadzącym postępowanie, nie jest stroną postępowania administracyjnego i nie jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję (tak m.in. /w:/ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 1971/93; podobnie: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie /w:/ wyrok z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 283/05).

Wobec powyższego, stwierdzić należy, że strona skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących powołania komornika na stanowisko przez Ministra Sprawiedliwości, ponieważ udział w takim postępowaniu na prawach strony wyklucza jej współdziałanie w trybie art. 106 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, w którym podjęto decyzję o powołaniu (podobnie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 708/10). Można również w tym miejscu odnieść się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt II GSK 966/12 i wskazać, że zakres działania rady izby komorniczej został określony w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji w sposób wyczerpujący i żaden przepis prawa nie przyznaje radzie uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika ani też w inny sposób nie kreuje jej materialnoprawnego interesu, w rozumieniu art. 28 k.p.a., który uzasadniałby jej udział w tym postępowaniu w charakterze strony.

Sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego dotyczą indywidualnych interesów osób ubiegających się o stanowisko komornika sądowego. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 u.k.s.e. komornika powołuje Minister Sprawiedliwości, na wniosek zainteresowanego. Udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. W tej mierze organ współdziałający ma za zadanie przyczynić się do prawidłowego załatwienia sprawy przez inny organ, ale bez wkraczania we właściwość, zadania i kompetencje innego organu. Opinia właściwej rady izby komorniczej wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu, jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2012 r. sygn. VI SA/Wa 2205/11, z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. VI SA/Wa 453/12 oraz z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. VI SA/Wa 1963/12). Takie opinie są zatem zbliżone charakterem do opinii biegłych. Za twierdzeniem, że organy samorządu komorniczego nie są stroną postępowań w przedmiocie powołania na stanowisko komornika przemawia również fakt, że ich opinie nie są dla Ministra Sprawiedliwości wiążące i mają jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji.

Sąd doszedł w konsekwencji do przekonania, że sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego nie dotyczą indywidualnego interesu prawnego izb komorniczych, lecz indywidualnych interesów osób ubiegających się o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Tym samym nie są własnymi sprawami samorządu komorniczego. Decyzja w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego w żadnej mierze nie dotyczy indywidualnego własnego interesu izby komorniczej, w przeciwieństwie do strony postępowania, posiadającej interes prawny w wydaniu rozstrzygnięcia o powołaniu.

Nie ulega wątpliwości, że interes, na który powołuje się strona skarżąca, jest interesem faktycznym, a nie prawnym. Podkreślenia wymaga, że od interesu prawnego dającego prawa strony należy odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. W przypadku bowiem interesu faktycznego dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć więc każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie, jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Z pojęcia strony postępowania administracyjnego zostały jednak wykluczone podmioty, które mogą wykazać się jedynie posiadaniem interesu faktycznego w takim, a nie innym rozstrzygnięciu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 679/14).

Podsumowując, uprawnienie strony skarżącej do wyrażenia opinii nie skutkuje uznaniem zainteresowanej za stronę postępowania. Uprawnienie to nie jest bowiem źródłem interesu prawnego, który uzasadniałby wniesienie przez Izbę Komorniczą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Co do formy rozstrzygnięcia w tej sprawie, uznać należy, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, w trybie art. 134 k.p.a. (zamiast umorzenia postępowania odwoławczego) jest – co do zasady - możliwe w sytuacji, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie nie budzi wątpliwości. Ustalenie interesu prawnego wnoszącego odwołanie, wynikającego z prawa materialnego, nie zawsze jest możliwe już na etapie postępowania wstępnego. Wówczas, gdy konieczne jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania rozpoznawczego, to w przypadku wyniku negatywnego, tj. w razie braku legitymacji odwołującego się - postępowanie odwoławcze umarza się na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05, ONSAiWSA 2007/2/50, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1609/05, LEX nr 307511, wyrok NSA z 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1192/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA, uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999/4/119, B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006, str. 597).

W rozpatrywanej sprawie wystepuje jednak specyficzna sytuacja, ponieważ odwołanie skarżącego zostało wystosowane po upływie terminu na wniesienie tego środka zaskarżenia przez strony postępowania (co nie jest kwestionowane przez strony postepowania sądowego), co dodatkowo przemawia za prawidłowością skorzystania przez organ z instytucji niedopuszczalności odwołania, przewidzianej art. 134 kpa. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Konsekwencją niezłożenia odwołań przez strony postępowania, podobnie jak uchybienia ustawowego terminowi (powodujące bezskuteczność odwołania), jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Dodatkowo sam fakt złożenia odwołania przez podmiot mający przekonanie o posiadaniu przymiotu strony po upływie terminu dla stron postepowania nie powoduje, że decyzja objęta odwołaniem "odzyskuje" przymiot nieostateczności.

W przedstawionych powyżej okolicznościach faktycznych i obowiązujących warunkach prawnych brak jest podstaw do uznania, że skarżący był legitymowany do uczestniczenia w postępowaniu prowadzonym w tej sprawie przez organy administracji

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych stronie, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ I instancji nie przyznał przymiotu strony, wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu, stronie pominiętej w postępowaniu, przysługuje jedynie wniosek o jego wznowienie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2002 r., sygn. akt II SA 2230/00, M. Prawn. 2002/20/916, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 9 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 358/07, CBOSA). Jeżeli natomiast odwołanie wnoszone jest przez podmiot, któremu nie przysługiwał status strony w postępowaniu przed organem I instancji, i która nie wniosła odwołania od decyzji kończącej postępowanie w terminie otwartym dla innej strony postępowania biorącej w nim udział, organ odwoławczy winien stwierdzić jego niedopuszczalność w trybie art. 134 k.p.a., bowiem dotyczy ono decyzji ostatecznej (pogląd, ten, wyrażony w wyroku WSA w Łodzi z 14 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1299/10, LEX nr 994145, skład orzekający podziela).

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z poglądem doktryny, odwołanie jest niedopuszczalne m.in., jeżeli kontestowana w odwołaniu decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo że została wydana, nie została odwołującemu się doręczona lub ogłoszona (por. np. B. Adamiak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2011, str. 502).

W konsekwencji powyższych ustaleń, Sąd uznał, że w analizowanej sprawie nie naruszono zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wynikających z przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, należy przyjąć, że Minister Sprawiedliwości wyczerpująco zbadał interes prawny strony skarżącej do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie powołania komornika sądowego i dokonał oceny zebranego materiału dowodowego.

Jednocześnie, Sąd uznał, że organ uzasadnił zaskarżone postanowienie w sposób wymagany przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Na zakończenie Sąd wskazuje, że nie jest władny rozpoznać wniosku

o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Taki wniosek winien być skierowany do organu w trybie przewidzianym w k.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.