Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 27/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 5, art. 8, art. 9 ust. 1, art. 29, art. 33 ust. 1 pkt 6, 7, art. 79
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2016 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji; oddala skargę ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 grudnia 2013r., nr [...], RSZ Burmistrz [...] ustalił na rzecz P. A. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy norek na działce o nr geod. 481 położonej w Ż. , gm. Ś..

Pismem z dnia 20 czerwca 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie: "SKO w L." lub "Kolegium") zawiadomiło strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji Burmistrza [...].

Decyzją z [...] 2015r., nr [...], Kolegium stwierdziło, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w całości nieważność wyżej opisanej decyzji Burmistrza [...] z 9 grudnia 2013r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż decyzja Burmistrza [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium podało, iż mieszkańcy wsi Ż. i Ż. nie byli informowani o toczącym się postępowaniu, bowiem w toku sprawy organ nie zamieścił żadnych obwieszczeń na tablicach ogłoszeń w ww. miejscowościach, jak również żadne informacje nie były publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Tym samym w toku sprawy doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 33 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz.1235 ze zm.), dalej w skrócie: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku".

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wniósł P. A. podnosząc, iż

instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy spełnione zostały trzy przesłanki: naruszenie prawa ma charakter oczywisty, charakter przepisu, który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia, przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie. Tym samym rażącego naruszenia prawa nie można utożsamiać z każdym naruszeniem prawa, nawet istotnym. Wskazano także, iż stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do przepisów prawa procesowego jest czymś wyjątkowym. Zdaniem strony dla stwierdzenia zaistnienia rażącego naruszenia prawa nie mogły być abstrakcyjne w swojej treści zarzuty, które nie znalazły przełożenia dla sytuacji prawnej konkretnych podmiotów, które rzeczywiście zostałyby pozbawione możliwości udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji środowiskowej. Ponadto Kolegium w ogóle nie rozważyło, czy stwierdzone naruszenie ma charakter rażący. Zabrało także wskazania, czy naruszenie przepisów wywołało skutki, ani czy za stwierdzeniem nieważności przemawiają racje społeczne i ekonomiczne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO w L. decyzją z dnia 18 [...] 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Dalej Kolegium wskazało, iż ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, w brzmieniu na dzień wydania decyzji z dnia [...] 2013r. nr [...], w art. 79 przewiduje, iż społeczeństwo ma zagwarantowany udział w postępowaniach w przedmiocie określenia uwarunkowań środowiskowych, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. W art. 29 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku został w sposób generalny zagwarantowany udział społeczeństwa w sprawach, w których przepisy prawa materialnego taką możliwość przewidują. Aby uprawnienie to miało charakter rzeczywisty, niezbędne było sprecyzowanie sposobu, w jaki to prawo ma być realizowane. Dlatego w art. 33 ww. ustawy wprowadzono instrumenty prawne mające zagwarantować społeczeństwu z jednej strony udział w postępowaniu w konkretnej sprawie, a z drugiej strony zakończenie postępowania w rozsądnym terminie. Katalog środków gwarantujących udział społeczeństwa ma charakter zamknięty, co wynika z konstrukcji art. 33 ust. 1 ww. ustawy, w którym zostały one wymienione. Zgodnie z tym przepisem przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o:

1) przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;

2) wszczęciu postępowania;

3) przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie;

4) organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień;

5) możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;

6) możliwości składania uwag i wniosków;

7) sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania;

8) organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków;

9) terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36, jeżeli ma być ona przeprowadzona;

10) postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli jest prowadzone.

Dalej Kolegium wskazało, iż powołana ustawa w art. 3 ust. 1 pkt. 11 określa, że przez podanie informacji do publicznej wiadomości uznaje się w rozumieniu ustawy udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej organu właściwego w sprawie, ogłoszenie informacji w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu.

Organ zaznaczył, iż powyższe zasady dotyczące udziału społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jako Iex specialis, modyfikują ogólne zasady udziału społeczeństwa w postępowaniu określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W ramach prowadzonego postępowania szczególne znaczenie ma przy tym art. 33 ustawy, który wprost zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podania do publicznej wiadomości informacji o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji wymagających udziału społeczeństwa. Obowiązek określony w powyższym przepisie ma charakter bezwzględny i oznacza konieczność powiadomienia społeczeństwa o każdej czynności w nim wymienionej.

Kolegium zauważyło, iż powyższe zasady nie były przestrzeganie w postępowaniu zakończonym decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] 2013r., nr [...] Z ustaleń organu wynika, iż jedynie dnia 15 listopada 2013r. wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego Ś. informację o możliwości składania uwag i wniosków w tym postępowaniu. Nadto w aktach znajduje się informacja o wydaniu decyzji na rzecz inwestora w dniu 9 grudnia 2013r. Informacja ta nie zawiera jednak daty, jak również brak danych, czy i gdzie została ewentualnie informacja ta upubliczniona. Żadnych natomiast publikacji na temat prowadzonego postępowania nie było w Biuletynie Informacji Publicznej organu prowadzącego postępowanie. W ocenie Kolegium społeczeństwo nie miało zapewnionego udziału w omawianym postępowaniu w należyty sposób. O wszelkich istotnych w sprawie aspektach, jak wynika z treści akt sprawy, informowane były wyłącznie strony postępowania, bowiem organ na ich adresy zamieszkania doręczał korespondencję.

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, iż w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu, tj. art. 33 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku. O żadnych z wymienionych w art. 33 ustawy aspektach nie byli poinformowani mieszkańcy miejscowości Ż. i Żegrowo, bowiem na tablicy w ich miejscowościach nie wywieszono obwieszczeń, co więcej żadnych informacji na temat toczącego się w przedmiotowej sprawie postępowania nie było w Biuletynie Informacji Publicznej organu prowadzącego postępowanie. Tymczasem zarówno przepis art. 33 jak i przepis art. 3 ust. 1 pkt. 11, który precyzuje sposób publikacji informacji zawartych w art. 33 ustawy, są przepisami konkretnymi i jasnymi, których treść nie wymaga żadnej interpretacji. Sposób przeprowadzenia postępowania przez Burmistrza [...] stoi w wyraźnej sprzeczności z ww. przepisami, a w ocenie SKO w L. Burmistrz dopuścił się rażącego naruszenia ww. przepisów. Naruszenia te dotyczą w zasadzie całego toku postępowania, nie można zatem zgodzić, iż stanowią jedynie zwykłe naruszenie prawa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. A. zarzucając naruszenie:

- art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na przyjęciu, iż ograniczenie form poinformowania społeczeństwa o decyzji środowiskowej przez Burmistrza [...] stanowiło rażące naruszenia prawa, gdy z akt sprawy wynika, że społeczność lokalna wiedziała o toczącym się postępowaniu i gdy decyzja środowiskowa pod względem materialnym jest prawidłowa, przez co nie wywołuje niemożliwych do zaakceptowania skutków gospodarczych i społecznych oraz

- art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy decyzja środowiskowa wywołała nieodwracalne skutki prawne, ponieważ organom administracji publicznej nie przysługują żadne środki prawne umożliwiające weryfikację aktów indywidualnych wydanych w oparciu o tę decyzję.

Skarżący poniósł, iż społeczność lokalna była należycie poinformowana o toczącym się w tej sprawie postępowaniu administracyjnym z alternatywnych źródeł, m.in. z doniesień prasowych. Potwierdza to choćby protokół z sesji Rady Miejskiej w Ś. z dnia 22 stycznia 2015 r. Ponadto wydana decyzja środowiskowa odpowiada prawu w zakresie materialnym, została bowiem pozytywnie zaopiniowana przez kompetentne organy, a sama inwestycja spełnia wszystkie wymagania wynikające ze względów środowiskowych. Te dwie okoliczności, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przesądzają o tym, że w przedmiotowym przypadku nie doszło do rażącego naruszenie prawa.

Skarżący wskazał, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie, przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy, ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Przesłanką uznania naruszenia prawa za rażące jest wiec ocena społeczno-gospodarczych skutków decyzji wydanej z obrazą prawa, polegającej na tym, że decyzji takiej nie można zaakceptować jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

Podkreślono, że wydana na rzecz skarżącego decyzja środowiskowa w pełni odpowiada prawu w zakresie materialnym, a nadto stanowiła podstawę do wydania kolejnych decyzji administracyjnych, tj. decyzji o warunkach zabudowy i pozwolenia budowlanego, które to łącznie ukształtowały jego sytuację prawną. Z punktu widzenia praworządności zasadne jest zatem utrzymanie w mocy przedmiotowej decyzji, która przecież wraz z innymi aktami indywidualnymi statuuje prawo podmiotowe skarżącego do realizacji inwestycji budowlanej, w kształcie określonym właśnie w tych aktach ujmowanych wspólnie. Zaznaczono także, iż w przedmiotowym przypadku obowiązek sporządzenia oceny oddziaływania na środowisko został nałożony dopiero w trakcie postępowania i dopiero z tym momentem mogło w ogóle zaktualizować się prawo do upublicznienia kolejnych stadiów tego postępowania, co jednak nie obejmowało już informacji o wszczęciu samego postępowania, a jedynie etap wydania samego rozstrzygnięcia - wydania decyzji środowiskowej. Zatem, naruszenie dotyczyło tylko wycinka postępowania i tym samym nie mogło mieć ono postaci kwalifikowanej.

Wskazano nadto, iż decyzja z dnia 9 grudnia 2013 r. wywołała nieodwracalne skutki prawne. SKO w L., ani żaden inny organ administracji publicznej, nie dysponuje środkiem prawnym umożliwiającym weryfikację decyzji wydanych w oparciu o decyzję środowiskową, tj, możliwością uchylenia lub stwierdzenia nieważności warunków zabudowy i pozwolenia budowlanego, czy wznowienia postępowania, prowadzącego do ich wydania.

Odpowiadając na skargę SKO w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał m.in., iż rozpoczęcie czy zrealizowanie inwestycji nie przesądza o tym, iż w sprawie mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi.

Obecny na rozprawie sadowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 września 2015r. pełnomocnik skarżącego podniósł, iż należy mieć na względzie społeczne skutki ewentualnego rozstrzygnięcia. Inwestycja została zrealizowana mniej więcej w 1/3, a inwestor zaangażował w nią środki na poziomie 1,5 miliona złotych. Przedsięwzięcie to będzie stanowić źródło dochodu dla skarżącego i jego rodziny. Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż skarżący zatrudnia obecnie dwie osoby, docelowo będzie to ok. dwudziestu osób, których interes należy mieć na względzie. Wyjaśnił nadto, iż inwestor z ostrożności zainicjował kolejne postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej poprowadzone przez gminę Kuślin, uzyskał pozytywna opinię SANEPID-u i oczekuje na opinię Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. W toku tego kolejnego postępowania społeczeństwo nie wyraziło negatywnej oceny przedmiotowej inwestycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka bezpośrednio o roszczeniach stron. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 718). Oceniając w tym zakresie legalność decyzji SKO w L. z dnia 18 listopada 2015 r., utrzymującej w mocy własną decyzję tego organu z dnia 11 września 2015 r. o stwierdzeniu w trybie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej: k.p.a.) nieważności decyzji Burmistrza [...] z dnia 9 grudnia 2013 r., Sąd uznał, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia odpowiadają przepisom obowiązującego prawa i brak jest przesłanek do usunięcia ich z obrotu prawnego.

Decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] 2013 r., Nr [...], ustalono na wniosek P. A. środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy norek na działce o nr geod. [...] położonej w Ż. , gm. Ś..

Zasadniczy spór pomiędzy stroną skarżącą a SKO w L. sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zachodziły podstawy do stwierdzenia w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Burmistrza z powodu naruszenia przepisów dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu, zawartych w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w jej brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Burmistrza (Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.). Aby odpowiedzieć na tak sformułowane pytanie, w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż przesłanką stwierdzenia nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 363/11 – Lex nr 1145109, z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2525/10 – Lex nr 1145613, z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 920/11 – Lex nr 1126285). Przy badaniu przesłanki nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w pierwszej kolejności ustaleniu podlega stan prawny obowiązujący w momencie wydania kwestionowanej decyzji i stan faktyczny wówczas istniejący. Natomiast w razie stwierdzenia naruszenia normatywnego wzorca działania należy oceniać charakter tego naruszenia w świetle całokształtu okoliczności sprawy, w tym skutków, które decyzja wywołała. Konsekwencją takiego rozumienia rażącego naruszenia prawa jest więc konieczność uwzględnienia nie tylko stanu faktycznego z momentu wydania decyzji w trybie zwykłym, ale też aktualnego w czasie orzekania przez organ nadzorczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2090/10 - Lex nr 1138066).

W art. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku ustawodawca ustanowił zasadę powszechności dostępu do informacji o stanie i ochronie środowiska. W myśl art. 5 tej ustawy każdy ma prawo uczestniczenia, na warunkach określonych ustawą, w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Według art. 30 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku organy administracji właściwe do wydania decyzji lub opracowania projektów dokumentów, w przypadku których przepisy ustawy lub innych ustaw wymagają zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, zapewniają możliwość udziału społeczeństwa odpowiednio przed wydaniem tych decyzji lub ich zmianą oraz przed przyjęciem tych dokumentów lub ich zmianą. Ogólny sposób realizacji tych uprawnień znalazł wyraz w art. 33 do 38 Rozdziału 2 ustawy pt. "Udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji", a także w art. 79 omawianej ustawy, w odniesieniu do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Art. 8 ustawy zobowiązuje organy administracji do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, znajdujących się w ich posiadaniu lub które są dla nich przeznaczone. W myśl art. 29 każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o możliwości, sposobie i miejscu składania uwag i wniosków wskazując jednocześnie 21-dniowy termin ich składania (art. 33 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy). Uwagi lub wnioski złożone po upływie terminu, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 7, pozostawia się bez rozpatrzenia (art. 35). Organ prowadzący postępowanie rozpatruje uwagi i wnioski, zaś w uzasadnieniu decyzji, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a., podaje informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa art. 37 pkt 1 i 2). W art. 9 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wymieniony został obszerny katalog informacji o środowisku i jego ochronie podlegających udostępnieniu.

Co do planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy norek już po wszczęciu postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań nałożony został postanowieniem z dnia [...] 2013 r. obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, tak więc od tego momentu organ prowadzący postępowanie zobowiązany był stosować się do ww. przepisów. Przystąpienie do realizacji wyżej opisanego przedsięwzięcia wymaga bowiem wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 82 ustawy), której wydanie musi być poprzedzone procedurą udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji (art. 79 ustawy).

Jak wyżej wykazano przepisy przedmiotowej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wprowadzają szereg szczególnych uregulowań prawnych dotyczących postępowania, których celem jest zapewnienie ochrony środowiska – w tym unormowania dotyczące udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Szczególne uregulowania procesowe, odrębne od przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, wprowadzone zostały w związku ze specyfiką przedmiotu ochrony jakim jest środowisko i w określonym celu. Naruszenie przepisów procesowych, w tym zakresie, może zatem stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. II OSK 62/08 Lex Nr 516231).

W ocenie Sądu, zaistniałe w prowadzonym postępowaniu naruszenia przepisów ww. ustawy środowiskowej, szczegółowo wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skutkują nieważnością decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] 2013 r. Podstawę stwierdzenia nieważności stanowią naruszenia przepisów dotyczących udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu, które zgodnie z art. 79 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku takiego udziału wymaga. Instytucja udziału społeczeństwa w postępowaniach w sprawach ochrony środowiska została wprowadzona w celu zapewnienia mechanizmu kontroli społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska. Przez ochronę środowiska rozumie się podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej, przy czym ochrona ta polega w szczególności m.in. na racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko ma na celu dostarczenie organom administracji materiału pozwalającego na ocenę dopuszczalności danego przedsięwzięcia w określonej lokalizacji ze względu na panujące uwarunkowania środowiskowe. Decyzje podejmowane w kwestiach dotyczących ochrony środowiska, mimo iż dotyczą indywidualnych podmiotów, wywierają wpływ na środowisko będące dobrem publicznym, dobrem ogółu członków społeczeństwa. Niezapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska niewątpliwie narusza zasady podejmowania decyzji w tych postępowaniach i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynikało, że nie spełniono wymagań w powyższym zakresie. Jedynie dnia 15 listopada 2013r. wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego Ś. informację o możliwości składania uwag i wniosków w tym postępowaniu. Nadto w aktach znajduje się informacja o wydaniu decyzji na rzecz inwestora w dniu 9 grudnia 2013r. Informacja ta nie zawiera jednak daty, jak również brak danych czy i gdzie została ewentualnie informacja ta upubliczniona. Żadnych natomiast informacji o prowadzonym postępowaniu nie było w Biuletynie Informacji Publicznej organu prowadzącego postępowanie. Społeczeństwo nie miało zapewnionego udziału w omawianym postępowaniu w należyty sposób, szczegółowo określony przepisami prawa, a o istotnych w sprawie czynnościach informowane były wyłącznie strony postępowania, którym organ doręczał korespondencję. W postępowaniu, objętym weryfikacją w trybie stwierdzenia nieważności, nie dokonano zatem zgodnych z prawem ogłoszeń o prowadzonym postępowaniu, które spełniałoby przewidziany o ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu. Sprzeczność działań organu z przepisami tejże ustawy, określającymi wymóg udziału społeczeństwa w postępowaniu, polegająca na braku ogłoszeń lub ich wadliwości stanowi w ocenie Sądu istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisko Kolegium w tym przedmiocie jest uzasadnione. W tych uwarunkowaniach uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że w sytuacji braku ogłoszeń czy też ich wadliwości, zawsze dochodzi do sytuacji, w której szereg osób pozbawiono możliwości udziału w postępowaniu, a organ nie dokonywał rozważenia takich uwag i wniosków, które mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Ustawodawca przewidział udział społeczeństwa w określonym celu. Nie sprowadza się on do uzyskania przez społeczeństwo wiedzy o postępowaniu i zajęcia stanowiska w sprawie, lecz istotą tego udziału jest zapewnienie możliwości wpływu społeczeństwa na ochronę środowiska, przez składanie uwag i wniosków. Uznać zatem należy, iż to właśnie ich rozpatrzenie przez organ stanowi istotę udziału społeczeństwa w postępowaniu, a odstąpienie od niego podważa sens udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu. Nieprawidłowości, które miały miejsce w zakresie podania wymaganych informacji do publicznej wiadomości uniemożliwiły zatem właściwemu organowi uzyskanie i rozpatrzenie ewentualnych uwag i wniosków pochodzących od społeczeństwa. W świetle powyższego zarzuty skargi Sąd uznał za bezzasadne.

Natomiast co do zarzutu podjęcia zaskarżonej decyzji w sytuacji wywołania przez decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] 2013 r. nieodwracalnych skutków prawnych Sąd miał na uwadze, iż za wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. nie można przyjąć stanu faktycznego spowodowanego istnieniem lub wykonaniem wadliwej decyzji. Obojętne dla stosowania tego przepisu jest, czy istnieją faktyczne, np. techniczne możliwości odwrócenie następstw spowodowanych przez decyzję, a w szczególności przywrócenie stanu poprzedniego. Zrealizowanie przez inwestora inwestycji – w całości lub częściowe, dla której Burmistrz [...] wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jest zdarzeniem faktycznym, a nie prawnym, co oznacza, że nie prowadzi do skutku, który można określić jako niedający się odwrócić, bo odwrócenie tych skutków zależy tylko od możliwości technicznych. W myśl uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. I OPS 2/12 (dostępna w CBOSA) stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

W toku przedmiotowego postępowania nie zostały również naruszone przepisy art. 9 i art. 10 k.p.a. Strona skarżąca miała zapewnioną możliwość udziału w postępowaniu.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 f. poz. 718 ) oddalił skargę jako bezzasadną.