Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 975/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 92a, art. 92b, art. 92c, art. 93
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 78, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J.S. kwotę 234 (dwieście trzydzieści cztery) złotych, tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, powołując się na przepisy art.138 § 1 pkt 1, art.77, art.80, art.107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267 dalej jako: Kpa), art.87 ust.1, art.89 ust.1 pkt 3, art. 92a ust.1, ust.6 i art.4 pkt 22 lit.a i h, art.93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 poz. 1265, ze zm., dalej jako: ustawa o td) i Lp. 5.2.1, 5.2.2, 5.3.1, 5.3.2, 6.2.1 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy, w związku z art.3 ust.1, art.13, art.15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (DZ.U.UE.L. 1985.370.8 – dalej jako: rozporządzenie nr 3821/85 ), art.7, art. 8 ust.1-4 i 8, art.10 ust.2 i ust.3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L 06.102.1 dalej jako: rozporządzenie nr 561/2006), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r.

Decyzją tą organ I instancji nałożył na J.S., prowadzącego działalnośc gospodarczą pod firmą: J.S. “G", zwanego dalej: przedsiębiorcą, karę w wysokości 5 850 zł.

Wynikajacy z akt administracyjnych sprawy stan faktyczny przedstawiał się nastepująco:

W dniu [...] marca 2013r. o godz. 15.43 na drodze wojewódzkiej nr [...] został zatrzymany do kontroli przez uprawnionych funkcjonariuszy celnych pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], prowadzony przez kierowcę M.Ż.. W toku kontroli ustalono, że wskazanym zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony realizowany był przez firmę J.S. "G" międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Niemiec do Polski i ujawniono, że kierowca wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe - magnes, wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie tachografu w taki sposób, że gdy pojazd się poruszał na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis odpoczynku. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca przyznał się do zamontowania w dniu [...] marca 2013r. o godz. 15.19 magnesu na impulsatorze znajdującym się na skrzyni biegów kontrolowanego pojazdu, z tego względu, iż spieszył się do rodziny. Zeznał również, iż uczestniczył w szkoleniu regulującym kwestie prawne, dotyczące czasu pracy i odpoczynku kierowców oraz, że w firmie, w której obecnie pracuje nie zdarzyło mu się naruszać norm czasu pracy kierowców.

Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli [...] z dnia [...] marca 2013 r. stwierdzający wykonywanie w tym dniu od godz. 15.19 do godz. 15.42 przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe - magnes, wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego oraz skontrolowanie okresu pracy kierowcy od 15 lutego 2013r. do 15 marca 2013r., i stwierdzenie w tym okresie naruszenia przepisów o czasie pracy kierowców polegającego na:

- przekroczeniu w dniu [...] lutego 2013 r. maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 40 minut,

- skróceniu dziennego czasu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 23.17 dnia [...] lutego 2013r. do godz. 23.17 dnia [...] lutego 2013r. o 16 minut,

- skróceniu dziennego czasu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 00.06 dnia [...] marca 2013r. do godz. 00.06 dnia [...] marca 2013r. o 1 godzinę i 58 minut,

- skróceniu dziennego czasu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 00.07 dnia [...] marca 2013r. do godz. 00.07 dnia [...] marca 2013r. o 50 minut.

Zeznając odrębnie w charakterze osoby obwinionej o wykroczenie, kierowca przyznał się do podłączenia niedozwolonego urządzenia oraz przekroczenia norm w zakresie czasu pracy i odpoczynku, poddając się dobrowolnie karze grzywny w wysokości 2000 zł.

Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego poinformował przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonych w dniu [...] marca 2013r. naruszeń, dokonanych przez kierowcę M.Ż., doręczając mu jednocześnie kopię protokołu z kontroli oraz udzielając pouczenia o możliwości zwolnienia się przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia przez wykazanie okoliczności o jakich mowa w art. 92b lub 92 c ustawy o transporcie drogowym, zaś pismem z dnia [...] kwietnia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

W odpowiedzi przedsiębiorca pismem z dnia [...] maja 2013 r. podniósł, że stwierdzone podczas kontroli naruszenia powstały niezależnie od jego woli i wiedzy. Wskazał, iż od kilku lat prowadzi ścisły nadzór nad kierowcami w zakresie norm czasu prowadzenia pojazdów oraz odbierania odpoczynków i za najmniejsze przewinienia wyciąga przewidziane prawem konsekwencje służbowe w postaci upomnień czy też nagan. Wyjaśnił, iż w dniu [...] października 2009 r. zawarł z profesjonalnym podmiotem umowę w ramach której, podmiot ten dokonuje bieżącej analizy wykresówek i danych z tachografów cyfrowych, przekazując mu wykazy stwierdzonych naruszeń. Wyniki analiz są na bieżąco omawiane z kierowcami, zaś okresowo firma która prowadzi rozliczenia odbywa rozmowy z kierowcami dopuszczającymi się największej ilości naruszeń. Skuteczność tych działań znalazła potwierdzenie w protokole kontroli w przedsiębiorstwie, podczas której nie stwierdzono większych uchybień. Podkreślał, iż w firmie nie są stosowane składniki wynagrodzenia ( takie jak dodatek za przejechane kilometry czy ilość przewiezionego ładunku ), które motywowałyby kierowców do naruszania przepisów. Wszelkie odstępstwa od norm są dokonywane w oparciu o art. 12 rozporządzenia 561/2006. Z powołanych względów przedsiębiorca uznawał, iż zachodzą przesłanki do zastosowania "art. 92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym" oraz wnosił o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy M.Ż.. Do pisma dołączył trzy pisma o zastosowanych wobec kierowcy karach upomnienia, nagany z dnia [...] kwietnia 2013 r., z [...] lutego 2013 r. i [...] października 2012 r. oraz powołaną w piśmie umowę zlecenia nr [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na przedsiębiorcę J.S. karę pieniężną w łącznej kwocie 5 850 zł za stwierdzone w toku kontroli naruszenia:

- przekroczenie w dniu [...] lutego 2013r. maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 40 minut - 350 zł ( Lp zał. nr 3 5.2.1. – 150 zł i 5.2.2.- 200 zł ),

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 23.17 dnia [...] lutego 2013r. do godz. 23.17 dnia [...] lutego 2013r. o 16 minut - 100 zł,( Lp. zał. nr 3 5.3.1. – 100 zł ),

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 00.06 dnia [...] marca 2013r, do godz. 00.06 dnia [...] marca 2013r. o 1 godzinę i 58 minut 300zł, ( Lp. zał. nr 3 5.3.1.- 100 zł i 5.3.2. – 200 zł ),

- skrócenie dziennego czasu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godz. 00.07 dnia [...] marca 2013r. do godz. 00.07 dnia [...] marca 2013r. o 50 minut -100 zł, ( Lp. zał. nr 3 5.3.1 ),

- wykonywanie w dniu [...] marca 2013 r. przewozu drogowego pojazdem marki [...] o nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu – 5 000 zł ( Lp. zał. nr 3 6.2.1. ).

Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie w sprawie M.Ż. organ I instancji wskazał, iż kierowca już podczas kontroli został przesłuchany przez funkcjonariuszy w charakterze świadka wobec czego nie ma potrzeby po raz kolejny przeprowadzać tej czynności.

W odwołaniu od tej decyzji przedsiębiorca wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, podnosząc identyczne okoliczności jak w piśmie z dnia [...] maja 2013r., ponownie wnioskując o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy M.Ż..

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2013r. Dyrektor Izby Celnej, odmówił przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania w charakterze świadka M.Ż.. W uzasadnieniu wywiódł, że skuteczność prawna żądania strony uzależniona jest od przesłanki określonej w art. 78 Kpa – przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy tj. dotycząca jej przedmiotu i o znaczeniu prawnym dla jej rozstrzygnięcia. W sytuacji gdy M.Ż. został już przesłuchany w charakterze świadka i złożył do protokołu stosowne wyjaśnienia dotyczące stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń oraz mając na uwadze, iż ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości nie zachodziła konieczność ponownego przesłuchania go.

Po upływie okresu zagwarantowanego stronie na zapoznanie się z aktami sprawy i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia, powołaną na wstępie decyzją Dyrektor Izb Celnej utrzymał mocy orzeczenie organu I instancji.

W uzasadnieniu wywiódł, iż podstawową regulacją prawną ustanawiającą przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców wykonujących przewóz drogowy rzeczy i osób jest rozporządzenie (WE) nr 561/2006 określające maksymalny dzienny, tygodniowy i przypadający w okresie każdych dwóch kolejnych tygodni czas prowadzenia pojazdu, przepisy zobowiązujące kierowcę do korzystania z regularnego tygodniowego okresu odpoczynku co najmniej raz na dwa tygodnie oraz przepisy przewidujące, że dzienny okres odpoczynku nie powinien być krótszy niż nieprzerwany okres dziewięciu godzin. Natomiast przepisy dotyczące użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz zasad instalacji określa rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85. Zgodnie z art.3 ust.1 rozporządzenia nr 3821/85 w pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim oraz wykorzystywanych do przewozu drogowego należy instalować oraz użytkować urządzenia rejestrujące, o jakich mowa w art.1 tego rozporządzenia.

Stosownie do art.13 cytowanego rozporządzenia pracodawca oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i odpowiednie stosowanie urządzeń rejestrujących oraz karty kierowcy. Natomiast stosownie do przepisu art.15 ust.8 zabrania się fałszowania, likwidowania, niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy oraz jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, kartą kierowcy lub wykresówką, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz wydrukowanych informacji. Ponadto w pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Nieprzestrzeganie norm i warunków ustanowionych przepisami wskazanych rozporządzeń, z mocy art. 92a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 22 lit.a) i lit.h) ustawy o transporcie drogowym sankcjonowane jest karami pieniężnymi. Stosownie do powołanego przepisu podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wynikających z przepisów wymienionych w art. 4 pkt 22 cytowanej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 zł za każde naruszenie, określonej w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (ust.6).

Organ II instancji wywiódł, iż w toku czynności kontrolnych bezspornie ujawniono, że kierowca zatrudniony przez przedsiębiorcę wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do impulsatora którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie w postaci magnesu, które zakłócało pracę tachografu. Podczas, gdy pojazd się poruszał, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis odpoczynku. W konsekwencji co najmniej od godziny 15.19 tachograf nie rejestrował wymaganych i prawidłowych danych dotyczących aktywności kierowcy, prędkości jazdy pojazdu i przebytej drogi. Podkreślił iż kierowca, przesłuchany w charakterze świadka, przyznał się do zamontowania magnesu na impulsatorze znajdującym się na skrzyni biegów kontrolowanego pojazdu. Za wykonywanie w dniu [...] marca 2013r. od godz. 15.19 do godz. 15.42 przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie oraz za pozostałe naruszenia stwierdzone podczas kontroli kierowca został ukarany karą grzywny w wysokości 2 000 zł. Wywiódł, iż odpowiedzialność kierowcy pojazdu samochodowego za naruszenia obowiązków wynikających z art. 87 ust. 1,2 ustawy o transporcie drogowym, a także za naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92b ust. 1 w związku z ust. 2 odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust.1 i 5) i jest odpowiedzialnością odrębną (opartą na zasadzie winy) w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Ukaranie pracownika dopuszczającego się naruszeń określonych w przepisie art. 92b ust.2, art.92 ust 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, bądź też zakończenie takiego postępowania w jakikolwiek inny sposób, nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności prawnoadministracyjnej, ponieważ przebieg postępowania wykroczeniowego prowadzonego wobec kierowcy nie ma wpływu na ewentualne wszczęcie i przebieg postępowania administracyjnego względem przedsiębiorcy, na rzecz którego wykonywał on czynności prowadzenia pojazdu. Zatem za wykonywanie w dniu [...] marca 2013 r. przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi zasadnym było nałożenie przez organ I instancji na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł, określonej w Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Analizując pobrane zapisy tachografu cyfrowego w kontekście regulacji art. 4 lit. g, art. 7 i 8 rozporządzenia 561/2006 r. za prawidłowe organ odwoławczy uznał stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego co do naruszenia obowiązujących norm w dniach [...] lutego 2013r., [...] marca 2013r. oraz [...] marca 2013r. w polegającego na skróceniu dziennego czasu odpoczynku o wskazane wielkości w 24 godzinnym okresie rozliczeniowym oraz przekroczenie w dniu [...] lutego maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy jak też wysokość ustalonych za te naruszenia kar jednostkowych. Jednocześnie organ stwierdził, iż kierowca w żadnym z sankcjonowanych przypadków nie przedstawił dokumentu o jakim mowa w art. 12 rozporządzenia 561/2006, uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm określonych w powołanych przepisach art. 7 i 8 rozporządzenia.

Odnosząc się do, zawartego w odwołaniu, wniosku przedsiębiorcy o umorzenie postępowania ze względu na przesłanki do zastosowania art. 92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym Dyrektor Izby Celnej wywiódł, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia jakich dopuścił się kierowca wynika z art. 10 ust.3 rozporządzenia 561/2006 stanowiącego, że prowadzący przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim oraz z art. 92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym to podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów wywołuje ten skutek, że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ( art.92a ust.1 i ust.6), chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92b ust.1 lub 92c ust.1 i 2 ustawy o td. Powołane przepisy stanowią wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy, zatem nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Przytaczając treść powołanych regulacji art. 92b ust.1 i 92c ust.1 pkt 1 ustawy o td wskazał, iż okoliczności nimi objęte powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z przepisów, które zwalniają go od odpowiedzialności za wykroczenia kierowcy będącego jego pracownikiem. Zatem przedsiębiorca powinien przedłożyć dowody potwierdzające, że zapewnił właściwą organizację, dyscyplinę pracy oraz prawidłowe zasady wynagradzania w przedsiębiorstwie lub, że nie miał wpływu na dokonane przez kierowcę pojazdu naruszenia prawa, a naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń, bądź okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż organ I instancji, biorąc pod uwagę przepisy art. 7, art.77, art. 80 Kpa oraz wynikające z nich zasady postępowania dowodowego, w zawiadomieniu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. pouczył stronę, że jeżeli w jej ocenie zachodzą okoliczności określone w art. 92b i 92c ustawy o td, które zwalniałyby ją z odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone w toku kontroli naruszenia dokonane przez kierowcę, to powinna je wskazać oraz potwierdzić stosownymi dokumentami.

Analizując treść nadesłanego przez przedsiębiorcę w odpowiedzi pisma z [...] maja 2013r. i dołączone do niego dokumenty (umowa zlecenia kary nagany, upomnienia) organ odwoławczy podzielił pogląd naczelnika Urzędu Celnego, iż strona nie wykazała okoliczności zwalniających ją od odpowiedzialności za popełnione przez kierowcę naruszenia. W ocenie organu odwoławczego, umowa zlecenia nr [...] potwierdza jedynie, iż przedsiębiorca zlecił Biuru [...] m.in. obsługę przedsiębiorstwa w zakresie transportu drogowego, w szczególności szkolenia kierowców, kontroli dokumentów przedsiębiorstwa związanych z wykonywaniem transportu drogowego, kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem przez kierowców norm prowadzenia pojazdów i norm odpoczynków oraz zasad korzystania z urządzeń rejestrujących określonych w rozporządzeniu nr 561/2006 i nr 3821/85. Wobec nieprzedstawienia przez przedsiębiorcę żadnych dowodów potwierdzających realizację przez ten podmiot wskazanych zapisów oraz ich wpływu na dyscyplinę pracy zatrudnionych kierowców organ uznał, iż umowa nie dowodzi niczego, a z pewnością nie stanowi dowodu potwierdzającego prowadzenie cyklicznych i systematycznych szkoleń z zakresu czasu pracy kierowców oraz obsługi urządzeń rejestrujących czynności kierowcy. Brak jest bowiem w tym dokumencie informacji dotyczących terminów przeprowadzonych szkoleń, ich zakresu oraz osób w nich uczestniczących. Wywiódł, iż podnoszenie wiedzy i umiejętności zatrudnionych kierowców jest jednym z ważniejszych elementów organizacji pracy, ponieważ właściwie i profesjonalnie przeszkoleni pracownicy dają gwarancje należytego wykonania zadania. Dopuszczenie się przez M.Ż. w tak krótkich okresach czasowych ([...] września 2012r. – [...] października 2012r., [...] styczeń - [...] lutego 2013 r., [...] marzec - [...] kwietnia 2013r.) naruszenia przepisów rozporządzenia 561/2006 świadczy o pewnych nieprawidłowościach w funkcjonującym w firmie systemie szkoleń oraz o braku skuteczności stosowanych środków dyscyplinujących kierowców do przestrzegania przepisów prawa skoro po otrzymaniu w dniu 28 lutego 2013r. upomnienia, już w dniu [...] marca 2013 r. M.Ż. rażąco złamał prawo podłączając do impulsatora znajdującego się przy skrzyni biegów niedozwolone urządzenie w postaci magnesu. Świadczy to o braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem.

W ocenie organu, zlecenie w ramach omawianej umowy, profesjonalnemu podmiotowi kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem przez kierowców norm czasu prowadzenia pojazdów i odpoczynków oraz zasad korzystania z urządzeń rejestrujących określonych w rozporządzeniach 561/2006 i 3821/85 nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku prowadzenia nadzoru nad pracownikami oraz z odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenia. Zgodnie bowiem z art. 10 rozporządzenia 561/2006, to podmiot prowadzący przedsiębiorstwo transportowe obowiązany jest do wydawania kierowcom odpowiednich poleceń, planowania i organizowania ich pracy, a także przeprowadzania regularnych kontroli dotyczących przepisów rozporządzenia 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia 561/2006. Z mocy art. 10 ust.3 rozporządzenia 561/2006 oraz art.92 a ust.1 ustawy o transporcie drogowym, to przedsiębiorca odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. Organ zaznaczył, iż przedsiębiorca w postępowaniu administracyjnym nie przedłożył dokumentów dotyczących zasad wynagradzania pracowników w firmie oraz planowania i organizacji przewozów realizowanych w dniach [...] lutego, [...] marca 2013 r., ani nie wskazał na okoliczności, które spowodowały naruszenie przez kierowcę w kontrolowanym okresie przepisów dotyczących przekroczenia czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy, dziennego czasu odpoczynku oraz użytkowania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Za nieznajdującą potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy organ II instancji uznał podnoszoną przez przedsiębiorcę w odwołaniu okoliczność dokonywania przez zatrudnionych kierowców odstępstw od norm określonych w rozporządzeniu 561/2006 w oparciu o art. 12 rozporządzenia 561/2006. Z protokołu kontroli [...] z dnia [...] marca 2013r. wynika bowiem, iż kierowca M.Ż. w toku kontroli drogowej nie przedstawił dokumentu, o którym mowa w art. 12 rozporządzenia 561/2006 uzasadniającego choćby jedno (z popełnionych naruszeń) odstępstwo od przestrzegania norm określonych w tym rozporządzeniu. Powyższe okoliczności świadczą nie tylko o niewłaściwym doborze pracowników, ale i o pewnych nieprawidłowościach w systemie szkoleń, nadzoru oraz dyscypliny pracy w przedsiębiorstwie, w którym zatrudniony kierowca zaopatruje się w niedozwolone dodatkowe urządzenie i zdobywa wiedzę o sposobie fałszowania danych cyfrowych rejestrowanych na tachografie. Za sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego uznał założenie, że kierowca bez wiedzy pracodawcy ukrywa własną pracę, za którą należy mu się wynagrodzenie i odpowiedni odpoczynek. Nielegalne podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia fałszuje dokumenty określające czas pracy kierowcy. W konsekwencji kierowca może przekraczać dozwolony czas pracy, a to ma bezpośredni wpływ na jego możliwości prawidłowego prowadzenia pojazdu, co niewątpliwie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego. Podkreślając, iż podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru zatrudnianych do wykonywania przewozów pracowników, organ uznał, iż w sprawie nie można zastosować art. 92 b ust. 1 ustawy o td.

W ocenie organu nie zaszły też okoliczności uwolnienia się przez podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności administracyjnej, wymienione w art. 92c ust.1 pkt 1 ustawy o td. Wskazał, iż powołany przepis dotyczy sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Powołując poglądy wypowiadane w orzecznictwie pod rządem obowiązujących poprzednio przepisów art. 92a ust. 4 oraz 93 ust. 7 ustawy o td wywodził, iż nie mieszczą się w nich sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, a które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie omawianych regulacji. W przedmiotowej sprawie kierowca ani przedsiębiorca nie wskazali na wystąpienie okoliczności ujętych przepisem art. 92 c ust.1 pkt 1 ustawy o td - nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

Biorąc pod uwagę, że ryzyko osobowe działania kierowcy obciąża przewoźnika, a także uwzględniając zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego jakie wiązało się z podłączeniem do tachografu magnesu, jak również fakt, iż braku wiedzy przedsiębiorcy o samowolnej ingerencji kierowcy w pracę urządzenia rejestrującego nie można kwalifikować ani w kategorii tzw. braku wpływu przedsiębiorcy, jak i okoliczności których nie można przewidzieć, za zasadne organ odwoławczy uznał wymierzenie przedsiębiorcy kary pieniężnej za stwierdzone w dniu kontroli naruszenia. Zgodnie bowiem z art.10 ust. 2 i ust.3 rozporządzenia 561/2006 obowiązkiem pracodawcy jest przeprowadzanie kontroli i organizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń zwłaszcza w zakresie czasu pracy kierowców. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że przedsiębiorca nie miał realnych możliwości sprawczych, by zapobiec użyciu przez kierowcę magnesu oraz fakt, że kierowca w delegacji pozostaje poza kontrolą pracodawcy. Za wystarczającą do nałożenia kary administracyjnej na przedsiębiorcę uznał stwierdzenie faktu fałszowania przez kierowcę pracy urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Ujawnienie takiego zachowania pracownika/kierowcy uzasadnia pociągnięcie do odpowiedzialności przedsiębiorcy, bo tego rodzaju zachowania kierowcy samo w sobie nie wskazuje, aby wymierzenie kary dotyczyło okoliczności lub zdarzeń, które były nieprzewidywalne, nietypowe i niezwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu transportu drogowego. W konsekwencji organ II instancji uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 92c ust.1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Powołując przepis art. 92 a ust.1 ustawy o td , organ odwoławczy stwierdził, że zasadnym pozostawało za stwierdzone podczas kontroli naruszenia, mające charakter rażący i nie sporadyczny, nałożenie przez organ I instancji na przedsiębiorcę kary pieniężnej w łącznej kwocie 5 850 zł. Podkreślił przy tym prewencyjny charakter sankcji administracyjnych oraz jej funkcję przymuszającą do realizacji nakazów i zakazów.

Odnosząc się do wniosku dowodowego przedsiębiorcy o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy M.Ż. ponownie wskazał na akcentowany przez organy obu instancji fakt przeprowadzenia tej czynności procesowej i złożenie przez świadka do protokołu stosownych wyjaśnień dotyczących stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń. W związku z tym, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości, nie zachodziła konieczność ponownego przesłuchania świadka.

Zaskarżając decyzję Dyrektora Izby Celnej w całości J.S. zarzucił jej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię przepisów art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym,skutkującą dokonaniem niewłaściwej oceny stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik postępowania poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu ( art. 10 Kpa ) poprzez nieprzesłuchanie M.Ż. w charakterze świadka.

Przytaczając te zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi wywodził, że decyzja organu odwoławczego narusza normę wypływającą z art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o td, zgodnie z którą w przypadku zapewnienia właściwego stosowania przepisów rozporządzeń nr 561/2006 i 3821/85 oraz niestosowania składników wynagrodzenia zachęcających do naruszania w/w przepisów postępowanie administracyjne wobec przedsiębiorcy podlega umorzeniu. W ocenie skarżącego, dopełnił on wszelkich starań i podjął wszystkie racjonalne kroki mające na celu wyeliminowanie niepożądanych zachowań kierowców. Podjął współpracę z profesjonalnym podmiotem, który dokonywał bieżącej analizy danych. Ponadto na bieżąco informowano kierowców o ujawnionych naruszeniach, organizowano ich okresowe szkolenia, prowadzono rozmowy dyscyplinujące i nakładano kary porządkowe. Na te okoliczności przedstawił szereg dowodów w toku postępowania, łącznie z wnioskiem o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy M.Ż.. Organ II instancji pominął przedstawione dowody stwierdzając, iż kroki podjęte przez skarżącego były niewystarczające. W ocenie strony w sytuacji, gdy brak jest przepisów określających jakie działania powinien podejmować pracodawca w celu uczynienia zadość przesłankom wynikającym z art. 92b ustawy o td i pozostawione zostało do uznaniu organu, to uznanie to nie może być dowolne i powinno opierać się na kilku zasadach m.in. zasadzie swobodnej oceny dowodów. W okolicznościach sprawy tymczasem organy nie dopuściły do przeprowadzenia wszystkich zawnioskowanych dowodów, dokonały dowolnej oceny materiału dowodowego arbitralnie uznając, iż środki podjęte przez stronę pozostawały niewystarczające, nie wskazując jednocześnie jakie pozostawały wystarczające dla zastosowania art. 92b ustawy o td. Odnosząc się do najpoważniejszego stwierdzonego naruszenia w postaci nierejestrowania aktywności kierowcy, skarżący wywodził, iż ujawniony w toku kontroli przypadek był pierwszym o którym powziął wiedzę. Ujawnienie takiego czynu możliwe jest jedynie podczas wykonywania przewozu (na gorącym uczynku), nie można go wykryć podczas rutynowej analizy danych z kart kierowców czy też tachografów. Podnosił, iż gdy tylko powziął wiedzę o takim fakcie niezwłocznie nałożył na kierowcę karę porządkową. Wywodził, iż wielokrotnie przestrzegał kierowców przez jakąkolwiek ingerencją w zapisy urządzenia rejestrującego . Dowodem na powyższe okoliczności miały być zeznania kierowcy M.Ż.. Skarżący podnosił, iż organy dopuszczając się zarzucanego naruszenia przepisów postępowania uniemożliwiły ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym samym dokonanie właściwej subsumcji przepisu art. 92b ustawy o td, co niewątpliwie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wywodził, iż pozostają one nieuzasadnione. W kontekście zarzutu naruszenia art. 10 Kpa przez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskowanego świadka organ, podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu dowodowym oraz uzasadnieniu decyzji.

Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. skarżący podtrzymując skargę podkreślając, iż nie miał żadnego wpływu na działania kierowcy, który spiesząc się do domu w piątek po rozładunku towaru, zainstalowała w pojeździe niedozwolone urządzenie wpływające na prace tachografu. Pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, iż rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności działań administracji publicznej. Ta kompetencja oznacza, iż sąd administracyjny ocenia, czy postępowanie w sprawie administracyjnej zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej oraz czy kończąca je decyzja administracyjna została wydana w zgodzie z obowiązującym prawem materialnym. Jedynie stwierdzenie naruszenia przepisów procedury lub prawa materialnego w stopniu mogącym mieć lub mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu ( art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa").

Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o roszczeniach zgłoszonych przez stronę czy też o nałożonych na nią postępowaniu administracyjnym obowiązkach, nie dokonuje własnych ustaleń, wobec czego nie prowadzi też – poza dowodem z dokumentu - postępowania dowodowego. Jego rolą jest ocena prawidłowości działań organu administracji publicznej w zakresie sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej oraz poprzedzającego wydanie decyzji postępowania administracyjnego.

Podstawą orzekania sądu są akta administracyjne sprawy przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji ( art. 133 § 1 ppsa). Wyjaśnić też należy, iż rozpoznając skargę sąd administracyjny nie jest związany jej zarzutami, wnioskami czy powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ppsa ). W konsekwencji sąd zobowiązany jest poddać kontroli całokształt sprawy administracyjnej. Zakres orzekania sądu w rozpoznawanej sprawie jest natomiast ograniczony przez treść przepisu art. 134 § 2 ppsa ( zakaz reformationis in peius ).

Przedmiotem kontroli sądowej przeprowadzonej według wskazanych zasad pozostawała decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5 850 zł.

Oceniając tę decyzję w kontekście przytoczonych zasad, Sąd uznał iż obarczona jest ona naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa ).

W niniejszej sprawie, jak wynika ze stanowiska prezentowanego przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym, nie była kwestionowana okoliczność, iż zaistniały wskazane w protokole kontroli z dnia [...] marca 2013 r. naruszenia norm czasu pracy ( dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy i skrócenia wymaganego czasu odpoczynku w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym ) oraz zakłócenia pracy urządzenia rejestrującego fakt i parametry poruszania się pojazdu wykonująco przewóz drogowy.

Zasadniczą oś sporu w rozpoznawanej sprawie stanowiła natomiast kwestia, oceny prawidłowości przyjętego w niej przez organ II instancji stanowiska, iż skarżący przedsiębiorca nie wykazał okoliczności pozwalających na zastosowania przepisów art. 92ab i 92c ustawy o transporcie drogowym powodujących wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika (podmiotu wykonującego transport drogowy) za naruszenie określonych przepisami powszechnie obowiązującego prawa obowiązków lub warunków dotyczących wykonywania przewozów drogowych.

W kontekście tak zarysowanego sporu odwołać się należy do zasad odpowiedzialności administracyjnej jaką ponosi przedsiębiorca na podstawie ustawy o transporcie drogowym. W tej kwestii Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 wskazał, iż administracyjne kary pieniężne mają na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Mają one znaczenie prewencyjne, a ich istotą jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Kara ta nie jest, więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Trybunał wskazał również, iż sankcje zawarte w art. 92 ust. 1 ustawy o td odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, a zatem do przedsiębiorców, a nie kierowców przedsiębiorców. Powoduje to, iż przedsiębiorca powinien w taki sposób zorganizować pracę, aby jego działalność odbywała się w sposób bezpieczny, jak również wprowadzić takie rozwiązania organizacyjne, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Trybunał Konstytucyjny podkreślił również, iż celem powyższego artykułu nie jest funkcja represyjna, lecz chodzi o zagwarantowanie należytego prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.

Mając na uwadze treść art. 92a ust. 1 ustawy o td należy wyjaśnić, że sankcje zawarte w powyższym artykule odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy, którymi nie są kierowcy, lecz sami przedsiębiorcy. W art. 92a posłużono się szerokim terminem "wykonujący przewóz drogowy", żeby sankcjami z tego przepisu objąć wszystkie podmioty, które, wykonując gospodarczą działalność transportową, naruszają prawo. Potwierdza to art. 93 ust. 1 ustawy o td, zgodnie z którym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć karę pieniężną na wykonującego przewozy drogowe, a nie na kierowcę, który w ramach tego przewozu lub transportu kieruje pojazdem.

Stosownie do art. 10 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L z dnia 11 kwietnia 2006 r.), przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1, w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia.

Tym samym to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek właściwej organizacji pracy kierowców, jak również przeprowadzanie regularnych kontroli przestrzegania przepisów prawa. W sytuacji zaś naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisów umów międzynarodowych i wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych inspektorzy transportu drogowego przepisy te nie stwarzają właściwym organom administracji publicznej żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz przepisach rozporządzeń unijnych, jest, co do zasady, oderwana od kwestii winy, a także od zaistnienia szkody, bądź stanu zagrożenia nią. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów bez wnikania jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. Istotne jest bowiem samo stwierdzenie faktu popełnienia wykroczenia i stwierdzenie odpowiedzialności za ten czyn, niezależnie od winy przedsiębiorcy, możliwości przyczynienia się do jej powstania, czy ewentualnych żądań miarkowania wysokości kary ( vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 278/10).

Odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy za czyny osób wykonujących transport drogowy w jego imieniu nie jest odpowiedzialnością absolutną za cudze czyny. Istnieje możliwość zwolnienia przedsiębiorstwa z odpowiedzialności za działania osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności, jeżeli zostaną spełnione szczegółowe warunki określone w przepisach ustawy o transporcie drogowym ( vide: wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, LEX nr 920618).

Przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy określa art. 92 b ust 1 oraz art. 92 c ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Ocena prawidłowości zastosowania czy odmowy zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie zaistnienia materialoprawnych przesłanek zwalniających podmiot wykonujący transport drogowy od odpowiedzialności za zaistniałe naruszenia ( tzw. okoliczności egzoneracyjne ) możliwa jest w jedynie w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo.

W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy został on ustalony prawidłowo, ale jedynie w odniesieniu do faktu zaistnienia naruszeń ujawnionych w wyniku kontroli na drodze przeprowadzonej w dniu [...] marca 2013 r. Natomiast organy orzekające w sprawie dopuściły się, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalania stanu faktycznego dotyczącego podnoszonych przez skarżącego okoliczności egzoneracyjnych.

Podkreślić należy, iż zebranie dowodów na okoliczność naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz odpowiednich przepisów unijnych jest obowiązkiem organu dokonującego kontroli. Natomiast wykazanie okoliczności objętych hipotezami przepisów art. 92b i 92c ustawy o td, a więc okoliczności pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciążają przedsiębiorcę. Obowiązkiem organu jako gospodarza postępowania administracyjnego jest jednakże przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę dla wykazania okoliczności, jej zdaniem istotnych, dla zwolnienia się przez nią z odpowiedzialności.

Wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 92 a ust. 1 ustawy o td w stosunku do podmiotów, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o td poprzedza postępowanie kontrolne, które jest postępowaniem autonomicznym uregulowanym w rozdziale 10 ustawy o td oraz rozdziale 11 dotyczącym kar pieniężnych. Przepisy ustawy o td nie zawierają ogólnego odesłania do przepisów Kpa, zatem do postępowania kontrolnego znajdują one zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy ustawa tak stanowi, np. w przypadku nieusprawiedliwionego niestawienia się kontrolowanego, świadka lub biegłego na wezwanie inspektora (art. 73 ust. 2 ustawy). Podejmowane zatem przez uprawnione organy czynności kontrolne włącznie ze sporządzeniem protokołu kontrolnego pozostają poza postępowaniem administracyjnym o nałożenie kary pieniężnej. Postępowanie takie bowiem w dacie sporządzenia protokołu jeszcze się nie toczy ( vide: wyrok NSA z 10 czerwca 2008 r. sygn. akt II GSK 153/08 baza orzeczeń nsa.gov.pl ). Dopiero bowiem wyniki kontroli ( ujawniające naruszenie przepisów sankcjonowane karą administracyjną ) stanowią podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego ( w rozumieniu przepisu art. 61 § 1 Kpa) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Z powyższego wynika, że postępowanie kontrolne i postępowanie administracyjne, o którym wyżej mowa, to dwa różne tryby postępowań, podlegające różnym regulacjom prawnym. Protokół z przeprowadzonych czynności kontrolnych, o którym mowa w art. 74 ustawy o td, podpisuje inspektor oraz kontrolowany. Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu transport drogowy. Przedsiębiorca nie bierze udziału w czynnościach kontrolnych dokonywanych w toku kontroli na drodze. Przesłuchanie w toku czynności kontrolnych kierowcy wykonującego przewóz na rzecz przedsiębiorcy odbywa się zatem bez jego udziału. Ze względu na charakter postępowania kontrolnego nakierowane jest ono jedynie na fakt ujawnienia naruszenia. Na organie prowadzącym przesłuchanie nie ciążą obowiązki wynikające z art., 7 i 77 Kpa ani badania okoliczności egzoneracyjnych o jakich mowa w art. 92b i 92 c ustawy o td.

W okolicznościach sprawy przesłuchanie kierowcy M.Ż. odbyło się, co bezsporne, w ramach omawianego postępowania kontrolnego i dotyczyło jedynie okoliczności związanych z ujawnionymi naruszeniami przepisów w zakresie czasu jazdy bez wymaganej przerwy i skrócenia wymaganego wypoczynku oraz podłączenia urządzenia mającego wpływ na pracę urządzenia rejestrującego ruch pojazdu i jego parametry. Potwierdza to jednoznacznie organ odwoławczy w postanowieniu odmawiającym przeprowadzenia dowodu z zeznań kierowcy w charakterze świadka stwierdzając, iż świadek złożył zeznania "dotyczące stwierdzonych w trakcie kontroli naruszeń" uznając przy tym, iż " ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości".

Dokonując, pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r., zawiadomienia przedsiębiorcy J.S. o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej organ I instancji prawidłowo pouczył go o możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności za ujawnione naruszenia przez wskazanie i udokumentowanie przesłanek o jakich mowa art. 92b i 92c. Gdy w odpowiedzi na to, w piśmie z dnia [...] maja 2013 r. skarżący zgłosił dowody, w tym dowód osobowy w postaci przesłuchania w charakterze świadka kierowcy prowadzącego pojazd w chwili zatrzymania do kontroli, organ I instancji bezpodstawnie odmówił jego przeprowadzenia. Błąd ten powielił organ odwoławczy, bezpodstawnie wydajać postanowienie o odmowie jego dopuszczenia.

Odmowa przeprowadzenia wskazanego dowodu motywowana faktem przeprowadzenia już takiego przesłuchania pozostawała bezpodstawna i nastąpiła z naruszeniem powołanego przez organ II instancji w postanowieniu dowodowym art. 78 Kpa.

Należy wskazać, iż wbrew temu co wskazano w skierowanym do strony zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2013 r. okoliczności egzoneracyjne o jakich mowa w przepisach art. 92b i 92c mogą być wykazywane wszelkim dowodami o jakich mowa w art. 75 Kpa, a nie jedynie "stosownymi dokumentami". W myśl zaś powołanego przez organ II instancji przepisu art. 78 Kpa żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W świetle treści pisma z dnia [...] maja 2013 r. nie może budzić wątpliwości, iż dowód z przesłuchania w charakterze świadka M.Ż. został zgłoszony przez skarżącego dla wykazania istnienia okoliczności zwalniających go z odpowiedzialności za powstałe naruszenia, a dotyczących (jak wynika z odwołania oraz ze skargi) szkolenia, dyscyplinowania, zasad wynagradzania, wielokrotnego przestrzegania kierowców przed jakąkolwiek ingerencją w zapisy urządzenia rejestrującego. Tym samym wniosek dowodowy skarżącego nakierowany był na inne okoliczności niż te, na które kierowca został przesłuchany w charakterze świadka w postępowaniu kontrolnym. Wskazać należy, iż nie ma żadnych przeszkód by ten sam osobowy środek dowodowy ( zeznanie świadka ) służył wykazywaniu różnych, nie pozostających ze sobą w sprzeczności okoliczności. Zauważyć należy, iż skarżący w toku postępowania nie kwestionował wystąpienia naruszeń, które potwierdził w swych zeznaniach z dnia [...] marca 2013 r. kierowca M.Ż.. Dowodem z jego zeznań zamierzał natomiast udowodnić istnienie okoliczności zwalniających go z odpowiedzialności za ich zaistnienie, nie stwierdzonych innymi dowodami. Tym samym nie zachodziła podstawa do odmowy przeprowadzenia dowodu o jakiej mowa w § 2 art. 78 (stwierdzenie danej okoliczności innymi dowodami ) ani żadna inna w tym przepisie wymieniona.

Nawiązując do wskazanych już odmiennych zasad przesłuchania świadka w toku czynności kontrolnych poprzedzających wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej należy zauważyć, iż przepisy Kpa gwarantują stronie postępowania prawo zawiadomienia jej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka przynajmniej na 7 dni przed terminem, jak też prawo wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu, możliwość zadawania pytań oraz składania wyjaśnień. Pozbawienie strony wskazanych uprawnień stanowi istotne, mogące mieć wpływa na wynik sprawy administracyjnej naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu tj art. 10 Kpa.

Za istotnie naganne w okolicznościach sprawy uznać należało zatem działanie organu, który pouczając stronę o możliwości złożenia dowodów dla wykazania istotnych dla jej sytuacji prawnej okoliczności, bezzasadnie odmawia przeprowadzenia jednego z nich, pozbawiając ją w ten sposób możliwości udowodnienia okoliczności zwalniających ją od odpowiedzialności. Stawiając bowiem skarżącemu zarzut wykonywania w dniu [...] marca 2013 r. przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz naruszenia norm w zakresie nieprzerwanego czasu prowadzenie pojazdu bez wymaganej oraz skrócenia odpoczynku w 24 godzinnym okresie rozliczeniowym, odmówiono mu uwzględnienia wniosków dowodowych zmierzających do wykazania przesłanek, o których mowa w art. 92ab i 92 c ustawy o td. Takie działanie stanowiło, w ocenie Sądu, naruszenie art. 7, 77 § 1, 78 i art. 80 Kpa.

Tym samym wbrew stanowisku organu stan faktyczny sprawy w zakresie powoływanych przez stronę okoliczności uwalniających ją od odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez kierowcę nie został wyjaśniony wyczerpująco w granicach zasadnie zawnioskowanego dowodu, a zebrany z jego pominięciem materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 92b i 92 c ustawy o td.

Odnośnie zaś wskazanych regulacji materialnoprawnych wskazać należy na - na podzielany przez skład orzekający - pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2013 r. w sprawie II GSK 2080/11 ( vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl ) iż dopuszczenie się przez kierowcę zatrudnianego przez przedsiębiorcę naruszeń, polegających na samowolnej ingerencji w funkcjonowanie cyfrowego urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe oraz na wykonywaniu przewozu pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostały niedozwolone urządzenia dodatkowe (magnes) wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, w sytuacji gdy przedsiębiorca przeprowadzał kontrole czasu pracy kierowców, które nie wskazywały na używanie przez nich niedozwolonych urządzeń falsyfikujących prace cyfrowego urządzenia rejestrującego, wydawał kierowcom zakazy używania niedozwolonych urządzeń, sprawdzał pojazd przed wysłaniem kierowcy w zadanie przewozowe, utrzymywał kontakt telefoniczny z kierowcą znajdującym się w trasie - mieści się w zakresie pojęcia zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, albowiem podjęła w tym względzie wszystkie konieczne działania, których należało od niej oczekiwać.

Mając na uwadze poczynione rozważania Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku ( art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa ).

Rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organu II instancji będzie, w ramach postępowania odwoławczego, uzupełnienie postępowania dowodowego co najmniej o dowód z przesłuchania w charakterze świadka kierowcy M.Ż. w trybie i na zasadach wynikających z Kpa oraz dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego z dochowaniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, 77 §1, 80 i 107 § 3 Kpa przy uwzględnieniu wskazanego powyżej poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 21 lutego 2013 r.

Stosownie do przepisu art. 152 ppsa stwierdzono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu od dnia wyroku, co wywiera skutek na czas do uprawomocnienia się orzeczenia ( pkt II ).

Zważywszy na wynik sporu na podstawie przepisu art. 200 i 205 § 1 ppsa orzeczono o zwrocie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania sądowego obejmujących wpis od skargi.