Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2694/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.  1  par.  1,  art.  3  par.  1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.  134  par.  1,  art.  145  par.  1  pkt  1  lit.  c),  art.  152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 ,  art.  77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej M. M. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VISA/Wa 2694/13

UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 d, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260), po rozpatrzeniu odwołania M. M., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] lutego 2013 r. w B. na ul. A. (droga krajowa nr [...]) patrol funkcjonariuszy z Komendy Miejskiej Policji w B. zatrzymał do kontroli pojazd członowy składający się z czteroosiowego ciągnika marki D. o nr rej. [...] wraz z czteroosiową naczepą marki B. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował P. S., który wykonywał przewóz drogowy elementów betonowych w imieniu przedsiębiorcy M. M. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą M. M. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...].

W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 Kpa przez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego oraz naruszenie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Skarżąca zaznaczyła, że ładunek, który przewoził cztery elementy betonowe jest niepodzielny. Gdyby nawet każdy z ww. elementów był przewożony oddzielnie to i tak pojazd pozostawałby nienormatywny ze względu na jego długość. Skarżąca wskazała, że ważenia pojazdu dokonano przy zastosowaniu wag SAW, na których znajduje się informacja, że służą one do kontroli obciążenia koła. Skarżąca zakwestionowała przydatność użytych do pomiaru wag ze względu na różnicę w wynikach pomiarów osi pojazdu między pierwszym a drugim ważeniem.

Organ II instancji zaznaczył, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- łączna masa pojazdu członowego 74,55 t - przekroczenie dmc o 34,55 t, (przekroczenie o 86,38 %),

- długość pojazdu członowego wraz z ładunkiem - 24,75 m - przekroczenie dopuszczalnej długości o 8,25 m (przekroczenie o 50,00 %).

Organ stwierdził, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru z pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] lipca 2011 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznym [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. dla wagi o nr [...] z datą ważności do 31 października 2014 r. i przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. dla wagi o nr [...] z datą ważności do 31 sierpnia 2013 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono dwukrotnie, a za podstawę do stwierdzenia wymiaru naruszeń przyjęto wyniki korzystniejsze dla kontrolowanego. Po dokonaniu pomiarów sporządzono ww. protokół kontroli z dnia [...] lutego 2013 r.

Organ wskazał, że kierowca powinien był legitymować się zezwoleniem kategorii VII. dla pojazdu nienormatywnego, ponieważ rzeczywista masa całkowita pojazdu przekraczała 60 t. Skarżący w czasie kontroli okazał zezwolenie kategorii V nr [...] wydane na okres 6 miesięcy w terminie od 5 listopada 2012 r. do 5 maja 2013 r. na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji "5" tabeli. Zgodnie z lp. 5 załącznika do ustawy Prawo o ruchu drogowym (pkt 5 tabeli) zezwolenia kategorii V wydawane są na rzecz pojazdów nienormatywnych o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.

Organ odwołując się do zdania skarżącej z którego wynika, że przewoziła ładunek podzielny wskazał, że jest to bez znaczenia, ponieważ skarżąca nie legitymowała się zezwoleniem, które upoważniałoby do przejazdu pojazdem o stwierdzonych parametrach.

Organ odwołując się do przedstawionego przez skarżącą stanowiska Najwyższej Izby Kontroli (Delegatury w L.) zawartego w informacji o wynikach kontroli nr ewid. [...] oraz stanowiska Głównego Urzędu Miar zawartego w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r., nr WPRPWP/M31 076/354/11, iż "odpowiednie do ustalenia dmc są wagi nieautomatyczne klasy dokładności III o odpowiednim obciążeniu maksymalnym Max", wskazał, że te twierdzenia nie zostały poparte żadną analizą prawną, ani tym bardziej faktyczną.

Organ odnosząc się do kwestionowanej przez skarżącą przydatności użytych wag stwierdził, że różnice w wynikach pomiarów pomiędzy pierwszym, a drugim ważeniem pojazdu zawsze występują, a wynika to z wielu czynników. np. sposobu najazdu kołami pojazdu na wagę.

Organ zaznaczył, że instrukcja obsługi wag typu SAW stanowi, iż eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Tabela w pkt 2.5 tej instrukcji przedstawia propozycje ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza to ważenia pojazdu 4 i 5 osiowego dwoma wagami. Każdą oś waży się osobno, a wyniki osi wielokrotnych uzyskuje się przez ich sumowanie.

Ponadto organ odwoławczy nie podzielił stanowiska, iż organ orzekający wydał decyzję z obrazą art. 77 Kpa. W jego ocenie, analiza akt spraw wykazuje, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 Kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013r. i zarzuciła:

naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 1137 z 2012 roku ze zmianami),

- naruszenie treści art. 7 Kpa poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,

- naruszenie art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 Kpa poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom przedsięwziętym przez organ I instancji bez podstawy prawnej,

- naruszenie art. 77 § 1 Kpa poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym,

- naruszenie art. 75 § 1 (legalność dowodu) poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wagi, a także uznanie jako wiarygodny dokument noszący znamiona manipulacji i przerabiania,

- naruszenie art. 40 § 2 Kpa poprzez doręczenie decyzji bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika.

Skarżąca w oparciu o powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz zwrotu poniesionych przez stronę kosztów postępowania i obciążenie nimi Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi powołując się na definicje ładunku niepodzielnego wskazaną w art. 2 pkt 35 b ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazała, że ustalono stan faktyczny uznając ładunek w postaci czterech elementów betonowych jako podzielny. Zaznaczyła, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z dwiema wielkościami skutkującymi nienormatywnością pojazdu: długość oraz masa. Organ wskazując, iż jest to ładunek podzielny nie zwrócił uwagi na fakt, iż nawet w przypadku przewozu wyłącznie jednego prefabrykatu betonowego pojazd nadal pozostawałby nienormatywny z uwagi na długość elementu.

Skarżąca zaznaczyła, że organ z naruszeniem art. 6 w związku z art. 67 § 1 nie wskazał w protokole podstawy prawnej procesu ważenia, a jedynie podstawę prawną uprawnień organu do realizacji tej czynności. Odwołując się do instrukcji obsługi producenta wagi, tj przedsiębiorstwa I. wskazała, że jak wynika z punktu 1.2 tiret I i III instrukcji, waga SAW służy do pomiaru obciążenia koła pojazdu bądź, w przypadku utworzenia systemu połączonych dwóch wag, do pomiaru nacisku osi. Zdaniem skarżącej przyjmując, że kontrolujący inspektor przed wykonaniem pomiaru nie zapoznał się z wytycznymi zawartymi w instrukcji obsługi wagi SAW, mógł z łatwością odczytać właściwe informacje naniesione przez producenta na urządzeniu pomiarowym. Informacje te również potwierdzają, że waga SAW nie służy do pomiaru całkowitej masy pojazdu. Skarżąca podkreśliła, że producent zawierając odpowiednią klauzulę na obudowie wagi przenośnej do pomiarów statycznych SAW jednoznacznie wskazał na zakres przeznaczenia urządzenia pomiarowego. Gdyby waga była dopuszczona do pomiaru masy całkowitej, z pewnością odpowiednia informacja również znalazłaby się na tabliczce urządzenia.

Skarżąca odwołała się również do wątpliwej dokładności wag SAW, wskazując, że w wyniku I ważenia ustalono masę rzeczywistą zespołu pojazdów na 77250 kg , zaś podczas drugiego ważenia - 74550 kg. Zatem różnica pomiędzy I a II ważeniem wynosi 3 tony .

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Zdaniem Sądu, decyzja narusza przepisy art. 7 i 77 k.p.a., co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolowany pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P., z terminem ważności do dnia 31 października 2014 r.

Samo ważenie pojazdu jest czynnością materialno-techniczną, której przebieg i sposób (metodę) dokonania nie regulują powszechnie obowiązujące przepisy prawne, lecz zalecenia i wskazówki zwarte z zasady w instrukcjach obsługi wag. Same wagi - w rozpatrywanej sprawie nieautomatyczne przenośne wagi do pomiarów statycznych - powinny legitymować się ważnymi świadectwami legalizacji, jak również nadawać się do dokonania odpowiednich pomiarów, tzn. ustalenia nacisku na osie pojazdu oraz ustalenia dmc pojazdu. Dlatego też zakres i sposób wykorzystania poszczególnych rodzajów wag przeznaczonych do ważenia pojazdów stanowi już przedmiot regulacji prawnej. Kwestii tej dotyczy w szczególności rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152), a także powołana przez organ dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą to obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych.

Zdaniem Sądu, użyte do pomiarów w trakcie kontroli wagi typu SAW 10C, nie mogły być zastosowane zarówno do określenia masy całkowitej oraz nacisków zespołu pojazdów posiadającego więcej niż 3 osie wielokrotne, a poddanego kontroli w niniejszym postępowaniu administracyjnym, który stanowił 4-osiowy ciągnik marki D. o nr rej. [...] i 4-osiową naczepę marki B. nr [...] (co wynika z protokołu kontroli).

W ocenie Sądu, wyjaśnienia organu zawarte w decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów nacisków osi wielokrotnych spornego pojazdu oraz dmc. Należy wskazać, że producent – w instrukcji obsługi wag SAW znanej Sądowi z urzędu przewidział możliwość realizowania pomiaru nacisku osi wielokrotnej przy pomocy tylko jednej pary wag, ale wyłącznie w odniesieniu do osi wielokrotnych składających się z maksymalnie 3 osi składowych. W niniejszym przypadku kontroli poddano pojazd samochodowy czteroosiowy oraz naczepę wyposażoną w oś wielokrotną, która według ustaleń organu składa się z 4 osi składowych.

Należy przy tym wskazać, że zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co potem jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji.

Wyżej opisane działanie organu w oczywisty sposób narusza zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa. co prowadzi do przekonania, że organy rozpoznające sprawę w obydwu instancjach zaniechały wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona dogłębnej jej analizy mając na uwadze wywody Sądu. W szczególności oceni, czy opisanych wyżej wag można było użyć do pomiarów nacisków osi wielokrotnych ważonego pojazdu oraz jego dmc mając na uwadze ustalenie, że producent przewidział możliwość realizowania pomiaru nacisku osi wielokrotnej przy pomocy tylko jednej pary wag, ale wyłącznie w odniesieniu do osi wielokrotnych składających się z maksymalnie 3 osi składowych (w omawianej sprawie kontroli poddano pojazd samochodowy czteroosiowy oraz naczepę wyposażoną w oś wielokrotną, która według ustaleń organu składa się z 4 osi składowych).

Czynności kontrolne mają charakter niepowtarzalny, gdyż konwalidowanie ich na późniejszym etapie postępowania nie jest już możliwe.

W ocenianym przypadku należy więc rozważyć, czy materiał dowodowy jest wystarczający do nałożenia kary na przedsiębiorcę.

Uwzględniając powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.