Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 257/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 132 ust. 10, art. 2 ust. 1 pkt 1, 4, 6, art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010r. sprawy ze skargi Gminy Górno na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 11 marca 2010r. znak: IG.XI.7724-17/10 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz skarżącej Gminy Górno kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 marca 2010 r. Wojewoda Świętokrzyski po rozpatrzeniu odwołania Gminy Górno od decyzji Starosty Kieleckiego z dnia 12 stycznia 2010 r. orzekającej o zwrocie na rzecz spadkobierców J. i J. małż. M. udziału w wysokości 7/8 części w nieruchomości położonej w L. gm. G., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 188/1 i 250, którym w aktualnej ewidencji gruntów obrębu Leszczyny odpowiadają działki nr: 188/21 o pow. 1679 m², 800/5 o pow. 9741 m², 800/10 o pow. 1265 m², 800/11 o pow. 654 m², 188/19 o pow. 83 m² , 800/7 o pow. 564 m² , 800/8 o pow. 6 m², o odmowie zwrotu w/w udziału w części działki nr 800/12o pow. 130598 m² oraz o rozliczeniach związanych ze zwrotem w/w nieruchomości, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda ustalił, że zgodnie z księgą wieczystą nieruchomości "Osada Młyńska L." J. i J. małż. M. byli współwłaścicielami uregulowanej w tej księdze zabudowanej działki gruntu ogólnego obszaru około 5 morgów i 200 prętów (3,17 ha). Aktem notarialnym z dnia 24 listopada 1972r. Rep. 11398/72 zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18/61, poz. 94) J.M. (działający w imieniu własnym oraz córki S.M.), S.M., H.M. (działająca w imieniu męża W.M.) oraz F.K. sprzedali Państwu działki: nr 188/1 o powierzchni 2,8570 ha oraz nr 250 o powierzchni 0,4645 ha z częściami składowymi, za cenę 525.275,75 zł.

W związku ze śmiercią zbywców wymienionej nieruchomości, w oparciu o postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 31 marca 1992 r., Ns 411/92, z dnia 28 października 1992 r., Ns 1269/92, z dnia 2 sierpnia 1996 r., VII Ns 428/96, z dnia 2 lipca 2001 r., I Ns 681/01, z dnia 28 czerwca 2001 r., Ns 409/01, z dnia 29 kwietnia 2002 r., I Ns 1338/01, z dnia 17 kwietnia 2003 r., VII Ns 123/03, z dnia 28 grudnia 2005 r., VII Ns 796/04, z dnia 30 listopada 2004 r., Ns 918/04 oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Lwówku Śląskim z dnia 9 września 1999 r., organ ustalił ich spadkobierców. W oparciu natomiast o mapę sytuacyjną sporządzoną do regulacji stanu prawnego, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjno – kartograficznego w dniu 18 września 1995 r. organ ustalił, że wywłaszczonej działce nr 250 o pow. 4645 m2 odpowiadały następujące działki: nr 250/1 o pow. 83 m2, nr 250/2 o pow. 564 m2, nr 250/3 o pow. 6 m2, nr 250/4 o pow. 3992 m2 (zajęta pod zalew), a wywłaszczonej działce nr 188/1 o pow. 28570 m2 odpowiadały działki: nr 188/1/1 o pow. 1679 m2, nr 188/1/2 o pow. 9741 m2, nr 188/1/3 o pow. 1265 m2, nr 188/1/4 o pow. 654 m2 i nr 188/1/5 o pow. 15231 m2 (zajęta pod zalew). Zgodnie zaś z aktualną ewidencją gruntów i budynków działkom opisanym na powyższej mapie odpowiadają działki: nr 250/1 - nr 188/19 o pow. 83 m2, nr 250/2 - nr 800/7 o pow. 564 m2, nr 250/3 - nr 800/8 o pow. 6m2 i nr 250/4 - wchodzi w skład nr 800/12 o pow. 130598 m2 oraz nr 188/1/1 - nr 188/21 o pow. 1679 m2, nr 188/1/2 - nr 800/5 o pow. 9741 m2, nr 188/1/3 - nr 800/10 o pow. 1265 m2, nr 188/1/4 - nr 800/11 o pow. 654 m2, natomiast działka nr 188/1/5 - wchodzi obecnie w skład działki nr 800/12 o pow. 130598 m2.

Organ ustalił również, że decyzją z dnia 14 listopada 1995r. Wojewoda Kielecki stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Górno prawa własności działek nr 188/15,188/19, 188/21, 800/5, 800/7. 800/8. 800/10 i 800/11 o pow. łącznej 2,2022 ha położonych w obrębie Leszczyny w gm. Górno.

W latach 1997-2005 poszczególni spadkobiercy byłych właścicieli wywłaszczonej aktem notarialnym z dnia 24 listopada 1972r. Rep. 11398/72 nieruchomości oznaczonej wówczas jako działki: nr 188/1 o powierzchni 2.8570 ha oraz nr 250 o powierzchni 0,4645 ha, występowali do Starosty Kieleckiego o jej zwrot.

Umową użyczenia z dnia 21 marca 2000 r. Gmina Górno oddała do bezpłatnego użytkowania do 21 marca 2025 r. Wojewódzkiemu Wodnemu Ochotniczemu Pogotowiu Ratunkowemu w Kielcach (zwane dalej WWOPR) działki nr 188/19, 188/21 i 800/7 o pow. łącznej 2326 m2.

Na rozprawie administracyjnej w dniu 18 września 2006 r. M.S., G.S., A.K., J.I., R.K. i S.K. ograniczyli roszczenie o zwrot do terenu nieznajdującego się pod lustrem wody.

W toku postępowania w dniu 2 czerwca 2006 r. zostały przeprowadzone oględziny wnioskowanych do zwrotu działek. W ich wyniku ustalono, że: działka nr 800/12 znajduje się pod lustrem wody, na działce nr 188/21 usytuowany jest trwale związany z gruntem hangar, dwie wiaty, działka jest częściowo ogrodzona płotem metalowym, a od strony nabrzeża znajduje się betonowe utwardzenie; działka nr 800/5 jest częściowo zagospodarowana pod wybetonowany parking, a pozostała część porośnięta jest lasem, całość terenu jest podmokła; działka nr 800/8 – położona jest w terenie zalewowym; działka nr 188/19 – jest częściowo porośnięta trawą, znajduje się na niej chodnik, część działki położona w terenie zalewowym; działka nr 800/7 częściowo zabudowana jest budynkiem WWOPR, a częściowo znajduje się pod lustrem wody; na działce nr 800/10 znajduje się brama wjazdowa, w pozostałej części porośnięta jest lasem, teren podmokły; działka nr 800/11 porośnięta jest lasem, teren podmokły.

W dniu 19 marca 2008 r. Starosta Kielecki orzekł o zwrocie na rzecz spadkobierców J. i J. małż. M. udziałów w wysokości 7/8 części przypadających ze spadkobrania po zmarłych byłych współwłaścicielach nieruchomości położonej w Leszczynach gm. Górno, oznaczonej w dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jako działki nr 188/1 i 250 o pow. łącznej 33215 m2, którym w aktualnej ewidencji gruntów obrębu Leszczyny odpowiadają działki nr: 188/21 o pow. 1679 m2, 800/5 o pow. 9741 m2, 800/10 o pow. 1265 m2, 800/110 pow. 654 m2, 188/19 o pow. 83 m2, 800/7 o pow. 564 m2 i 800/8 o pow. 6m2.

Jednocześnie w pkt. 2 wlw decyzji organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu na rzecz wymienionych w decyzji spadkobierców udziału w określonej powyżej wysokości w części działki nr 800/12 o pow. 130598 m2 (odpowiadającej dawnej działce nr 188/1/5 i 250/4). Ponadto w decyzji tej Starosta Kielecki orzekł o rozliczeniach związanych z wlw zwrotem.

Wojewoda Świętokrzyski po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 15 maja 2008 r. uchylił w całości decyzję Starosty Kieleckiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji naruszył dyspozycję art. 199 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do czynności zwykłego zarządu przedmiotem współwłasności potrzebna jest zgodna wszystkich współwłaścicieli. Natomiast z materiału dowodowego wynika, iż nie wszyscy spadkobiercy byłych współwłaścicieli wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym z dnia 24 listopada 1972 r. Ponadto wątpliwości organu odwoławczego budziła prawidłowość rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości, jak również prawidłowość ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania za budynki "stare, spadkowe", czyli te, które powstały (lub nabyte zostały) ze środków J. i J. małż. M.. Organ odwoławczy stwierdził również, iż w sposób wadliwy kierowana była przez Starostę Kieleckiego korespondencja do uczestników przedmiotowego postępowania.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy spadkobiercy poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości tj. L.S., K.G., A.Ł., S.K., A.K., K.J. H.M., E.M., F.M., G.M., R.K., A.M., J.I., B.S., M.S., A.S., T.K., M.W., wnioskami z dnia 04.09.2008 r., 05.09.2008 r., 08.09.2008 r., 10.09.2008 r., 15.09.2008 r., 16.09.2008 r., 23.09.2008 r., 25.09.2008 r. zwrócili się do Starosty Kieleckiego o zwrot nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym Rep. Nr 11398/72 pod budowę zbiornika wodnego w Cedzynie.

Oględziny przeprowadzone ponownie w dniu 20 listopada 2008 r. wykazały, iż: na działce nr 188/19 znajduje się wybetonowana przystań, posadowiona na betonowych palach, działka nr 800/8 również jest wybetonowana, co potwierdza mapa sytuacyjna znajdująca się w aktach. Ponadto z treści protokołu wynika, iż stan zagospodarowania pozostałych działek objętych wnioskiem o zwrot nie uległ zmianie od chwili poprzednich oględzin. Mimo podjęcia działań zmierzających do odszukania pierwotnej opinii szacunkowej sporządzonej przez biegłych ds. wywłaszczeniowych z listy biegłych PWRN w Kielcach, jak również protokołu uzgodnień z dnia 31 stycznia 1972 r. i z dnia 1 lutego 1972 r. oraz mimo zwrócenia się w tym celu do Archiwum Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Kielcach, Archiwum Zakładowym Starostwa Kieleckiego, archiwum Urzędu Gminy Górno - dokumentów tych nie udało się odszukać.

Spadkobiercy byłych właścicieli przedmiotowych nieruchomości zwrócili się do Starosty Kieleckiego o rozłożenie należności związanej ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości położonej w Leszczynach, gm. Górno na 10 rocznych rat.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 26 lutego 2009 r., VII Ns 1151/08 zostało zmienione prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 30.11.2004r. I NS 918/04 w taki sposób, iż spadek po S.M. nabyli: F.M. w 1/4 części oraz G.M., A.S., R.K., E.M., J.I. i K.W. po 3/24 części każde z nich. Ze względu na wynikłą z tego postanowienia zmianę w kręgu spadkobierców poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości, K.W. pismem z dnia 7 lipca 2009 r. zwróciła się o zwrot nieruchomości położonej w Leszczynach, gm. Górno oraz o rozłożenie na 10 rocznych rat należności z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego Starosta Kielecki opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 stycznia 2010 r. orzekł o zwrocie na rzecz spadkobierców J. i J. małż. M. udziałów w wysokości 7/8 części, przypadających ze spadkobrania po zmarłych byłych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji, po przytoczeniu treści art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznał za bezsporne, że cel wywłaszczenia określony w dacie nabycia, tj. pod budowę zbiornika wodnego, nie został zrealizowany na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr: 188/21, 188/19, 800/5, 800/10, 800/11, 800/7 i 800/8. Potwierdza to bowiem obecny sposób zagospodarowania tej nieruchomości odzwierciedlony w treści protokołów oględzin, z których wynika, że na działkach tych planowany zbiornik wodny nie został wybudowany. Ponieważ natomiast pozostała część wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki nr hip. 188/1/5 i 250/4 odpowiadające w obecnej ewidencji gruntów części działki nr 800/12 została zagospodarowana pod budowę zbiornika wodnego – zalewu w Cedzynie, organ II instancji uznał za zasadną odmowę zwrotu 7/8 części tej działki.

Analizując sporządzony na zlecenie Starosty Kieleckiego operat szacunkowy Wojewoda Świętokrzyski stwierdził, że zawiera on wszystkie niezbędne elementy przewidziane przepisami prawa. Opisuje on bowiem przedmiot i zakres wyceny, określa cel wyceny, podstawę formalną wyceny nieruchomości oraz źródła danych o nieruchomości, ustalenie dat istotnych dla określenia wartości nieruchomości, analizę i charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny, wskazanie rodzaju określonej wartości, wyboru podejścia, metody i techniki szacowania, przedstawienie obliczeń wartości nieruchomości oraz wyniku wyceny wraz z uzasadnieniem. Operat ten zawiera również stosowne w tym zakresie klauzule, wyciąg z operatu szacunkowego oraz dołączone są do niego dokumenty wykorzystane przy jego sporządzeniu. Ponadto operat szacunkowy został wykonany zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego z dnia 21.09.2004 r. ( Dz. U. Nr 2007, poz. 2109, ze zm.). Natomiast ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, jakie muszą uiścić spadkobiercy byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Gminy Górno, nastąpiło z uwzględnieniem treści art.140 i art. 217 ugn.

W oparciu o ten operat organ określił wartość rynkową nieruchomości na kwotę 782.340,00 zł. według stanu na dzień zwrotu. Wartość rynkowa części nieruchomości podlegającej zwrotowi według stanu na dzień nabycia przez Skarb Państwa została oszacowana na kwotę 617.190,00 zł, zaś stopień zwiększenia wartości przedmiotowej nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości bezpośrednio po jej wywłaszczeniu określony został na kwotę 165.150,00 zł. Zwaloryzowane odszkodowanie za zwracaną nieruchomość wynosi 185.507,00 zł i jest niższe od 50% jej aktualnej wartości rynkowej. Organ nadmienił, że stosownie do art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość zwaloryzowanego odszkodowania (185.507,00 zł) została powiększona o kwotę wzrostu wartości nieruchomości na dzień zwrotu tj. 165.150,00 zł. Wynosi więc łącznie 350.657,00 zł.

W efekcie odszkodowanie do uiszczenia którego zostali zobligowani na rzecz Gminy Górno spadkobiercy J. i J. małż. M., stosownie do przypadających im udziałów za zwracaną nieruchomość o łącznej pow. 1,3992 ha wyniosło 350.657,00 zł. Organ II instancji zauważył też, że organ I instancji stosownie do art. 141 ust. 1 ugn uwzględnił wnioski spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości i orzekł o rozłożeniu wpłaty odszkodowania w wlw wysokości 350.657,00 zł na 10 rocznych rat.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Gminy Górno od decyzji Starosty Kieleckiego Wojewoda Świętokrzyski stwierdził, że z oględzin przeprowadzonych na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości na działkach nr 188/19, 188/21 i 800/7 wynika, iż nie zostały podjęte na nich żadne działania zmierzające do utworzenia systemu przeciwpowodziowego, które pozwalałyby na regulację wody na rzece Lubrzance. W/w działki zostały zabudowane m.in. hangarem, dwoma wiatami, chodnikami, ogrodzone ogrodzeniami metalowymi, a na działce nr 800/7 znajduje się budynek parterowy, murowany. Tym samym zdaniem organu stwierdzić należy, że znajdujące się zabudowania trudno uznać za elementy systemu przeciwpowodziowego. W świetle unormowań i wytycznych związanych z szeroko rozumianym przeciwdziałaniem zagrożeniom przeciwpowodziowym teren zalewowy powinien być pozbawiony jakichkolwiek zabudowań, powinien być utwardzony i wyposażony w infrastrukturę przeciwpowodziową m.in. dreny, wały przeciwpowodziowe.

Również podnoszony w odwołaniu fakt celowości udostępnienia działek nr nr 188/19, 188/21 i 800/7 pod działalność WWOPR nie mógł być uwzględniony w postępowaniu zwrotowym, ponieważ o zbędności nieruchomości decydują przesłanki wymienione w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które zostały w sprawie spełnione co do części nieruchomości objętej zwrotem.

W skardze na tę decyzję Gmina Górno wniosła o jej uchylenie w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji istotnych przepisów ustawy z 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej oraz ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym. Organ wydający decyzję nie uwzględnił bowiem kwestii związanych z zalewaniem terenu, który bezpośrednio przylega do zalewu w Cedzynie ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że "także położenie nieruchomości na terenie zalewowym nie przesądza o jej niezbędności na cele związane z budową zbiornika wodnego". Ponieważ zbiornik Cedzyna jest ważnym elementem systemu przeciwpowodziowego dla powiatu i województwa pozwalającym na regulację poziomu wody w rzece Lubrzance, to zaskarżona decyzja w znaczny sposób ogranicza możliwość działania Wójta Gminy Górno w zakresie obowiązków przeciwdziałania stanom powodziowym.

Jednym z podmiotów realizujących zadania zwalczania klęsk żywiołowych jest zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, z którego jednostką mającą siedzibę w Kielcach Gmina Górno zawarła umowę bezpłatnego użytkowania nieruchomości położonej w Leszczynach oznaczonej numerami działek 188/19, 188/21 i 800/7. Działalność prowadzona na tej nieruchomości przez WOPR w Kielcach mająca wymiar bardzo ważnego interesu społecznego w dziedzinie bezpieczeństwa korzystających z obiektu wodnego powoduje, że zwrot przedmiotowych nieruchomości, który będzie oznaczać likwidację bazy szkoleniowej WOPR, stanowić będzie wielką stratę o aspekcie społecznym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skargi Wojewoda stwierdził, że na działkach nr 188/19, 188/21 i 800/7 nie zostały podjęte żadne działania zmierzające do utworzenia systemu przeciwpowodziowego, które pozwalałyby na regulację wody w rzece Lubrzance. Znajdujące się bowiem na tych działkach zabudowania trudno uznać za elementy systemu przeciwpowodziowego tym bardziej, że zgodnie z obowiązującymi wytycznymi zawartymi w Prawie wodnym związanym z szeroko rozumianym przeciwdziałaniem zagrożeniom powodziowym, teren zalewowy powinien być objęty zakazem zabudowy. Jeżeli natomiast miałaby na takim terenie powstać zabudowa, to teren zalewowy powinien zostać utwardzony i wyposażony w infrastrukturę przeciwpowodziową m. in. dreny i wały przeciwpowodziowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, częściowo z przyczyn jakie w niej wskazano.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna (w rozumieniu art. 137 cytowanej ustawy) na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dana nieruchomość staje się zaś zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia w ciągu 10 lat od tego momentu (art. 137 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 216 ust. 1 powyższej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). W toku postępowania administracyjnego właściwy organ winien zatem zbadać, czy dana wywłaszczona nieruchomość została faktycznie wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w umowie (zob. m.in. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt I SA 2374/01, LEX nr 148971 - teza 1).

Sporne nieruchomości zostały nabyte przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia 24 listopada 1972 r. Rep. 11398/72, zawartego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18/61, poz. 94 ze zm.). W § 2 tego aktu zostało określone, że nabywane działki są przeznaczone pod budowę zbiornika wodnego we wsi Cedzyna. W akcie tym nie została powołana decyzja o lokalizacji inwestycji, stanowiąca podstawę wywłaszczenia nieruchomości. Ponieważ poszukiwania tej decyzji nie przyniosły rezultatu, organy administracji obu instancji ustaliły cel nabycia przedmiotowych nieruchomości na podstawie ogólnego przeznaczenia określonego w akcie notarialnym z dnia 24 listopada 1972 r. Następnie przyjęły jako bezsporne, że tak ustalony cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na części wnioskowanych do zwrotu działek. O ile można przy tym jednoznacznie to ocenić na podstawie ogólnikowych stwierdzeń uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ uznał, że o zrealizowanie ustalonego celu wywłaszczenia świadczy jedynie to, czy nieruchomości nabyte aktem notarialnym z dnia 24 listopada 1972 r. znalazły się pod poziomem lustra wody wykonanego w latach 70-tych zbiornika, czy też nie.

Z takim rozumowaniem nie można się zgodzić z dwóch powodów.

Zbiorniki zaporowe w tym i zbiornik Cedzyna budowane są przy wykorzystaniu naturalnego ukształtowania terenu oraz spiętrzeniu wód płynących za pomocą zapory. Częstym celem ich budowy jest regulacja poziomu wód płynących w ciekach, w tym zwłaszcza zapobieganie powodziom poprzez spiętrzanie wody do maksymalnego dopuszczalnego poziomu, w celu ograniczenia spływu wód na tereny zagrożone powodzią. Takie uwarunkowania powodują, że poziom piętrzenia wody w zbiornikach zaporowych podlega okresowym wahaniom. Ich zakres reguluje instrukcja gospodarowania wodą opracowywana na podstawie przepisów Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 sierpnia 2006 r. w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą (Dz. U. z dnia 23 sierpnia 2006 r.), wydanego na podstawie art. 132 ust. 10 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Rozporządzenie to operuje między innymi pojęciami minimalnego poziomu piętrzenia (przez który rozumie się najniższe położenie zwierciadła spiętrzonej wody umożliwiające prawidłową pracę urządzenia wodnego), normalnego poziomu piętrzenia (najwyższe położenie zwierciadła spiętrzonej wody w okresach poza wezbraniami) i maksymalnego poziomu piętrzenia (najwyższe położenie zwierciadła spiętrzonej wody przy uwzględnieniu pojemności powodziowej stałej; dla budowli piętrzącej niemającej pojemności powodziowej, maksymalny poziom piętrzenia równy jest normalnemu poziomowi piętrzenia) - § 1 pkt 2,4 i 7. Z definicji tych wynika, że skoro maksymalny poziom piętrzenia przewidziany dla danego zbiornika, jest stanem zakładanym już na etapie projektowania i budowy zbiornika, to należy przyjąć, że grunty położone na terenie, który przy maksymalnym poziomie piętrzenia znajdzie się pod wodą, ale przy normalnym poziomie piętrzenia znajduje się ponad poziomem lustra wody – są gruntami wykorzystanymi pod budowę zbiornika.

Taka sytuacja może zachodzić w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w akt organu I instancji (k. 165) pisma Świętokrzyskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach z dnia 29 września 2006 r. skierowanego do Starostwa Powiatowego w Kielcach, ŚZMiUW w Kielcach w związku z zawiadomieniem go w dniu 20 września 2006 dotyczącym przygotowania materiału dowodowego do wydania decyzji w sprawia zwrotu nieruchomości położonej w Leszczynach gm. Górno, oznaczonej w dacie jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa numerami działek 188/1 o pow. 28.570 m2 i 250 o pow. 4645 m2, a w aktualnej ewidencji gruntów gm. Górno, obręb Leszczyny odpowiadającej działkom nr ewid: 188/21, 800/5, 800/10, 800/11, 188/19, 800/7, 800/8 i części działki 800/12, poinformował organ prowadzący postępowanie zwrotowe, że zgodnie z instrukcją eksploatacji zbiornika wodnego "CEDZYNA" usytuowanego na rzece Lubrzance, zatwierdzonej postanowieniem znak RO.II.6211-15/2000 z dnia 19 września 2006 r. przez Starostwo Powiatowe w Kielcach, najwyższym dopuszczalnym poziomem piętrzenia jest rzędna 260,98 m npm. przy przepływie wody kontrolnej. Na podstawie posiadanych materiałów Świętokrzyski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach stwierdził, że w/w działki znajdują się w strefie zalewowej do rzędnej 260,98m npm. oraz w strefie negatywnego oddziaływania wód powodziowych do rzędnej 262,00 m npm. W związku z powyższym ŚZMiUW w Kielcach stanął na stanowisku, aby nie dokonywać zwrotu wnioskowanych działek, gdyż w przyszłości mogą wystąpić roszczenia o odszkodowania z tytułu okresowego zalewania lub negatywnego oddziaływania wód piętrzonych w zbiorniku na powyższe działki. Z pisma tego jednoznacznie wynika, że co najmniej część przedmiotowej nieruchomości przy maksymalnym dopuszczalnym poziomie piętrzenia znajdzie się pod powierzchnią wody, a na ewentualną pozostałą część tej nieruchomości wody powodziowe będą negatywnie oddziaływać. Oznacza to zdaniem Sądu, że wadliwe jest ustalenie organu jakoby cel wywłaszczenia określony jako "pod budowę zbiornika wodnego" – nie został zrealizowany na żadnej części przedmiotowej nieruchomości.

Organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, że niekwestionowany fakt wykorzystania części przedmiotowej nieruchomości na cele związane z rekreacją i wypoczynkiem oraz ratownictwem wodnym nad zalewem Cedzyna, nie przesądza o jej niezbędności na cel określony w akcie notarialnym Rep. A Nr 11398/72 z dnia 24 listopada 1972 r., gdyż cele te nie są tożsame z budową zbiornika wodnego, tj. zalaniem terenu wodą i wybudowaniem urządzeń związanych z utrzymaniem zbiornika wodnego. Pogląd ten, zaakceptowany również w zaskarżonej decyzji nie może zyskać uznania.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1, 4 i 6 Prawa wodnego, zarządzanie zasobami wodnymi służy zaspokajaniu potrzeb ludności, gospodarki, ochronie wód i środowiska związanego z tymi zasobami, w szczególności w zakresie: zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości wody dla ludności, ochrony przed powodzią oraz suszą, zaspokojenia potrzeb związanych z turystyką, sportem oraz rekreacją. Jednym z instrumentów zarządzania zasobami wodnymi jest planowanie w gospodarowaniu wodami (art. 2 ust. 2 Prawa wodnego), w czym mieści się również planowanie w zakresie budownictwa wodnego. Aby więc ocenić właściwie co mieści się w określeniu " budowa zbiornika wodnego", konieczne jest ustalenie celu jego budowy. Jeżeli bowiem celem takim jest również zaspokajanie potrzeb związanych z turystyką, sportem oraz rekreacją, to konieczne jest rozważenie, czy niezbędna do realizacji takich celów infrastruktura techniczna w postaci m. in. przystani, hangaru na sprzęt służący potrzebom ratownictwa wodnego, czy budynków związanych z turystyką, sportem i rekreacją uprawianymi w ścisłym powiązaniu z powstałym zbiornikiem wodnym Cedzyna – nie służy realizacji celu wywłaszczenia określonego jako "budowa zbiornika wodnego".

Nasuwa się tu analogia z problematyką wywłaszczeń pod realizację celu określanego jako budowa osiedla mieszkaniowego. Na gruncie tego zagadnienia utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., III SA/Po 648/07, LEX nr 365373, wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2008 r., II SA/Kr 1034/07, LEX nr 480122, wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., I OSK 1324/06, LEX nr 383797). Analogicznie zdaniem Sądu należy uznać, że w ramach celu wywłaszczenia określonego jako budowa zbiornika wodnego, mieści się również budowa infrastruktury technicznej związanej z realizacją celu, bądź celów, jakim zbiornik miał służyć. Rozważenia też wymaga, czy skoro jednym z celów budowy zbiornika wodnego może być ochrona przed powodzią, będącą jedną z katastrof naturalnych mieszczących się w pojęciu klęsk żywiołowych, w celu zapobieżenia skutkom których właściwe podmioty współpracują ze społecznymi organizacjami ratowniczymi (art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 19 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej, Dz. U. Nr 62/02 poz. 558 ze zm.), do których zalicza się również wodne ochotnicze pogotowie ratunkowe, to czy zlokalizowane na przedmiotowej nieruchomości obiekty techniczne wykorzystywane przez WOPR w Kielcach, bezpośrednio w ramach współpracy z kierującymi działaniami prowadzonymi w celu zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej powodzi, nie świadczą o wykorzystaniu tej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Brak jakichkolwiek ustaleń i rozważań w przedmiocie wskazanych wyżej dwóch zagadnień sprawia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać z powodu naruszenia przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 kpa - które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka wadliwość powoduje, że zbędne stało się odnoszenie się do pozostałych elementów zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem wątpliwe jest, czy spełniona została w sprawie podstawowa przesłanka warunkująca możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tj. czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, to przedwczesne jest odnoszenie się do kwestii, będących konsekwencją orzeczonego zwrotu. Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c). p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji kierując się wszystkimi przedstawionymi wyżej uwagami wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Organ wyjaśni na wstępie w oparciu o obowiązującą instrukcję eksploatacji zbiornika wodnego Cedzyna oraz mapę sytuacyjno-wysokościową, czy i ewentualnie które części przedmiotowej nieruchomości znajdą się pod powierzchnią wody przy najwyższym dopuszczalnym poziomie piętrzenia tego zbiornika, a które części tej nieruchomości znajdą się w strefie negatywnego oddziaływania wód powodziowych. W razie potrzeby organ I instancji, dla pełnego określenia celu wywłaszczenia, wyjaśni jaki był planowany cel budowy zbiornika wodnego we wsi Cedzyna i w zależności od poczynionych ustaleń wyjaśni, czy cel wywłaszczenia oceniany przez pryzmat celu budowy zbiornika wodnego Cedzyna, rzeczywiście nie został zrealizowany.

Organ uwzględni też, że w związku ze śmiercią uczestniczki Filomeny M., spadkobierczyni poprzednich właścicieli przedmiotowej nieruchomości, stronami postępowania zwrotowego muszą być jej spadkobiercy ustaleni w akcie notarialnym poświadczenia dziedziczenia sporządzonym w dniu 18 czerwca 2010 r. przez notariusza Mirosławę Nalazek za nr Repertorium A 5032/2010.

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej Gminy Górno kwotę 200 zł. uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.