Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1791/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Wodne prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 3, art. 66 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d, art. 14 ust. 1, art. 14a ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 47 par. 1, art. 48, art. 49 par. 1 i art. 55
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agata Stolarska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1947/16 w sprawie ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2016 r. znak (...) w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1947/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach na decyzję Głownego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2016 r. nr (...) w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze i nie doszukał się innych powodów, które mogłyby stać się podstawą do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z (...) czerwca 2016 r. Orzeczenie to zapadło w sprawie wszczętej przez organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego z urzędu i dotyczyło stanu technicznego obiektu budowlanego – ujęcia brzegowego w km 48+800 rzeki O. w R.

Bezsporny w sprawie jest stan techniczny niniejszego obiektu wybudowanego w latach 70 – tych XX w., który stanowi niebezpieczeństwo zagrożenia życia lub zdrowia ludzi bądź bezpieczeństwa mienia. Jak wynikało z opisu zamieszczonego w protokole kontrolnym dołączonym do akt sprawy, obiekt ten wymaga robót zabezpieczających. Obecnie jest on odłączony od sieci wodnej i nie spełnia swej funkcji użytkowej.

W tych realiach Sąd pierwszej instancji za zasadne uznał zastosowanie w sprawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.) i nałożenie w oparciu o ten przepis obowiązków celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczności sprawy wypełniały dyspozycję przytoczonej normy prawnej i uzasadniały wydanie decyzji na tej podstawie. W tym zakresie Sąd nie stwierdził naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a. Sprawa w tym zakresie co do zasady nie była kwestionowana przez samego skarżącego. Skarga zawiera zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, jednak zarzut ten nie odnosi się do stanu technicznego obiektu. Dotyczy on zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy obiekt nie pełniąc już swej funkcji, winien być zdaniem skarżącego rozebrany na podstawie art. 67 Prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji w tej sprawie podzielił pogląd organów nadzoru budowlanego, że z takim wnioskiem na podstawie art. 31 Prawa budowlanego mógł wystąpić sam zarządca obiektu budowlanego. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że w tej sprawie stan techniczny obiektu nie uzasadniał nakazu rozbiórki zgodnie z art. 67 Prawa budowlanego.

Zaskarżona w sprawie decyzja wydana została w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a wobec tego w związku z art. 61 tej ustawy, obowiązek w niej nałożony należało skierować do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.

Ewidentne ustalenia dokonane przez organ jednoznacznie wskazują na to, że to skarżący jest niewątpliwie zarządcą nieruchomości. Sąd pierwszej instancji powołał się na pogląd wyrażony w wyroku NSA sygn. akt II OSK 976/15 zgodnie z którym pojęcie "zarządcy obiektu budowlanego" nie można utożsamiać z pojęciem "zarządcy nieruchomości". W pojęciu "zarządca obiektu budowlanego" mieści się zarówno podmiot władający całą nieruchomością na rzecz którego ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe, a także podmiot, który włada nieruchomością z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy.

W okolicznościach niniejszej sprawy rozważenia wymagało, czy przedmiotowe ujęcie wody stanowiące budowlę o której jest mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, jest przedmiotem odrębnej własności i jako część urządzenia służącego do doprowadzania lub odprowadzania płynów, nie należy do części składowych nieruchomości.

Sad Najwyższy w wyroku z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt IV CSK 387/14 wyraził pogląd, że sfinansowanie kosztów budowy urządzeń, które po połączeniu z siecią nie należą już do części składowych nieruchomości i są samoistnymi rzeczami ruchomymi przesądza o tym, kto jest ich właścicielem. W aktach niniejszej sprawy brak jest tego rodzaju dowodów.

Art. 49 Kodeksu cywilnego wprawdzie rozstrzyga o statusie urządzeń przesyłowych poprzez wskazanie, że nie stają się one częścią składową gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa, jednakże przepis ten nie stanowi podstawy nabycia własności. Nie przesądza o tym też sam fakt, że połączenie z siecią czyni z danego urządzenia część składową przedsiębiorstwa.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt III CZP 105/05, opub. w OSNC 2006, nr 10, poz. 159 wskazał, że art. 49 § 2 Kodeksu cywilnego nie stanowi samoistnej podstawy prawnej przejścia urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz innych podobnych urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez ich połączenie z siecią należącą do tego przedsiębiorstwa. Także art. 191 K.c. nie stanowi podstawy prawnej nabycia własności tych urządzeń (wyrok SN z dnia 3 grudnia 2004 r. sygn. akt IV CZP 347/04, opub. w OSP 2005, z. 12, poz. 147) tym bardziej, że urządzenia te stanowiąc część składową przedsiębiorstwa, nie są częścią składową jakiejkolwiek nieruchomości.

Podsumowując Sąd pierwszej instancji podkreślił, że obecnie przedmiotowe ujęcie wodne nie wchodzi w skład przedsiębiorstwa z uwagi na fizyczne odłączenie od budynku pompowni wód w 2010 r. stanowiącej część urządzeń przesyłających wodę do Cukrowni R. Brak jest dowodów przeniesienia prawa własności ujęcia wody na przedsiębiorstwo w czasie jego funkcjonowania. Zatem zdaniem Sądu uznać należało, że obecnie stanowi ono część składową nieruchomości będącej w zarządzie trwałym skarżącego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, zaskarżoną decyzję należało uznać za prawidłową, także w kwestii spornej dotyczącej adresata obowiązku.

W skardze kasacyjnej Skarb Państwa - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie normy wskazanej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145, z późn. zm.) w związku z art. 3 pkt 3 i art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 48, art. 49, art. 551 oraz art. 191 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnie i uznanie, że współwłaścicielem/zarządcą przedmiotowego urządzenia jest skarżący, gdy tymczasem zeznania świadków, przedłożone do sprawy dokumenty, a w szczególności: aktu notarialnego z dnia (...) czerwca 2010 r. repertorium A nr (...) zawartego pomiędzy spółką (...) S.A. a spółką (...) sp. z o.o. (obecnie w upadłości likwidacyjnej) w przedmiocie sprzedaży prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości składającej się z wymienionych działek w R., prawa własności budynków, budowli i urządzeń naziemnych i podziemnych (stanowiących odrębną nieruchomość) i ruchomości w postaci maszyn i urządzeń; decyzji nr (...) Starosty R. z dnia (...) września 2009 r. o pozwoleniu na rozbiórkę; decyzji nr (...) Starosty R. z dnia (...) września 2006 r. znak: (...) o pozwoleniu zintegrowanym wydanym dla (...) S.A.; decyzji nr (...) Starosty R. z dnia (...) grudnia 2009 r. znak: (...) o wygaszeniu ww. pozwolenia zintegrowanego; decyzji Starosty R. przenoszących prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia zintegrowanego udzielonego Cukrowni (...) S.A. na kolejnych prowadzących instalację do produkcji cukru zlokalizowaną przy ul. (...) w R. (decyzja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. i decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r.) oraz wyciągów z wniosków o udzielenie pozwoleń emisyjnych dla przedmiotowych urządzeń wodnych; pisma - prolongaty uzgodnienia z 1992 r. dotyczącego poboru wody za pomocą ujęcia zlokalizowanego w km 48+800 rzeki O.; zeznania świadka, które jednoznacznie wskazują na właściciela urządzenia wodnego tj. albo (...) S.A. z siedziba we W. albo (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Istota sporu pomiędzy stroną skarżącą kasacyjnie a organem administracyjnym dotyczy określenia podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązków wynikających z art. 66 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nie budzi wątpliwości, że obowiązki wynikające z art. 66 Prawa budowlanego należy, zgodnie z art. 61 tej ustawy, nakładać na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Także nie budzi wątpliwości, że obiekt definiowany jako ujęcie brzegowe w km 48+800 rzeki O. w R. stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Jest to także urządzenie wodne, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności obiekt służący do ujmowania wód powierzchniowych (art. 9 pkt 19 lit. d Prawa wodnego). Tym samym zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, a dotyczący dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d Prawa wodnego jest niezasadny. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe ujęcie wody jest urządzeniem wodnym w rozumieniu tego przepisu, a także że stanowi ono budowle w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.

Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powinno być związane z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Celem regulacji nakładającej określone obowiązki jest doprowadzenie do wykonania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości. Tylko podmiot, który posiada określone prawa do wejścia na teren nieruchomości i wykonania określonego obowiązku, może być adresatem takiej decyzji.

Przepisy Prawa budowlanego nie definiują pojęcia zarządcy obiektu budowlanego (budowli). W doktrynie wskazuje się, że "zarządcą obiektu budowlanego" może być podmiot sprawujący trwały zarząd nad nieruchomością w rozumieniu art. 43-50 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, z późn. zm.) osoba fizyczna lub prawna sprawująca zarząd na zasadach określonych w ustawie o własności lokali lub na podstawie innych przepisów, jak również zawodowy zarządca nieruchomości działający na zasadach określonych w art. 184-190 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. Z. Niewiadomski, [w:] Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2011, s. 576-577). Tym samym niewątpliwie zarządcą obiektu budowlanego będzie zarówno podmiot władający nieruchomością, na rzecz którego ustanowiono ograniczone prawo rzeczowe, jak i podmiot posiadający szczególne prawo do zarządzania nieruchomością definiowane jako prawo trwałego zarządu lub podmiot, który włada nieruchomością z tytułu umowy o korzystaniu z cudzej rzeczy (np. jako użytkownik lub najemca).

Własność wód w prawie wodnym nie pokrywa się z własnością w rozumieniu prawa cywilnego (art. 140 K.c.) a to dlatego, że woda nie jest rzeczą w rozumieniu art. 45 Kodeksu cywilnego (por. uchwała SN z dnia 8 listopada 1971 r. sygn. akt II CZP 28/71, opub. w OSNC 1972/3/43/). Wody płynące są wodami publicznymi i w tym przypadku własność wody przekłada się na własność gruntu pod wodą w granicach określonych liniami brzegów, co wynika z treści art. 14 i art. 17 Prawa wodnego (J. Szachułowicz, Prawo wodne. Komentarz, Warszawa 2007, str. 39).

W orzecznictwie wskazuje się, że w przepisach Prawa wodnego nie ma stwierdzenia wprost, że przewiduje ono wyjątek od zasady superficies solo cedit, ale takie stanowisko ustawodawcy wynika w sposób dostatecznie jasny ze sformułowań zawartych w szczególności w art. 123 § 1a i art. art. 139 ust. 2 tej ustawy oraz jej celu. Właścicielem urządzenia wodnego postawionego na granicach linii brzegowej wody płynącej, która stanowi wraz z gruntem znajdującym się pod nią własność Skarbu Państwa nie musi być właściciel wody ani właściciel gruntu, na którym zostało ono posadowione (wyrok SN z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt I CSK 145/12, opubl. OSNC 2013, nr 5 poz. 66; wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1654/10; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1847/07; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1638/06).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że organ nadzoru budowlanego powinien w pierwszej kolejności ustalić kto jest właścicielem urządzenia wodnego (ujęcia wodnego). Jeżeli niemożliwe jest ustalenie urządzenia wodnego, to wówczas decyzja nakazująca wykonanie określonych czynności powinna być skierowana do zarządcy nieruchomości gruntowej, na której znajduje się ten obiekt. Zgodnie z art. 14 ust. 1 Prawa wodnego grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. Przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi oraz morskimi wodami wewnętrznymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu (art. 14a ust. 1 Prawa wodnego). Takie grunty, stosownie do powołanego przepisu stanowiące własność Skarbu Państwa wchodząc w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że skoro nieruchomość obejmująca działkę nr (...) stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., to właśnie na ten Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej należało wydać decyzje nakazujące wykonanie określonych obowiązków w oparciu o art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.

Niezasadne są zarzuty dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 48, art. 49, art. 551 oraz art. 191 Kodeksu cywilnego. Ustosunkowując się do tych zarzutów należy stwierdzić, że nie ulega wątpliwości, że działka nr 885/224 stanowi własność Skarbu Państwa i była w zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G.. Okoliczność ta wynika z odpisu z księgi wieczystej. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej wykonuje uprawnienia właścicielskie w stosunku do działki nr (...).

Rację ma strona skarżąca kasacyjnie, że przepisy Prawa wodnego zawierają wyjątek od zasady superficies solo cedit, to znaczy właściciel gruntu nie musi być właścicielem urządzenia wodnego. Własność wody ani własność gruntu w granicach linii brzegowych jeziora nie rozciąga się automatycznie na urządzenie wodne znajdujące się granicach linii brzegowej rzeki.

Tym niemniej nie budzi wątpliwości, że w tej sprawie to właśnie strona skarżąca kasacyjnie jest zarządcą gruntu, na którym znajduje się to urządzenie wodne, a organy administracyjne nie ustaliły, aby inny podmiot był zarządcą lub właścicielem tego urządzenia. Tym samym jako zarządca nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa pokrytej wodami płynącymi powinien być adresatem decyzji o nakazie, stosownie do art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, wykonania określonych obowiązków celem usunięcia nieprawidłowości, w przypadku braku możliwości ustalenia innego niż Skarb Państwa właściciela lub zarządcy tego obiektu.

Prawa zarządu, a tym bardziej własności nie można domniemywać. Wskazywana przez stronę skarżącą kasacyjnie umowa sprzedaży z dnia (...) czerwca 2010 r. obejmująca sprzedaż prawa użytkowania wieczystego i prawa własności ruchomości nie obejmuje działki nr (...) lub rzeczy ruchomej stanowiącej ujęcie brzegowe w km 48+800 rzeki O. w R.

Skoro przeniesienie prawa nastąpiło na mocy odrębnej czynności prawnej, to nie ma żadnych podstaw do domniemywania, że sprzedażą objęto także i inne ruchomości lub nieruchomości, niż wynikałoby to z treści samej umowy.

Także powoływane przez stronę skarżąca kasacyjnie decyzje nie mogły skutkować wydaniem w sprawie odmiennego rozstrzygnięcia administracyjnego. Decyzja z (...) września 2006 r. udzielająca Spółce (...) pozwolenia zintegrowanego rzeczywiście obejmowała zaopatrzenie w wodę Spółki poprzez korzystanie z własnego ujęcia wody przemysłowej zlokalizowanego na O. w km 48+800 (s. 9 decyzji). Decyzja ta nie wymieniała, czy to ujęcie stanowi budowlę będącą własnością tej Spółki, czy też stanowi ono jedynie jakąś formę zarządzania tym ujęciem. To pozwolenie zintegrowane zostało decyzją z dnia (...) czerwca 2008 r. przeniesione na rzecz Spółki (...) S.A., a następnie decyzją z (...) grudnia 2009 r. stwierdzono wygaśnięcie pozwolenia zintegrowanego.

Tym samym dysponowanie przez Spółkę (...) tym ujęciem wody ustało z chwilą, gdy decyzja stwierdzająca wygaśnięciem pozwolenia zintegrowanego stała się ostateczna.

Organy administracyjne prowadząc postępowanie dowodowe nie znalazły żadnego dokumentu stwierdzającego, że Spółka (...) R. czy też Spółka (...) S.A. posiadają jakieś prawo do budowli będącej ujęciem wody. Skoro to ujęcie znajdowało się w obszarze gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, to Skarb Państwa poprzez swoje jednostki organizacyjne powinien uregulować status prawny takiego ujęcia. Jak przy tym wynika z art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. Nr 130 poz. 1087) z dniem wejścia w życie tej nowelizacji stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio – urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych oraz marszałków województw stosownie do art. 11 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.

Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 48 Kodeksu cywilnego z zastrzeżeniem wyjątków ustawowych do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody nie należą do części składowych nieruchomości tylko wtedy, gdy wchodzą w skład przedsiębiorstwa (art. 49 § 1 K.c.). W tej zaś sprawie z chwilą likwidacji przedsiębiorstwa stanowiącego zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej (art. 551 K.c.), także ujęcie wody wchodzące wcześniej w skład przedsiębiorstwa zajmującego się produkcją cukru ( R., [...] S.A.) stało się częścią składową gruntu stanowiącego działkę nr (...).

Stosownie do art. 47 § 1 K.c. część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Tym samym w przypadku, gdy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, to prawo to obejmuje także części składowe tej nieruchomości nie stanowiące w dacie wydawania w tej sprawie decyzji część przedsiębiorstwa. W związku z powyższym wobec braku odrębnego podmiotu posiadającego jakiekolwiek prawo do ujęcia brzegowego, to zgodnie z art. 191 K.c. własność tej budowli przysługuje Skarbowi Państwa. Za Skarb Państwa w tej sprawie czynności wykonywał zarządca – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G.

Także w orzecznictwie sądowym zajęto stanowisko zgodnie z którym zarządca nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa pokrytej wodami jeziora może być adresatem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu w przypadku, gdy nie ma możliwości ustalenia właściciela tego obiektu (wyrok NSA z 5 października 2016 r. sygn. akt II OSK 665/16, opub. w Lex nr 2189793).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.