Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 530/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 2, art. 178 par. 2, art. 179 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 18 ust. 1 pkt 9, art. 36 pkt 1 lit. h
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja [...] r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu sprawowanej kurateli uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] kwietnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 roku, Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił Pani A. W. przyznania wynagrodzenia z tytułu sprawowanej kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną P. B.

W uzasadnieniu organ I instancji podał między innymi, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy w T. przyznał Pani A. W. kwotę [...] zł. miesięcznie tytułem wynagrodzenia za sprawowanie kurateli orzeczonej prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Turku z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie [...] wobec częściowo ubezwłasnowolnionej P. B., córki Z. i J., zam. T. [...],[...] T.. Dalej wskazując na art. 53a ustawy o pomocy społecznej, który stanowi o wynagrodzeniu za sprawowanie opieki, orzekł, że opieka a kuratela to dwie różne formy sprawowania opieki. Wobec powyższego w myśl art. 179 KRO to organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie złożyła Pani A. W..

Odwołująca powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w Turku z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...] przyznające Jej wynagrodzenie z tytułu sprawowanej kurateli oraz odpowiedź Prezesa Sądu Rejonowego w T., z której wynika, że wynagrodzenie kuratora traktuje się podobnie jak wynagrodzenie opiekuna, a tym samym winno ono być pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej a nie przez sąd, zwróciła się o "rozpatrzenie w/w sprawy".

Organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji w trybie art. 132 kpa i zgodnie z art. 133 kpa odwołanie wraz z aktami sprawy przekazał organowi odwoławczemu.

Zespół orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zważył, co następuje:

Artykuł 53 a ustawy o pomocy społecznej został wprowadzony w związku z nowelizacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia 6 listopada 2008 r. Na mocy tego przepisu opiekun ma prawo do wynagrodzenia, a o jego przyznaniu na wniosek opiekuna orzeka sąd. Wynagrodzenie może być wypłacane okresowo w stosunku miesięcznym lub jednorazowo w dniu ustania opieki. Wynagrodzenie nie przysługuje, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny, co pozostawione jest ocenie sądu.

Prawa do wynagrodzenia nie mają również rodziny zastępcze, przysługuje im bowiem pomoc pieniężna unormowana w ustawie o pomocy społecznej, a rodzinom zastępczym zawodowym niespokrewnionym z dzieckiem dodatkowo wynagrodzenie z tytułu świadczonej opieki i wychowania (art. 75).

Wynagrodzenie, o którym mowa w komentowanym artykule pokrywane jest w pierwszej kolejności z dochodów lub majątku podopiecznego, jeżeli nie jest to możliwe przeznacza się na ten cel środki publiczne. Wypłata wynagrodzenia za sprawowanie opieki jest zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podniosło w szczególności, iż art. 53a ustawy o pomocy społecznej daje prawo wynagrodzenia wyłącznie opiekunowi.

W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w T., III wydział Rodzinny i Nieletnich przyznał Pani A. W. z tytułu sprawowanej kurateli nad częściowo ubezwłasnowolnioną P. B. kwotę [...] zł miesięcznie począwszy od [...] grudnia 2010 r.

Do wynagrodzenia dla kuratora ma zastosowanie art. 179 § l Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; zgodnie z tym przepisem organ państwowy, który ustanowił kuratora przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora.

Mając powyższe na uwadze tut. Kolegium stwierdza, że opieka i kuratela są odrębnymi instytucjami.

Zgodnie z art. 178 § 2 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy w zakresie nie uregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdza, że odpowiednie stosowanie przepisów o opiece odnosi się wyłącznie do zakresu nie uregulowanego w ramach ustanawiania kuratora, nie w zakresie wynagrodzenia. Ustawodawca bowiem w jasny sposób uregulował zasady wynagradzania zarówno opiekuna i kuratora. I tak w przypadku, gdywynagrodzenie to nie może zostać pokryte z dochodów lub majątku osoby, dla której została ustanowiona odpowiednio opieka bądź kuratela, w przypadku opieki wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej, natomiast w przypadku kurateli - wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. W., która podniosła, że uzyskała informację Prezesa Sądu, iż do ustanowienia, sprawowania i ustania kurateli osoby ubezwłasnowolnionej częściowo stosuje się odpowiednio przepisy u ustanowieniu, sprawowaniu i ustaniu opieki .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze. W niniejszym postępowaniu rolą sądu administracyjnego było zbadanie, czy decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 21 kwietnia 2010 roku nr SN.III-5.77241-75/09 oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty Poznańskiego z dnia 22 czerwca 2009 roku nr GN-7221-2-00014/05 zapadły zgodnie z przepisami prawa.

Należy wskazać, że podstawą do rozstrzygania o prawie kuratora do wynagrodzenia za sprawowanie kurateli jest art. 179 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) zwanego dalej KRiO. Przy czym na zasadzie odesłania wynikającego z art. 178 § 2 KRiO do kurateli stosuje się odpowiednio przepisy o opiece. Zgodnie z art. 179 § 1 KRiO organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. Z kolei zgodnie z art. 162 § 2 KRiO wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej (§ 3 art. 162 KRiO).

Natomiast w świetle przepisu art. 36 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) świadczeniem z pomocy społecznej jest wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd. W myśl art. 18 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Natomiast zgodnie z art. 53a ustawy wynagrodzenie za sprawowanie opieki wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Wynagrodzenie to obliczone w stosunku miesięcznym nie może przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia.

Z powyższych przepisów wynika, że sąd opiekuńczy na żądanie kuratora, orzeka o przyznaniu, bądź o odmowie przyznania wynagrodzenia należnego z tytułu sprawowania kurateli. W regulacji zamieszczonej w kodeksie rodzinno opiekuńczym dotyczącej przyznawania wynagrodzenia dla kuratora zabrakło unormowania, które odnosiłoby się do sytuacji, kiedy to kurator został ustanowiony z urzędu. Tym samym brak normy prawnej w tym zakresie w przepisach szczególnych regulujących sposób ustanawiania kuratora, rozliczania go z wykonywanych obowiązków oraz przyznawania wynagrodzenia nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla osób, które taką kuratelę sprawują. Tym bardziej kiedy zostały ustanowione do sprawowania takiej funkcji z urzędu.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji.