Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 191/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 61 a par. 1, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 13 grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego skargę oddala. WSA/wyr.1a - sentencja wyroku (tryb uproszczony)


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 lipca 2017 r. B. M., działając przez pełnomocnika wniosła o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] obręb [...] m. [...].

Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] listopada 1978 r. Prezydent Miasta [...] złożył oświadczenie w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] o wykonaniu prawa wykupu ww. nieruchomości, stanowiącej własność B. M. na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, (dalej jako: "ustawa z dnia 6 lipca 1972 r.").

Następnie decyzją z dnia 11 grudnia 1978 r. znak: [...], która stała się ostateczna w dniu 30 stycznia 1979 r., Prezydent Miasta [...] orzekł na podstawie art. 10 ustawa z dnia 6 lipca 1972 r., o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] obr. [...] m. [...] na rzecz B. M..

Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2017 r., znak: [...] na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...] obręb [...], położoną w [...].

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m. in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Dopóki bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie w tej sprawie staje się niedopuszczalne.

Odwołanie w ustawowym terminie od ww. postanowienia wniosła B. M., domagając się uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania tj. sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta;

- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na finalne rozstrzygnięcie sprawy, nie zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczo ustalonych dokumentach;

- art. 6 k.p.a. i art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez selektywną i dowolną ocenę materiału dowodowego, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że wniosek z dnia 12 lipca 2017 r. dotyczył wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania, względnie o jego waloryzację w przypadku wykazania, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 grudnia 1978 roku znak: [...] została doręczona wnioskodawczyni. Podkreśliła, że w przedmiocie żądania o waloryzację ustalonego odszkodowania, organ I instancji jedynie pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. poinformował, że przedmiotowy wniosek jest bezzasadny, zaś z uwagi na fakt, ze kwestia ta została załatwiona jedynie poinformowaniem, została pozbawiona możliwości jego kwestionowania. B. M. zaznaczyła, że do wniosku załączyła postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z uzasadnieniem, gdzie szczegółowej ocenie poddano dowody przedstawione przez organ oraz jego działanie. W postanowieniu tym Sąd wskazał, że organ nie dysponuje żadnymi wiarygodnymi dowodami, które uzasadniałyby stanowisko w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania. Co więcej organ nie dysponuje żadnymi, które wskazywałyby, że skutecznie doręczono decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania wnioskodawczyni. Organ nie dysponuje również żadnymi potwierdzeniami wpłaty jakichkolwiek kwot z tytułu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz wnioskodawczyni. Ponadto w aktach organu znajdują się jedynie zwrotki z sygnaturami innymi niż wskazane na decyzji o ustaleniu odszkodowania i zawiadomieniu o zamiarze wypłaty. Z powyższego wynika, że organ nigdy nie doręczył wnioskodawczyni żadnych decyzji w tym przedmiocie, jak również nie wypłacił jej żadnego odszkodowania. Zdaniem odwołującej się ocena dowodów w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w [...] nie może zostać zbagatelizowana, jak czyni organ pisząc, że samo wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania załatwia sprawę merytorycznie, zupełnie pomijając najistotniejsze okoliczności, jak choćby brak dowodów doręczenia tej decyzji i brak dowodu zapłaty.

Wojewoda decyzją dnia 13 grudnia 2017 r. znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ odwoławczy streścił przebieg postępowania.

Powołując się na treść art. art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. wskazał, że decyzją Naczelnika Miasta [...] z 30 listopada 1974 r., nadano na własność B. M. działki nr [...] obr. [...] położonej w [...].

Następnie w związku z niespełnieniem przez właściciela działki obowiązku rozpoczęcia budowy domu jednorodzinnego w terminie 2 lat od dnia 20 grudnia z 1976 r., na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z 6 lipca 1972 r., Prezydent Miasta [...] oświadczeniem złożonym w formie aktu notarialnego Rep A Nr [...] z dnia [...].11.1978 r. postanowił wykupić działkę nr [...], obr. [...], m. [...]. Cena za powyższą działkę nabytą przez Skarb Państwa w wykonaniu prawa wykupu została ustalona na kwotę 27 983 zł -stosownie do art. 10 ustawy z 6 lipca 1972 r. - w związku z art. 8 - ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Stosownie do przepisu art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 (tj. objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego) wypłacano odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości.

Z kolei decyzją z dnia 11 grudnia 1978 r. znak: [...] Prezydent Miasta [...] orzekł, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości o ustaleniu odszkodowania, za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], obr. [...], położoną w [...] w wysokości 27 983 zł na rzecz Pani B. M..

Jak wynika z akt postępowania, decyzja Prezydenta Miasta [...] z 11 grudnia 1978 r. jest opatrzona klauzulą ostateczności z dniem 30 stycznia 1979r. Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii prawidłowego doręczenia tej decyzji podkreślił, iż w aktach organu I instancji znajduje się również potwierdzenie odbioru decyzji z dnia 11 grudnia 1978 r. znak; [...] adresowane do B. M., zamieszkałej: ul. K. , [...], zawierające potwierdzenie jej doręczenia w dniu 11 stycznia 1979 r. P. L. . Ponadto organ wyjaśnił, że ww. adres B. M. był wymieniany we wszystkich dotyczących jej orzeczeniach, jak również ten adres, oprócz adresu ul. W. , B. M. podawała jako właściwy adres do doręczeń w pismach kierowanych do urzędu (pismo z dnia 30 sierpnia 1977 r. do Zarządu Gospodarki Terenowej zawierające prośbę o odroczenie terminu rozpoczęcia budowy domu jednorodzinnego). Ponadto w aktach organu I instancji znajdują się również inne potwierdzenia odbioru korespondencji przesyłanej na adres: ul. K. , [...], do B. M., na których widnieje podpis osoby, której doręczono przedmiotowe pisma o nazwisku M. .

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie ustalenia za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], obr. [...], [...] zostało już ustalone odszkodowanie ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 grudnia 1978 r. znak: [...] Brak jest zatem - w ocenie organu odwoławczego - podstaw do ponownego prowadzenia w tym zakresie postępowania.

Zgodnie natomiast z art. 61 a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podobnie w doktrynie prawa przyjęto, że przeszkodami do wszczęcia postępowania są również takie sytuacje, w których w tej samej sprawie administracyjnej toczy się już lub zostało zakończone postępowanie administracyjne.

Odnosząc się z kolei do żądania o dokonanie waloryzacji ustalonego odszkodowania z dnia 11 grudnia 1978 r. i jego wypłatę, po uprzednim wykazaniu, że wnioskodawczyni otrzymała stosowne decyzje ostateczne, biorąc pod uwagę, że organ może wydać rozstrzygnięcia częściowe, organ odwoławczy uznał, że ustosunkowanie się jedynie pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. do tej części żądania, która dotyczy waloryzacji odszkodowania, nie powoduje, że zaskarżone postanowienie z dnia 9 sierpnia 2017 r. organu I instancji dotyczące rozpatrzenia wniosku w zakresie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest z tej przyczyny wadliwe.

Organ rozpatrujący zażalenie może orzekać jedynie w granicach kwestii proceduralnej, będącej przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji.

Niemniej jednak w kwestii waloryzacji odszkodowania organ powinien wydać odrębne rozstrzygnięcie na podstawie art. 132 ust 3 u.g.n., mając na uwadze, że waloryzacji podlegają odszkodowania ustalone w drodze decyzji, które nie są przedawnione, jak również nie zostały wypłacone na rzecz poprzedniego właściciela nieruchomości lub złożone do depozytu sądowego. W tym zaś celu organ I instancji powinien przeprowadzić odrębne postępowanie wyjaśniające, a następnie wydać stosowne rozstrzygniecie w tym zakresie, (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt. II Sa/Lu 568/14, wyrok WSA w Gdańsku wyrok z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 412/15).

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że organ I instancji "zbagatelizował" ocenę dowodów dokonaną w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w [...] "pisząc, że samo wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania załatwia sprawę merytorycznie, zupełnie pomijając najistotniejsze okoliczności jak choćby brak dowodów doręczenia tej decyzji i brak dowodu zapłaty", organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem sygn. akt. [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w [...] Wydział Cywilny odrzucił pozew B. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta [...] o zapłatę kwoty 150 tysięcy złotych tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną [...] położoną w [...], z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do zapłaty, w uzasadnieniu wskazując, że "pozew w niniejszej sprawie należało odrzucić z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, w oparciu o treść art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Zdaniem Sądu do rozpoznania sprawy właściwy jest organ administracyjny." Wojewoda podkreślił, że Sąd w postępowaniu cywilnym nie oceniał zgromadzonych dowodów, lecz jedynie uzasadnił niedopuszczalność drogi sądowej w tej sprawie wskazując, że "roszczenie o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi roszczenie cywilnoprawne jednak z woli ustawodawcy orzeka się o nim w drodze decyzji w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu żądanie wypłaty odszkodowania będzie wymagało ustalenia w postępowaniu administracyjnym czy istniejąca już decyzja o ustaleniu odszkodowania jest decyzją ostateczną, ustalenia co do faktu wypłaty, bądź nie odszkodowania, a następnie przedmiotu postępowania czyli czy jest nim ustalenie odszkodowania, wypłata lub też rewaloryzacja odszkodowania. Każde z tych żądań musi podlegać rozpoznaniu w oparciu o przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) w tym w oparciu o treść art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy /por. wyrok II SA/Ke 230/17). Organ administracyjny również jest władny do ustalenia czy powódce otwarła by się droga do wypłaty odszkodowania zwaloryzowanego na dzień jego zapłaty. Postępowanie waloryzacyjne uregulowane jest w art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami w szczególności w ustępie 3. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka ewidencyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. W tym zakresie przewidziana jest forma decyzji administracyjnej i potrzeba jej wydania wynika z art. 132 ust. 3 ustaw".

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się B. M. – dalej skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 61a § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania tj. sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta;

- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na finalne rozstrzygnięcie sprawy, nie zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczo ustalonych dokumentach;

- art. 6 k.p.a. i art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez selektywną i dowolną ocenę materiału dowodowego, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Mając powyższe zarzuty na uwadze wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powieliła argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 sierpnia 2017 r., a ponadto to zakwestionowała nieuwzględnienie przez organ okoliczności wskazanych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 roku, to jest zaniedbań Skarbu Państwa, braku stosownych dokumentów w sprawie [...], niestaranne dokumentowanie swoich działań, brak wiarygodnych dokumentów na wypłatę odszkodowania. Wskazała również na fakt, że przez trzynaście lat walczyła o zwrot nieruchomości, co stanowi argument przeciw twierdzeniom organu. Zdaniem skarżącej ocena dowodów w sprawie została dokonana niezwykle wybiórczo w sposób zupełnie dowolny i sprzeczny z zasadami logicznego rozumowania. Należy podkreślić, że na organie ciąży obowiązek wykazania, że dopełnił wszystkich wymaganych prawem formalności związanych z procedurą wywłaszczenia, ustalenia odszkodowania i jego wypłaty, a takich dowodów brak. Wskazane przez organ okoliczności związane z okresem archiwizacji dokumentów i ich zniszczeniem również nie mogą wywierać negatywnych skutków względem obywatela, który od 17 lat dochodzi swoich praw. W ocenie skarżącej organ od samego początku opiera swoje twierdzenia na domniemaniach i hipotezach co jest pogwałceniem zasady rzetelnego i wyczerpującego gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Ponadto skarżąca podkreśliła, że sygnalizowała wiele nieprawidłowości czy braków dowodowych jak brak dowodów doręczenia decyzji, brak dowodów wypłaty odszkodowania, różne sygnatury sprawy na załączonych zwrotkach inne niż na wydanych decyzjach itp. W związku z powyższym zdaniem skarżącej organ sam nie jest w stanie wykazać, jakie faktycznie decyzje. Komu i kiedy zostały doręczone i czy w ogóle zostały doręczone skutecznie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 z późn.zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzona przez Sąd, według powyższych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie – wbrew zarzutom skargi - nie narusza przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjmuje za własne.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody z dnia 13 grudnia 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 sierpnia 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczona działkę.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie jego wszczęcia wniesione zostało przez osobę nie będącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Z przepisu tego wynika zatem obowiązek organu administracji dokonania analizy wniosku (żądania) dotyczącego wszczęcia określonego postępowania administracyjnego pod kątem istnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność takiego postępowania. Analiza ta odnosi się do oceny legitymacji podmiotu składającego wniosek oraz do oceny "innych uzasadnionych przyczyn", które wykluczać będą możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w określonej sprawie. Przyczyny te jednak nie zostały w Kodeksie skonkretyzowane. Należy jednak przyjmować, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia konkretnego postępowania.

W orzecznictwie wyjaśnia się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, wyrok NSA z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt OSK 553/15, CBOSA).

Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12 - LEX nr 1216728).

Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 11 grudnia 1978 r. znak: [...] orzekł, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości o ustaleniu odszkodowania, za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], obr. [...] położoną w [...] w wysokości 27.983 zł na rzecz skarżącej - B. M.. Decyzja ta nie została zaskarżona w administracyjnym trybie, wobec czego stała się ostateczna.

Zasadne jest zatem stanowisko organów obu instancji, że sprawa dotycząca wniosku o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr [...], obręb [...] położoną w [...], została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją, co czyni niedopuszczalnym jej ponowne rozpoznanie. Albowiem ponowne rozstrzygnięcie tej samej kwestii jest w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nieodpuszczalne. Każda decyzja, wydana ponownie w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną, dotknięta byłaby nieważnością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. W związku z powyższym organ, mając wiedzę o istniejącym w obrocie prawnym rozstrzygnięciu, po otrzymaniu wniosku o ponowne rozstrzygnięcie w takiej sprawie, zobowiązany jest odmówić wszczęcia tego postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Postępowanie takie byłoby bowiem w związku z treścią art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. niedopuszczalne.

Obowiązkiem organów było zatem wydanie na postawie art. 61 a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia tego odszkodowania.

W ocenie tut. Sądu niewątpliwie należy zgodzić się z organem w kwestii prawidłowego doręczenia skarżącej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 11 grudnia 16978 r. Słusznie organ zauważył, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji adresowanej na adres B. M. (ul. K. , [...]). Wskazany adres był przez B. M. podawany jako właściwy do doręczeń w pismach kierowanych do urzędu. Z akt sprawy wynika również, że osoba podpisana na potwierdzeniu odbioru ww. decyzji to siostra B. M. – A. L.. Doręczenie to zostało dokonane w trybie art. 40 k.p.a., który w brzmieniu na dzień doręczania ww. decyzji stanowił: "W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi; o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata." Fakt podpisania potwierdzenia odbioru przez siostrę skarżącej dokonanego pod wskazanym adresem (domownika) świadczy o tym, iż osoba ta podjęła się doręczenia decyzji jej adresatowi a zatem doręczenie zostało dokonane skutecznie.

Nie budzi zatem jakichkolwiek wątpliwości tut. Sądu, że organ, w tych okolicznościach sprawy, słusznie uznał, iż zachodziła oczywista niedopuszczalność ponownego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną działkę gruntu o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie [...], m. [...], zaś to obligowało organ administracji rozpoznający przedmiotowy wniosek do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Takie rozstrzygnięcie wydane w sprawie jest prawidłowe. Tym samym zarzut naruszenia art. 61 a § 1 k.p.a. należało uznać za nieuzasadniony.

Z powyższych względów, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień w świetle prawa materialnego i procesowego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Wydanie kwestionowanego postanowienia, poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne.

Na marginesie podnieść należy, że wprawdzie organ do kwestii waloryzacji odszkodowania odniósł się jedynie pismem z dnia z dnia 10 sierpnia 2017 r.; nie powoduje to jednakże, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Niemniej jednak organ winien odrębnie odnieść się do tego zagadnienia w sposób proceduralnie właściwy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.