Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 29/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154  par. 1 i 2  zd. 2 w zw. z  art. 154  par. 6 i  par. 7,  art. 200,  art. 205  par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, asesor WSA Anna Fyda - Kawula (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 74/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. N. sumę pieniężną w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. N. (dalej: Skarżący) pismem z [...] grudnia 2021 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o ponowne:

1) wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.),

2) przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5. 000 zł stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a.,

3) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania,

4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym,

- w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 74/14.

Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość, zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. "W mieście [...] pod Nr [...] lit. N" w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] stycznia 2015 r., zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z [...] lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 74/14 upłynął z dniem 28 marca 2015 r.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że do dnia dzisiejszego Prezydent Miasta [...] nie wykonał ww. wyroku, pomimo wydania już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroków:

- z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1656/15, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł,

- z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1870/16, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 3.000 zł i

- z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 939/19, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 6.000 zł oraz przyznającego Skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł.

Dlatego skarga i zawarte w niej wnioski są konieczne i zasadne.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw skomplikowanych ze względu na historyczny charakter i konieczność poszukiwania dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat. Biuro Spraw Dekretowych w celu uzupełnienia materiału dowodowego zleciło w dniu [...] sierpnia 2020 r. uprawnionemu geodecie rozliczenie hipoteki nr [...] N w obecnych 4 działkach ewidencyjnych, wraz z wykreśleniem i rozliczeniem części przyjętych pod inwestycje, ze wskazaniem decyzji lokalizacyjnych oraz wykreślenie granic nieruchomości na zdjęcie lotnicze. Opinia geodezyjna wpłynęła do Biura Spraw Dekretowych w dniu [...] listopada 2020 r. W dniu [...] grudnia 2021 r. organ wezwał Skarżącego do nadesłania oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem prawomocnych postanowień spadkowych oraz poinformował Skarżącego, że przewidywany termin na zakończenie postępowania to [...] czerwca 2022 r. Powołał się też na znaczną liczbę prowadzonych postępowań, stopień ich skomplikowania oraz ograniczenia w dostępie do archiwów z uwagi na panującą pandemię.

Do dnia 20 lipca 2022 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 74/14 zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. "W mieście [...] pod Nr [...] lit. N" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt.

Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 25 lipca 2014 r. wpłynęły do organu w dniu 28 stycznia 2015 r., zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 28 marca 2015 r.

Do dnia wniesienia skargi 9 grudnia 2021 r. - mimo uprzednich wezwań organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku i mimo wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie:

- z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1656/15, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł,

- z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1870/16, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 3.000 zł i

- z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 939/19, wymierzającego temu organowi grzywnę w wysokości 6.000 zł oraz przyznającego Skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł,

organ ten nie załatwił tej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem, to jest nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2013 r.

Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny.

W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna wymierzona w znacznie wyższej niż dotychczas wysokości, to jest 10.000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości warszawskie przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów. Jednakże jest to już kolejny (czwarty) wyrok tutejszego Sądu w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku z dnia 25 lipca 2014 r. Sąd miał więc na uwadze, że mimo wcześniejszych wyroków wymierzających organowi grzywny oraz przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej, organ w dalszym ciągu nie rozpoznał wniosku z 17 czerwca 2013 r.

Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16).

Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku z dnia 25 lipca 2014 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zakończył bowiem sprawy, mimo że upłynęło już blisko 8 lat od wyznaczonego terminu.

Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości działania organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu.

Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd przyznał Skarżącemu od Prezydenta Miasta [...] wnioskowaną sumę pieniężną w wysokości 5.000 zł, będącą swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznanie sumy pieniężnej stronie bezskutecznie oczekującej przez lata na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma nadto uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny dostrzegając negatywne konsekwencje, jakich strona doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy, obejmuje ją swoją ochroną.

Sąd zasądził też na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.