Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 933/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2023 roku sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 29 czerwca 2022r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 207,- (dwieście siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 czerwca 2022 r. nr [...], po rozpoznaniu sprawy z odwołania [...] sp. z o.o. w P. , utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 26 kwietnia 2022 r. znak sprawy [...], nr [...], wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie.

Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta P. nałożył na [...] spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w P. karę pieniężną w wysokości 300 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia organu w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu marki [...] nr rej. [...]

W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 i art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.) - dalej: p.r.d. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej: k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że strona nabyła przedmiotowy pojazd 19 lutego 2021 r., a zgłoszenia tego faktu dokonała 8 kwietnia 2021 r. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni. Dlatego też została nałożona na spółkę kara administracyjna, której wysokość – po uwzględnieniu zakresu naruszenia (przekroczenia terminu) i jego powtarzalności – ustalono na kwotę 300 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 k.p.a.) przez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i uznanie, że w sprawie nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 czerwca 2022 r., wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., stwierdziło, że rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. było zasadne z uwagi na przekroczenie 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Kolegium wskazało, że zawiadomienie o nabyciu pojazdu zostało dokonane z 17-dniowym opóźnieniem. Zdaniem Kolegium, skarżąca jako podmiot profesjonalnie zajmujący się sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów powinna przestrzegać prawa, któremu podlega w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

W skardze na decyzję odwoławczą spółka wniosła o uchylenie tejże decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 189a § 1 w zw. z art. 189f § 1-3 k.p.a. poprzez uchybienie regułom procedury przez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i w konsekwencji uznanie, że w sprawie nie zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, a także 2) art. 189a w zw. z art. 189f § 1-3 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, mimo że w sprawie zachodziły podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Wystąpiły o to obydwie strony postępowania (patrz: pismo procesowe skarżącej z dnia 9 listopada 2022 r. i pismo procesowe organu z dnia 18 listopada 2022 r.). W takich warunkach zaszły przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu, bada jego zgodność z prawem w pełnym zakresie, z urzędu uwzględniając naruszenia prawa. Nie poprzestaje zaś jedynie na badaniu zarzutów podniesionych w skardze. Przepis ten wespół z przepisami ustrojowymi wyznacza zakres kontroli sądowej.

W wyniku rozpoznania sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione.

Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej jako sankcji za naruszenie obowiązku zawiadomienia w ustawowym terminie o nabyciu pojazdu.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 p.r.d. Pierwszy z nich stanowi, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 p.r.d. przewiduje, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Na gruncie przywołanych przepisów organy prawidłowo przyjęły w przedmiotowej sprawie, że strona nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta P. o nabyciu pojazdu. Poza sporem pozostaje, że spółka 19 lutego 2021 r. nabyła pojazd wskazany w osnowie decyzji organu I instancji, a zgłosiła ten fakt organowi 8 kwietnia 2021 r., czyli już po upływie 30-dniowego terminu.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że w związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z art. 31i ust. 1 tej ustawy, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Natomiast art. 31ia ustawy COVID-19 stanowi, że w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy COVID-19 (która w tym zakresie weszła w życie z dniem 1 lipca 2021 r. – patrz: art. 1 pkt 29 i art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. - Dz.U. z 2021 r., poz. 1192) do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Niemniej jednak, w niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy zasadny jest wniosek, że powyższe regulacje nie mają zastosowania w tym wypadku. Nabycie pojazdu (19 lutego 2021 r.) nastąpiło już po okresie, o którym mowa w art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w czasie którego obowiązywał wydłużony do 180 dni termin na zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu, a jednocześnie zanim ponownie wydłużono ten termin - tym razem do 60 dni. Termin na zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu upłynął bowiem przed wejściem w życie przepisu art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19.

Idąc dalej, Sąd zauważa, że w realiach przedmiotowej sprawy zarzucono skarżącej przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Stwierdzając powyższe, organ jednak całkowicie pominął instytucję przywrócenia terminu wprowadzoną w art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 (przepis ten został dodany do ustawy szczególnej 16 grudnia 2020 r. na podstawie art. 1 pkt 24 w zw. z art. 10 ustawy zmieniającej z dnia 9 grudnia 2020 r. - Dz.U. z 2020 r., poz. 2255).

Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn˛ ust. 2). Natomiast w myśl art. 15zzzzzn˛ ust. 3 ustawy COVID-19 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Powyższa regulacja, obejmująca szerokie spektrum terminów o charakterze procesowym i materialnym, odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony 20 marca 2020 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2022 r., poz. 1027).

Omawiany przepis ustawy szczególnej znajduje zastosowanie również w przypadku uchybienia terminu przewidzianego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., który jest materialnoprawnym terminem zawitym, w razie niezachowania którego następują ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. Stwierdzając zatem uchybienie 30-dniowego terminu dotyczącego zgłoszenia przez skarżącą faktu nabycia pojazdu, które miało miejsce 19 lutego 2021 r., organ powinien był w pierwszej kolejności zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Spełnienie tego obowiązku przez organ miało istotne znaczenie, zważywszy na argumentację strony skarżącej dotyczącą okoliczności, które także powinny być przedmiotem rozważań organu, tj. często zmieniających się przepisów w trakcie trwania pandemii COVID-19. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte przed rozstrzygnięciem sprawy, przez co doszło do istotnego naruszenia art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a.

Przypisane organowi zaniechanie nie tylko stanowi uchybienie w zakresie spoczywającego na nim obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 zd. pierwsze k.p.a.), ale również wskazuje na naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Ewentualne przywrócenie przedmiotowego terminu spowoduje bowiem, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

Sąd zarazem wyjaśnia, że wobec stwierdzenia powyższych uchybień, przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów skargi. Zarzuty te, jakkolwiek wskazują na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania, to sprowadzają się w istocie do zakwestionowania podstaw do orzeczenia kary ze względu na zasadność odstąpienia od jej nałożenia (art. 189f k.p.a.). Pierwszeństwo winno mieć jednak zastosowanie instytucji z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19. Konieczne zatem pozostaje, zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 2 tej ustawy, otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. – i w przypadku złożenia takiego wniosku, rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu. Dopiero jednoznaczne wykazanie, że skarżąca powinna co do zasady ponieść odpowiedzialność z art. 140mb pkt 2 p.r.d. (w razie niezłożenia wniosku o przywrócenie terminu albo jego negatywnego rozpatrzenia) – a co nie nastąpiło w kontrolowanej sprawie – pozwoli na dalsze rozważenie kwestii merytorycznych.

Niezastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 i rozstrzygnięcie sprawy bez uprzedniego wyznaczenia stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu niewątpliwie pozbawiło stronę skarżącą możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazywało to zarazem na istotne naruszenie art. 7 i art. 9 k.p.a. – i tym samym uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej. Z akt administracyjnych sprawy ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby organy poinformowały skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie przedmiotowego terminu. W konsekwencji organy naruszyły również znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego, bowiem w takiej sytuacji nie były uprawnione do zakończenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej poprzez jej merytoryczne rozstrzygnięcie na podstawie powołanych przepisów.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ administracji zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikających z niej wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności poinformuje skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu i wyznaczy termin do wystąpienia z takim wnioskiem.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, opłatę od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego, Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 r., poz. 1800 ze zm.).