Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 826/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 zq ust. 7, art. 31 zo ust. 12
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

R.R. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, płatniczka) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z {...} sierpnia 2021 r. nr{...}, którą odmówiono jej przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 marca 2021 r.

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynikało, że wypełniając w dniu 16 sierpnia 2021 r. wniosek na formularzu RDZ-SK płatniczka ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania ww. składek, za listopad i grudzień 2020 r. oraz styczeń, luty i marzec 2021 r. Zaznaczyła, że prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną kodem {...}i na dzień 30 września 2020 r. był to przeważający rodzaj prowadzonej działalności. Przychód w ww. miesiącu był niższy co najmniej o 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r.

Decyzją z {...} sierpnia 2021 r. Zakład, powołując się na przepisy art. 31zq ust. 7 i art. 31zo ust. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej zwana jako: "ustawa o COVID-19"), uznał że wskazany we wniosku kod PKD nie został zweryfikowany w rejestrze CEDIG na dzień 30 września 2020 r. Został on dodany do rejestru dopiero 28 lipca 2021 r. Oznaczało to w ocenie organu, że we wrześniu 2020 r. płatniczka nie prowadziła działalności objętej kodem{...}. Dlatego nie spełniła warunku określonego w art. 31zo ust. 12 cyt. ustawy.

W skardze podniesiono, że sklepik szkolny jest przez nią prowadzony nieprzerwanie od 1 października 2015 r. Wówczas to do ewidencji wpisany został kod {...} Nie miała świadomości, że dla sklepików szkolnych przewidziany był odrębny kod. Rozpytując w Zakładzie o możliwą pomoc otrzymała informację o możliwości zmiany kodu PKD na taki, który uprawniać ją będzie do otrzymania pomocy. Zmiany tej nie dokonywała w celu wyłudzenia świadczenia, ale dlatego, że pomoc ta powinna zostać jej przyznana tak, jak innym osobom prowadzącym taki rodzaj działalności. Po zmianie kodu nadal prowadzi taki sam rodzaj działalności, ten sam sklepik szkolny. Na dowód tego dołączyła do skargi umowy z Dyrektorem Szkoły o najem lokalu (umowa nr {...} nr {...}dotycząca pomieszczenia w budynku przy ul. {...} w{...}, zaświadczenie od Dyrektora Szkoły o opłacaniu podatku od nieruchomości za najmowaną powierzchnię za okres od listopada 2020 r. do marca 2021 r. oraz zaświadczenie Dyrektora Szkoły potwierdzające prowadzenie sklepiku w okresie objętym wnioskiem.

Skarżąca wniosła o zmianę decyzji i przyznanie jej prawa do zwolnienia.

W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Organ podkreślił, że wymagany kod PKD nie był wpisany w rejestrze ani 30 września 2020 r., ani 31 marca 2021 r., jak tego wymagały przepisy art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19. W dniu 30 września 2020 r. w rejestrze REGON wpisany był kod {...}a stosowanej zmiany dokonano 28 lipca 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przeprowadzona kontrola wykazała konieczność zastosowania przez Sąd względem kontrolowanej decyzji środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy i stanowisk stron wynika, że skarżąca ubiegała się o udzielenie pomocy mającej przeciwdziałać negatywnym skutkom COVID-19 w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania opisanych na wstępie składek za okresy rozliczeniowe od listopada 2020 r. do marca 2021 r. Wnioskowała o pomoc określoną w art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19. Powodem negatywnego rozpatrzenia podania było ustalenie, że w okresie referencyjnym (we wrześniu 2020 r.) nie prowadziła jako przeważającej działalności objętej kodem{...} . Kod ten w rejestrze REGON odnotowano dopiero w lipcu 2021 r. Skarżąca podnosiła, że ten sam rodzaj działalności w postaci sklepiku szkolnego prowadzi od 2015 r., tyle że wpis w rejestrze REGON nie odpowiadał stanowi faktycznemu. Zmierzała zatem do podważenia ustaleń faktycznych Zakładu. Podniesione przez nią argumenty zasługiwały na uwzględnienie.

Przepis art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID stanowił, że na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów, słuchaczy lub wychowanków na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.11.Z albo 47.19.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 września 2020 r. i przychód z działalności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego był niższy co najmniej o 40% w listopadzie 2020 r., grudniu 2020 r., styczniu 2021 r., lutym 2021 r. lub w marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r. lub we wrześniu 2020 r. W myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

Kontrolowana decyzja okazała się niezgodna z prawem z uwagi na wadliwie poczynione ustalenia faktyczne. Postępowanie wyjaśniające zostało przez Zakład ograniczone do wyników literalnej wykładni przepisów art. 31zo ust. 11 i 12 ustawy o COVID-19. Poprzestano na treści wpisów w rejestrze podmiotów REGON, bez zbadania faktycznego przedmiotu i rodzaju prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności. Aktualne orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odnoszące się do oceny środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 (i inne o tożsamej treści zawarte w tej ustawie lub wydanym na jej podstawie rozporządzeniu pomocowym, na podstawie delegacji ustawowej z art. 31zy ustawy o COVID-19) ewoluowano w tym kierunku, że zawartą w nim regulację uznaje się jako środek dowodowy o charakterze formalnym (domniemanie), podlegający wzruszeniu. Można go podważyć na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, na zasadach określonych w art. 76 § 3 K.p.a. odnośnie do przeciwdowodu do treści dokumentu urzędowego (por. wyrok z 27 kwietnia 2021 r. sygn. I SA/Rz 214/21, od którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z 17 listopada 2021 r. sygn. I GSK 794/21, a także I SA/Rz 819/21, I SA/Rz 683/21, I SA/Rz 617/21, I SA/Rz 741/21, I SA/Rz 511/21, I SA/Rz 334/21). Tak więc przedsiębiorca prowadzący jako przeważającą rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodu PKD wymienionego w art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19 (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji) może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, jakimi są dane otrzymane przez Zakład z rejestru REGON, a więc odnośnie do środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11. W ten sposób płatnik może podważyć aktualność wpisu w rejestrze REGON odnośnie do stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania polega na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny (przedmiot działalności) jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.

Z art. 31zo ust. 12 ustawy o COVID-19 wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym specyficzny rodzaj działalności handlowej w postaci sklepiku szkolnego na terenie jednostki systemu oświaty w zakresie sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów, słuchaczy lub wychowanków. Działalność ta powinna odpowiadać kodowi PKD 47.11.Z – sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. Ulga ta przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność, a nie tym, którzy tylko legitymują się określonym rodzajem wpisu istotnego z punktu widzenia statystyki publicznej. W powołanym przepisie jest mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Skarżąca przedstawiła zaś dowody wskazujące, że jej faktyczny przedmiot działalności odpowiada zakresowi kodu PKD 47.11.Z, a wpis w rejestrze REGON nie był zgody ze stanem faktycznym.

Z danych zawartych w ewidencji CEIDG wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod adresem ul. {...} w{...}. Pod adresem tym mieści się siedziba szkoły (II LO im. K. M.). Dołączone do skargi kopie umów o najem oraz zaświadczeń potwierdzają, że skarżąca prowadzi w budynku szkoły sklepik szkolny. Umowy te zawierane były m.in. na rok szkolny 2019/2020 i 2020/2021, a więc okresy istotne z punktu widzenia pomocy, o jaką zabiegała. Treść tych dokumentów wskazuje zatem, że działalność tego rodzaju prowadziła także przed 28 lipca 2021 r. Za okres objęty wnioskiem regulowała też podatek od nieruchomości w wysokości odpowiadającej najmowanej powierzchni, co poświadczył dyrektor szkoły. Wszystkie te okoliczności pozwalały przyjąć, że podważyła ona skutecznie treść wpisów w rejestrze REGON, jakie widniały w nim do 28 lipca 2021 r., w tym na dzień 30 września 2020 r.

Z podanych względów Sąd, mając na względzie przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 31zo ust. 11 i 12 ustawy o COVID-19, a także art. 107 § 3, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i art. 79a K.p.a., uchylił kontrolowaną decyzją. Wydano ją przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przed wydaniem niekorzystnej dla płatniczki decyzji nie powiadomiono jej o możliwości przedłożenia dowodów przeciwko treści wpisu w rejestrze REGON i wykazania faktycznego przedmiotu działalności. Gdyby zapewniono jej prawo czynnego udziału w postępowaniu, mogłaby przedłożyć Zakładowi dokumenty, które dołączyła do skargi.

Zakład, w ponownie prowadzonym postępowaniu, powinien poczynić aktualne ustalenia uwzględniające stanowisko Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu, przy uwzględnieniu przedstawionych przez skarżącą dokumentów wskazujących na faktyczny przedmiot jej działalności w okresach istotnych z punktu widzenia wnioskowanej pomocy.

Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżąca nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, a sprawa sądowa zainicjowana jej skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. była wolna od kosztów sądowych. Nie przedłożono zaś zestawienia innych wydatków.