Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 200/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; Uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 22 sierpnia 2006 r., wniesionej przez Z.K., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 3 marca 2006 r. Z.K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami. Uzasadniając wniosek m.in. wskazał, iż w okresie od [...] listopada 2005 r. do [...] stycznia 2006 r. przebywał w szpitalu, był dwukrotnie operowany, w wyniku czego dokonano całkowitego usunięcia mu [...]. Obecnie, jak podał, ma trudności z porozumiewaniem się. Kłopoty zdrowotne sprawiły, że został pozbawiony jakichkolwiek środków do życia. Na koniec, zwrócił się o rozłożenie zobowiązania na raty.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z [...] marca 2006 r. wezwał stronę do sprecyzowania wniosku poprzez określenie z jakiej formy ulgi chciałaby skorzystać, informując jednocześnie o treści przepisu art. 28 i art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wzywając do złożenia dodatkowych dokumentów w sprawie, w tym potwierdzających trudną sytuację rodzinną i materialną strony, w sytuacji gdy wnosi o umorzenie zaległości.

W piśmie z 24 marca 2006 r. Z.K. podał, iż wnosi o umorzenie swojego zadłużenia wobec ZUS. Ponadto wyjaśnił, iż po wyjściu ze szpitala kontynuuje leczenie rehabilitacyjne w W., nie mając prawie żadnego źródła utrzymania, w związku z czym pozostaje na utrzymaniu narzeczonej. Dodał, że jego kłopoty finansowe rozpoczęły się pod koniec 2003 r. i związane były z niesolidnymi kontrahentami. Podał też, że posiada zobowiązania finansowe również z tytułu podatku od towarów i usług. Do akt sprawy złożył oświadczenia, z których wynika, że nie ma żadnego majątku oraz żadnego dochodu, w połowie lutego 2006 r. złożył wniosek o rentę, który nie został jeszcze rozpatrzony. Zainteresowany złożył także dokumentację medyczną, zeznania podatkowe PIT-36 za okres trzech lat, tj. od 2003 do 2005 r., oraz dokumenty, z których wynika, iż posiada wierzytelności wobec swoich byłych kontrahentów z tytułu świadczonych usług rachunkowo-księgowych.

W dniu [...] maja 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu określonych składek wraz z odsetkami, w łącznej kwocie [...] zł. W sentencji decyzji organ powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28, art. 30 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności wskazał na przepis art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyjaśniając, iż należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z oceny materiału dowodowego wynika, iż taka sytuacja w niniejszej sprawie -jak stwierdził organ- nie występuje. Wobec dłużnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które nie zostało zakończone postanowieniem o braku majątku. Następnie organ wyjaśnił, iż na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy, możliwe jest umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, przy czym umorzenie to może dotyczyć tylko składek należnych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Zdaniem organu, z przedstawionej przez dłużnika dokumentacji nie wynika jednak w sposób jednoznaczny, iż są spełnione w sprawie przesłanki do umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zaległych należności. Zebrany materiał dowodowy nie wykazał bowiem jednoznacznie, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany wniósł o uwzględnienie jego wniosku i umorzenie należności z tytułu składek w kwocie [...] zł, w całości lub w części. W uzasadnieniu m.in. podniósł, iż w dniu 27 kwietnia 2006 r. wydane zostało orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stwierdzające, że od września 2005 r. wstępnie do kwietnia 2009 r. został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Obecnie jest osobą ciężko chorą, na chorobę [...]. Po przebytej operacji korzysta z rehabilitacji. Stan zdrowia nie pozwala mu w żaden sposób pracować i uzyskiwać dochodów. Nie posiada żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomości. Świadczenie rentowe, które ma nadzieje wkrótce otrzymać, również nie pozwoli mu na spłatę zadłużenia.

Decyzją z [...] lipca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] maja 2006 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu organ zauważył, iż z przedstawionych przez dłużnika dokumentów nie wynika, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej a dochodzenie przedmiotowych należności pozbawiłoby jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W świetle zebranego materiału dowodowego, według oceny organu, w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność. Dłużnik nie znajduje się w ubóstwie, które zagrażałoby jego dalszej egzystencji poprzez nie zapewnienie minimum socjalnego a trudności płatnicze dłużnika mogą mieć charakter przejściowy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Z.K. wniósł o umorzenie części zadłużenia, tj. odsetek. W uzasadnieniu skargi m.in. wskazał, iż świadczenie rentowe, które otrzymuje, wystarcza na bieżące utrzymanie i zakup lekarstw. Spłata zadłużenia w chwili obecnej przekracza jego możliwości finansowe. Nadto zauważył, iż w toku postępowania administracyjnego podnosił, iż jest osobą ciężko chorą na chorobę [...], "(...) o czym ZUS w ogóle nie wspomina i nie chce wiedzieć". Do skargi skarżący załączył m.in. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, zaświadczenia z Centrum [...] w W. z [...] i [...] czerwca 2006 r. oraz z [...] sierpnia 2006 r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego z [...] stycznia 2006 r. oraz zgłoszenie wierzytelności do Sądu Rejonowego w O. dotyczące kwoty ponad [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Pismem z 15 listopada 2006 r. skarżący uzupełnił wniesioną skargę. Wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną, oraz wniósł o umorzenie części zobowiązań - odsetek. W piśmie tym wskazał również na swoje zastrzeżenia co do wysokości przyznanego przez ZUS świadczenia rentowego, które w jego przekonaniu zostało zaniżone.

Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2007 r. skarżący złożył załącznik do protokołu, w którym -z uwagi na trudności w wysławianiu się po przebytej operacji usunięcia [...]- przedstawił swoje stanowisko, m.in. podał, iż zaczął spłatę swojego zadłużenia dotyczącego, jak wyjaśnił do protokołu rozprawy, składek pracowniczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego też uwzględniając niniejszą skargę, nie mógł uwzględnić wniosku w niej zawartego o umorzenie części zadłużenia wobec ZUS. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie, i stwierdzając, iż decyzja Prezesa Zakładu jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Tym samym sprawa "wróci" do organu administracyjnego celem ponownego jej rozpatrzenia.

Pismem, które wpłynęło do organu w dniu 6 marca 2006 r., sprecyzowanym pismem z 24 marca 2006 r., skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami. Wobec treści tego wniosku, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z § 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "mogą być", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Stosownie do treści art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą (a więc również w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasadami ogólnymi, oraz winna czynić zadość art. 107 § 3 k.p.a.

Zatem, rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). W wyroku z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), Sąd Najwyższy przyjął, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna zaś znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę. Na tym tle warto przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Prezesa ZUS, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej wymienionych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W uzasadnieniu decyzji, po zwięzłym przedstawieniu podstawy materialnoprawnej mającej w sprawie zastosowanie, Prezes ZUS stwierdził, że "z przedstawionych przez dłużnika dokumentów nie wynika, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej a dochodzenie przedmiotowych należności pozbawiłoby jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych". Wskazał na dochody strony uzyskiwane w okresie, za który to powstała zaległość z tytułu składek. Podał, że zobowiązany powołuje się na kłopoty zdrowotne, które uniemożliwiają mu prowadzenie obecnie działalności gospodarczej. Wskazał też, że strona nie posiada żadnego majątku.

Wymienione okoliczności zostały jedynie -w skrótowy sposób- przedstawione. Nie dokonano żadnej ich analizy i oceny. Nie powołano przy tym dowodów zgromadzonych w toku postępowania, a w konsekwencji nie uznano za stosowne ustalić ich znaczenia, tj. mocy dowodowej w sprawie i wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Wskazano natomiast na możliwość wystąpienia przez stronę z wnioskiem o zawarcie układu ratalnego, w trybie art. 29 u.s.u.s., jednocześnie zaznaczając, iż przejściowe trudności finansowe dłużnika nie mogą stanowić podstawy do automatycznego umarzania należności.

W ocenie Sądu przytoczona argumentacja nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia, a jedynie świadczy o powierzchownej ocenie stanu faktycznego sprawy, ustalonego -co istotne- bez uwzględnienia wszystkich występujących w niej dowodów i okoliczności.

Zauważyć przede wszystkim trzeba, iż wnioskodawca powoływał się -już we wniosku wszczynającym to postępowanie- na swoje problemy ze zdrowiem. Wskazywał na przebyte operacje, w wyniku których usunięto mu w całości [...]. Wskazywał też, że wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu renty. Do akt sprawy złożył m.in. kartę informacyjną leczenia szpitalnego z [...] stycznia 2006 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał zaś, iż w dniu [...] kwietnia 2006 r. wydane zostało orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stwierdzające jego całkowitą niezdolność do pracy, od września 2005 r. wstępnie do kwietnia 2009 r. Okoliczności te były więc dla niego istotne i uzasadniające -w jego ocenie- pozytywne załatwienie sprawy. Przez organ natomiast potraktowane zostały w sposób bardzo powierzchowny. Dokonując ustaleń faktycznych, Prezes ZUS nadmienił jedynie, iż strona powołuje się na problemy zdrowotne, w związku z którymi nie może kontynuować działalności gospodarczej, jednakże nie dokonał ich oceny, jak i nie dostrzegł, iż strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie renty, oraz, że powołuje się na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stwierdzające jej całkowitą niezdolność do pracy, w którego posiadaniu organ, jak należałoby przyjąć, winien się znajdować, a który to dokument winien stanowić -w ocenie Sądu- jeden z istotnych dowodów w niniejszej sprawie.

Nadto, strona podnosiła, iż jej kłopoty finansowe są spowodowane problemami finansowymi jej kontrahentów, którą to okoliczność również poparła stosowną dokumentacją. Dowody te oraz okoliczności, których dotyczą, zostały także przez organ w tym postępowaniu zlekceważone.

Powyższe bezspornie -w ocenie Sądu- świadczy o tym, iż ocena materiału dowodowego została przeprowadzona z istotnym naruszeniem art. 80 k.p.a., tj. z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Organ nie dokonał bowiem wszechstronnej analizy okoliczności i dowodów występujących w sprawie. Zupełnie pominął, iż strona nie ma żadnego źródła dochodu, jak również, że nie jest w stanie -z uwagi na stan zdrowia- podjąć jakiejkolwiek pracy. Nie dokonał też uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności o dokumenty znajdujące się w jego posiadaniu a dotyczące wniosku strony o przyznanie renty, w tym głównie o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, na który to dokument zainteresowany powoływał się w złożonym środku zaskarżenia.

Nie bez znaczenia jest również fakt, iż opisanego w decyzji stanu faktycznego, ustalonego błędnie, albowiem -jak powyżej wywiedziono- tylko w oparciu o częściowy materiał dowodowy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie odniósł do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. W przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 28 ust. 1, ust 2 i ust. 3a u.s.u.s., organ jest obowiązany do przeanalizowania wszystkich przesłanek w nich zawartych w kontekście ustalonych podstaw faktycznych. Zadaniem organu jest nie tylko przywołanie powyższych przepisów prawa materialnego, ale także dokonanie ich wykładni i odniesienie tych regulacji prawnych do ustalonych w sprawie faktów, a tego organ w niniejszej sprawie nie uczynił. Choć wskazał w uzasadnieniu prawnym decyzji, iż może umorzyć należności z tytułu zaległych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, to jednak dyspozycji tego przepisu nie odniósł do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Z uzasadnienia decyzji nie wynika bowiem, aby organ wydając tą decyzję wziął pod uwagę wysokość dochodów zainteresowanego (a właściwie ich brak - w dacie orzekania przez organ), oraz wysokość jego niezbędnych do życia wydatków, w tym -ewentualnie- ponoszonych na leczenie i rehabilitację. Bez uwzględnienia powyższego nie jest zaś możliwe stwierdzenie czy sytuacja rodzinna i majątkowa strony uzasadnia umorzenie należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "płatnik nie wykazał jednoznacznie, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych". Stwierdzenie to zaś -w ocenie Sądu- jest niewystarczające do umotywowania w sposób prawidłowy decyzji opartej na uznaniu administracyjnym. Zaznaczyć w tym miejscu także trzeba, że skoro strona powoływała się na zły stan zdrowia wywołany chorobą nowotworową, sprawę należało zbadać nie tylko w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale także w kontekście pkt 3 tego przepisu.

Powyższe -w cenie Sądu- uzasadnia stwierdzenie, iż organ nie ocenił w sposób dokładny i wnikliwy czy sytuacja skarżącego jest na tyle szczególna, że uzasadnia zastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., czy też wręcz przeciwnie.

Reasumując, skarżona decyzja, ze względu na jej ogólnikowe i powierzchowne uzasadnienie, posługujące się nielogicznymi stwierdzeniami i nie odnoszące się do wszystkich dowodów i okoliczności wynikających z akt sprawy, bezsprzecznie -w ocenie Sądu- została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. -i w związku z tym- art. 11 k.p.a. Na tej podstawie należało też przyjąć, iż orzeczenie to zostało podjęte co najmniej przedwcześnie, albowiem w oparciu o niepełny materiał dowodowy i błędną, bo dokonaną z naruszeniem art. 80 k.p.a., ocenę okoliczności faktycznych.

Rozstrzygając ponownie Prezes ZUS winien uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie i uzupełnionego materiału dowodowego, w tym w szczególności o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS oraz o decyzję przyznającą skarżącemu świadczenie rentowe. Następnie, na podstawie całego materiału dowodowego organ winien dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny, z uwzględnieniem -co należy podkreślić- wszelkich zmian, które nastąpiły po wydaniu skarżonej decyzji Prezesa ZUS. Postępowanie to winno przede wszystkim zmierzać do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony, dlatego też niezbędne jest ustalenie faktycznego dochodu strony (z tytułu przyznanej renty, ewentualnie z innych źródeł), oraz faktycznych wydatków związanych z zaspokojeniem jej niezbędnych potrzeb życiowych. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ winien mieć na względzie, iż skarżący ma poważne problemy zdrowotne, które mogą powodować konieczność ponoszenia dodatkowych niezbędnych wydatków. Rozważając powyższe organ winien wziąć pod uwagę również argumentację przedstawianą przez stronę w kierowanej do organu korespondencji oraz dowody do niej załączone.

Przebieg postępowania dowodowego powinien znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia, a nie tylko ograniczając się do ich wymienienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Nadto, organ rentowy winien ustalić w prowadzonym postępowaniu -również w ramach stanu faktycznego sprawy- wysokość zadłużenia z tytułu składek finansowanych przez płatnika i z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych. Stosownie bowiem do treści art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. W ocenie Sądu, w świetle tego przepisu, niewystarczające jest wskazanie w uzasadnieniu decyzji na przepis art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bez wyjaśnienia, czy znajduje on w sprawie zastosowanie czy też nie, oraz bez wskazania kwoty zadłużenia (o ile takowa istnieje), do której ulga w postaci umorzenia nie może mieć zastosowania. Strona ma prawo wiedzieć w jakiej części jej wniosek o umorzenie może zostać uwzględniony, tj. w jakiej kwocie jej zadłużenie na podstawie art. 28 wymienionej ustawy może być umorzone, oraz jakiej kwoty ulga przewidziana w tym przepisie nie dotyczy. Sąd zauważa także, iż z treści decyzji winno wynikać jakie jest zadłużenie strony z tytułu składek opłacanych przez nią jako płatnika za samego siebie, albowiem tylko te należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mogą być umorzone w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o czym płatnik w uzasadnieniu wydanej decyzji również powinien być poinformowany.

Na koniec Sąd wyjaśnia, iż nowe okoliczności powoływane przez skarżącego w pismach procesowych w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie mogły mieć wpływu na ocenę zaskarżonego orzeczenia. Sąd dokonuje bowiem oceny zaskarżonej decyzji mając na względzie stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Natomiast okoliczności te, wobec uchylenia decyzji Prezesa ZUS, winny być -jak zostało to powyżej przez Sąd zaznaczone- uwzględnione w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym ponownie przez organ.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

.