Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3031/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4, art. 24 ust. 5b
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 147/12 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1.1. Wyrokiem z dnia 31 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 147/12, oddalił skargę M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2012 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

1.2. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia 7 grudnia 2011 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. uznał za niezasadne zarzuty wniesione przez M. S. na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych. Wymieniony wyżej organ działając jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, prowadził egzekucję administracyjną wobec majątku Skarżącej, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 listopada 2011 r., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego do czerwca 2002 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2001 r. do czerwca 2002 r. Wszczęcie egzekucji nastąpiło w wyniku doręczenia zobowiązanej tytułów wykonawczych w dniu 15 listopada 2011 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę. Pismami z dnia 22 listopada 2011 r. zobowiązana wniosła zarzuty, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej zwana : "u.p.e.a."), w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniosła zarzut przedawnienia obowiązków określonych w tytułach wykonawczych i wniosła o umorzenie postępowania w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz o wstrzymanie jego wykonania. Uzasadniając zarzuty wskazała, że do końca 2002 r. okres przedawnienia zaległości składkowych wynosił 5 lat i taki okres przedawnienia ma zastosowanie do składek, których termin płatności upłynął przed 1 stycznia 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor ZUS w E. stwierdził, że sporne należności nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Powołał treść art. 24 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej zwana : "u.s.u.s.") w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r. oraz od 1 stycznia 2003 r. i organ stwierdził, że w dacie wejścia w życie znowelizowanego art.24 ust.4 u.s.u.s. nie upłynął jeszcze 5-letni termin przedawnienia liczony od daty wymagalności składek. Do należności tych należało stosować nowe przepisy, czyli 10-letni okres przedawnienia. Zobowiązana wniosła zażalenie, w którym podtrzymała swoje stanowisko i podniosła zarzut przedawnienia egzekwowanych składek.

1.3. Organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji stwierdzając, że sporne należności nie uległy przedawnieniu. W motywach rozstrzygnięcia podkreślił, że art. 24 ust. 4 u.s.u.s. z dniem 1 stycznia 2012 r. został zmieniony przez art. 11 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz.1378; zwana dalej : "ustawa deregulacyjna z dnia 16 września 2011 r."). Okres przedawnienia został skrócony z 10 do 5 lat. Zaległości strony nie uległy przedawnieniu przed wejściem w życie nowelizacji art. 24 ust. 4 u.s.u.s., według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2011 r. Dlatego ma do nich zastosowanie art.27 ust. 1 ustawa deregulacyjnej z dnia 16 września 2011 r., stanowiący, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisy w brzmieniu znowelizowanym, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Dla egzekwowanych należności, według przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2011 r. właściwy był 10-letni termin przedawnienia. Zdaniem organu art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., mimo braku przepisów przejściowych, należy stosować do wszystkich należności wymagalnych na ten dzień. Brak przepisów intertemporalnych nie oznaczał braku regulacji w zakresie obowiązywania nowelizowanych przepisów, ale przesądzał o obowiązku stosowania przepisów znowelizowanych od dnia ich wejścia w życie. Przepisy, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 stycznia 2003 r., miały zastosowanie do trwającego w momencie ich wejścia w życie zdarzenia w postaci niewykonania obowiązku uregulowania składek.

2.1. W skardze do WSA w Olsztynie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, którym zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 4 u.s.u.s., polegające na przyjęciu, że dochodzone należności z tytułu składek ZUS nie uległy przedawnieniu. Podniosła, że w myśl art. 27 ustawy deregulacyjnej z dnia 16 września 2011 r., do biegu przedawnienia należności z tytułu składek, który rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. stosuje się nowe przepisy i skrócony 5-letni okres przedawnienia.

2.2. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

2.2. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zwrócił uwagę, że istota sporu sprowadzała się do kwestii, według których przepisów oceniać należy bieg przedawnienia nieuiszczonych przez Skarżącą składek ZUS i czy postępowanie egzekucyjne powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Zdaniem Sądu I instancji z brzmienia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. wynika, że jego nowelizacja przedłużyła termin przedawnienia do 10 lat. W dacie wejścia w życie znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (czyli 1 stycznia 2003 r.), przedmiotowe należności z tytułu nieuiszczonych przez Skarżącą składek nie były przedawnione, gdyż nie upłynął 5-letni okres od ich wymagalności. Ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy, o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. Nr 241, poz. 2074; zwana dalej : "ustawa nowelizacyjna u.s.u.s. z 2002 r.") nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed wejściem jej w życie. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że gdyby przedawnienie składek nastąpiło według art. 24 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003 r., to nie byłoby dopuszczalne zastosowanie znowelizowanego art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Sytuacja, która uzasadniałaby zarzut retroaktywności nie zachodziła jednak w rozpoznawanej sprawie. Termin przedawnienia jeszcze nie upłynął i nie zaistniały skutki przedawnienia. Przedawnienie składek nie nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., gdyż w dacie wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej u.s.u.s. z 2002 r. nie upłynął jeszcze termin 5 lat, liczony od daty wymagalności nieuiszczonych składek. Nowa treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przejęła bieg terminu przedawnienia w toku i zgodnie z zasadą retrospektywności jej przepisy należało stosować do przedawnienia, skoro nie było w niej stosownej normy intertemporalnej. Okres przedawnienia wynosił 10 lat, licząc od dnia w którym należności stały się wymagalne. Dalej Sąd I instancji zauważył, że od dnia 1 stycznia 2012 r. art.24 ust.4 u.s.u.s. obowiązuje w brzmieniu nadanym przez art.11 pkt 1 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. Przepisowi temu nadano brzmienie : "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6". Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym znowelizowaną ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli jednak przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczas obowiązującymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r.). W sprawie bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. i zastosowanie znajdą przepisy w znowelizowanym brzmieniu. Wobec zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskutek podjęcia czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległości z tytułu składek, 5-letni bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2012 r. Jedynie w przypadku gdyby nie wystąpiły zdarzenia powodujące zawieszenie, bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia, należności przedawniłyby się wcześniej niż przed 1 stycznia 2017 r. Tym samym w ocenie WSA organy nie naruszyły art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r.

3.1. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwana : "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj. :

- art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w pierwotnym brzmieniu poprzez jego niezastosowanie i uznania, że termin przedawnienia zobowiązania wynosi 10 lat, a nie jak wskazuje ww. przepis 5 lat,

- art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.s.u.s. w jego obecnym brzmieniu, pomimo tego, że przepis ten ma zastosowanie dopiero od momentu jego wejścia w życie, czyli od stycznia 2003 r. nastąpiło naruszenie zasady retro non agit,

- art. 1 pkt. 9 lit. a ustawy nowelizującej u.s.u.s. z 2002 r. polegającą na jego zastosowaniu i uznaniu przez organ egzekucyjny, że należności z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego powstałe przed 1 stycznia 2003 r. przedawniają się z upływem lat 10, a nie lat 5, tak jak przed 1 stycznia 2003 r.

- art. 28 ust.2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.; dalej zwana : "u.p.u.z.") polegający na jego nie zastosowaniu i uznaniu przez organ egzekucyjny, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne przedawniają się z upływem lat 10, a nie lat 5, jak przed 1 lipca 2004 r.

- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez naruszenie zasady, że organy działają na podstawie i w granicach prawa oraz urzeczywistniają zasady sprawiedliwości społecznej.

Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie :

- art. 145 § 1 pkt.1 lit. c w związku z art. 141 i art. 153 p.p.s.a. przez odmowę uwzględnienia zarzutów i rym samym nie umorzenia postępowania na okolicznościach nie wynikających z materiału dowodowego, nie kompletnego i nie uzupełnionego zgodnie z wytycznymi Sądu w sprawach III SA/Wa 737/05, III SA/Wa 738/05 i V SA/Wa 805/07. poprzez to, że WSA nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz lakonicznego uzasadnienia wyroku w szczególności dotyczącego i mającego istotne znaczenie w niniejszej sprawie faktu tzw. zawieszenia postępowania,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie przez WSA skargi w sytuacji, gdy decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej uzasadniających jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym przyjęciu i nie dostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego przedstawionego w skardze oraz w zgromadzonym materiale dowodowym.

3.2. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że zmiana art. 24 ust.4 u.s.u.s. dokonana ustawą nowelizującą z 2002 r, ustanawiająca 10 letni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. nie zawiera przepisów przejściowych, które określałyby, do jakich świadczeń należy stosować przepisy dotychczasowe, a do jakich znowelizowane. Zdaniem autor skargi kasacyjnej nowe przepisy powinny być stosowane do należności składkowych powstałych po wejściu w życie nowelizacji, tj. po 1 stycznia 2003 r. zaś do świadczeń powstałych przed datą zmiany ustawy.

3.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego. W myśl art. 174 pkt 2) p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. W zakresie zarzutów procesowych skarga kasacyjna nie spełnia wskazanych powyżej wymogów. W jej uzasadnieniu w ogóle nie wskazano na czym miała polegać odmowa uwzględnienia zarzutów i nie umorzenie postępowania. Nie wiadomo w czym autor skargi kasacyjnej upatruje braku dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i przez jaki podmiot : organy egzekucyjne, czy też WSA w Olsztynie. Ponadto wbrew wymogowi wynikającemu z art. 176 p.p.s.a. w zakresie przytoczenia podstaw kasacyjnych nie wskazano, który z paragrafów art. 141 p.p.s.a. został naruszony. W przypadku art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a., który to ma charakter blankietowy, nie wskazano norm dopełnienia z u.p.e.a. lub Kodeksu postępowania administracyjnego. Poza tym należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawi ani organy egzekucyjne, ani też dokonujący kontroli legalności postanowień sąd administracyjny, nie podnosiły stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Przepisy tego aktu prawnego nie znajdują zaś w ogóle zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niedopełnienie wymagań skargi kasacyjnej co do przesłanek wskazanych w art. 176 p.p.s.a. poprzez powołanie wadliwej podstawy i z uwagi na brak uzasadnienia zarzutów prowadzi do jej oddalenia w tym zakresie bez merytorycznego rozpatrywania.

4.3. Za bezpodstawne należy uznać także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego Tak w zakresie naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 2 i 3 u.p.u.z. dotyczą one ich wykładni z uwagi na dokonywane z dniem 1 stycznia 2003 r., z dniem 1 lipca 2004 r. oraz z dniem 1 stycznia 2012 r. nowelizacje w zakresie wydłużenia i następnie ponownego skrócenia terminu przedawnienia. W pierwszej kolejności należy rozważyć jaki wpływ na bieg terminu przedawnienia miała nowelizacja dokonana na mocy ustawy nowelizacyjnej u.s.u.s. z 2002 r. W jej postanowieniach nie zawarto w ogóle przepisów przejściowych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z jej art. 23 weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., a na mocy art. 1 pkt 9 dokonano zmiany art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. To, że ustawa nowelizacyjna u.s.u.s. z 2002 r. nie uregulowała kwestii międzyczasowych, co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie nie oznacza, że należy stosować do nich przepisy dotychczasowe także po tej dacie. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, gdyż nadal zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości. Nie istnieje także po stroni osób zobowiązanych do zapłaty składek żadne "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. W związku z tym skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia. Nie dochodzi w takim przypadku do działania prawa wstecz, gdyż zobowiązanie do zapłaty należności jest nadal to samo. Jak wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r., w sprawie P 26/10 (publ. OTK-A 2011/5/43), na gruncie prawa publicznego i wynikających zeń ciężarów i świadczeń publicznych, do których stosuje się art. 84 Konstytucji RP, nie ma konstytucyjnych przeszkód, by ustawodawca modyfikował zasady przedawniania zobowiązań, a nawet wydłużał pierwotnie ustalone terminy, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie może to odnosić się do zobowiązań już wygasłych na podstawie przepisów dotychczas obowiązujących. Innymi słowy, dopóki zobowiązanie skutecznie nie wygasło, dopóty prawodawca władny jest określić nową, nawet dłuższą, barierę czasową wymagalności świadczenia. Taka modyfikacja nie stanowi niedopuszczalnej ingerencji w prawa nabyte, chronione przez art. 2 Konstytucji RP. Stanowisko to, co do zasady zostało podtrzymane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r., w sprawie P 30/11 (publ. OTK-A 2012/7/81), w którym podkreślono z powołaniem się na dotychczasowe orzecznictwo, że z treści przepisów dotyczących przedawnienia nie można wyprowadzać konstytucyjnego prawa do przedawnienia, czy choćby ekspektatywy takiego prawa, gdyż przedawnienie nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Nie zachodzi zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprzeczność wykładni analizowanych przepisów intertemporalnych dotyczących art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w zakresie nowelizacji dokonanej z dniem 1 stycznia 2003 r. z wzorcami wyznaczonymi w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sadów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z dnia z dnia 21 marca 2014 r., w sprawie II FSK 815/12, publ. LEX nr 1447076 oraz z dnia 20 stycznia 2009 r., w sprawie II GSK 651/08, publ. LEX nr 478701) jak i Sądu Najwyższego (por. np. uchwałę SN z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, publ. LEX nr 396249 oraz uchwałę SN z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, publ. LEX nr 396253).

4.4. Także z uwagi na przepisy intertemporalne zawarte w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. brak jest podstaw do stosowania pięcioletniego terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społecznego, liczonego od dnia, w którym stały się one wymagalne. Na mocy art. 11 pkt 1 lit. a ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od dnia 1 stycznia 2012r. otrzymał brzmienie zgodnie z którym termin przedawnienia został przez ustawodawcę ponownie skrócony do 5 lat, licząc od dnia, w którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stały się wymagalne. Ponieważ bieg przedawnienia spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma art. 27 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. Zgodnie z jego ust. 1 do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Według zatem zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Z kolei wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot. W niekwestionowanym stanie faktycznym ustalono zaś, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne obejmowały okres od lutego 2002 r. do czerwca 2002 r., a ponadto w zgodzie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. został on zawieszony w dniu 15 listopada 2011 r. na skutek doręczenia zobowiązanej tytułów wykonawczych. Z uwagi na normę zawartą w powołanym art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. za każdym razem konieczne jest ustalenie terminu upływu przedawnienia na podstawie przepisów "starych" i "nowych" i przyjęcie terminu bardziej korzystnego, tj. przypadającego wcześniej. Skoro jednak do dnia 15 listopada 2011 r. nie upłynął na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2011 r., termin przedawnienia, nie można przyjmować, aby termin pięcioletni przewidziany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od dnia 1 stycznia 2012 r. miał zastosowanie do składek, które stały się wymagalne w 2002 r. Wprowadzona przez ustawodawcę regulacja intertemporalna nie przewiduje zastosowania pięcioletniego okresu przedawnienia do nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. należności składkowych, liczonego od daty ich wymagalności. W rezultacie należności za okres od lutego do czerwca 2002 r. nie mogły się przedawnić na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2013 r., w sprawie I UK 613/12, publ. OSNP 2014/3/44). Wobec tego również zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 i 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu okazał się nieuzasadniony.

4.5. Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 28 ust.2 i ust. 3 u.p.u.z. Początkowo również te przepisy przewidywały pięcioletni okres terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zostały one jednak one uchylone na mocy art. 222 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45 poz. 391 ze zm.), a od dnia 1 kwietnia 2003 r. obowiązywał jej art. 33 ust. 2, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Termin ten został wydłużony do lat 10 na mocy nowelizacji ustawy dokonanej z dniem 1 lipca 2004 r. na mocy art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121 poz. 1264). Przepis ten otrzymał brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Ten ostatni przepis został uchylony z kolei na mocy art. 251 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210 poz. 2135 ze zm.; zwana dalej : "ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej"). Zgodnie z jej art. 93 ust. 2 należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten nie uległ już zmianie do chwili obecnej. Przy żadnej z omówionych powyżej nowelizacji ustawodawca nie zawarł przepisów intertemporalnych, które dotyczyłyby przedawnienia. Tym samy obowiązują w tym zakresie te same reguły, co do składek na ubezpieczenie społeczne omówione powyżej w pkt 4.3 i 4.4., gdyż po dniu 1 lipca 2004 r. składki z tytułu należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2002 r. do czerwca 2002 r. nie uległy przedawnieniu, a od tej daty w zakresie biegu terminu przedawnienia dotyczą ich te same reguły, które mają zastosowanie do składek na ubezpieczenie społeczne.

4.5. Z tych przyczyn na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a i pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

-----------------------

1