Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 916/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.54 ,art. 29 par.1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Protokolant p. o. referenta stażysty Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia[...]stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej B. S. , Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2013r., dokonał zajęcia ½ udziału Skarżącej we współwłasności nieruchomości położonej w L. , przy ul. [...] , działka nr [..] o obszarze 0,1999 ha, dla której Sąd Rejonowy w L. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] . Organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonanie wpisu o wszczęciu egzekucji administracyjnej. Przedmiotowego zajęcia dokonano na podstawie tytułów wykonawczych: [...] i [...] . Zawiadomienie o w/w zajęciu doręczone zostało Skarżącej w dniu 29 stycznia 2013r.

Na dokonaną zawiadomieniem z 21 stycznia 2013r. czynność egzekucyjną Skarżąca pismem z 31 stycznia 2013r. wniosła skargę do organu nadzoru.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. oddalił przedmiotową skargę nie uznając słuszności zarzutów Skarżącej.

Skarżąca wniosła na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie, żądając jego uchylenia oraz uchylenia dokonanej czynności egzekucyjnej i zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

- art. 23 § 1, 2 i 4 w zw. z art. 29 § 1 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619; dalej: "u.p.e.a.") w związku z niedopełnieniem obowiązku kontroli przestrzegania przepisów prawa,

- art. 7, art. 8, art. 11, art. 13 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. z uwagi na zastosowanie środków egzekucyjnych bez rozpoznania zarzutów złożonych przez Skarżącą do tego postępowania,

- ogólnych zasad postępowania egzekucyjnego uregulowanych w art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a. poprzez pominięcie przesłanek do uwzględnienia tych zasad.

W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca podniosła kwestię braku odniesienia się do stawianych zarzutów wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącej w sytuacji, gdy uprzednia czynność egzekucyjna w postaci zajęcia ww. nieruchomości zawiadomieniem z 17 października 2012r. została uchylona, to organ egzekucyjny przed dokonaniem ponownego zajęcia tej nieruchomości zawiadomieniem z 21 stycznia 2013r. winien najpierw odnieść się do zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów. Zdaniem Skarżącej, jeżeli organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem winien rozpoznać zarzuty od razu, co ma nie tylko istotny wpływ na treść zobowiązania, ale również stanowią o tym przepisy art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie odniesienie się do zarzutów w odczuciu Skarżącej świadczy o naruszeniu art. 23 § 1, 2 i 4 w zw. z art. 29 § 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. oraz zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego. Skarżąca poruszyła ponadto kwestie dotyczące toczącego się postępowania w sprawie ugody w spłacie zobowiązania oraz w świetle tego faktu braku przesłanek do prowadzenia egzekucji, która jest dla niej dolegliwa i generuje ponoszone przez nią koszty egzekucyjne. Odwołała się przy tym do art. 13 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz zasady określonej w art. 7 § 2 u.p.e.a. zobowiązującej organ do stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Według Skarżącej Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. podejmując czynności egzekucyjne polegające na zajęciu nieruchomości nie kierował się zasadą niezbędności w stosowaniu środków przymusu. Ponadto Skarżąca uważa, że organ egzekucyjny zobowiązany do stosowania przepisów k.p.a. dopuścił się naruszenia art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 13 k.p.a.

Minister Finansów postanowieniem z [...] stycznia 2015r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie z [...] marca 2013r. W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. W ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował kolejny ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję z nieruchomości. Zgodnie z art. 110c u.p.e.a., zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2013r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. dokonał zajęcia ½ udziału Skarżącej we współwłasności nieruchomości położonej w L. i wezwał Skarżącą do zapłaty w terminie 14 dni egzekwowanych należności. Ponadto przesłał do Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie w księgach wieczystych wpisu o wszczęciu egzekucji. Podstawę dokonania zajęcia nieruchomości stanowiły tytuły wykonawcze: [...] i [...] , wystawione przez wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. , których odpisy Skarżąca otrzymała odpowiednio w dniach 19 stycznia 2004r. i 29 listopada 2004r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny. Zawiadomienie zostało Skarżącej doręczone w dniu 29 stycznia 2013r., a więc z tą chwilą stało się skuteczne. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że czynność została dokonana zgodnie z obowiązującą procedurą.

Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnej. Ze względu na fakt, że organy związane są zakresem przedmiotowym danej sprawy, nie mogą orzekać w kwestiach wykraczających poza ten zakres. Zasada ta została określona w art. 19 k.p.a., który na organy administracji publicznej nakłada obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W związku z tym podnoszone przez Skarżącą kwestie odnoszące się do zarzutów w trybie art. 34 u.p.e.a. pozostają poza zakresem prowadzonego postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Nie mogą być zatem w tym postępowaniu rozstrzygane przesłanki uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego czy też terminowości rozpatrzenia zarzutów. W sprawie, w której organ działa w trybie art. 54 u.p.e.a., ocenie podlega jedynie prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, zarzut naruszenia art. 23 § 1, 2 i 4 u.p.e.a. w zw. z art. 29 § 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. jest niesłuszny. W postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie zostały naruszone również ogólne reguły postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 11, art. 13 i art. 77 k.p.a. Powyższe wynika z faktu, że zastrzeżenia te odnoszą się do zakresu innego postępowania.

Poza tym, organ odwoławczy podkreślił, że Skarżąca odwołała się również do czynności egzekucyjnej uprzednio dokonanej zawiadomieniem z 17 października 2012r., która była objęta odrębnym postępowaniem administracyjnym, co wskazuje, iż również w tym zakresie analiza organu jest nieuprawniona. Dyrektor Izby Skarbowej w L. rozpoznając skargę Skarżącej na ww. czynność postanowieniem z [...] grudnia 2012r. uznał ją za zasadną. W wyniku tego orzeczenia zastosowany środek egzekucyjny został uchylony. Pismem z 21 stycznia 2013r., Skarżąca została o tym fakcie powiadomiona przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. .

Organ odwoławczy zaznaczył również, że żądanie Skarżącej aby organ egzekucyjny przed dokonaniem ponownego zajęcia tej ruchomości zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2013r. najpierw rozpoznał zgłoszone przez Skarżącą zarzuty jest niezrozumiałe. Środek zaskarżenia wniesiony przez Skarżącą w zakresie zarzutów został bowiem rozpoznany w odrębnym trybie przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z [...] maja 2013r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w tej sprawie. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] lipca 2013r. Z powyższego wynika, że na tym etapie postępowania egzekucyjnego brak było podstaw prawnych do uruchomienia trybu w sprawie zarzutów.

Z materiału dowodowego ponadto wynika, że Skarżąca nie kwestionuje wprost prawidłowości dokonanej czynności, a jedynie podnosi kwestię celowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy została podjęta mediacja w zakresie zawarcia ugody w spłacie ww. zobowiązania oraz wnosi o zastosowanie mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Wywód Skarżącej w zakresie ugody jest nietrafny. W postępowaniu podatkowym mają zastosowanie przepisy O.p., co oznacza, że wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie ugody na podstawie przepisów k.p.a. nie stanowi podstawy do uruchomienia postępowania podatkowego w tej sprawie. Instytucja ta zatem pozostaje również bez wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto Skarżąca nie bierze pod uwagę faktu, że ww. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. jest egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych z [...] grudnia 2003r., nr [...] i z [...] października 2004r., nr [...] . Długoletnie egzekwowanie tego zobowiązania w trybie egzekucji nie świadczy więc o woli Skarżącej do dobrowolnego jego spłacenia. Organ podatkowy decyzją z [...] marca 2013r. umorzył postępowanie w sprawie ugody w spłacie zobowiązania, a Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał ww. rozstrzygnięcie w mocy decyzją z [...] czerwca 2013r. Orzeczenie to nie zostało przez Skarżącą poddane kontroli sądowej. Ponadto Skarżąca podnosząc uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego nie wskazuje składnika majątkowego, z którego organ egzekucyjny miałby możliwość dalszego prowadzenia egzekucji. Dotychczas bowiem stosowane środki egzekucyjne nie pozwoliły na wyegzekwowanie zobowiązania. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że zarzut, iż organ dokonując zajęcia nieruchomości nie kierował się zasadą niezbędności w stosowaniu środków przymusu jest bezpodstawny.

Poza tym z ostrożności procesowej organ odwoławczy podkreślił, że zobowiązanie objęte ww. tytułami wykonawczymi podlegało również procedurze umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z zarzutem przedawnienia się tego obowiązku. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] października 2009r. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. z [...] września 2009r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Również kontrola sądowa rozstrzygnięcia organu nadzoru nie potwierdziła słuszności argumentacji Skarżącej w zakresie przedawnienia się ww. zobowiązania. Minister Finansów podkreślił, że nie posiada kompetencji do orzekania w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organem uprawnionym do uruchomienia postępowanie w tym zakresie na mocy art. 56 u.p.e.a. jest organ egzekucyjny.

Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2013r. oraz czynności egzekucyjnej dokonanej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. [...] stycznia 2013r. Ponadto zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] października 2003r. i decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] lutego 2004r. oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego, ewentualnie przekazania sprawy Ministrowi Finansów do ponownego rozpoznania.

Wydanemu rozstrzygnięciu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na bezzasadnym stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutu oraz nieuwzględnienia faktu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym w dacie wydania zaskarżonej czynności egzekucyjnej,

- art. 45 u.p.e.a. w zw. z art. 33 oraz w zw. z art. 239a i art. 70 § 4 O.p. poprzez błędne uznanie, że do zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie mają one zastosowania, oraz że został skutecznie przerwany bieg terminu przedawnienia na skutek dokonanego środka egzekucyjnego,

- art. 23 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. poprzez niedopełnienie obowiązku kontroli przestrzegania przepisów prawa przez organ egzekucyjny jakim jest Dyrektor Izby Skarbowej w L. w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

- art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 53 O.p., poprzez brak oceny stanu faktycznego i prawnego w przedmiocie wydania decyzji wymiarowej w dacie nieistnienia obowiązku, a więc bez podstawy prawnej, co winno skutkować stwierdzeniem jej nieważności,

- art. 59 § pkt 2 i art. 60 § 1 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 53a i art. 70 O.p., poprzez niezastosowanie tych przepisów oraz ze względu na przedawnienie się zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie poddane zostało postanowienie Ministra Finansów w sprawie skargi na czynności egzekucyjne dokonane przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: [...] i [...] , obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996r. oraz odsetki od nieterminowo uiszczonych zaliczek.

Na wstępie wskazać należy, że organy nadzoru prawidłowo uznały, iż pismo Skarżącej z 31 stycznia 2013r. wniesione do organu nadzoru stanowi skargę na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniem z 21 stycznia 2013r. Przede wszystkim pismo to zostało wniesione w terminie do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Ponadto w momencie jego wniesienia nie przysługiwało Skarżącej prawo do wniesienia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a., gdyż odpisy wskazanych tytułów wykonawczych zostały doręczone Skarżącej 19 stycznia 2004r. i 29 listopada 2004r., a termin do wniesienia zarzutów wynosi 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zauważyć też należy, że Skarżąca odrębnie składała do organu egzekucyjnego wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego m.in. z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Pierwszy taki wniosek złożyła 2 września 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...] września 2009r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z [...] października 2009r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z 31 marca 2010r., I SA/Lu 862/09, oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 marca 2012r., II FSK 1572/10, oddalił skargę kasacyjną. Kolejny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożony został 20 sierpnia 2013r. Postanowieniem z [...] września 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z [...] listopada 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 23 maja 2014r., I SA/Lu 40/14 oddalił skargę. Od wyroku tego złożona została skarga kasacyjna. Z kolei 30 grudnia 2013r. Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] . Także rozpatrując ten wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z [...] stycznia 2014r. odmówił umorzenia postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z [...] marca 2014r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 25 września 2014r., I SA/Lu 259/14, oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Od wyroku tego złożona została skarga kasacyjna. Kolejny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego Skarżąca złożyła 18 maja 2014r. Zatem wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego były przedmiotem odrębnych postępowań, co jednoznacznie wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 marca 2016r., I SA/Lu 968/15, dost. CBOSA.

Wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a) powołanej ustawy. Wśród tych środków egzekucyjnych jest między innymi egzekucja z nieruchomości.

W świetle powyższego wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania i zrealizowania egzekucji z nieruchomości stanowią czynności egzekucyjne.

Stosownie do treści art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne, której zasadność była przedmiotem oceny w niniejszej sprawie, można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienie, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992r. s. 84.; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000r., III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok NSA z 12 stycznia 1999r., III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20; wyrok NSA z 13 kwietnia 2016r., II FSK 1069/14, dost. CBOSA). Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z 9 lipca 2008r., III SA/Wa 644/08, LEX 489600 i z 11 kwietnia 2008r., III SA/Wa 139/09, LEX 486252). Nie bez znaczenia jest tutaj niewątpliwie również okoliczność, że organem właściwym do rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne jest organ nadzoru (art. 54 § 5 u.p.e.a.), którym wobec naczelnika urzędu skarbowego jest dyrektor izby skarbowej.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegać mogą więc wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych, w tym na podstawie art. 110c u.p.e.a. Skarga ta nie może natomiast stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a.

Skarga na czynności egzekucyjne nie może zatem dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Organem właściwym do rozpoznania zarzutów jest organ egzekucyjny – naczelnik urzędu skarbowego.

Skarga na czynności egzekucyjne nie może też dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a., w myśl którego postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że przedawnienie zobowiązania podatkowego może być badane w postępowaniu egzekucyjnym w postępowaniu z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. lub w postępowaniu w sprawie zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Natomiast w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegać mogły wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych na podstawie art. 110c u.p.e.a.

Z tego też względu organy nadzoru związane przedmiotowym zakresem sprawy nie mogły wypowiedzieć się co do zarzutów dotyczących istnienia, wymagalności egzekwowanego obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Argumentacja w tym zakresie mogła być przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.) lub postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). Co istotne, o ile zarzuty mogą być wniesione jedynie w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego przez zobowiązanego, to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być wniesiony w każdym czasie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga, że Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, iż Skarżąca wystąpiła również do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego i podnoszona przez nią argumentacja o zaistnieniu podstaw do umorzenia tego postępowania będzie przedmiotem odrębnego postępowania, wobec treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 marca 2016r., sygn. akt I SA/Lu 968/15, dost. CBOSA. Wskazać też należy, że przestrzeganie zasady poszanowania minimum egzystencji w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca gwarantuje natomiast w art. 13 u.p.e.a. Upoważnia on zobowiązanego do złożenia wniosku o zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych.

Zatem twierdzenie Skarżącej, że skoro zobowiązanie wygasło wskutek przedawnienia to organy nadzoru miały obowiązek wziąć tę okoliczność pod uwagę badając czy słusznie i właściwie organ egzekucyjny zastosował przepisy art. 110c u.p.e.a., nie znajduje uzasadnienia prawnego. Zasadne jest więc – jak uczyniły to organy nadzoru – przy rozpoznawaniu skargi na czynności egzekucyjne skupienie się na zbadaniu formalnej poprawności dokonanych czynności, bez odnoszenia się do zagadnień, które mogą podlegać ocenie w ramach zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - art. 33 u.p.e.a. albo wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego - art. 59 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 2 marca 2012r., II FSK 1896/10, dost. CBOSA).

Z tych samych względów również Sąd nie mógł wypowiedzieć się co do argumentacji Skarżącej we wskazanym zakresie.

W rozpoznanych sprawach organy zatem w sposób trafny wskazywały na opisaną specyfikę skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. podkreślając, że skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia w stosunku do innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a.

Zważyć trzeba, że organy nadzoru nie kwestionowały prawa Skarżącej do wniesienia skargi na dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne. Jak wynika z akt sprawy organy dokonały oceny prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia nieruchomości. Organy obydwu instancji w wydanych w sprawie postanowieniach wykazały, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie i podjęto prawidłowe czynności w celu zastosowania tego środka. Rozstrzygnięcia organów w tym zakresie prawa nie naruszały, gdyż w sprawie zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit a) u.p.e.a. Przy stosowaniu tego środka organ egzekucyjny nie naruszył przepisów art. 110c u.p.e.a.

Zgodnie bowiem z art. 110c § 1-4 u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub składa wniosek do zbioru dokumentów, a także przesyła wierzycielowi zawiadomienie o zajęciu nieruchomości. Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5.

Jak wynika natomiast z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2013r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w L. dokonał zajęcia ½ udziału Skarżącej we współwłasności nieruchomości położonej w L. i wezwał Skarżącą do zapłaty w terminie 14 dni egzekwowanych należności. Ponadto przesłał do Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie w księgach wieczystych wpisu o wszczęciu egzekucji. Podstawę dokonania zajęcia nieruchomości stanowiły tytuły wykonawcze: [...] i [...] , wystawione przez wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w L. , których odpisy Skarżąca otrzymała odpowiednio w dniach 19 stycznia 2004r. i 29 listopada 2004r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny. Zawiadomienie zostało Skarżącej doręczone w dniu 29 stycznia 2013r., a więc z tą chwilą stało się skuteczne.

Podkreślenia wymaga, że organy nadzoru dokonywały w niniejszej sprawie jedynie oceny działań podejmowanych przez organ egzekucyjny zmierzających do zastosowania egzekucji z nieruchomości i oceny tej dokonały w sposób prawidłowy. Wniesiona bowiem przez Skarżącą skarga na czynności egzekucyjne jest niezasadna.

W związku z argumentacją Skarżącej zawartą w skardze oraz w pismach procesowych, wypada ponadto podkreślić zasadnicze cechy postępowania egzekucyjnego. Nie jest ono procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie ma natomiast umocowania, aby sięgać "wstecz" i badać prawidłowość sposobu, w jaki w fazie jurysdykcyjnej skonkretyzowano prawa i obowiązki strony. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany. W żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji. To ograniczenie kognicji znalazło wyraz w art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Dopuszczalność egzekucji administracyjnej stanowi bowiem przesłankę, która warunkuje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a wszelkie okoliczności wpływające na możliwość prowadzenia egzekucji powinny być brane pod uwagę z urzędu przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyroki NSA z 12 kwietnia 2016r., II FSK 380/14 oraz z 26 czerwca 2012r., II FSK 2545/10, dost. CBOSA). Zważyć jednocześnie należy, że niedopuszczalność egzekucji administracyjnej może być podnoszona w ramach zarzutów (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) bądź w ramach wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Podkreślenia ponadto wymaga, że w przypadku, gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna określająca wysokość egzekwowanego zobowiązania podatkowego, jej wyeliminowanie z obrotu prawnego może nastąpić jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Ordynacji podatkowej.

Zauważyć również należy, że z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wynika obowiązek rozstrzygania sprawy przez sąd administracyjny w granicach sprawy, wyznaczonej przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. Określenie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd zobligowany jest do rozstrzygania wyłącznie w sprawie administracyjnej, której dotyczy skarga. Jak podkreślono w orzecznictwie NSA, rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę" (wyrok NSA z 6 września 2012r., II FSK 168/11, LEX nr 1223815).

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się także w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy nadzoru prawidłowo uznały, że wniesiona przez Skarżącą skarga na czynności egzekucyjne podlegała oddaleniu. Organy działały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa, w oparciu o wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy.

W związku z powyższym za niezasadne należało uznać zarzuty podniesione w skardze oraz w pismach procesowych wniesionych przez Skarżącą.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.