Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 142/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 22 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 października 2020 r. (nr [...]) Wójt Gminy N. - działając na podstawie art. 104, art. 107, art. 127, art. 127a, art. 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2056 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), art. 2 pkt 2, art. 17, art. 17a, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1, ust. 2, art. 23 ust. 4a i 4aa, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1, ust. 2, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. – dalej jako "u.ś.r."), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 listopada 2018 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2019 (M. P. z 2018 r., poz. 1099), obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 (M. P. z 2019 r. poz. 1067), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466 ze zm.) oraz zarządzenie nr [...] Wójta Gminy N. z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie udzielenia Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej upoważnienia do realizacji zadań w zakresie świadczeń rodzinnych, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 września 2020 r. - orzekł o odmowie przyznania C. K. (zwanej dalej także "stroną", "skarżącą", "wnioskodawczynią") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., wnioskowanego na syna – T. K.

W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b oraz ust. 5 u.ś.r. wyjaśniając, że w dniu 1 października 2020 r. Dział Świadczeń Rodzinnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wystąpił z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego, celem oceny sprawowanej opieki nad synem przez matkę – C. K. Z wywiadu środowiskowego wynika, iż T. K., lat 35, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. W 2014 r. doszło do nagłego zatrzymania akcji serca (reanimowany 40 min.), co doprowadziło do nieodwracalnej, ostrej niewydolności oddechowej i zapalenia mięśnia sercowego, skutkiem czego wystąpiła ostra astma oskrzelowa i padaczka. T. K. jest pod stałą opieką lekarską różnych specjalistów; wymaga stałej opieki, pomocy oraz wsparcia osoby drugiej we wszystkich czynnościach samoobsługowych, ponieważ jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Taką pomoc zapewnia mu matka – C. K., co potwierdził pracownik socjalny. C. K. wykonuje wszelkie czynności dnia codziennego tj. pomoc w myciu, ubieraniu się, karmieniu, zapewnia dowóz do lekarza oraz uczestniczy w domowej rehabilitacji syna.

Jednakże art.17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Ponadto w toku prowadzonego postępowania, na podstawie dostarczonej przez wnioskodawczynię dokumentacji, ustalono, że C. K. ma ustalone prawo do emerytury. Jest to przesłanka negatywna do przyznania świadczenia, bowiem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a/ u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w żaden sposób nie neguje potrzeby sprawowania stałej opieki przez wnioskodawczynię nad wymagającym tego synem, jednak nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia, albowiem nie została spełniona przesłanka, która mówi, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed 25. rokiem życia (niepełnosprawność istnieje od 30.05.2014 r., tj. powstała w momencie kiedy syn miał 29 lat), a także osoba sprawująca opiekę nie może mieć ustalonego prawa do emerytury. W związku z powyższymi ustaleniami organ odmówił ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego C. K., wnioskowanego na syna – T. K.

Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że z przedłożonych akt sprawy wynika, iż wnioskiem złożonym w dniu 28 września 2020 r. (data wpływu do organu 30.09.2020 r.) strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Niepełnosprawność syna – T. K. (ur. [...] 1985 r.) w stopniu znacznym potwierdzona została orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 4 października 2017 r. (nr [...]). W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 30 maja 2014 r.; znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 29 sierpnia 2014 r., a orzeczenie wydano na stałe. W związku z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym stwierdzono, że strona pobiera emeryturę (w aktach znajduje się decyzja z dnia 01.03.2020 r. ZUS nr [...] o przyznaniu emerytury w kwocie do wypłaty 1.575,90 zł miesięcznie). Nie było kwestionowane, że strona sprawuje stałą opiekę nad synem (w aktach znajduje się wywiad środowiskowy z dnia 12 października 2020 r.). Nie ma też innych osób, oprócz matki mogących opiekować się T. K.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji błędnie wydał decyzję odmowną z uwagi na ustalenie, że powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki miało miejsce w wieku powyżej 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.), bowiem przy rozważeniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną odwołującej. Warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, co wynika wprost z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł jednak, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Wyrok ten odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 996/17 oraz z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 55/20). W orzecznictwie wskazuje się, że pomimo nieuchylenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. konieczne jest dokonanie takiej wykładni przepisów ustawy, która nie byłaby sprzeczna ze stanowiskiem Trybunału (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1600/16 oraz z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17). Stanowisko takie jest akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16).

Tymczasem w niniejszej sprawie wobec strony organ I instancji zastosował niekonstytucyjny warunek, od spełnienia którego uzależniono przyznanie prawa do żądanego świadczenia, stawiając ją tym samym w gorszej sytuacji niż osoby sprawujące opiekę nad dorosłym członkiem najbliższej rodziny, którego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18. roku życia, ewentualnie przed ukończeniem 25. roku życia w wypadku nauki w szkole lub szkole wyższej.

Podobnie – jak podkreślił organ odwoławczy - podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić sam fakt pobierania emerytury. Mając bowiem na uwadze art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a/ u.ś.r. Kolegium zauważyło, że jakkolwiek językowa wykładnia tego przepisu może prowadzić do wniosku, że jeżeli uprawniona strona ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne, jednakże zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on wprost prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury.

W omawianym zakresie Kolegium wskazało, że podziela stanowisko zajmowane przez sądy administracyjne, że narusza zasadę równości taka wykładnia wskazanego przepisu, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt II SA/Go 521/19 oraz wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19). Do odmiennego wniosku nie prowadzi wprost wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., wydany w sprawie o sygn. akt I OSK 254/20, postulujący rezygnację z pobierania emerytury przez osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu dotyczącego przede wszystkim zasad przeliczenia świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pobierania tych świadczeń równolegle. W wyroku tym Sąd nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania uprawnienia do emerytury. Wyrok wskazuje jednak na racje porządkowe mające ułatwić wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością zaprzestania wypłaty mniej korzystnego świadczenia (emerytury).

Bez względu jednak na powyższe w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce - jak w niniejszej sprawie - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jakkolwiek wskazany przepis nie wskazuje jednoznacznie, aby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało dotyczyć wprost osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności, jak w przypadku art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy (dotyczy innych osób niż rodzic, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym), jednakże z przedłożonego w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że C. K. (ur.[...] 1955 r. - 65 lat) zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia tego nie wynika przy tym wskazanie na możliwość pracy w warunkach chronionych.

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że nie kwestionuje, iż niewątpliwie wnioskodawczyni z przyczyn losowych zajmuje się synem, jednakże ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności oraz posiada emeryturę zabezpieczającą przynajmniej podstawowe potrzeby i mimo poczynionego na wstępie wywodu (dotyczącego możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego) nie można mówić, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia.

C. K. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazała, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Jak wynika z powołanego przepisu ustawodawca, posługując się zwrotem: "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki", wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby uprawnione do omawianego świadczenia (m.in. matkę opiekującą się swoim dzieckiem), pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazywany związek przyczynowo-skutkowy winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie z uwagi na wymóg (przymus, konieczność) opieki nad niepełnosprawnym. Przyjmuje się, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie przysługuje za samą opiekę nad członkiem rodziny, która to wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 722/12). Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, a która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania, a co więcej nie ma ona innego wyjścia dla pozyskania dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16). Innymi słowy, osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 791/20).

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem – T. K. (ur. [...] 1985 r.), który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 4 października 2017 r. (nr [...]) o znacznym stopniu niepełnosprawności, a z którego wynika, że jego niepełnosprawność istnieje od 30 maja 2014 r.; znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 29 sierpnia 2014 r., zaś orzeczenie wydano na stałe. Na podstawie akt sprawy i poczynionych przez organy ustaleń nie ulega też wątpliwości, że skarżąca faktycznie sprawuje opiekę nad synem w zakresie koniecznym i adekwatnym do jego stanu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika także, że skarżąca – C. K. posiada prawo do emerytury, ale również to, że legitymuje się, wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L., orzeczeniem z dnia 21 listopada 2019 r. (nr [...]) o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z treści ww. orzeczenia wynika, że zaliczenie skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności ma charakter czasowy, bowiem orzeczenie zostało ono wydane do dnia 30 listopada 2021 r., natomiast z zawartych w nim wskazań wynika m.in., że C. K. wymaga: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jak też korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki; jednocześnie w przedmiotowym orzeczeniu nie wskazano odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości tej osoby.

Mając powyższe na uwadze, a w szczególności treść wydanego wobec skarżącej orzeczenia zaliczającego ją do znacznego stopnia niepełnosprawności bez zaznaczenia (dopuszczenia) wykonywania przez nią zatrudnienia (tj. wskazania na możliwość pracy w warunkach chronionych), należy w pełni podzielić stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem aktywności zawodowej przez skarżącą a wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 426 ze zm. – dalej w skrócie "u.r.z.s.") do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Co prawda samo zaliczenie do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia osoby niepełnosprawnej u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej albo zatrudnienia w formie telepracy (art. 4 ust. 5 u.r.z.s.), tak więc nie jest wykluczone, aby osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym pracowała, to jednak należy podkreślić, że pracować mogą tylko te osoby niepełnosprawne, wobec których orzeczono, iż mogą pracować w warunkach pracy chronionej (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1363/15).

Z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim legitymuje się skarżąca nie wynika jednak – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – wskazanie na możliwość pracy w warunkach chronionych. Z tego też powodu, skoro niepełnosprawna w stopniu znacznym skarżąca ze względu na stan zdrowia została uznana w istocie za osobę niezdolną do wykonywania jakiejkolwiek pracy (całkowicie niezdolną do pracy, bowiem nie wskazano nawet na możliwość jej zatrudnienia w warunkach pracy chronionej), to nie można mówić o związku przyczynowo-skutkowym, polegającym na przyjęciu, że powodem rezygnacji, a w istocie niepodejmowania przez skarżącą - w okresie od wydania ww. orzeczenia do dnia jego obowiązywania (tj. 30 listopada 2021 r.) – zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jest konieczność sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym synem, bowiem skarżąca w rzeczywistości z przyczyn zdrowotnych nie posiada zdolności do wykonywania jakiejkolwiek (w jakichkolwiek warunkach) pracy, a skoro tak, to nie można w tym przypadku mówić o przysługującej jej obiektywnej możliwości rezygnacji czy też konieczności niepodejmowania przez nią pracy w celu sprawowania opieki, w sytuacji, w której takiej pracy i tak nie mogłaby podjąć i wykonywać ze powodów zdrowotnych leżących po jej stronie i niezwiązanych z osobą niepełnosprawnego dziecka oraz koniecznością sprawowania opieki nad nim.

Mając to na uwadze, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja – wbrew twierdzeniom skargi – nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sprawowanie faktycznej (stałej i ciągłej) opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest niewątpliwie przesłanką konieczną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz nie jest przesłanką wystarczającą z uwagi na brzmienie wymienionego przepisu i specyfikę omawianego świadczenia, którego celem jest zrekompensowanie osobom podejmującym wybór zaprzestania/niepodejmowania pracy na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, traconej w ten sposób możliwości wykonywania pracy, a w konsekwencji zarobkowania. Sytuacja taka nie ma miejsca w przypadku osób, które pozbawione są jakiejkolwiek możliwości wykonywania pracy zarobkowej (zostały uznane za niezdolne do pracy).

W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).