Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1033/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1204
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - tekst jednolity.
article: art. 31 pkt 1,2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], (nr [...];[...]) Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w W, (dalej: DCOF), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 K.p.a.), art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 – dalej: u.p.a. albo ustawa abonamentowa) utrzymał w mocy postanowienie Poczty Polskiej S.A., (nr [...];[...]) z dnia [...] uznające za nieuzasadniony zarzut J. R. (dalej jako strona, zobowiązany, obecnie skarżący) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: NUS) na podstawie tytułów wykonawczych o numeracji od nr [...] do nr [...] z dnia [...]., a dotyczący braku wymagalności obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DCOF, prezentując stan faktyczny i prawny sprawy, wskazano, że obowiązki związane z rejestracją i opłatami z tytułu abonamentu rtv mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy, kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne, musi je zarejestrować i opłacać abonament, jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż w dniu 1 września 1994 roku strona dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego, po złożeniu wniosku, który stał się podstawą do wydania stronie książeczki radiofonicznej o numerze [...].

W dalszej części uzasadnienia DCOF wskazał, że na mocy Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187 poz.1342) Poczta Polska została zobowiązana, do nadania posiadaczom imiennych książeczek rtv, indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia ich o nadanych numerach, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia tj. do 13 grudnia 2008 r.

Podkreślono, że Poczta Polska wykonała zobowiązanie wobec strony wysyłając, przesyłką listową, w dniu 17.07.2008 roku, zawiadomienie, o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...] ), na adres strony wraz z pakietem zawierającym spersonalizowane blankiety wpłat (blankiet spersonalizowany zawierał imię i nazwisko abonenta, jego adres oraz numer rachunku bankowego dla wpłat rtv).

DCOF wskazał, iż zgodnie z § 5 ust. 2, Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadamiania użytkowników o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym, przesyłając zawiadomienie o nadaniu tegoż numeru. Skoro powołany przepis mówi o powiadomieniu, to nadanie listu zwykłego na adres abonenta jest wyłącznym i wystarczającym w tym stanie prawnym działaniem Poczty Polskiej, która wobec strony w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki wynikające z powołanego przepisu. Tylko zwrot listu zawierającego zawiadomienie do Poczty Polskiej S.A. mógłby dowodzić, iż w przypadku strony nie doszło do skutecznego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru. W ocenie DCOF zasadne jest twierdzenie, że w sprawie doszło do skutecznego nadania stronie indywidualnego numeru. Dodatkowo DCOF podkreślił, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, natomiast brak numeru identyfikacyjnego oraz spersonalizowanych dowodów wpłat nie stanowi podstawy do nieregulowania opłat abonamentowych w sytuacji kiedy nie dokonał abonent ich wyrejestrowania, a rozpatrywana sprawa takiej sytuacji dotyczy.

Wierzyciel wyjaśniał również, iż w przypadku zagubienia, zniszczenia lub nieotrzymania, przez osobę zobowiązaną do wnoszenia opłat abonamentowych, zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, Poczta Polska, na wniosek tej osoby może wystawić duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, z danych przechowywanych w swoim systemie informatycznym. Ustalenia numeru rachunku bankowego, na który osoba zobowiązana ma wnosić opłaty abonamentowe, dokonać można w urzędach pocztowych, których pracownicy mają również obowiązek przyjęcia opłaty na standardowym blankiecie polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej podkreśla, że użytkownicy posiadający, przed dniem wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. zarejestrowane odbiorniki rtv nie musieli, składać kolejnych wniosków o rejestrację tych samych odbiorników, ponieważ Poczta Polska nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Wierzyciel podkreślał również, że w okresie poprzedzającym sporządzenie przedmiotowych tytułów wykonawczych w związku z odnotowanym brakiem wnoszenia przez stronę opłat z tytułu abonamentu rtv Poczta Polska obecnie Poczta Polska S.A. cyklicznie kierowała na wskazane dane, wezwania do dobrowolnej zapłaty zaległych należności z tytułu abonamentu rtv o czym wierzyciel pisał w swoim postanowieniu (nr [...]) z dnia [...].

DOCF podkreślił, że na żadne z wysłanych zawiadomień, strona nie kwestionowała obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, w związku z dopełnioną przez siebie rejestracją odbiorników rtv.

Akcentowano, że nie uregulowanie przez stronę przedmiotowych zaległości spowodowało z nakazu art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podjęcie czynności zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia wg uregulowań tej ustawy tj. przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., w dniu [...]2013 r. tytułów wykonawczych od nr [...].

Zdaniem DCOF na podkreślenie zasługuje fakt, iż z dniem 9 października 2013 r. strona dokonała ponownej rejestracji odbiorników RTV i że został w tych okolicznościach nadany indywidualny numer identyfikacyjny [...].

Wierzyciel Poczta Polska S.A dokonując oceny stanu faktycznego sprawy, informował, że druga rejestracja na ww. adresie została dopełniona przez stronę w dniu 9 października 2013 r., natomiast ww. tytuły wykonawcze z dnia [...] 2013 r. obejmują zaległości abonamentu rtv za okres od stycznia 2008 roku do stycznia 2013 roku. Podkreślono, że wierzyciel biorąc pod uwagę powyższe dokonał korekty na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] zarejestrowanym na dane strony i podjął decyzję o zamknięciu ww. konta z datą 9 października 2013 r. tj. z datą dokonania przez stronę ponownej rejestracji odbiorników RTV.

Niezależnie od powyższego Poczta Polska S.A podkreślała, że dokonanie ww. rejestracji przez stronę z datą 9 października 2013 r., której nadany został indywidualny numer identyfikacyjny [...], na której strona wnosi opłaty z tytułu abonamentu RTV za okres od listopada 2013 roku do czerwca 2014 roku, przy jednoczesnym zamknięciu konta o numerze [...] z datą 9 października 2013 r. nie powoduje ustania obowiązku uregulowania zaległości za abonament rtv, a nadto wszczęta egzekucja administracyjna w stosunku do zobowiązanego jest w pełni uzasadniona, co w konsekwencji spowodowało, że zażalenie należało oddalić.

W skardze na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] skarżący wnioskował o uznanie, że nie miał obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych w latach 2008-2013.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że spór między stronami dotyczy lat 2008-2013, kiedy to Poczta Polska w terminach do 13 grudnia 2008 r. powinna posiadaczom imiennych książeczek RTV nadać indywidualne numery identyfikacyjne i o tym fakcie powiadomić użytkowników. Skarżący podkreślał, że problem polega na tym, iż On takiego zawiadomienia nie otrzymał, a więc nie znał swego numeru identyfikacyjnego, jak również nie dostarczono mu spersonalizowanych blankietów wpłat. Skarżący odnosząc się do twierdzeń Poczty Polskiej, że czynności tych dokonała przesyłką listową w dniu 17 lipca 2008 r. i że był to list zwykły oraz że jej zdaniem w wystarczający sposób aby uznać, że prawidłowo wykonała obowiązek powiadomienia wynikający z nowych przepisów wywodził, że jest to naiwna argumentacja, w tym też twierdzenie, że tylko zwrot listu mógłby dowodzić, iż nie doszło do skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu numeru.

Skarżący podkreślał, że jego zdaniem, przyjęcie przez Pocztę takich tez dla swojego działania nie ma żadnego uzasadnienia prawnego. Założycielem i jedynym akcjonariuszem Spółki Poczta Polska jest Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Administracji i Cyfryzacji, a więc we wszystkich działaniach stosować musi przepisy dotyczące administracji, a przede wszystkim Kodeks postępowania administracyjnego. Sprawa doręczania pism jest określona jasno w art. 39 Kpa, który stanowi, iż pismo doręcza się za pokwitowaniem. Zdaniem skarżącego w jego przypadku złamano tę zasadę i obecnie usiłowanie pomniejszenia wagi tego błędu jest nieudolną próbą uniknięcia jego konsekwencji. Skarżący ponownie oświadczał, że nie został powiadomiony zgodnie z wymogami przez Pocztę Polską i dlatego nie był zobowiązany do opłacania abonamentu rtv.

Ponadto skarżący podkreślił, że sam w październiku 2013 r. zarejestrował odbiorniki rtv oraz, że nadano mu indywidualny numer identyfikacyjny więc regularnie uiszcza stosowną opłatę. Skarżący podkreślał, że znamiennym jest, iż wówczas Poczta Polska nie miała żadnych wątpliwości aby tego dokonać, co jego zdaniem pozwala domniemywać, iż uprzednio nie miał nadanego żadnego numeru identyfikacyjnego bo logicznym byłoby zostawić już numer nadany. Zdaniem skarżącego tłumaczenie Poczty o zamknięciu uprzedniego konta po dokonanej korekcie numeru identyfikacyjnego jest w tej sytuacji tak samo wątpliwe co do prawdziwości, jak "cykliczność" przesyłania na jego adres wezwań do zapłaty abonamentu.

Skarżący przyznał, że wezwanie takie otrzymał tylko raz i zignorował je ze względu na bezzasadność roszczenia, a podejrzewa, iż więcej ich nie było oraz pytał dlaczego nie wysłano tych wezwań za potwierdzeniem odbioru?.

Końcowo skarżący podkreślał, że Poczta Polska S.A. nie wywiązała się ze swego obowiązku oraz twierdził, iż daleko jej do postępowania, o którym mówi art. 9 Kpa i dlatego wnosi, jak w sentencji skargi.

W odpowiedzi na skargę DCOF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 r. skarżący podtrzymał skargę i oświadczył, że w styczniu 2008 r. wysłał do Biura Obsługi Abonenta w P. pismo listem zwykłym, w którym zawiadomił, iż ze względu na nieotrzymanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego uważa swą książeczkę opłat abonamentowych za nieważną i przestaje być abonentem oraz, że wnosi o wyrejestrowanie go jako abonenta. Na pytanie Sądu skarżący oświadczył, że nadal korzystał z urządzeń radiowotelewizyjnych, ale uznał, że nie ma obowiązku płacenia abonamentu wobec zmiany przepisów i niepoinformowania go o numerze identyfikacyjnym. Skarżący oświadczył, że dobrze zna przepisy Kpa, gdyż jest wysoko wykwalifikowanym urzędnikiem. Skarżący wskazał ponadto, że z doniesień prasowych wynika, że listonosze nie przestrzegają wielokrotnie obowiązku doręczania przesyłek zwykłych. Z tego względu jego zarzuty, iż poza ostatnim odebranym przez żonę upomnieniem, nie dotarła do niego żadna wcześniejsza korespondencja w sprawie opłat abonamentowych znajduje uzasadnienie. Podkreślał, że jest rozgoryczony tym, iż wdrożono wobec niego postępowanie egzekucyjne mimo, że w jego mniemaniu nie naruszył prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego, określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Stan faktyczny sprawy jest po części sporny, a jako, że został przedstawiony przy okazji opisywania stanowisk strony i organu, brak jest w ocenie Sądu konieczności jego ponownego prezentowania.

Sąd za prawidłowe przyjmuje ustalenia jakie w zakresie stanu faktycznego poczynił organ.

Zasadniczy spór w rozpatrywanej sprawie stanowi kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem) a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku DCOF) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających zaprzestanie opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego.

Skarżący w piśmie z dnia 25 lipca 2013 r. zawierającym zarzuty przyznał, że posiadana przez niego książeczka opłat abonamentowych rtv stanowiła dowód zarejestrowania odbiornika rtv, ale tylko do momentu upływu 12 miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Ponadto skarżący powołując się na § 5 ww. rozporządzenia podkreślał, że nie nadano mu numeru identyfikacyjnego, a w związku z tym jego status abonenta wygasł. Z kolei na rozprawie oświadczył, że sam zawiadomił organ o tym, że w związku z brakiem nadania mu numeru wypowiada umowę abonamentową. Jednocześnie skarżący nie zaprzeczał, że nadal korzystał z odbiorników rtv.

Jako, że kontroli Sąd poddano stanowisko wierzyciela wyrażone odnośnie zarzutu nieistnienia dochodzonego egzekucyjnie obowiązku opłacania abonamentu, w pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie.

Skargi na stanowisko wierzyciela w tej materii były już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m.in. w wyrokach: z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13, z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 697/14, z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 754/14, z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 804/14 oraz z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 753/14 (wszystkie wymienione w uzasadnieniu wyroki są dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nich poglądy.

Rozstrzygnięcie spornych zagadnień niniejszej sprawy należy poprzedzić kilkoma uwagami dotyczącymi charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Istota opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548) orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 rozporządzenia rejestracyjnego). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych). Ustawodawca przesądził też, iż w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

Mając na względzie stanowisko strony skarżącej należy wskazać, że po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Niedopełnienie tego wymogu oznaczało, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. Ustawa nie zawierała przepisów intertemporalnych istotnych dla rozstrzygnięcia omawianego zagadnienia. Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Ponieważ w tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych, pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. W takiej sytuacji znajdowały się osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy o radiofonii i telewizji miały zarejestrowane odbiorniki rtv. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. Również i ta ustawa nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych, a zatem znajduje bezpośrednie zastosowanie także do spraw "w toku". W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

W ocenie Sądu zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, czy braku jego wymagalności, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego zobowiązany nie uczynił. Natomiast z posiadanych przez Pocztę Polska dokumentów wynika, że skarżący po złożeniu wniosku dokonał rejestracji odbiornika radiowego i telewizyjnego w dniu 1 września 1994 r., w wyniku której otrzymał imienna książeczkę radiofoniczną o nr [...], a czego zobowiązany nie kwestionował.

Odniesienie się do argumentacji i zarzutów skargi dotyczącej nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Organ wskazał datę wysłania tego zawiadomienia (17 lipca 2008 r.), a zatem nadano je w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie powołanego wyżej rozporządzenia (tj. do 13 grudnia 2008 roku).

Skarżący wskazał, że zgłosił wyrejestrowanie odbiornika RTV, co oznacza, że nie był obowiązany do opłacania abonamentu gdyż nie doręczono mu numeru identyfikacyjnego oraz że wypowiedział umowę. W tej sytuacji, to obowiązkiem wierzyciela jest udowodnić dalsze istnienie wierzytelności, bowiem to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania długu.

Zdaniem Sądu twierdzenie skarżącego nie jest zasadne, ponieważ to na nim – na podstawie wskazanych wyżej regulacji prawnych – spoczywał obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika RTV, czego konsekwencją jest obowiązek wykazania, że ta czynność została dokonana, a czego skarżący, który dopiero na rozprawie dowodził, że dokonał stosownych powiadomień do Biura Obsługi Abonentów w P. w styczniu 2008 r.

W świetle zarzutów strony skarżącej podkreślenia wymaga to, że obowiązkiem wierzyciela jest tylko wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Ten fakt w tej sprawie nie budzi jednak sporu, ponieważ skarżący przyznał, że do 2007 r. był "płatnikiem abonamentu".

W tej sytuacji, to na skarżącego przeszedł ciężar wykazania okoliczności znoszących - po 2007 r. – powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Należy zauważyć, że co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego (także w prawie podatkowym) nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, to zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2009 r. (II FSK 293/08, Lex nr 511333) wyraził następujący pogląd: "Jakkolwiek co do zasady ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym spoczywa na organach podatkowych (art. 122, art. 187 § 1 o.p. – regulacje analogiczne to art. 7 i 77 § 1 k.p.a. – dopisek: WSA), to niekiedy konstrukcja przepisów materialnoprawnych (tak jest w przypadku art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.) sprawia, że inicjatywa dowodowa zostaje przerzucona na stronę." Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, właśnie konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Taki pogląd co do rozkładu ciężaru dowodu w sprawach dotyczących abonamentu RTV wyraził tutejszy Sąd także w sprawach: I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14 (wszystkie publ. w CBOSA).

Można też dodać, że podzielenie stanowiska skarżącego prowadziłoby do rezultatów trudnych do zaakceptowania, ponieważ w sytuacji obiektywnego braku dokonania stosownego zgłoszenia, organ nie miałby możliwości wykazać, że takie zgłoszenie nastąpiło, co powodowałaby, że abonent w dowolnym momencie mógłby oprzeć na takim (obiektywnie niezasadnym) twierdzeniu zarzut, który nie byłby możliwy do odparcia przez organ. Przyjęte przez Sąd rozdzielenie ciężaru dowodu racjonalizuje tę kwestię.

Skarżący kwestionował również fakt otrzymania pism wierzyciela informujących o zadłużeniach z tytułu opłat za abonament rtv. Stwierdził, iż otrzymał jedynie upomnienie. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei art. 15 § 5 tej ustawy upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia, należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W § 13 pkt 2 ówcześnie obowiązującego wydanego na podstawie wspomnianego upoważnienia Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wskazano, że w przypadkach, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem (nieistotnych w niniejszej sprawie) przypadków o których mowa w art. 3a ustawy, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

Obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej jest obowiązkiem wynikającym wprost z przepisu prawa, tj. art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej, który po zarejestrowaniu odbiornika należy realizować bez wezwania. Zatem postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia.

W ocenie Sądu w toku postępowania Poczta Polska S.A. podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Strona była ponadto informowana należycie i wyczerpującego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz udzielano jej niezbędnych informacji, wyjaśnień, wskazówek i czuwano, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.

Z uwagi na powyższe Sąd za bezzasadne uznał zarzuty skargi. Sąd podzielił przy tym argumentację Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nieuzasadnioną oddalił.