Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1137/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, w pozostałej części wnioseek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono
Powołane przepisy: article: art. 245 par 3, art. 246 par 1 pkt 2 w zw z art. 258 par 1 i par 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 10 sierpnia 2017 r. nr: [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku wykonania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2015 r. oraz odsetek za zwłokę p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł; I) w pozostałym zakresie wniosek oddalić


UZASADNIENIE

R.C., działający przez doradcę podatkowego W.O., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem A C ur. 1999 r. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza przynosząca dochód miesięczny w wysokości 2.581,35 zł oraz jego wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.413,48 zł. W skład majątku R C wchodzi udział 50 % we własności domu o powierzchni 390 m² oraz udział 50 % we własności zakładu produkcyjnego wielkości 2.200 m². Zobowiązania i stałe wydatki strony przedstawiają się następująco: alimenty związane z rozwodem 500 zł i koszty utrzymania 2.038 zł. Wnioskodawca podał, że reprezentacja doradców podatkowych jest wykonywana non-profit.

Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w zakreślonym terminie podpisał wniosek oraz przedłożył następujące dokumenty źródłowe: zeznanie PIT-36L za 2016 r. z wykazanym przychodem 3.200.930,13 zł, kosztami uzyskania przychodu 3.171.812,55 zł i dochodem 29.117,58 zł, zaświadczenie pracodawcy "R" Sp. z o.o. w T z dnia 10 stycznia 2018 r. o wynagrodzeniu R C w wysokości 2.000 zł brutto (1.413,48 zł netto), deklaracje VAT-7 za wrzesień, październik i listopad 2017 r., zaświadczenie Prezydenta Miasta T z dnia 11 stycznia 2018 r. o pojazdach zarejestrowanych na nazwisko skarżącego, fakturę za energię elektryczną z dnia 9 października 2017 r. na kwotę 309,21 zł, fakturę za wodę z dnia 2 stycznia 2018 r. na kwotę 207,23 zł i fakturę za gaz z 24 marca 2017 r. na kwotę 1.606,63 zł. Dodatkowo skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych osobistych, ani firmowych, a ponoszone w miesiącu wydatki przedstawiają się następująco: lekarstwa 100 zł, edukacja syna 150 zł, wyżywienie 850 zł.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jego możliwości finansowych. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie skarżący złożył do tut. Sądu 29 skarg zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Kr 1109 do 1137/17, a suma wpisów sądowych – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych - we wszystkich tych sprawach wynosi 14.500 zł (29 spraw x 500 zł = 14.500 zł).

Mając na uwadze sytuację materialną R.C., należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego syna. Wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawcy z prowadzonej działalności gospodarczej i wynagrodzenia za pracę nie przekracza bowiem łącznie 4 tys. zł (2.581,35 zł + 1.413,48 zł = 3.994,83 zł), a kwota należnych wpisów stanowi połowę dochodów skarżącego za 2016 rok. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia pełnych kosztów sądowych. Z tego względu orzekający uwzględnił częściowo wniosek i zwolnił skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł.

Oddalając wniosek w pozostałej części wzięto pod uwagę okoliczność, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14). Tymczasem skarżący posiada zarówno stałe dochody, jak i składniki majątku. Jest współwłaścicielem 390-metrowego domu, zakładu produkcyjnego o powierzchni 2.200 m², a na jego nazwisko zarejestrowanych jest 10 samochodów ciężarowych.

Z treści zeznania PIT-36L wynika, że w roku 2016 R.C. osiągnął dochód w wysokości 29.117,58 zł przy przychodzie w wysokości 3.200.930,13 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienia NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10 oraz z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14). Przychód skarżącego za 2016 rok był bardzo wysoki. Istotnym jest, że wnioskodawca jest nadal aktywnym przedsiębiorcą. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiące od września do listopada 2017 r. wynika, że podejmował on czynności zarówno w zakresie dostawy towarów i usług, jak i ich nabycia. I tak we wrześniu 2017 r. podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług wyniosła łącznie 121.980 zł, w październiku 2017 r. 64.627 zł, a w listopadzie 2017 r. 139.457 zł. Kwoty obrazujące nabycie towarów i usług przedstawiają się następująco: 70.778 zł za wrzesień 2017 r., 76.005 zł za październik 2017 r. i 44.713 zł za listopad 2017 r. Dane te obrazują wysokie obroty posiadające jednocześnie cechę regularności. Dodatkowo skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.413,48 zł, które również stanowi stałe źródło utrzymania.

Mając na uwadze powyższe, nie można jednoznacznie stwierdzić, że pozyskanie przez skarżącego środków na część opłat sądowych jest niemożliwe, co wyklucza w istocie uwzględnienie wniosku w całości. Przyznając bowiem prawo pomocy, należy mieć na uwadze, że jest ono formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacji, w której zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z dnia z dnia 10 marca 2015 r., II FZ 84/15, z dnia 23 lutego 2016 r.).

Konkludując, w przedstawionej sytuacji materialnej skarżącego uiszczenie przez niego kwoty 100 zł tytułem kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego syna. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa. Łączna wysokość kosztów sądowych w 29 zainicjowanych przez skarżącego sprawach wyniesie bowiem 2.900 zł (29 x 100 zł), zamiast 14.500 zł. Natomiast kwota 100 zł stanowi wartość najniższego wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 2193, poz. 221. ze zm.).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.