Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1647/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 182 par. 2, art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 6 i 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 658/17 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 658/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia u W. B. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka – obustronnie (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] S.A. z siedzibą w W., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 2351 w zw. z art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1166, ze zm.) poprzez błędne zastosowanie, za organami administracji publicznej obu instancji, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że w okolicznościach zaistniałego stanu faktycznego można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba uczestniczki została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, w sytuacji gdy etiologia schorzenia jest wieloczynnikowa, a zebrany w sprawie, niepełny materiał dowodowy, nie stwarzał podstaw dla oparcia rozstrzygnięcia na domniemaniu prawnym istnienia związku przyczynowego między zdiagnozowaną chorobą a występującymi w miejscu pracy czynnikami narażenia,

2. w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 i w zw. z art. 84 § 1 i 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.) poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej, wydanej w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w trakcie którego zaniechano podjęcia wszelkich czynności, niezbędnych dla wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, w szczególności z uwagi na nieuzasadnione odstąpienie od zwrócenia się do jednostki orzeczniczej II stopnia, tj. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., o poszerzenie diagnostyki pracownika i przeprowadzenie dodatkowych badań mających na celu ocenę występowania pozazawodowych czynników ryzyka, które mogły się przyczynić do wystąpienia zdiagnozowanego zespołu cieśni nadgarstka, w sytuacji gdy orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia zawierało lakoniczne uzasadnienie, sporządzone w sposób nieprzekonywujący, bez wyczerpującego umotywowania i bez wyjaśnienia, jakie okoliczności zadecydowały o wykluczeniu pozazawodowych czynników, mogących przyczynić się do wywołania zdiagnozowanej jednostki chorobowej,

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że:

– fakt zachorowania na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych oraz fakt narażenia zawodowego jest wystarczającym dowodem dla wykazania związku przyczynowego między warunkami pracy a rozpoznaną u uczestniczki, W. B., chorobą zawodową, podczas gdy zważywszy na jej wiek oraz szeroki zakres czynników ogólnoustrojowych (pozazawodowych) wywołujących zdiagnozowaną jednostkę chorobową oraz brak wykazania wykonywania przez pracownika pracy na zajmowanych stanowiskach z przekroczeniem obowiązujących norm BHP, nieuzasadnione pozostawało oparcie rozstrzygnięcia o zawodowym podłożu choroby na domniemaniu prawnym, bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, podających w wątpliwość zawodowe podłoże choroby,

– organy prowadzące postępowanie w przedmiotowej sprawie wszechstronnie zebrały całość materiału dowodowego, podczas gdy karty oceny narażenia zawodowego, w oparciu o które rozstrzygnięto o istnieniu związku przyczynowego między chorobą uczestniczki a wykonywaną pracą, sporządzone zostały z pominięciem koniecznego w tym celu odtworzenia warunków pracy, panujących na stanowiskach magazyniera w zakresie wykroi, operatora cięcia i operatora piankowania, co miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia,

c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z § 6 ust, 1 i ust. 2 pkt 5 w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, ze zm., "rozporządzenie") poprzez oddalenie skargi i przyjęcie za organami administracji obu instancji, że orzeczenie lekarskie z [...] stycznia 2016 r., nr [...], spełnia wymagania określone w rozporządzeniu, pozostając jednoznacznym, konkretnym, spójnym i logicznym, podczas gdy przedmiotowe orzeczenie w istocie pozostaje wadliwe, gdyż nie wyjaśnia w dostatecznym stopniu przyczyn zakwalifikowania zdiagnozowanego u pracownika schorzenia jako choroby wywołanej czynnikami zawodowymi, a ponadto zostało wydane na podstawie fragmentarycznego materiału dowodowego, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi,

d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zrealizowanie funkcji kontrolnej i zaniechanie ustosunkowania się do podniesionego w treści skargi zarzutu, dotyczącego oparcia się przy wydawaniu orzeczenia [...]WOMP z [...] kwietnia 2017 r. na opinii IMP w L. z 2011 r., sporządzonej nie na potrzeby prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania, co skutkowało przyjęciem, że decyzja administracyjna odnośnie do stwierdzenia choroby zawodowej została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem oraz na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych, podczas gdy pominięty zarzut zmierzał do zakwestionowania prawidłowości dokonanej przez organy administracji oceny występowania czynników narażenia w miejscu pracy i jego nierozpoznanie wywarło wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia w zakresie oddalenia skargi.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu administracji publicznej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że sąd wojewódzki, dokonując kontroli wydanego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, w sposób nieuzasadniony przyjął, że materiał dowodowy zebrany w sprawie dawał podstawy dla stwierdzenia, że choroba zdiagnozowana u W. B. z wysokim prawdopodobieństwem wywołana została w związku z wykonywaną pracą. W ocenie skarżącej kasacyjnie etiologia zespołu cieśni nadgarstka jest wieloczynnikowa, a co się z tym wiąże, dla wykazania w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pozostaje wywołana czynnikami szkodliwymi, występującymi w miejscu pracy, konieczne pozostaje wykluczenie czynników pozazawodowych. Złożoność przyczyniających się do jej powstania czynników o charakterze pozazawodowym, przy braku pełnej diagnostyki i wglądu do historii chorób pracownika, wskazuje na występowanie istotnych wątpliwości co do przyjęcia, że praca, nawet wieloletnia, ale wykonywana w warunkach nieprzekraczających norm higienicznych, przy zachowaniu norm obciążeniowych dopuszczalnych zgodnie z przepisami BHP, może być przyczyną powstania choroby cieśni nadgarstka.

Skarżąca kasacyjnie dodała, że niejasne jest powołanie się przez sąd wojewódzki na subiektywne kryterium osobniczej wrażliwości na działanie szkodliwych czynników, wynikających z wykonywanych czynności w ramach świadczenia pracy, na stanowiskach, na jakich W. B. pozostawała zatrudniona u skarżącej kasacyjnie. Kryterium osobniczej wrażliwości nie zostało bowiem wyartykułowane w treści orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze, stwierdzających zawodowe podłoże choroby.

Pismem z [...] maja 2018 r., zatytułowanym "odpowiedź organu na skargę kasacyjną", [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej kasacyjnie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozstrzygając "w granicach danej sprawy" sąd ocenia jedynie tę sprawę, w której wniesiono skargę, natomiast jako niezwiązany jej granicami ma prawo, a jednocześnie obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Ocena ta musi jednak dotyczyć tej, i tylko tej, sprawy. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce wtedy, gdyby sąd wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy, lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. Tak się w niniejszej sprawie nie stało.

Z kolei na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu jest więc możliwe wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wszystkich elementów w nim wymienionych, przy czym skarżący musi wskazać, jakich konkretnie elementów w nim brakuje oraz wykazać ich wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie wymagane art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy. Pisemne motywy zaskarżonego wyroku zawierają również wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn oddalenia skargi, a więc zastosowania art. 151 p.p.s.a.

Podobnie, nie był uzasadniony zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. Przepis ten jest przepisem ustrojowym. Sąd administracyjny może naruszyć go wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W niniejszej sprawie sąd rozpoznał skargę na ostateczne postanowienie, oceniał je pod kątem legalności, zastosował środek kontroli przewidziany w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To czy ocena legalności zaskarżonego postanowienia była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem ww. przepisu.

Następnie wskazać należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że W. B., urodzona [...] grudnia 1964 r., pracowała w narażeniu na sposób wykonywania pracy kolejno:

– od [...] września 1982 r. do [...] czerwca 1986 r. w [...] "[...]" w K. (zakład zlikwidowany), jako uczennica zawodu krawcowa, krawcowa,

– od [...] grudnia 1990 r. do [...] września 1993 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym "[...]" s.c. z siedzibą w S., jako szwaczka, szef produkcji,

– od [...] sierpnia 1995 r. do [...] września 1995 r., od [...] października 1995 r. do [...] grudnia 1995 r. oraz od [...] stycznia 1996 r. do [...] czerwca 1996 r. w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowo-Usługowym "[...]" J. W. z siedzibą w W., jako krojczy, szwaczka,

– od [...] stycznia 2004 r. do [...] maja 2004 r., od [...] kwietnia 2006 r. do [...] września 2007 r., od [...] września 2007 r. do [...] stycznia 2010 r., od [...] stycznia 2010 r. do [...] maja 2011 r. oraz od [...] maja 2011 r. do [...] maja 2015 r. w [...] S.A. z siedzibą w W. jako operator szycia, lider zespołu szycia, operator cięcia, operator szycia (szwaczka), magazynier w zakresie wykroi, operator piankowania.

Organ pierwszej instancji, na podstawie posiadanych informacji, sporządził karty oceny narażenia zawodowego uczestniczki postępowania w zakładach pracy: PPH "[...]" w W., PPH "[...]"[...] s.c. w S., [...] "[...]" w K. oraz [...] S.A.

[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., Oddział w W. po wykonaniu badań lekarskich i analizie zgromadzonej dokumentacji wydał [...] stycznia 2016 r. orzeczenie lekarskie nr [...]o rozpoznaniu u W. B. choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka – obustronny (poz. 20.1). W uzasadnieniu tego orzeczenia [...]WOMP Oddział w W. podał, że "z wywiadu chorobowego wynika, że od kwietnia 2012 r. pojawiły się dolegliwości bólowe nadgarstków i przedramion, również w godzinach nocnych, jest praworęczna. (...) W badaniu fizykalnym dłonie ciepłe bez zaników mięśniowych, próba Tinela ujemna, próba Phalena dodatnia. Badania laboratoryjne wykonane w ramach diagnostyki różnicowej były w normie. Radiologicznie w obrębie kręgosłupa szyjnego stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe i podejrzenie zmian dyskopatycznych C5/C6, C6/C7. Neurologicznie dodatnio - ujemna próba Tinela w dłoni lewej, siła mięśniowa zachowana. EMG wykonane [...] września 2015 r. w [...]WOMP we W. wykazało zespół cieśni nadgarstka prawego i lewego. Przeanalizowano całość posiadanej dokumentacji medycznej. Pani B. pracowała w latach 1982-1986, 1990-1993, 1995-1996, 2004, 2006-2015 na stanowiskach krawcowa, szwaczka, szef produkcji, krojczy, operator szycia w narażeniu na sposób wykonywania pracy cechujący się monotypią ruchów wobrębie nadgarstka. Wykluczono czynniki pozazawodowe rozpoznanego zespołu cieśni nadgarstka. Mając powyższe na uwadze można z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć zawodową etiologię rozpoznanego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka obustronnie".

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., [...] marca 2016 r., wydał decyzję o stwierdzeniu u W. B. choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka obustronnie (poz. 20.1).

Od powyższej decyzji odwołał się zakład pracy, [...] S.A. z siedzibą w W., nie zgadzając się tym samym z rozstrzygnięciem i w pierwszej kolejności kwestionując wydane w niniejszym postępowaniu orzeczenie lekarskie oraz ustalone narażenie zawodowe.

W dniu [...] maja 2016 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego

W ramach postępowania uzupełniającego organ pierwszej instancji zwrócił się do Spółki [...] oraz Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "[...]" w W. o zapoznanie się odpowiednio z kartą oceny narażenia zawodowego z [...] października 2015 r. i [...] sierpnia 2015 r. oraz o wniesienie ewentualnych uwag.

W dniu [...] września 2016 r. organ odwoławczy zwrócił się ponownie do organu pierwszej instancji o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie, w tym dokonanie wizytacji zakładu pracy – [...] S.A.

W dniu [...] października 2016 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony postępowania o przeprowadzeniu dowodu: oględziny zakładu pracy: [...] S.A., które przeprowadzono [...] listopada 2016 r.

Dokonane ustalenia udokumentowano w karcie oceny narażenia zawodowego, która [...] lutego 2017 r. została przekazana do pełnomocnika Spółki [...] celem zapoznania się oraz wniesienia ewentualnych uwag. W odpowiedzi na ww. pismo, [...] lutego 2017 r. strona przekazała uwagi.

Następnie, [...] marca 2017 r. organ pierwszej instancji przekazał ww. kartę oceny narażenia zawodowego oraz pismo pełnomocnika Spółki [...] z [...] lutego 2017r. do pełnomocnika W. B. celem zapoznania i złożenia ewentualnych uwag.

Również [...] marca 2017 r. organ pierwszej instancji przekazał uzupełnione ustalenia dotyczące narażenia zawodowego W. B. do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, Oddział w W. celem ewentualnej weryfikacji wydanego uprzednio orzeczenia lekarskiego.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. ww. jednostka diagnostyczno-orzecznicza I stopnia poinformowała, że "narażenie na sposób wykonywania pracy występowało na wszystkich stanowiskach pracy W. B. (poza okresem 2004-2006 – mistrz produkcji) na co wskazuje karta oceny narażenia. Na dodatkowe obciążenie w czasie pracy wpływała również nieergonomiczna pozycja ciała na stanowisku operatora szycia.".

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie podzielił zarzutów odwołania i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku W. B. przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej zostały spełnione. Niezależna placówka diagnostyczno-orzecznicza, uprawniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych – [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., Oddział w W., rozpoznała u W.B. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka obustronnie (poz. 20.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). Orzeczenie lekarskie oparte zostało na analizie dokumentacji medycznej, przeprowadzonych badaniach w ww. ośrodku oraz potwierdzonym narażeniu zawodowym.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie narażenie zawodowe W. B. zostało ustalone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., co oznacza, że W. B. była narażona na sposób wykonywania pracy podczas zatrudnienia w zakładach: w [...] "[...]" w K., Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym "[...]" s.c. w S., Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym "[...]" w W. oraz w [...] S.A. Powyższe ustalenia są zgodne z niezależną oceną przeprowadzoną przez lekarza orzekającego w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze § 8 ust. 2 Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, uzyskane wyjaśnienia pozwoliły, zdaniem organu odwoławczego, na ustalenie stanu faktycznego i w związku z tym zasadnym było odstąpienie od dodatkowej konsultacji w jednostce orzeczniczej II stopnia. Dalej organ stwierdził, że wbrew twierdzeniom strony odwołującej, wzięto pod uwagę również inne potencjalne schorzenia, które mogły przyczynić się do rozwoju rozpoznanej choroby. Wyraźnie w orzeczeniu lekarskim wskazano, że badanie laboratoryjne wykonane w ramach diagnostyki różnicowej były w normie.

W związku z powyższym uznać należy, że stan faktyczny sprawy został bardzo wnikliwie i dokładnie ustalony, a twierdzenia organów sanitarnych znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy (w tym w zebranym w sposób wyczerpujący materiale dowodowym) i nie budzą wątpliwości. Oznacza to, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad ogólnych oraz przepisów postępowania administracyjnego, wskazanych w skardze kasacyjnej.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.). Z kolei § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p., stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W ust. 2 tego przepisu wymieniono czynniki, które lekarz orzecznik powinien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego organy sanitarne pierwszej i drugiej instancji wydają decyzje na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim i formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 ww. rozporządzenia).

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości fakt, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie nie może jej odrzucić. Organ administracji nie jest – co do zasady – upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 3000/17, LEX nr 2525912 oraz z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 3123/17, LEX nr 2524305).

W niniejszej sprawie, z orzeczenia lekarskiego wynika wyraźnie, że u W. B. rozpoznano przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka obustronny, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Co więcej, jednostka orzecznicza, która przygotowała ww. orzeczenie, przedstawiła także opinię uzupełniającą, w której odniosła się do podniesionych przez strony postępowania wątpliwości. Przedstawione w niej stanowisko potwierdziło diagnozę, wynikającą z orzeczenia lekarskiego.

Za prawidłowy należy więc uznać pogląd sądu wojewódzkiego, że orzeczenie to spełnia wymogi, określone w ww. rozporządzeniu, jest logiczne i spójne. Podobnie, słusznie sąd zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym wydanie orzeczenia zostało poprzedzone badaniami oraz analizą zgromadzonej dokumentacji medycznej W. B., a więc jest obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśnia wszelkie wątpliwości, a zatem spełnia kryteria stawiane opiniom biegłych.

Wobec powyższego nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie spółką, że organy sanitarne wadliwie przeprowadziły postępowanie administracyjne, a w szczególności, że nieuzasadnione było odstąpienie od zwrócenia się do jednostki orzeczniczej II stopnia. Przede wszystkim § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia jasno wskazuje na możliwość, a nie obowiązek, zwrócenia się przez organ sanitarny m.in. do jednostki orzeczniczej II stopnia, jeśli uzna, że materiał dowodowy, zgromadzony w sprawie, jest niewystarczający. Skoro na podstawie akt sprawy możliwe było stwierdzenie, że ustalenia kliniczne rozpoznanego schorzenia nie budzą wątpliwości i są wszechstronnie udokumentowane, zasadnie organy nie zwróciły się do jednostki orzeczniczej II stopnia, na co zresztą wskazał organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu. Do oceny materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie oraz do wagi dowodowej poszczególnych dokumentów w postępowaniach w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wyczerpująco odniósł się także sąd wojewódzki.

Nie ma też racji skarżąca kasacyjnie, twierdząc, że brak przekroczenia na zajmowanych przez W. B. stanowiskach pracy obowiązujących norm BHP oraz odwołanie do kryterium osobniczej wrażliwości na działanie szkodliwych czynników, jako nie znajdujące podstawy w orzeczeniach lekarskich, wyłącza możliwość stwierdzenia u ww. choroby zawodowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma bowiem wątpliwości, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1111/19, LEX nr 3059172).

Raz jeszcze, za sądem wojewódzkim, należy przypomnieć, że w dyspozycji art. 2351 k.p. użyto alternatywy: "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem", która wskazuje na dyskrecjonalność organów sanitarnych, prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej. Oznacza to, że już wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, jest wystarczające dla stwierdzenia choroby zawodowej. W niniejszej sprawie okoliczności te zostały stwierdzone bezspornie, a gołosłowne zarzuty skarżącej kasacyjnie, niepoparte żadnymi przeciwdowodami, nie mogły skutecznie podważyć dołączonego do akt administracyjnych orzeczenia lekarskiego.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – orzekł jak w wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. Pismo zatytułowane "odpowiedź organu na skargę kasacyjną" wniesiono z upływem terminu, wynikającego z art. 179 p.p.s.a., a więc złożony w nim wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, nie stanowi podstawy do ich zwrotu.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).