Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1518/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 czerwca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : NSA Izabela Dobosz WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2005r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] 2002r , Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K. S. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Aktem notarialnym - umową sprzedaży z dnia [...] 04. 1965 r. Rep. [...] sporządzonym w PBN w K., Skarb Państwa nabył od J.S. prawo własności nieruchomości płożonej w K.:, składającej się z: działki nr "1" o pow. 4771 m2 , obj. księgą wieczysta "[...]" w trybie ustawy z dnia 6.03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. Nr 18, poz. 61/ z przeznaczeniem zgodnie z lokalizacją pod budownictwo K. Spółdzielni Mieszkaniowej.

W dniu [...].04.1982 r. zmarła J.S., a spadek po niej na podstawie testamentu nabył K.S. w całości, co zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].11.1982 r. /sygn. akt [...]/

W dniu 22.01 2001 r. K.S. wystąpił do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o zwrot części nieruchomości zbytej powołanym wyżej aktem notarialnym z dnia [...].04. 1965 r. Rep. [...], oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów miasta K. nr "II", jako zbędnej na cel określony w treści umowy notarialnej. Wywłaszczona działka nr "1" skutkiem modernizacji ewidencji gruntów uległa podziałowi na działki nr "2" i nr "3" przy czym sprawa zwrotu działki nr "2" jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, natomiast dz. nr "3" uległa podziałowi na dwie kolejne działki, z czego jedna została zajęta pod ul. T. i nie jest objęta roszczeniem o zwrot, a postała część działki nr. "3" ozn. nr "4", o pow. 1248 m2 została zagospodarowana pod budowę szkoły i stanowi w obecnej ewidencji gruntów część działki nr "II" i tylko ona jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...].10. 2001 r., [...], odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej własność Gminy K. położonej w K. przy ul. T., ozn. dawniej, jako działka hip. Nr "4" o pow. 1248 m2 (część działki hip. "1") której obecnie w ewidencji gruntów m. K. odpowiada część działki nr "II" (obr. 017)..

Z uzasadnienia decyzji wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z planem miejscowym szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu "Centrum", bowiem teren ten jest przeznaczony pod usługi oświaty Zespołu Szkół. Do realizacji zaś zadań nałożonych na spółdzielnie mieszkaniowe m. in. na K. Spółdzielnię Mieszkaniową należała budowa osiedli mieszkaniowych obejmująca poza samymi budynkami mieszkalnymi, infrastrukturę osiedlową, którą stanowią szkoły, przedszkola, tereny zielone, sklepy, obiekty kulturalno-oświatowe. Szkoła została wybudowana zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - [...], co potwierdza fakt, że jest to obiekt towarzyszący infrastrukturze osiedla mieszkaniowego K. Spółdzielni Mieszkaniowej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA; budownictwo to nie tylko same bloki mieszkalne ale równię szeroko rozumiana infrastruktura jak, sklepy, szkoły, przedszkola, kina, przychodnie, zieleń, parkingi, pisze ciągi, instalacje podziemne, obiekty sportowo-rekreacyjne (baseny, boiska sportowe) itp. Przedmiotowa działka została zagospodarowana w ten sposób, że znalazła się w granicach ogrodzenia szkoły. Zasadniczą jej część stanowi boisko sportowe o nawierzchni asfaltowej, a część nieruchomości stanowi bieżnię o nawierzchni trawiastej oraz chodnik z płyt betonowych. Natomiast pozostała część przedmiotowej działki stanowi teren zieleni towarzyszącej, porośnięty trawą oraz pojedynczymi drzewami liściastymi. Na tej części nieruchomości zamontowane są również drabinki do ćwiczeń gimnastycznych. Sposób zagospodarowania działki świadczy o tym, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta K. wniósł odwołanie skarżący podnosząc, m.in. że Spółdzielnia nie przedstawiła decyzji o lokalizacji szkoły i boisk, co oznacza, że nie uczestniczyła w procesie inwestycyjnym, a zatem nie zrealizowała ona na wywłaszczonym gruncie celu wywłaszczenia. Wobec tego jest on zbędny, zwłaszcza, że poprzednia właścicielka J.S. sprzedała aktem notarialnym również w trybie ustawy z dnia 12..03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości inne działki z przeznaczeniem na budowę szkoły - Technikum Gastronomicznego. Przedmiotowa działka zaś miała być użyta na cele budownictwa mieszkaniowego K. Spółdzielni Mieszkaniowej, co nigdy nie nastąpiło.

Wojewoda [...] decyzja z dnia [...] 05 2002 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną, powyższą decyzję organu I instancji, podzielając w pełni zawarty w niej pogląd. Wobec realizacji celu wywłaszczenia brak ustawowej przesłanki zbędności nieruchomości, a tym samym brak podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia wniosku odwołującego się. Trafnie więc odmówiono zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy zauważa, że działka został nabyta na rzecz Skarbu Państwa, który za pomocą różnych podmiotów realizował m.in. cele budownictwa mieszkaniowego. Pieniądze wypłacane właścicielom za odstąpienie ich nieruchomości były wypłacane z jednego, tego samego konta w Baku Inwestycyjnym w K., z którego były pokrywane koszta inwestycji. Dowodzi to, że inwestycja polegająca na budowie szkoły, była budową infrastruktury towarzyszącej budownictwu osiedla mieszkaniowego realizowanego przez K. Spółdzielnię Mieszkaniową.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący K.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodów wywiedzionych już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto podkreślając, iż włączenie przedmiotowej działki pod realizację szkoły było działaniem bezprawnym, gdyż oczywistym był inny cel wywłaszczenia. Fakt ten uprawnia do stwierdzenia; że nieruchomość została wykorzystana niezgodnie z celem jej przejęcia i w związku z czym powinna być zwrócona. Cel wywłaszczenia musi być rozumiemy bardzo ściśle. Zwłaszcza, że wywłaszczane inne nieruchomości J.S. pod budowę Szkoły miały wyraźnie określony cel.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w decyzji. Ponadto podkreślił, że cel nabycia nieruchomości został skonkretyzowany decyzjami PMRN w K.; najpierw decyzją nr [...]z dn. [...].10. 1962 r., a następnie decyzją nr [...]z dnia [...].08.1963, jako budowa Technikum Gastronomicznego wraz z budową Szkoły Podstawowej. Inwestorem była [...] PMRN w K., realizując zadania w imieniu Skarbu Państwa

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest związany granicami skargi i jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny mieć zastosowanie w sprawie./

Skarga jest zasadna. Zarzutom skarżącego nie można odmówić słuszności. Nie zostały bowiem wyjaśnione w toku postępowania i rzetelnie ustalone istotne okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy J.S. zbyła aktem notarialnym w dniu [...] 04. 1965 r. przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r./Dz. U. nr 18, poz. 61/ o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - "zgodnie z lokalizacją pod budownictwo K. Spółdzielni Mieszkaniowej"

Ponadto J.S. zbyła również na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 powołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości inne nieruchomości aktem notarialnym, a to;

- Rep. [...] z dnia [...]. 10. 1964 r. nieruchomość ozn. nr "5", o pow. 6.866 m2 z przeznaczeniem pod budowę Technikum Gastronomicznego /por. k., l-2 akt/

- Rep. [...] z dnia [...]. 07. 1967 r. nieruchomość stanowiącą działkę nr "6", o pow. 411 m2, z przeznaczeniem pod budowę Technikum Gospodarczego /por. k. 6-3/

Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powstaje z chwilą kiedy stała się ona zbędna na cel, na jaki został wywłaszczona (art. 136 ust. 3 u. g. n.).

W świetle powyższego koniecznym najpierw będzie ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Skarżący zarzuca bowiem, iż organy I i II instancji przypisały inny cel wywłaszczenia działki nr "II" (dawne ozn. nr "1"), niż wynika z umowy notarialnej z dnia [...].04. 1965 r., w której była przeznaczona "zgodnie z lokalizacją pod budownictwo K. Spółdzielni Mieszkaniowej". Podczas, gdy w przypadku wywłaszczenia pod budowę szkoły cel został wyraźnie określony.

Trzeba więc zauważyć, że w przedmiotowym akcie notarialnym wyraźnie określono: cel nabycia nieruchomości zgodny z lokalizacją - pod budownictwo mieszkaniowe oraz inwestora - K. Spółdzielnię Mieszkaniową.

Z analizy treści przedmiotowej umowy wynika, że w dacie jej zawarcia musiała istnieć decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji, którą miała realizować wskazana Spółdzielnia, jako inwestor. Tymczasem brak w aktach sprawy takiej decyzji, która obejmowały by inwestycje - budownictwo Spółdzielni na tym terenie. Co więcej z pism K. Spółdzielni Mieszkaniowej znajdujących się w aktach sprawy /k. 95 i k. 69 -68/ wynika, że teren przedmiotowej działki znajduje się poza terenem osiedla mieszkaniowego zrealizowanego przez Spółdzielnię, a inwestorem zastępczym, któremu zlecała ona wykonawstwo był "I."

Trafny jest wiec zarzut skarżącego, znajdujący oparcie we wskazanych wyżej faktach, że inne tereny zostały zbyte przez poprzednią właścicielkę na rzecz Skarbu Państwa pod budowę szkoły. Wskazany w tych umowach cel został precyzyjnie określony, mimo iż były one zawierane w różnym czasie i bez wskazania inwestora. Zaś znajdująca się w aktach sprawy decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] dotycząca budowy Technikum Gastronomicznego i Szkoły Podstawowej odnosi się właśnie do terenów nabytych przez Skarb Państwa na ten cel. Świadczy o tym także fakt, że inwestorem faktycznym tej inwestycji była [...] P.M.R.N. w K., a Inwestorem Głównym - Kuratorium Okręgu Szkolnego w K.. Była to więc inna inwestycja realizowana przez innego inwestora.

Konstatacja organów orzekających w sprawie zwrotu nieruchomości o użyciu jej przez uprawniony podmiot w sposób zgodny z celem wywłaszczenia jest nieuprawniona w świetle powyższych faktów.

Ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej działki będzie zagadnieniem wstępnym przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Następnie zaś konfrontując ów właściwy cel wywłaszczenia działki nr "II" ze stanem rzeczywistym nieruchomości, w jakim się ona znajduje (art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.g.u.) i ze stanem prawnym (art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.) - będzie można dokonać oceny; czy nieruchomość ta stała się dlań zbędna. W kontekście informacji zawartych w treści powołanych wyżej pism KSM, które należy uwzględnić, wykorzystanie przedmiotowego terenu nie stanowi infrastruktury osiedla mieszkaniowego Spółdzielni. Z chwilą gdy teren ten nie został wykorzystany pod budownictwo mieszkaniowe Spółdzielni, ani jako inwestycja osiedlowa stanowiąca "szeroko rozumianą infrastrukturę" to stał się on zbędny na cel określony w umowie.

Cel wywłaszczenia bowiem należy interpretować bardzo ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. 1 u. g. n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inne cele, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu (tu, w umowie). Ta zasada prawa wywłaszczeniowego stanowi gwarancje, że instytucja wywłaszczania nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywania ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjecie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, (por. T. Woś: "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości", W-wa 2004, str. .171-174)

Zaś przy ocenie "zbędności" należy się kierować jej normatywną definicja zawartą w treści art. 137 ust. 1 u,g,n.

W tej sytuacji, skoro w toku postępowania administracyjnego nie został w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy, to nie można było dokonać prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia lub nie istnienia ustawowych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym nie można było dokonać prawidłowego rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, wobec naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania,: a to art. 7, 8, 75, 80 k.p.a. i wskazanych wyżej przepisów u.g.n. uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy, jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia, w myśl przepisu art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Majże na uwadze powyższe, Sad uwzględniając skargę, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 lit "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p. s. a.