Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 447/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-10-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2 art. 254 par. 1 art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2010 r. sprawy ze skargi J. L. (L.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 2010 r. pełnomocnik strony skarżącej adw. A. M. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J. L. jako osoby trzeciej, tj. Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w C. za zaległości w podatku akcyzowym za miesiąc [...] 2004 r., odsetki z tego tytułu i koszty egzekucyjne.

Po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, iż razem z żoną zamieszkuje w domu o pow. 235 m², należącym do ich córki. Miesięczne dochody uzyskiwane w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł i obejmują wynagrodzenie za pracę skarżącego ([...]zł) oraz jego żony ([...] zł), a także praktykę zawodową córki ([...] zł). Natomiast ponoszone wydatki związane z utrzymaniem sprowadzają się zasadniczo do regulowania opłat za gaz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), telefon ([...] zł), wodę i wywóz nieczystości ([...] zł - jednorazowy wydatek co sześć miesięcy) oraz podatek od nieruchomości ([...] zł - opłata kwartalna). Wprawdzie jako składniki posiadanego majątku skarżący wymienił udziały w Spółce B" o wartości nominalnej [...] zł, niemniej jednak te – jak wyjaśnił – stanowią przedmiot zastawu. Z kolei udziały w Spółce "A" o wartości nominalnej [...] zł z uwagi na prowadzone postępowanie likwidacyjne nie mogą zostać sprzedane. Jako jedyny majątek strona wymieniła dwa samochody marki [...]rocznik [...] i [...], których właścicielem jest żona skarżącego.

W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego z dnia 15 kwietnia 2010 r. pełnomocnik nadesłał określone dokumenty źródłowe, z których wynika, iż dochody skarżącego i jego żony za ubiegły rok podatkowy wynosiły łącznie [...] zł, podczas gdy ich córka uzyskała w tym okresie dochód rzędu [...] zł (zeznania podatkowe PIT-37). Poza tym skarżący i jego żona z tytułu zatrudnienia na 1/3 etatu w Spółce "C" otrzymują wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Pełnomocnik podał też, że z uwagi na brak środków na utrzymanie dwóch samochodów posiadanych przez żonę strony samochód marki [...] rocznik [...] został sprzedany. Oświadczono również, że małżeństwo nie prowadzi już wspólnego gospodarstwa domowego z córką, gdyż córka wyprowadziła się. Wyjaśniono też, że zarobki córki wynoszą [...] zł brutto, stąd ponosi ona koszty utrzymania domu, którego jest właścicielem.

Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, iż z zebranych dowodów wynika, że skarżący nie wykazał, stosownie do przepisów art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Postanowienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 września 2010 r., a następnie zostało zaskarżone wniesieniem sprzeciwu z dnia 9 września 2010 r.

W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu i stwierdził, że stan majątkowy strony skarżącej nie pozwala na uiszczenie wpisów sądowych we wszystkich sprawach w łącznej kwocie [...] zł. Zaznaczył, że strona wprawdzie jest Prezesem Zarządu w dwóch spółkach ("C" i "D"), ale nie przysługuje jej żadne wynagrodzenie z tego tytułu. Wskazał również, że córka wypełnia swoje obowiązki alimentacyjne przeznaczając istotną część swoich środków finansowych na utrzymanie domu, w którym mieszka skarżący, a tym samym nie można wymagać od niej, aby jeszcze pokrywała koszty wpisów sądowych w sprawach dotyczących skarżącego. Jeśli chodzi o posiadany przez żonę skarżącego samochód marki [...] rocznik [...] o wartości ok. [...] zł, to zaznaczono, że ze względu na swój wiek i wartość nie stanowi on dobra luksusowego, tylko umożliwia skarżącemu i jego żonie prowadzenie gospodarstwa domowego i uczęszczanie do pracy. Natomiast odnośnie środków uzyskanych ze sprzedaży drugiego samochodu pełnomocnik stwierdził, że zostały one przeznaczone na zaspokojenie długów, czyli nie mogą posłużyć na opłacenie wpisu sądowego. W zakresie posiadanych udziałów w Spółce "B" stwierdzono, że nie mogą one być sprzedane ze względu na prowadzone postępowanie likwidacyjne. Na koniec pełnomocnik wskazał, że przyznanie pomocy jest uzasadnione oczywistym brakiem odpowiedzialności strony skarżącej, a fakt ten potwierdziły już decyzje Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego, które umorzyły postępowanie o odpowiedzialności podatkowej za wskazany okres z tytułu podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Ponieważ w niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi podlega ponownemu rozpatrzeniu.

W pierwszej kolejności należy przyjąć, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy częściowego zwolnienia od kosztów postępowania, tj. w zakresie kosztów sądowych, gdyż w rubryce 4 wniosku strona pozostawiła nie przekreślony zwrot "zwolnienie od kosztów sądowych" wykreślając pozostałe.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.

Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W związku z tym to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.).

Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy zatem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W ustaleniu rzeczywistego stanu rzeczy pomocne dla strony i Sądu jest wezwanie kierowane w trybie art. 255 P.p.s.a. w celu uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku.

Oceniając zebrany materiał dowodowy, opisany w części wstępnej, Sąd uznał, że strona nie wykazała spełnienia przesłanek zawartych w powyższych przepisach w szczególności nie uprawdopodobniła, że nie posiada żądnych środków na ponoszenie kosztów sądowych w ramach toczących się postępowań ze skargi strony, w tym z tytułu uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie w kwocie [...] zł.

Przedstawione przez stronę dokumenty trudno uznać za wiarygodne i oddające rzeczywisty obrazu jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, gdyż zawierają w sobie wiele informacji sprzecznych. Z jednej strony skarżący wskazuje, że jego dochody, wspólnie z żona wynoszą [...] zł (1.100+650) miesięcznie, a następnie przedstawia zaświadczenie o dochodach brutto obojga małżonków na kwotę łączną [...] zł. Są to dochody ze stosunku pracy (1/3 etatu) w Spółce "C" Sp. z o.o. z siedzibą w C. na stanowisku odpowiednio Prezesa Zarządu i informatyka. J. L. jest również likwidatorem Spółki "A" oraz Prezesem Zarządu Spółki "D" S.A. z siedzibą w Ł.. Oświadcza, że zamieszkuje w K., w domu o pow 235 m² położonym na działce o pow. 3 968 m², a koszty utrzymania domu w którym zamieszkuje ponosi jego córka K. (ur. [...] r., właścicielka od 2007 r.), która w nim nie mieszka i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z rodzicami. Następnie wskazuje na niezbędne wydatki w postaci opłat za telefon, gaz, energię elektryczną, podatek od nieruchomości i przedstawia faktury za media i telefon wystawione na żonę Jolantę. Podnosi, że samochód marki [...], rok prod. [...], będący własnością żony, został sprzedany w związku z niskimi dochodami. Jednakże należy wskazać, że oświadczenie to nie zostało poparte żadnymi dowodami. Nie przedstawiono żadnego dowodu sprzedaży tego samochodu, a w kosztach utrzymania nie wykazano opłat z racji użytkowania jakiegokolwiek samochodu (opłaty, benzyna). Nadto należy zauważyć, iż na zakup samochodu w roku 2009 należało wydać, co najmniej [...] zł. Powyższe wynika z przedstawionego przez stronę skarżącą wydruku z EUROTAX.

Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że decyzja organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie została wydana 25 czerwca 2009 r., a dotyczy zaległości podatkowych za miesiąc [...] 2004 r. Spółki "A", którymi skarżący został obciążony w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. Spółka został postawiona w stan likwidacji dnia 29 czerwca 2007 r., a skarżący jest jej likwidatorem.

Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Wynika z nich jedynie, że pełnomocnik uważa, iż strona nie powinna być obciążana kosztami kilkunastu wpisów sądowych na łączną kwotę [...] zł w sytuacji kiedy pełni ona obowiązki Prezesa Zarządu w Spółkach "C" i "D" oraz likwidatora nieodpłatnie i praktycznie pozostaje na utrzymaniu żony i córki. Świadczenie pracy bez wynagrodzenia i świadome pozbawianie się dochodów nie może jednocześnie uzasadniać żądania zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Fakt sprzedaży samochodu i korzystania z pomocy finansowej córki nie dowodzą, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłat sądowych.

Odnosząc się do okoliczności, że organ podatkowy umorzył już postępowanie o odpowiedzialności podatkowej za wskazany okres z tytułu podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług zaznaczyć należy, że nie jest to podstawa do przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy. Nie może natomiast na tym etapie postępowania sądowego badać zarzutów wskazujących na wadliwość postępowania organu, który wydał zaskarżony akt.

Sąd zauważa również, że stosownie do art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 P.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosek taki strona skarżąca zawarła w skardze.

Mając na względzie powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd, działając na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku, dlatego odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.