Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 481/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II.przyznaje adwokatowi T. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania D. L. od decyzji Marszałka Województwa D. z dnia [...] maja 2015r., nr [...] w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie Kolegium oparło na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych:

W dniu 17 grudnia 2014r. skarżąca D. L. wystąpiła do Prezydenta W. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem B. L.

Postanowieniem Marszałka Województwa D. z dnia [...] maja 2015r., Nr [...] ustalono, że w sprawie D. L. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - in concreto od 1 grudnia 2014r. do 31 października 2016r. względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, złożonego dnia 17 grudnia 2014r.

Opisaną na wstępie decyzją, organ I instancji przyznał D. L. świadczenie pielęgnacyjne, w związku z opieką nad B. L.:

1) w kwocie 800 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014r.,

2) w kwocie 1200,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.,

3) w kwocie 1300 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 października 2016 r.

Odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej początkowego okresu przyznania przedmiotowego świadczenia wniosła D. L., równocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do owego świadczenia (art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w sprawie, stwierdziło, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ustawy). Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawnością (art. 24 ust. 2a ustawy). Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 ustawy).

Przechodząc do realiów rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że stan faktyczny uzasadnia przyznanie D. L. świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnoletnim B. L. Zgodnie bowiem ze zgromadzonym materiałem, D. L. sprawuje opiekę, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nad synem B. L., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (orzeczenie o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] stycznia 2013 r., [...], orzeczenie o niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] lipca 2013 r., [...], a także wyrok Sądu Rejonowego [...] we W., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt [...]). Niepełnosprawność B. L. datuje się od urodzenia. Orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane do dnia 5 października 2016 r. Z uwagi na sprawowanie ww. opieki, D. L. nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W kwestii okresu, na który przyznano świadczenie pielęgnacyjne D. L., Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji określił go w sposób prawidłowy. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad B. L., D. L. złożyła w dniu 17 grudnia 2014 r., a zatem po upływie trzech miesięcy od dnia wydania przez Sąd Rejonowy [...] we W., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku z dnia [...] sierpnia 2014r., sygn. akt [...].

Powyższe oznacza zdaniem Kolegium, że stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy, świadczenie może być przyznane dopiero od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 31 października 2016r. (art. 17 ust. 4 ustawy, orzeczenie o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] stycznia 2013 r., [...]).

W kontekście argumentacji odwołania Kolegium podkreśliło, że termin określony w art. 24 ust. 2a ustawy nie podlega przywróceniu, ani przedłużeniu, gdyż jest terminem prawa materialnego. W trybie art. 58 k.p.a. można natomiast przywrócić jedynie termin procesowy. Na poparcie swego stanowiska Kolegium przywołało pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z dnia 9 stycznia 2013 r., I OSK 1197/12, zgodnie, z którym: "[...] w razie niezachowania terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, jaki związany jest z datą złożenia wniosku. Z woli ustawodawcy bowiem termin do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego został ograniczony czasowo do trzech miesięcy liczonych od dnia wydania orzeczenia w tym przedmiocie. Po upływie tego terminu strona zainteresowana traci uprawnienie do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Utrata tego uprawnienia następuje przez sam fakt bezskutecznego upływu terminu".

Niemożliwym jest zatem – w ocenie Kolegium, przywrócenie stronie terminu, o którym mowa art. 24 ust. 2a ustawy - w żadnym trybie, a zwłaszcza w postępowaniu odwoławczym. Wobec powyższego, Kolegium orzekło jak na wstępie.

W skardze na powyższą decyzję D. L. wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisu art.8 i 9 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca odwołując się do w/w wyroku Sąd Rejonowego [...] we W. z dnia [...] sierpnia 2014r. stwierdziła, że wyrok ten dał Jej podstawę do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o orzeczenie niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Podkreśliła, że wyrok ten odebrała w sekretariacie Sądu dopiero w dniu 7 października 2014 r., gdzie zapewniono Ją, że termin określony w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych rozpoczyna swój bieg w dniu następującym po dniu doręczenia.

Skarżąca stwierdziła, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odpisem w/w wyroku złożyła w D. Ośrodku Polityki Społecznej we W. w dniu 22 października 2014r., a który to organ jest właściwy zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (mąż skarżącej z którym ma orzeczoną separację, od 2009 r. zatrudniony jest w [...]). Jednakże urzędnicy z w/w DOPS poinformowali Ją, że muszą wysłać dokumentację do [...] i kazali czekać na decyzję.

Dalej skarżąca wyjaśniła, że w dniu 25 listopada 2015r. uległa wypadkowi komunikacyjnemu. Doznając skrętu szyi, założono Jej kołnierz ortopedyczny, miała też poważny uraz lewej nogi i prawej ręki. Do dnia 29 grudnia 2014r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, miała problemy z poruszaniem się. W tym czasie otrzymała telefon z DOPS, że powinna udać się do MOPS i złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co mimo trwających dolegliwości uczyniła w dniu 17 grudnia 2015 r. Kolejnym telefonem została wezwana do DOPS, gdzie poinformowano Ją o przekroczeniu terminu do złożenia wniosku, a który - jak Ją wówczas poinformowano, rozpoczął się w dniu 27 sierpnia 2014 r. i upłynął w dniu 27 listopada 2014r. W DOPS poinformowano Ją także, że powinna złożyć w MOPS wniosek o przywrócenie terminu, co uczyniła w dniu 22 grudnia 2014 r. Do dnia dzisiejszego nie otrzymała żadnego pisma z MOPS, natomiast w dniu [...] maja 2015 r. została wydana decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od dnia 1 grudnia 2014 r., tj. od miesiąca, w którym złożyła wniosek w MOPS.

Skarżąca podkreśliła, że kompletny wniosek złożyła w DOPS w dniu 22 października 2014 r., a więc na miesiąc przed upływem 3-miesięcznego terminu, wynikającego z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

DOPS poinformował Ją zaś telefonicznie o konieczności złożenia wniosku w MOPS już po upływie w/w terminu.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżąca stwierdziła, że organy winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz należycie i wyczerpująco informować stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają obowiązek czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd o niedopuszczalności przerzucania na stronę skutków błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji.

Ponadto organ administracji nie może udzielać stronie informacji o treści przepisów prawa lub o sposobie ich wykładni, a następnie - gdy strona podejmie działania na podstawie uzyskanych informacji i w zaufaniu do ich treści - podejmować działań (wydawać decyzji) niezgodnych z treścią udzielonych informacji.

W konsekwencji powyższego skarżąca wniosła jak wyżej, żądając jednocześnie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od dnia złożenia wniosku o orzeczenie niepełnosprawności, wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 5 października 2015r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej, popierając skargę D. L. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 65 § 1 i art. 111 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. , poprzez niewyjaśnienie istoty pisma skarżącej z dnia 14 maja 2015 r. oraz nie potraktowanie go jako wniosku o uzupełnienie decyzji co do rozstrzygnięcia o świadczeniu pielęgnacyjnym za okres sprzed 1 grudnia 2014 r.;

2) art. 9 k.p.a., poprzez nie poinformowanie skarżącej o konieczności uzupełnienia decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 4 maja 2014 r. co do rozstrzygnięcia;

3) art. 8 k.p.a. , poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej;

4) art. 15 k.p.a., poprzez orzeczenie w instancji odwoławczej w przedmiocie nieobjętym rozstrzygnięciem organu 1 instancji.

Nadto powołując się na przepis art. 155 § 1 p.p.s.a. wniesiono o poinformowanie Marszałka Województwa o nieprawidłowościach postępowania prowadzonego w sprawie skarżącej w D. Ośrodku Polityki Społecznej, tj. milczącego odmówienia jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprzed miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku i uznanie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2015 r., że w całości uwzględnia żądanie strony, co stanowi istotne naruszenie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i 107 § 4 k.p.a.

Uzasadniając przedstawione zarzuty, podniesiono m.innymi, że organ dysponował kompletem orzeczeń o niepełnosprawności wydanych przez zespoły powiatowy i wojewódzki oraz - prawomocnie - sąd powszechny. Organ wiedział zatem zapewne, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie niepełnosprawności [...] dnia 30 października 2012r. (decyzja Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]), a więc, znając treść art. 24 ust. 2a u.ś.r., żąda świadczenia pielęgnacyjnego także za okres sprzed złożenia wniosku o jego przyznanie.

W świetle powyższego, intencje skarżącej nie powinny budzić żadnych wątpliwości. Wyraźnie żądała ona przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko na przyszłość, ale również za okres trwania postępowania o ustalenie niepełnosprawności jej syna.

Stąd organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Marszałka Województwa postąpiło wysoce wadliwie. W sytuacji, gdy z akt wynika, że skarżąca wnioskowała również o wsteczne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zaś organ pierwszej instancji, twierdząc, iż orzekł o całości żądania strony, w istocie tego nie uczynił, to Kolegium powinno było potraktować "odwołanie" jako wniosek o uzupełnienie decyzji co do rozstrzygnięcia (art. 111 § 1 k.p.a.).

Ustosunkowując się zaś do kwestii merytorycznych, podkreślono, że faktem jest, iż skarżąca złożyła dnia 22 października 2014r. w DOPS kopię wyroku Sądu Rejonowego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. [...] ( kopia tego orzeczenia z prezentatą DOPS w aktach sprawy). Skarżąca jest przekonana, że wypełniała wówczas stosowne formularze. Prawdopodobne jest więc, że wniosek ten mógł zaginąć.

Jakkolwiek, albo zagubienie wniosku D. L. w DOPS, albo naruszenie przez organ obowiązków informacyjnych z art. 26 ust. 6. u.ś.r., powoduje, że należy uznać, iż skarżąca dochowała terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r., wskutek czego świadczenie pielęgnacyjne powinno być jej przyznawane także za okres wsteczny (por. też: wyrok NSA dnia 7 września 2011 r., sygn. I OSK 623/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2015 r., sygn. III SA/Kr 2118/14).

Co najistotniejsze jednak, nawet jeśli uznać, że skarżąca skutecznie zawnioskowała o świadczenie pielęgnacyjne dopiero 17 grudnia 2014 r., to i tak termin trzech miesięcy określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. został zachowany. W przypadku skarżącej, początek jego biegu nie określa bowiem ogłoszenie wyroku w sprawie ustalenia niepełnosprawności syna ([...] sierpnia 2014 r.), lecz jego uprawomocnienie (18 września 2014 r.).

Resumując stwierdzono, że pod pojęciem "wydania orzeczenia", zawartego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., należy rozumieć wydanie orzeczenia:

1) wykonalnego z uwagi na jego wykonalność (po doręczeniu) z mocy art. 130 § 3 pkt lub § 4 k.p.a. i / lub z uwagi na prawomocność tego orzeczenia (w postaci decyzji) albo

2) w postaci skutecznego (prawomocnego) wyroku sądowego.

W niniejszej sprawie pozajęzykowe - systemowe dyrektywy wykładni prowadzą do prawidłowego rozumienia terminu "wydanie orzeczenia", zawartego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., jako wydanie orzeczenia prawomocnego (prawnie skutecznego).

W konsekwencji, termin trzech miesięcy określony tym przepisem dla skarżącej powinien być liczony powinien od dnia 18 września 2014 r., a więc skarżąca składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w dniu 17 grudnia 2014 r. dochowała terminu ustawowego.

Również weryfikacja art. 24 ust. 2a u.ś.r. względem racji funkcjonalnych nie pozwala na literalne pojmowanie tego przepisu. Kierunek jego wykładni powinien oczywiście zmierzać do najpełniejszej realizacji uprawnień jednostek znajdujących się w szczególnych okolicznościach życiowych. Innymi słowy, wobec skarżącej, jako matce niepełnosprawnego dziecka, prawo powinno być stosowane z uwzględnieniem ustawowej funkcji świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest pomoc niepełnosprawnym i ich rodzinom. Ostatnia kwestia znajduje silne funkcjonalne oparcie w art. 69 Konstytucji RP, z którego należy wywieść nakaz interpretowania przepisów w taki sposób, aby najpełniej urzeczywistnić powinność Państwa w pomocy osobom niepełnosprawnym.

Nadto podkreślono, że o liczeniu terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r od prawomocności orzeczenia sądowego o niepełnosprawności wypowiedział się WSA w Krakowie w wyrokach z dnia : 16 czerwca 2015 r., sygn.akt III SA/Kr 387/15 oraz 23 marca 2016 r., sygn.akt III SA/Kr 2118/14. Oznacza to, że przyznanie D. L. świadczenia pielęgnacyjnego za okres sprzed 1 grudnia 2014 r. jest całkowicie uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a także gdy zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. ( art. 145 § 1 pkt.2 p.p.s.a.).

Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, mieszczących się w granicach rozpoznawanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.).

Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 114, zwanej dalej w skrócie u.ś.r.).

I tak w myśl przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Niesporne jest w sprawie, że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające Ją do przyznania - otrzymania przedmiotowego świadczenia i okoliczność ta nie była kwestionowana przez organy obu instancji w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego.

Przedmiotem sporu pozostaje natomiast okres na jaki zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Przy czym dookreślając tę kwestię należy zaznaczyć, że skarżąca nie neguje daty końcowej okresu zasiłkowego, która - zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 4 zd. 2 u.ś.r. - została prawidłowo oznaczona na dzień 31 października 2016 r. Wnioskodawczyni kwestionuje natomiast datę początkową, a od które prawo do przedmiotowego świadczenie zostało ustalone.

W okolicznościach niniejszej sprawy zarzut skarżącej jest zasadny, jako, że orzekające w sprawie organy naruszyły prawo materialne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. zamiast do ustalonego w sprawie stanu faktycznego zastosować art. 24 ust. 2a u.ś.r. dokonały jego subsumcji do art. 24 ust. 2 tejże ustawy.

Wskazać należy, że stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W myśl natomiast art. 24 ust. 2a omawianej ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

W świetle powyższej regulacji, jest niewątpliwe, że aby móc otrzymać świadczenia pielęgnacyjne począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, bezwzględnie należy w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wystąpić z wnioskiem - żądaniem o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od tej niepełnosprawności.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne jest, zatem wyjaśnienie, co oznacza użyte przez ustawodawcę w w/w art.24 ust.2a omawianej ustawy określenie "wydanie orzeczenia", a następnie ustalenie, kiedy doszło do wydania orzeczenia w przedmiotowym postępowaniu.

Nie ma wątpliwości, że dla oceny zakresu pojęciowego tego sformułowania wystarczające będzie poprzestanie na jego wykładni językowej, sprowadzającej się do stwierdzenia, że przez "wydanie orzeczenia" należy rozumieć dzień, w którym właściwy organ lub sąd wytworzył orzeczenie o niepełnosprawności bądź o stopniu niepełnosprawności (por. wyroki: WSA w Krakowie z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1376/14 oraz WSA w Warszawie z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2390/13).

Tak sformułowane przez ustawodawcę pojęcie "wydanie orzeczenia", wyłącza, zatem możliwość przyjęcia odmiennej interpretacji tego zwrotu.

W szczególności należy podkreślić, że określenie "wydanie orzeczenia" nie można utożsamiać z pojęciem "doręczenia orzeczenia" czy to z uzasadnieniem, czy bez niego. Wskazane czynności procesowe mają, bowiem zróżnicowany charakter i odnoszą się do odmiennych etapów postępowania sądowego (por. WSA w Szczecinie z 4 kwietnia 2012r., sygn. akt II SA/Sz 189/12).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy należy przyjąć, że orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn.akt [...] zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] lipca 2013r. Nr [...] i poprzedzające je orzeczenie z dnia [...] stycznia 2013r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. w części dot. wskazań w pkt 7 w ten sposób, że B. L. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W ocenie Sądu do wydania tegoż orzeczenia o niepełnosprawności doszło w dniu 18 września 2014r, gdyż z tym to dniem uprawomocnił się opisany wyżej wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2014r., sygn.akt [...]

Skoro, zatem - jak to już wyżej Sąd podkreślił, wydanie orzeczenia w sprawie niepełnosprawności małoletniego B. L. miało miejsce w dniu 18 września 2014r., poprzez stwierdzenie z tym dniem prawomocności w/w wyroku Sądu (zgodnie z art. 363 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego -Dz. U. z 2014 r., poz. 101, orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia), to trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego upływał skarżącej z dniem 18 grudnia 2014r. Jak bowiem stanowi art. 57 § 3 k.p.a., terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.

Skoro nie jest sporne w sprawie, że skarżąca wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z kompletną dokumentacją złożyła w organie I instancji w dniu 17 grudnia 2014r., to w świetle powyższych ustaleń, przyjąć należało, że skarżąca dochowała terminu, o którym jest mowa w cyt. wyżej art. 24 ust. 2a u.ś.r.

W uzupełnieniu do dokonanej wyżej przez Sąd wykładni przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r., należy odwołać się do argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007/9/106, Dz.U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1446), zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawane od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności.

Wprawdzie przypadek, na tle którego Trybunał Konstytucyjny dokonał powyższej oceny, dotyczył zgodności art. 24 ust. 2 ustawy z Konstytucją RP, tym niemniej motywy tego wyroku mają w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nie budzi sprzeciwu to, że samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną. Nie budzi także zastrzeżeń to, że postępowanie to z natury rzeczy musi trwać przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jako nieodpowiadający ustawowym przesłankom uznania niepełnosprawności jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać - w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu takiego zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Dlatego przeczy tej spójnej konstrukcji, wynikającej z art. 69 Konstytucji, rozwiązanie przyjęte w kontrolowanym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzającym bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku opiekuńczego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzania przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, analogicznie jak w przypadku zasiłku pielęgnacyjnego - od momentu wskazanego w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazującego na początek wystąpienia u małoletniego dziecka niepełnosprawności wraz ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, rodzice dziecka mają prawo uzyskać - w ustawowym trybie - świadczenie pielęgnacyjne w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą bowiem interes rodziców - wynikający z interesu dziecka niepełnosprawnego - w uzyskaniu takiego świadczenia jest chroniony konstytucyjnie.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skoro niewątpliwe jest w sprawie, że niepełnosprawność [...] skarżącej – B. datuje się od urodzenia, to skarżąca jako matka małoletniego B. L. od dnia Jego urodzenia, tj. [...] października 2000r., nabyła uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, o ile spełniała pozostałe ustawowe przesłanki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Tym samym, w ślad za stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego Sąd orzekający w niniejszej sprawie za uzasadnione uznał to, że uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną, z uwzględnieniem, iż postępowanie takie z natury rzeczy trwa przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego, a także - mając na względzie przyjęty ustawowo tryb odwoławczy - może trwać przez dłuższy czas przed sądem powszechnym I instancji, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Jednakże podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której ryzyko niezasadnie wydawanych decyzji w zakresie wskazania w stosunku do orzeczonej niepełnosprawności małoletniego dziecka konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także czasookres postępowania sądowego zostaje przerzucone na ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne skarżącą.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone decyzje organów obydwu instancji w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 października 2012r. (w dniu 30 października 2012r. skarżąca złożyła wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W.) - do dnia 30 listopada 2014r., naruszają normę wynikającą z art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Niezależnie od powyższych ustaleń i rozważań, podkreślić należy, że z lektury akt administracyjnych wynikałoby, iż skarżąca z wnioskiem o ustalenie przedmiotowego świadczenia zwróciła się do organu I instancji już 22 października 2014r., czyli przed 27 listopada 2014r. - przedkładając w tymże organie opisany wyżej wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sierpnia 2014r., sygn.akt [...].

Powyższe potwierdza znajdujący się w aktach sprawy w/w wyrok Sądu z prezentatą wpływu do organu I instancji - 22 października 2014r. (k.44 akt administracyjnych) oraz pismo organu l instancji skierowane do skarżącej z dnia 4 listopada 2014r., Nr [...], z którego to treści niewątpliwie wynika, że ów wniosek został złożony przed wystosowaniem do skarżącej tegoż pisma.

Ze względów wyżej przedstawionych Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Orzeczenie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić po myśli art. 153 p.p.s.a. - wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną.

Ustosunkowując się do żądania pełnomocnika skarżącej o skorzystanie przez Sąd z uprawnienia, jakie daje Sądowi przepis art. 155 § 1 p.p.s.a., Sąd zauważa, że wobec wydania przez skład orzekający wyroku jak w sentencji, z argumentacją wyżej przedstawioną nie widzi konieczności skorzystania z tegoż uprawnienia, tym bardziej, że ustawodawca pozostawił tę kwestie uznaniu Sądu.

H.B.9.02.2016 r.