Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 34/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.102 ust.5 pkt 24, art.109 ust.5 i 6, art.66 ust1 pkt 1 lit.e
journal: Dz.U. 2018 poz 1510
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art.734, art.627, art.750
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art.3 par.2, art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant referent Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. zwrócił się do Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem

o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu L. S., zwanego dalej "Zainteresowanym", z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług zawartych z płatnikiem składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (wcześniej: [...] Sp. z o.o.).

Przekazane przez wnioskodawcę umowy wykonywane były w okresach: od 21 września 2007r. do 22 września 2007r., od 29 września 2007r. do 30 września 2007r., w dniu 26 października 2007r., w dniu 18 listopada 2007r., od 2 lutego 2008r. do 3 lutego 2008 r., w dniu 2 marca 2008r., od 27 marca 2008 r. do 28 marca 2008r., od 30 września 2008r. do 1 października 2008r., w dniu 4 października 2008r., od 6 listopada 2008r. do 8 listopada 2008r., w dniu 15 listopada 2008 r., od 11 grudnia 2008r. do 12 grudnia 2008r., od 16 lutego 2009r. do 17 lutego 2009 r.,

w dniu 21 lutego 2009r., w dniu 8 marca 2009r., w dniu 18 kwietnia 2009r., w dniu 28 kwietnia 2009r., od 4lipca 2009 r. do 5 lipca 2009r., w dniu 24 października 2009r.

w dniu 8 listopada 2009r., w dniu 5 grudnia 2009r., od 8 grudnia 2009 r. do 9 grudnia 2009 r., w dniu 28 lutego 2010r., w dniu 14 marca 2010 r., w dniu 24 kwietnia 2010 r., od 9 września 2010 r. do 10 września 2010 r., od 20 września 2010 r. do 21 września 2010r., w dniu 25 września 2010r., w dniu 9 października 2010 r., od 4 listopada 2010 r. do 5 listopada 2010 r., w dniu 7 listopada 2010 r., w dniu 27 marca 2011 r., w dniu 9 kwietnia 2011 r., w dniu 8 maja 2011 r., od 1 października 2011r. do 2 października 2011 r., w dniu 22 października 2011 r., w dniu 3 marca 2012 r., od 14 kwietnia 2012 r. do 15 kwietnia 2012 r., w dniu 14 października 2012r., od 24 listopada 2012 r. do 25 listopada 2012 r., w dniu 11 maja 2013 r., w dniu 26 maja 2013 r., od 7 grudnia 2013 r. do 8 grudnia 2013 r. oraz w dniu 15 grudnia 2013 r.

Organ emerytalno-rentowy wraz z wnioskiem wszczynającym postępowanie ustalające podleganie przez Zainteresowanego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania ww. umów zawartych z płatnikiem składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. przedłożył kopie następujących dokumentów w części dotyczącej Zainteresowanego:

- zawarte przez strony umowy o dzieło,

- protokół kontroli ZUS z dnia [...] września 2014 r.,

- zastrzeżenia do protokołu kontroli ZUS z dnia [...] października 2014 r.,

- informację ZUS o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli (pismo

z dnia [...] listopada 2014 r.).

Z protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wynikało, że płatnik składek zawierał z różnymi osobami umowy cywilnoprawne nazwane umowami o dzieło, na czynności opisane w przedmiocie umowy jako: przygotowanie i przeprowadzenie wykładu na szkoleniu, przeprowadzenie coachingu, przeprowadzenie doradztwa, czy przeprowadzenie tłumaczenia. Przedmiotem umów było wykonanie określonych czynności, a nie osiągnięcie sprecyzowanego rezultatu charakteryzującego umowę o dzieło. Było to zatem świadczenie usług szkoleniowych, coachingowych i doradczych a przystępujący do realizacji umów nie mógł mieć pewności, że pomimo własnych starań zakładany rezultat osiągnie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wyjaśnił, że w wyniku kontroli przeprowadzonej u płatnika składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. ustalono, że płatnik składek, nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego m.in. Zainteresowanego, z którym zawarł umowy cywilnoprawne, nazwane "umowami o dzieło", których przedmiotem było: wykonanie dzieła polegającego na przygotowaniu i przeprowadzeniu wykładu na kursie/szkoleniu: "Gwarancja i rękojmia", Kurs dla kandydatów do rad nadzorczych nt "Elementy prawa cywilnego" oraz "Prawo upadłościowe i naprawcze", "Umowy

w obrocie gospodarczym", Kurs dla kandydatów do rad nadzorczych nt "Ład korporacyjny", "Ład korporacyjny w spółkach skarbu państwa", "Postępowanie reklamacyjne", "Rękojmia, gwarancja, odpowiedzialność sprzedającego za niezgodność produktu z umową", "Umowy w obrocie gospodarczym — nie tylko dla prawników", "Postępowanie reklamacyjne - aspekty prawne", "Kodeks spółek handlowych — nowelizacja iv 2009 r., "Reklamacje i gwarancje w kryzysie - aspekt prawny", "Jak bezpiecznie zawierać kontrakty - aspekty prawne", "Odpowiedzialność sprzedającego za niezgodność produktu lub usługi z umową - gwarancja, rękojmia ", "Jak skutecznie zabezpieczyć interesy firmy przy podpisywaniu umów ".

Umowy według organu emerytalno-rentowego nie spełniały definicji art. 627 k.c. i zostały zakwalifikowane przez inspektora kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że w okresie wykonywania przedmiotowych umów Zainteresowany był zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych przez innego płatnika składek.

Decyzją nr [...] w dniu [...] grudnia 2015 r. dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu ustalił, iż Zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami k.c. mają zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. we wskazanych powyżej okresach.

Od ww. decyzji płatnik składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., wniósł w dniu 28 grudnia 2015 r. odwołanie. We wniesionym odwołaniu płatnik składek podniósł m.in. że w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w szczególności intencja stron, umowa oraz dodatkowe materiały wytworzone na rzecz prawidłowej realizacji umowy, pozwalają na ustalenie, że Zainteresowanego

w okresie objętym przedmiotem sporu łączyła z wnioskodawcą umowa o dzieło, gdyż przedmiotem tych umów było uzyskanie konkretnego rezultatu, po uprzednim wykonaniu szeregu określonych prac prowadzących do tego rezultatu. Rezultat umów polegał na przeszkoleniu określonej grupy uczestników na szkoleniu zamkniętym (adresowanym tylko dla tej grupy) w zakresie wynikającym z treści umowy. Na treść umowy składało się nie tylko przeprowadzenie samych szkoleń, ale zainteresowany, na podstawie ramowych zagadnień przedstawionych przez wnioskodawcę, zobowiązany był do zredagowania konspektów i materiałów wykorzystywanych na zajęciach.

Decyzją z dnia [...] października 2018r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 i 6 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1510. ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy

z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). po rozpatrzeniu odwołania wniesionego w dniu 28 grudnia 2015 r. przez płatnika składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (wcześniej: [...] Sp. z o.o.), od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzającej, iż L. S. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025. ze zm.), zwanej dalej "k.c.", mają zastosowanie przepisy dotyczące zlecenia na rzecz płatnika składek: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. we wskazanych powyżej okresach, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że zgodnie z zawartymi przez strony umowami:

- wykłady miały zostać przeprowadzone zgodnie z harmonogramem przekazanym Wykonawcy i dla wskazanej przez Zamawiającego grupy słuchaczy,

- określono termin odbioru dzieła,

-Wykonawca oświadczał, że wykład będący przedmiotem umowy zostanie przeprowadzony według autorskiego, opracowanego przez siebie programu i stanowi utwór w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych,

- Wykonawca nie miał prawa powierzyć wykonania dzieła innej osobie bez zgody Zamawiającego wyrażonej na piśmie,

- określono wynagrodzenie we wskazanych wysokościach brutto,

- do większości umów zostały załączone potwierdzenia odbioru dzieła oraz rachunki potwierdzające wypłatę wynagrodzenia,

- w przypadku części umów Wykonawca przenosił na Zamawiającego autorskie prawa majątkowe do realizowanego projektu będącego przedmiotem umowy, jako utworu w rozumieniu ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych, obejmujące nieograniczone w czasie i przestrzeni prawa do korzystania przez Zamawiającego na wszystkich znanych polach eksploatacji,

- w przypadku części umów realizowane przez Wykonawcę dzieło w postaci przygotowania i przeprowadzenia wykładu, było oceniane przez uczestników wykładu, a od oceny zależało, czy wy nagrodzenie nie zostało pomniejszone.

Zdaniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia po analizie zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego. Zainteresowany realizując umowy zawarte

z płatnikiem składek, których przedmiotem było: wykonanie dzieła polegającego na przygotowaniu i przeprowadzeniu wykładów na kursie/szkoleniu, wykonywał obowiązki, które mieszczą się w ramach typowych prac szkoleniowo - edukacyjnych. Przy tego rodzaju wykonywanych czynnościach, tzn. zmierzających najpierw do opracowania a następnie do wykonania programu szkolenia/kursu/wykładu z zakresu danej dziedziny, trudno uznać, że każda umowa polegała na dostarczeniu określonych wyników swojej pracy w postaci dzieła (w myśl przepisów o umowie

o dzieło zawartych w k.c.).

Zdaniem organu nawet jeżeliby uznać, że - zgodnie podnoszonymi przez płatnika składek argumentami zawartymi w odwołaniu, iż wykonawca umów tworzył autorskie dzieło poprzez samodzielnie przygotowanie materiały szkoleniowe, to trudno wskazać w spornych umowach indywidualnie oznaczony, samoistny

i niezależny wynik w postaci dzieła (rezultatu).

Organ odwoławczy analizując wypracowane przez innych niż Zainteresowany - materiały szkoleniowe (program szkolenia, szczegółowy program kursu doskonalącego, przykładowa prezentacja multimedialna na temat restrukturyzacji przedsiębiorstw, profesjonalnej rozmowy windykacyjnej, pracy zespołowej, technik profesjonalnej prezentacji handlowej) czy ankiety ewaluacyjne bądź testy - stwierdza, że nie spełniają kryterium uznania ich za samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła. Organ zauważył, że załączone materiały, dotyczące innych niż Zainteresowany, szkoleniowców mają charakter techniczny, przygotowawczy

i funkcjonują jako pomoc szkoleniowo-dydaktyczna dla prowadzącego bądź uczestnika. Jakkolwiek urzeczywistnione mogły stanowić jedynie środek przekazu pozwalający "lepiej", "efektywniej" urzeczywistnić cel zawartej umowy poprzez przeprowadzenie zajęć i trudno byłoby je uznać za samoistny rezultat (dzieło). Nie można sobie również wyobrazić aby szkolący - dydaktyk prowadził zajęcia/kurs nie posiadając wcześniej stworzonego programu czy przygotowanych pomocy, choćby w postaci autorskiego programu realizowanego w niniejszym przypadku dla kursantów w zakresie ww. tematów. Natomiast nie zostały przekazane ani przez płatnika składek ani przez Zainteresowanego żadne ewentualne materiały wykonane przez Zainteresowanego, stąd brak jest możliwości odniesienia się do nich. Zdobytą przez kursantów wiedzę, umiejętności czy informacji przez nich pozyskanych, nie można również uznać za rezultaty niematerialne bowiem nie są określone i pewne w momencie zawierania umowy.

Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że w przypadku spornych umów żadne konkretne dzieło w myśl przepisów regulujących umowę o dzieło nie zostało oznaczone. Umowy zawarte z Zainteresowanym nie miały charakteru umów o dzieło albowiem dziełem w myśl przepisów k.c. nie może być świadczenie usług szkoleniowo - dydaktycznych na różnego rodzaju kursach. Mając na względzie zadania oraz profil działalności prowadzonej przez płatnika składek, nie ma wątpliwości, iż celem zawartych umów było przekazanie uczestnikom kursów wiedzy i umiejętności w zakresie tematu prowadzonego kursu. Samo przygotowanie

i zaprezentowanie zajęć stanowiło jedynie "środek do celu" jakim była szeroko rozumiana edukacja. Podobnie również opracowane materiały, trudno uznać za samoistny rezultat umowy (dzieło) a jedynie za środek, który ma zapewnić przeprowadzenie szkolenia/kursu na określonym poziomie.

Reasumując analizę treści przedmiotowych umów oraz całości materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, organ wskazał,

że w niniejszym przypadku strony nie sprecyzowały sposobu wykonania umowy,

a jedynie określiły przedmiot świadczenia, poprzez wskazanie, iż Zainteresowany zobowiązany był do wykonania dzieła polegającego na przygotowaniu

i przeprowadzeniu wykładu na kursie/szkoleniu.

Pismem z dnia 3 grudnia 2018 r. [...] Sp. z o.o. w W. wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucają naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 oraz art. 1 ust. 2 pkt 1 i art. 1 ust. 21, art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych poprzez błędną jego wykładnię polegające na nieuznaniu wykładu/cyklu wykładu za utwór w rozumieniu przepisów prawa autorskiego, oraz art. 627 i art. 750 k.c. w związku z art. 734 § 1 k.c. przez przyjęcie, że o kwalifikacji prawnej umowy

o dzieło i umowy o świadczenie usług decyduje to, że zamawiający jest w zakresie swojej działalności zajmującym się prowadzeniem szkoleń, a celem tego rodzaju działalności jest przekazanie poszczególnym grupom słuchaczy wiedzy na określony temat;

2) błędne zastosowanie przepisów art. 18 ust. 3 i art. 20 ust. 1 w związku z art. 6

ust. 1 pkt 4, art. 13 pkt 2 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit e ustawy

o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, polegające na uznaniu, że zawierane z zainteresowanymi umowy miały charakter umów o świadczenie usług i skutkowały objęciem obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Wobec podniesionych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu strona podniosła, że organ w sposób zbyt pobieżny ustalił rzeczywisty charakter zawartej między stronami. Ocena umowy przez organ założyła, że strony układając swą relację w formie umowy o dzieło, ustaliły ją w sposób nieodpowiadający właściwości tego stosunku prawnego, i w zaskarżonej decyzji wykazuje, że łączył je inny stosunek prawny niż zakładany przez strony.

Natomiast w ramach zawartych umów strony określiły ich przedmiot, jako przeprowadzenie wykładu. Trzeba mieć na uwadze, że strony ustaliły, że wykład ma mieć indywidualny twórczy charakter, z niewątpliwie zindywidualizowanym podejściem w sensie wykonawczym. Zamawiający, wnioskodawca w niniejszym sporze zamawiając wykonanie dzieła określał je na poprzez wskazanie treści dzieła.

Strony zatytułowały umowę, jako "umowa o dzieło" z tym zastrzeżeniem, że wraz z jej wykonaniem, wykonawca przenosi na zamawiającego autorskie prawa majątkowe do realizowanego dzieła będącego przedmiotem umowy. W ten sposób strony wyeksponowały wolę stworzenia i odbioru dzieła przez nadanie mu cech utworu chronionego prawem autorskim.

W ocenie skarżącego podniesiony zarzut naruszenia art. 1 Prawa autorskiego winien zostać uwzględniony, gdyż:

- w wyniku wykonania tych umów powstały rezultaty niematerialne w postaci treści wykładów, stanowiące utwory w rozumieniu prawa autorskiego,

- treść wykładu musiała odpowiadać wymaganiom określonym przez zamawiającego.

Wykład przeprowadzony przez ubezpieczonego posiadał cechy o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego.

W niniejszej sprawie materiał dowodowy, w szczególności intencja stron, umowa oraz dodatkowe materiały wytworzone na rzecz prawidłowej realizacji umowy, pozwalają na ustalenie, że ubezpieczonego w okresie objętym przedmiotem sporu łączyła z wnoszącym odwołanie umowa o dzieło, gdyż przedmiotem tych umów było uzyskanie konkretnego rezultatu. W ocenie wnoszącego odwołanie w sprawie brak, zatem podstaw do podzielenia stanowiska organu, że zadaniem ubezpieczonego nie było osiągnięcie konkretnego rezultatu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018 poz.2107, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone.

Skargę należało uwzględnić.

W rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Organ zobowiązany był bowiem do przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego w celu ustalenia charakteru prawnego dwu umów zawartych przez skarżącą z Zainteresowanym jako wykładowcą. Umowy te dotyczyły autorskiego opracowania i przygotowania następujących szkoleń/kursów: "Gwarancja i rękojmia", Kurs dla kandydatów do rad nadzorczych nt "Elementy prawa cywilnego" oraz "Prawo upadłościowe i naprawcze", "Umowy w obrocie gospodarczym", Kurs dla kandydatów do rad nadzorczych nt "Ład korporacyjny", "Ład korporacyjny

w spółkach skarbu państwa", "Postępowanie reklamacyjne", "Rękojmia, gwarancja, odpowiedzialność sprzedającego za niezgodność produktu z umową", "Umowy

w obrocie gospodarczym — nie tylko dla prawników", "Postępowanie reklamacyjne - aspekty prawne", "Kodeks spółek handlowych — nowelizacja iv 2009 r., "Reklamacje i gwarancje w kryzysie - aspekt prawny", "Jak bezpiecznie zawierać kontrakty - aspekty prawne", "Odpowiedzialność sprzedającego za niezgodność produktu lub usługi z umową - gwarancja, rękojmia ", "Jak skutecznie zabezpieczyć interesy firmy przy podpisywaniu umów ".

Organ w szczególności powinien był wyjaśnić czy przygotowanie ww. szkoleń wymagało nakładu pracy twórczej wykładowcy, np. omawiania materiałów przy wykorzystaniu źródeł naukowych oraz własnej praktyki, czy praca wykładowcy była samodzielna i autorska, czy miała charakter twórczy oraz czy była związana

z indywidualnym doborem materiałów dla ściśle określonej grupy osób.

W sprawie organ, dokonał jednak analizy materiałów szkoleniowych wypracowanych przez innych niż Zainteresowany i stwierdził, że nie spełniają one kryterium uznania ich za samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła. W tej sytuacji trudno uznać sprawę za wyjaśnioną. Organ zobowiązany był wezwać stronę do przekazania materiałów wykonanych przez Zainteresowanego, a następnie odnieś się do nich. Mają na uwadze konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy organ mógł również przesłuchać strony postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem umowy o dzieło może być wytwór pracy intelektualnej człowieka, a więc rezultat niematerialny, m.in. wykład, a nawet cykl specjalistycznych wykładów na skonkretyzowane tematy (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 10 maja 2016 r., II UK 217/15). Rezultatem wykonania tego zobowiązania nie jest oczywiście nabycie określonej wiedzy przez studentów (słuchaczy) lecz zakończenie tego indywidualnie określonego cyklu (por. wyrok NSA w wyroku z 14 marca 2017 r., II GSK 2564/16). W wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II UK 420/13, Sąd Najwyższy stwierdził, że możliwa jest zatem umowa o dzieło, nieobjęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu, pod warunkiem jednak, że wykładowi można przypisać cechy utworu. Te warunki spełnia tylko wykład naukowy (cykl wykładów) o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego

i indywidualnego dzieła naukowego (por. art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim

i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2013 r., II UK 26/13, Monitor Prawa Pracy 2014 nr 1, s. 2).

Pomimo, że ww. orzeczenia odnoszą się do charakteru prawnego wykładu -

to zdaniem Sądu orzekającego - tezy tych wyroków można zastosować także

w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu dziełem, o którym mowa w art. 627 k.c., może być bowiem nie tylko wygłoszenie wykładu ale także opracowanie

i przeprowadzenie szkolenia. Istota dzieła nie zawiera się bowiem w konkretnej nazwie rezultatu, który ma zostać osiągnięty, tylko w jego charakterze. Problem sprowadza się do ustalenia, czy w indywidualnym przypadku mamy do czynienia

z konkretnym rezultatem pracy człowieka, wykazującym pewną samodzielność czy samoistność w stosunku do działania, z którym ten rezultat się wiąże. Chodzi

o jednorazowy efekt pracy, wymagający od autora posiadania szczególnych właściwości - profesjonalnej wiedzy i niepowtarzalnych doświadczeń wykorzystanych w sposób swoisty i indywidualny, tak aby odróżniał się od prezentowanych wcześniej wytworów pracy intelektualnej w tej dziedzinie. Te indywidualne cechy dzieła w ww. rozumieniu powinny być skonkretyzowane w samej umowie tak aby można je było zweryfikować po jego wykonaniu.

W orzecznictwie sądowym wyrażono przy tym pogląd, że cykliczny charakter zawieranych umów, wynikający z potrzeb zamawiającego i przedmiotu umowy sam w sobie nie przesądza, iż takie umowy są umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy k.c. dotyczące zlecenia. Powtarzalność czynności w ww. zakresie nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że rezultatem zawartej umowy jest dzieło, będące wynikiem umiejętności, wiedzy, doświadczenia oraz osobistych właściwości przyjmującego zamówienie.

Dziełem w rozumieniu art. 627 k.c. nie jest natomiast przeprowadzenie bliżej niesprecyzowanych co do treści wykładów z danej dziedziny wiedzy albo nawet na określony temat.

Obowiązkiem organu badającego charakter prawny umowy, której dotyczy rozpoznawana sprawa było zatem wszechstronne zbadanie i ocena (w szczególności na podstawie sposobu określenia w umowie przedmiotu zobowiązania) zawartej przez strony umowy. W ocenie Sądu w tej sprawie właściwa ocena charakteru przedmiotowych umów, a więc prawidłowego stanu faktycznego sprawy możliwa będzie jedynie wtedy, kiedy organy przeprowadzą dodatkowe postępowanie dowodowe w sprawie.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym, dotyczącym sporów na tle określenia podstawy prawnej zatrudnienia podnoszono wielokrotne, że w takich sprawach mają zastosowanie reguły wykładni oświadczeń woli określone w art. 65 § 1 i 2 k.c. W ramach tej wykładni należy zatem uwzględnić również zgodny zamiar stron (np. wyrok SN z 4 marca 1999 r., I PKN 616/98, wyrok SN z 18 lipca 2012 r., I UK 90/12). Autonomia woli stron zawierających umowę nie jest oczywiście nieograniczona, nie pozwala bowiem na dowolne określenie natury zawartego zobowiązania, wbrew rzeczywistej jego treści i wbrew prawu. Nie oznacza to jednak, że w sytuacjach wątpliwych o woli i zamiarze stron można przesądzać poza tymi stronami. Stąd organ - w ramach swoich obowiązków wynikających z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. - zobowiązany jest w takich sprawach do przeprowadzenia dowodów na ww. okoliczności, w tym dowodu z przesłuchania stron.

Odróżnienie umowy o dzieło od umowy zlecenia (umowy o świadczenie usług) wbrew pozorom nie jest zawsze proste. Dlatego też organ wykonujący to zadanie powinien z dużą starannością rozważyć wszystkie istotne okoliczności danej sprawy, dochodząc do konkluzji, która powinna być zgodna z regułami logicznego rozumowania i znajdować pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymagań. Sąd podziela zatem zarzuty skargi, co do tego, że organ nie ustalił i nie ocenił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się wyczerpująco do podnoszonych przez stronę okoliczności i dowodów.

Dlatego też przedwczesne byłoby dokonywanie oceny sprawy na gruncie przepisów prawa materialnego, bowiem oceny prawidłowości zastosowania tych przepisów można dokonać dopiero po pełnym i wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

W rezultacie Sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujący jej uchyleniem na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.