Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 746/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki, Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz – spr., Asesor WSA Andrzej Czarnecki, Protokolant Sylwia Urbańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi U. Spółka z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 1997 roku do Urzędu Patentowego RP wpłynęło nadane w dniu [...] czerwca 1997 roku przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe "U." Sp. z o.o. z siedzibą w L. podanie o udzielenie patentu na wynalazek pod tytułem "S.".

Podanie zostało zarejestrowane pod nr [...]. Do wniosku patentowego został dołączony opis wynalazku, skrót opisu, zastrzeżenia patentowe oraz oświadczenie o korzystaniu z pierwszeństwa dla zgłaszanego do opatentowania wynalazku w związku z jego prezentowaniem podczas [...], które odbywały się w L. w dniach od [...] do [...] marca 1997 roku.

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2000 roku Urząd Patentowy RP działając na podstawie § 35 ust. 2 i 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 roku w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. z dnia 13 kwietnia 1993r. nr 18 poz. 179) w związku z art. 38 ust. 5 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (Dz.U.2b poz. 117 z 1993r.) zawiadomił zgłaszającą Spółkę, że na zgłoszony wynalazek nie może być udzielony patent ponieważ przedmiot zgłoszenia nie stanowi rozwiązania o charakterze technicznym, a zatem nie spełnia wymogów określonych w art. 10 cyt. ustawy oraz § 34 ust. 1 cytowanego zarządzenia oraz wezwał zgłaszającą Spółkę do ustosunkowania się do przedstawionego zarzutu w zakreślonym przez Urząd terminie.

Decyzją z [...] grudnia 2000 roku Urząd Patentowy RP w oparciu o art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (tekst jednolity Dz.U. nr 26 poz. 117 z 1993r.) oraz § 34 pkt 1 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 roku w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. nr 18 poz. 179) odmówił Przedsiębiorstwu Produkcyjno Usługowemu "U." udzielenia patentu na wynalazek pt. "S.".

W uzasadnieniu Urząd Patentowy RP podniósł, że na wynalazek nie może być udzielony patent, albowiem nie jest on rozwiązaniem o charakterze technicznym, o czym zgłaszająca Spółka została powiadomiona w zawiadomieniu z dnia [...] listopada 2000 roku, na które nie udzieliła w zakreślonym terminie odpowiedzi. Po wydaniu decyzji przez Urząd Patentowy RP dołączono do akt pismo od zgłaszającej Spółki z [...] grudnia 2000 roku z prośbą o przedłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi na wystosowane zawiadomienie Urzędu z dnia [...] listopada 2000 roku. Następnie do Urzędu Patentowego RP wpłynęło odwołanie od zgłaszającego wynalazek od zapadłej decyzji z dnia [...] grudnia 2000 roku z wnioskiem o jej uchylenie jako wydanej przedwcześnie z uwagi na treść pisma z dnia [...] grudnia 2000r. Jednocześnie do odwołania dołączone zostało stanowisko Spółki odnośnie zarzutu Urzędu Patentowego RP, podniesionego w zawiadomieniu z dnia [...] listopada 2000 roku. Według tego stanowiska zgłoszenie patentowe nr P [...] spełnia wymagania art. 10 ustawy o wynalazczości, albowiem:

1. wynalazek jest rozwiązaniem z dziedziny techniki, gdyż dotyczy wytworu materialnego – książki telefonicznej o strukturze według wynalazku,

2. skutek rozwiązania jest techniczny, umożliwia bowiem szybki i łatwy kontakt z poszukiwanym podmiotem gospodarczym,

3. rozwiązanie jest stosowane i posiada praktyczną użyteczność,

4. rozwiązanie według wynalazku rozwiązuje konkretne zagadnienie techniczne.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2001 roku na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. uchylił swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2000 roku, albowiem uznał zasadność argumentu zawartego w odwołaniu, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2000 roku została wydana przedwcześnie.

Następnie Urząd Patentowy RP ponowną decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 roku w oparciu o art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku wynalazczości (tekst jedn. Dz.U. nr 26 poz. 117 z 1993r.) oraz § 34 pkt 1 Zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 roku w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. nr 18 poz. 179) odmówił udzielenia patentu na zgłoszony przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowe "U." wynalazek pt: "S."

W uzasadnieniu tej decyzji podkreślone zostało, iż Urząd Patentowy nie uznał zgłoszonego wynalazku za rozwiązanie o charakterze technicznym, albowiem nie dotyczy ono żadnego wytworu materialnego określonego za pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu ani określonego sposobu technicznego oddziaływania na materię.

Zatem zasadnicza różnica zdań między Urzędem Patentowym a zgłaszającym wynalazek dotyczy twierdzeń, że wynalazek dotyczy wytworu materialnego – książki telefonicznej o strukturze według wynalazku. Według Urzędu Patentowego przedstawione przez Spółkę rozwiązanie ma charakter organizacyjny. Nazwanie tego rozwiązania książką telefoniczną o zastrzeżonej strukturze nadal nie czyni z tego rozwiązania wytworu materialnego tymbardziej, że z opisu wynalazku wynika, że przedstawione rozwiązanie może funkcjonować nie tylko jako książka telefoniczna, ale również może występować na dyskach i dyskietkach magnetooptycznych, kompaktowych a także może funkcjonować w Internecie poprzez umieszczenie go w serwerze podmiotu udzielającego informacji.

Od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2001 roku Spółka zgłaszająca wynalazek wniosła odwołanie w dniu [...] czerwca 2001 roku do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP domagając się jej uchylenia.

Zdaniem odwołującej się spółki opracowany zgodnie z wynalazkiem system ma materialną postać tj. książkę telefoniczną, która jest wytworem technicznym i dotyczy sposobu przepływu informacji pomiędzy poszczególnymi elementami tego systemu.

Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 roku na podstawie art. 245 i art. 318 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 roku nr 49 poz. 508) zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 roku utrzymała w mocy.

W uzasadnieniu tejże decyzji Izba Odwoławcza powołała się na argumentację przytoczoną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Podniosła, że przedmiot zgłoszenia nie jest rozwiązaniem technicznym tzn. określonym przez środki techniczne, a korzystne skutki rozwiązania nie wynikają z faktu zastosowania specyficznych środków technicznych lecz tylko i wyłącznie odpowiedniego grupowania (organizowania) interesujących informacji. Przedmiot zgłoszenia nie jest zatem wytworem materialnym określonym z pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy bądź technicznego oddziaływania na materię, czego wymaga przytoczony przepis § 34 pkt 1 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego, bo nie został scharakteryzowany przez powiązanie konstrukcyjne materialnych elementów składowych. Przedstawione w zgłoszeniu powiązania dotyczą elementów niematerialnych i nie podlegają opatentowaniu.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP Izby Odwoławczej z dnia [...] stycznia 2003 roku Spólka z o.o. "U." z siedzibą w L. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego a mianowicie art. 12 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 roku (Dz.U. nr 26 p. 117 z 1993 r. z późn. zm.) oraz przepisu § 34 pkt 1 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 roku w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. nr 18 poz. 179) oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego od Urzędu Patentowego RP zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesione zostało, iż wynalazek zgłoszony przez Spółkę polega na zastosowaniu nowego, nie stosowanego wcześniej, układu poszczególnych elementów oraz przepływu informacji pomiędzy poszczególnymi elementami układu. Materialnym urzeczywistnieniem tego wynalazku jest ksiązka. Zgłoszone rozwiązanie powinno być opatentowane, bowiem nie mieści się w katalogu spraw, wymienionych w art. 12 ustawy o wynalazczości, na które nie udziela się patentu. Zatem Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza utrzymując decyzję odmawiają udzielenia patentu na wynalazek naruszyła wskazane w skardze przepisy ustawy o wynalazczości oraz zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 roku w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. nr 18 poz. 179).

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podniosła, iż zarzut naruszenia art. 12 ustawy o wynalazczości z 1972 roku jest nietrafny, albowiem w/w przepis mówi o tworach, na które patenty nie są udzielane niezależnie od tego czy mają one lub nie charakter techniczny. Przedmiotem żądanego zakresu ochrony nie jest książka jako wytwór techniczny, lecz koncepcja jej treści w postaci sposobu grupowania (organizowania) informacji i tworzenia odnośników (indeksów) do tych informacji. Nie podaje się w nich środków technicznych (czynności polegających na oddziaływaniu na materię, bądź urządzeń) potrzebnych do uzyskania takiego, a nie innego rozmieszczenia interesujących informacji. Dodatkowym dowodem nietechniczności zgłoszenia jest fakt, że zgłaszające Spółka w części opisu wynalazku poświęconemu stanowi techniki nie podała żadnych konkretnych podobnych opatentowanych rozwiązań, których jego zgłoszenia jest udoskonaleniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Natomiast w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Innymi słowy zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola legalności tzn. zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, postanowień i innych aktów wydanych w postępowaniu administracyjnym.

W niniejszej sprawie rzeczą Sądu było zbadanie czy zaskarżona decyzja Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2003r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2001 roku odmawiająca udzielenia patentu na zgłoszony przez skarżącą Spółkę wynalazek odpowiadają prawu tzn. czy Urząd Patentowy RP słusznie odmówił udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone rozwiązanie z powodu braku przesłanki techniczności, przewidzianej obok innych przesłanek w art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (tekst jedn. Dz. U. nr 26 poz. 117 z 1993r.)

Orzekając w sprawie skargi według w/w kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał jej zarzuty za niezasadne.

W doktrynie polskiego prawa wynalazczego ugruntował się pogląd, że kluczem dla bliższego sprecyzowania znaczenia technicznego charakteru rozwiązania jest pojecie techniki. Przez pojęcie "technika" należy rozumieć ogół znanych metod i sposobów oddziaływania na materię, służących zaspokojeniu praktycznych potrzeb człowieka. To pojęcie techniki wypracowane przez teorię prawa wynalazczego znalazło praktyczne przełożenie w § 34 pkt 1 Zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. nr 18 poz. 179), zgodnie z którym po przeprowadzeniu badania Urząd Patentowy nie uznaje przedmiotu zgłoszenia za rozwiązanie o charakterze technicznym, w szczególności jeżeli stwierdzi, że nie dotyczy ono żadnego wytworu materialnego określonego za pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu ani określonego sposobu technicznego oddziaływania na materią.

Zgłoszone przez spółkę rozwiązanie, jak słusznie podkreślił Urząd Patentowy RP nie ma charakteru technicznego, gdyż jest to projekt, którego przedmiotem jest przede wszystkim rozwiązanie problemu intelektualnego, a nie zwiększenia arsenału sposobów wykorzystania materii.

W orzecznictwie Stanów Zjednoczonych Ameryki stosuje się tu często tzw. test "kawałka papieru i ołówka". Jeśli oceniany pomysł może być stosowany w zasadzie za pomocą operacji czysto myślowej przemawia to za abstrakcyjno-myślowym, czyli nietechnicznym, charakterem projektu. Taką samą linię orzecznictwa przyjął Urząd Patentowy RP (decyzja Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP z [...] września 1992 roku sygn. akt [...] – Wiadomości Urzędu Patentowego RP nr [...] str. 665-666). Zgłoszony przez Spółkę "S." polega na uporządkowaniu i usystematyzowaniu informacji z zastosowaniem nazw synonimicznych oraz indeksów i ułatwia organizację pracy. Jak słusznie podniósł Urząd Patentowy RP nazwanie tego rozwiązania książką telefoniczną o zastrzeżonej strukturze nadal nie czyni z tego rozwiązania wytworu materialnego, albowiem system i struktura wyszukiwania informacji, może być również utrwalona na dyskach i dyskietkach magnetooptycznych, kompaktowych itp.

Zarzut naruszenia przez Urząd Patentowy RP art. 12 ustawy z 1972 roku o wynalazczości jest również chybiony, gdyż w/w artykuł wymienia twory nie podlegające opatentowaniu niezależnie od tego czy mają one charakter techniczny.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w wyroku.