Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 390/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 3 października 2014 r. nr IPPB5/423-647/14-4/JC w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana: "Spółką") we wniosku z 14 lipca 2014r. zwróciła się o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych (dalej zwany "p.d.p.") w zakresie stosowania art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014r., poz. 851 ze zm.; zwana dalej: "u.p.d.p.") i art. 11 Konwencji między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Królestwa Szwecji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Sztokholmie 19 listopada 2004r. (Dz.U. z 2006r. Nr 26, poz. 193, zwana dalej: "u.p.o.").

Spółka, opisując stan faktyczny wskazała, że będąc podmiotem prowadzącym działalność w zakresie techniki pompowej zajmuje się dostawą (dystrybucją) pomp, instalacji, a także ich konserwacją w trakcie eksploatacji. Wraz z innymi podmiotami z grupy kapitałowej w skład której wchodzi (zwana dalej: "Grupą") przystąpiła do umowy o świadczenie usług kompleksowego zarządzania płynnością finansową, tzw. umowę cash-poolingu (zwana dalej: "Umową"), której celem jest optymalne wykorzystanie środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych podmiotów z Grupy (zwani dalej: "Uczestnikami") przez kalkulację odsetek od skonsolidowanego salda rachunków Uczestników i wzajemnego finansowania się przez Uczestników. Konsolidacja sald Uczestników ma charakter wirtualny - brak jest rzeczywistych transferów środków pieniężnych między rachunkami Uczestników w celu ich konsolidacji.

Ww. usługa świadczona jest przez Bank z siedzibą w Szwecji (zwany dalej: "Bankiem") na rzecz podmiotów z Grupy (zwani dalej: "Uczestnikami"), w tym Spółki. Umowę zawarto w Szwecji i podlega prawu szwedzkiemu. Schemat przystąpienia do Umowy: Bank zawarł umowę z podmiotem dominującym w Grupie z siedzibą w Szwecji (zwany dalej: "Agentem"), który pełni rolę spółki treasury - zarządzającej finansami Grupy. Pozostali Uczestnicy przystąpili do Umowy zawartej przez Bank i Agenta, zawierając z Agentem wewnątrzgrupową umowę pożyczki – automatycznie w następstwie wypłat z rachunków. Agent zawiera transakcje finansowe bezpośrednio z Uczestnikami, którzy są z nim powiązanymi kapitałowo (Grupa). Usługa umożliwia Uczestnikom dokonywanie wypłat z rachunków prowadzonych przez Bank w różnych walutach i w różnych krajach bez konieczności istnienia środków na odpowiednich rachunkach, pod warunkiem, że odpowiednie środki są dostępne na wszystkich innych rachunkach, w tym w postaci możliwych kredytów.

Ww. konsolidacja będzie dokonywana na podstawie ustaleń wynikających z Umowy (każdego dnia roboczego). Odsetki debetowe i kredytowe będą naliczane zgodnie z Umową i kapitalizowane na Rachunku odsetkowym prowadzonym dla Agenta. Odsetki będą przypisywane do poszczególnych Uczestników.

Umowę realizuje Bank otwierając i prowadząc w Szwecji Uczestnikom (w tym Spółce) w dowolnej walucie rachunki (zwane dalej: "Rachunki sub-account"), które biorą bezpośrednio udział w strukturze cash poolingu. Uczestnicy posiadają dwa rachunki: bieżący i sub-account – oba prowadzone są przez Bank. Środki zgromadzone przez Uczestnika na rachunku bieżącym będą transferowane na jego Rachunek sub-account, skąd mogą być transferowane z powrotem na rachunek bieżący, albo nie. U Agenta utworzone są: a) rachunek główny - rzeczywisty, na którym odzwierciedlane jest wirtualnie łączne saldo danej waluty Rachunków sub-account biorących udział w strukturze i b) rachunek odsetkowy, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe. Na rachunek główny nie mogą bezpośrednio wypłacać i wpłacać Uczestnicy (w tym Spółka).

Z perspektywy Uczestników (Spółki) zasadniczym elementem Umowy jest wdrożenie procesu zarządzania środkami pieniężnymi i zadłużeniem na rachunkach bankowych Uczestników, przez poprawę bieżących przepływów pieniężnych. W tym celu następuje koncentracja środków pieniężnych Uczestników na jednym rachunku. W następstwie funkcjonowania Umowy i dokonywania wypłat z rachunków prowadzonych przez Bank w różnych walutach i w różnych krajach, bez konieczności istnienia środków na tych rachunkach.

Środki zgromadzone na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki udzielane przez Uczestnika Agentowi. Kredyty na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od Agenta dla Uczestnika. Uczestnicy będą mogli zrealizować operacje na swoich Rachunkach sub-account, o ile nie przekroczą one limitów ustalonych w ich Rachunkach sub-account lub o ile suma wszystkich operacji Uczestników nie przekroczy całkowitego dopuszczalnego zadłużenia. Agent w każdym z ww. przypadków dokona obciążeń swego Rachunku sub-account ponad jego saldo dodatnie - automatyczne powstanie zobowiązania Agenta wobec Uczestnika z tytułu pożyczki. Dokonanie przez Uczestnika obciążeń swego Rachunku sub-account ponad jego saldo dodatnie oznacza automatyczne powstanie zobowiązania Uczestnika w stosunku do Agenta z tytułu pożyczki.

Spółka nie posiada zakładu na terenie Szwecji i w związku z uczestnictwem w strukturze ponosi na rzecz Agenta odsetki. Spółka będzie dysponować certyfikatem rezydencji Agenta.

Spółka 22 września 2014r. doprecyzowała stan faktyczny odnośnie:

1) szczegółowego wskazanie roli Banku i Agenta w strukturze cash-poolingu - Bank świadczy usługę polegającą na technicznej obsłudze usługi kompleksowego zarządzania płynnością finansową - umożliwia wzajemne rozliczenia pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w usłudze kompleksowego zarządzania płynnością finansową. Agent jest podmiotem prowadzącym i zarządzającym usługą kompleksowego zarządzania płynnością finansową pomiędzy jej uczestnikami;

2) podlegania Uczestników nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 3 ust. 1 u.p.d.p.) i ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (art. 3 ust. 2 u.p.d.p.) - Spółka wskazała, że Uczestnicy nie podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na terytorium RP oraz wyjaśniła, że z uwagi na nieznajomość całokształtu działalności poszczególnych uczestników w Polsce nie może udzielić odpowiedzi co do ograniczonego obowiązku podatkowego. W jej opinii pozostali Uczestnicy mogą podlegać ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, jeżeli w stosunku do nich wystąpią zdarzenia wiążące się z powstaniem na terytorium kraju obowiązku podatkowego w związku z dokonywanymi transakcjami;

3) szczegółowego wyjaśnienia, na czym polega "wzajemne finansowanie się przez Uczestników", o którym mowa w stanie faktycznym – ponownie przytoczyła ww. opis stanu faktycznego i wskazała, że w następstwie wypłat z rachunków, dochodzi do transakcji pożyczkowych między Agentem, a Uczestnikami. Środki zgromadzone na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od Uczestnika dla Agenta, a kredyt na Rachunkach sub-account są traktowane jako pożyczki od Agenta dla Uczestnika;

4) wystąpienia niedoboru środków finansowych (wypłata z rachunku) na rachunku bankowym Spółki pokryty środkami przekazanymi przez Agenta z Rachunku głównego – Spółka wskazała, że jeśli na jej rachunku bankowym uczestniczącym w Umowie wystąpi niedobór możliwe jest, że zostanie on pokryty środkami przekazanymi przez Agenta z Rachunku głównego jak i z nadwyżek finansowych innych podmiotów z Grupy kumulowanych na Rachunku głównym w zależności od bieżącej sytuacji finansowej;

5) jednoznacznego wskazania czy w przypadku korzystania przez Spółkę ze środków pieniężnych udostępnionych jej w ramach uczestnictwa w strukturze cash-poolingu, środki te pochodzą wyłącznie z wewnątrzgrupowej umowy pożyczki zawartej przez Agenta z Uczestnikiem (Spółką) i czy Agent udostępnia Spółce środki pieniężne stanowiące wyłącznie jego własność czy też w udostępnionych środkach znajdują się nadwyżki innych podmiotów z Grupy – Spółka stwierdziła, że z uwagi na brak technicznej możliwości nie jest w stanie wskazać, czy środki jej udostępnione będą pochodzić zarówno ze środków stanowiących własność Agenta, jak i ze środków stanowiących nadwyżki od innych podmiotów z Grupy, niemniej jednak, przypuszcza, że środki te będą pochodzić zarówno ze środków stanowiących własność Agenta jak i też ze środków stanowiących nadwyżki od innych podmiotów z Grupy;

6) czy Agent też jest Uczestnikiem struktury cash-poolingu, który deponuje nadwyżki finansowe i w razie potrzeby, korzysta z możliwości finansowania za pośrednictwem struktury i czy jest obciążany odsetkami w przypadku stwierdzenia sald ujemnych (dokonywania wypłat) – Spółka udzieliła twierdzącej odpowiedzi.

Spółka w związku z tym zapytała: czy wypłacając Agentowi odsetki za korzystanie ze środków pieniężnych udostępnionych Spółce w ramach uczestnictwa w strukturze cash-poolingu Spółka będzie zobowiązana do poboru podatku u źródła?

Zdaniem Spółki nie będzie ona zobowiązana do poboru podatku u źródła wypłacając Agentowi odsetki za korzystanie ze środków pieniężnych udostępnionych Spółce w ramach uczestnictwa w strukturze cash-poolingu, niezależnie czy Agent będzie mógł zostać uznany za podmiot o statusie beneficial owner (ostateczny odbiorca odsetek), czy też nie. U.p.o. nie zawiera bowiem klauzuli "beneficial owner". Brak poboru podatku u źródła wynika więc wprost z art. 11 u.p.o.

Spółka na wstępie odwołała się do istoty umowy cash-poolingu oraz do treści art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.p. i art. 11 u.p.o. i wskazała, że z ww. przepisów wynika, że co do zasady wypłata odsetek na rzecz nierezydenta podlega opodatkowaniu podatkiem u źródła w Polsce. Przy czym nie będzie konieczności jego poboru, jeżeli u.p.o. podpisana z krajem, w którym siedzibę ma odbiorca odsetek przewiduje opodatkowanie tych odsetek tylko w kraju siedziby tego odbiorcy. Zgodnie z u.p.o. odsetki wypłacane na rzecz podmiotu szwedzkiego przez polskiego rezydenta powinny być opodatkowane tylko w Szwecji.

Spółka wskazała, że klauzula "beneficial owner" jest typowym zapisem z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i odnosi się do kategorii tzw. dochodów biernych: odsetek, należności licencyjnych i dywidend. Większość ww. umów w przepisach dotyczących opodatkowania dochodów biernych posługuje się sformułowaniem jeżeli odbiorca jest ich "właścicielem". W praktyce zapis taki oznacza, że do zastosowania preferencyjnej stawki podatku (bądź niepobranie podatku) konieczne jest, aby odbiorcą należności był podmiot będący faktycznym (rzeczywistym) właścicielem należności (dysponuje uprawnieniem do żądania zapłaty należności od nabywcy). Pojęcie "beneficial owner" nie zostało zdefiniowane w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania. Wskazuje się jednak, że za taki podmiot nie mogą być uznane podmioty, które nie mają prawa do swobodnego decydowania o tym kto i w jakim zakresie używa lub ma prawo dysponować danym majątkiem (odsetkami). W Komentarzu OECD, stanowiącym wskazówkę co do właściwej interpretacji postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, wskazano, że "(...) nie można uznać za osobę uprawnioną podmiotu, którego prawo do dysponowania otrzymaną płatnością ma wyłącznie formalny charakter i który dysponuje bardzo ograniczonymi uprawnieniami w stosunku do tych płatności. Również nie jest osobą uprawnioną tzw. spółka podstawiona (conduit company) - stworzona wyłącznie w celu korzystania przez podmioty do tego nieuprawnione z przywilejów podatkowych przewidzianych w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania (np. z prawa do stosowania obniżonej stawki podatku u źródła). W przypadku takich spółek decydującym kryterium nieuznania ich za osobą uprawioną jest odpowiedź na pytanie, czy spółka taka powstałaby, gdyby nie możliwość korzystania przez nią i przez podmiot, który ją założyć z przywilejów podatkowych przewidzianych w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania (...)".

Zdaniem Spółki Agenta, z uwagi na konstrukcję Umowy, można uznać za właściciela odsetek (beneficial owner), więc nie będzie konieczności poboru podatku u źródła, w związku z wypłatą odsetek na jego rzecz. Gdy Agent wykorzysta więcej środków pieniężnych niż sam posiada w ramach swojego rachunku, zaciąga on pożyczkę u Uczestników z wykorzystaniem salda dostępnego na wszystkich rachunkach. W odwrotnej sytuacji - gdy Uczestnik wykorzysta środki pieniężne ponad te, które posiada na swoim rachunku, Uczestnik zaciąga pożyczkę u Agenta, z wykorzystaniem salda dostępnego na wszystkich rachunkach (do wysokości określonych limitów). Konstrukcja Umowy nie pozwala na uznanie, że dokonywanie przez Spółkę wypłat i wpłat powoduje ustalenie relacji prawnej między Spółką a innym Uczestnikiem. Nie są oni między sobą w stosunku pożyczkodawca-pożyczkobiorca. Umowa nie zawiera zobowiązania do przeniesienia na własność innego Uczestnika określonej ilości pieniędzy ani też zobowiązania do zwrotu tej samej ilości pieniędzy. Relacja Uczestnik-Uczestnik ma charakter nieskonkretyzowany. Agentowi utworzono Rachunek główny, na którym odzwierciedlane jest łączne saldo Rachunków sub-account i Rachunek odsetkowy, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe. Agent jest zatem właścicielem rachunków, które wiążą się z przepływem odsetek. Podmiotem uprawnionym do żądania odsetek od Spółki jest Agent, co przemawia za uznaniem, że to Agent jest podmiotem dysponującym tytułem prawnym do tych odsetek. Prawo do dysponowania odsetkami nie ma jedynie charakteru formalnego, bo cash-pooling to umowa o zarządzanie płynnością finansową, której celem jest efektywne zarządzanie środkami Grupy i minimalizacja kosztów działalności jej członków. Agent pełni zatem rolę pewnego rodzaju centrum zarządzającego i rozliczeniowego i jego czynności jako Agenta są ukierunkowane na możliwie najefektywniejszą organizację przepływów w Grupie. Ponosi on także ryzyka związane z działaniem struktury cash-poolingu, m.in. w zakresie ewentualnej niewypłacalności któregoś z Uczestników. Odsetki uzyskiwane przez Agenta mają zatem uzasadnienie ekonomiczne, związane z jego działalnością jako podmiotu zarządzającego strukturą. Agenta można uznać za właściciela wypłacanych odsetek (beneficiał owner). Jego rola nie ogranicza się jedynie do przekazania odsetek innemu Uczestnikowi, zaś jego uprawnienie do dysponowania odsetkami uzyskanymi od Uczestników (w tym Spółki) nie będzie mieć czysto formalnego charakteru.

Spółka stwierdziła dodatkowo, że u.p.o. nie zawiera klauzuli beneficiał owner, a jej istnienia nie można domniemywać, jak wynika z wyroku NSA z 7 grudnia 2010r. sygn. akt II FSK 1277/09. Zwolnienie lub obniżona stawka przewidziana w danej umowie będą miały zastosowanie do płatności na rzecz pool-leadera, gdy dana u.p.o. nie zawiera zapisu, że odbiorcą odsetek jest ich faktyczny właściciel. W stanie faktycznym bez znaczenia pozostaje więc czy Agentowi można przypisać przymiot bycia ostatecznym odbiorcą odsetek (beneficial owner), a brak poboru podatku u źródła wynika wprost z art. 11 u.p.o.

2. Minister Finansów (zwany dalej także "Ministrem") w interpretacji indywidualnej z 3 października 2014r. wskazał, że stanowisko Spółki w zakresie: a) obowiązku pobierania zryczałtowanego p.d.p. z tytułu przekazywanych Agentowi odsetek których: - nie jest rzeczywistym odbiorcą - jest nieprawidłowe, - jest rzeczywistym odbiorcą - jest prawidłowe oraz b) niestosowania klauzuli "beneficial owner" - jest nieprawidłowe.

W uzasadnieniu Minister po odwołaniu się do treści przepisów art. 3 ust. 2, art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 22b, art. 26 ust. 1 u.p.d.p. oraz art. 11 u.p.o. i tekstu Modelowej Konwencji OECD wraz z komentarzem wskazał, że postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie dotyczącym odsetek mają zastosowanie jedynie, gdy podmiot uzyskujący odsetki posiada status rzeczywistego odbiorcy ("beneficial owner"), czyli jest podmiotem, którego prawo do dysponowania otrzymaną płatnością nie ma wyłącznie formalnego charakteru. Zdaniem Ministra choć pojęcie beneficial owner (odbiorcy odsetek) nie zostało zdefiniowane w u.p.o., a jego precyzyjne zdefiniowanie w doktrynie międzynarodowego prawa podatkowego również rodzi kontrowersje, uzasadnione jest stanowisko, że podmiot który nie ma prawa do pełnego i swobodnego decydowania o tym kto i w jakim zakresie używa lub ma prawo dysponować danym majątkiem (odsetkami) nie może być uznany za osobę uprawnioną do tego majątku (odsetek) (m.in. w Klaus Vogel on Double Taxation Convention, Third Edition, Kluwer Law International 1997, s. 561, J. Banach Polskie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, C.H. Beck 2002, str. 212). Beneficial owner (osoba uprawniona) jest zatem często przeciwstawiana osobie posiadającej tylko formalnie tytuł prawny do danej płatności, lecz nie będącej jej właścicielem w sensie ekonomicznym. Oficjalny komentarz do Konwencji opublikowany przez OECD wprost wyłącza możliwość potraktowania za osobę uprawnioną podmioty działające w charakterze przedstawicieli czy też powierników (agents, nominees) innych osób: "W sytuacji gdy dochód jest uzyskany przez rezydenta państwa strony Konwencji działającego w charakterze agenta lub przedstawiciela (powiernika), nie byłoby zgodne z celem Konwencji, aby państwo źródła udzielało zwolnienia z podatku tylko na tej podstawie, że pośrednik otrzymujący dochód jest rezydentem państwa strony Konwencji. W takim przypadku pośrednik otrzymujący dochód ma status rezydenta, ale nie zachodzi problem podwójnego opodatkowania, bowiem podmiot otrzymujący dochód nie jest traktowany jako właściciel tego dochodu dla celów podatkowych w państwie swojej rezydencji" (Komentarz do art. 11 Konwencji, pkt 10).

Zdaniem Ministra przy interpretacji u.p.o. należy odwołać się do kwestii status rzeczywistego odbiorcy ("beneficial owner"). NSA w wyroku 2 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1399/10 wskazał, że polska wersja językowa konwencji zawartej między Polską a Szwecją rzeczywiście nie posługuje się w art. 11 określeniem uprawnionego odbiorcy. Fakt ten nie zwalnia jednak podmiotu dokonującego wykładni postanowień konwencji, od weryfikacji jej pozostałych wersji językowych: szwedzkiej i angielskiej. Wpływ na treść rozstrzygnięcia spornej kwestii powinien mieć w tym kontekście fakt, iż w szwedzkiej wersji językowej, mającej kluczowe znaczenie w sprawie badanej kwestii, klauzula uprawnionego odbiorcy została jednoznacznie wyrażona w artykule 11 ust. 1 w wersji zapisanej w języku szwedzkim: "Ranta, som, harror fran en avtalsslutande stat och som betalas till person med hemvist i den andra avtallsslutandc staten, beskattas endast i denna andra stat on personen i fraga har ratt till rantan". Porównanie zatem polskiego i transkrypcja szwedzkiego brzmienia art. 11 ust. 1 konwencji prowadzi do wniosku, iż niewątpliwie dochodzi do rozbieżności przy interpretacji postanowień tej konwencji. Stosownie natomiast do jej art. 30 in fine, w przypadku wystąpienia tego rodzaju rozbieżności rozstrzygający jest tekst angielski. Z kolei angielska wersja językowa konwencji wskazuje wprost, iż przepis art. 11 ust. 1 odnosi się do "uprawnionego odbiorcy", co wynika z transkrypcji zdania "Interes arising in a Contracting Slate and beneficially owned by a rewident of the Rother Contracting State shall be taxable only in that other State". W ocenie NSA odwołanie się do angielskiej wersji językowej konwencji polsko-szwedzkiej jest uzasadnione również brzmieniem art. 33 konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z dnia 26 maja 1990r. (Dz. U. Nr 74. poz. 439, dalej zwana: "Konwencją wiedeńską"). Zgodnie z nim, jeżeli tekst traktatu został ustalony jako autentyczny w dwóch lub więcej językach, ma jednakową moc w każdym z nich, chyba że traktat postanawia lub strony uzgodniły, iż w przypadku rozbieżności określony tekst jest rozstrzygający. Organy administracji publicznej i sądy nie mogą więc zignorować normy zawartej w postanowieniach danej umowy, co do rozstrzygania rozbieżności interpretacyjnych poprzez sięganie po tekst angielskiej umowy (wyrok NSA z 3 grudnia 2009r. sygn. II FSK 917/08).

Minister ocenił więc, że Spółka nie ma racji, iż w procesie interpretacji przepisów u.p.o. należy dać prymat wykładni językowej. Nawet ograniczając się do ww. wykładni art. 11 ust. 1 u.p.o. uznać należy, iż prowadzi ona do powstania rozbieżności na etapie porównania jego polskiej i szwedzkiej wersji językowej. Bardziej uzasadnione jest odwołanie się do angielskiej wersji językowej u.p.o., która przewiduje zwolnienie z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym wyłącznie, gdy odbiorca wypłacanych odsetek jest tzw. uprawnionym odbiorcą, czyli z języka angielskiego "beneficial owner". Skoro angielska wersja umowy, rozstrzygająca w przypadku rozbieżności przy interpretacji, jak szwedzka, odnoszą się do odsetek należnych uprawnionemu odbiorcy, zaś u.p.o. przewiduje definicji uprawnionego odbiorcy, należy uznać intencją było objęcie zwolnieniem tylko odsetek wypłacanemu podmiotowi, który ma status "benecial owner" (por. wyrok NSA z 2 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1398/10). Na tej podstawie Minister przyjął, że zwolnienie wynikające z ww. przepisów u.p.o. znajdzie zastosowanie jedynie wobec podmiotów będących faktycznymi odbiorcami odsetek – właścicieli.

Minister nie podzielił stanowiska Spółki, że Agent będzie posiadał status "beneficial owner" w stosunku do całości odsetek wypłacanych przez Spółkę. Funkcje pełnione przez Agenta nie są tożsame z wyłącznym władaniem środkami finansowymi rzeczywistymi zgromadzonymi w systemie, bo właścicielami środków przekazywanych są podmioty przekazujące nadwyżkę znajdującą się na ich rachunkach. Agent pełni rolę spółki trcasury - zarządzającej finansami w Grupie. Odsetki będą naliczane zgodnie z Umową i kapitalizowane na Rachunku odsetkowym (rachunek prowadzony dla Agenta, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe). Odsetki będą przypisywane do poszczególnych Uczestników. Dla Agenta utworzony zostaje Rachunek główny stanowiący rachunek rzeczywisty, na którym odzwierciedlane jest wirtualnie łączne saldo danej waluty Rachunków sub-account biorących udział w strukturze. Agentowi utworzono też rachunek odsetkowy, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe. Z perspektywy Spółki i podmiotów tworzących Grupę zasadniczym elementem Umowy jest wdrożenie procesu zarządzania posiadanymi na rachunkach bankowych środkami pieniężnymi oraz zadłużeniem spółek tworzących Grupę, poprzez poprawę bieżących przepływów pieniężnych. W tym celu następuje koncentracja środków pieniężnych wszystkich spółek Grupy na jednym rachunku. Agent jest podmiotem prowadzącym i zarządzającym usługą kompleksowego zarządzania płynnością finansową pomiędzy jej uczestnikami. Jeśli na rachunku bankowym Spółki wystąpi niedobór możliwe jest, że zostanie on pokryty środkami przekazanymi przez Agenta z Rachunku głównego, jak i też z nadwyżek finansowych innych podmiotów z Grupy kumulowanych na Rachunku głównym w zależności od bieżącej sytuacji finansowej. Agent będzie także uczestnikiem struktury cash-poolingu. Zdaniem Ministra Agent nie jest osobą uprawnioną do odsetek, gdyż jest tylko ich odbiorcą, a nie jest ich właścicielem (tj. podmiotem uprawnionym). Agent realizuje bowiem jedynie funkcję pośrednika, tzn. nie jest ostatecznym właścicielem odsetek. Natomiast ich właścicielem (podmiotem uprawnionym do odsetek) pozostaje uczestnik umowy cash poolingu przekazujący nadwyżkę środków.

Błędem jest więc utożsamianie, jak czyni to Spółka, właściciela odsetek wyłącznie z podmiotem dysponującym roszczeniem o ich wypłatę i posiadającym prawo do dysponowania nimi. Status osoby uprawnionej przysługuje bowiem ekonomicznemu właścicielowi udostępnionego kapitału, (a nie ekonomicznemu dysponentowi samych odsetek). Uprawnionym właścicielem może być zatem podmiot posiadający prawo do kapitału, z tytułu którego udostępnienia należne będą odsetki, jak i prawo do zagospodarowania tych odsetek jako ich właściciel, a nie podmiot posiadający prawo tylko do ich otrzymania. Właścicielem (podmiotem uprawnionym do odsetek) pozostaje zatem uczestnik umowy cash-poolingu przekazujący nadwyżkę środków.

Minister twierdząc, że Agent nie uzyskuje przychodu z odsetek podlegającego opodatkowaniu w rozumieniu art. 11 u.p.o. w części, w której są one wypłacane przez Spółkę na rzecz pozostałych spółek uczestniczących w strukturze uznał, iż to poszczególne spółki uczestniczące w strukturze cash poolingu uzyskują przychód podatkowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w postaci należnych im odsetek (w przypadającej na nie części, która jest im wypłacana za pośrednictwem Agenta). Skoro właścicielami środków pieniężnych są poszczególne spółki - uczestnicy cash poolingu, są oni ostatecznymi odbiorcami powstałych w związku z tymi kwotami odsetek. W przypadku wypłaty przez Spółkę odsetek na rzecz Agenta nie znajdzie, co do zasady zastosowania art. 11 ust. 1 u.p.o. Spółka w pierwszej kolejności powinna więc ustalić osobę podatnika, na rzecz którego przekazywane będą odsetki, a dopiero później, kierując się miejscem jego zamieszkania lub siedziby, zastosować postanowienia odpowiedniej umowy międzynarodowej, tak aby określić właściwą stawkę podatkową, czy od tego podatku odstąpić, jeżeli dana umowa zawiera taką regulację. Spółka będzie mogła zastosować, zgodnie z art. 21 ust. 2 u.p.d.p., preferencyjną stawkę podatkową wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania obowiązującej między Polską a państwem rezydencji podatkowej podmiotu uprawnionego, uzyskującego dochód z tytułu odsetek, a więc poszczególnych spółek z grupy, które biorą udział w strukturze cash poolingu (pod warunkiem posiadania ich certyfikatów rezydencji).

Zdaniem Ministra, gdy Agent będzie otrzymywał od Spółki odsetki jako rzeczywisty odbiorca odsetek, tj. gdy można mu przysługiwać, na podstawie postanowień umowy cash poolingu, proporcjonalny do wielkości salda na jego rachunku, udział w należności odsetkowej, zastosowanie znajdą (pod warunkiem posiadania przez Spółkę szwedzkiego certyfikatu rezydencji) postanowienia art. 11 ust. 1 u.p.o.

3. Minister Finansów, w odpowiedzi z 27 listopada 2014r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skierowane przez Spółkę 22 października 2014r. stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie ww. interpretacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, ze względu na błędną wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.p. i art. 11 u.p.o. - przez uznanie jej stanowiska za nieprawidłowe oraz stwierdzenie, że na gruncie u.p.o. zastosowanie znajdzie tzw. klauzula beneficial owner i uznanie w związku z tym, iż ramach opisanej struktury cash-poolingu Agent nie jest osobą uprawnioną do całości odsetek, a Spółka będzie zobowiązana do poboru podatku u źródła, gdy Agent nie będzie ich otrzymywał jako rzeczywisty odbiorca.

W uzasadnieniu skargi Spółka zwróciła uwagę, iż dla rozstrzygnięcia czy Spółka będzie zobowiązana do poboru podatku u źródła, decydującym jest rozstrzygnięcie, czy na gruncie u.p.o. można mówić o funkcjonowania klauzuli tzw. beneficial owner oraz to czy (w przypadku odpowiedzi twierdzącej) Agentowi można ewentualnie przypisać status beneficial owner (rzeczywistego odbiorcy). W jej ocenie, przepisy u.p.o., wbrew twierdzeniom organu podatkowego, nie odwołują się do pojęcia "beneficial owner". Art. 11 u.p.o. w polskiej wersji językowej wskazuje, iż odsetki wypłacane przez rezydenta jednego państwa na rzecz nierezydenta (odbiorcy odsetek z innego państwa), powinny podlegać opodatkowaniu jedynie w państwie siedziby tego nierezydenta. Wykładnia językowa polskiej wersji przywołanego przepisu jasno wskazuje na brak ww. klauzuli. Nie trzeba zatem sięgać do angielskiego brzmienia u.p.o., którym należy się posiłkować jedynie gdy przepisy są niejasne. U.p.o. nie jest w tym zakresie niejasna i wprost wskazuje, iż nie została w niej zawarta klauzula beneficial owner. W przypadku umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, które nie zawierają klauzuli beneficial owner przyjmuje się, iż reguła dotycząca opodatkowania jedynie faktycznego właściciela odsetek (nie zaś pośrednika) na zasadach przewidzianych w danej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania nie znajduje zastosowania. Istnienia klauzuli beneficial owner nie można bowiem domniemywać, powinna ona być wprost wyrażona. Skoro u.p.o. wprost nie wskazuje na taką klauzulę, nie będzie funkcjonować zasada, zgodnie z którą brak opodatkowania następuje tylko w zakresie wypłaty na rzecz rzeczywistego odbiorcy.

Spółka uznała też, że w stanie faktycznym bez znaczenia jest czy Agentowi można przypisać przymiot "beneficial owner". Skoro u.p.o. nie zawiera klauzuli beneficial owner, brak poboru podatku u źródła wynika wprost z art. 11 u.p.o. Odsetki wypłacane Agentowi nie powodują powstania w Polsce obowiązku poboru podatku u źródła. Dodatkowo w świetle art. 11 u.p.o. bez znaczenia jest czy odbiorca odsetek jest ich faktycznym właścicielem (posiada status beneficial owner). Nawet, gdyby uznać, iż Agent nie jest ostatecznym właścicielem odsetek, niepobranie podatku u źródła jest uzasadnione treścią art. 11 u.p.o., w którym brak klauzuli beneficial owner. Skoro w u.p.o. nie funkcjonuje klauzula tzw. beneficial owner, nie można uznać, iż Spółka w jakiejkolwiek sytuacji będzie zobowiązana do poboru podatku u źródła od wypłacanych Agentowi odsetek. Według Spółki rozpoznaniu czy dany pomiot posiada status beneficial owner powinno brać się pod uwagę takie przesłanki jak ostateczne czerpanie korzyści z prawa do odsetek czy swobodę podejmowania decyzji, co do wykorzystania kapitału. Beneficial owner (osoba uprawniona) jest często przeciwstawiana osobie posiadającej tylko formalnie tytuł prawny do danej płatności, lecz niebędącej jej właścicielem w sensie ekonomicznym. Za osobę uprawnioną nie będzie uznawany podmiot, który tylko formalnie rozporządza płatnością i dysponuje jedynie ograniczonymi prawami, których zakres czyni z niego tylko powiernika lub zarządcę (Komentarz OECD). Z tego względu rozstrzygając, czy dana osoba jest faktycznym odbiorcą czy też tylko pośrednikiem należy brać pod uwagę zakres praw, jakie przysługują odbiorcy odsetek w stosunku do kwoty w związku z którą odsetki są wypłacane, jeśli odbiorca jest jej właścicielem można uznać, iż mamy do czynienia z ostatecznym beneficjentem. Zdaniem Spółki konstrukcja Umowy nie pozwala uznać, iż dokonywanie przez Spółkę wypłat i wpłat powoduje ustalenie relacji prawnej pomiędzy Spółką, a innym Uczestnikiem. Nie pozostają oni pomiędzy sobą w stosunku pożyczkodawca-pożyczkobiorca. Umowa nie zawiera zobowiązania do przeniesienia na własność innego Uczestnika określonej ilości pieniędzy ani też zobowiązania do zwrotu tej samej ilości pieniędzy. Relacja Uczestnik-Uczestnik ma zatem charakter nieskonkretyzowany. Agent nie jest ponadto jedynie pośrednikiem (przedstawicielem) Uczestników, gdyż jego rola wykracza poza czynności formalne. Za pośrednika można ewentualnie uznać Bank dokonujący czynności technicznych związanych z utrzymaniem rachunków. Odsetki wypłacane Agentowi nie są tożsame z odsetkami, które następnie są wypłacane Uczestnikom. Mogą się one różnić wysokością kwot, co będzie wynikać z warunków określonych w umowach z poszczególnymi Uczestnikami. Agenta można uznać za właściciela wypłacanych odsetek (beneficial owner), gdyż jego rola nie będzie się ograniczać do przekazania odsetek innemu Uczestnikowi, zaś jego uprawnienie do dysponowania odsetkami uzyskanymi od Uczestników (w tym Spółki) nie będzie mieć czysto formalnego charakteru. Spółka wypłacając Agentowi odsetki za korzystanie ze środków pieniężnych udostępnionych jej w ramach uczestnictwa na podstawie Umowy w strukturze cash-poolingu, nie będzie w żadnym przypadku zobowiązana do poboru podatku u źródła.

5. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie jest zasadna.

2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. – dalej zwana: "P.p.s.a."). Sąd, w razie uwzględnienia skargi, uchyla zaskarżoną interpretację (art. 146 § 1 P.p.s.a.), w przeciwnym zaś przypadku skarga podlega oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.).

3. Istota sporu w sprawie sprowadza się do uznania czy w stanie faktycznym opisanym we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej Minister Finansów dokonał właściwej wykładni przepisów art. 11 u.p.o. oraz art. 3 ust. 2, art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 22b, art. 26 ust. 1 u.p.d.p. w zakresie zagadnienia poboru podatku u źródła od odsetek wypłacanych Agentowi za korzystanie ze środków pieniężnych udostępnianych Spółce w ramach uczestnictwa w strukturze cash-poolingu.

4. W ocenie Sądu zaskarżona interpretacja indywidualna jest zgodna z prawem, a argumentacja Ministra Finansów zawarta w uzasadnieniu ww. interpretacji jest spójna i logiczna oraz odwołuje się do znanego i aprobowanego przez orzekający w rozpoznawanej sprawie skład WSA w Warszawie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zapadło w odniesieniu do art. 11 u.p.o.

Sąd wskazuje na wstępie, że zgodnie z art. 3 ust. 2 u.p.d.p., podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Polski siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Polski.

Stosownie zaś do art. 21 ust. 1 pkt 1 u.p.d.p. podatek dochodowy z tytułu uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2, przychodów z odsetek, z praw autorskich lub praw pokrewnych, z praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również ze sprzedaży tych praw, z należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how), ustala się wysokości 20% przychodów. Z art. 21 ust. 2 u.p.d.p. wynika, że ust. 1 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

W myśl art. 26 ust. 1 u.p.d.p. osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz w art. 22 ust. 1, są obowiązane, jako płatnicy, pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat. Jednakże zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji.

Konfrontując ww. przepisy z przepisami u.p.o. (konwencji polsko-szwedzkiej) zwrócić należy uwagę na treść art. 11 ust. 1 u.p.o, który stanowi, iż co do zasady, odsetki, które powstają w Umawiającym się Państwie i wypłacane są osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, mogą być opodatkowane tylko w tym drugim Państwie.

W tym kontekście rację ma Minister Finansów, który wskazał na potrzebę odwołania się do szwedzkiej wersji językowej u.p.o. oraz w związku z tym, że obie ww. wersje art. 11 ust. 1 u.p.o. - polska i szwedzka - są rozbieżne, prawidłowe było wskazanie przez Ministra na konieczność sięgnięcia do angielskiej wersji językowej (art. 30 in fine u.p.o.), z uwagi ponadto na treść art. 33 powołanej wyżej Konwencji wiedeńskiej.

Stanowisko Ministra Finansów wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej ma także oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności w wyroku NSA z 3 grudnia 2009r. sygn. II FSK 917/08, w którym wskazano, że jeżeli tekst traktatu został ustalony jako autentyczny w dwóch lub więcej językach, ma jednakową moc w każdym z nich, chyba że traktat postanawia lub strony uzgodniły, iż w przypadku rozbieżności określony tekst jest rozstrzygający. Organy administracji publicznej i sądy nie mogą więc zignorować normy zawartej w postanowieniach danej umowy, co do rozstrzygania rozbieżności interpretacyjnych poprzez sięganie po tekst angielski umowy.

NSA w ww. orzeczeniu wskazał również, że odmiennie niż w przypadku prawa krajowego, dyrektywy wykładni umów międzynarodowych nakazują w procesie wykładni uwzględnić zawsze nie tylko wykładnię językową, ale nawet w sytuacji językowej jasności postanowień umowy, sięgać po wykładnię funkcjonalną".

Analogiczne stanowisko prezentowane jest również w innym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego – w wyroku z 2 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1399/10 (dostępny na www.nsa.gov.pl).

W tym kontekście stanowisko skarżącej Spółki o naruszeniu przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji przepisów art. 11 u.p.o. oraz przepisów Konstytucji RP nie może być uznane za zasadne. Skoro bowiem wykładnia językowa art. 11 ust 1 u.p.o. prowadzi do powstania rozbieżności na etapie porównania polskiej i szwedzkiej wersji językowej, uzasadnione było, stosownie do art. 30 in fine u.p.o oraz art. 33 Konwencji wiedeńskiej, odwołanie się przez Ministra Finansów do angielskiej wersji językowej u.p.o., która przewiduje zwolnienie z opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym wyłącznie w sytuacji, w której odbiorca wypłacanych odsetek jest tzw. uprawnionym odbiorcą, czyli z języka angielskiego "beneficial owner". Wynika to z transkrypcji zdania: "Interes arising in a Contracting State and beneficially owned by a rewident of the Rother Contracting State shall be taxable only in that other State". Skoro angielska wersja u.p.o. - rozstrzygająca w przypadku rozbieżności przy interpretacji (art. 30 in fine u.p.o.), jak również szwedzka wersja u.p.o. ("Ranta, som, harror fran en avtalsslutande stat och som betalas till person med hemvist i den andra avtallsslutande staten, beskattas endast i denna andra stat on personen i fraga har ratt till rantan"), odnoszą się do odsetek należnych uprawnionemu odbiorcy, należało uznać, tak, jak przyjął Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, że intencją stron u.p.o. było objęcie zwolnieniem tylko odsetek wypłacanych podmiotowi, który ma status "benecial owner". W angielskiej wersji tekstu u.p.o. określono bowiem odsetki jako "beneficial owned".

Sąd, odnosząc się do argumentacji Spółki w zakresie braku zbieżności zakresu pojęciowego art. 11 ust. 1 u.p.o. z tym, który jest zawarty w Konwencji Modelowej w sprawie Podatków od Dochodu i od Majątku, stwierdza, że istotnie polska wersja językowa u.p.o. nie jest tożsama z sugerowanym art. 11 ust. 1 i 2 Konwencji OECED. Zgodnie z przepisami art. 11 ust. 1 i 2 ww. Konwencji: "(...) odsetki, które powstają w Umawiającym się Państwie i są wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim Państwie. Jednakże, takie odsetki mogą być także opodatkowane w tym Umawiającym się Państwie, w którym powstają, i zgodnie z prawem tego Państwa, ale jeżeli osoba uprawniona do odsetek ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim Umawiającym się Państwie, to podatek w ten sposób ustalony nie może przekroczyć 10 procent kwoty brutto tych odsetek (...)".

Należy jednak zwrócić uwagę, że w niektórych umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę nie została wprowadzona klauzula "beneficial owner", co wskazuje, że tylko od woli Państw – stron umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania - zależy wprowadzenie ww. klauzuli. Przykład stanowi konwencja zawarta między Polską i Norwegią, w brzmieniu przed zmianą, zarówno w polskiej, jak i w angielskiej wersji językowej nie było odniesienia do "uprawnionego odbiorcy" czyli "beneficial owner". Należy więc przyjąć, że strony ww. konwencji świadomie zrezygnowały z zastosowania ww. klauzuli "beneficial owner", którą co do zasady przewiduje Konwencja Modelowa – w art. 11. Pamiętać przy tym należy, że Konwencja Modelowa nie czyni zastrzeżenie, że stosowanie ww. klauzuli jest to obligatoryjne. Skoro zawarcie w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania klauzuli "beneficial owner" nie jest obligatoryjne, to w pierwszej kolejności, należy poddać analizie postanowienia konkretnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania celem zweryfikowania, czy intencją stron było wierne odwzorowanie przepisów Modelowej Konwencji, czy też zostały one do niej transponowane w zmodyfikowanej formie. W tym kontekście prawidłowe było sięgnięcie do wszelkich wersji językowych u.p.o. oraz przyjęcie, stosownie do art. 30 in fine u.p.o., że rozstrzygające znaczenie ma wersja językowa angielska u.p.o.

Sąd w związku z tym stwierdza, że zasadnie zatem Minister Finansów podzielił stanowisko skarżącej Spółki jedynie, co do sytuacji, gdy Agent będzie rzeczywistym właścicielem odsetek, czyli takim, któremu przysługuje uprawnienie do dysponowania odsetkami według własnej woli.

W ocenie Sądu prawidłowa była również ocena Ministra Finansów, że odmiennie będzie się przedstawiała sytuacja, gdy funkcjonując w ramach struktury cash-poolingu Agent, będzie jedynie faktycznym odbiorcą odsetek (to jemu mają być jedynie przekazywane odsetki przez uczestników, którzy otrzymali środki na pokrycie sald ujemnych na swoich rachunkach), wówczas nie działa on jako podmiot samodzielny i niezależny, który realizuje we własnym imieniu i na własny rachunek swoje interesy gospodarcze. Zakres jego uprawnień i obowiązków jest bowiem ściśle związany z funkcjonowaniem całego systemu, tworzonego przez wszystkich jego uczestników i im, oraz ich interesom podporządkowany. W tym miejscu wskazać należy, że pełnienie roli leadera - Agenta - nie byłoby możliwe w oderwaniu od powiązań i relacji łączących poszczególnych Uczestników struktury cash-poolingu, wobec których leader pełni w rzeczywistości rolę służebną, podejmując jedynie te czynności, które zostały wcześniej uzgodnione w Umowie przez jej strony.

Z samej istoty stosunku zobowiązaniowego cash - poolingu, ukształtowanego także na podstawie opisanej w stanie faktycznym Umowy wynika, że zadaniem Agenta jest rozliczanie sald na rachunkach bankowych uczestników systemu, tj. obsługa procesu wzajemnej konsolidacji ich kont (proces będzie przebiegał z wykorzystaniem rachunku głównego Agenta), prowadzonych w ramach grupy, ale także pobieranie odsetek od środków otrzymanych przez uczestników na pokrycie sald ujemnych i przekazywanie odsetek należnym tym uczestnikom systemu, którzy udostępnili nadwyżki środków na swoich rachunkach bankowych, w ramach struktury cash - poolingu. Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej wynika bowiem, że Agent pełni rolę spółki treasury – zarządzającej finansami w Grupie, zaś celem Umowy jest świadczenie usługi ukierunkowanej na optymalne wykorzystanie środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych uczestników wchodzących w skład Grupy poprzez kalkulację odsetek od skonsolidowanego salda rachunków tych Uczestników oraz wzajemnego finansowania się przez Uczestników. Odsetki będą naliczane zgodnie z Umową i kapitalizowane na Rachunku odsetkowym (rachunek prowadzony dla Agenta, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe). Odsetki będą przypisywane do poszczególnych Uczestników. Dla Agenta utworzony zostaje Rachunek główny stanowiący rachunek rzeczywisty prowadzony dla Agenta, na którym odzwierciedlane jest wirtualnie łączne saldo dla danej waluty Rachunków sub-account biorących udział w strukturze. Dla Agenta został również utworzony rachunek odsetkowy, na którym naliczone są odsetki debetowe i kredytowe. Z perspektywy Spółki oraz podmiotów tworzących Grupę zasadniczym elementem Umowy jest wdrożenie procesu zarządzania posiadanymi na rachunkach bankowych środkami pieniężnymi oraz zadłużeniem spółek tworzących Grupę, poprzez poprawę bieżących przepływów pieniężnych. W tym celu następuje koncentracja środków pieniężnych wszystkich spółek Grupy na jednym rachunku.

Agent jest więc podmiotem prowadzącym i zarządzającym usługą kompleksowego zarządzania płynnością finansową pomiędzy Uczestnikami. Jeśli na rachunku bankowym Wnioskodawcy uczestniczącym w Umowie wystąpi niedobór możliwe jest, że zostanie on pokryty środkami przekazanymi przez Agenta z Rachunku głównego jak i też z nadwyżek finansowych innych podmiotów z Grupy kumulowanych na Rachunku głównym w zależności od bieżącej sytuacji finansowej. Agent będzie także uczestnikiem struktury cash-poolingu.

Rację ma zatem Minister Finansów, wskazując w zaskarżonej interpretacji – po dokonaniu analizy stanu faktycznego opisanego we wniosku, że nie wynika z niego – wbrew stanowisku skarżącej Spółki, że rzeczywistym odbiorcą wszystkich odsetek będzie Agent oraz, że jest on podmiotem uprawnionym "beneficial ovner". Za właściciela odsetek - "beneficial ovner" można bowiem uznać jedynie uczestnika cash-poolingu przekazującego nadwyżkę środków, podmiot, który dysponuje roszczeniem o ich wypłatę, posiada prawo do kapitału, z tytułu którego udostępnienia należne będą odsetki, jak i prawo do zagospodarowania tych odsetek jako ich właściciel, a nie podmiot posiadający prawo tylko do ich otrzymania. Agent pełnić będzie więc – tak, jak wskazał w zaskarżonej interpretacji Minister Finansów - rolę podmiotu rozliczającego operacje dokonywane pomiędzy uczestnikami, mającą co do zasady charakter techniczny, dlatego też jego pozycja zbliżona będzie bardziej do roli pośrednika niż właściciela – dysponenta posiadanych środków, mającego prawo korzystać z nich, a także nimi rozporządzać, według własnego uznania. Nie sposób więc podzielić forsowanej przez skarżącą Spółkę koncepcji, zgodnie z którą to Agent ma być właścicielem wszystkich otrzymanych środków. Wręcz przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym Spółka wskazała, że zgodnie z postanowieniami umowy odsetki będą przypisywane do poszczególnych uczestników. W tym zakresie struktura umowy cash- poolingu przedstawionej we wniosku jest strukturą typową, zatem słusznie Minister Finansów w wydanej interpretacji wskazał, że Agent może być uznany za właściciela odsetek, w sytuacji, gdy będzie otrzymywał od spółki odsetki jako rzeczywisty ich odbiorca, tj. gdy będą mu one przysługiwały na podstawie umowy cash-poolingu, jako proporcjonalny do wielkości salda na jego rachunku udział należności odsetkowych.

Podnoszona przez Spółkę okoliczność, że Agent jest właścicielem rachunków, w tym Rachunku głównego w żaden sposób nie czyni go właścicielem wypłacanych odsetek. Prawidłowe było bowiem zwrócenie uwagi przez Ministra Finansów, że właścicielami środków pieniężnych są poszczególne spółki - Uczestnicy struktury cash-poolingu. Skoro zatem właścicielami środków pieniężnych są poszczególne spółki - Uczestnicy struktury cash-poolingu, to oni są ostatecznymi odbiorcami powstałych w związku z tymi kwotami odsetek, mogą rzeczywiście korzystać z przywilejów wynikających z prawa własności. Skoro cechą charakterystyczną systemu cash-pooling jest konsolidowanie środków finansowych wszystkich uczestników, a nie dokonywanie "darowizn" na rzecz Agenta przez pozostałych Uczestników, należy podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji, że rzeczywistymi właścicielami przekazywanych środków pozostają podmioty przekazujące nadwyżkę znajdującą się na ich rachunkach.

Zdaniem Sądu powyższego stanowiska Ministra Finansów nie może zmienić wskazywana przez Spółkę argumentacja, że Agent ponosi ryzyka związane z działaniem struktury cash poolingu. Ponoszenie ryzyka przez Agenta nie oznacza, że w ten sposób przejmuje on sferę właścicielską do odsetek. Ponoszenia ryzyka niewypłacalności dłużnika w tej samej grupie kapitałowej nie można też porównywać z konsekwencjami, jakie ponosi wierzyciel w razie niewypłacalności dłużnika, jeśli nie są podmiotami niepowiązanymi. Sąd stwierdza ponadto, że okoliczności ponoszenia przez agenta ryzyka niewypłacalności któregoś z uczestników, nie została przedstawiona w stanie faktycznym lecz odniesiono się do niej w stanowisku Spółki. Minister Finansów, wydając interpretację indywidualną związany jest natomiast stanem fatycznym przedstawionym przez wnioskodawcę, gdyż stan ten wyznacza granice rozpoznania sprawy. W stanie fatycznym nie wskazano też, że agent ma tytuł prawny do poboru i do egzekucji odsetek. Marginalnie jedynie można zauważyć, że prawo poboru odsetek oraz ich egzekucji Agent może także realizować w imieniu uczestników struktury, dlatego w tym zakresie rozstrzygające będą postanowienia umowy. Podobnie z postanowień umowy może także wynikać, że skoro agent ponosi ryzyko niewypłacalności uczestników, to z tego tytułu przypada mu wynagrodzenia w postaci części odsetek i wówczas stosownie do postanowień umowy będzie mógł on być i tej części traktowany jako ostateczny uprawniony odbiorca odsetek.

Sąd podkreśla ponadto, że błędem jest utożsamianie przez Spółkę właściciela odsetek wyłącznie z podmiotem dysponującym roszczeniem o ich wypłatę i posiadającym prawo do dysponowania nimi. Status osoby uprawnionej przysługuje bowiem ekonomicznemu właścicielowi udostępnionego kapitału, (a nie ekonomicznemu dysponentowi samych odsetek). Uprawnionym właścicielem może być zatem podmiot posiadający prawo do kapitału, z tytułu którego udostępnienia należne będą odsetki, jak i prawo do zagospodarowania tych odsetek jako ich właściciel, a nie podmiot posiadający prawo tylko do ich otrzymania.

Prawidłowe było więc stwierdzenie przez Ministra Finansów w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, że Spółka w pierwszej kolejności powinna ustalić osobę podatnika, na rzecz którego przekazywane są odsetki, a dopiero później kierując się miejscem zamieszkania lub siedziby, zastosować postanowienia odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, tak aby określić właściwą stawkę podatkową czy też od tego podatku odstąpić, jeżeli dana umowa zawiera taką regulację. Spółka będzie mogła zastosować, zgodnie z art. 21 ust. 2 u.p.d.p., preferencyjną stawkę podatkową wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania obowiązującej pomiędzy Polską a państwem rezydencji podatkowej podmiotu uprawnionego, uzyskującego dochód z tytułu odsetek, a więc poszczególnych Uczestników (spółek z Grupy), które biorą udział w strukturze cash-poolingu (pod warunkiem posiadania ich certyfikatów rezydencji). Także w sytuacji, gdy Agent będzie otrzymywał od Spółki odsetki jako rzeczywisty odbiorca odsetek, tj. gdy będzie mu przysługiwać, na podstawie postanowień umowy cash-poolingu, proporcjonalny do wielkości salda na jego rachunku, udział w należności odsetkowej, zastosowanie znajdą (pod warunkiem posiadania przez Spółkę szwedzkiego certyfikatu rezydencji) postanowienia art. 11 ust. 1 u.p.o.

Obniżona stawka podatku u źródła może bowiem znaleźć zastosowanie tylko wówczas, gdy podatnik - tj. "osoba której wypłacane są odsetki" jest jednocześnie "osobą uprawnioną do odsetek" według OECD oraz poszczególnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (zawierających klauzulę "beneficial owner"). Musi zatem istnieć tożsamość podatnika w rozumieniu prawa krajowego, osoby otrzymującej odsetki oraz osoby uprawnionej do odsetek – będącej jednocześnie nierezydentem. W tym zakresie Sąd podziela poglądy prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, a przede wszystkim w wyrokach: WSA w Warszawie z 12 czerwca 2015r. sygn. akt III SA/Wa 4017/14 i III SA/Wa 4018/14 oraz WSA w Szczecinie z 26 lutego 2015r. sygn. akt I SA/Sz 65/15 (dostępne na www.nsa.gov.pl).

5. Sąd, mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151P.p.s.a., oddalił skargę.