Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 58/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-09-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: SPP - Utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SPP/Go 58/21 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa E. spółka jawna na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo E. spółka jawna wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w wysokości 100 zł, Spółka wniosła o zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPPr rozszerzyła zakres wniosku o przyznanie radcy prawnego.

W motywach uzasadnienia wniosku podniosła, że nie ma żadnych środków na prowadzenie swoich spraw. Prowadzona działalność gospodarcza generuje straty, które powstają w wyniku czynów nieuczciwej konkurencji zachodniej korporacji. Wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 137.812,28 zł. Przychody nie starczają na pokrycie bieżących opłat, chociażby za prąd i gaz. Od [...] kwietnia 2021 r. Spółka zawiesiła działalność. Jej wspólnicy są zarejestrowani jako bezrobotni. Zarówno Spółka, jak i jej wspólnicy nie mają oszczędności, gdyż wszystkie wpływy finansowe inwestowali w firmę, pracowników, spłatę kredytów. Stan rachunków bankowych Spółki wynosi 0,00 zł. Nieruchomości Spółki obciążone są hipotekami, samochody: 17-letnie [...] i 10-letnia [...] - zajęte przez wierzycieli.

Wspólnicy Spółki M.N. i E.N., w nadesłanych wnioskach PPF wskazali fakt braku zatrudnienia w związku z zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ujawnili, że są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dorosłym synem. Są współwłaścicielami domu o pow. ok. 220 m², każdy w ¼ części oraz mieszkania o pow. 46,80 m², po ⅓ części, obciążonego hipoteką; kredyt hipoteczny spłaca ich córka. Nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności i innych wartościowych rzeczy. Chorują. Małżonkowie nie uzyskują żadnych dochodów, również syn pozostaje bez dochodów. W utrzymaniu pomaga im rodzina. Sytuacja z koronawirusem jeszcze bardziej pogłębia i tak trudną sytuację finansową. Po stronie wydatków i zobowiązań wskazali: opłaty za media ok. 1.060 zł, pożyczka ok. 50.000,00 zł, ubezpieczenie ok. 1.000 zł rocznie.

Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego w dniu 9 lipca 2021 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wezwano Spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, tj.:

- kopii zestawienia przychodów i rozchodów za 2020 r. i I kwartał 2021 r.,

- kopii odpisów miesięcznych bądź kwartalnych deklaracji w podatku od towarów i usług, w podatku akcyzowym, za ostatnie trzy miesiące bądź za ostatnie dwa kwartały,

- kopii aktualnej ewidencji środków trwałych o wartości początkowej przekraczających 5.000 zł,

- raportów kasowych spółki za I kwartał 2021 r.,

- dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia spółki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów),

- dokumentów potwierdzających prowadzone wobec skarżącej postępowania egzekucyjne, z podaniem w szczególności aktualnej wysokości egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych,

- kopii wyciągów ze wszystkich kont bankowych Spółki oraz jej wspólników obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy,

- dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej przez małżonków N.,

- informacji, czy z tytułu posiadanych nieruchomości małżonkowie N. uzyskują jakikolwiek dochód (np. z tytułu najmu),

- informacji o kosztach utrzymania małżonków, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (m.in. opłaty związane z utrzymaniem domu i mieszkania, telefon, internet, zakup żywności, leczenie itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z dowodami potwierdzającymi te koszty oraz wskazaniem źródeł ich finansowania, bądź ewentualne zaległości z tego tytułu,

- informacji, czy E.N. i M.N. korzystają z pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa lub osób trzecich (np. rodziny), jeśli tak, to należy wykazać ich źródło, rodzaj, formę i wysokość za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków (m.in. zaświadczenia, umowy darowizny, oświadczenia darczyńców).

W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r., M.N. oświadczył, że złożone formularze PPPr i PPF szczegółowo przedstawiają dramatyczną sytuację majątkową Spółki i wspólników. W 2020 r. Spółka nie osiągnęła żadnego dochodu. Z dołączonego zbiorczego podsumowania księgi przychodów i rozchodów za 2020 r. wynika strata Spółki w kwocie 137.812,28 zł, strata przypadająca na każdego wspólnika po 68.906,14 zł. Powtórzył, że ze względu na brak dochodów i trudną sytuację na rynku spowodowaną stanem epidemicznym w Polsce, z dniem [...] kwietnia 2021 r. Spółka zawiesiła działalność. M.N. wyjaśnił, że oboje wspólnicy są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, co potwierdzają dołączone wydruki z Platformy Usług Elektronicznych ZUS. Zaznaczył, że w przesłanych formularzach wspólnicy wskazali miesięczne koszty utrzymania, część z nich zapłacili z zasiłku chorobowego, na którym przebywali do maja 2021 r., w części pomogła im rodzina. Pomoc rodziny nie polega zaś na sporządzaniu zestawień, ile, kiedy, gdyż robią to z miłości i z serca, bez pokwitowań. Córka spłaca kredyt mieszkaniowy. Dodał, że nie jest w stanie podać wysokości zobowiązań, gdyż są one sporne i trwają postępowania sądowe. Do oświadczenia dołączył zawiadomienie z KW w dziale Roszczenia o wszczętych egzekucjach oraz wyciąg z rachunku bankowego spółki E. nr [...] (brak wskazania nazwy banku) za okres kwiecień-czerwiec 2021 r. w którym wykazano ujemne saldo (-11.993,69 zł) i wydruk z rachunku bankowego E. prowadzonego w [...]. za m-ce kwiecień-czerwiec 2021 r. z saldem zerowym.

Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2021 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Stwierdził, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania strony. W ocenie referendarza spółka wybiórczo przedstawiła swoją sytuację finansową i stan majątkowy, całkowicie pomijając okoliczności istotne dla rzeczywistego stanu rzeczy. Pomimo bowiem skutecznego doręczenia wezwania z 12 lipca 2021 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, nie nadesłała wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych, tych dotyczących zarówno samej Spółki, jak i jej wspólników. Referendarz wyjaśnił, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy spółki jawnej znaczenie ma nie tylko sytuacja majątkowa i dochodowa spółki, ale także sytuacja majątkowa i finansowa jej wspólników. Stosownie bowiem do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505, ze zm.), każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką.

Referendarz zaznaczył, że Spółka nie przedłożyła dokumentów księgowych i podatkowych: ewidencji środków trwałych, raportów kasowych, deklaracji w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym za 2020 rok oraz za I kwartał 2021 r. Z kolei, z zestawienia księgi przychodów i rozchodów Spółki, jedynego dokumentu księgowego przedłożonego w toku niniejszego postępowania, wynika, że w 2020 r. wykazała stratę w wysokości 137.812,28 zł. Zauważył, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wyjaśnił, przy tym, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe, takie choćby jak: zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego, pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować.

W ocenie referendarza do oceny sytuacji majątkowej Spółki nie przyczynił się także brak wykazania stanu zadłużenia skarżącej spółki, jak i prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo wyraźnej treści wezwania do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia skarżącej spółki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów) i dokumentów potwierdzających prowadzone wobec skarżącej Spółki postępowania egzekucyjne, z podaniem w szczególności aktualnej wysokości egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, Spółka nadesłała jedynie kopię zawiadomienia z KW o wpisie w dziale III - Prawa, roszczenia i ograniczenia, wszczętych egzekucji.

Nadto referendarz zaznaczył, że rzetelną ocenę stanu finansowego i majątkowego Spółki uniemożliwia też brak dokumentów dotyczących sytuacji materialnej jej wspólników, w szczególności, pomimo wyraźnej treści żądania, brak jakichkolwiek dokumentów pozwalających określić ich dochody, jak i wydatki. Przede wszystkim małżonkowie nie ujawnili źródła, formy i wysokości pomocy uzyskiwanej od rodziny, choć już w formularzach PPF wspólnicy powoływali się na taką pomoc. Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. M.N. powtórzył jedynie, że w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych pomaga im rodzina, tak po ludzku. Niewyjaśniona pozostaje także kwestia wydatków rodziny N., bowiem w formularzu małżonkowie wskazali jedynie "ubezpieczenie ok. 1.000 zł rocznie", "opłaty za media ok. 1.060 zł", bez wskazania ich składników i źródeł finansowania. Nie wiadomo też, czy pożyczka w kwocie 50.000 zł ujawniona w rubryce 11 formularza PPF jest spłacana, jeśli tak, to przez kogo i w jakich ratach.

Wobec powyższego referendarz stwierdził, że analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki, jak i jej wspólników okazała się niemożliwa, tym bardziej, że małżonkowie N. nie przedłożyli również wydruków z rachunków i lokat bankowych. Wyciągi bankowe są zaś tego rodzaju dowodem, który w dużym stopniu może przyczynić do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy, gdyż obrazują nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne, czy też posiadane oszczędności.

Referendarz przypomniał, że prawo pomocy jest uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje, bądź złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego dokumenty służące ich weryfikacji. Natomiast konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy.

Niezależnie od powyższego referendarz zauważył, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż małżonkowie N. są współwłaścicielami w 2/3 części lokalu mieszkalnego, który jest obciążony hipotecznie oraz w ½ części domu mieszkalnego, co do którego nie deklarowali, aby był obciążony hipotecznie. Majątek taki może i powinien być źródłem pozyskania środków finansowych na sfinansowanie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego.

Od powyższego postanowienia skarżąca Spółka wniosła sprzeciw domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia radcy prawnego. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie jest nieadekwatne do przedstawionych dokumentów, urzędowych formularzy i wyjaśnień skarżącej. Sytuacja majątkowa Spółki i wspólników spółki jest dramatyczna, gdzie w pełni została udokumentowana.

Zdaniem skarżącej referendarz sądowy nie odniósł się w zupełności do dostarczonych dokumentów finansowych, z których jednoznacznie wynika strata spółki i brak dochodów wspólników. Przekazane dokumenty księgi - przychodów i rozchodów przedstawiają koszty i przychody, są także zaświadczeniem, potwierdzającym, iż wspólnicy spółki nie osiągnęli żadnego dochodu. Powyższe dokumenty niezbicie wskazują, że przychód Spółki nie starczał na pokrycie kosztów. Dowodem potwierdzającym dramatyczną sytuację Spółki i wspólników są także dostarczone do Sądu urzędowe formularze:

- urzędowy formularz PPPr wypełniony przez oboje wspólników,

- urzędowy formularz PPF wypełniony przez wspólnika E.N.

- urzędowy formularz PPF wypełniony przez wspólnika M.N..

Strona podniosła, iż poinformowała Sąd, że Spółka E. nie prowadzi pełnej księgowości, lecz jest na książce przychodów i rozchodów, gdzie jednoznacznie wynika z przepisów, iż Spółka nie ma obowiązku sporządzania zestawień, prowadzenia kasy, kwartalnych rozliczeń. Nie stać Spółki na opłacenie biura rachunkowego, czy księgowego żeby zrobili na potrzeby Sądu zestawienia. Referendarz sądowy nie wziął pod uwagę, iż poniesiona przez Spółkę strata z działalności gospodarczej jest na tyle znaczna, że odbija się negatywnie na sytuacji finansowej, ekonomicznej, gospodarczej i społecznej skarżącej i jej wspólników. Strona stwierdziła, iż dokumentowała, że Spółka i wspólnicy nie osiągają dochodów. Nie mają żadnych oszczędności, wszystko co mieli w tym pożyczki od rodziny przeznaczyli na częściową spłatę zobowiązań. Wskazała, iż Spółka i wspólnicy nie mają żadnych dodatkowych środków by móc zapłacić za opłaty sądowe. Przedstawiła również, iż Spółka i wspólnicy spółki nie mają żadnych oszczędności gdyż wszystkie wpływy finansowe na bieżąco inwestowali w firmę, pracowników i spłatę aktualnych kredytów niezbędnych do prowadzenia firmy. W wyniku bezprawnego działania zachodniej korporacji w sposób drastyczny spółce spadły obroty, przez co banki nieetycznie z dnia na dzień po wieloletniej współpracy wypowiedziały kredyty. Spółka znalazła się w dramatycznej sytuacji bez środków do prowadzenia działalności i z zobowiązaniami kredytowymi. Wskazała, iż nieruchomość spółki i ruchomości zajęte są przez komorników, dostarczyła na to dowody. Skarżąca zaznaczyła, że wspólnicy Spółki nie mogą i nie mają żadnej możliwości zbycia tych składników i pozyskania ewentualnych środków. Ponadto zbycie tych składników z pominięciem Komornika, groziłoby narażeniem wspólników na odpowiedzialność karną. Nieruchomość obciążona jest licznymi hipotekami. Trwa egzekucja z nieruchomości. Nadto z uwagi na obecnie panującą trudną sytuację na rynku związaną z wprowadzeniem na terenie Rzeczypospolitej stanu epidemicznego, Spółka nie ma żadnej możliwości pozyskania jakichkolwiek dodatkowych środków.

Skarżąca podniosła, że udowodniła, iż prowadzona przez Spółkę działalność gospodarcza nie przyniosła żadnych dochodów, lecz straty, które powstały głównie w wyniku czynów nieuczciwej konkurencji - dużej korporacji zagranicznej, dlatego też z dniem [...] kwietnia 2021 r. zawiesiła działalność gospodarczą, a wspólnicy spółki są bezrobotnymi i nie pobierają zasiłku. Powyższe przyczyniło się do trwałej niemożności uzyskania środków na uiszczenie jakichkolwiek opłat sądowych i opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wspólnicy Spółki nie osiągają żadnych dochodów i bardzo trudno jest im zaspokoić obecnie niezbędne potrzeby życiowe. Aby przeżyć w miarę możliwości pomaga im rodzina, ale i im jest już bardzo ciężko. Spółka w okresie od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r. osiągnęła stratę w wysokości 137.812,28 zł. Wspólnicy spółki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2020 ponieśli stratę w łącznej wysokości 137 812,28 zł, (strata przypadająca na każdego ze wspólników wynosi po 68 906,14 zł.) dowód: KPiR znajduje się w aktach. I kwartał 2021 r. nie przyniósł dochodów, dlatego też pierwszego kwietnia Spółka zmuszona była zawiesić działalność gospodarczą.

W ocenie skarżącej przedłożone informacje, dostarczone wcześniej dokumenty, urzędowe formularze, oświadczenia świadczą wyłącznie o braku środków na uiszczenie przez Spółkę opłaty sądowej od skargi, tym samym stanowią wystarczającą przesłankę do zastosowania instytucji zwolnienia od opłat sądowych i ustanowienie radcy prawnego, których referendarz sądowy nie wziął całkowicie pod uwagę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy).

Po myśli art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (a o takie wnioskuje skarżąca) gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;

Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r.,sygn. akt I GZ 173/08; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem to wnioskodawca ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 P.p.s.a. Konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 P.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 238/12).

Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające z akt niniejszej sprawy, składanych przez skarżącą dokumentów, oświadczeń oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie, skarżąca domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego wskazała, że prowadzona działalność gospodarcza generuje straty, co doprowadziło do jej zawieszenia. Spółka posiada liczne zobowiązania kredytowe. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych. Jej nieruchomości są obciążone hipotekami, a samochody zajęte przez wierzycieli. Również jej wspólnicy nie mają możliwości pokrycia kosztów sądowych.

Z uwagi na to, że treść oświadczeń Strony nie była wystarczająca do ustalenia jej rzeczywistych zdolności płatniczych, referendarz sądowy, na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów (szczegółowo opisanych w części wstępnej niniejszego uzasadnienia), w tym: dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia Spółki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów; dokumentów potwierdzających prowadzone wobec skarżącej postępowania egzekucyjne, z podaniem w szczególności aktualnej wysokości egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych; kopii wyciągów ze wszystkich kont bankowych wspólników Spółki obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy; informacji o kosztach utrzymania małżonków N., z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (m.in. opłaty związane z utrzymaniem domu i mieszkania, telefon, internet, zakup żywności, leczenie itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z dowodami potwierdzającymi te koszty oraz wskazaniem źródeł ich finansowania, bądź ewentualne zaległości z tego tytułu; informacji, czy E.N. i M.N. korzystają z pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa lub osób trzecich (np. rodziny), jeśli tak, to należy wykazać ich źródło, rodzaj, formę i wysokość za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków (m.in. zaświadczenia, umowy darowizny, oświadczenia darczyńców).

Pomimo wezwania dokumentów tych strona nie przedłożyła. W tej sytuacji, co już szczegółowo wyjaśnił referendarz sądowy, analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej, majątkowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Spółki, jak i jej wspólników okazała się niemożliwa.

Co prawda strona skarżąca przedłożyła kopię zbiorczego podsumowania księgi przychodów i rozchodów za 2020 rok, wyciągi bankowe Spółki, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok 2020, informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2020, dokumenty potwierdzające status osoby bezrobotnej E.N. i M.N., kopię zawiadomienia z KW w dziale Roszczenia o wszczętych egzekucjach i wielokrotnie podkreślała trudną sytuację finansową. Jednak okoliczności te, w świetle przedstawionych przez stronę dokumentów nie są wystarczające do przyznania wnioskowanej pomocy.

Podkreślić należy, że do pozytywnego rozpoznania wniosku spółki jawnej, nie jest wystarczającą podstawą brak możliwości poniesienia przezeń kosztów postępowania. Konieczne jest bowiem jeszcze uprzednie zbadanie, czy na uiszczenie tych kosztów pozwala stan finansowy i majątkowy wspólników tej spółki (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 238/12 oraz powołane tam orzecznictwo). Natomiast w niniejszej sprawie skarżąca wszystkich stosownych dokumentów w tym zakresie nie przedstawiła. Pomimo wezwania wspólnicy Spółki nie przedłożyli wyciągów z ich rachunków bankowych i lokat. Nie ujawnili też źródła, formy i wysokości pomocy uzyskiwanej od rodziny. Sąd ma świadomość, że udzielając pomocy członkowie rodziny nie wystawiają pokwitowań. Jednakże mogą dokonywać przelewu na rachunki bankowe wspólników skarżącej Spółki a tych w sprawie nie przedstawiono.

Jak słusznie zauważył referendarz sądowy wątpliwości wzbudza także oświadczenie wspólników skarżącej Spółki złożone w formularzach PPF, że nie uzyskują oni żadnych dochodów (oboje są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, w związku z zawieszeniem od [...] kwietnia 2021 r. działalności), podczas gdy w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. ujawniono, że otrzymywali oni zasiłek chorobowy, bez wskazania jednak jego wysokości. Niewyjaśniona pozostaje także kwestia wydatków wspólników skarżącej, bowiem w formularzu małżonkowie N. wskazali "ubezpieczenie ok. 1.000 zł rocznie", "opłaty za media ok. 1.060 zł", bez wskazania ich składników i źródeł finansowania. Nie wiadomo też, czy pożyczka w kwocie 50.000 zł ujawniona w rubryce 11 formularza PPF jest spłacana, jeśli tak, to przez kogo i w jakich ratach. Do powyższych kwestii skarżąca w żaden sposób nie odniosła się w złożonym sprzeciwie, pomimo iż w sposób obszerny opisała w nim ponownie trudną sytuację finansową w jakiej się znajduje. Nie załączyła do niego również brakujących dokumentów.

Zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu spraw zainicjowanych przez skarżącą Spółkę przed tutejszym sądem. Także w pozostałych sprawach strona domagała się przyznania prawa pomocy. W wydanych w tym przedmiocie postanowieniach zarówno Sąd jak i referendarz zwracali uwagę, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mimo to skarżąca Spółka nie przedłożyła wszystkich żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować jej twierdzenia, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym wyciągów z rachunków bankowych jej wspólników.

Podkreślić trzeba, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14).

Zgodzić się należy ze skarżącą, że celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. Niemniej jednak należy mieć na uwadze udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe a tego skarżąca Spółka w niniejszej sprawie nie wykazała.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.