Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 135/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3 i § 5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 listopada 2015 roku, nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 17 marca 2016 r., M. H. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskodawca podał, że ma na utrzymaniu żonę oraz dwójkę dzieci oraz, że osiąga dochody w wysokości 4057 zł brutto. Ponadto dodał, że ponosi wysokie koszty utrzymania domu, spłaca kredyt hipoteczny a ponad połowa dochodów jest zajmowana na poczet należności fiskalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu.

Przepis art. 61 p.p.s.a. wskazuje na szkodę (majątkową, bądź niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, zaś jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 roku, GZ 138/2004).

Przywołany wyżej przepis wskazuje wyraźnie, że wstrzymanie wykonania aktu dopuszczalne jest, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że w okolicznościach konkretnej sprawy można zakładać, spodziewać się zaistnienia takiej sytuacji o jakiej mowa w przepisie. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że ocena możliwości wystąpienia tego niebezpieczeństwa nie może być przez Sąd dokonywana bez odwołania się do konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawcę dowodami. Jeżeli bowiem podatnik twierdzi, że wykonanie decyzji polegającej na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają możliwości płatnicze podatnika i doprowadzą np. do utraty możliwości zaspakajania potrzeb podatnika i jego rodziny.

Jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14). Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12).

Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą.

Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji.

Po pierwsze należy zauważyć, że w złożonym wniosku skarżący ograniczył się wyłącznie do podania wysokości uzyskiwanego przychodu oraz wskazania, że na jego utrzymaniu pozostają żona oraz dwójka dzieci. Podał przy tym, że znaczna część środków pochodzących z wynagrodzenia jest pobierana na poczet zaległości celnych, podatku VAT oraz spłaty zaciągniętego kredytu. W ocenie Sądu, informacje podane przez skarżącego we wniosku nie obrazują w pełni jego sytuacji majątkowej. Niemniej jednak Sąd zbadał inne dokumenty, złożone przez skarżącego w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy w sprawach I SA/Gd 111/16 i I SA/Gd 114/16. Analiza tych dokumentów wskazuje, że skarżący nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych czy majątku ruchomego jak i nieruchomości. Po odliczeniu dokonywanych zajęć komorniczych, z uzyskiwanego dochodu pozostaje mu kwota 1.445 zł. Jednocześnie ze złożonego oświadczenia wynika, że żona uzyskuje wynagrodzenie z pracy w kwocie 2.400 zł netto. Treść oświadczenia wskazuje ponadto, że po opłaceniu rat kredytu, bieżących opłat oraz po uwzględnieniu zajęć komorniczych do dyspozycji podatnika pozostaje suma 2.000 zł.

W ocenie Sądu, przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności odnoszące się do jego sytuacji finansowo rodzinnej nie wskazują na to, że w skutek wykonania zaskarżonej decyzji może zaistnieć stan niebezpieczeństwa wystąpienia szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Należy zauważyć, że podawana przez wnioskodawcę kwota wolnych środków pieniężnych, którą wnioskodawca może przeznaczyć na bieżące utrzymanie własne i swojej rodziny jest kwotą wolną od potrąceń. Jak wynika bowiem z oświadczenia skarżącego złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, suma ta pozostaje do dyspozycji po uiszczeniu egzekwowanych należności publicznoprawnych, raty kredytu oraz bieżących opłat. Przyjąć zatem należy, że egzekucja należności fiskalnych nie prowadzi do zagrożenia egzystencjalnego samego podatnika jak i jego rodziny choć niewątpliwe stanowi istotne utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu. Zatem w obecnym stanie rzeczy, fakt wykonania zaskarżonej decyzji, nie prowadzi zdaniem Sądu do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tylko natomiast taka sytuacja uzasadniałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Dodać również należy, że wykonanie zaskarżonej decyzji – związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ma charakter odwracalny. Zatem w sytuacji ewentualnego wzruszenia decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu stronie skarżącej kwoty orzeczonej w decyzji. Nie ma przy tym znaczenia kwestia ewentualnego skomplikowanego odzyskania uiszczonych kwot i czasu ich odzyskania, gdyż w wypadku pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia będą mu przysługiwały określone środki prawne, które doprowadzą do zwrotu przez organ zapłaconych przez skarżącego należności (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1568/13).

Należy mieć również na uwadze to, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, prowadzące de facto do wstrzymania obowiązku zapłaty kwoty orzeczonej decyzją nie może być uzasadniania okolicznością zaistniałych trudności w spłacie zaciągniętego kredytu. Świadczeniom cywilnoprawnym nie można bowiem przyznać pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 sierpnia 2013 r. II OZ 670/13 Lex nr 1361660, z 3 czerwca 2013 r. II FZ 281/13 Lex nr 1320634, z dnia 3 marca 2011 r. II OZ 130/11 Lex nr 1080416). Sąd nie jest zatem władny wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu tylko z tej przyczyny, że wnioskodawca zalega bądź ma trudności z zapłatą innych zaciągniętych wcześniej zobowiązań.

Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w niniejszym postępowaniu, jak w innych sprawach toczących się ze skarg wniesionych przez wnioskodawcę przed tutejszym sądem, przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Podkreślić jednak należy, że trudna sytuacja finansowa strony, nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W doktrynie i w judykaturze przyjmuje się jednak zasadę, zgodnie z którą przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., nie można utożsamiać z przesłankami, na podstawie, których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy a postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 605/10, LEX nr 742664 i z dnia 16 października 2009 r., II FSK 1783/08, LEX nr 573464).

Fakt egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie może być automatycznie utożsamiany z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2011 r., II FSK 2752/11, LEX nr 1069889).

Podsumowując, spełnienie przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga stwierdzenia prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków. Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.