Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 35/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) sędzia WSA Jerzy Siegień asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Marcin Michrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi P. [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S. A. w K. zwanych dalej "[...]", utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Miasto O. w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm.) własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O.

W uzasadnieniu decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wojewoda [...] podał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Miasto O. własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] nastąpiło z urzędu, stosownie do przepisu art. 17a powołanej wyżej ustawy, o czym strony postępowania zostały poinformowane zawiadomieniem z dnia 26 stycznia 2006 r. nr [...].

Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. gmina nabywa własność nieruchomości, gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowi własność Skarbu Państwa i należy do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo do przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. W przypadku spełnienia tych przesłanek wojewoda potwierdza decyzją nabycie własności Skarbu Państwa przez gminę. Wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy (27 maja 1990 r.) znajdowało się w zarządzie innych państwowych osób prawnych. Do jednostek tych należały przedsiębiorstwa państwowe.

W księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa, na podstawie art. 45 ustawy z dnia 31 sierpnia 1923 r. o scaleniu gruntów (Dz. U. RP z 1927 r. Nr 92, poz. 833) oraz ustawy z dnia 17 marca 1932 r. - Postępowanie uproszczone przy regulowaniu stanu hipotecznego gruntów w związku ze scaleniem w okręgach sądów apelacyjnych w K. i we L. (Dz. U. RP Nr 38, poz. 392) oraz orzeczenia Komisji ziemskiej w K. z dnia [...] października 1934 r. nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowi fragment linii kolejowej nr [...] K. - O. Organ podał, iż w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 26 stycznia 2006 r. zwrócił się do stron postępowania o przedstawienie wszelkich dowodów mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie, a w szczególności o przedstawienie dokumentów na potwierdzenie prawa zarządu P. S. A. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie oraz analiza dokumentów zgromadzonych w postępowaniu dotyczącym spornej nieruchomości, a prowadzonym w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), wykazała, że P. S. A. nie posiada dokumentów potwierdzających prawo zarządu do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji. Wobec powyższego organ pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, któremu przysługiwały uprawnienia władcze wynikające z przepisów obowiązującej w tym dniu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99). Nieruchomość spełniała zatem warunki określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a wobec stwierdzenia braku wyłączenia spod komunalizacji na podstawie odrębnych przepisów, organ stwierdził, że z mocy prawa stała się ona własnością Miasta O.

W odwołaniu od decyzji Wojewody [...] do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej P. podniosły, że organ pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności procesowych mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy, czym naruszył art. 77 k.p.a. Odwołujący się podkreślił, że dowody w postępowaniu administracyjnym przeprowadzane winny być z urzędu oraz na żądanie stron i innych uczestników postępowania dla dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy i pogłębiania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie faktyczne decyzji winno zaś, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Tymczasem Wojewoda ograniczył uzasadnienie rozstrzygnięcia do stwierdzenia, iż analiza akt uwłaszczeniowych, a więc akt innej sprawy, wykazała, że P. nie posiada decyzji potwierdzającej prawo zarządu. Wojewoda pominął w prowadzonym postępowaniu dowodowym wpis do Lwh, gdzie jako właściciel ujawnione było P. Przedmiotowa nieruchomość stanowi bowiem fragment linii kolejowej nr [...] K. - O. Strona podniosła, że na mocy art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), grunty znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nim do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P. i nie podlegają komunalizacji. Nieruchomości te są zatem "innym mieniem" w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Odwołujący powołał się na treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. K 30/03 (Dz. U. Nr 69, poz. 625), z którego wynika, że grunty, które w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów, nie stały się własnością gminy z mocy prawa. Grunty te pozostały własnością Skarbu Państwa. Gminy zaś mogły, co podniósł Trybunał Konstytucyjny, starać się o ich przekazanie przez okres 13 lat. Trybunał Konstytucyjny wskazał także iż: "Należy przyjąć, że celem zakwestionowanego przepisu było wyłączenie określonych gruntów spod komunalizacji i zapewnienie P. stabilnej sytuacji prawnej w zakresie wykonywania prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości wskazanych w art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP." W tym stanie sprawy dodatkową negatywną przesłanką komunalizacji nieruchomości Skarbu Państwa jest ich posiadanie przez P. w dniu 5 grudnia 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. podtrzymując stanowisko Wojewody w kwestii komunalizacji spornej nieruchomości.

Organ odwoławczy uznał za nietrafny zarzut dotyczący niedokonania przez Wojewodę ustaleń w zakresie posiadania nieruchomości według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz pominięcia przesłanek określonych w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., wskazując, że data ta ma wyłącznie znaczenie w zakresie nabycia przez państwową osobę prawną z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością budynków i innych urządzeń, a nie w zakresie komunalizacji mienia. Ponadto w przepisach powyższego artykułu chodzi o grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, a które stają się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P. Przepisy te dotyczą zatem gruntów, które w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w posiadaniu P., jednakże od dnia 27 maja 1990 r. nie były już własnością Skarbu Państwa, ale - jak w niniejszej sprawie - właściwej gminy. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że P. niewłaściwie odczytuje treść rozstrzygnięcia zamieszczonego w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. Omawiając obszernie powyższy wyrok Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że przytoczony w odwołaniu fragment uzasadnienia wyroku odnosi się do komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a nie do komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy, czyli do komunalizacji na mocy konstytutywnej decyzji wojewody. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie stwierdziła naruszenia przez Wojewodę [...] art. 77 i art. 107 k.p.a. podnosząc, że skoro odwołujący się nie mógł wykazać, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej, ponieważ znajdowała się wówczas w zarządzie P., to trudno oczekiwać, aby wspomniany dowód mógł być przedstawiony przez organ pierwszej instancji.

W skardze na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2006 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. wniosły o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 , art. 138 § 1 k.p.a., a także art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej dotyczył mienia ogólnonarodowego (państwowego) które w dniu 27 maja 1990 należało do wskazanych w tym przepisie podmiotów. Grunty znajdujące się w posiadaniu P. w dniu 27 maja 1990 r., zdaniem strony skarżącej, należy zakwalifikować jako służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, co zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stanowi okoliczność wyłączającą ich komunalizację. P. było bowiem wówczas przedsiębiorstwem państwowym utworzonym w celu zarządzania i eksploatacji kolei państwowych użytku publicznego - zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), które gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewniało jego ochronę (art. 16 cyt. ustawy). Skoro zgodnie z art. 46 ust. 2 tej ustawy dla przedsiębiorstwa państwowego P. funkcję organu założycielskiego wykonywał Minister Transportu Żeglugi i Łączności, na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 ustawy, mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w skład tego mienia wchodziły środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności, zaś jego nieruchomości należały do przedsiębiorstwa państwowego podległego naczelnemu organowi administracji, pozostawały w jego dyspozycji, nie były zatem mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji - organy te nie zarządzały tym mieniem. W tym stanie rzeczy co do nieruchomości P. nie występuje pozytywna przesłanka komunalizacji określona w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Skarżący zwrócił uwagę, że podstawą do ewentualnego wyłączenia danej nieruchomości spod komunalizacji są przepisy prawa i to organ prowadzący postępowanie, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy orzeka, czy zachodzą okoliczności wyłączające komunalizację. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa jedynie w ślad za Wojewodą [...] stwierdza, że przedmiotowa nieruchomość należała w dacie 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, nie wskazując jednak, który to konkretnie organ. Skarżący nie zgadza się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, iż nie był w stanie wykazać, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, ponieważ znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego P. Nieruchomość stanowi fragment linii kolejowej K. - O. infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Ponadto organy orzekające pominęły istotną okoliczność, iż podstawą założenia księgi wieczystej w 2000 r. dla spornej nieruchomości stanowiło zaświadczenie Starosty O. z dnia [...] maja 1999 r., w którym podano, że działka oznaczona jako [...] była objęta wykazem hipotecznym [...] księgi gruntowej gm. Kat. M. Przedmiotowy wykaz ujawniał zaś własność P. Od 1926 r. istnieje ciągłość prawna przedsiębiorstwa P., które zawsze działało w oparciu o odrębne regulacje ustrojowe, a zatem istnieje również ciągłość prawna władztwa nad majątkiem przekazanym przedsiębiorstwu państwowemu P. w dacie jego powstania. W tym stanie rzeczy istotne jest ustalenie w toczącym się postępowaniu administracyjnym, w jakiej dacie P. objęła we władanie sporną nieruchomość, co pominięte zostało przez organy rozstrzygające sprawę tak w pierwszej jak i drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, zasadniczo jednak z innych przyczyn, niż w niej wskazane.

Przede wszystkim należy podkreślić, iż przedmiotem decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. jest komunalizacja mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia tej ustawy w życie tj. w dniu 27 maja 1990 r.

W myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co by wykluczało możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe P. było jedynie władztwem faktycznym.

Ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Stąd powoływanie się przez skarżącego na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Nietrafne jest również powołanie się przez stronę skarżącą na art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. Fakt, że funkcję organu założycielskiego pełnił w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego minister, nie przesądza o tym, że przedsiębiorstwo wykonywało zadania należące do właściwości administracji rządowej. Nie organizacyjne uwarunkowania, a aspekt funkcjonalny - służenie mienia wykonywaniu zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej wyłącza mienie z komunalizacji następującej z mocy prawa. Poza tym w sprzeczności pozostaje równoczesne twierdzenie o braku podstaw do komunalizacji z mocy art. 5 ust 1 i przekonanie o istnieniu podstawy wyłączenia mienia z komunalizacji w oparciu o art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Z brzmienia art. 11 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że ma on zastosowanie wyłącznie do składników mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1 - 3, a więc co do zasady podlegających komunalizacji z mocy prawa. Nie można więc mówić o wyłączeniu składnika mienia z komunalizacji z mocy prawa, jeżeli to mienie komunalizacji nie podlegało.

Tak więc, przytoczone wyżej zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Niemniej za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Z akt sprawy wynika, że status przedsiębiorstwa P. wobec mienia będącego przedmiotem orzekania, Wojewoda [...] ustalał w oparciu o dokumentację przedstawioną przez P. przy wniosku o uwłaszczenie na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", nie biorąc pod uwagę, że przepisy tej ustawy ustanawiają całkowicie odrębne przesłanki nabycia praw majątkowych przez przedsiębiorstwo, a co za tym idzie także odrębne kryteria oceny spełnienia tych przesłanek. W konsekwencji ustalenia organu w zakresie stanu prawnego nieruchomości sprowadziły się do stwierdzenia, że "przeprowadzone w tym zakresie postępowanie oraz analiza dokumentów zgromadzonych w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 34 wykazały, że P. S. A. w K. nie posiada dokumentów potwierdzających prawo zarządu do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji". Należy przy tym zwrócić uwagę, że "przeprowadzone w tym zakresie postępowanie" ograniczone zostało do żądania wylegitymowania się przez P. dokumentami wskazującymi na posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości. Nie zwrócono uwagi na okoliczność, że dla oceny przesłanek komunalizacji z mocy prawa niezbędne są ustalenia odnoszące się do przedsiębiorstwa państwowego "P." - poprzednika prawnego skarżącej P. S.A., a nie do podmiotu, który złożył wniosek o uwłaszczenie na podstawie przepisów ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Trzeba ponadto zwrócić uwagę, że w postępowaniu administracyjnym nie znajduje zastosowania zasada, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 k. c.). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 § 1 kpa to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Wadliwie przeprowadzone postępowanie administracyjne skutkowało w niniejszej sprawie niewyjaśnieniem prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Całkowicie bowiem pominięto analizę przepisów prawa obowiązującego do dnia 27 maja 1990 r. w zakresie stanu prawnego mienia przedsiębiorstwa P. Skutkuje to tym, że ocena prawna w zakresie posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe P. w dniu 27 maja 1990 r. tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, dokonana przez organy obu instancji budzi zasadnicze wątpliwości.

Przedmiotowa nieruchomość, jak wynika z akt sprawy, stanowi fragment linii kolejowej nr [...] relacji K. - O., czego organy nie kwestionują. Wpisanie własności Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie zaświadczenia Starosty Powiatu O. z dnia 10 maja 1999 r. co wynika z odpisu z księgi wieczystej nr [...] znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Przy czym jak wynika z pisma Starosty Powiatowego w O. z dnia 5 lipca 2005 r. nr [...] w dawnym wykazie ksiąg hipotecznych Lwh [...] gm. kat. M. figurowała na karcie "[...]" m.in. parcela pgr [...], zaś na karcie "[...]" prawo własności tejże parceli ujawnione było na rzecz P. Prawo to zostało wpisane na podstawie ustawy z dnia 31 sierpnia 1923 o scalaniu gruntów (Dz. U z 1927 r. Nr 92, poz. 833) ustawy z dnia 17 marca 1932 (Dz. U.RP Nr 38, poz. 392) oraz orzeczenia komisji ziemskiej w K. z dnia [...] października 1932 r. Nr [...]. W aktach administracyjnych sprawy wprawdzie brak dokumentów, na podstawie których można by określić od kiedy trwa faktyczne władztwo przedsiębiorstwa państwowego P. na przedmiotowej nieruchomości, niemniej w oparciu o dane podane przez Starostę Powiatu O. można przyjąć, że trwa ono co najmniej od roku 1932 kiedy komisja ziemska w K. wydała orzeczenie będące podstawą ujawnienia własności do przedmiotowej działki na rzecz P. w wykazie ksiąg hipotecznych Lwh [...].

Status przedsiębiorstwa "P." był w tym czasie określony w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R.P. Nr 78, poz. 443). Przepis art. 4 ust. 1 zd. 1 tego rozporządzenia stanowił, że przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Zaś na mocy art. 6 ust. 1 powołanego rozporządzenia cały majątek, oddany w myśl art. 4 przedsiębiorstwu "P." w użytkowanie i zarząd lub na własność przedsiębiorstwa, wyodrębnia się z ogólnego majątku Skarbu Państwa. Oznacza to, że jeżeli przedmiotowa działka znajdująca się pod linią kolejową pozostawała w eksploatacji P., to z mocy prawa powstał zarząd i użytkowanie tej nieruchomości. Ten tytuł prawny podlegał dalszym przekształceniom z mocy szczególnych przepisów prawa - art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. Nr 32, poz. 159) stanowiącego, że tereny stanowiące własność Państwa, będące do dnia wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek. Następnie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodziły w zarząd tych jednostek. Taki stan prawny istniał w dniu 27 maja 1990 r.

Oznacza to, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej oceny w przedmiocie komunalizacji. Decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez Gminę O., w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., własności nieruchomości, do której przedsiębiorstwu państwowemu "P." przysługiwało prawo zarządu wynikające z przepisów prawa, narusza powołany przepis art. 5 ust. 1 w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dostrzegł tego organ odwoławczy, który wadliwą decyzję komunalizacyjną utrzymał w mocy.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.