Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1072/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 6 ust 2 pkt 6a, art 117 ust 4
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 "a" ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.) i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 400) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...], którą odmówił potwierdzenia, że J. K. w okresie od 1975 roku do 5 czerwca 2012 r. nie wykonywał pracy na skutek represji politycznych.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

J. K. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie, że w okresie od lutego 1975 r. do 5 czerwca 2012 r. na skutek represji politycznych nie wykonywał pracy zgodnie z wyuczonym zawodem na stanowisku sędziowskim.

Na potwierdzenie doznanych represji strona przedłożyła legitymację ubezpieczeniową z dnia 23 października 1969 r. potwierdzającą okresy zatrudnienia, wypis z druku K-3 Wydziału Ewidencji Delegatury IPN w B., zaświadczenie Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w G. z dnia [...] kwietnia 2006 r. o uzyskaniu statusu pokrzywdzonego, wydruk strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej IPN zawierający dane osoby z katalogu osób rozpracowywanych, opinię Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia [...] lutego 1975 r. o asesorze sądowym J. K. oceniającą pracę asesora sądowego, notatkę służbową Inspektora Wydziału Paszportów KW MO w S. z dnia [...] maja 1976 r. dot. zezwolenia na wyjazd do RFN.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że przedłożony przez wnioskodawcę materiał dowodowy wskazuje, że w okresie od 1 września 1969 r. J. K. był zatrudniony na stanowisku aplikanta sądowego oraz asesora sądowego. Z dniem 31 stycznia 1975 r. Minister Sprawiedliwości zwolnił go z pracy w sądownictwie. Z opinii Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Z. z dnia [...] lutego 1975 r. wynika, że przyczyną zwolnienia był niezadowalający poziom orzecznictwa. Od 6 września 1975 r. do 31 marca 1976 r. wnioskodawca pracował w NBP w K. w charakterze starszego referenta prawnego. Umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Następny wpisany okres zatrudnienia to praca w charakterze aplikanta adwokackiego w Zespole Adwokackim w B. od dnia 13 listopada 1976 r. Brak daty ustania zatrudnienia. Z relacji wnioskodawcy wynika jednak, że do dnia dzisiejszego prowadzi własną kancelarię adwokacką w B.

Organ uznał, że z zapisów w Biuletynie IPN wynika, że w okresie od 21 czerwca 1967 r. do 24 grudnia 1969 r. przeprowadzona została w stosunku do strony "kontrola operacyjna dot. utrzymywania "podejrzanych kontaktów" z obywatelami RFN i wykazywania "wrogiego stosunku do ustroju PRL", materiały złożono w archiwum po przeprowadzeniu rozmowy profilaktyczno-ostrzegawczej i stwierdzeniu zaprzestania wrogiego wypowiadania się. Organ wskazał, że zatrudnienie w charakterze asesora sądowego miało miejsce w latach 1969-1975, a zatem trudno uznać, że zwolnienie strony, które nastąpiło w 1975 r. miało związek z przeprowadzoną kontrolą operacyjną. Natomiast notatka Inspektora Wydziału Paszportów KW MO w S. z dnia [...] maja 1976 r. dotyczy jedynie nie wyrażenia zgody na wyjazd zarobkowy do RFN.

W ocenie organu z przedstawionego materiału dowodowego wynika jedynie to, że w okresie od 1975 do 5 czerwca 2012 r. (wskazanym jako okres pozostawania bez pracy) strona pozostawała w zatrudnieniu w następujących okresach: do 31 stycznia 1975 r., następnie od 6 września 1975 r. do 31 marca 1976 r. i od 13 listopada 1976 r. do chwili obecnej. Zatem badany okres w którym strona mogła pozostawać bez pracy z przyczyn politycznych to okres od 1 lutego 1975 r. do 5 września 1975 r. oraz od 1 kwietnia 1976 r. do 12 listopada 1976 r. Jednakże materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera dostatecznych dowodów potwierdzających pozostawanie przez stronę bez pracy na skutek represji politycznych. Przedłożone dowody bowiem dotyczą negatywnej oceny pracy strony na stanowisku asesora sądowego, konsekwencją czego było jej zwolnienie oraz potwierdzają też fakt zbierania przez organy bezpieczeństwa państwa, celowo i w sposób tajny, informacji i danych dotyczących strony.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniósł J. K. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, że przekręca ona treść notatki z dnia [...] maja 1976 r., że dotyczy ona jedynie zgody na wyjazd zarobkowy do RFN. W ocenie skarżącego z treści notatki wynika, że jest on znanym w B. zwolennikiem "zachodniej demokracji" i to było przyczyną niedopuszczenia jego do prac mobilizacyjno-obronnych w czasie pracy w Sądzie Powiatowym w B.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej również "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontroli tej dokonuje się pod kątem zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawą materialnego. Sąd, dokonując tej kontroli, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe kryteria uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440, ze zm.) za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Okresy, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., zgodnie z art. 117 ust. 4 tej ustawy mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wskazane przepisy zawarte są w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j-t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1206, ze zm.). Według nich, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( do dnia 18 maja 2014 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych) lub osoby przez niego upoważnione, orzekają na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby (art. 22 ust. 1ustawy o kombatantach). Okres niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, o. którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z dniem 1 stycznia 2014 r. został przekwalifikowany na okres składkowy bez składki, na podstawie zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 22 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1734). Wcześniej był to okres nieskładkowy wymieniony w uchylonym z dniem 1 stycznia 2014 r. art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W orzecznictwie przyjmuje się, że okres niewykonywania pracy na skutek represji politycznych, dotyczy represji z przyczyn ściśle politycznych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II OSK 73/05, stwierdził, że wskazany w art. 7 pkt 4 (obecnie art. 6 ust. 2 pkt 6a) ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okres niewykonywania pracy, związany jest z represjami z przyczyn ściśle politycznych i nie można z nim zrównywać represji z innych powodów - na przykład religijnych czy narodowościowych. Ratio legis tego przepisu polega bowiem na tym, by doliczyć do okresów wpływających na świadczenia emerytalno-rentowe okresy pozostawania bez pracy tylko z przyczyn politycznych, a nie żadnych innych (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.qov.pl). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1724/07, stwierdził, że w praktyce art. 7 pkt 4 (obecnie art. 6 ust. 2 pkt 6a) ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną) następnie przez krótszy lub dłuższy czas nie mogły znaleźć zatrudnienia. Badana regulacja, w istocie ustanawia, zatem warunek trwałego braku możliwości jakiegokolwiek zatrudnienia, stanowiący skutek represji politycznych (Lex nr 376707).

Z treści art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w oparciu o ten przepis jako okres składkowy bez składki zostanie zaliczony tylko okres niewykonywania pracy na skutek represji politycznych. Jeżeli w określonym czasie była wykonywana praca, to fakt ten wyklucza spełnienie przesłanki z art. 6 ust. 2 pkt 6a w postaci niewykonywania pracy. Przepis ten określa też górną granicę czasową niewykonywania pracy na skutek represji politycznych na dzień 4 czerwca 1989 r.

W przedmiotowej sprawie skarżący wnioskował o ustalenie okresu składkowego bez składki na okres od lutego 1975 r. do 5 czerwca 2012 r., gdyż w tym czasie nie wykonywał pracy na stanowisku sędziowskim (zgodnie z wyuczonym zawodem) na skutek represji politycznych.

Z treści art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że okres jaki organ mógł poddać analizie w przypadku skarżącego to okres od lutego 1975 r. do 4 czerwca 1989 r. Z ustaleń organu przeprowadzonych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wynika, że w okresie tym skarżący pozostawał bez pracy od 1 lutego 1975 r. do 5 września 1976 r. oraz od 1 kwietnia 1976 r. do12 listopada 1976 r. Organ ustalił jednocześnie, że w okresie do 31 stycznia 1975 r., następnie od 6 września 1975 r. do 31 marca 1975 r. i od 13 listopada 1976 r. do chwili obecnej strona pozostawała w zatrudnieniu. Wskazane powyżej okresy zatrudnienia skarżącego wykluczają zastosowanie w stosunku do nich normy art. 6 ust. 2 pkt 6a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Pod przepis ten nie podpada sytuacja wykonywania pracy na innym stanowisku niż chciałaby tego strona.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżący podjął pracę zawodową w dniu 1 września 1969 r. na stanowisku aplikanta sądowego w okręgu Sądu Wojewódzkiego w K. Po złożeniu egzaminu sędziowskiego w dniu 23 października 1971 r. został mianowany asesorem sądowym z powierzeniem pełnienia czynności sędziowskich. Z dniem 31 października 1973 r. został przeniesiony do okręgu Sądu Wojewódzkiego w Z. Prezes Sądu Wojewódzkiego w Z. z uwagi na niezadowalający poziom orzecznictwa asesora J. K. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o zwolnienie J. K. z zajmowanego stanowiska. Minister Sprawiedliwości zwolnił J. K. z pracy w sądownictwie z dniem 31 stycznia 1975 r.

Z materiału dowodowego wynika również, że skarżący w okresie od 21 czerwca 1967 r. do 24 grudnia 1969 r. był w kręgu zainteresowania Wydziału III KW MO w B. z uwagi na utrzymywanie "podejrzanych kontaktów" z obywatelami RFN i wykazywania "wrogiego stosunku do ustroju PRL", materiały złożono w archiwum po przeprowadzeniu rozmowy profilaktyczno-ostrzegawczej i stwierdzeniu zaprzestania "wrogiego" wypowiadania się.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i wywiódł, że wynika z niego, iż Minister Sprawiedliwości zwolnił J.K. z pracy w sądownictwie z dniem 31 stycznia 1975 r. z powodu negatywnej oceny pracy na stanowisku asesora. Natomiast brak jest dowodów potwierdzających pozostawanie przez skarżącego bez pracy od 1 lutego 1975 r. do 5 września 1975 r. na skutek represji politycznych. Brak dowodów, że zwolnienie skarżącego z pracy w wymiarze sprawiedliwości z dniem 31 stycznia 1975 r. było następstwem kontroli operacyjnej przeprowadzonej w stosunku do niego w okresie od 21 czerwca 1967 r. do 24 grudnia 1969 r., a zatem praktycznie przed podjęciem przez niego pracy w wymiarze sprawiedliwości.

Od 6 września 1975 r. do 31 marca 1976 r., jak ustalił organ, skarżący pracował w NBP w K. w charakterze starszego referenta prawnego. Umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Z dniem 13 listopada 1976 r. skarżący został zatrudniony w Zespole Adwokackim w B. w charakterze aplikanta adwokackiego. Bez przerw w zatrudnieniu, skarżący do dnia dzisiejszego prowadzi własną kancelarię adwokacką w B. W aktach znajduje się notatka służbowa Inspektora Wydziału Paszportów KW MO w S. z dnia [...] maja 1976 r. sporządzona w związku z ubieganiem się przez skarżącego o wydanie paszportu na wyjazd do RFN. W ocenie Sądu, zasadnie organ uznał, że notatka ta dotyczy jedynie niewyrażenia zgody na wyjazd zarobkowy do RFN, natomiast pozostaje bez związku z pozostawaniem bez pracy przez skarżącego w okresie od 1 kwietnia 1976 r. do 12 listopada 1976 r.

Jak już wyżej była mowa zgodnie z art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okresy niewykonywania pracy na skutek represji politycznych, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Skarżący, jako osoba pragnąca uzyskać potwierdzenie tych okoliczności, nie wskazał i nie udowodnił w oparciu o dokumenty i zeznania świadków, okoliczności faktycznych świadczących o niewykonywaniu pracy na skutek represji politycznych.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.