Wyrok NSA, sygn. akt V SA 301/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Obywatelstwo
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Okoliczność, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim daje podstawę do korzystania z praw zastrzeżonych dla ochrony interesów rodziny i małżeństwa w prawie polskim /art. 78 ust. 1 Konstytucji/ oraz ratyfikowanych przez stronę polską umów międzynarodowych. Należy także podnieść i tę okoliczność, że fakt zawarcia małżeństwa z obywatelem polskim daje kobiecie podstawę do ubiegania się o obywatelstwo polskie.

TEZY

Okoliczność, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim daje podstawę do korzystania z praw zastrzeżonych dla ochrony interesów rodziny i małżeństwa w prawie polskim /art. 78 ust. 1 Konstytucji/ oraz ratyfikowanych przez stronę polską umów międzynarodowych. Należy także podnieść i tę okoliczność, że fakt zawarcia małżeństwa z obywatelem polskim daje kobiecie podstawę do ubiegania się o obywatelstwo polskie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Walentyny Stepiny R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 lutego 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody B. z dnia 15 września 1998 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania Walentyny Stepiny R. od decyzji Wojewody B. z dnia 15.09.1998 r. (...) o odmowie uznania za obywatela polskiego, decyzją z dnia 2.02.1999 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podał w uzasadnieniu swojego stanowiska co następuje.

Walentyna Stepina R. 29.07.1998 r. wystąpiła do Wojewody B. o uznanie jej za obywatela polskiego. Wniosek swój uzasadniła tym, że w listopadzie 1991 r. zawarła związek małżeński z obywatelem polskim i od tego czasu zamieszkuje w Polsce.

Wojewoda B. odmówił uznania wnioskodawczyni za obywatela polskiego, ponieważ mimo zamieszkiwania w Polsce od 1992 r. strona nie potrafiła się zasymilować w środowisku polskim, czego potwierdzeniem jest negatywna opinia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym zarzuciła Wojewodzie naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 9 ustawy o obywatelstwie polskim, niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy oraz pominięcie faktu, że posiada kartę stałego pobytu.

Minister SWiA podzielił stanowisko Wojewody B. i dodatkowo podał w uzasadnieniu swojej decyzji, co następuje.

Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 15.02.1962 r. o obywatelskie polskim /Dz.U. nr 10 poz. 49 ze zm./, może być uznana za obywatela polskiego osoba o nieokreślonym obywatelstwie lub nie posiadająca żadnego obywatelstwa, jeżeli zamieszkuje w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się co najmniej pięć lat.

Z przeprowadzonej analizy akt wynika, że Walentyna Stepina R. spełnia wymienione przesłanki. Należy jednak zauważyć, że cyt. art. 9 pozostawia organowi administracji pewną sferę uznania co do wydania decyzji określonej treści. Zatem spełnienie warunków formalnych, zawartych w ww. artykule, nie nakłada na Wojewodę obowiązku wydania decyzji uznającej określoną osobę za obywatela polskiego.

Jak wynika z ustaleń, strona skarżąca przebywa w Polsce od 1991 r. Przez cały ten czas pozostawała na wyłącznym utrzymaniu męża i nie podejmowała prób znalezienia pracy zarobkowej. Małżonkowie R. utrzymują się z niewielkiego gospodarstwa rolnego /ok. 3 ha/, które przynosi nieznaczny dochód oraz z emerytury męża.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca nadużywa alkoholu, pod wpływem którego wszczyna kłótnie z sąsiadami. Nie dopełniła także obowiązku wymiany karty stałego pobytu w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach. Świadczy to o nieprzestrzeganiu przez stronę obowiązującego w Polsce porządku prawnego.

Poza tym Walentyna Stepina R., pomimo przebywania w Polsce ponad 7 lat i deklarowania woli nabycia obywatelstwa polskiego, dopiero w lipcu 1998 r. zwolniła się z dotychczas posiadanego obywatelstwa rosyjskiego.

Biorąc to pod uwagę, Minister SWiA podzielił stanowisko Wojewody B. o odmowie uznania wnioskodawczyni za obywatela polskiego.

Na decyzję MSWiA Walentyna Stepina R. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając jej uchylenia z następujących powodów.

Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy jest niekonsekwentny twierdząc, że skarżąca spełniła przesłanki uznania za obywatela polskiego określone w art. 9 ustawy o obywatelstwie, a mimo tego, powołując się na uznanie administracyjne, odmówiono skarżącej uwzględnienia jej wniosku. Twierdzi także, że zawarte przez nią małżeństwo z obywatelem polskim układa się w pełnej harmonii.

Posiada także wystarczające środki utrzymania, pracując wraz z mężem w gospodarstwie rolnym i z tego względu nie podjęła starań o pracę zarobkową. Skarżąca wyjaśnia także, że nie wystąpiła o wymianę karty stałego pobytu, ponieważ została poinformowana przez urzędnika, iż korzystniej dla strony będzie zrzec się obywatelstwa rosyjskiego i wystąpić o nadanie obywatelstwa polskiego.

Twierdzenie jakoby skarżąca zakłóciła swym zachowaniem porządek publiczny nie odpowiada prawdzie, bowiem sąsiedzi i znajomi wyrażają o niej pozytywną opinię, przeciwnie do jej szwagierki, która ze względów majątkowych stara się szkodzić w jej staraniach o obywatelstwo polskie.

Danie wiary tej stronniczej opinii szwagierki, jak też postawienie skarżącej bezzasadnych zarzutów oznacza stronniczy i negatywny stosunek do jej starań ze strony organów administracji.

W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzone przez organy paszportowe postępowanie wyjaśniające nie daje podstaw do ustalenia w niniejszej sprawie istotnych faktów mających znaczenie dla jej oceny.

Głównym motywem starań skarżącej o uznanie za obywatela polskiego jest fakt zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem polskim. Ta okoliczność przesądza także o trwałych związkach skarżącej z Polską.

Nie ma także podstaw do podważania twierdzenia skarżącej, że jej praca wraz z mężem w gospodarstwie rolnym oraz emerytura jej męża nie zapewniają wystarczających środków na utrzymanie obojga małżonków. W tej sytuacji zarzut nie podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą jest całkowicie bezpodstawny.

Okoliczność, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim daje podstawę do korzystania z praw zastrzeżonych dla ochrony interesów rodziny i małżeństwa w prawie polskim /art. 78 ust. 1 Konstytucji/

oraz ratyfikowanych przez stronę polską umów międzynarodowych. Należy także podnieść i tę okoliczność, że fakt zawarcia małżeństwa z obywatelem polskim daje kobiecie podstawę do ubiegania się o obywatelstwo polskie.

Nie wyjaśniono także w uzasadnieniu decyzji organów I i II instancji, dlaczego nie wzięto pod uwagę przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy pozytywnej opinii 10 sąsiadów skarżącej ze wsi D. II, zawartej w załączonym do akt sprawy oświadczeniu, w której mowa jest, że jest kobietą przychylną, na którą zawsze można liczyć i utrzymuje z sąsiadami dobre stosunki, że jest pracowita i nie nadużywa alkoholu.

Tak więc w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono w zasadzie powodów odmowy uznania za obywatela polskiego skarżącej, które oparte by były na rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym okoliczności wskazanych we wniosku i odwołaniu skarżącej.

Organ odwoławczy nie jest związany ustaleniami organu, który wydał decyzję w I instancji. Organ ten, dokonując w toku postępowania odwoławczego kontroli zaskarżonej decyzji, nie powinien pozostawić bez wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych, na które powołuje się strona skarżąca, a do których organ I instancji nie ustosunkował się, bądź ustosunkował się nieprawidłowo lub wyprowadził na ich podstawie nieprawidłowe wnioski.

Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę w jej całokształcie i jeżeli się okaże, że w postępowaniu organu I instancji są braki lub niejasności, powinien wówczas przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody B., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie uzupełnił postępowania dowodowego w stopniu koniecznym dla poddania przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności z uwzględnieniem kryteriów swobodnej oceny, którymi kierowały się organy administracji rozstrzygające niniejszą sprawę.

Sąd konsekwentnie zwraca uwagę, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany - zgodnie z zasadą art. 7 Kpa - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień.

Mając zatem na względzie powyższe uchybienia, wskazujące na nie dość wnikliwe zbadanie całokształtu okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania.