Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1582/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.169 par.1 i 4
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze – dalej jako "SKO", działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz 169 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 – dalej jako "O.p.") po rozpoznaniu zażalenia A S.A. z siedzibą w W. – dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka" na postanowienie Wójta Gminy (dalej jako "Wójt") z dnia 1 marca 2019 r. w sprawie pozostawienia wniosku Spółki bez rozpoznania od decyzji Burmistrza z dnia 30 maja 2016 r. w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2016, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Pismem z dnia 28 grudnia 2018 r. Skarżąca złożyła wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2013 r. Wniosek w imieniu Spółki podpisał radca prawny, załączając do niego korektę deklaracji za 2013 r. oraz pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanej w postaci papierowej (UPL-1P).

Ponieważ powyższe nie upoważniało pełnomocnika do złożenia w imieniu Spółki wniosku o zwrot nadpłaty, Wójt wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego pisma poprzez przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2019 r. Wójt pozostawił wniosek Skarżącej bez rozpatrzenia, bowiem uznał, że w zakreślonym terminie pisma nie uzupełniono.

W dniu 14 marca 2019 r. Spółka złożyła zażalenie wskazując, że nie było podstaw do wydania przedmiotowego postanowienia. Zdaniem Strony naruszono art. 144 § 5 w zw. z art. 169 § 1 i 4 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że wezwanie Spółki do uzupełnienia braków formalnych zostało doręczone stronie, a w konsekwencji przyjęcie, iż Spółka nie uzupełniła braku formalnego. Nadto doszło do naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 124 O.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych oraz zasady przekonywania o trafności ustaleń organu podatkowego.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2019 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że godnie z unormowaniami ustawy Ordynacja podatkowa (art. 138a) w postępowaniu strona może występować osobiście bądź przez pełnomocnika, który winien wykazać ten fakt przed organem prowadzącym postępowanie. Przy czym nie jest to zdarzenie, które pełnomocnik może wykazywać w sposób dowolny, ale winien tego dokonać w ściśle określonej formie - poprzez złożenie do akt postępowania oryginału bądź notarialnie poświadczonego odpisu pełnomocnictwa sporządzonego według wzoru określonego przepisami wykonawczymi do art. 138e § 3 O.p. (druk PPS-1), bądź działając w oparciu o pełnomocnictwo ogólne.

Zdaniem SKO, składając wniosek o zwrot nadpłaty w imieniu strony pełnomocnik nie uczynił zadość tym wymogom, ponieważ dołączone do wniosku pełnomocnictwo ograniczone zostało tylko do podpisywania deklaracji w składanej w postaci papierowej (UPL-1P). Ponieważ do wniosku nie dołączono pełnomocnictwa szczególnego, w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych nie odnotowano udzielenia przez Spółkę pełnomocnictwa ogólnego (pełnomocnictwo takie ustanowiono dopiero w dniu 16 stycznia 2019 r., stąd stosownie do art. 138i § 1 O.p. wywiera ono skutek z tą datą), organ pierwszej instancji wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego poprzez przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa, jednocześnie informując o skutkach niewypełnienia wezwania.

W ocenie SKO wezwanie do uzupełnienia braków formalnych prawidłowo skierowano do pełnomocnika, na adres przez niego wskazany. Ponieważ organ nie kwestionuje samego faktu ustanowienia przez Spółkę pełnomocnika w sprawie, ale wzywa pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego złożonego przez niego wniosku, zatem żądanie to winno być skierowane do pełnomocnika i tak tez miało miejsce w niniejszej sprawie.

SKO stwierdziło, że organ nie może wzywać strony do usuwania braków formalnych, w sytuacji, gdy ustanowiła ona pełnomocnika. Dopuszczalnym jest, pomimo naruszenia przepisów o doręczeniu, które sprowadzało się do doręczenia wezwania stronie, zamiast jej pełnomocnikowi, uznanie przesyłki za doręczoną. Niemniej jednak w takim przypadku za dzień doręczenia musi być uznana data, w której pełnomocnik faktycznie otrzymał przesyłkę. Dopiero od tego dnia może rozpocząć bieg termin, który dotyczył uzupełnienia braku formalnego. Stąd nie było podstaw do kierowania korespondencji do Spółki, jak chce pełnomocnik, zamiast do niego osobiście.

Ponieważ w treści złożonego wniosku pełnomocnik wskazał adres dla doręczeń, to pod ten adres doręczono mu wezwanie. Jak wynika z adnotacji pracownika operatora pocztowego, przesyłkę dwukrotnie prawidłowo awizowano, a następnie zwrócono z adnotacją "nie podjęto w terminie". Stosownie do brzmienia art. 150 § 4 O.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Mając powyższe na uwadze organ przyjął, że pismo należy uznać za doręczone z dniem 13 lutego 2019 r. Poza sporem pozostaje okoliczność, że pełnomocnik nie uzupełnił w terminie 7 dni braku formalnego wniosku i pełnomocnictwa nie przedłożył. Niezłożenie prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny wniosku i skutkuje pozostawieniem go bez rozpatrzenia na mocy art. 169 § 4 O.p.

SKO stwierdziło, że doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym, przewidzianym przepisami Ordynacji podatkowej. Drugie pismo (postanowienie z dnia 1 marca 2019 r.) identycznie adresowane do pełnomocnika, zostało przez niego odebrane, co potwierdza, że nie istniały żadne obiektywne przeszkody w dokonaniu fizycznego odbioru również pierwszej przesyłki.

SKO nie stwierdziło naruszenia art. 121 w zw. z 124 O.p. jako, że organ pierwszej instancji działał w oparciu o przepisy prawa i w zgodzie z nimi. W postanowieniu w sposób szczegółowy przedstawiono przyczyny pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oraz przesłanki, jakimi organ w tym względzie się kierował.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 144 § 5 w zw. z art. 169 § 1 oraz § 4 O.p. poprzez błędne przyjęcie, iż wezwanie wzywające Spółkę do uzupełninia braków formalnych zostało doręczone stronie, a w konsekwencji przyjęcie, iż Spółka nie uzupełniła braku formalnego;

- art. 169 § 4 w zw. z art. 169 § 1 O.p. przez jego zastosowanie w sytuacji braku skierowania do Spółki wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku;

- art. 121 § 1 w zw. z art. 124 O.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych oraz zasady przekonywania o trafności ustaleń organu podatkowego.

Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie sformułowanych zarzutów.

W odpowiedzi za zarzuty zawarte w skardze SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała postanowienie strona skarżąca. Nie oznacza to jednak, że Sąd jest władny wydać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy wyręczając w tym organ administracji. Niedopuszczalne jest zatem stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w terminie, czy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nawet gdyby skarga okazała się zasadna.

W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność jego uchylenia.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia 17 czerwca 2019 r., którym SKO utrzymało w mocy postanowienie Wójta z dnia 1 marca 2019 r. w sprawie pozostawienia wniosku Spółki bez rozpoznania, a kwestia sporna koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy organ pierwszej instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki.

Zgodnie z przepisami rozdziału 3a działu IV O.p., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (art. 138a § 1 O.p.). Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń (art. 138a § 2 O.p.). Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do działania we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego (art. 138e § 1 O.p.). Pełnomocnictwo szczególne może być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone ustnie do protokołu (art. 138e § 2). Pełnomocnictwo szczególne udzielone na piśmie oraz zawiadomienie o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu składa się do akt sprawy według wzoru określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 138j § 1 pkt 2, w oryginale lub jego notarialnie poświadczony odpis (art. 138e § 3).

Stosownie do art. 145 § 1 i 2 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, natomiast jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie.

Mając powyższe na uwadze nie ma wątpliwości, iż doręczeń powinno się dokonywać pełnomocnikowi, jeżeli takiego strona ustanowiła (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt II FSK 2245/14, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do tak zarysowanej kwestii spornej należy wskazać, że wniosek o zwrot nadpłaty, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 O.p. aby spowodował zamierzony skutek prawny, powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie oraz wymienionym w art. 222 O.p., tj. powinien zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie, a ponadto określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem wniosku oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie. Jednym z braków formalnych podania, którym jest także złożony wniosek o zwrot nadpłaty, jest brak pełnomocnictwa, którego niezłożenie traktuje się jako niespełnienie wymagań formalnych dla pisma procesowego. Ocenie organu podlega nie tylko to, czy pełnomocnictwo zostało dołączone do wniosku, lecz również jego treść, gdyż z niego musi wynikać umocowanie do działania w imieniu strony. Zgodnie bowiem z art. 138 a §1 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznacza to, że każdy podmiot, który jest stroną postępowania, może udzielić pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń. Pełnomocnictwo powinno być zgłoszone do akt konkretnego, zindywidualizowanego postępowania. Dopiero od tego momentu mogą realizować się procesowe uprawnienia oraz obowiązki pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3804/14). Pełnomocnik ma obowiązek złożyć urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw.

Skoro, jak już wskazano wcześniej, brak pełnomocnictwa stanowi brak formalny wniosku, stosownie do art. 169 § 1 O.p. organ prowadzący sprawę ma obowiązek wezwania strony do jego uzupełnienia i nadesłania, w ustawowym terminie, ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności (pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia).

W niniejszej sprawie SKO stwierdziło, że wniosek o zwrot nadpłaty został wniesiony przez radcę prawnego. Prawidłowo ustalono ponadto, że do wniosku nie zostało załączone stosowne pełnomocnictwo do reprezentowania Spółki oraz że takiego pełnomocnictwa brak jest również w aktach sprawy, bowiem udzielone radcy prawnemu pełnomocnictwo uprawniało jedynie do podpisania deklaracji składanej w postaci papierowej. W tym względzie słusznie oceniono, że z treści udzielonego pełnomocnictwa wynika prawo do podpisania deklaracji, nie zaś do reprezentowania Spółki np. w zakresie złożenia wniosku o zwrot nadpłaty.

Wobec tego Wójt zasadnie wezwał pełnomocnika strony skarżącej do nadesłania prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki również w zakresie złożenia wniosku o zwrot nadpłaty. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania w trybie zastępczym na wskazany przez pełnomocnika adres, w zakreślonym terminie stosowne pełnomocnictwo nie zostało przedstawione.

W tych okolicznościach sprawy, skoro organ prawidłowo uznał, że nie zostało wykonane wezwanie w trybie art. 169 § 1 O.p., bowiem nie nadesłano pełnomocnictwa wskazującego na uprawnienie do reprezentowania strony w sprawie wniosku o zwrot nadpłaty, to prawidłowe było wydanie postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, na podstawie art. 169 § 1 i § 4 O.p., a następnie jego utrzymanie w mocy na skutek zainicjowanego postępowania zażaleniowego.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji organ odwoławczy oceniał, czy zostało ono wydane zgodnie z przepisami prawa w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym. Zadaniem organu w postępowaniu zażaleniowym było zatem rozważenie, czy ziściły się przesłanki do wydania rozstrzygnięcia o charakterze procesowym, jakim jest postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Zdaniem Sądu organ sprostał tym obowiązkom słusznie przyjmując, że zaistniały podstawy do wydania tego rodzaju postanowienia wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku w postaci złożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki przez radcę prawnego.

Podsumowując Sąd stwierdził, że skoro wniosek o zwrot nadpłaty w imieniu Spółki złożył radca prawny, wskazując jednocześnie swój adres do doręczeń, to na ten adres skierowano wezwanie do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa, bowiem przedłożone wraz z wnioskiem pełnomocnictwo obejmowało jedynie uprawnienie do podpisania deklaracji. Zatem doręczenie wezwania było prawidłowe i skuteczne, a konsekwencją braku uzupełnienia braków formalnych w terminie było pozostawienie wniosku bez rozpoznania – o czym organy zasadnie orzekły.

Z tych względów zarzut naruszenia art. 169 § 1 i § 4 O.p. jest nieuzasadniony.

W ocenie Sądu, nie doszło również do naruszenia art. 121 w zw. z 124 O.p. jako, że organy obu instancji działały w oparciu o przepisy prawa i w zgodzie z nimi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób szczegółowy przedstawiono przyczyny pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oraz przesłanki, jakimi organ w tym względzie się kierował.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.