Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 477/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 par.5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 67 ust.1, art. 83 ust.1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 365 par.1, art.667 par.2, art. 935
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi Gminy Miasto R.- kuratora nieobjętego spadku po zmarłym M. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego oddala skargę. postępowania. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu odwołania Miasta R. występującego jako kurator spadku po zmarłym M. O., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] maja 2014r. nr [...], znak: [...], uchylił w całości tę decyzję i nakazał Miastu R. – kuratorowi nieobjętego spadku po zmarłym M. O., rozbiórkę budynku mieszkalnego o wymiarach zewnętrznych 5,50 m x 11,50 m, położonego na działce o nr 130, obręb [...] przy ul. [...] w R., usytuowanego w odległości 25,30 m od granicy działki stanowiącej ulicę [...] i przy granicy z działką nr 126/2 oraz uporządkowanie terenu, wskazując że do robót rozbiórkowych należy przystąpić najpóźniej w dniu 23 czerwca 2015r. i zakończyć oraz uporządkować teren do dnia 30 listopada 2015r.

Jak wynika z akt sprawy, na skutek interwencji I. K. – J. i K. J., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wszczął postępowanie wyjaśniające dotyczące stanu technicznego budynku mieszkalnego na działce o nr 130, obręb [...] przy ul. [...] w R., przy granicy z działką nr 126/2. Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] grudnia 2013r. sygn. akt [...] ustanowiono D. K. kuratorem nieobjętego spadku po zmarłym w dniu [...] października 1986r. M.O.

Decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...], znak: [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nakazał D. K. – kuratorowi nieobjętego spadku po zmarłym M. O., na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016r. poz. 290 ze zm.), dalej powoływanej jako "Pr.bud.", oraz § 6 i § 7 rozporządzenia z dnia 30 sierpnia 2004r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawie rozbiórek nieużytkowanych i niewykończonych obiektów budowlanych (Dz.U. Nr 198 poz. 2043), dalej powoływanego jako "rozporządzenie", rozbiórkę budynku mieszkalnego położonego na ww. działce.

W terminie prawem przewidzianym odwołanie od tejże decyzji wniosła D. K., podnosząc niewłaściwe ustalenie adresata obowiązku.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] lipca 2014r. sygn. akt [...] zwolniono D. K. z funkcji kuratora i powołano w miejsce dotychczasowego kuratora – Miasto R. jako kuratora nieobjętego spadku po zmarłym M.O.

Pismem z dnia 5 września 2014r. Prezydent Miasta R. wskazał, że Miasto R. działające jako kurator nieobjętego spadku po zmarłym M. O. podtrzymuje odwołanie z dnia 22 maja 2014r. złożone przez D. K. Pismem z dnia 15 września 2014r. Sąd Rejonowy w R. poinformował, że postanowienie o ustanowieniu M. R. kuratorem nieobjętego spadku po zmarłym M. O. w miejsce D. K. nie jest prawomocne. Pismem z dnia 20 października 2014r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił do Sądu Rejonowego w R. z prośbą o poinformowanie, czy postanowienie w przedmiocie ustanowienia Miasta R. kuratorem spadku posiada przymiot prawomocności. Odpowiedź na ww. pismo nie została udzielona.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie w terminie do dnia 31 grudnia 2014r. dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego oraz usytuowania obiektu na działce. Przy piśmie z dnia 19 grudnia 2014r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. przekazał protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 16 grudnia 2014r. na terenie nieruchomości przy ul. [...] w R. Następnie pismem z dnia 24 lutego 2015r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie wystąpił do Sądu Rejonowego w R. z prośbą o poinformowanie, czy postanowienie w przedmiocie ustanowienia Miasta R. kuratorem spadku posiada przymiot prawomocności. Odpowiedź w tym zakresie nie została udzielona.

Pismem z dnia 13 marca 2015r. Urząd Miasta R. poinformował, że kurator wniósł o zwolnienie z funkcji kuratora, jednakże wniosek w tym przedmiocie nie został rozpoznany przez Sąd Rejonowy w R.

Powołaną na wstępie decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu odwołania Miasta R., uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz nakazał Miastu R. dokonanie rozbiórki budynku mieszkalnego będącego przedmiotem postępowania; uporządkowanie terenu, wskazując jednocześnie termin przystąpienia do prac rozbiórkowych oraz zakończenia i uporządkowania terenu. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że z protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2013r. wynika, iż na terenie nieruchomości przy ul. [...] w R., przy granicy z działką nr 126/2 jest usytuowany nieużytkowany budynek mieszkalny, dwukondygnacyjny, murowany. Budynek znajduje się w złym stanie technicznym, o czym świadczy załamana konstrukcja dachu i stropu drewnianego, odchylona od pionu ściana od strony działki nr 126/2. Budynek stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że w dniu 28 kwietnia 2014r. w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w R. przeprowadzono rozprawę administracyjną przy udziale: D. K. – kuratora nie objętego spadku, oraz uczestników postępowania I. K. – J. i K. J.

Ponadto [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zauważył, że z oględzin przeprowadzonych w dniu 16 grudnia 2014r. wynika, że przedmiotowy budynek usytuowany jest w odległości 25,30 m od granicy z działką stanowiącą ulicę [...] w R. i tzw. ostrej granicy z działką nr 126/2 oraz w odległości około 5,0 m od granicy z działką nr 131. Jednocześnie stwierdzono, że wymiary zewnętrzne budynku mieszkalnego wynoszą 5,50 m x 11,50 m i znajduje się on w złym stanie technicznym, bowiem załamana jest konstrukcja dachu i stropu drewnianego, ściana od strony działki nr 126/2 jest znacznie odchylona od pionu. Stwierdzono również szczelinę w narożniku, znaczne ubytki "w cegle" oraz liczne pęknięcia. W toku oględzin uznano także, że stan techniczny obiektu powoduje zagrożenie dla działek sąsiednich, ponieważ grozi jego zawaleniem.

Następnie organ odwoławczy, powołując się na treść art. 67 ust. 1 oraz ust. 2 - 3 Pr.bud. oraz § 6 i § 7 rozporządzenia, wskazał że obiekt będący przedmiotem postępowania z uwagi na charakter i zakres uszkodzeń jest nieużytkowany i nie nadaje się do remontu, a zły stan techniczny obiektu wynika najprawdopodobniej z braku właściwego utrzymywania w należytym stanie technicznym i estetycznym obiektu, co doprowadziło do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Przyczyną niewykonywania remontów i napraw był zgon w 1986r. właściciela obiektu – M. O. przy jednoczesnym braku osób sprawujących zarząd majątkiem masy spadkowej czy chociażby władających przedmiotową nieruchomością, jak też z braku możliwości ustalenia następców prawnych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podkreślił, że kurator spadku został ustanowiony na wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. w dniu 17 grudnia 2013r., a zatem w chwili, gdy budynek znajdował się już w złym stanie technicznym. Organ nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego przypomniał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. dokonał w trakcie oględzin oceny stanu technicznego obiektu, zawierającej opis stanu technicznego obiektu, przyczyny powstania uszkodzeń oraz określenie stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W sprawie przeprowadzono również rozprawę administracyjną.

W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. bezspornie w odniesieniu do przedmiotowego budynku winien znaleźć zastosowanie przepis art. 67 ust. 1 Pr.bud.

Odnosząc się do kwestii ustalenia podmiotu zobowiązanego do wykonania rozbiórki, organ przypomniał, że w świetle art. 30 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23), dalej powoływanej jako "K.p.a.", w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działa kurator wyznaczony przez sąd. Zdaniem organu okoliczność, że postanowienie w przedmiocie ustanowienia kuratora spadku nie jest prawomocne, nie ma istotnego znaczenia, bowiem zgodnie z art. 666 Kodeksu postępowania cywilnego do czasu objęcia spadku przez spadkobierców nad całością spadku czuwa sąd, bądź kurator ustanowiony w sprawie. Kurator działa pod nadzorem sądu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał, że w piśmie z dnia 15 września 2014r. Sąd Rejonowy w R. stwierdził, że możliwe jest uszczuplenie majątku po zmarłym M. O. w postaci orzeczenia rozbiórki budynku, o ile stan techniczny budynku stwarza realne zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego.

Podsumowując organ wskazał, że ze względu na zmianę podmiotową po stronie kuratora nieobjętego spadku oraz nieprecyzyjne określenie usytuowania obiektu, którego dotyczył obowiązek rozbiórki, należało, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylić w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i orzec jak sentencji decyzji. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skoro aktualnie nie sposób ustalić następców prawnych zmarłych właścicieli nieruchomości i sąd postanowił o wyznaczeniu kuratora, to adresatem decyzji, z uwagi na zagrażający bezpieczeństwu stan techniczny budynku usytuowanego w granicy nieruchomości, winien być ustanowiony w sprawie kurator spadku. Poza tym organ stwierdził, że nie można wykluczyć, że Gmina Miasto R. będzie spadkobiercą po zmarłym M.O. zgodnie z regulacją art. 935 i art. 1023 Kodeksu cywilnego. W końcowej części decyzji organ nadmienił, że termin przystąpienia do robót rozbiórkowych i ich zakończenia, z uwagi na zasadę zakazu orzekania na niekorzyść odwołującej się strony wyznaczono, analogicznie do terminów przyjętych przez organ I instancji, co odpowiada wymogowi określonemu w § 7 ust. 1 rozporządzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wywiodła Gmina Miasto R. W uzasadnieniu skargi podniosła, że zarówna decyzja zaskarżona, jak i decyzja ją poprzedzająca były dotknięte nieważnością ze względu na skierowanie do osoby niebędącej stroną w sprawie. Z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika, iż zgon M.O. nastąpił przed datą wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego. Wobec powyższego – zdaniem skarżącej - stroną postępowania w niniejszej sprawie nie może być kurator spadku nieobjętego, gdyż regulacja art. 30 § 5 K.p.a. dopuszcza występowanie w charakterze strony jedynie kuratora spadku nieobjętego po zmarłym będącym stroną postępowania administracyjnego tj. zmarłym w trakcie jego trwania – już po wszczęciu postępowania administracyjnego. Z uwagi na tę okoliczność Gmina Miasto R. stwierdziła, że nie mogła być stroną niniejszego postępowania.

Skarżąca podkreśliła, że postanowienie sądu dotyczące ustanowienia ją kuratorem spadku nieobjętego po zmarłym M. O. wydane w warunkach niezaistnienia przesłanek do wydania takiego orzeczenia nie ma waloru konstytuującego ją jako stronę postępowania administracyjnego.

Gmina Miasto R. jednocześnie wskazała, że niezwłocznie po uzyskaniu informacji o braku podstaw do ustanowienia kuratora spadku nieobjętego w przedmiotowej sprawie podjęła kroki mające celu zmianę ww. orzeczenia. Jednak złożony przez nią wniosek, w którym domaga się zwolnienia z funkcji kuratora spadku ze względu ujawnienie faktu jego objęcia przez M. Z., który od 24 sierpnia 1970r. jest nieprzerwanie zameldowany pod adresem nieruchomości wchodzącej w skład masy spadkowej, pomimo upływu blisko 6 miesięcy od jego złożenia, nie został do przez sąd rozpoznany.

Ponadto autorka skargi podkreśliła, że stroną przedmiotowych decyzji administracyjnych nie mógł być kurator spadku ze względu na rolę tej instytucji prawnej w obowiązującym porządku prawnym, gdyż podstawową funkcją kuratora spadku jest zarząd spadku, który ma na celu ochronę spadku jako całości, a pogląd o braku zdolności bycia stroną kuratora spadku nieobjętego w przedmiotowej sprawie jednoznacznie potwierdza judykatura.

W ocenie Gminy Miasta R. za uznaniem, że nakaz nałożony przedmiotowymi decyzjami przekracza zakres zwykłego zarządu – do którego umocowany jest kurator spadku nieobjętego – świadczą, poza samym charakterem obowiązku prowadzącego do zmiany przeznaczenia rzeczy nałożonego decyzjami, również znaczne nakłady finansowe związane z jego wykonaniem. Należyte przeprowadzenie prac rozbiórkowych wiąże się z wysokimi kosztami ich przeprowadzenia. W przedmiotowej sprawie zgodnie z kosztorysem inwestorskim wykonanie decyzji organu administracji wiązałoby się z koniecznością poniesienia wydatków w wysokości 133.358,21 zł. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie organ powinien rozstrzygnąć zagadnienie wstępne poprzez ustalenie kręgu spadkobierców zmarłego M.O. Nie uczynił jednak tego, pomimo posiadania informacji na temat kręgu potencjalnych spadkobierców. Stosowną informację otrzymał w dniu 5 lipca 2013r.

Dalej w skardze wskazano, że nakazanie dokonania rozbiórki budynku mieszkalnego przez Gminę Miasto R. – kuratora nieobjętego spadku po zmarłym M. O. czyni zaskarżone decyzje niewykonalnymi w dniu ich wydania, a niewykonalność ta ma charakter trwały i jako taka jest przesłanką nieważności skarżonych decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Skarżąca przypomniała, że kurator spadku nieobjętego powoływany jest do czuwania nad całością spadku, sprawowania nad nim zarządu, starania się o wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą, ewentualnego zawiadomienia spadkobierców o otwarciu spadku. Zakres uprawnień kuratora obejmuje jedynie czynności zwykłego zarządu. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie – zdaniem skarżącej – mamy do czynienia z prawną przeszkodą czyniącą skarżone decyzje niemożliwymi do wykonania.

Skarżąca wskazała nadto, że organ administracji dla należytego uzasadnienia możliwości ustanowienia kuratora spadku na podstawie art. 30 § 5 K.p.a. powoływał się na okoliczność, iż nie można wykluczyć, że Gmina Miasto R. będzie spadkobiercą po zmarłym M. O. zgodnie z art. 935 K.c. W ocenie Gminy pogląd ten nie zasługuje na aprobatę, bowiem z ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego wynika, iż M.O. był jedynie władającym nieruchomością, której dotyczą skarżone decyzje, a władztwo takie ma charakter władztwa faktycznego i jako takie nie podlega dziedziczeniu.

Z powyższych względów Gmina Miasto R. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; wstrzymanie wykonania powyższych decyzji; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym lub poza kolejnością.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podkreślając że nie podziela argumentacji skargi. Organ odwoławczy przypomniał, że kurator nieobjętego spadku po zmarłym M. O. został wyznaczony przez Sąd Rejonowy w R. na skutek wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R., który w toku prowadzenia postępowania wyjaśniającego natrafił na trudności w ustaleniu następców prawnych zmarłych współwłaścicieli nieruchomości, na której znajduje się budynek w złym stanie technicznym.

Zdaniem organu przyjęcie poglądu skarżącej, iż kurator jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego spraw związanych ze zwykłym zarządem spadków nieobjętych, a jeżeli postępowanie administracyjne dotyczy sprawy przekraczającej zakres zwykłego zarządu takim spadkiem, wówczas nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie takiej sprawy bez udziału spadkobierców, uniemożliwiałoby podjęcie jakichkolwiek działań do czasu ustalenia spadkobierców i uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku w sytuacji, gdy stan techniczny wymaga podjęcia działań usuwających, lub chociażby zabezpieczających przed wystąpieniem zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Organ wskazał jednocześnie, że przywołane w skardze orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczyło nakazu rozbiórki budynku wzniesionego nielegalnie, nie zaś jak w przedmiotowej sprawie, obiektu w złym stanie technicznym, zagrażającym w szczególności bezpieczeństwu osób przebywających na sąsiedniej nieruchomości. Ponadto organ podkreślił, że w granicach zwykłego zarządu mieści się nie tylko zwykłe, bieżące gospodarowanie rzeczą, ale również zabezpieczenie nieruchomości przed dalszymi stratami, które niewątpliwie mogą powstać choćby wskutek katastrofy budowlanej. Organ wskazał, że Sąd Rejonowy w R. nie uznał by rozbiórka budynku w stanie katastrofalnym, mogła stanowić o uszczupleniu majątku zmarłego, a czynności podejmowane przez kuratora mają zawsze na celu charakter doraźny, wynikający z potrzeby niezwłocznego działania w sytuacji, gdy działań tych nie mogą podjąć osoby posiadające interes prawny w sprawie, jak też z uwagi na brak możliwości szybkiego ich ustalenia, względnie z uwagi na ich nieobecność. Skoro kurator został ustanowiony na wniosek organu nadzoru budowlanego, w związku ze złym stanem technicznym obiektu budowlanego, to irracjonalnym byłby wniosek o braku możliwości podjęcia przez kuratora działań niezbędnych dla bezpieczeństwa ludzi i mienia celem zapobieżenia dalszym szkodom w sytuacji kiedy ustalenie spadkobierców jest wysoce utrudnione. Jednocześnie organ wskazał, że mając na względzie treść art. 667 § 2 zdanie drugie Kodeksu postępowania cywilnego podmiotem obowiązków może być zarządca wykonujący czynności pod nadzorem sądu spadku, trudno bowiem uznać, że zobowiązanym miałby być sąd spadku, albo też nieznani z imienia i nazwiska lub miejsca pobytu spadkobiercy. Organ wskazał, że w sprawie nie ma znaczenia to, iż zmarły mógł być jedynie władającym, a zarzut ten może tym bardziej świadczyć o tym, że właścicielem nieruchomości jest lub będzie Gmina Miasto R.

W konkluzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie miał podstaw prawnych do nałożenia obowiązków na inny podmiot, skoro w sprawie wyznaczono kuratora, zaś kwestia toczącego się postępowania sądowego nie może mieć istotnego znaczenia w sprawie, z uwagi na konieczność podjęcia działań wynikających z nieodpowiedniego stanu technicznego budynku zagrażającego bezpieczeństwu, tym bardziej, że pomimo prób jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii w toku postępowania odwoławczego, nie zostały one przez sąd cywilny do chwili obecnej przesądzone, a dalsze oczekiwanie na rozstrzygnięcie tej kwestii mogłoby prowadzić do zwłoki skutkującej katastrofą budowlaną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz.718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę uwzględniając skargę może uchylić akt, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 P.p.s.a może to uczynić, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 67 ust. 1 Pr.bud. upoważniający organ nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 1 Pr.bud.) do wydania decyzji nakazującej właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia. W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż obiekt budowlany o wymiarach 5,50 m x 11,50 m, będący nieużytkowanym, murowanym, dwukondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym znajduje się na terenie nieruchomości położonej w R. przy ul. [...]. Budynek ten usytuowany jest bezpośrednio w granicy z działką nr 126/2, stanowiącą własność uczestników postępowania. Budynek znajduje się w złym stanie technicznym, bowiem załamana jest konstrukcja dachu i stropu drewnianego, ściana od strony działki nr 126/2 jest znacznie odchylona od pionu. W narożniku budynku stwierdzono szczelinę i znaczne ubytki cegły oraz liczne pęknięcia w murach. Stan techniczny obiektu grozi jego zawaleniem, przez co powoduje zagrożenie dla działek sąsiednich. Obiekt ten z uwagi na charakter i zakres uszkodzeń nie nadaje się do remontu, a zły stan techniczny obiektu wynika z braku właściwego utrzymywania w należytym stanie technicznym i estetycznym obiektu przez okres kilkudziesięciu lat.

Powyższe ustalenia organów nadzoru budowlanego tyczące stanu technicznego opuszczonego obiektu i możliwości jego remontu, wynikają m.in. z jego oględzin zawierających opis stanu technicznego obiektu i wskazujących przyczyny powstania uszkodzeń, a także określających wywoływane przez ten obiekt zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Dokonując kontroli działań organów z punktu widzenia regulacji prawnych odnoszących się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego wypada wskazać, iż powyższe ustalenia wyczerpująco realizują dyrektywy postępowania organów wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Ponadto należy podkreślić, iż powyższe ustalenia nie były kwestionowane przez uczestników postępowania. Tym samym wypada wskazać, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy usprawiedliwia dokonaną przez organy subsumpcję i wydanie w sprawie rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 67 ust. 1 Pr.bud. w związku z § 6 rozporządzenia.

Kwestią sporną w niniejszy postępowaniu pozostaje to, kto winien zostać obarczony obowiązkiem rozbiórki tego nieużytkowanego, nienadającego się do rozbiórki obiektu. Z okoliczności sprawy wynika, iż ostatnim właścicielem nieruchomości zabudowanej przedmiotowym budynkiem mieszkalnym był M.O., zmarły w dniu [...] października 1986r., ostatnio stale zamieszkały w R., po którym dotychczas nie stwierdzono praw do spadku. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] lipca 2014r. sygn. akt [...] kuratorem nieobjętego spadku po zmarłym M. O. ustanowiono Miasto R. Natomiast prawomocnym postanowieniem z dnia [...] maja 2016r. sygn. akt [...] oddalono wniosek Miasta R. o zmianę kuratora nieobjętego spadku po M. O. W tym stanie faktycznym i prawnym prawidłowa jest konkluzja organów nadzoru budowlanego kierujących do kuratora nieobjętego spadku po ostatnim właścicielu przedmiotowego obiektu budowlanego nakaz jego rozbiórki w trybie art. 67 ust. 1 Pr.bud. Zgodnie bowiem z art. 30 § 5 K.p.a. w sprawach dotyczących spadków nieobjętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku – kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej.

Za bezzasadny należy uznać zarzut strony skarżącej sugerujący, iż M.O. był jedynie władającym przedmiotową nieruchomością, bowiem nie jest on oparty na prawdzie. Natomiast jako podniesiony w niewłaściwym postępowaniu należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 30 § 5 K.p.a. w związku z tym, że strona skarżąca nie mogła zostać ustanowiona kuratorem spadku, a tym samym nie może być stroną postępowania administracyjnego. W powyższym zakresie wypada jedynie przypomnieć, że strona skarżąca została ustanowiona kuratorem nieobjętego spadku wskutek prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, którym organy administracji są związane (art. 365 § 1 K.p.c.), a zatem podnoszenie tego rodzaju argumentacji w niniejszej sprawie pozbawione jest cech doniosłości.

Nie można także podzielić argumentu, że obowiązek nałożony w okolicznościach niniejszej sprawy na stronę skarżącą jako kuratora nieobjętego spadku przekracza zakres jego praw i obowiązków, a w szczególności przekracza zakres zwykłego zarządu, do którego umocowany jest kurator spadku nieobjętego. W powyższym zakresie prawidłowo wskazywały organy, iż kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku, a do sprawowania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości (art. 667 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Obowiązany jest zatem wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma m.in. prawo prowadzić w granicach zwykłego zarządu sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne, może też zaciągać zobowiązania, które mogą być zaspokojone z dochodów z nieruchomości i są gospodarczo uzasadnione, zaś czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu zarządca może wykonywać tylko za zgodą stron, a w jej braku – za zezwoleniem sądu, który przed wydaniem postanowienia wysłucha wierzyciela, dłużnika i zarządcę, chyba że zwłoka groziłaby szkodą (art. 935 Kodeksu postępowania cywilnego).

O ile zatem wypada zgodzić się z tezą strony skarżącej, że dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego wchodzącego w skład masy spadkowej co do zasady przekracza zakres zwykłego zarządu tą masą, o tyle specyficzne okoliczności niniejszej sprawy pozwalają uznać, iż orzeczony nakaz rozbiórki zakresu tego nie przekracza. Należy bowiem podkreślić, iż niniejszej sprawie organy nakazały rozbiórkę opuszczonego i nieużytkowanego obiektu budowlanego znajdującego się w złym stanie technicznym, który grożąc katastrofą budowlaną stwarza realne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, i którego zawalenie może być przyczyną szkody, w szczególności szkody na osobie. Nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego w takich okolicznościach jest w istocie działaniem mającym odsunąć nieuchronne konsekwencje do jakich prowadzi zły stan techniczny obiektu grożący katastrofą budowlaną. Realne niebezpieczeństwo zawalenia się przedmiotowego budynku, które dodatkowo powiązane jest z faktem jego zlokalizowania w granicy z działką sąsiednią, stwarza stan bezpośredniego zagrożenia nie tylko dla użytkowników działki, na której jest wzniesiony ale także dla użytkowników działki sąsiedniej. Stanowi on zagrożenie dla życia i zdrowia osób znajdujących się w jego bliskości, a w istocie uniemożliwia jakiekolwiek bezpieczne korzystanie z przyległego terenu, w tym z działki należącej do uczestników postępowania. Prawidłowa jest zatem konkluzja organów, iż wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego w takich warunkach uznać wypada za czynność mieszczącą się w granicach zwykłego zarządu majątkiem spadkowym. Tym samym – wbrew temu co twierdzi skarżący – nie mamy do czynienia z niewykonalnością zaskarżonej decyzji będącą przesłanką nieważności skarżonych decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.

Na powyższą konkluzję nie ma także wpływu kwestia wysokości kosztów związanych z rozbiórka obiektu, która pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy, podobnie jak i ewentualne rozliczenia pomiędzy kuratorem spadku i spadkobiercami, co do poniesionych kosztów związanych z wykonaniem decyzji. Kurator spadku dokonuje bowiem czynności we własnym imieniu lecz na cudzy rachunek (vide: uchwała 7 sędziów SN z dnia 1 lutego 2011r. sygn. akt III CZP 78/10, OSNC 2011/6/61).

Natomiast za pozbawione znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, a tym samym za zbędne podniesiony wypada uznać argument organów wskazujący, iż nie można wykluczyć, że Miasto R. będzie spadkobiercą po zmarłym M. O. W niniejszej sprawie strona skarżąca występuje w charakterze kuratora nieobjętego spadku i powyższa rola procesowa jest wystarczająca do poprawnego umotywowania wydanej decyzji. Tym samym zbędne było przeprowadzone przez organy antycypowanie przyszłych ról tego podmiotu. Powyższa wadliwość uzasadnienia decyzji pozostaje jednak bez wpływu na ocenę jej legalności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

DC