Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 58/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak /spr./ Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/WA 58/06

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...], po zapoznaniu się odwołaniami B. K. i A. G. występującego w imieniu stron starających się o zwrot nieruchomości gruntowej, od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r., odmawiającej zatwierdzenia na wniosek Starosty Powiatu P. podziału nieruchomości położonych przy ul. [...] na terenie [...] w W., oznaczonych nr ewid. [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...], wykazanych na mapie z projektowanym podziałem zaewidencjonowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. pod nr [...] - umorzyło postępowanie odwoławcze.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, ze Decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2005r., Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku Starosty Powiatowego w P. odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości położonych przy ul. [...] w W., oznaczonych nr ewid. [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] wykazanych na mapie z projektowanym podziałem znajdującej w ewidencji POD GiK w W. pod numerem [...].

W uzasadnieniu wskazał, że Starosta Powiatowy w P. pismem z 18 lutego 2005r. wystąpił o zatwierdzenie decyzją projektu podziału nieruchomości opisanych w księdze wieczystej Kw [...] dz. [...], i [...] oraz objętych decyzjami Wojewody [...] nr [...] z [...] października 1998r., i nr [...] z [...] kwietnia l992r., w celu wydzielenia działek podlegających zwrotowi na rzecz byłych właścicieli. Nieruchomość jest własnością Miasta W. Granice projektowanych działek nie uwzględniają istniejącego zainwestowania ulicy dojazdowej, uniemożliwiają realizację pełnego przekroju - chodnika po stronie południowej i wydzielenia oświetlenia ciągu pieszo-jezdnego integralnie związanego z jego funkcją. Przez projektowane działki (nr [...] i [...]) przebiegają sieci uzbrojenia podziemnego - gazu, wody, kanalizacji i kabli energetycznych oraz ciąg pieszo-jezdny. Zdaniem właściciela gruntu, którym jest Miasto W. z uwagi na istniejące zagospodarowanie terenu podział nieruchomości powinien nastąpić w innych granicach.

Od decyzji wnieśli odwołania jednobrzmiącym pismem B. K., który wnioskuje o zwrot części działek nr [...], [...], [...] i [...] oraz A. G. działający w imieniu pozostałych osób zainteresowanych zwrotem nieruchomości.

W odwołaniu podnieśli, ze Starosta P. na wniosek byłych właścicieli prowadzi postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, musi więc ustalić jej granice w obecnej sytuacji prawnej, ponieważ teraz stanowią części nowych nieruchomości utworzonych w wyniku przekształceń własnościowych. Uzasadnienie decyzji Prezydenta nie zawiera w tym zakresie żadnych ustaleń negatywnych. Na etapie projektu podziału organ ten nie wniósł żadnych zastrzeżeń. Podział o zwrot nieruchomości zatwierdza się niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Art. 95 ust. 4 ustawy nie uzależnia zatwierdzenia podziału od ustalenia faktycznego lub przewidywanego zagospodarowania nieruchomości, a przytoczone rozważania w tym względzie przekroczyły delegację ustawową. Podane powody odmowy zatwierdzenia podziału nie są istotne dla tego postępowania. Podział służy jedynie do określenia granic wywłaszczonej nieruchomości w obecnej sytuacji prawnej. Odmowa zatwierdzenia podziału faktycznie uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w innym postępowaniu - o zwrot wywłaszczonych nieruchomości na wniosek byłych właścicieli.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że odwołania nie mogły zostać rozpatrzone, ponieważ wniosły je osoby, którym nie służył przymiot stron postępowania zakończonego decyzją nr [...] Prezydenta W.

Art. 97 stanowi w ust. l, że podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny a także na wniosek współwłaścicieli lub współużytkowników wieczystych. Można go także dokonać z urzędu.

Stronami postępowania podziałowego są tylko osoby mające interes prawny, a więc wynikający z przepisów prawa materialnego. Odwołanie od decyzji służy wyłącznie stronom postępowania (art. 127 § l kpa). Odwołującym nie służy aktualnie żadne prawo do nieruchomości. Przedmiotowe nieruchomości stanowią własność Miasta W. a wniosek o ich podział wniósł Starosta Powiatu P. W tym stanie postępowanie przed organem II instancji wszczęte odwołaniem osób, którym nie służy przymiot jego stron jest bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych i wobec takiego stwierdzenia podlega umorzeniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 roku nr [...] odmawiającej zatwierdzenia podziału nieruchomości położonych w W. przy ul. [...], oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...], [...] i [...], obręb [...] wniósł Prokurator Okręgowy w [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 3 polegające na błędnym uznaniu, iż odwołujący się nie mają przymiotu strony w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości, co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że postępowanie o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości położonych w W. przy ul. [...] oznaczonych w ewidencji gruntu numerami [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], toczyło się w związku z prowadzonym przez Starostę Powiatu w P. innym postępowaniem administracyjnym dotyczącym zwrotu części wymienionych wyżej wywłaszczonych nieruchomości na rzecz byłych właścicieli D. i S. K. oraz następców prawnych byłego właściciela S. K. tj. P. K. i L. K. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lutego 2004 r. sygn. akt [...] Ns [...] osoby te nabyły spadek po swym dziadku S. K. po jednej drugiej części każde z nich. Celem postępowania podziałowego, prowadzonego przez Prezydenta W. było wydzielenie części spornych nieruchomości poprzez określenie granic, w jakich ma nastąpić ich zwrot.

Prokurator Okręgowy w [...] podniósł, że podstawę prawną postępowania podziałowego w tej sprawie stanowił art. 95 pkt. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z późno zm.) który przewiduje, iż podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających m.in. z niniejszej ustawy.

W wyniku tego postępowania, jak wyżej wspomniano, ma dojść do określenia, w jakich granicach może nastąpić zwrot części nieruchomości na rzecz uprawnionych osób, zatem postępowanie to dotyczy w sposób bezpośredni rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu spornej nieruchomości.

Prokurator Okręgowy w [...] wskazał, że wprawdzie nie dotyczy ono istoty postępowania, lecz jest rozstrzygnięciem wstępnym, które umożliwia konkretyzację prawa w postępowaniu o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Nie posiada ono samodzielnego bytu prawnego, w tym sensie, że byłoby bezprzedmiotowe gdyby nie zostało wszczęte postępowanie o zwrot - co dodatkowo przemawia za przyjęciem, iż istnieje bezpośredni związek pomiędzy obydwoma postępowaniami.

Podniósł, że art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. należy wskazać jako źródło interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości przez osoby którym przysługuje roszczenie o zwrot.

Prokurator na poparcie swojego stanowiska powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 6 maja 1994 r. sygn. akt S.A./Kr 1740/93 ( opubl. Wokanda z 1994 r. Nr 11).

Zgodnie z jego treścią "od chwili złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jej poprzedni właściciel staje się stroną we wszystkich wydawanych w sprawie tej nieruchomości orzeczeń, gdyż toczące się postępowanie administracyjne w tych sprawach dotyczy oczywiście jego interesu prawnego (art. 28 k.p.a.)".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie.

W uzasadnieniu podniosło, że nie podziela poglądu Prokuratora Okręgowego o naruszeniu skarżoną decyzją przepisów kpa - art. 28 ani też tym bardziej art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Część nieruchomości, o której zwrot ubiegają się uczestnicy postępowania wskazani przez Prokuratora, stanowią drogi, zatem jej zwrot jest mało prawdopodobny. Kolegium nie kwestionuje istnienia po stronie osób starających się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości interesu faktycznego w sprawie o jej podział, w sposób zaproponowany przez Starostę Powiatu P., jednakże interes faktyczny nie daje im legitymacji stron tego postępowania, co poskutkować musiało koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że argumentacja skargi jest sprzeczna z tezą nadal aktualnego wyroku NSA w Warszawie, podjętego 22 października 1998r., sygn. Akt: I SA 500/98 (publ. LEX nr 44571, w którym sąd stwierdził, co następuje:

"W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 1985r., o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości czy też ustawy z 1997r o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania są właściciele (współwłaściciele) oraz użytkownicy wieczyści (współużytkownicy wieczyści). W żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego lecz zainteresowane są nabyciem własności lokali położonych na tych działkach. Zdarzenie przyszłe a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony. "

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Kwestią wstępną, która wymagała rozważenia w pierwszej kolejności jest kwestia posiadania legitymacji procesowej.

Stroną postępowania administracyjnego jest podmiot, który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny (art. 28 kpa).

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego stroną postępowania jest każdy podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie. Interes prawny, o którym mowa w art.28 kpa nie zależy od indywidualnego przekonania, że zachodzi związek między postępowaniem, a sytuacją zainteresowanego, lecz ma charakter obiektywny i musi wynikać z ustawowego źródła.

Przede wszystkim należy mieć na wadze, że rozpatrując interes prawny nie można abstrahować od celu, dla jakiego miał być dokonany ewentualny podział.

Z akt sprawy wynika, że skarżący zgłosili roszczenia do przedmiotowej nieruchomości.

Należy mieć na uwadze, że decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] roku wydana została na wniosek Starostwa Powiatowego w P., w celu wydzielenia działek podlegających zwrotowi na rzecz byłych właścicieli.

Tak, więc decyzja ta jest wydana dla celów realizacji zwrotu nieruchomości.

Wprawdzie postępowanie o zatwierdzenie podziału nieruchomości jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości jednakże decyzja o podziale stanowi zasadniczy element realizacji roszczeń byłych właścicieli w postępowaniu o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości.

Rację ma skarżący Prokurator Okręgowy w [...], że pomiędzy obydwoma postępowaniami istnieje bezpośredni związek.

Zdaniem Sądu wnioskodawcy w postępowaniu o zwrot nieruchomości mają interes prawny w postępowaniu stanowiącym jego zasadniczy element, którym jest postępowanie o zatwierdzenie podziału nieruchomości.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sprawa o zatwierdzenie podziału nieruchomości jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, ale jej wynik dotyczy dawnych właścicieli nieruchomości ubiegających się o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości w tym sensie, że stanowi niezbędny element tego postępowania.

Wynik postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli, gdyż korzystne dla nich rozstrzygnięcie spowoduje możliwość ewentualnej realizacji roszczeń o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości.

Inaczej rzecz ujmując, ich interes prawny wiąże się z dochodzeniem roszczeń o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości.

Dotychczasowe wywody upoważniają do wniosku, że byli właściciele ubiegający się o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu w sprawie o zatwierdzenie podziału przedmiotowej nieruchomości.

W świetle powyższego stanowisko organu administracji państwowej odmawiające byłym właścicielom (i ich następcom prawnym) statusu strony, narusza art. 28 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c oraz art. 152, ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.