Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 223/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 135, art. 106 par. 3, art. 200, art. 250, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 21, art. 20 ust. 1 i ust. 2,
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3,
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 122,art. 187, art. 212,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz as. sąd. WSA Roman Wiatrowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. sprawy ze skarg J B, T B i J B na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...], [...], [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 rok I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Wójta Gminy z dnia [...] Nr: [...], [...], [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J B kwotę [...] ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego ( w tym [...] tytułem podatku od towarów i usług), III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J B kwotę [...] ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego( w tym [...] tytułem podatku od towarów i usług), IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego TB kwotę [...] ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych, V. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/R. Wiatrowski /-/S. Zapalska /-/M.Jaśniewicz


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] Wójt Gminy [...] ustalił zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007r.: J. B. w kwocie [...], J. B. w kwocie [...] i T.B. w kwocie [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzjami z dnia [...] uchyliło powyższe decyzje Wójta Gminy [...] i sprawy przekazało do ponownego rozpatrzenia.

Z uzasadnień decyzji organu odwoławczego wynika, że organ podatkowy I instancji naruszył wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę prawdy obiektywnej w ten sposób, że nie podjął dostatecznych działań i nie wyjaśnił wszystkich niezbędnych do podjęcia racjonalnej decyzji aspektów sprawy. Organ odwoławczy zauważył, bowiem że dane wynikające z informacji podatkowych złożonych przez podatników są rozbieżne z danymi uwidocznionymi w decyzji. W tej sytuacji, zgodnie z art. 187§1 Ordynacji podatkowej na organie podatkowym spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Skoro zatem organ podatkowy I instancji dysponuje innymi, niż wynikające z deklaracji podatnika, danymi co do powierzchni gruntu podlegającemu opodatkowaniu, to właśnie na organie spoczywał obowiązek wezwania podatnika i wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności, jeszcze przed wydaniem decyzji wymiarowej. W wytycznych dla organu I instancji organ odwoławczy nakazał usunięcie rozbieżności danych wynikających z ewidencji gruntów i informacji podatkowej.

Decyzjami z dnia [...] Wójt Gminy [...] ponownie ustalił podatnikom zobowiązania w podatku od nieruchomości w takich samych co poprzednio wielkościach, przyjmując jako podstawę opodatkowania w stosunku do J. B. powierzchnię: gruntów pozostałych 1600m² i budynków mieszkalnych 97m², J.B. powierzchnię gruntów pozostałych 100m² i budynków mieszkalnych 64m², a do T. B. powierzchnię gruntów pozostałych 200m², powierzchnię budynków mieszkalnych 98m².

W uzasadnieniach decyzji organ I instancji podał, że w toku postępowania podatnicy zostali wezwani do wyjaśnienia rozbieżności, ale oświadczyli oni jedynie, że nie posiadają na swoje twierdzenia dokumentów, a powierzchnia, którą wykazują w zeznaniach wynika z pomiaru jaki sami wykonali na swoich gruntach.

Z uzasadnień decyzji wynika, że przyjęcie do opodatkowania podatkiem od nieruchomości powierzchni gruntów 1600m²dla działki J. B. nr 228/7, 100m² dla działki J. B. 228/3 i 200m² dla działki T. B. 228/4 znajduje uzasadnienie w danych wynikających z ewidencji gruntów, a dane zawarte w tejże ewidencji są stosownie do przepisu art.21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U z 2000r. Nr 100, poz. 1086 z późn.zm.).

Według danych zawartych w operacie ewidencji gruntów działki 228/7 i 228/1 położone w [... ] stanowią odrębne działki, które zostały wpisane do operatu ewidencji gruntów w 1971r. i od tego czasu działka 228/7 ma powierzchnię 0,16ha, działka 228/3 powierzchnię 0,01ha, działka 228/4 powierzchnię 0,02 ha.

Wydzielenie działek 228/1 do nr 229 nastąpiło na podstawie operatu pomiarowego nr 50- rozgraniczenie i podział gruntów dz. Nr 228 wykonanego przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] w roku 1971r. Powyższe działki zostały wprowadzone na podstawie ww. operatu do operatu ewidencji gruntów w 1971 i ww. powierzchnie działek pozostają nadal aktualne.

Ponadto w decyzjach organu I instancji wskazano również, że podatnicy zwrócili się z wnioskiem o przeprowadzenie rozgraniczenia gruntów będących w ich władaniu. Przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe wykazało, że powierzchnia gruntów spornych działek jest zgodna z zapisami zawartymi w ewidencji gruntów. W związku z tym, że strony odmówiły podpisania protokołu granicznego oraz uczestnictwa w rozgraniczeniu sprawę przekazano do Sadu Rejonowego w Złotowie.

W odwołaniach od powyższych decyzji podatnicy podnieśli, że dokonując ustaleń organ I instancji oparł się na operacie ewidencyjnym gruntów z 1971r., który został założony bez uprzedniego wydania decyzji administracyjnej.

Ponadto zdaniem stron organ I instancji powołując się na postępowanie rozgraniczeniowe nie wyjaśnił, że w toku jego przeprowadzania nastąpiło wiele uchybień i dlatego podatnicy odmówili podpisania protokołu rozgraniczeniowego. Powyższe uchybienia wytknął Sąd, który zawiesił postępowanie do czasu usunięcia tych uchybień.

Nadto z pomiaru geodezyjnego przeprowadzonego w postępowaniu rozgraniczeniowym jasno wynika, że powierzchnia działki 228/3 wynosi 60m², działki 228/4 - 160m², a działki 228/7 od 1288m² do 1333m², co dowodzi postanowienie Sądu o zawieszeniu postępowania oraz ksero mapek z rozgraniczenia.

W ocenie stron organ podatkowy nadal nie wyjaśnił treści merytorycznej złożonej deklaracji podatkowej i nadal naliczył podatek od niewłaściwej, zawyżonej podstawy opodatkowania, co jest niezgodnie nie tylko z deklaracją ale również ze stanem rzeczywistym i mapą geodezyjną podpisaną przez geodetę A.B.

Decyzjami z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone decyzje Wójta Gminy [...] z dnia [...].

W uzasadnieniach decyzji SKO w [...] podnosi, że organ podatkowy dokonując wymiaru podatku od nieruchomości nie jest uprawniony do przyjęcia za podstawę wymiaru podatku powierzchni innej od tej jak figuruje w rejestrze gruntów. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, bowiem że organy podatkowe przy wymierzaniu podatku od nieruchomości związane są zapisami w ewidencji gruntów i budynków, nie są natomiast uprawnione do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie.

Zdaniem SKO Wójt Gminy [...] nie będzie mógł zmienić podstawy opodatkowania dopóki skarżący nie wykażą, że obszar gruntów podlegający opodatkowaniu jest inny i to w drodze odrębnego postępowania przed organem właściwym do prowadzenia ewidencji gruntów.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

W uzasadnieniu skarg podnieśli, że Wójt Gminy [...] narusza art. 254 Ordynacji podatkowej w ten sposób, że nie sprawdza rzeczywistego stanu posiadania powierzchni działek należących do skarżących. W opinii skarżących organ podatkowy nie zastosował się do wytycznych Sadu wynikających z wyroku z dnia 23 lutego 2006r. o sygn. akt I S.A./Po 914/04 a także do wytycznych wynikających z kasacyjnej decyzji SKO.

W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący wskazali dodatkowo, że stan faktyczny niniejszej sprawy jest tożsamy ze stanem faktycznym dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości za 2004r. o sygn. I S.A./Po 1256/07, w której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 października 2007r. uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem skarżących wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej nakazuje organowi podatkowemu zmierzenie rzeczywistej powierzchni gruntów wziętych do opodatkowania i dokonania zmian w ewidencji gruntów z urzędu.

Na rozprawie pełnomocnik J. B. złożył załącznik do protokołu, w którym wyraził pogląd, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, a tym samym nie zwalnia organu podatkowego z dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wyjaśniania okoliczności faktycznych w sytuacji, gdy treść zapisów w ewidencji gruntów i budynków budzą wątpliwości. Szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego, wynikająca z art. 194§ 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie jest bowiem niewzruszalna, ponieważ zgodnie z art. 194§ 3 Ordynacji podatkowej nie jest wyłączona możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tym przepisie. Nabiera to zwłaszcza znaczenia z uwagi na przepis art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Skoro zatem przepisy ustawy o Podatkach i opłatach lokalnych przewidują, iż podatnikiem podatku od nieruchomości są nie tylko właściciele nieruchomości, ale również ich samoistni posiadacze, to oczywistym jest, iż ustawodawca zakładał sytuację, w której w Rejestrze gruntów jako właściciel będzie wpisana określona osoba, zaś podatnikiem podatku od nieruchomości w określonym stanie faktycznym będzie zupełnie inna osoba, nie wskazana jako właściciel w rejestrze gruntów. Z powyższego pełnomocnik strony skarżącej wywodzi, iż jedyną podstawą wymiaru podatku od nieruchomości nie mogą być dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków, bo wówczas przepis art. 3 ust. 3 ustawy podatkach i opłatach lokalnych pozostawałby martwy. Gdyby bowiem uznać argumentację organu I Instancji za słuszną, iż organ podatkowy jest bezwzględnie związany zapisami w ewidencji gruntów i budynków, każdorazowo za podatnika należałoby uznawać jedynie osobę figurującą w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel.

Z powyższych rozważań zatem wynika, iż przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie może stanowić i nie stanowi o braku potrzeby sytuacji zgodnie z przepisem art. 122 i 187§ 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest i był zobowiązany przeprowadzić dalsze postępowanie dowodowe, nie poprzestając na dowodzie z dokumentu — wypisie z rejestru z gruntów.

Pełnomocnik uważa, iż w niniejszej sprawie istniały podstawy do negowania zapisów w rejestrze gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w [...]. Wobec powyższego wyjaśnienia w niniejszym postępowaniu wymagało, jaką działkę (o jakiej powierzchni) posiada podatnik i czy uzasadnione są twierdzenia skarżącego, iż jej część znajduje się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. Konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w tym dowodu z zeznań świadków, przesłuchania stron, a nawet oględzin nieruchomości, połączonych z dokonaniem pomiaru powierzchni nieruchomości, wynikała nie tylko z twierdzeń Skarżącego oraz oświadczenia wskazanego przez niego w złożonej deklaracji podatkowej odnośnie deklarowanej do opodatkowania powierzchni gruntu, ale również z okoliczności, stwierdzonych przez sam organ I Instancji. Pełnomocnik zauważa bowiem, że Wójt Gminy [...] w decyzji z dnia [...] wskazał, iż wydzielenie działek nastąpiło na podstawie operatu pomiarowego nr 50 — rozgraniczanie i podział gruntów nr 228, a następnie wprowadzone na podstawie w/w operatu do ewidencji gruntów, co nie zostało ani poprzedzone, ani zatwierdzone decyzją administracyjną. To uzasadnia natomiast wątpliwość co do rzetelności danych prezentowanych w rejestrze gruntów. Zgodnie z dekretem z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości, w wersji obowiązującej w 1971r. (tj. w czasie sporządzenia operatu pomiarowego) postępowanie rozgraniczeniowe wszczynała powiatowa władza miernicza, wydając decyzję o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, która to decyzja winna być stronom podana do wiadomości (art. 4 ust. 1 i 2 dekretu.). Zgodnie zaś z art. 9 dekretu do postępowania rozgraniczeniowego przed władzami mierniczymi stosuje się przepisy o postępowaniu administracyjnym, o ile przepisy dekretu nie stanowią inaczej. Zaś, stosownie do art. 11 dekretu prawomocne orzeczenia władzy mierniczej o rozgraniczeniu wydane w trybie dekretu mają moc wyroków sądowych. W świetle zatem obowiązujących wówczas przepisów rozgraniczenie i podział działek powinien odbyć się na podstawie decyzji administracyjnej, jako konstytuującej rozgraniczenie. W ocenie pełnomocnika, gdy do rozgraniczenia i podziału gruntu doszło bez wydania decyzji administracyjnej, to wpis w ewidencji gruntów, dokonany w taki sposób, powinien co najmniej zostać zweryfikowany przez organ podatkowy.

Pełnomocnik wyraził również pogląd, że dowodu, potwierdzającego powierzchnię działki 228/3 ustaloną przez organ na 0,01 nie stanowi bowiem postępowanie rozgraniczeniowe.

Przede wszystkim w aktach sprawy brak jest dowodów z dokumentów, dotyczących przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego oraz aktów administracyjnych, stanowiących o zakończeniu tegoż postępowania i jego wynikach. Natomiast z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Złotowie Wydział I Cywilny z dnia 06 września 2007r. w przedmiocie zawieszenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości wynika m.in., iż postanowieniem z dnia 15.03.2007r. postępowanie rozgraniczeniowe zostało umorzone z uwagi na to, że nie doszło do ustalenia granic na gruncie. Sąd wskazał ponadto, iż Wójt nie sprecyzował postanowieniem, mimo wniosku geodety w tym zakresie, które granice analizowanych działek podlegać miałyby rozgraniczeniu w postępowaniu rozgraniczeniowym. Skoro zaś w treści postanowienia Wójta wynika, iż postępowaniem należy objąć działki 228/7, 228/4, 2285, 228/3, to w postępowaniu administracyjnym nie uczestniczyły wszystkie osoby, których udział był obligatoryjny. Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawionego w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w Złotowie z dnia 06 września 2007r. do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego przez Sąd konieczne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, co jednak w niniejszej sprawie nie zostało zrealizowane, co z kolei uniemożliwiło prowadzenie sądowego postępowania rozgraniczeniowego. Z uwagi na powyższe, ewentualne pomiary dokonane przez geodetę w wadliwie przeprowadzonym administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym, następnie umorzonym, nie mogą stanowić jakiegokolwiek dowodu w sprawie na okoliczność wielkości powierzchni działki gruntu, stanowiącej własność Skarżącego.

Dodatkowo pełnomocnik skarżącego zauważa, iż organ II Instancji nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji w jakikolwiek sposób do kwestionowanej w odwołaniu argumentacji organu I Instancji, dotyczącej powoływania się na wyniki postępowania rozgraniczeniowego, czy też powoływania się na wpis ewidencji gruntów, który nie został zatwierdzony decyzją administracyjną, czym naruszył art. 124 Ordynacji podatkowej wyrażający zasadę przekonywania strony.

Pełnomocnik skarżącego uważa również, że zaskarżona decyzja narusza art. 210§ 1 pkt 6 w zw. z 4 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie zawiera stanowiska w sprawie zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu co do treści zapisów w ewidencji gruntów w związku z brakiem decyzji administracyjnej zatwierdzającej podział i rozgraniczenie oraz zarzutów odnoszących się do pomiarów dokonanych w trakcie postępowania rozgraniczeniowego, organ II Instancji powinien się ustosunkować do tych zarzutów i wskazać, dlaczego dał wiarę dowodowi z dokumentu - wypisowi z ewidencji gruntów, mimo naprowadzonych przez skarżącego poważnych wątpliwości co do prawidłowości zaprezentowanych w ewidencji danych.

Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, iż kwestia wymiaru podatku od nieruchomości w niemalże identycznym stanie faktycznym i prawnym była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 22.06.2007r. (sygn. akt: II FSK 834/06) uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18.01.2006r., sygn. akt: I SA/Po 732/04, przesądzając, iż art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie stanowi o braku potrzeby przeprowadzenia postępowania podatkowego. NSA wskazał również, iż wyjaśnienia wymaga jaką powierzchnię działki rzeczywiście posiada skarżący oraz czy uzasadnionym są twierdzenia, iż jej część znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby, co w postępowaniu w niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione.

Na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. Sąd postanowił na podstawie art.111 § 1 p.p.s.a. zarządzić połączenie spraw o sygnaturach I SA/Po 223/08, I SA/Po 225/08 i I SA/Po 227/08 w celu ich łącznego rozpoznania oraz prowadzić je pod jedną sygnaturą I SA/Po 223/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Biorąc powyższe kryteria pod uwagę Sąd rozpoznając niniejszych sprawach dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujących taką wadliwością zaskarżonych decyzji, która wymagała ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. c) p.p.s.a.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanych sprawach pozostaje okoliczność, czy organ podatkowy prawidłowo ustalił stanowiącą podstawę opodatkowania powierzchnię gruntów J. B., J. B. i T. B.. W szczególności spór sprowadza się do tego, czy organ podatkowy związany jest bezwzględnie zapisami w ewidencji gruntów i budynków i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie, czy też przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jednolity tekst Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 z późn.zm.; dalej powoływana jako prawo geodezyjne i kartograficzne) nie wyklucza przeprowadzenia postępowania podatkowego i dokonania przez organ podatkowy własnych ustaleń co treści zapisów, pomieszczonych w ewidencji, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją podstawy do negowania tych zapisów.

W rozpatrywanej sprawie decyzjami z dnia [...] Wójt Gminy [...] opierając się na danych zawartych w ewidencji gruntów ustalił podatnikom zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości, przyjmując następujące powierzchnie gruntów: 1600m²dla działki J. B. nr 228/7, 100m² dla działki J. B. 228/3 i 200m² dla działki T.B. 228/4.

Z wyjaśnień strony składanych w toku postępowania wynika, że faktyczna powierzchnia działek nie odpowiada wielkością wskazanym przez Wójta i wynosi odpowiednio dla działki 228/3- 60m², 228/4- 160m² i 228/7- 1288m². Taki stan rzeczy w ocenie skarżących wynika z tego, że częścią powierzchni ich działek znajduje się w obszarze nowo wydzielonej działki i włada w istocie Z. B..

Zgodnie z art.4 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U. z 2006r. Nr 121 poz.844 z późn.zm.; dalej powoływana jako ustawa o podatkach i opłatach lokalnych) podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia. Natomiast zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawa Geodezyjnego i Kartograficznego stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

W literaturze i w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym kwestionowanie danych dotyczących powierzchni gruntów może odbywać się w odrębnym postępowaniu. Dopóki jednak to nie nastąpi, dopóty nie można skutecznie zarzucić organom podatkowym błędnych ustaleń co do powierzchni gruntów.( por. Etel Leonard, Podatek od nieruchomości, rolny, leśny. II wydanie, Warszawa 2005r., str. 188 i 189, a także wyrok NSA z dnia 17 listopada 1992r. SA/Kr).

Powyższy pogląd wyraziło w przedmiotowej sprawie również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].

Nie negując co do zasady powyższego poglądu w ocenie Sądu stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie pozwalał na poprzestaniu jedynie na odwołaniu się do ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Art. 3 ust.3 stanowi natomiast, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Z powyższego wynika, że właściciel nieruchomości, który nie jest jednocześnie jej samoistnym posiadaczem może być podatnikiem podatku od nieruchomości tylko wtedy, gdy w ogóle nie znajduje się ona w posiadaniu samoistnym, np. pozostaje w posiadaniu zależnym.

W sytuacji, kiedy w jak niniejszej sprawie strony postępowania wskazują nie tylko na błędne ustalenie wielkości nieruchomości którymi władają, ale również podmiot, który jest samoistnym posiadaczem, pozostałej, spornej części nieruchomości, to ustalenia postępowania podatkowego decydują nie tylko o podstawie opodatkowania, ale również o podmiotach opodatkowania.

Z ewidencji gruntów i budynków nie wynika natomiast, kto pozostaje samoistnym posiadaczem gruntu w przypadku gruntów prywatnych.

Zgodnie, bowiem z art. 20 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące w odniesieniu do gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Art. 20 ust.2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowi natomiast, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:

1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części;

2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1;

3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków;

4) wartość nieruchomości.

Zatem stanowisko strony skarżącej, że samoistnym posiadaczem spornej części działek pozostaje inny podmiot, niż ustaleni przez organ podatkowy podatnicy wymagało od organu podatkowego podjęcia działań zmierzających do ustalenia rzeczywistych rozmiarów działek stron skarżących i działki 228/1, której właściciel (wskazany w ewidencji gruntów i budynków), w ocenie skarżących jest faktycznym posiadaczem spornych w niniejszej sprawie części działek.

W tej sytuacji w stanie faktycznym w którym w toku postępowania skarżący wnosili o dopuszczenie dowodu z pomiaru geodezyjnego, wydanie decyzji podatkowej z pominięciem tego dowodu stanowiło naruszenie art. 122 i 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn.zm.; dalej powoływana jako Ordynacja podatkowa) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszy z tych przepisów wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która przejawia się w tym, że w toku postępowania podatkowego toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Realizacja tej zasady następuje między innymi poprzez zasady postępowania podatkowego określone w przepisach działu IV rozdziału 11 Ordynacji podatkowej. Natomiast art. 187§1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W tym postępowaniu bez znaczenia nie może pozostać również pośrednio wypływająca z zasady prawdy obiektywnej zasada ekonomiki procesowej.

Prowadzenie od wielu lat w stosunku do skarżących postępowań podatkowych, nieustannie upierając się przy stanowisku, że jedynie zmiana ewidencji gruntów może stanowić podstawę do innych ustaleń podatkowych, bez wątpienia tej zasadzie nie służy.

Na potrzebę rozpatrzenia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z pomiaru geodezyjnego zwracał bowiem już uwagę, co podkreśliła strona skarżąca, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia22 czerwca 2007r. o sygn. II FSK 834/06`, którym uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18.01.2006r., sygn. akt: I SA/Po 732/04 wydany w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004r.

Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w wydanych w niniejszych sprawach decyzjach kasacyjnych z dnia [...] zobowiązało organ I instancji aby ten "..dokładnie wyjaśnił stan faktyczny, usunął rozbieżności danych z ewidencji gruntów i informacji podatkowej...".

Niezrozumiałe zatem i naruszające treść art. 212 Ordynacji podatkowej pozostaje stanowisko organu odwoławczego, zajęte w ponownie wydanych decyzjach, w których SKO w [...] za prawidłowe uznał oparcie się w przedmiotowej sprawie na ewidencji gruntów i budynków.

Mając na uwadze konieczność przeprowadzenia postępowania podatkowego w znacznej części na podstawie art.135 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzające je decyzje Wójta Gminy [...]. Z art. 135. p.p.s.a. wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ podatkowy I instancji zobowiązany będzie powołać biegłego geodetę, który dokona pomiarów geodezyjnych zarówno działek skarżących jak też sąsiedniej działki 228/1 Z. B.. Dla uzyskania bezstronnej opinii powinien zostać powołany biegły z listy biegłych ustanowionych przez prezesa sądu okręgowego.

Sąd nie mógł natomiast uwzględnić żądań dowodowych stron skarżących dotyczących w szczególności przeprowadzenia dowodu z pomiaru geodezyjnego w toku postępowania sądowego. Zgodnie z art. 106§3 p.p.s.a. sąd w toku postępowania może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i jedynie wówczas, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast, jeżeli istnieje konieczność przeprowadzenia innych dowodów, jak np. w rozpatrywanej sprawie- dowodu z opinii biegłego, wówczas zadanie to obciąża organ w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji też nieuprawnione było żądanie strony skarżącej obciążenia tymi kosztami Wójta Gmina [...].

Nie można było również uwzględnić wniosku stron o wezwanie na rozprawę Wójta Gminy [...]. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a nie organu I instancji. Ponadto Wójt Gminy [...] nie ma w sprawie statusu strony, ani też uczestnika.

Mając na uwadze powyższe stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a należało orzec jak w sentencji wyroku.

Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach stanowi art.200 oraz art. 250 p.p.s.a. oraz §2 ust.2 rozporządzenia z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn.zm.)

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku należało orzec na podstawie art. 152 p.p.s.a.

/-/ R. Wiatrowski /-/ S. Zapalska M.Jaśniewicz