Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1816/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA /del/ Marian Ekiert Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr/ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2001 Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia.[..] lutego 2001 roku nr [...] 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M. K. kwotę 30zł (trzydzieści) tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 1816/01

U z a s a d n i e n i e

Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia [...] lutego 2001 roku nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku M. K. zamieszkałej w R., ul [...] reprezentowanej przez pełnomocnika A. C. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R. ,składającej się z działek o nr 1560 o pow. 2a 68m2 i nr 1559 o pow. 34a 32m2 obr. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...], a pozostającej w wieczystym użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców z siedzibą w W., ul. [...].

Jako podstawę prawną decyzji powołał art. 104 k.p.a tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku nr 98 poz. 1071/, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 216 ustawy z dnia 21 .08. 1997 roku o gospodarce nieruchomościami/ Dz. U. z 2000 roku nr 46, poz. 543 /.

W uzasadnieniu przytoczył następujące okoliczności:

M. K., wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2000 roku wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym 4298/1 i 4298/2 położonej w P. Wnioskodawczyni powołała się na wyrok Sądu Najwyższego - sygn. III RN 77/99 stwierdzający nieważność wywłaszczeń gruntów pod ogródki działkowe.

Aktem notarialnym z dnia 20 maja 1980 roku Rep. [...] poprzedniczka prawna wnioskodawczyni M. K. – A. B. zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość opisaną w decyzji. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Odszkodowanie za nieruchomość ustalono na sumę szacunkową 47.073,60 zł.

W wyniku modernizacji ewidencji gruntów działki 4298/1 o pow. 2a 86m2 i 4298/2 o pow. 34a 30m2 zmieniły oznaczenie i powierzchnię na działki nr 1560 o pow. 2a68m2 i 1559 o pow. 34a 32m2 obr. [...].

Celem wywłaszczenia było urządzenie pracowniczych ogródków działkowych dla Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R., co wynikało z decyzji wydanej przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 13 lutego 1979 roku.

Przeprowadzone w dniu 30 stycznia 2001 roku oględziny przedmiotowej nieruchomości wykazały, że obie działki, zarówno nr 1559, jak i 1560 , położone są w całości na terenie urządzonych ogródków działkowych.

Mając na względzie przepisy regulujące kwestię zwrotu nieruchomości, w szczególności art. 136 ust 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, Prezydent Miasta uznał, że przejęta na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowa nieruchomość została przejęta w całości na cel wywłaszczenia , którym było urządzenie pracowniczych ogródków działkowych Komendy Wojewódzkiej MO. Ogrody stanowią zwarty kompleks, trwale ogrodzony i wyposażony w sieć wodociągową i elektryczną. W tej sytuacji nie można uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu., zatem jej zwrot jest niedopuszczalny. Dodatkową przesłanką przemawiającą w ocenie organu, za negatywnym rozstrzygnięciem sprawy jest fakt, że nieruchomość została trwale rozdysponowana poprzez oddanie jej aktem notarialnym z dnia 6 kwietnia 2000 r. Rep. [...] w wieczyste użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców.

Odnosząc się do powołanego przez wnioskodawczynię wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 1999 roku /III RN 77/99/ w kwestii nieważności decyzji wywłaszczeniowej w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych pod ogródki działkowe na mocy przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości stwierdził, że badanie legalności decyzji administracyjnych wywłaszczeniowych wykracza poza ramy postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta wniosła M. K. przez pełnomocnika A. C. Zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa, w szczególności "zapisów ustawy o gospodarce nieruchomościami" i K.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda, decyzją z dnia [...] czerwca 2001 roku nr [...] u t r z y m a ł w mocy zaskarżoną decyzję.

Jako podstawę prawna decyzji podał art. 138 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 9 ust ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podniósł, że materialnoprawne przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynikają z art. 136 ust. 3 tej ustawy, który zobowiązuje organ do zwrotu nieruchomości, gdy o zwrot ubiega się poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, a nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu .

Z kolei przepis art. 137 ustawy określa przesłanki uznania nieruchomości za zbędną. Dotyczy to sytuacji, gdy mimo upływu 7 lat od daty ostateczności decyzji, nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczenia lub, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel nie został zrealizowany.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza wykorzystanie działki na cel, na jaki została nabyta przez Skarb Państwa, zatem wniosek o zwrot nieruchomości nie znajduje podstaw prawnych.

Skargę na decyzję Wojewody wniosła M. K. działająca przez pełnomocnika. Zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 137,138,139 i 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz 77 i 78 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o orzeczenie o kosztach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone /a do takich należy niniejsza sprawa/ podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowi, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak ograniczony zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje legalność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2001 roku [...].

W sprawach o zwrot nieruchomości, stosownie do art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46 z 2000 roku/ orzeka w formie decyzji starosta, jako organ I instancji. Stronami takiego postępowania są : właściciel nieruchomości, wnioskodawca i ewentualnie inne podmioty, którym przysługuje prawo rzeczowe, tj. tytuł do nieruchomości objętej postępowaniem.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania :

- właścicielem nieruchomości jest Gmina Miasta [...],

- wnioskodawczynią jest M. K., następczyni prawna A. B., która w trybie przepisów ustawy 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, aktem notarialnym z dnia 20 maja 1980 roku zbyła na rzecz Skarbu Państwa przedmiotową nieruchomość,

- zainteresowanym jest Okręgowy Zarząd Polskiego Związku Działkowców, wieczysty użytkownik nieruchomości.

W przypadku, gdy status starosty połączony jest ze statusem Prezydenta Miasta, a dotyczy to sytuacji, gdy w ramach istniejących struktur samorządowych nie wyodrębniono struktur powiatowych, jak to ma miejsce w odniesieniu do Prezydenta Miasta [...], występuje on w podwójnej roli – jako strona i jako organ rozpoznający sprawę.

Taka konfiguracja procesowa budziła zastrzeżenia w orzecznictwie sądów administracyjnych z punktu widzenia zasad obiektywizmu oraz zasad procesowych wyrażonych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.

W uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 roku OPS 1/03 Wokanda 2003 7-8 /64 wyrażone zostało stanowisko, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości , która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta, jako jego organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz, oraz także jako pracownik urzędu miasta, sprawujący jednocześnie funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Rozpoznanie zaś sprawy i wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a., stanowi podstawę wznowienia postępowania. /art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a./.

W rozpatrywanej sprawie, z podanych wyżej względów, Sąd był zobowiązany do wyłączenia z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji .

W dalszym postępowaniu, skoro Prezydent Miasta [...] utracił zdolność do rozpatrzenia sprawy / art. 26 § 3 k.p.a. / należy zastosować odpowiednio art. 26 § 2 k.p.a., zgodnie z którym sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia, z tym, że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.

Charakter stwierdzonego uchybienia nie pozwala ustosunkować się Sądowi do merytorycznych zarzutów skargi, bowiem ich ocena na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.. U. Nr 153, poz. 1270 ).