Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2632/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  1   par.  1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.  66  ust.  1  pkt  1  lit.  c,  art.  69  ust.  1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art.  13  pkt  4,  art.  6  ust.  1  pkt  5 ,  art.  5  ust.  1, art 8
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art.  5a ,  art.  3a  ust.  4
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art.  8  ust.  1
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art.  9  ust.  1  pkt  1  lit.  c
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2013 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A.K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2632/12

Uzasadnienie

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2012 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – dalej także jako ustawa o świadczeniach, utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie stwierdzenia podlegania przez E. S. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] lipca 2003 r. do nadal, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. zwrócił się do [...] WO NFZ o ustalenie, że E. S. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] lipca 2003 r. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz z [...] lutego 2012 r. [...] OW NFZ poinformowała E. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego wzywając pismem z tej samej daty o przedłożeniu dokumentów stwierdzających wykonywała działalność gospodarczą oraz czy działalności tej nie zawiesiła, wzywając również do przedłożenia innych wskazanych w wezwaniu dokumentów dotyczących działalności gospodarczej.

Na podstawie dokumentów przedłożonych przez E. S. oraz własnych ustaleń organ Funduszu uzyskał informację z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (pisma KRUS z dnia z [...] lutego 2012 r. i z [...] kwietnia 2012 r.) stwierdzającą, że E. S. w okresie od [...] czerwca 1994 r. do [...] czerwca 2003 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, a w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] kwietnia 2003 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu pobierając rentę rolniczą od [...] kwietnia 2003 r. do nadal (bezterminowo).

Z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej wynikało, że E. S. zgłosiła wykonywanie działalności gospodarczej (sprzedaż detaliczną artykułów spożywczych) od [...] lipca 1983 r. do nadal.

Z zaświadczeń Urzędu Skarbowego wynika, że E. S. od 2000 r. do 2010 r. podawała w zeznaniach PIT-28 przychody z obrotów w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych bez odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

W pismach z dnia [...] stycznia 2012 r. i z [...] kwietnia 2012 r. E. S. podał, że opłacała składki do KRUS, a z wykonywanej działalności gospodarczej (okresowy handel obwoźny artykułami spożywczymi) miała niewielkie dochody wystarczające na podstawowe leki. Dlatego nieświadomie podtrzymała tę działalność gospodarczą. Informację tę podał także w oświadczeniu z dnia [...] marca 2012 r.

W tych ustaleniach dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] maja 2012 r. E. S. od [...] lipca 2003 r. podlegała i podlega nadal obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej.

Dyrektor [...] NFZ powołując się na wskazane w decyzji przepisy stwierdził, że składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana z każdego z otrzymywanych przychodów. E. S. w całym okresie objęcia ubezpieczeniem posiadała aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej, działalność tę wykonując. Fakt otrzymywania renty z KRUS nie zwalniał stronę także od opłacania składek z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej.

Podaniem z dnia [...] maja 2012 r. E. S. zaskarżyła wymienioną decyzję i prosząc o wyrozumiałość podkreślała, że nie była poinformowana o obowiązku dodatkowego odprowadzania składek z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej. Skarżąca wskazywała na ciężką sytuację rodzinną i finansową podnosząc, że przychody z działalności gospodarczej były jej dodatkowym źródłem utrzymania, z którego pieniądze przeznaczała na leki, gdyż jest osoba ciężko chorą.

W tych warunkach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna.

Jako podstawę rozstrzygnięcia Prezes Funduszu wskazał przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy oświadczeniach (obowiązujące od 1 października 2004 r.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. Co ustawy o ubezpieczeniu w NFZ (obowiązujący od 1 kwietnia 2003 r.), wskazującymi na podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu przez osoby wykonujące pozarolniczą działalność gospodarczą, które tej działalności nie zawiesiły na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa ta weszła w życie 20 września 2008 r.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących działalność gospodarczą, zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 12 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, powstaje i wygasa w terminach określonych w art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia jej zakończenia, chyba że osoby te działalność gospodarczą zawiesiły (art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej w brzmieniu od dnia 20 września 2008 r.).

Ze zgromadzone materiału dowodowego w sprawie, jak podnosił Prezes Funduszu, wynika, że E. S. rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej z dniem [...] lipca 1983 r., przy czym brak w ewidencji wpisu o jej zawieszeniu. Podlegała jednocześnie ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od [...] listopada 2000 r. do [...] czerwca 2003 r. oraz pobiera rentę od [...] kwietnia 2003 r.

Prezes Funduszu wskazując na przepisy art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), jako przepis szczególny w stosunku do ustawy o świadczeniach oraz ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do 30 września 2004 r. i do ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do 31 marca 2003 r. stwierdził, że skarżąca miała możliwość wyboru pomiędzy ubezpieczeniem społecznym rolników, a ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Warunkiem jednak było spełnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie. Jak ustalił organ Funduszu E. S. od [...] lipca 2003 r. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a tym samym podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ze złożonych zaświadczeń z Urzędu Skarbowego w R. i z zeznań PIT-28 za lata 2000 - 2010 wynika, że E. S. była podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych pobieranego w formie ryczałtu, oświadczając jednocześnie w swoim piśmie z dnia [...] marca 2012 r., że od 2003 r. prowadziła i prowadzi działalność gospodarczą nie zawieszając jej.

Organ Funduszu stwierdził więc, że wykonywanie działalności gospodarczej łączy się z obowiązkiem zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. Wskazując na zakres kompetencji Narodowego Funduszu Zdrowia organ Funduszu podkreślał, że wniosek E. S. o umorzenie składek, należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż NFZ ustala jedynie podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a nie wysokość składek za to ubezpieczenie. Stosownie natomiast do art. 22 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. nowelizującej tę ustawę, jeżeli ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż z jednego źródła, obowiązany jest odprowadzać składki od każdego z tych przychodów.

Na decyzje Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia E. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę wnosząc o uchylenie decyzji.

Decyzji zarzuciła błędne przyjęcie, że powinna opłacać składki na ubezpieczeni zdrowotne w sytuacji podlegania ubezpieczeniu z KRUS.

Uznając decyzję za niesłuszną podkreślała, ze podlega ubezpieczeniu w KRUS, gdzie ustaliła, że nie musi ponosić żadnych opłat. Skarżącej nikt nie poinformował, że musiała opłacać także składki na ubezpieczeni zdrowotne, po 10 latach domaga się od niej tych składek z odsetkami. Skarżąca wskazując na to, że jest osobą schorowaną i otrzymując małą rentę, nie jest w stanie opłacić dodatkowych składek. Nadto działalność gospodarczą już faktycznie przerwała.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosił o jej oddalenie.

W piśmie z dnia [...] maja 2013 r. (data wpływu do sądu) skarżąca, wskazując na swój zły stan zdrowia, podkreślała, iż nadal należy do KRUS i odprowadzała wszelkie składki z ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), zgodnie z którym: "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej", a także przepisy powołane niżej.

Z ustaleń organu Funduszu wynika, że skarżąca zgłosiła działalność gospodarczą wpisem do ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] lipca 1983 r. określając dzień jej rozpoczęcia od tego samego dnia. Działalność tę prowadziła w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie zeznań podatkowych PIT-28 w okresach od 2000 r. od 2010 r. nie wskazując do odliczeń składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Stosownie zatem do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Terminy te określa art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) zgodnie, z którym: obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Jak ustalił organ Funduszu skarżąca w okresie wykonywania działalności gospodarczej nie zgłosiła jej zawieszenia (pomijając niejako fakt prawnej możliwości dokonania takiego zgłoszenia, które wprowadziła dopiero ustawa z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustawa), w związku z tym obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmował skarżącą za okres wskazany w decyzji.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 (nie ma zastosowania w sprawie), osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. W związku ze zgłoszeniem działalności gospodarczej przez skarżącego nie ulega wątpliwości, iż pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywał na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a więc na podstawie przepisów wskazanych w cytowanym art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy systemowej - ubezpieczenie społeczne rolników, jeżeli nie podlegają oni obowiązkowi ubezpieczeń społecznych na podstawie ustawy, regulują odrębne przepisy. Przepis ten wprowadza pierwszeństwo tytułu ubezpieczenia na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w tym znaczeniu, że spełnianie warunków do podlegania ubezpieczeniu na podstawie tej ustawy, wyłącza podleganie ubezpieczeniu rolniczemu. Spełnianie zatem przesłanek choćby jednego tytułu do ubezpieczenia z art. 6 ust. 1 ustawy systemowej uniemożliwia rolnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą dalsze podleganie ubezpieczeniu na podstawie art. 5a ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, choćby w dalszym ciągu spełniał określone w tym przepisie przesłanki podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.

W tym miejscu koniecznym jest odniesienie się do przepisu art. 5a ustawy o ubezpieczeniach społecznych rolników. Przepis ten ewoluował od roku 1990, kiedy to ustalono jego pierwotną następująca treść – "Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, nieprzerwanie co najmniej 1 rok, podejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą nie będąc pracownikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, podlega nadal temu ubezpieczeniu. Rolnik lub domownik może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu wówczas, gdy złoży Zakładowi lub Kasie oświadczenie, że chce podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile spełnia w tym zakresie warunki określone w odrębnych przepisach".

Nie można jednak nie zauważać, że po 2 maja 2004 r. art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ulegał wielokrotnie zmianie, zasadniczo wpływając na sytuacje i obowiązki rolników prowadzących jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą (został zmieniony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 91, poz. 873) zmieniającej ustawę z dniem 2 maja 2004 r. następnie przez art. 2 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 150, poz. 1248) z dniem 24 sierpnia 2005 r.), oraz został zmieniony kolejnymi ustawami, jednakże już niewymagającymi szczegółowego omawiania wobec ustalenia zasadniczej treści art. 5a ostatnią ze wskazanych nowelizacji.

W uzasadnieniu do projektu tej niejako zasadniczej noweli z dnia 2 kwietnia 2004 r. - Sejm RP IV kadencji, Nr druku 1489 - jak podano, zmiany podyktowane były koniecznością uszczelnienia systemu przez ograniczenie dostępności do niego osób, dla których działalność rolnicza i praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi jedynego ani głównego źródła utrzymania. W związku z tym rolnikom prowadzącym równolegle działalność rolniczą i gospodarczą ograniczono możliwości wyboru między ubezpieczeniem w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dotychczasowy zapis (art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) pozwalał na dokonanie wyboru systemu ubezpieczenia po roku podlegania ubezpieczeniu społecznym rolników, co uznano za nieuzasadnione korzystanie z tego systemu przez osoby mające niewiele wspólnego z działalnością rolniczą. Z tych względów wprowadzono nowe brzmienie przepisu art. 5a. Jednocześnie zaproponowano uchylenie przepisu przejściowego o możliwości dokonania wyboru ubezpieczenia w KRUS lub w ZUS, przez umożliwienie dokonania tego wyboru tylko wg zasad określonych w znowelizowanym art. 5a. Wprowadzono zasadę, że rolnik równolegle z działalnością rolniczą także wykonując pozarolnicza działalność gospodarczą i z racji wyboru podlegający ubezpieczeniu społecznemu rolników, podlega ubezpieczeniu społecznemu opłacając składki w podwójnej wysokości, jako posiadający dodatkowe źródło dochodu z działalności gospodarczej.

Omawianą zmianą ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przepisem art. 2 uchylono także art. 2 ustawy z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 124, poz. 585 i Nr 155, poz. 771), który stanowił: "Rolnik lub domownik, który w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy podlega innemu ubezpieczeniu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej nie będąc pracownikiem i nie pozostając w stosunku służbowym, a spełnia inne warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie, może złożyć Zakładowi lub Kasie oświadczenie, że chce podlegać temu ubezpieczeniu z wyłączeniem innego ubezpieczenia społecznego; art. 39a ust. 3 i 4 ustawy, o której mowa w art. 1, stosuje się odpowiednio". W art. 5 ust. 1 omawianej noweli z dnia 2 kwietnia 2004 r. wprowadzono w miejsce uchylonego art. 2 ustawy z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nową regulację, stanowiącą: "Rolnik lub domownik, prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy prowadzeniu tej działalności, podlegający ubezpieczeniu społecznemu rolników w dniu wejścia w życie ustawy (2 maja 2004 r.), jest zobowiązany, w terminie do dnia 30 września 2004 r. udokumentować Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w jakiej formie jest opodatkowana prowadzona przez niego pozarolnicza działalność gospodarcza lub działalność, przy której jest osobą współpracującą, a w przypadku prowadzenia działalności w 2003 r., udokumentować także wysokość należnego podatku za ten rok". Jednocześnie w ust. 3 tego przepisu zastrzeżono: "Niedostarczenie dokumentów, wymienionych w ust. 1, powoduje ustanie ubezpieczenia z końcem trzeciego kwartału 2004 r.".

Z ustaleń organu Funduszu wynika, że E. S. dokumentów wskazanych w cytowanych przepisach nie dostarczyła do KRUS. Zatem stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy zmieniającej z dnia 2 kwietnia 2004 r. jej ubezpieczenie na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ustało. Jak natomiast podkreślał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2008 r. wydanym w sprawie I UK 287/07 – Termin z art. 5 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje ustanie ubezpieczenia społecznego rolników. Nie jest to więc termin zależny od organu rentowego. Natomiast Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 1 sierpnia 2012 r. w sprawie III AUa 616/12 stwierdził, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie ma obowiązku indywidualnego zawiadamiania rolników o konieczności udokumentowania formy opodatkowania oraz wysokości podatku, a także o skutku jego zaniechania, określonych w art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873 ze zm.)

Niejako ostatnia z wymienionych wcześniej nowelizacji art. 5a ustawy o ubezpieczeniach społecznych rolników ustaliła treść tego przepisu.

I tak zgodnie z jego ust. 1 - Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:

1) złoży w Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności,

2) jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym,

3) nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym,

4) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,

5) kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza kwoty 2.528 zł.

Zgodnie zatem z cytowanym przepisem (pkt 1), w celu kontynuowania ubezpieczenia rolniczego, należało w KRUS złożyć wskazane oświadczenie w wymaganym terminie. Według ustaleń organu Funduszu skarżąca takiego oświadczenia w zakreślonym terminie nie złożyła. Skarżąca nie spełniła dla zachowania ubezpieczenia rolniczego także pozostałych warunków z art. 5a ust. 3 i ust. 4 ustawy. Przepisy te wymagają udokumentowanie zaświadczeniem właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego kwoty należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok podatkowy i złożenie tego zaświadczenia w KRUS wraz z oświadczeniem wskazanym w ust. 1 (ust. 3) do 31 maja każdego roku podatkowego (ust. 4). Konsekwencją niezachowania terminów do złożenia dokumentów wymienionych w ust. 1, i ust. 3-4 art. 5a jest ustanie ubezpieczenia rolniczego, zgodnie z ust. 5 i ust. 6 tego przepisu.

Również i tych wymagań skarżąca dla zachowania obowiązku ubezpieczenia społecznego nie spełniła, co skutkowało, jak wzmiankowano wyżej zaistnieniem przesłanek z art. 5a ust. 5 i 6 tej ustawy.

Istotnym jest również fakt, że zgodnie z ustaleniami Funduszu skarżąca uzyskała prawo do renty (decyzja KRUS). Stosownie zatem do przepisu art. 3a ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - Jeżeli złożony został wniosek o rentę lub emeryturę, obowiązek ubezpieczenia ustaje od dnia następującego po dniu, w którym wydana została decyzja o przyznaniu świadczenia, jednak nie wcześniej niż od dnia, w którym ubezpieczony nabył to prawo.

Mając na względzie powyższe uwagi zasadniczego znaczenia nabierają stwierdzenia wcześniejsze odnoszące się do przepisów art. 5, art. 6 i art. 8 ustawy systemowej. Jeżeli bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżąca zachowała warunki wymagane przez wskazane przepisy ustawy zmieniającej z dnia 2 kwietnia 2004 r. oraz przez przepis art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dla zachowania ubezpieczenia rolniczego, to konsekwentnie, w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, podlegać musiała ubezpieczeniu, jako osoba prowadząca pozarolnicza działalność na zasadzie określonej ustawą z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) a następnie ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wymieniona na wstępie.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w brzmieniu z daty jej ogłoszenia (2004 r. Dz. U. Nr 210, poz. 2135) - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Kwestia objęcia skarżącej ubezpieczeniem rolniczym została omówiona wcześniej.

W sprawie istotnym jest rozumienie dwóch pojęć: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. W art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą. W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r. wydany w sprawie I UK 227/05). W tym rozumieniu skarżąca w okresie wskazanym w decyzji podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z objęciem ubezpieczeniami społecznymi, a ze spełnieniem warunków do objęcia nim, o czym stanowi m.in. lit. c) tego przepisu i ten warunek skarżący spełniał wykonując gospodarczą działalność pozarolniczą w okresie wskazanym w decyzji.

Ponieważ ustawa o świadczeniach zgodnie z art. 252 weszła w życie z dniem 1 października 2004 r., a na podstawie art. 251 ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia utraciła moc, zatem do dnia 1 października obowiązywała ta ostatnia.

Zgodnie więc z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, z zastrzeżeniem art. 6 i 7 (zastrzeżenia te nie mają zastosowania w sprawie skarżącej), które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Zatem w okresie podanym w zaskarżonej decyzji skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zgodnie z przepisami obu wymienionych ustaw.

Nie znajdując w związku z tym podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekła jak w sentencji wyroku, postanawiając, w oparciu o art. 250 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (D.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), o przyznaniu adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.