Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 119/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 34 par 4, art. 33 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 29 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 roku sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B.Z. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 13/4 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: k.p.a.), art. 18, art. 33 § 1 pkt 2 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) oraz art. 1 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów A.C. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny wskazał, że postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Prezydent Miasta [...] oddalił zarzut A.C., wniesiony podaniem z dnia [...] r., w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 lutego 2017 r.

nr: [...] i [...]. Organ podniósł, iż w piśmie z dnia 9 września 2017 r. skarżąca - na wezwanie organu - wyjaśniła, że jej żądanie z 10 kwietnia 2017 r. oparte jest na art. 33 u.p.e.a. W jej ocenie egzekucja została podjęta przedwcześnie, czym naruszono zasadę zaufania do organów państwa. Podjęto ją mimo, że postępowanie było zawieszone prawomocną decyzją.

Rozpatrując wniesiony zarzut organ wskazał, iż w dacie wystawienia tytułów wykonawczych oraz w dacie podjęcia egzekucji administracyjnej nie było

w obrocie prawnym żadnych rozstrzygnięć, które stanowiłyby o braku możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie wstrzymano wykonania decyzji, ani nie odroczono terminu wykonania obowiązku. Rozstrzygnięcia takie, zapadłe już w czasie egzekucji, nie stanowią o jej wadliwości. Samo złożenie natomiast przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległości nie pozbawia wierzyciela prawa żądania wykonania obowiązku, w tym w ramach egzekucji administracyjnej.

Na powyższe postanowienie, w terminie ustawowym, skarżąca złożyła zażalenie, w którym zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła ustalenie niezgodnego ze stanem faktycznym stanu prawnego sprawy. Podniosła, iż przedmiotowe tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie decyzji z dnia [...] roku zapadłych z naruszeniem prawa (w toku korespondencji Miasto [...] raz wyjaśniało, iż powodem wydania decyzji z dnia [...] roku był wyrok ograniczający prawa rodzicielskie a drugi raz, że faktycznie opieka nad małoletnim nie była przez nią sprawowana). Ograniczenie prawa rodzicielskiego tylko poprzez nałożenie kuratora majątkowego w świetle obowiązujących przepisów prawa nie wyłącza możliwości pobierania przez jego matkę świadczenia. Nadto matka małoletniego cały czas sprawuje nad nim faktyczna opiekę i stwierdzenia Urzędu w tym przedmiocie nie są oparte o jakikolwiek materiał dowodowy.

A.C. podniosła, iż do chwili obecnej jest w toku kwestia przywrócenia terminu do zaskarżenia decyzji z [...] r., a postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone - mimo to wyegzekwowano środki z banku. Nadto pozostaje kwestia nie rozstrzygniętego postępowania o umorzenie należności objętych decyzjami z [...] r. Strona podniosła, iż orzecznictwo europejskie wielokrotnie wskazywało Polsce, że dopóki nie zakończy się prawomocnie inne postępowanie, które może mieć wpływ na egzekucje - a postępowanie o umorzenie należności do takich należy - postępowanie egzekucyjne winno być całkowicie zawieszone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na treść art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazało, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z tożsamością wierzyciela i organu egzekucyjnego, a zatem kompetencje organu egzekucyjnego i wierzyciela skupione są w jednej osobie, co oznacza, iż wydawanie uprzedniego stanowiska przez wierzyciela jest bezprzedmiotowe i zupełnie wystarczającym jest zaprezentowanie stanowiska w postanowieniu wydawanym jako organ egzekucyjny. W dalszej części rozważań organ, powołując wyrok NSA z 12.06.2007 r. (sygn. akt I OSK 209/07) wskazał, że sądownictwo administracyjne jednolicie przyjmuje, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia o dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Podniesione w zarzutach okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organy prowadzące postępowanie egzekucyjne. Organ II instancji zważył, że organ I instancji kierując się dyspozycją art. 7 k.p.a. oraz art. 8 i 9 k.p.a., w związku z tym, że zobowiązana w piśmie z 10.04.2017 r. nie powołała się na żaden konkretny środek prawny, ani nie wskazywała żadnych podstaw prawnych swojego podania, prawidłowo po uzyskaniu dodatkowych wyjaśnień, zakwalifikował podanie zobowiązanej, jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podanie z 10 kwietnia 2017 r. zostało przy tym wniesione w ustawowym terminie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie organ II instancji zauważył, że organ egzekucyjny, jeżeli zarzuty są uzasadnione wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, o co w istocie wnioskodawczyni chodziło. Rozstrzygnięcie to najpełniej zabezpieczało gwarancje procesowe zobowiązanej.

Organ wskazał, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgodnie z treścią art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. W ocenie Kolegium, nie można przyjmować braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, który sprowadza się w przedmiotowej sprawie do kwestionowania możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji w przypadku, gdy nie został jeszcze rozstrzygnięty wniosek zobowiązanej o umorzenie zaległości wynikających z decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] r. Decyzje stanowiące postawę wystawienia tytułów wykonawczych nie zostały bowiem przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego wyeliminowane z obrotu prawnego. W konsekwencji decyzje te nadal obowiązują, bez względu na subiektywne przekonanie skarżącej, co do ich poprawności. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że wbrew argumentacji skarżącej, nawet wyegzekwowanie całej kwoty nie czyni postępowania w sprawie ulgi bezprzedmiotowym, jeśli wyegzekwowanie zaległości nastąpiło po wszczęciu postępowania w sprawie ulgi. Wykonanie zobowiązania podatkowego w czasie trwania postępowania w sprawie umorzenia tego zobowiązania podatkowego nie unicestwia prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania. Podnoszone natomiast w zażaleniu kwestie dotyczące postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji z [...] r. nie mogą przynieść żadnego skutku, w odrębnym od niego postępowaniu egzekucyjnym.

W dniu 29 stycznia 2018 roku A.C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę, zaskarżając w całości powyższe postanowienie i wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu [...] roku Urząd Miasta [...] wydał decyzje nakazujące jej dokonania zwrotu wypłaconych zasiłków rodzinnych z uwagi na to, iż jako matka małoletniego A. ma ograniczone prawa, a kuratorem spraw majątkowych małoletniego została ustanowiona babcia - E.C. Skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie to było błędne, bowiem pominięto dwa aspekty tej sprawy: pierwszy - dobro małoletniego dziecka, bowiem to na niego zostały wydatkowane pobrane pieniądze, a tego Urząd nie wziął pod uwagę, a drugi - skoro zgodnie z prawem rodzic z ograniczonymi prawami nie ma prawa do zasiłków rodzinnych, to kto jest uprawniony do wystąpienia o nie bowiem są to pieniądze dla dziecka, a nie dla jego rodziców. Dalej skarżąca wskazała, że nigdy nie utraciła praw rodzicielskich i nadal jest przedstawicielką ustawową małoletniego syna oraz osobą uprawnioną do występowania w jego imieniu o należne mu świadczenia, jak choćby zasiłki rodzinne. Nadto, cały czas sprawowała fizyczną władzę rodzicielską oraz zajmowała się dzieckiem. Ograniczenie władzy rodzicielskiej - cząstkowe, nie jest i nie było przesłanką do wydania decyzji o cofnięciu jej uprawnień do świadczeń rodzinnych. Wskazała, że takiego zdania jest Sąd i takie stanowisko jest przyjęte w judykaturze, jak również na ten temat pisano także w mediach. Podała, że stanowisko UMŁ nie jest jednoznaczne, czego dowodem jest korespondencja w sprawie. Gmina [...] nigdy nie przedstawiła ponadto dowodów na niesprawowanie przez nią opieki nad dzieckiem. Skarżąca podniosła, że decyzje były błędne z prawomocnymi orzeczeniami Sądu. Odnosząc się do samego uzyskania kwot przewyższających wydatki, skarżąca wskazała, że uzyskano je nieprawnie - pomimo zapadnięcia wcześniej prawomocnej decyzji o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, a zatem powinny jej zostać zwrócone.

W piśmie z dnia 16 maja 2018 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej poparł stanowisko skarżącej, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a/ art. 30 ust 1 w zw. z art. 30 ust 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku oświadczeniach rodzinnych poprzez wydanie postanowienia i wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji w oparciu o decyzje Prezydenta Miasta [...] nr: [...] i [...] z [...] r. w przedmiocie uznania, iż A.C. pobrała nienależne świadczenia rodzinne na rzecz swojego syna A.G. w sytuacji, w której skarżąca wniosła o przywrócenie terminu na złożenie odwołania i wznowienie postępowania w przedmiocie świadczeń rodzinnych uznanych na nienależnie pobrane, a Kolegium do chwili obecnej nie wydało decyzji w tej sprawie;

2/ naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a/ art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności wyjaśnienia podstaw składanych przez skarżącą pism, w tym wyraźnego ustalenia skutków prawnych jakie chce skarżąca osiągnąć;

b/ art. 6 w zw. z art. 50 k.p.a. polegającego na przerzuceniu obowiązku ustalenia podstaw prawnych działania organu na skarżącą poprzez zobowiązanie A.C. do wskazania jaki skutek prawny chce osiągnąć podejmowanym działaniem, w sytuacji, w której to organy mają obowiązek działania w oparciu o obowiązujące przepisy prawa;

c/ art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez nieprawidłowe uznanie, iż w przedstawionym przez stronę skarżącą stanie faktycznym nie zachodzi brak wymagalności roszczeń z innych powodów w sytuacji, w której skarżąca szczegółowo opisała podejmowane przez siebie działania, w tym wskazała, iż podjęła czynności prawne zmierzające do przywrócenia terminu i wznowienia postępowania w przedmiocie decyzji uznających pobrane przez nią świadczenia za nienależne.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] roku oraz poprzedzającego postanowienia Prezydenta Miasta [...] z [...] roku, a także przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone ani w całości, ani w części. Ponadto wniósł o zobowiązanie organu do wskazania etapu postępowań będących wynikiem złożonych przez skarżącą odwołań w sprawie przywrócenia terminu i wznowienia postępowań w przedmiocie ustalenia, iż pobrane przez skarżącą świadczenia rodzinne są nienależne, tj. spraw o numerach: [...] i [...]. W skardze złożony został również wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie prowadzonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postępowań w sprawie odwołań złożonych przez skarżącą ma wpływ na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowanie w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę, organ administracyjny wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 23 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o odroczenie rozprawy z uwagi na to, że akta nie są kompletne, a ponadto w dniu 22.05.2018 r. organ załączył do akt dokumenty, z którymi pełnomocnik nie miał możliwości się zapoznać.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r. Sąd odroczył rozprawę i wezwał organ do uzupełnienia akt sprawy.

Do pism z dnia 5 i 7 czerwca 2018 r. organ załączył dokumenty, zgodnie z wezwaniem Sądu, z których wynika m.in., iż postępowanie w sprawie wniosku A.C. o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest nadal w toku, a ponadto A.C. złożyła w dniu 27.04.2017 r. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] i [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, które zgodnie z jej wyjaśnieniami z dnia 09.06.2017 r. organ potraktował jako wnioski o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] ww. decyzji. Postanowieniami z dnia 31 stycznia 2018 r. SKO w [...] utrzymało w mocy postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 02.08.2017 r. o odmowie wznowienia postępowań w sprawach zakończonych wydaniem decyzji z dnia [...] r. nr [...] i [...]. Na postanowienia SKO z dnia [...] r. wniesione zostały skargi do sądu i sprawy prowadzone są pod sygn. akt: II SA/Łd 251/18 i II SA/Łd 252/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2017 poz. 2188) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018.1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] roku utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] roku w przedmiocie oddalenia zarzutów A.C. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 28 lutego 2017 r. nr: [...] i [...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił

art. 33 § 1 pkt 2 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.).

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1/ wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2/ odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3/ określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4/ błąd co do osoby zobowiązanego;

5/ niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6/ niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7/ brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8/ zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9/ prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10/ niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił zarówno stan faktyczny jak i prawidłowo dokonał jego oceny prawnej, nie naruszając przepisów prawa procesowego jak i materialnego w sposób, który miałby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych niniejszej sprawy potwierdza, że w prowadzonym postępowaniu zabezpieczono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji ma obowiązek ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczności te, podobnie jak i wyjaśnienie podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji, spełniających wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 6 w zw. z art. 50 k.p.a. polegający na "przerzuceniu" obowiązku ustalenia podstaw prawnych działania organu na stronę skarżącą poprzez zobowiązanie jej do wskazania, jaki skutek prawnych chce osiągnąć podejmowanym działaniem. Nie ulega wątpliwości, że dokładne ustalenie stanu faktycznego w rozumieniu treści art. 7 k.p.a. obejmuje także ustalenie treści żądania prezentowanego w postępowaniu administracyjnym przez stronę (por. wyrok NSA z 03.04.1986 r., SA/Ka 22/86, GAP 1988, nr 11, s. 45; wyrok NSA z 07.04.1992 r., IV SA 1378/91, niepubl.). Nie wyklucza to jednak obowiązku strony współprzyczynienia się do zapewnienia pełnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego – w drodze złożenia wyjaśnień. Przepis art. 7 k.p.a., wsparty regulacjami zawartymi w art. 8 i 9 k.p.a., stanowi podstawę do "życzliwej" interpretacji pism składanych w toku postępowania. Organ administracji winien uwzględnić treść pisma, a nie jego formę, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywateli (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8.09.2010 r., sygn. akt II SA/Gd 279/10).

Jak trafnie wskazał organ administracji, skarżąca we wnoszonych przez siebie licznych pismach nie powołała się na żaden konkretny środek prawny, nie wskazała, też żadnych podstaw prawnych swojego podania, ani jednoznacznych wniosków. W tych okolicznościach organ nie mógł dokonać wyboru lub oceny tych wniosków według własnego uznania (nawet najbardziej korzystnego dla strony), lecz był zobowiązany do wezwania strony do sprecyzowania wniosków objętych pismem, co też organ rozstrzygający w rozpoznawanej sprawie uczynił, w sposób prawidłowy określając treść pisma strony jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przede wszystkim podanie z dnia 10.04.2017 r. zostało wniesione w ustawowym terminie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, a przy tym, w przypadku ich uwzględnienia organ zobowiązany był do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o co – jak słusznie wskazał organ administracyjny – w istocie stronie skarżącej chodziło. Organ trafnie wywiódł również, że okoliczności prezentowane w treści pism skarżącej mogą zostać rozpoznane w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, który jest przy tym środkiem najpełniej chroniącym prawa zobowiązanego i w jego ramach możliwe jest odniesienie się do okoliczności przez nią powołanych. Jak wynika przy tym z akt sprawy, w wezwaniu z 31 sierpnia 2017 r. organ poinformował skarżącą jakie żądania dla niej przewiduje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i z jakimi konsekwencjami wiążą się poszczególne regulacje. Skarżąca w doręczonych jej tytułach wykonawczych została również pouczona o terminie, jak o podstawach, na których mogą być wniesione zarzuty, poprzez przytoczenie treści art. 33 § 1 u.p.e.a., zawierającego enumeratywne wyliczenie tych podstaw. Mimo twierdzenia skarżącej o niezrozumieniu wezwania do sprecyzowania podania, skarżąca w piśmie z dnia 9 września 2017 roku wskazała, że podstawą prawną żądania z dnia 10 kwietnia 2017 roku stanowi między innymi art. 33 u.p.e.a., podnosząc dodatkowo nowe okoliczności powstałe na kolejnym etapie postępowania. Wskazać w tym miejscu należy, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 01.09.2011 r., sygn. akt II FSK 407/10). Nie jest zatem możliwe w jego ramach odnoszenie się do okoliczności powstałych na późniejszym etapie postępowania. Podnoszenie nowych zarzutów lub uzupełnienie już podniesionych po upływie tego terminu jest nieskuteczne. Zatem zarówno organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę na to rozstrzygnięcie nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu, a tym bardziej dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por wyrok NSA z 26.08.2011 r., sygn. akt II FSK 474/10, Lex numer 1068722). Organ II instancji biorąc zatem pod uwagę treść podania z dnia 10 kwietnia 2017 roku, prawidłowo przyjął, iż podstawę prawną żądania strony stanowi art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. "brak wymagalności obowiązku z innego powodu", słusznie wskazując przy tym, że rozstrzygnięcie w tej sprawie może być wydane jedynie w zakresie okoliczności podniesionych w podaniu z dnia 10 kwietnia 2017 roku, tj. złożenia przez skarżącą w dniu 27 lutego 2017 roku wniosku o umorzenie w całości wraz z odsetkami nienależnie pobranych świadczeń socjalnych, a także złożenia w dniu 4 kwietnia 2017 roku odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 14.03.2017 r. o odmowie umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych przez A.C. świadczeń rodzinnych.

W ocenie Sądu, wbrew argumentom strony skarżącej, nie można przyjmować nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi z dnia 28 lutego 2017 r. nr: [...] i [...], który sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do kwestionowania możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji w przypadku, gdy nie został jeszcze ostatecznie rozstrzygnięty wniosek strony o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, wynikających z ostatecznych decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., będących podstawą do wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Wskazać należy, że samo złożenie wniosku o umorzenie dochodzonych przez wierzyciela należności nie skutkuje automatycznie wstrzymaniem egzekucji administracyjnej. Wszczęcie postępowania o umorzenie należności nie wyklucza możliwości prowadzenia egzekucji. Z żadnego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika, aby złożenie wniosku o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych stanowiło przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Gdyby istniała taka zależność, dłużnicy mogliby udaremniać egzekucję składając kolejne wnioski o umorzenie należności, skoro nie ma przeszkód, by po negatywnym rozpatrzeniu wniosku o umorzenie złożyć wniosek ponownie, jeśli pojawią się nowe okoliczności (por. wyrok WSA w Olsztynie z 11.12.2013 roku, sygn. akt I SA/Ol 681/13, Lex nr 1413733). Samo zatem wszczęcie postępowania w sprawie przyznania ulgi nie jest tożsame z umorzeniem zobowiązania, skutkującym na gruncie postępowania egzekucyjnego brakiem wykonalności dochodzonego obowiązku. Konieczne jest bowiem zakończenie tego postępowania poprzez wydanie w tym zakresie przez organ decyzji umarzającej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17.01.2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1549/17, Lex nr 2455097). Prowadzone postępowanie może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł wykonawczy zachowuje swą aktualność (por. wyrok NSA z 6.07.2010 r., sygn. akt II FSK 360/09 Lex nr 786864 oraz wyrok NSA z 23.04.2010 r., sygn. akt I FSK 675/09, Lex numer 658093).

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, podstawę nałożonego na zobowiązaną obowiązku stanowiły decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr: [...] i [...] w przedmiocie uznania, iż A.C. pobrała nienależne świadczenia rodzinne na rzecz swojego syna A.G., co oznacza, że postępowanie egzekucyjne toczy się w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawnym ostateczne decyzje administracyjne. Badanie natomiast przez organ egzekucyjny pod względem merytorycznym prawidłowości wydania decyzji stanowiących podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji nie jest możliwe, co przesądza jednocześnie o bezskuteczności zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Dopiero zakończenie zainicjowanego przez skarżącą postępowania w sprawie wznowienia postępowań zakończonych wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] r. w sposób dla niej korzystny lub wydanie przez wierzyciela pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia dochodzonych należności, będzie miało wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne. Zobowiązana, wnosząc zarzuty oparte na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., powinna zatem przedstawić dowód potwierdzający, że obowiązek nie istnieje, ponieważ decyzje będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, doszło do umorzenia należności bądź odroczenia terminu jej spłaty. Tymczasem skarżąca na żadnym etapie postępowania takiego dowodu nie złożyła. Decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nadal wywołują skutki prawne, bez względu na subiektywne przekonanie skarżącej, co do ich poprawności.

Jak trafnie dostrzegł organ II instancji, zarówno w dacie wystawienia tytułów wykonawczych jak i w dacie podjęcia egzekucji administracyjnej nie było w obrocie prawnym żadnych rozstrzygnięć, które stanowiłyby o braku możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie wstrzymano wykonania decyzji, jak również nie odroczono terminu wykonania obowiązku. Decyzja o odroczeniu terminu płatności zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi z dnia 28 lutego 2017 r. nr: [...] i [...] wydana została w dniu 27 kwietnia 2017 r. i jako taka – jak już wcześniej wskazano - nie mogła podlegać rozpoznaniu w ramach zarzutów podniesionych w ustawowym terminie, czyli wynikających z pisma zobowiązanej z dnia 10.04.2017 r., doprecyzowanych pismem z 09.09.2017 r. Dodatkowo należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że w okresie od dnia 27.04.2017 r., tj. od dnia wydania decyzji w przedmiocie odroczenia terminu płatności zobowiązania, organ egzekucyjny nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi z dnia 28.02.2017 r. Jedynym zastosowanym w ramach prowadzonego postępowania środkiem egzekucyjnym było zajęcie rachunku bankowego z dnia 03.04.2017 r., doręczone skarżącej w dniu 07.04.2017 r.

Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. sprowadzający się do wykazania, iż w przedstawionym przez skarżącą stanie faktycznym zachodzi brak wymagalności roszczeń z innych powodów, gdyż podjęte zostały przez nią czynności prawne zmierzające do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie uznania, iż A.C. pobrała nienależne świadczenia rodzinne na rzecz swojego syna. Z uzasadnienia wniesionego zarzutu wynika zatem, iż skarżąca upatruje braku możliwości prowadzenia egzekucji głównie w tym, że zostało wszczęte postępowanie zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Z akt sprawy wynika, iż A.C. złożyła odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] r. nr [...] i [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych dopiero w dniu 27.04.2017 r., które na jej wniosek z dnia 09.06.2017 r. organ potraktował jako wnioski o wznowienie postępowań w sprawach zakończonych wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] ww. decyzji. Postępowanie zainicjowane przez skarżącą w dniu 27.04.2017 r. nie może być zatem rozpatrywane w ramach zarzutów na postępowanie egzekucyjne, podniesionych w dniu 10.04.2017 r. Należy jeszcze raz podkreślić, iż wobec tego, że tytuły wykonawcze z dnia 28 lutego 2017 r. nr: [...] i [...] zostały doręczone skarżącej w dniu 07.04.2017 r., zatem w myśl art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., 7 dniowy termin do zgłoszenia zarzutów upłynął z dniem 14.04.2017 r. Podnoszenie nowych zarzutów lub uzupełnianie już podniesionych po upływie tego terminu jest nieskuteczne. Skoro zatem organ, po wyjaśnieniach skarżącej z dnia 09.09.2017 r., potraktował jej pismo z dnia 10.04.2017 r. jako zarzuty wniesione na prowadzone postępowanie egzekucyjne, to mógł je rozpatrywać jedynie w zakresie okoliczności w tym piśmie podniesionych. Powoływanie się przez skarżącą na późniejszym etapie postępowania na fakt wydania decyzji o odroczeniu terminu spłaty zobowiązań (27.04.2017 r.), uchylenia przez SKO decyzji o odmowie umorzenia należności wynikających z decyzji z dnia [...] r. (27.04.2017 r.), zawieszenia postępowania egzekucyjnego czy też wszczęcia postępowania nadzwyczajnego dotyczącego decyzji z dnia [...] r., nie mogło być zatem brane pod uwagę w toku rozpatrywania zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 lutego 2017 r.

Trzeba przy tym wskazać, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności wynikających z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. jest nadal w toku, a postanowieniami z dnia 31 stycznia 2018 r. SKO w [...] utrzymało w mocy postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 02.08.2017 r. o odmowie wznowienia postępowań w sprawach zakończonych wydaniem decyzji z dnia [...] r. nr [...] i [...]. Na postanowienia SKO z dnia 31 stycznia 2018 r. wniesione zostały skargi do sądu i sprawy prowadzone są pod sygn. akt: II SA/Łd 251/18 i II SA/Łd 252/18. Sądowi wiadomo jest przy tym z urzędu, iż w sprawach o sygn. akt: II SA/Łd 251/18 i II SA/Łd 252/18 ze skarg A.C. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 stycznia 2018 r. nr [...] i [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawach zakończonych wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] r. nr [...] i [...] o uznaniu za nienależnie pobrane i zwrot świadczeń rodzinnych, w dniu 4 września 2018 roku zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oddalający skargi.

Dodać również należy, iż podobna argumentacja podnoszona była przez skarżącą w ramach prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, toczącego się w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 28 lutego 2017 r. nr: [...] i [...]. Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] postanowienia z dnia [...] r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 lutego 2017 r. nr: [...] i [...], które utrzymane zostało w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2018 r. w sprawie sygn. III SA/Łd 118/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Argumentacja i zarzuty podnoszone przez skarżącą w postępowaniach III SA/Łd 118/18 i III SA/Łd 119/18 zmierzają w istocie do wykazania, iż decyzje Prezydenta Miasta [...] nr: [...] i [...] z dnia [...] roku w przedmiocie uznania, iż A.C. pobrała nienależne świadczenia rodzinne na rzecz swojego syna A.G., wydane zostały sprzecznie z prawem, a zatem wadliwe jest również postępowanie egzekucyjne mające na celu realizację obowiązków wynikających z tych decyzji, jednak na etapie postępowania egzekucyjnego brak jest możliwości oceny rozstrzygnięć, będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. W myśl bowiem art. 29 § 1 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok NSA z 18.12.2000 r., sygn. akt III SA/2744/99 , LEX nr 47236).

Powyższa argumentacja strony skarżącej nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku. Podstawą wszczęcia i prowadzenia w stosunku do skarżącej A.C. postępowania egzekucyjnego był wniosek wierzyciela – Prezydenta Miasta [...] oraz tytuły wykonawcze oparte na decyzjach z [...] r. nr [...] i [...], które jako ostateczne podlegały wykonaniu.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak

w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz art. 29 § 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2018.1184 ze zm.), a także § 4 ust 3 w zw. z § 21 ust 1 pkt 1) lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2016, poz. 1714 ze zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł, obejmującej podatek Vat, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

D.Cz.