Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 564/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7 ,8, art . 77, art. 64 par 2 , art 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 par 1 , art 26 par 6 ,  art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2012 r. sprawy ze skargi B.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz B.M. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął postepowanie egzekucyjne w stosunku do B. M. (dalej jako: “Skarżąca"), na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] z [...] marca 2010 r., obejmującego zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2003 r. w kwocie należności głównej 520.912,00 zł. Następnie, zawiadomieniem z dnia 9 kwietnia 2010 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego Skarżącej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych W. i w Banku [...] SA. Bank [...] w dniach 27 kwietnia 2010 r., 5 maja 2010 r., 7 czerwca 2010 r., 5 lipca 2010 r., 5 sierpnia 2010 r. Z tytułu zajęcia rachunku bankowego przekazał łącznie kwotę 10.581,51 zł, która została zaliczona na poczet kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania ustalono, iż Skarżąca jest właścicielką nieruchomości, stanowiącej lokal mieszkalny w budynku przy ul. [...] w W.. Wnioskiem z 21 czerwca 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do Sądu Rejonowego dla W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej tej nieruchomości celem zabezpieczenia należności Skarbu Państwa. W dniu 8 października 2010 r. do Naczelnik Urzędu Skarbowego wpłynęło zawiadomienie Sądu Rejonowego dla W. w W. z 30 września 2010 r. o dokonaniu wpisu hipoteki w dziale [...] księgi wieczystej nr [....] urządzonej dla ww. nieruchomości.

Z uwagi na wstrzymanie z urzędu wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2009 r., którą Skarżąca zaskarżyła do sądu administracyjnego, a będącej podstawą wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego, postanowieniem z [...] listopada 2010 r. zawieszono prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Pismem z 9 listopada 2010 r. pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o zwolnienie spod egzekucji administracyjnej zajętego rachunku bankowego oraz zajęcia świadczenia emerytalnego, uzasadniając go dokonaniem zabezpieczenia przedmiotowej zaległości wobec Skarbu Państwa przez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości o nr księgi wieczystej [...].

Postanowieniem z [...] stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego i świadczenia emerytalnego Skarżącej.

Pismem z 3 lutego 2011 r. pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego oraz świadczenia emerytalnego tj. zwolnienie ich spod egzekucji w trybie art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a."

Postanowieniem z [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. zwolnił z egzekucji zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez P. S.A.oraz odmówił zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych W. W uzasadnieniu wskazał, że kierując się zasadami określonymi w art. 7, 8 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako: “K.p.a." oraz mając na względzie konieczność spełnienia przesłanek wynikających z art. 13 § 1 u.p.e.a., wystąpił do Skarżącej o wskazanie ważnego interesu oraz do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. jako wierzyciel wyraził zgodę na zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego w Banku [...] uznając, iż umożliwi to Skarżącej wypłatę części świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, która wpływa na przedmiotowy rachunek. Nie wyraził natomiast zgody na zwolnienie zajętego świadczenia emerytalnego Skarżącej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych uznając, iż ewentualna przyszła egzekucja z zabezpieczonej nieruchomości zgodnie z art. 110 § 1 u.p.e.a. możliwa jest jedynie w przypadku gdy zastosowanie środków, o których mowa w rozdziale 2-6 tej ustawy, nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. Z uwagi na powyższe, w przypadku nieuregulowania przez Skarżącą należności organ egzekucyjny w pierwszej kolejności winien będzie prowadzić egzekucję ze składników majątku, o których mowa w ww. rozdziałach, w tym egzekucję z rachunku bankowego czy świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego.

Pismem z 29 czerwca 2011 r. pełnomocnik Skarżącej uzasadnił przesłankę ważnego interesu strony faktem, iż zajęte w toku postępowania egzekucyjnego świadczenie emerytalne, wypłacane Skarżącej przez Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w wysokości pomniejszonej o 25 %, na zajęty także w wyniku prowadzonej egzekucji rachunek bankowy, stanowi jej jedyne źródło utrzymania. Skarżąca pozbawiona na skutek zajęcia podstawowego źródła dochodu, nie jest w stanie zapewnić sobie podstawowych środków egzystencji oraz - zważywszy na podeszły wiek i stan zdrowia - potrzebnych środków medycznych.

W zażaleniu z 28 lipca 2011 r. na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej zaskarżył je w części dotyczącej odmowy zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zaskarżonemu w tej części postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 13 § 1 u.p.e.a. - przez nieprawidłową odmowę jego zastosowania w zakresie odnoszącym się do prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych W. w sytuacji, w której spełnione zostały wszystkie przesłanki uzasadniające zwolnienie z egzekucji ww. składnika majątkowego;

- art. 8 K.p.a. - przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, skutkiem podjęcia odmiennych rozstrzygnięć w przedmiocie zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez P. S.A. oraz w przedmiocie zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych W., w sytuacji dokonania w odniesieniu do obu z nich tożsamych ustaleń faktycznych.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w części odnoszącej się do odmowy zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych W. oraz o orzeczenie w tym zakresie co do istotny sprawy przez zwolnienie z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych W.

Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Odpowiadając na zarzuty Skarżącej stwierdził, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zaskarżone zostało jedynie w części. W wyroku zaś Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2007 r. sygn. I OSK 556/06 Sąd wskazał, iż "w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego nie ma przepisu dopuszczającego wniesienie odwołania tylko od części decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie może to jednak wyłączać automatycznie możliwości rozpatrzenia sprawy. Natomiast w przypadku gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, to organ II instancji nie może wykroczyć poza tak wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. W konsekwencji organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonęj decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia. Oznaczałoby to bowiem działanie organu odwoławczego w tym zakresie ex officio, bez wniesionego w tej części odwołania". Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 18 października 2010 r. sygn. akt. VI SA/Wa 80/10. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ wyjaśnił, iż w związku z tym, że pełnomocnik zaskarżył postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego jedynie w części, mógł on zbadać prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji jedynie w zakresie zaskarżonej odmowy zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego, nie badając zasadności rozstrzygnięcia dotyczącego zwolnienia z egzekucji zajętego rachunku bankowego Skarżącej w P. S.A. W związku z powyższym, stwierdził, iż nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki umożliwiające zwolnienie z egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego Skarżącej zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej bezspornym jest jedynie, iż Skarżąca spełniła warunek dotyczący "złożenia wniosku przez zobowiązanego". W odniesieniu natomiast do przesłanki mówiącej o konieczności uzyskania "zgody wierzyciela" na zwolnienie składnika majątkowego z egzekucji, nie zaszła konieczność uzyskania zgody wierzyciela na zwolnienie wyrażonej w odrębnym rozstrzygnięciu. Nie oznacza to jednak, iż przesłanka "zgody wierzyciela" w sytuacji tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela może zostać całkowicie pominięta. W takiej sytuacji, organ egzekucyjny w postanowieniu wydanym w trybie art. 13 u.p.e.a. winien wyrazić swoje stanowisko równocześnie z punktu widzenia organu egzekucyjnego jak i wierzyciela będącego "dysponentem" postępowania egzekucyjnego. W treści takiego postanowienia organ nie może uzasadniać swojego rozstrzygnięcia brakiem zgody wierzyciela, nie przedstawiając motywów, jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy. Rozważając natomiast wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji, organ winien rozważyć równocześnie przesłankę ważnego interesu zobowiązanego.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wyraził zgody na zwolnienie świadczenia emerytalnego z egzekucji badając równocześnie istnienie ważnego interesu Skarżącej wskazanego przez jej pełnomocnika. Zatem brak wyrażenia zgody na zwolnienie, organ I instancji uzasadnił celowością dalszego istnienia zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącej, w wypadku konieczności prowadzenia egzekucji w przyszłości i zastosowania egzekucji z zajętego świadczenia emerytalnego jako jednego z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Równocześnie organ I instancji wziął pod uwagę tzw. "ważny interes Zobowiązanej". Pojęcie to jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. O jego istnieniu, po stronie zobowiązanego, nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria.

Badając zatem ważny interes Skarżącej organ I instancji rozważył podnoszone okoliczności jej trudnej sytuacji materialnej wiążące się z pozbawieniem źródła dochodu przez zajęcie świadczenia emerytalnego oraz rachunku bankowego, na który wpływała wolna od zajęcia kwota emerytury, pomniejszona o 25 % świadczenia. Pełnomocnik Skarżącej podniósł, iż ww. świadczenie stanowi jej jedyne źródło utrzymania, jednakże zauważyć należy, iż w sytuacji, gdy organ egzekucyjny zwolnił zajęty rachunek bankowy Skarżącej, celem korzystania z wpływającej na rachunek bankowy kwoty pozostałej po potrąceniu 25 % kwoty świadczenia emerytalnego, nie można powiedzieć, iż Skarżąca pozbawiona jest źródła utrzymania, a w konsekwencji - o zaistnieniu tzw. "ważnego interesu". W tej sytuacji Skarżąca ma bowiem możliwość dysponowania kwotą świadczenia emerytalnego wpływającą na jej rachunek bankowy, zwolnioną od egzekucji i potrąceń, celem zaspokojenia niezbędnych życiowych potrzeb. Wypłata świadczenia emerytalnego na rzecz osoby uprawnionej, co do zasady już, objęta została ustawową ochroną. Ustawodawca nie pozwala bowiem na dokonywanie potrąceń ze świadczenia emerytalnego bez wyraźnego przepisu ustawy. W przypadku egzekucji ze świadczenia emerytalnego ochrona taka przewidziana została na mocy art. 139-141 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227), gdzie m.in. jasno określono maksymalną kwotę potrąceń w przypadku egzekucji tzw. "innych egzekwowanych należności" tj. do wysokości 25 % świadczenia emerytalnego. Ponadto przesłanki zwolnienia z art. 13 § 1 u.p.e.a. organ winien był zbadać osobno w odniesieniu do wniosku o zwolnienie z egzekucji rachunku bankowego i wniosku o zwolnienie z egzekucji świadczenia emerytalnego. Zwolnienie zaś jednego składnika majątkowego Skarżącej nie oznacza, iż organ winien zaniechać zastosowania w stosunku do niej wszystkich zastosowanych środków egzekucyjnych.

Podsumowując, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż słusznie w wydanym postanowieniu z [...] lipca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odmowie zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych [...] W.

Pismem z 10 stycznia 2012 r. Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie:

- art. 13 § 1 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że w sytuacji w której organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, kryterium leżącym u podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego jest także uzyskanie zgody wierzyciela a także przez niewłaściwą odmowę jego zastosowania, skutkiem błędnego przyjęcia braku spełnienia na gruncie niniejszej sprawy przesłanki ważnego interesu zobowiązanego z uwagi na możliwość dysponowania przez zobowiązaną kwotą świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I/0 W-wa zwolnioną od egzekucji i potrąceń oraz z uwagi na przeciwstawienie ważnemu interesowi zobowiązanego okoliczności związanych z interesem wierzyciela;

- art. 8 K.p.a. - przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, skutkiem błędnego przyjęcia, że zwolnienie z egzekucji zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez P. S.A. nie pociąga za sobą konieczności zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych W. w sytuacji spełnienia - w odniesieniu do każdego z nich - przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a.;

- art. 7 K.p.a. - przez naruszenie zasady wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli skutkiem błędnego przyjęcia, że dokonanie na gruncie niniejszej sprawy zabezpieczenia hipotecznego należności objętych tytułem wykonawczym na nieruchomości należącej do skarżącej, nie przesądza o istnieniu ważnego interesu zobowiązanej.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) oraz art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) - dalej jako: "P.p.s.a." Skarżąca wniosła o uchylenie w całości skarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w części odmawiającej zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego wypłacanego przez Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych W., oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych w tym przypadku postanowienia administracyjnego zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152 poz. 1270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a."

Skarga wniesiona w tej sprawie, oceniana według przytoczonych kryteriów, jest uzasadniona.

Sąd badając zaskarżone postanowienie i dołączone akta pod kątem przyznanych uprawnień stwierdził, że organy egzekucyjne naruszyły przepis art. 7 K.p.a oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez to, że nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a przez to nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, mając na względzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes Skarżącej. Organy egzekucyjny I instancji mając uzasadnione wątpliwości co do posiadania wszystkich istotnych dla oceny wniosku, okoliczności dotyczących źródeł przychodu i ponoszonych kosztów przez Skarżącą, wezwał w dniu 21 czerwca 2011 r. pełnomocnika Skarżącej do wykazania jej sytuacji materialno-bytowej. Odpowiedź potwierdziła znany organowi egzekucyjnemu stan sprawy, że Skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne obniżone o 25% i ma zajęty na poczet wierzytelności rachunek bankowy, na który wpływa pozostała należność emerytalna.

W ocenie Sądu wskazane okoliczności nie usunęły istniejących wątpliwości, na co wskazuje treść postanowienia. Udzielona odpowiedź nie wniosła pożądanych informacji, a pełnomocnik Skarżącej nie został ponownie wezwany do uzupełnienia materiałów sprawy. Nie został też prawidłowo wezwany po raz pierwszy, na co wskazuje pismo organu egzekucyjnego. W piśmie tym, z 21 czerwca 2011 r., zawierającym żądanie uzupełnienia materiałów, organ egzekucyjny naruszył nałożony nań obowiązek pouczenia wzywanego, iż w przypadku nieusunięcia braków wniosku w terminie siedmiu dni, pozostawi podatnie bez rozpoznania. W ten sposób organ egzekucyjny naruszył przepis art. 64 § 2 K.p.a. i pomimo braku danych o sytuacji życiowej Skarżącej, rozpoznał wniosek o zwolnienie spod egzekucji zastosowanych dwóch środków egzekucyjnych – egzekucji ze świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z wierzytelności z rachunku bankowego. W ocenie Sądu zwolnienie spod egzekucji środka egzekucyjnego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego było konsekwencją wadliwego zastosowania tego środka. W połączeniu bowiem ze środkiem egzekucyjnym w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego, organ egzekucyjny naruszył zakaz obniżania w drodze egzekucji świadczenia emerytalnego jedynie o 25 %. Po raz pierwszy bowiem egzekucję prowadzono poprzez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a po raz drugi poprzez Bank prowadzący konto na które wpływały środki z zabezpieczenia emerytalnego. Na marginesie, w ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej, w trybie nadzoru nad egzekucją administracyjną, przewidzianą w art. 23 § 6 u.p.e.a., w takim przypadku, winien wstrzymać czynności egzekucyjne z rachunku bankowego. Skoro jednocześnie organ egzekucyjny nie dążył w sposób konsekwentny do spełnienia obowiązków określonych w art. 77 K.p.a., Dyrektor Izby Skarbowej winien uchylić postanowienie, a nie utrzymać go w mocy. Organ egzekucyjny I instancji jest w tej sprawie jednocześnie wierzycielem, co powoduje, że szereg czynności uzależnione jest od jego stanowiska, chociażby niniejszy przypadek, rozpoznawany na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. Nie zwalniało to jednakże Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z obowiązków spoczywających na nim jako organie egzekucyjnym, z mocy art. 18 u.p.e.a w zw. z art. 7, 8 i 77 K.p.a.. Zwróciła na to uwagę uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, która między innymi wskazała: "W przypadku gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem to faza postępowania badania dopuszczalności egzekucji w ogóle nie występuje. Organ egzekucyjny będący jednoczenie wierzycielem już na etapie sporządzania tytułu wykonawczego powinien ocenić, czy egzekucja jest dopuszczalna. W razie stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji organ ten po prostu nie przystępuje do sporządzenia tytułu wykonawczego". Z kolei w publikacji pt. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. (Gdańsk 2000, s. 103) T. Jędrzejewski. i P. Rączka stwierdzili, że "(...) Przepis art. 34 § 1 nie będzie miał zastosowania w przypadku, gdy organ egzekucyjny i wierzycie to ten sam podmiot". Sąd nie jest uprawniony do wypowiadania takiego poglądu jako sprzecznego z treścią cytowanego przepisu nie mniej jednak uważa, że w takich przypadkach, druga instancja winna niezwykle wnikliwie badać i oceniać prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Zdaniem Sądu w tej sprawie należało precyzyjnie badać interes społeczny i ważny interes Skarżącej, aby po porównaniu interesu wierzyciela i zobowiązanej ocenić czy ze względu na wskazane okoliczności życiowe zobowiązanej jak np. konieczność leczenia czy opieki, zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i bytowych, zastosowany środek egzekucyjny jest środkiem adekwatnym do pożądanego celu, a jednocześnie środkiem humanitarnym. Aby jednak badanie takie miało podstawę faktyczno – prawną, należało uzyskać stosowne dane podmiotowe, które niewątpliwie winna wskazać zobowiązana, ujawniając osiągane przychody i konieczne rozchody jak też ewentualne zasoby materialne. Z tej przyczyny należało wykorzystać w sposób prawidłowy przepis art. 64 § 2 K.p.a. i w zależności od rezultatu podjąć stosowne rozstrzygnięcia. Wobec naruszenia wskazanego przepisu postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. zostało również uchylone w trybie art. 135 p.p.s.a.

W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej nie rozważył wszystkich aspektów tej sprawy, czym naruszył przepis art. 138 K.p.a. i co powoduje uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku należy uzupełnić stan faktyczny o dane życiowo-bytowe Skarżącej, chociażby w dotychczas przyjętym trybie i ocenić czy wskazane okoliczności przemawiają za utrzymaniem zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia zabezpieczenia emerytalnego i rachunku bankowego. Należy przy tym ocenić czy oba środki egzekucyjne nie nakładają się wzajemnie prowadząc do skutków naruszających prawo – przepisów art. 139-141 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Powołany jest do tych czynności organ egzekucyjny pierwszej instancji będący równocześnie wierzycielem, który ponownie rozpatrzy złożony wniosek.

Sąd uchylił postanowienia organów egzekucyjnych obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., postanowił też wstrzymać ich wykonanie, na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.