Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 253/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 1 art. 2 ust. 2 lit. k, art. 3 pkt 3, pkt 6 lit. a), pkt 20, art. 9 lit. a), art. 13, art. 21 ust. 1 i ust. 2, art. 23 ust. 4
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące  produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002  (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego).
article: art. 85a pkt 2 lit. a), lit. c), lit. e)
journal: Dz.U. 2014 poz 1539
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2018 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z przepisów sanitarnych dotyczących żywności pochodzenia zwierzęcego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Ł., na podstawie art. 1 pkt 1 lit. o) oraz art. 4 ust. 3, art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a), c), e) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1539) – zwanej dalej: "ustawą"; rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (Dz. U. UE. L. 2009.300.1) – powoływanej dalej jako: "rozporządzenie 1069/2009"; rozporządzenia Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy z dnia 25 lutego 2011 r. (Dz. Urz. UE.L Nr 54, str. 1) – powoływanego dalej jako: "rozporządzenie 142/2011"; ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt; § 3 pkt 2 lit. b) tiret czwarte, lit. s) tiret czwarte oraz lit. za) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz.U. z 2014 r., poz. 629) – zwanego dalej: "rozporządzeniem"; art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1257), powoływanej dalej jako "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w K. z dnia [...] r., nr [...], znak [...], o wymierzeniu zakładowi A Sp. z o.o. z siedzibą w K. kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z przepisów sanitarnych dotyczących żywności pochodzenia zwierzęcego w łącznej kwocie 24.500zł.

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w okresie od 23 listopada 2016 r. do 16 stycznia 2017 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w K. - określany dalej również jako "PLW" - przeprowadził w A sp. z o.o. -określanej dalej jako "Zakład" lub "Strona" - kontrolę w zakresie zagospodarowania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, określanych dalej jako "uppz", udokumentowaną protokołami kontroli nr [...] oraz [...]. Podczas przeprowadzonej kontroli PLW ustalił, że w okresie od 23 listopada 2016 r. do 8 stycznia 2017 r. Zakład, wywożąc materiał kategorii 2 (obornik), nie wystawiał dokumentów handlowych, które powinny takiemu wywozowi towarzyszyć, a także, prowadząc rejestr wysyłek uppz, nie uwzględnia w nim krwi oraz obornika.

Pismem z dnia 30 stycznia 2017r., organ I instancji zawiadomił Zakład o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nieprawidłowości stwierdzonych podczas przedmiotowej kontroli, a następnie w dniu [...] marca 2017r. PLW wydał decyzję nr [...], znak [...], którą wymierzył Zakładowi karę pieniężną w łącznej wysokości 22.000 zł (dwadzieścia dwa tysiące złotych) za niedopełnienie obowiązków określonych: 1. w art. 13 rozporządzenia 1069/2009 poprzez przekazywanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego do podmiotu nieuprawnionego; 2. w art. 21 ust. 2 akapit pierwszy i ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia 1069/2009 poprzez przekazywanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego do odbiorcy bez wystawienia dokumentu handlowego.

W toku postępowania odwoławczego, nie przesądzając o prawidłowości stanowiska Zakładu, co do merytorycznych zarzutów postawionych decyzji organu I instancji, organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jego wynik, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W związku z powyższym decyzją nr [...] z [...] czerwca 2017r. Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania PLW.

12 czerwca 2017 r. PLW zwrócił się z prośbą do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Delegatury w S. między innymi o przedstawienie wyników kontroli, przeprowadzonej w Zakładzie w dniach 13 lutego - 1 marca 2017 r. W odpowiedzi, 26 czerwca 2017 r. do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w K. wpłynęło pismo z załączonym protokołem z kontroli nr [...], przeprowadzonej przez WIOŚ w Zakładzie A sp. z o.o. Z treści dokumentu wynika między innymi, że "gnojowica powstająca w pomieszczeniach magazynowych żywca stanowi produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego, kwalifikowany z przepisów weterynaryjnych jako materiał kat. II. Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego gromadzone są w bezodpływowym, betonowym zbiorniku o pojemności 320 m3. Aktualnie produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego (gnojowica) odbierany jest przez B s.c. w miejscowości T. 25, [...] S.. Zgodnie z pisemnym oświadczeniem B s. c., stanowiącym załącznik do omawianego protokołu Spółka odbiera z Zakładu ciecz powstającą z mycia magazynu żywca i magazynuje ją w szczelnym bezodpływowym zbiorniku do czasu możliwości rolniczego wykorzystania.

W toku postępowania przed organem I instancji Zakład przedstawił swoją opinię, zgodnie z którą cyt. "Produkty Uboczne Pochodzenia Zwierzęcego pochodzące z Magazynu Żywca spółka A w K. od 1 marca 2014 roku przekazuje przedsiębiorstwu "B" s.c. T. 23, [...] S. Wytwarzane w magazynie żywca uppz stanowią mieszaninę kału i moczu charakterystyczną dla bezściółkowej hodowli trzody chlewnej, która powszechnie stosowana jest na polach uprawnych jako nawóz organiczny. Zgodnie z Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającą konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE "obornik" definiowany jest jako gnojowica lub obornik stały. Z kolei "gnojowica" to kał i mocz, zmieszane lub nie ze ściółką i wodą, tworzące obornik płynny z zawartością substancji suchej do 10%, który przepływa na skutek działania grawitacji i który można pompować. Kał i mocz zwierząt gospodarskich pochodzący z naszego zakładu stosowany jest na polach od 2010 r. najpierw pod nazwą "gnojowica" a od 2014 r. jako UPPZ."

Ponadto Zakład podtrzymał swoje stanowisko odnośnie postępowania z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego pochodzącymi z magazynu żywca. Według Zakładu zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. k rozporządzenia 1069/2009 przepisów powyższego rozporządzenia nie stosuje się do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w postaci "kału i moczu z wyjątkiem obornika i niezmineralizowanego guana". W związku z powyższym wytwarzana w A sp. z o.o. mieszanina kału i moczu zaliczana jest do tej grupy co powoduje, że w tym przypadku nie jest wymagane przy przekazywaniu ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego dołączanie dokumentu handlowego czy też przekazywanie mieszaniny do zakładu posiadającego zatwierdzenie służb weterynaryjnych.

W dniu [...] r. PLW wydał opisaną na wstępie decyzję nr [...] znak [...], na mocy której wymierzył zakładowi A Sp. z o.o. karę pieniężną w łącznej kwocie 24.500zł, w tym:

1. za niedopełnianie obowiązku określonego w art. 13 Rozporządzenia 1069/2009 – karę w wysokości 11.000 zł;

2. za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 21 ust. 2 akapit pierwszy i ust. 3 akapit pierwszy Rozporządzenia 1069/2009 - karę w wysokości 11.000 zł;

3. za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 22 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009 lub art. 17 ust. 2 rozporządzenia 142/2011, w zakresie określonym w zał. VIII w rozdziale IV w sekcji l w ust. 1 rozporządzenia 142/2011 - karę w kwocie 2.500zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji PLW wskazał, że postępowanie kontrolne prowadzone w Zakładzie w okresie od 23 listopada 2016 r. do 16 stycznia 2017 r. ujawniło, iż Zakład nie posiada, za okres od 23 listopada 2016 r. do 8 stycznia 2017 r., dokumentów handlowych świadczących o przekazywaniu obornika do podmiotu uprawnionego. W ocenie organu I instancji skoro podmiot B s .c. w okresie objętym kontrolą nie był objęty nadzorem inspekcji weterynaryjnej to tym samym Zakład nie przekazywał ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego do zakładu uprawnionego, czym naruszył przepis art. 13 rozporządzenia 1069/2009. Konsekwencją naruszenia art. 13 rozporządzenia 1069/2009 jest nałożenie przez organ Inspekcji Weterynaryjnej kary pieniężnej.

Ustalając wymiar kary PLW wskazał, że zgodnie ze zgromadzonymi w toku postępowania dokumentami z :

- dnia 9 stycznia 2017 r. - [...] nr [...],

- dnia 1 stycznia - [...] nr [...],

- dnia 11 stycznia - [...] nr [...],

- dnia 12 stycznia 2017 r. - [...],

w ciągu 4 dni Zakład wygenerował łącznie 10.060 kg obornika. Pozwala to na przyjęcie, że w okresie od 23 listopada 2016 r. do 8 stycznia 2017 r. (47 dni) średnia wygenerowana ilość obornika musiała być większa. Zwłaszcza, że w okresie tych 47 dni nie wystąpiło zmniejszenie produkcji, które ewentualnie mogłoby wpłynąć na zmianę ilości wygenerowanego przez Zakład obornika.

Ponadto PLW wskazał, że niezgodnie z art. 21 ust 2 akapit pierwszy i ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia 1069/2009, w kontrolowanym okresie Zakład nie zapewnił dokumentów handlowych towarzyszących wywozowi obornika.

Jednocześnie podczas kontroli PLW stwierdził w Zakładzie brak rejestru wysyłek obornika i powiązanych z nimi dokumentów handlowych, co naruszało zapisy art. 22 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009.

W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji Zakład wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, lub uchylenia decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

1. art. 2 ust. 2 lit. "k" rozporządzenia 1069/2009, poprzez jego niezastosowanie na skutek niewłaściwego uznania, że powstająca w Zakładzie mieszanina kału i moczu jest obornikiem w rozumieniu rozporządzenia 1069/2009 i stanowi uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego;

2. art. 13 rozporządzenia 1069/2009 poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż "mieszanina kału i moczu" powstająca w Zakładzie musi być usuwana zgodnie z postanowieniami tego artykułu, podczas gdy substancja ta nie podlega przepisom rozporządzenia 1069/2009;

3. art. 13 rozporządzenia w związku z art. 9 k.p.a. poprzez brak wskazania, który konkretnie obowiązek wynikający z tego przepisu powinien być realizowany przez Zakład;

4. art. 21 ust. 2 akapit pierwszy oraz ust. 3 rozporządzenia 1069/2009 poprzez jego zastosowanie i uznanie, że "mieszanina kału i moczu" podczas przewozu musi mieć zapewnione dokumenty handlowe;

5. art. 22 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009 poprzez jego zastosowanie i uznanie, że Zakład musi prowadzić rejestr wysyłek ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego w postaci "kału i moczu";

6. art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a), c) i e) ustawy poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy powstająca w Zakładzie substancja nie jest obornikiem w rozumieniu przepisów rozporządzenia 1069/2009;

7. art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieusunięcie wątpliwości na korzyść strony, wobec braku jednoznacznego stanowiska co do przepisów rozporządzenia 1069/2009 w zakresie substancji generowanej przez Zakład;

8. art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nałożenie kary za hipotetycznie powstałą ilość obornika;

9. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.

Organ II instancji wskazał następnie, że A Sp. z o.o. jest przedsiębiorstwem, o którym mowa w art. 23 ust. 4 rozporządzenia nr 1069/2009, tj. przedsiębiorstwem zatwierdzonym zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego. W związku z tym przedsiębiorstwo to w drodze odstępstwa nie ma obowiązku ponownej rejestracji zgodnie z rozporządzeniem 1069/2009. Zwolnienie z obowiązku rejestracji stanowi wyjątek od wymogów określonych rozporządzeniem, ale jedynie w zakresie rejestracyjnym, albowiem w tym zakresie cele rozporządzenia 1069/2009 spełnia rejestracja na podstawie przepisów m.in. rozporządzenia 853/2004. W związku z powyższym brak rejestracji zakładu A Sp. z o.o. zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1069/2009 nie zwalnia go z obowiązku respektowania przepisów ww. rozporządzenia. Ponadto adekwatnie do pkt 28 preambuły rozporządzenia 1069/2009 przedsiębiorstwa lub zakłady zatwierdzone lub zarejestrowane zgodnie z przepisami dotyczącymi higieny powinny obowiązkowo spełniać wymogi rozporządzenia 1069/2009 i podlegać urzędowym kontrolom prowadzonym w celu sprawdzenia zgodności z określonymi w nim wymogami.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ II instancji wyjaśnił, że "obornik" zgodnie definicja zawartą w art. 3 pkt. 20 rozporządzenia 1069/2009 oznacza "kał lub mocz zwierząt gospodarskich, innych niż ryby hodowlane, ze ściółką lub bez". Pod pojęciem zwierzęcia gospodarskiego rozporządzenie 1069/2009 rozumie każde zwierzę utrzymywane, tuczone lub hodowane przez człowieka i wykorzystywane do produkcji żywności, wełny, futer, piór, skór i skórek lub jakiegokolwiek innego produktu uzyskiwanego ze zwierząt lub innych celach gospodarskich (art. 3 pkt. 6 lit. a) rozporządzenia 1069/2009). Zakład jest ubojnią trzody chlewnej. Bez wątpienia świnie poddawane ubojowi w Zakładzie są zwierzętami gospodarskimi.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona przywołała w swym odwołaniu niepełną definicję słowa "lub" albowiem zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN (www.sjp.pwn.pl) "lub" to spójnik wyrażający możliwą wymienność lub wzajemne wyłączanie się zdań lub ich części. Pamiętać jednak należy, że jest to definicja języka potocznego. Teksty przepisów prawnych posługują się językiem prawnym. Język prawny by być dostatecznie precyzyjnym w przekazywaniu informacji o prawie nadaje pewnym zwrotom znaczenie całkowicie lub częściowo odmienne, od tych które występują w języku potocznym. Tak właśnie jest ze spójnikiem "lub", który w tekście prawnym oznacza tzw. alternatywę zwykłą (zwaną także łączną). Zgodnie z zasadami rządzącymi logiką, alternatywą zwykłą, (łączną), jest zdanie złożone, które jest zbudowane przy pomocy funktora alternatywy łącznej, do oznaczenia którego używa się słowa "lub". Warunkiem prawdziwości alternatywy łącznej (zwykłej) jest prawdziwość choćby jednego argumentu zdaniowego. Taki sposób interpretacji spójnika "lub" potwierdzony został w licznym orzecznictwie. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów dnia 29 września 2006 r. w sprawie II UZP 10/06, podkreślił, iż spójnik "lub" wyraża alternatywę łączną, czyli dopuszcza możliwość współwystępowania sytuacji komunikowanych przez zdania łączone tym spójnikiem, a zatem możliwe jest spełnienie warunków wynikających z jednego lub kilku a także z wszystkich zdań oddzielonych spójnikiem "lub". Połączenie dwóch składników zdania spójnikiem "albo" oznaczającym alternatywę rozłączną, odnosi się do możliwości wykluczających się. Do podobnych wniosków doszedł Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 września 2008 roku, sygn. akt., III CZP 31/08, gdzie wskazał, iż spójnik "lub" oznacza alternatywę zwykłą i stanowi przeciwieństwo wyrazu "albo", właściwego dla alternatywy rozłącznej (podobnie także wyrok SN z 17 marca 2006 r., I CSK 81/05).

Tym samym, skoro w definicji obornika zawartej w art. 3 pkt. 20 rozporządzenia 1069/2009 zastosowano spójnik "lub" (alternatywa łączna), a dla prawdziwości całego zdania wystarczającym jest chociażby jedno ze zdań składowych było prawdziwe to obornikiem będzie:

1. kał zwierząt gospodarskich ze ściółką lub bez,

2. mocz zwierząt gospodarskich ze ściółką lub bez,

3. mieszanina kału z moczem ze ściółką lub bez.

Organ II instancji podkreślił, że strona sama wskazuje w odwołaniu, że powstaje u niej substancja będąca mieszaniną kału i moczu charakterystyczna dla bezściółkowej hodowli trzody chlewnej, czyli mieszanina kału z moczem bez ściółki, będąca obornikiem w rozumieniu rozporządzenia 1069/2009.

W świetle powyższych wyjaśnień nie można uznać za słuszny argumentu podnoszonego przez stronę, jakoby organ I instancji błędnie uznał substancję powstającą u skarżącego za obornik.

W ocenie organu odwoławczego bez znaczenia dla oceny czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obornikiem pozostają także uwagi strony dotyczące powiązania substancji powstającej w Zakładzie z pojęciem gnojowicy z Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE. W tym kontekście zauważyć należy, że zgodnie z Załącznikiem do wskazanej w zdaniu poprzednim Decyzji (...) "Niniejsze konkluzje dotyczące BAT odnoszą się do następujących rodzajów działalności określonych w pkt 6.6 załącznika I do dyrektywy 2010/75/UE: "6.6. Intensywny chów drobiu lub świń". Zgodnie z pkt 6.6 załącznika I do dyrektywy 2010/75/UE Intensywny chów drobiu lub świń to chów a) z ponad 40 000 stanowisk dla drobiu; b) z ponad 2 000 stanowisk dla tuczników (powyżej 30 kg); lub c) z ponad 750 stanowiskami dla loch. Ponadto wskazane konkluzje dotyczące BAT obejmują następujące procesy i rodzaje działalności mające miejsce w gospodarstwie: system żywienia drobiu i świń, przygotowanie paszy (mielenie, mieszanie i przechowywanie), chów (utrzymanie) drobiu i świń, gromadzenie i przechowywanie obornika, przetwarzanie obornika, aplikacja obornika, przechowywanie martwych zwierząt. Dokument ten nie ma zastosowania do rzeźni, a to tego rodzaju działalność prowadzi strona. Owszem, Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu lub świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE zawiera definicję obornika, ale wyraźnie wskazuje że została ona wprowadzona "Do celów niniejszych konkluzji dotyczących BAT". Jest to tzw. definicja legalna nakazująca rozumieć dane pojęcie w określony sposób na gruncie aktu prawnego, w którym została sformułowana.

Dalej wyjaśniono, że dla potwierdzenia powyższego stanowiska Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Ł. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z pytaniem, czy Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2017/302 może mieć zastosowanie w odniesieniu do zagospodarowania ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego jakim jest obornik pochodzący z magazynu żywca oraz zebrany ze środków transportu w ubojni zwierząt rzeźnych, jeżeli nie ma zastosowania, to czy istnieją konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do ubojni zwierząt rzeźnych, które mają zastosowanie do obornika definiowanego zgodnie z art. 3 ust. 20) rozporządzenia 1069/2009 jako kał lub mocz zwierząt gospodarskich, innych niż ryby hodowlane, ze ściółką lub bez.

Zgodnie z odpowiedzią Kierownika Delegatury Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w S. konkluzje dotyczące najlepszych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu i świń nie mają zastosowania do zagospodarowania produktu ubocznego jakim jest obornik pochodzący z magazynu żywca oraz zebrany ze środków transportu w ubojni zwierząt rzeźnych. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nie posiada również informacji o opracowaniu konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do ubojni zwierząt rzeźnych w kontekście zagospodarowania produktu ubocznego jakim jest obornik w rozumieniu rozporządzenia 1069/2009.

W ocenie organu II instancji, strona miała świadomość powyższego, ponieważ z zapisów decyzji Starosty [...]: nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz [...] z dnia [...]marca 2015 r. zmieniających pozwolenie zintegrowane wydane A sp. z o.o. wyraźnie wynika, iż dla instalacji do uboju zwierząt nie opublikowano konkluzji BAT.

Organ odwoławczy dodał, że w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 3 lipca 2017 r., wraz z którym Dyrektor Generalny Zakładu przekazał PLW między innymi Instrukcję systemową I-ZSZBŻ/17/GHP wersja VI z dnia 15 lutego 2017 r. Jako datę rozpoczęcia obowiązywania Instrukcji wskazano 30 listopada 2016 r. Zgodnie z punktem 3.1 tej Instrukcji produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego w przypadku przekazywania ich do składowania na składowisku odpadów albo przekształcania termicznego lub do wykorzystania w zakładach produkujących biogaz lub w kompostowni będą stanowić odpad zgodnie z ustawą dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 1987 ze zm.). Jak dalej zapisano w instrukcji, uppz w pozostałych przypadkach zagospodarowywane będą zgodnie z rozporządzeniem 1069/2009. W tabeli nr l do Instrukcji ujęto rodzaje uppz powstających w związku z funkcjonowaniem instalacji, w tym w rubryce trzeciej uwzględniono mieszaninę kału i moczu określoną jako uppz skategoryzowany zgodnie z art. 9 pkt a) rozporządzenia 1069/2009, niewymagający dokumentu handlowego, wymagający karty przekazania odpadu w przypadku przekazania do spalarni lub biogazowni.

W tabeli nr 2 do Instrukcji ujęto tryb postępowania z uppz i odpadami powstającymi w Ubojni. Mieszanina kału i moczu powstająca w magazynie żywca w czasie oczekiwania zwierząt na ubój odprowadzana jest do bezodpływowego zbiornika na odchody zwierzęce, następnie zgodnie z umową przekazywana jest do przedsiębiorstwa "B" s.c. T. 23, [...] S.

Instrukcja zawiera również zapis, z którego wynika, że uppz przekazywane są uprawnionemu odbiorcy na mocy podpisanej umowy. Odbiór uppz odbywa się codziennie, a w razie potrzeby częściej, po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym. Uppz przewożone są transportem odbiorcy. Każdorazowo przed wjazdem i wyjazdem środek transportu jest ważony na automatycznej wadze zakładowej. Transportowi uppz towarzyszy dokument handlowy.

Podczas kontroli PLW przeprowadzonej w Zakładzie w dniach 23 listopada 2016 r. - 16 stycznia 2017 r. kontrolującemu przedstawiono Instrukcję systemową I-ZSZBŻ/ 17/GHP wersja IV z dnia 4 czerwca 2016 r. Punkt 3.2 Instrukcji określał obornik jako odpad o kodzie 02 01 06.

Organ II instancji zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty [...] nr [...] z [...] lutego 2014r. zmieniająca pozwolenie zintegrowane Starosty [...] z [...] lutego 2010r. znak [...], zmienione decyzją z [...] sierpnia 2011r., wydane A Sp. z o.o. na prowadzenie instalacji do uboju trzody chlewnej o zdolności przetwarzania powyżej 50 Mg masy ubojowej na dobę. Z treści dokumentu wynika, że zmianie uległ sposób postępowania z odchodami zwierzęcymi w stosunku do decyzji zmieniającej z dnia [...] sierpnia 2011 roku. Odchody zwierzęce powstające w trakcie oczekiwania zwierząt na ubój w pomieszczeniach magazynu żywca oraz w środkach transportu zwierząt usuwane na sucho przed myciem pojazdów w przypadku przekazania ich do przekształcania termicznego, biogazowni lub kompostowni będą stanowiły odpad i sposób postępowania z nimi musi odpowiadać zapisom ww. decyzji.

Zgodnie z wnioskiem Zakładu złożonym przed wydaniem decyzji Starosty [...], w przypadku, gdy odpady o kodach 02 01 06 (odchody zwierzęce) będą wykorzystywane w inny sposób niż przetwarzanie ich w instalacjach do termicznego przekształcania, biogazowniach lub kompostowania będą stanowiły, zgodnie rozporządzeniem 1069/2009 produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, do których nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o odpadach.

Dodatkowo w aktach sprawy znajduje się decyzja Starosty [...] nr [...] z [...] października 2014 r. zmieniająca pozwolenie zintegrowane Starosty [...] z [...] lutego 2010r. znak [...], zmienione decyzjami: z [...] sierpnia 2011 r. i [...] lutego 2014 r. wydane A sp. z o.o. na prowadzenie instalacji do uboju trzody chlewnej o zdolności przetwarzania powyżej 50 Mg masy ubojowej na dobę. W decyzji tej znajduje się zapis, że w związku z koniecznością, rozdzielenia ścieków z myjni samochodów dostarczających żywiec do zakładu ubojni od produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego pochodzących z magazynu żywca, dotąd magazynowanych wspólnie, A s p. z o.o. wykonała zbiornik na ścieki powstające w myjni "brudnej".

Zdaniem organu II instancji, już w okresie kontroli PLW strona była świadoma, iż obornik pochodzący z magazynu żywca stanowi uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2. Wynikający z Instrukcji systemowej I-ZSZBŻ/17/GHP wersja VI sposób jego zagospodarowania dyskwalifikował ten materiał jako odpad w rozumieniu ustawy o odpadach i jednocześnie poddawał go reżimowi rozporządzenia 1069/2009.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że kwestionowanie przez stronę faktu, iż powstające w Zakładzie odchody zwierzęce są obornikiem stoi w sprzeczności także z zapisami Instrukcji systemowej I-ZSZBŻ/17/GHP wersja VI z dnia 15 lutego 2017 r., obowiązującej od dnia 30 listopada 2016 r.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 9 lit a) rozporządzenia 1069/2009 obornik stanowi materiał kategorii 2. Rozporządzenie 1069/2009 określa sposoby usuwania poszczególnych kategorii ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. Art. 13 rozporządzenia 1069/2009 stanowi, że uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 (a takim jest obornik) mogą być usuwane jako odpad w drodze spalania, utylizowane lub usuwane jako odpad w drodze współspalania, usuwane na zatwierdzonym składowisku odpadów, zastosowane do wytworzenia nawozów organicznych lub polepszaczy gleby, mogą być kompostowane lub przekształcane w biogaz, zastosowane w glebie bez uprzedniego przetworzenia, mogą także być stosowane jako paliwo do spalania lub do wytwarzania produktów pochodnych, po spełnieniu dodatkowych warunków wskazanych w tym przepisie.

Bez względu na wybór sposobu zagospodarowania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, w każdym etapie ich wytwarzania, transportu, przetwarzania, składowania i usuwania uczestniczą podmioty uprawnione, objęte nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej na podstawie art. 23 lub 24 rozporządzenia 1069/2009. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 2 rozporządzenia 1069/2009 podmioty zapewniają, aby ubocznym produktom pochodzenia zwierzęcego podczas przewozu towarzyszył dokument handlowy lub, jeśli jest to wymagane przez rozporządzenie, świadectwo zdrowia. W drodze odstępstwa właściwy organ może zezwolić na przewóz obornika między dwoma punktami usytuowanymi w tym samym gospodarstwie lub między gospodarstwami i użytkownikami obornika w tym samym państwie członkowskim bez dokumentu handlowego ani świadectwa zdrowia. Odstępstwo to nie ma zastosowania w przypadku przewozu obornika z ubojni zwierząt rzeźnych. Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009 podmioty wysyłające, przewożące lub przyjmujące produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty pochodne prowadzą rejestr wysyłek i powiązanych dokumentów handlowych lub świadectw zdrowia. W drodze odstępstwa do prowadzenia rejestru nie są zobowiązane podmioty, które przechowują kopię dokumentu handlowego w odniesieniu do każdej przesyłki oraz udostępniają te informacje w powiązaniu z innymi wymaganymi informacjami. W związku z faktem, iż Zakład nie przechowywał dokumentów handlowych dotyczących wywozu obornika, nie mógł być zwolniony z obowiązku prowadzenia rejestru.

W ocenie organu II instancji, nie budzi wątpliwości, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, że strona w okresie od 23 listopada 2016 r. do 8 stycznia 2017 r., oddawała uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego jakim jest obornik do podmiotu nieuprawnionego, bez dokumentu handlowego i nie prowadziła rejestru jego wysyłek i powiązanych dokumentów handlowych. W tym kontekście wskazać należy, że odwołujący dopuścił się naruszenia

przepisów: - art. 13 Rozporządzenia (WE) Nr 1069/2009 poprzez przekazywanie obornika do podmiotu nieuprawnionego; - art. 21 ust. 2 akapit pierwszy i ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia 1069/2009 poprzez niewystawianie dokumentów handlowych, które powinny towarzyszyć każdej przesyłce obornika; - art. 22 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009 lub art. 17 ust. 2 rozporządzenia 142/2011, w zakresie określonym w zał. VIII w rozdziale IV w sekcji 1 w ust. 1 rozporządzenia 142/2011 poprzez nieujęcie w prowadzonych rejestrach wysyłek obornika, dokumentów handlowych, które powinny towarzyszyć każdej przesyłce obornika.

W odniesieniu do zawartego w odwołaniu zarzutu niewskazania przez PLW odpowiedniego sposobu zagospodarowania obornika wynikającego z konkretnego podpunktu art. 13 rozporządzenia 1069/2009 organ odwoławczy zauważył, iż organ I nie dopuścił się tym naruszenia art. 9 k.p.a. Cały artykuł 13 ww. rozporządzenia opisuje sposoby usuwania i stosowania uppz kategorii 2. Zgodnie z zapisami Instrukcji systemowej Zakładu obornik potraktowany jako odpad mógł być usunięty w drodze spalania, na zatwierdzone składowisko odpadów, do biogazowni lub kompostowni a także jako uppz zastosowany w glebie bez uprzedniego przetworzenia. Zakład, oddając obornik do nieuprawnionego podmiotu, który transportował i magazynował obornik, nie zastosował się do żadnego z wynikających z art. 13 rozporządzenia 1069/2009 obowiązku. W związku z powyższym PLW w swojej decyzji zarzucił skarżącemu naruszenie całego tego przepisu.

Ponadto w związku z toczącym się postępowaniem, pismem z 27 lipca 2017 r. organ I instancji zwrócił się do Powiatowego Lekarza Weterynarii w P. między innymi o przekazanie kserokopii decyzji uprawniających podmiot B s.c. do przewozu uppz. W odpowiedzi PLW otrzymał kopię decyzji nr [...] wydanej dnia [...] lipca 2017 r., rejestrującej podmiot B s.c. z siedzibą T. 23, [...] S. w zakresie transportu ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, nadającej Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny [...].

Jak wynika z opisanego dokumentu Spółka otrzymała uprawnienia do transportu uppz dopiero 20 lipca 2017 r., co oznacza, że w okresie objętym kontrolą PLW (23 listopada 2016 r. do 16 stycznia 2017 r.) Zakład oddawał obornik do podmiotu, który transportował i magazynował obornik bez uprawnień.

Organ II instancji dodał, że nie ma wątpliwości, iż w kontrolowanym okresie w zakresie odbioru obornika Zakład współpracował z podmiotem B s.c. Ostatecznie potwierdziła to strona w piśmie z dnia 9 listopada 2017 r., kierowanym do Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Ł., w którym poinformowała, że umowa zawarta pomiędzy ww. podmiotami 1 marca 2014 r., na podstawie zawartych aneksów, miała obowiązywać do 30 listopada 2017 r. Jednakże w związku z pismem Starosty [...] z 18 lipca 2017 r., znak [...], wzywającym do natychmiastowego zaprzestania współpracy, umowa została wypowiedziana 24 lipca 2017 r.

W ocenie organu II instancji, PLW prawidłowo przyjął wagę obornika powstałego w Zakładzie i właściwie ustalił wysokość kary. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji podczas kontroli przeprowadzonej w dniach od 23 listopada 2016 r. do 16 stycznia 2017 r. w A sp. z o.o. otrzymał do wglądu następujące dokumenty handlowe świadczące o odbiorze z Zakładu 10060 kg obornika przez C sp. z o.o. w K.:

1. nr [...] z 9 stycznia 2017 r. – 2360 kg,

2. nr [...] z 10 stycznia 2017 r. – 2600 kg,

3. nr [...] z 11 stycznia 2017 r. – 3040 kg,

4. nr [...] z 12 stycznia 2017 r. – 2060 kg.

Z uwagi na brak innej dokumentacji świadczącej o przekazaniu przez Zakład w kontrolowanym okresie do podmiotu uprawnionego ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego jakim jest obornik, PLW w swojej decyzji przyjął, że jeżeli w ciągu 4 dni Zakład wygenerował 10060 kg obornika, to w okresie 23 listopada 2016r. - 8 stycznia 2017 r., kiedy ilość ubijanych świń była podobna, ilość wygenerowanego obornika musiała być większa niż ta, którą Zakład wygenerował w ciągu 4 dni. Na tej podstawie organ I instancji określił, że ilość obornika powstałego w Zakładzie w kontrolowanym okresie wynosiła więcej niż 10000kg.

Dodatkowo ze względu na brak udokumentowania przez podmiot ilości pozyskiwanych odchodów zwierzęcych obliczono ją szacunkowo na podstawie przeciętnej wagi i ilości zwierząt poddanych ubojowi. W tym celu ustalono, ile sztuk zwierząt ubitych w dniach 9 - 12 stycznia 2017 r., ich masę, obliczono średnią wagę 1 sztuki. Następnie na podstawie ilości obornika oddanego w tym okresie do zakładu uprawnionego szacunkowo obliczono ilość odchodów generowanych przez 1 zwierzę i odniesiono to do ilości i wagi zwierząt poddanych ubojowi w kontrolowanym okresie.

W aktach sprawy znajduje się tabela wskazująca ilość świń o wadze powyżej 25 kg ubitych w okresie od 23 listopada 2016 r. do 16 stycznia 2017 r. Na podstawie otrzymanych danych organ II instancji ustalił, że w okresie 9-12 stycznia 2017 r. ubojowi poddano 54730 sztuk zwierząt, które wygenerowały 10060kg obornika odebranego z Zakładu, zgodnie z ww. dokumentami handlowymi, przez podmiot C sp. z o.o. w K. Na tej podstawie przyjęto, że 1 zwierzę wygenerowało średnio 0,18 kg odchodów. W okresie od 23 listopada 2016 r. do 5 stycznia 2017 r. ubojowi poddano 422597 sztuk zwierząt; zakładając, że na jedną sztukę przypada wygenerowanie 0,18 kg obornika należy przyjąć, że w kontrolowanym okresie w magazynie żywca Zakładu powstało około 76067,46 kg obornika.

Organ odwoławczy zaznaczył, że orzecznictwo dopuszcza przy braku udokumentowania przez podmiot ilości pozyskanych ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego obliczenie szacunkowej ilości na podstawie przeciętnej wagi i ilości zwierząt poddanych ubojowi. W ocenie organu II instancji, nie do przyjęcia jest sytuacja, w której podmiot dopuszczający się naruszenia przepisów unikałby kary administracyjnej za to naruszenie z powodu braku dokumentacji, której w sposób niezgodny z prawem nie prowadził.

W odniesieniu do zarzutu strony naruszenia przez organ I instancji art. 7a k.p.a. poprzez niezastosowanie i nieusunięcie wątpliwości na korzyść strony, w sytuacji, w której nie ma jednoznacznego stanowiska co do przepisów rozporządzenia w zakresie substancji powstającej u skarżącego należy zauważyć, że PLW nie miał wątpliwości co do słuszności swojej interpretacji prawa o czym informował skarżącego kilkukrotnie, między innymi pismem znak [...] z dnia 10 lipca 2017 r.

Na ostateczną decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła A Sp. z o.o. z siedzibą w K., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1. art. 8 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że odwołujący odprowadzał wytwarzaną u niego mieszaninę "kału i moczu" w sposób niezgodny z obowiązującym prawem, podczas gdy mieszanina ta była odprowadzana do czasu zaleceń pokontrolnych zawsze w ten sam sposób i mimo wielokrotnych kontroli Inspekcji Weterynaryjnej (do zmiany pozwolenia zintegrowanego i traktowania mieszaniny kału i moczu jako uppz kat. 2 - wcześniej gnojowica) nikt nie kwestionował sposobu postępowania, polegającego na rolniczym wykorzystaniu, nie zostało też nigdy stwierdzone, że stosowanie uppz na polach stwarza ryzyko rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej - a tym samym prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, w sposób nieutrwalony i niejednoznaczny;

2. art. 13 lit. f) w związku z art. 21 ust. 2 i z art. 22 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1069/2009 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że mieszanina "kału i moczu" nawet przy odprowadzaniu do gleby powinna mieć zapewnione odpowiednie dokumenty handlowe, a wysyłce i przewozowi musi towarzyszyć rejestr wysyłek, podczas gdy art. 21 ust. 2 oraz art. 22 ust. 1 – dotyczą gromadzenia, określenia i przewożenia produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, a art. 13 dotyczy ich usuwania, a usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego bezpośrednio do gleby, nie wymaga posiadania stosownej dokumentacji;

3. art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieusunięcie wątpliwości na korzyść strony, w sytuacji, w której nie ma jednoznacznych dowodów, świadczących o ilości substancji "kału i moczu" powstałej w magazynie skarżącej, a tym samym nie powinno nakładać się kary bez uzasadnionych dowodów potwierdzających ilość powstałej substancji;

4. art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nałożenie na skarżącą kary za hipotetycznie powstałe u skarżącej ilości obornika, w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie miał jakichkolwiek dowodów wskazujących na ilość produkowanej u skarżącego w czasie jego kontroli substancji.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu, związanego z dotychczasowym niekwestionowaniem sposobu postępowania z obornikiem i jego rolniczym wykorzystaniem, organ wskazał, iż odchody zwierzęce w zależności od sposobu ich zagospodarowania, który to sposób zagospodarowania określa sam podmiot wytwarzający, może być traktowany jako odpad lub jako uppz. Na podstawie pozwolenia zintegrowanego z dnia 4 lutego 2010r. obornik traktowany był jako odpad i nadzorowany przez właściwe organy z zakresu ochrony środowiska a nie inspekcję weterynaryjną. Pozwolenie zintegrowane zostało jednakże zmienione decyzją z dnia [...] Zmianie uległ m.in. sposób postępowania z odchodami zwierzęcymi, które traktowane będą jako odpad w przypadku przekazania ich do przekształcania termicznego, biogazowni lub kompostowi lub jako uppz w przypadku wykorzystywania ich w inny sposób, do którego zastosowanie znajdą przepisy rozporządzenia 1069/2009 a nie ustawy o odpadach. Strona miała zatem świadomość, że mieszanina kału i moczu powstała w zakładzie może być uznana za odpad, lecz pod warunkiem zagospodarowania go w sposób wskazany w pozwoleniu zintegrowanym. W przeciwnym zaś razie stanowi uppz, z którym należy postępować zgodnie z wymaganiami rozporządzenia 1069/2009.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.).

Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Jest poza sporem, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka jako przedsiębiorstwo, określone w art. 23 ust. 4 rozporządzenia nr 1069/2009 tj. zarejestrowane na gruncie rozporządzenia (WE) nr 853/2004, obowiązana jest do podporządkowania się jego regulacjom. Niesporne jest również, że przedmiotem działalności prowadzonej przez skarżącą jest ubój trzody chlewnej. Tak określony przedmiot działalności z założenia czyni zatem niezasadnymi zarzuty, odnoszące się do niezastosowania w niniejszej sprawie przepisów decyzji wykonawczej Komisji (UE) nr 2007/302, ponieważ odnosi się ona do intensywnego chowu drobiu oraz świń, definiując przy tym w załączniku wskazany rodzaj działalności, wśród którego próżno szukać tej, prowadzonej przez skarżącą. Wszelkie zatem argumenty, zmierzające do zastosowania przepisów tejże decyzji, dotyczących sposobu zagospodarowania obornika, wytwarzanego w ramach intensywnego chowu drobiu lub świń, nie mogą, z racji braku przynależności przedmiotowej zakładu skarżącej do rodzajów działalności nią objętych, prowadzić do oczekiwanego przez Spółkę rezultatu.

Ocena prawna zaskarżonej decyzji wymagała natomiast odpowiedzi na pytanie, czy mocz i kał powstały w procesie magazynowania zwierząt (trzody chlewnej) przed poddaniem ich ubojowi stanowi obornik, w rozumieniu rozporządzenia 1069/2009, traktowany jako uppz i poddany, określonym w rozporządzeniu restrykcjom (związanym z jego ewidencjonowaniem i przekazywaniem innym podmiotom) oraz czy w razie niespełnienia wymogów określonych we wskazanym rozporządzeniu, dopuszczalne jest naliczanie kar na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi, pomimo braku dokumentów potwierdzających ilość usuniętego niezgodnie z prawem uppz. W ocenie Sądu, na oba wskazane wyżej pytania odpowiedzieć należy twierdząco.

Jeśli chodzi o zaliczenie kału i moczu zwierząt do obornika, traktowanego jako uppz, treść art. 3 pkt 20 rozporządzenia 1069/2009 nie budzi wątpliwości, stanowiąc, iż pojęcie "obornik" oznacza kał i mocz zwierząt gospodarskich, innych niż ryby hodowlane, ze ściółką lub bez. Zwierzę gospodarskie natomiast oznacza każde zwierzę utrzymywane, tuczone lub hodowane przez człowieka i wykorzystywane do produkcji żywności, wełny, futer, piór, skór i skórek lub jakiegokolwiek innego produktu uzyskiwanego ze zwierząt lub w innych celach gospodarskich (art. 3 pkt 6 lit a rozporządzenia 1069/2009). Wyłączenie z art. 2 ust. 2 lit k dotyczy natomiast kału i moczu innego niż obornik, czyli innego niż kał i mocz zwierząt gospodarskich innych niż ryby. Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego oznaczają zaś m.in. produkty pochodzenia zwierzęcego, do których zaliczany jest również obornik (art. 3 pkt 3 rozporządzenia1069/2009), traktowany jako materiał kategorii 2 (art. 9 lit a rozporządzenia 1069/2009). Nie ma zatem wątpliwości, że kał i mocz trzody chlewnej, przeznaczonej na ubój w zakładzie skarżącej Spółki stanowi obornik w rozumieniu powyższych przepisów i jako taki traktowany być musi jako uppz, poddany rygorom określonym w rozporządzeniu. Rygory te, jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, odnoszą się zarówno do sposobów ich usuwania (art. 13 rozporządzenia 1069/2009) jak i dokumentowania tych czynności (art. 21 ust.2 rozporządzenia1069/2009). Bez względu jednak na sposób zagospodarowania, w każdym etapie wytwarzania, transportu, przetwarzania, składowania i usuwania uppz udział brać mogą jedynie podmioty uprawnione tzn. objęte nadzorem inspekcji weterynaryjnej. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 2 rozporządzenia 1069/2009 ubocznym produktom pochodzenia zwierzęcego podczas przewozu towarzyszyć powinien dokument handlowy lub, jeśli jest to wymagane przez rozporządzenie, świadectwo zdrowia. W drodze odstępstwa właściwy organ może zezwolić na przewóz obornika między dwoma punktami usytuowanymi w tym samym gospodarstwie lub między gospodarstwami i użytkownikami obornika w tym samym państwie członkowskim bez dokumentu handlowego ani świadectwa zdrowia. Odstępstwo to nie ma jednak zastosowania w przypadku przewozu obornika z ubojni zwierząt rzeźnych. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 22 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009 podmioty wysyłające, przewożące lub przyjmujące produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty pochodne prowadzą rejestr wysyłek i powiązanych dokumentów handlowych lub świadectw zdrowia. Do prowadzenia rejestru nie są zobowiązane jedynie te podmioty, które przechowują kopię dokumentu handlowego w odniesieniu do każdej przesyłki oraz udostępniają te informacje w powiązaniu z innymi wymaganymi informacjami.

W rozpoznanej sprawie, w świetle niespornych okoliczności, ustalonych podczas kontroli, nie budzi wątpliwości, iż w okresie od dnia 23 listopada 2016r. do dnia 8 stycznia 2017r. skarżąca Spółka przekazywała uppz w postaci obornika podmiotowi nieuprawnionemu (B s.c. w T., nie posiadającemu uprawnień do transportu uppz we wskazanym okresie), bez dokumentu handlowego, nie prowadząc rejestru wysyłek, naruszając tym samym wskazane wyżej przepisy art. 13, art.. 21 ust. 2 i 3 oraz art. 22 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009. Prawidłowo zatem organy weterynaryjne, stwierdzając fakt naruszeń i stosując art. 85a pkt 2 lit a, c i e ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych wymierzyły karę pieniężną przewidzianą za stwierdzone naruszenia. Jej wysokość określona została na podstawie § 3 pkt 2 lit. b) tiret czwarte, lit. s) tiret czwarte oraz lit. za) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi, przy czym dla wyliczenia masy uppz, (kategorii 2) przekazanej podmiotowi nieuprawnionemu bez stosownych dokumentów oraz niezaewidencjonowanemu w rejestrze przyjęto wielkości wyliczone na podstawie i w oparciu o dane zaewidencjonowane w okresie od 9 do 12 stycznia 2017r. na podstawie faktur wystawionych przez odbiorcę C Sp. z o.o. oraz na podstawie ilości sztuk zwierząt, przyjętych do uboju w tym okresie oraz w okresie od 23 listopada 2016r. do 5 stycznia 2017r. Wyliczając na tej podstawie ilość obornika wyprodukowanego przez jedno zwierzę w okresie udokumentowanym (0,18 kg.), możliwe było dokonanie tej kalkulacji także w odniesieniu do okresu, dokumentacji wspomnianej pozbawionej, opierając się na ilości przyjętych do uboju zwierząt. Podzielić należy przy tym stanowisko organu, że tego rodzaju kalkulacja, oparta o dane analogiczne, wobec braku wymaganej dokumentacji w okresie objętym kontrolą, była dopuszczalna. Strona zaś, nie prowadząc wymaganego rejestru, na podstawie którego dana okoliczność mogłaby być ustalona, naraża się na jej ustalenie za pomocą innych środków dowodowych, w tym także przy zastosowaniu określonych zasad logicznego rozumowania oraz podstawowych reguł arytmetycznych. Tego rodzaju sposób procedowania nie narusza, wbrew stanowisku skarżącej, przepisów art. 7a i 80 k.p.a. W przeciwnym razie, co trafnie podnoszą organy orzekające, zaniechanie prowadzenia prawidłowej ewidencji, stanowiące samo w sobie naruszenie warunków prowadzonej działalności, wykluczałoby możliwość określenia jednego z elementów kary, kalkulowanej m.in. za jej nieprawidłowe prowadzenie.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż kwestia praktyki stosowanej w zakładzie skarżącej Spółki przed zmianą pozwolenia zintegrowanego, nie stworzyła, bo stworzyć nie mogła, akceptowalnego również po jego zmianie i nienaruszalnego status quo. Jak natomiast wskazano w motywach zaskarżonej decyzji, zmiana pozwolenia zintegrowanego, dokonana w 2014r., obejmowała także sposób postępowania z odchodami zwierzęcymi, traktując je, w zależności od sposobu zagospodarowania, jako odpad lub też jako uppz, podlegające reżimowi rozporządzenia 1069/2009. Treść instrukcji systemowej nr I-ZSZBŻ/17/GHP, obowiązującej w zakładzie od dnia 30 listopada 2016r. wskazuje zresztą, iż strona skarżąca podsiadała świadomość ciążących na niej obowiązków w tym zakresie (pkt 3.1 różnicujący charakter uppz w zależności od sposobu ich zagospodarowania). Nie można przeto podzielić stanowiska skarżącej o naruszeniu zasady zaufania, o której mowa w art. 8 k.p.a.

Reasumując uznać należało, że wbrew zarzutom skargi, organ prowadzący postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełnił obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić również trzeba, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób wystarczający wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organ podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

dc