Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 93/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant: referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w ośrodku wychowawczym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] października 2003r. nr [...] w części, w której nie orzeczono o wniosku skarżącej o zwolnienie z opłaty za pobyt dziecka w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł., 2. określa, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja Starosty P. z dnia [...] października 2003r. nr [...] w części nie uchylonej, nie podlegają wykonaniu. /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2003r. nr [...] Starosta P. – działający z jego upoważnienia Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, powołując przepisy art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej kpa ), art. 33k ust. 4, ust. 7, art. 45, art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm. ) oraz §1 pkt 3 uchwały Rady Powiatu w P. z dnia [...] marca 2002 r. Nr XLV/362/02 w sprawie określenia zasad zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych ustalił I. M. odpłatność za pobyt jej syna T. M. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł. w wysokości 357,12 zł miesięcznie, od miesiąca listopada 2003 r., w terminie do 10 dnia każdego miesiąca. Organ zobowiązał skarżącą także, by należność za miesiąc październik 2003 r. w kwocie 184,32 zł, opłaciła do dnia 10 listopada 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż odpłatność ustalono zgodnie z zasadami określonymi w powołanych przepisach, z uwzględnieniem wysokości wydatków bieżących ponoszonych w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł., które wynoszą 1785,60 zł miesięcznie oraz wysokości dochodu rodziny, który ustalony zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i wyniósł w jej przypadku 544,96 zł na osobę. Organ wyjaśnił, iż przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wyrażone w procentach wynosiło 77,31% stąd zgodnie z §1 pkt 3 powołanej uchwały Rady Powiatu w Pile odpłatność za pobyt syna w Ośrodku ustalono w wysokości 20% wydatków bieżących, co daje kwotę 357,12 zł. Organ wyjaśnił, iż z tych względów brak jest podstaw do zwolnienia częściowego lub całkowitego z odpłatności.

Od decyzji tej I. M. złożyła odwołanie. Wyjaśniła, iż jej rodzina składa się z czterech osób, a nie trzech, jak przyjął organ. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną oraz wniosła o ponowne naliczenie odpłatności za pobyt syna w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniając, iż organ I instancji w sposób prawidłowy naliczył odpłatność za pobyt dziecka w Ośrodku. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że art. 2a ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, na kryterium wspólnego zamieszkiwania, zaś syn skarżącej przebywa w ośrodku w Ł., gdzie jest objęty całodobową opieką, dlatego nie można jego osoby brać pod uwagę ustalając kryterium dochodowe rodziny.

W skardze na powyższą decyzję I. M. wniosła o jej uchylenie, kwestionując obciążenie jej opłatę ustaloną przez organy samorządowe oraz samą jej wysokość. W uzasadnieniu podniosła ponownie, że organ niewłaściwie wyliczył dochód w jej rodzinie, przypadający na jedną osobę. Wskazała na swoją tragiczną sytuację rodzinną i majątkową. Wyjaśniła m.in., że mąż ma niewielką, czasową rentę. Jest alkoholikiem. Przebywał w zakładzie karnym. Nie pomaga jej w utrzymaniu rodziny i opiece nad dziećmi. Syn często dokonuje ucieczek z ośrodka w Ł. Zarówno ona jak i córka chorują. Po opłaceniu rachunków i wykupieniu leków niewiele jej pozostaje pieniędzy na utrzymanie rodziny. Dlatego nie stać jej na uiszczanie opłat za pobyt syna w ośrodku w Ł.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał także, że w przypadkach losowych skarżąca może wystąpić do Starosty P. z wnioskiem o zwolnienie całkowite lub częściowe z odpłatności, jako podstawę prawną takiego wniosku wskazując przepis § ust. 4 powołanej w decyzji uchwały Rady Powiatu w P. z dnia [...] marca 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się w części zasadną.

Zgodnie z postanowieniami art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej upsa ).

Zgodnie z art. 134 § 1 upsa sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi.

Art. 33k ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zmianami) za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie rodzice dziecka, a także opiekunowie prawni, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych nie może być wyższa niż 50% kwoty stanowiącej dochód. Skarżąca jest matką T. M., stąd w jej przypadku odpłatność za jego pobyt w placówce oświatowo-wychowawczej ustalana jest do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie.

Zgodnie z art. 33k ust. 7 wskazanej ustawy rada powiatu określa w drodze uchwały zasady częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z przedmiotowych opłat. W rozpatrywanej sprawie do ustalenia wysokości opłaty zastosowanie ma uchwała Rady Powiatu w P. z dnia [...] marca 2002 r. Nr XLV/362/02. Przedmiot tej uchwały, tj. określenie zasad zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, wskazuje, iż uchwała ta zawiera przepisy powszechnie obowiązujące na terenie Powiatu P., dotyczy zasad i trybu korzystania z powiatowych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej przez podmioty w niej określone – rodziców oraz opiekunów prawnych dzieci umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Uchwała ta należy zatem do kategorii przepisów prawa miejscowego, stanowionego przez powiat w rozumieniu art. 40 ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 1998 r. Nr 91, poz. 578 z późn. zm.).

Decyzja ustalająca odpłatność za pobyt syna skarżącej w Ośrodku wydana została w oparciu o przepisy wskazanej uchwały Rady Powiatu w P.

Za chybiony należy natomiast uznać argument skargi, które dotyczy sposobu ustalenia dochodu rodziny skarżącej. Dochód oraz kryterium dochodowe ustalono bowiem zgodnie z zasadami art. 2a ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że " ilekroć w dalszych przepisach ustawy jest mowa o rodzinie - oznacz to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące". Skoro syn skarżącej jest objęty całodobową opieką w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł., słusznie zdaniem Sądu, organy przyjęły, że nie może być uwzględniany przy obliczaniu dochodu przypadającego na jednego członka rodziny skarżącej.

Organy obu instancji nie rozważyły jednakże możliwości zastosowania §1 ust. 4 tej uchwały, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie trudnych, losowych, na wniosek rodziców dziecka lub z urzędu Starosta P. lub z jego upoważnienia organ I instancji może zwolnić rodziców całkowicie lub częściowo z odpłatności, pomimo spełnienia warunków wymaganego dochodu. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca dwukrotnie złożyła wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów pobytu syna w ośrodku w Ł. i to przed dniem wydania decyzji przez organ I instancji bowiem 5 lutego 2003 r. i 8 października 2003 r. Organy orzekające w sprawie dysponowały dwoma wywiadami środowiskowym, miały więc wiedzę co do sytuacji rodzinnej skarżącej, która wychowuje córkę, mieszka w starym domu wymagającym remontu, należącym do teścia skarżącej. Posiada podstawowy, stary sprzęt gospodarstwa domowego. Córka jest pod stałą kontrolą lekarską z uwagi na kamienie nerkowe i torbiel. Skarżąca leczy się w poradni onkologicznej, ma liczne włókniaki i podejrzenie o czerniaka. Od lat leczy się na nerwicę. W myśl wskazanej uchwały organy rozstrzygające w sprawie dysponowały więc materiałem dowodowym, który w sposób wystarczający uzasadniał rozpatrzenie, wniosku skarżącej, czy zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia prawidłowo wyliczonych opłat za pobyt syna w Ośrodku w Ł. Okoliczności tych zarówno organ I instancji, jak i II instancji nie rozważyły, a w ocenie Sądu ma to podstawowe znaczenie przy ustaleniu, czy skarżąca powinna zostać obciążona opłatą za pobyt syna w tej placówce, także za okres poprzedzający wydanie decyzji przez organ I instancji, jak i za okres od miesiąca listopada 2003 r. Do oceny organu I instancji pozostaje bowiem możliwość zwolnienia z tej opłaty, tak w zakresie częściowym, jak i całkowity, zgodnie z §1 ust. 4 wskazanej uchwały Rady Powiatu w P. Odstąpienie od tej czynności nakazuje uznać, iż organy rozstrzygające sprawę naruszyły wskazany przepis, jak również przepisy art. 7, 77 oraz 107 §3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego.

Sąd w całości zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21.stycznia 1988 r., że przepisy o postępowaniu administracyjnym powinny być interpretowane w sposób zapewniający maksymalną ochronę uprawnień stron i że jeżeli tylko jest to możliwe należy uchylać, czy też stwierdzać nieważność decyzji administracyjnych tylko w tym zakresie w jakim jest dotknięta wadą. ( IV SA 859/87, ONSA 1990/2-3/25 ).

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c upsa w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w części, w której nie orzeka o wniosku skarżącej. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia art. 152 upsa zastosowano w odniesieniu do nie uchylonej części decyzji, uwzględniając możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej o zwolnienie z odpłatności za pobyt syna w ośrodku w Ł.

/-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska

MK