Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 838/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K. S.A. w K. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w częściach stwierdzających, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. nr [...] w zakresie dotyczącym wywłaszczenia od J. K. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej we wsi G. oznaczonej w dacie przejęcia jako działki nr [...] o powierzchni [...] została wydana z naruszeniem prawa; 2) w pozostałej części skargę oddala; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie 1) niniejszego wyroku nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Transportu i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania K. S.A. w K., decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] uchylającą, w trybie wznowienia postępowania, decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] i orzekającą o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej we wsi G. oznaczonej jako działki nr [...] oraz stwierdzeniu nieważności tej decyzji, w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie wyżej wymienionej nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Naczelnik Gminy G. decyzją z dnia [...] sierpnia 1982 r., nr [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem, na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. - z przeznaczeniem pod budowę kopalni [...] - nieruchomości położonej we wsi G., oznaczonej jako działki nr [...], stanowiącej własność J. K.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r., po rozpatrzeniu wniosku spadkobiercy poprzedniego właściciela S. K., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., w części dotyczącej J. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze złożonych do akt sprawy kopii decyzji wywłaszczeniowej, zapisów z ewidencji gruntów i księgi wieczystej, dokumentów udostępnionych przez strony postępowania, oświadczenia Naczelnika Gminy G. T. N. oraz oświadczenia Dyrektora K. - T. M., pełniących swoje funkcję w okresie wydania decyzji wywłaszczeniowej, pisma Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. z dnia 9 października 1981 r. i z dnia 28 stycznia 1991 r. oraz pism Prokuratury Rejonowej w K. z dnia 7 października 1998 r. i 25 listopada 1998 r. wynika, że kwota odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została wypłacona 148 rolnikom przez Bank Spółdzielczy w G., zgodnie z wyceną biegłych w kwocie łącznej [...] zł, po odliczeniu zaległych podatków, zaś pieniądze nie podjęte przez rolników wpłacono na książeczki oszczędnościowe. Poza tym decyzja wywłaszczeniowa została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i doręczona wszystkim stronom postępowania.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] maja 2003 r., z uwagi na zaistnienie w sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 KPA. W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Infrastruktury jako organ nadzoru rozstrzygając kwestie dotyczące prawidłowości wywłaszczenia w 1982 r. na cel budowy Kopalni [...] uznał, że zgromadzony przez niego materiał dowodowy w tym zakresie jest obszerniejszy, niż materiał dowodowy stanowiący podstawę do rozstrzygnięć Wojewody [...] podejmowanych w tym zakresie w poprzednich latach, co uzasadnia ponowne przeanalizowanie dokumentów zgromadzonych w sprawie oraz ocenę w świetle tego materiału prawidłowości decyzji wywłaszczeniowej z 1982 r., w części dotyczącej J. K.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] i stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej we wsi G., oznaczonej jako działki nr [...], została wydana z naruszeniem prawa oraz stwierdził jej nieważność w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), ponieważ wywłaszczenie dotyczyło kompleksu nieruchomości o pow. ponad 10 ha, natomiast z treści wniosku wywłaszczeniowego oraz ze spisu załączników do wniosku nie wynika, aby został on zatwierdzony przez wojewodę. Poza tym decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. została wydana również z naruszeniem art. 3 ust. 1 tej ustawy bowiem niezbędność wywłaszczenia uzasadniono decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r., nr [...], która utraciła ważność wobec niespełnienia przez tę decyzję warunków z art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej, a także niewystąpienia przez inwestora o przedłużenie terminu na uzyskanie pozwolenia na budowę. Poza tym do wniosku o wywłaszczenie nie załączono dowodu uzgodnienia z właściwym terenowym organem administracji państwowej miejsca realizacji inwestycji, przez co naruszono także art. 16 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Organ wskazał także, że stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości nie jest możliwe bowiem w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 KPA, z uwagi na zrealizowanie na wywłaszczonej nieruchomości kopalni [...]. Jednocześnie nie stwierdzono, aby decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., w części dotyczącej ustalenia odszkodowania wywołała nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 KPSA, co pozwoliło na stwierdzenie jej nieważności w tej części.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyły K. S.A. w K. W uzasadnieniu podniesiono, że brak w aktach potwierdzenia wniosku o wywłaszczenie przez wojewodę oraz brak dowodu wystąpienia inwestora o przedłużenie terminu do uzyskania pozwolenia na budowę nie wystarcza do uznania, że wniosek taki nie został zatwierdzony przez wojewodę w odrębnym postępowaniu, natomiast dokument dotyczący wystąpienia o przedłużenie terminu do udzielenia pozwolenia na budowę nie istniał. Z uwagi na upływ czasu, wielokrotne przekazywanie dokumentacji pomiędzy różnymi organami i jednostkami organizacyjnymi część dokumentacji prawdopodobnie zaginęła. Za prawidłowym przeprowadzeniem postępowania wywłaszczeniowego przemawia poddanie procesu wywłaszczenia uprzedniej kontroli instancyjnej przez Wojewodę [...], który decyzją z dnia [...] października 1981 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] maja 1981 r., nr [...], będącej chronologicznie pierwszą decyzją wywłaszczeniową w sprawie. W tej sytuacji za wątpliwe należy uznać wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Zdaniem Kopalni odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych orzeczeń organów administracji musi wynikać z nie budzących żadnych wątpliwości ustawowo zdefiniowanych przesłanek.

Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, który miał być zgłoszony naczelnikowi powiatu. Jednakże wniosek, który dotyczył wywłaszczenia kompleksu nieruchomości o powierzchni ponad 10 ha na inne cele niż określone w art. 3 ust. 2, tj. pod budownictwo ogólnomiejskie lub zorganizowane budownictwo mieszkaniowe powinien być zatwierdzony przez ministra właściwego dla ubiegającego się o wywłaszczenie. W przedmiotowej sprawie wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. z lutego 1981 r., nr [...] dotyczył obszaru większego niż 10 ha, dlatego też powinien być zatwierdzony przez właściwego ministra, jednakże z zebranych akt archiwalnych wynika, że zatwierdzenia takiego nie było, co stanowi naruszenie dyspozycji przepisu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Zgodnie z art. 16 pkt 2 tej ustawy we wniosku należało wskazać nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel, powierzchnię nieruchomości, dotychczasowy sposób zagospodarowania i użytkowania z opisem, co się na nieruchomości znajduje, osobę właściciela nieruchomości i miejsce jego zamieszkania, wyniki rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, środki lub kredyty, którymi ubiegający się o wywłaszczenie rozporządza na zapłacenie odszkodowania. Jak wynika z wniosku z lutego 1982 r. ubiegający się o wywłaszczenie nie uzasadnił konieczności nabycia nieruchomości na cel budowy kopalni, nie wskazał dotychczasowego sposobu zagospodarowania i użytkowania nieruchomości, miejsca zamieszkania właścicieli nieruchomości, jak również środków na zapłacenie odszkodowania dla wywłaszczanych osób. Ponadto, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej do wniosku należało dołączyć dowód uzgodnienia z właściwym terenowym organem administracji państwowej miejsca realizacji inwestycji, mapę obszaru wywłaszczanego ze wskazaniem powierzchni i oznaczeniem granic, poświadczony odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo własności nieruchomości lub - jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 21 ust 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ustalenie miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenie planu realizacyjnego traciło ważność, jeżeli inwestor nie uzyskał prawa do terenu lub je utracił, albo w ciągu jednego roku od zatwierdzenia tego planu nie wystąpił o pozwolenie na budowę. W przedmiotowej sprawie brak jest dokumentu, który potwierdziłby fakt, że inwestor wystąpił o przedłużenie terminu do wystąpienia o pozwolenie na budowę. Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r., nr [...], która była decyzją lokalizacyjną dla kopalni [...] i na którą powołał się Naczelnik Gminy G. w decyzji wywłaszczeniowej, utraciła swoją ważność przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Organ wskazał, że pozwolenia na budowę kopalni udzielono w dniu [...] sierpnia 1983 r., kiedy to została wydana kolejna decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny. Biorąc powyższe pod uwagę Minister stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowa zapadła z rażącym naruszeniem art. 16 ust. 3 pkt 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, gdyż zgodnie z tym przepisem do wniosku o wywłaszczenie nieruchomości należało dołączyć dowód uzgodnienia z właściwym terenowym organem administracji państwowej miejsca realizacji inwestycji. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i wywłaszczenie nieruchomości bez tego dowodu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Poza tym z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej z dnia [...] marca 1981 r. nie wynika, aby w rozprawie brał udział biegły, co świadczy o naruszeniu również i art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Prawidłowo więc organ pierwszej instancji uznał, że kwestionowana w niniejszej sprawie decyzja wywłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Jednakże, ze względu na nieodwracalne skutki prawne Wojewoda obowiązany był stwierdzić wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa, w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości.

W dniu 19 kwietnia 2006 r. K. S.A. w K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 żądając uchylenia zaskarżonej decyzji wobec naruszenia przez Ministra Infrastruktury art. 7, art. 16 i art. 77 KPA. W uzasadnieniu wskazano, że organ wydał decyzję, która nie określa w sposób wystarczająco jasny praw i obowiązków strony. Kwestionowana decyzja nie wyjaśnia bowiem na czym miałyby polegać prawa i obowiązki stron wynikające ze stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r., w części dotyczącej przyznania odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Poza tym organ, jako podstawę uznania, że decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa powołał przede wszystkim brak w posiadanych przez organ aktach licznych dokumentów m.in: brak dokumentu świadczącego o zatwierdzeniu wniosku o wywłaszczenie nieruchomości przez właściwego ministra, brak dokumentu uzasadniającego konieczność nabycia nieruchomości na cel budowy kopalni, zawierającego wskazanie dotychczasowego sposobu zagospodarowania i użytkowania nieruchomości, miejsca zamieszkania właścicieli nieruchomości, jak również środków na zapłacenie odszkodowania dla wywłaszczanych osób, brak potwierdzenia faktu, że inwestor wystąpił o przedłużenie terminu do wystąpienia o pozwolenie na budowę, w związku z upływem ( w 1982 r.) roku od zatwierdzenia planu realizacyjnego. Z faktu tego organ wysnuł wniosek, że dokumentów takich nie było. W ocenie skarżącego jest to wniosek dowolny, oparty na niczym nie uzasadnionym założeniu, że akta znajdujące się aktualnie w posiadaniu organu są kompletne, mimo wielokrotnego ich przekazywania, zmian kompetencyjnych i upływu czasu, a także oczywistego zaginięcia części dokumentów. Odnosząc się do zarzutu braku potwierdzenia udziału biegłego w rozprawie wywłaszczeniowo – odszkodowawczej skarżący podniósł, że w okresie prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, tj. w latach 1981-1982 organ taki nie istniał. Poza tym skarżący zwrócił uwagę na fakt wydania przez Wojewodę K. decyzji z dnia [...] października 1981 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] maja 1981, nr [...], która była pierwszą chronologicznie decyzją w sprawie wywłaszczenia nieruchomości we wsi G. Skoro wiec proces wywłaszczania tych gruntów był już przedmiotem kontroli instancyjnej Wojewody K., to za wysoce prawdopodobne należało uznać szczególne potraktowanie zarówno przez inwestora jak i Wojewodę czynności proceduralnych dokonywanych przy powtórnym rozpatrywaniu sprawy. Organ odwoławczy zastosował więc niczym nie uzasadnione domniemanie braku dopełnienia podstawowych wymogów ustawowych w postępowaniu wywłaszczeniowym przez organ administracji publicznej stosujący prawo. Jednocześnie skarżący uważa za niezasadne weryfikowanie decyzji wywłaszczeniowej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji po dwudziestu trzech latach od jej wydania na tej tylko podstawie, że w dostępnych aktualnie aktach sprawy brak części dokumentów. Takie założenie prowadzi bowiem do zakwestionowania zasady trwałości decyzji administracyjnej i stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną - stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w pierwszej kolejności obowiązany jest do badania z urzędu, czy zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie nie jest obarczone naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 KPA, skutkującym stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 156 § 2 KPA wskutek stwierdzenia wydania decyzji wywłaszczeniowej z naruszeniem prawa, mimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia uwzględnienie prośby skarżącego o cofnięcie skargi.

W ocenie organów obu instancji decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Rażąco naruszono bowiem art. 16 ust. 1 i 3 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ponieważ wniosek o wywłaszczenie dotyczył kompleksu nieruchomości o powierzchni ponad 10 ha, wywłaszczonych na inne cele, niż określone w art. 3 ust. 2 tej ustawy. Z akt sprawy wynika, iż wniosek ten nie został jednak zatwierdzony przez właściwego wojewodę (na mocy § 1 pkt 12 w związku z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 maja 1974 r. w sprawie przekazania niektórych spraw z zakresu właściwości organów administracji państwowej wyższego stopnia do właściwości organów administracji państwowej niższego stopnia - Dz. U. Nr 22, poz. 131 minister właściwy dla ubiegającego się o wywłaszczenie utracił kompetencje w tym zakresie). Ponadto – z uwagi na upływ rocznego terminu ważności określonego w art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane – decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w K. z dnia [...] maja 1980 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego inwestycji utraciła ważność przed dniem wydania decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. Organy obu instancji stwierdziły jednak, że badana decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne, dlatego też stwierdzono wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 156 § 2 KPA).

Zdaniem Sądu Wojewoda [...] i Minister Transportu i Budownictwa w sposób rażący naruszyli art. 156 § 2 KPA. Przepis ten statuuje negatywną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, polegającą na wywołaniu nieodwracalnych skutków prawnych przez decyzję podlegającą kontroli w postępowaniu nadzorczym. Treść tego przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Przepis ten w sposób wyraźny uzależnia dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji od wywołanych decyzją skutków prawnych, a nie skutków faktycznych. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż nieodwracalnymi skutkami prawnymi są skutki prawne wywołane przez zdarzenia prawne (przede wszystkim czynności prawne i noszące cechę wykonalności orzeczenia sądowe), których organ administracji nie może wzruszyć mocą własnych kompetencji poprzez wydanie aktu administracyjnego w ramach postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 914/99, LEX 55762). Nieodwracalnego skutku prawnego nie wywołują - należące do sfery faktów - zdarzenia polegające na zrealizowaniu inwestycji w postaci budowy kopalni odkrywkowej. Zrealizowanie inwestycji tego rodzaju oraz fakt poniesienia nakładów w związku z powstaniem wyrobiska można rozpatrywać jedynie w kontekście odwracalnych lub nieodwracalnych skutków faktycznych, wywołanych powstaniem kopalni odkrywkowej. Niedopuszczalnym było więc zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 156 § 2, z powołaniem się na nieodwracalne skutki prawne w postaci wybudowania kopalni na wywłaszczonej nieruchomości. Bez znaczenia też pozostaje okoliczność, że przedmiotowa działka wchodzi w skład większej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, na której K. S.A. mają ustanowione prawo wieczystego użytkowania, ujawnione w księdze wieczystej. Skutki prawne decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego mogą być w każdym czasie odwrócone przez organ administracji, poprzez wycofanie decyzji uwłaszczeniowej z obrotu prawnego, w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji przewidzianych w KPA.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi należy wskazać, że organy prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. nie odnalazły akt postępowania wywłaszczeniowego zakończonego wydaniem powyższej decyzji. Bezskuteczne poszukiwanie akt w zasobach archiwalnych: Urzędu Gminy w G., Starostwa Powiatowego w K., Archiwum Państwowego w K., Archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. oraz w Okręgowym Urzędzie Górniczym w K. pozwala domniemywać, że decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. nie została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowym, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 1958 r., co kwalifikuje ją jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

Nie można się natomiast zgodzić ze stanowiskiem skarżącego o niedopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów sporządzonych w początku lat osiemdziesiątych, warunkujących prawidłowość rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego. Mimo podejmowanej przez organ nadzoru próby odtworzenia akt postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. nie udało się odnaleźć istotnych dla sprawy dowodów, a przede wszystkim pisma zatwierdzającego wniosek o wywłaszczenie przez właściwego wojewodę, dowodu uzgodnienia z terenowym organem administracji państwowej miejsca realizacji inwestycji oraz decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji dotyczącej budowy kopalni odkrywkowej. W ocenie Sądu wobec braku tych dokumentów w zasobach: Urzędu Gminy w G., Starostwie Powiatowym w K., Archiwum Państwowym, Archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., Okręgowym Urzędzie Górniczym w K., K. S.A. w K., jak również braku jakichkolwiek pośrednich dowodów świadczących o ich istnieniu organ nadzoru zasadnie przyjął, że dokumentów takich nie było. Występujące w sprawie wątpliwości i braki, których nie można wyjaśnić za pomocą środków dowodowych należy bowiem rozstrzygać na korzyść strony żądającej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie której pozbawiono ją prawa własności nieruchomości. Zdaniem Sądu tylko takie działanie organu pozostaje w zgodzie z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz będącymi jej rozwinięciem na gruncie postępowania administracyjnego zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 KPA) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywatela do organu (art. 8 KPA).

Skoro zatem, będąca przedmiotem badania decyzja wywłaszczeniowa, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wobec niezachowania procedury przewidzianej ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to tym samym kwestionowana decyzja w zakresie orzekającym o odszkodowaniu jest nieważna. Należy zatem uznać za prawidłową zaskarżoną decyzję w tej części. Z akt sprawy wynika bowiem, że w rozprawie wywłaszczeniowo – odszkodowawczej nie brał udziału biegły do spraw wywłaszczeń, co świadczy o tym, iż w części dotyczącej ustalenia odszkodowania decyzja z dnia [...] sierpnia 1982 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 22 tej ustawy. Wbrew temu co twierdzi skarżący, z treści art. 22 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. – w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1981 do 1982 r. – wynika, że odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości ustalane było na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez właściwego wojewodę, z prowadzonej przez ten organ listy. Zgodnie bowiem z § 2 pkt 15 w związku z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. Nr 17, poz. 94 ze zm.) z dniem 1 czerwca 1975 r. do właściwości wojewodów przeszły sprawy z zakresu orzekania o wywłaszczaniu i ustalaniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Nie można również przyjąć, że w latach 1981-1982 r. nie było osób posiadających wiadomości specjalne z zakresu szacowania nieruchomości dla celów związanych z ustaleniem odszkodowania za ich wywłaszczenie.

Na zakończenie trzeba również podkreślić, że wznawiając postępowanie w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 KPA organ obowiązany był do precyzyjnego wskazania okoliczności faktycznych lub dowodów uzasadniających ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, co – zważywszy na treść uzasadnienia postanowienia o wznowieniu postępowania oraz wydanych w sprawie decyzji - w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 151 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).