Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2155/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1f pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 28 marca 2014 r. nr IPPB2/415-4/14-2/MG w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Z. G. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżący Z. G. zwrócił się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej w trybie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej "O.p."), dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych umorzenia przymusowego lub automatycznego, a także dobrowolnego udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nabytych w zamian za udziały spółki przejmowanej.

We wniosku wskazał, że jest polskim rezydentem podatkowym opodatkowanym w Polsce od całości swoich dochodów (przychodów). Jest jedynym udziałowcem spółki kapitałowej z siedzibą na Cyprze, będącej rezydentem podatkowym Cypru ("spółka cypryjska"). Udziały w spółce cypryjskiej objął wnosząc wkład niepieniężny do tej spółki. Ponadto posiada udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce ("spółka polska"). W niedalekiej przyszłości planowane jest połączenie spółki cypryjskiej i spółki polskiej w ten sposób, iż cały majątek spółki cypryjskiej zostanie przeniesiony na spółkę polską (połączenie przez przejęcie). W konsekwencji, spółka cypryjska zostanie wykreślona z rejestru i przestanie istnieć. Zgodnie z art. 494 § 1 Kodeksu spółek handlowych (ksh) oraz art. 93 § 1 pkt 1 O.p. spółka przejmująca (tj. spółka polska) stanie się sukcesorem prawnym i podatkowym wszelkich praw oraz obowiązków spółki przejmowanej (tj. spółki cypryjskiej).

W wyniku połączenia spółek kapitał zakładowy spółki polskiej może ulec podwyższeniu w wyniku przejęcia majątku spółki cypryjskiej. Udziały w podwyższonym kapitale zakładowym spółki polskiej zostaną wydane wspólnikowi spółki cypryjskiej (spółki przejmowanej), tj. Skarżącemu. W konsekwencji, Skarżący może objąć kolejne udziały w spółce polskiej. Udziały spółki polskiej wyemitowane i objęte przez Skarżącego w wyniku połączenia ze spółką cypryjską zostaną oznaczone w sposób pozwalający na ich odróżnienie od pozostałych udziałów spółki polskiej. Dzięki temu w przyszłości łatwo będzie ustalić, czy dana transakcja dotyczy udziałów objętych przez Skarżącego w związku z połączeniem spółki polskiej i spółki cypryjskiej, czy też innych udziałów. Z uwagi na przepisy prawa spółek Skarżący obejmie nowe udziały w spółce polskiej w nominalnej wysokości nie wyższej niż rynkowa wartość udziałów Skarżącego w spółce cypryjskiej ustalona na moment połączenia.

Po połączeniu obu spółek nie można wykluczyć, że część udziałów Skarżącego, posiadana w spółce polskiej i objęta w wyniku połączenia ze spółką cypryjską, zostanie umorzona. Najprawdopodobniej nastąpi to w ramach dobrowolnego umorzenia udziałów spółki polskiej za wynagrodzeniem, przy czym nie można również wykluczyć umorzenia przymusowego albo automatycznego części udziałów spółki polskiej należących do Skarżącego. Wynagrodzenie z tytułu umorzenia tych udziałów może zostać wypłacone Skarżącemu w środkach pieniężnych lub w naturze (tzw. wynagrodzenie in-kind).

W związku z powyższym Skarżący zadał następujące pytanie:

- czy w przypadku umorzenia udziałów spółki polskiej lub zbycia tych udziałów w celu ich umorzenia, objętych uprzednio przez Skarżącego w wyniku przejęcia spółki cypryjskiej przez spółkę polską w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce przejmowanej, opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce podlegać będzie nadwyżka przychodu uzyskanego z tytułu umorzenia udziałów spółki polskiej lub z tytułu zbycia tych udziałów na rzecz spółki polskiej w celu ich umorzenia (uzyskanych przez Skarżącego w wyniku transakcji połączenia spółek) ponad ich wartość nominalną?

Zdaniem Skarżącego w przypadku umorzenia udziałów spółki polskiej lub ich zbycia na rzecz spółki polskiej w celu ich umorzenia, posiadanych przez Skarżącego i wydanych mu uprzednio w ramach transakcji połączenia spółek w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce przejmowanej, opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce podlegać będzie nadwyżka przychodu uzyskanego z tytułu umorzenia udziałów spółki polskiej lub ich zbycia w celu umorzenia ponad ich wartość nominalną.

Uzasadniając to stanowisko Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 492 § 1 pkt 1 ksh połączenie może być dokonane przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej (łączenie przez przejęcie). Zatem w wyniku przejęcia spółki spółka polska, niejako w zamian za otrzymany majątek spółki cypryjskiej, wydaje Skarżącemu, jako udziałowcowi spółki przejmowanej, udziały we własnym kapitale zakładowym. W razie odpłatnego zbycia przez Skarżącego udziałów w spółce polskiej w celu ich umorzenia po stronie Skarżącego wynagrodzenie otrzymane ze spółki polskiej stanowić będzie przychód podatkowy. Skoro jednak po stronie Skarżącego powstanie przychód podatkowy, to zgodnie z konstrukcją podatku dochodowego uprawniony będzie rozpoznać także koszty uzyskania przychodów.

Zgodnie z art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r., poz. 361, ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."), dochodem z umorzenia udziałów lub akcji w spółkach mających osobowość prawną jest nadwyżka przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem nad kosztami uzyskania przychodu obliczonymi zgodnie z art. 22 ust. 1f albo 1ł, albo art. 23 ust. 1 pkt 38; jeżeli nabycie nastąpiło w drodze spadku lub darowizny, koszty ustala się do wysokości wartości z dnia nabycia spadku lub darowizny. Przepis ten określa sposób ustalenia dochodu podatkowego w przypadku przymusowego albo automatycznego umorzenia udziałów/akcji w spółce kapitałowej. Jeżeli natomiast przyszłe udziały Skarżącego zostaną umorzone dobrowolnie, tj. w ramach ich zbycia na rzecz Spółki Polskiej w celu umorzenia, to koszty uzyskania przychodu Skarżącego powinny zostać ustalone tak jak przy odpłatnym zbyciu udziałów.

W u.p.d.o.f. brak jest szczególnej regulacji wskazującej, co uznaje się za koszt uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego umorzenia udziałów w spółce kapitałowej objętych w wyniku uprzedniego połączenia spółek kapitałowych (i to niezależnie czy umorzenie następuje w sposób dobrowolny, tj. w drodze zbycia udziałów w celu umorzenia, czy też przymusowy/automatyczny, tj. w drodze umorzenia udziałów). Zgodnie natomiast z ogólną zasadą z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. W przypadku połączenia spółek kapitałowych kosztem ponoszonym przez udziałowca spółki przejmowanej w celu objęcia udziałów w spółce przejmującej jest wartość jego udziału posiadanego w spółce przejmowanej. Otóż Skarżącemu jako jedynemu udziałowcowi spółki cypryjskiej przysługuje ekonomicznie prawo do całego jej majątku (np. w przypadku likwidacji spółki cypryjskiej Skarżącemu zostałby wypłacony cały jej majątek likwidacyjny). W przypadku natomiast połączenia spółek cały majątek spółki cypryjskiej zostaje przeniesiony na spółkę polską. W konsekwencji Skarżący w celu objęcia udziałów w spółce polskiej w wyniku transakcji połączenia poniesie koszt w wysokości wartości majątku spółki cypryjskiej (tj. rynkowej wartości jego 100% udziału w spółce cypryjskiej). Spółka cypryjska zostanie przejęta przez spółkę polską, a zatem Skarżący utraci swój 100% udział w spółce cypryjskiej. Koszt poniesiony przez Skarżącego będzie nie niższy niż nominalna wartość udziałów wydanych Skarżącemu w spółce polskiej (spółce przejmującej), gdyż Skarżący otrzyma nowe udziały w spółce polskiej o wartości nominalnej nie wyższej niż rynkowa wartość jego udziałów w spółce cypryjskiej (tj. rynkowa wartość majątku spółki cypryjskiej).

Zdaniem Skarżącego niewątpliwie zatem objęcie nowych udziałów w spółce polskiej będzie się wiązać z kosztem po stronie Skarżącego w postaci rynkowej wartości jego 100% udziału w spółce cypryjskiej (spółce przejmowanej) określonego na moment połączenia obu spółek. Będzie to niewątpliwie koszt realny. Bowiem z ekonomicznego punktu widzenia Skarżący kosztem swojego 100% udziału w spółce cypryjskiej uzyska nowe udziały w spółce polskiej. Skutek będzie zatem taki, jakby Skarżący objął udziały w spółce polskiej w zamian za wkład niepieniężny w postaci posiadanego 100% udziału w spółce cypryjskiej. W momencie zaś odpłatnego umorzenia takich udziałów w spółce polskiej powstanie po stronie Skarżącego przychód podatkowy. Przychód ten podlega pomniejszeniu o koszty jego uzyskania, co wynika wprost z art. 22 ust. 1f bądź art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. w przypadku umorzenia dobrowolnego (tj. zbycia udziałów w celu umorzenia) albo art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. w przypadku przymusowego (automatycznego) umorzenia udziałów w spółce polskiej. Podstawą opodatkowania w każdym przypadku będzie zatem dochód podatkowy Skarżącego uzyskany w wyniku umorzenia udziałów spółki polskiej.

Z uwagi na analogiczny skutek ekonomiczny zasadnym wydaje się, aby w celu ustalenia wysokości kosztów uzyskania przychodów Skarżącego z tytułu umorzenia udziałów w spółce polskiej uzyskanych w wyniku połączenia spółek kapitałowych, zastosować zasady dotyczące objęcia udziałów w zamian za wkład niepieniężny. Takie rozwiązanie jest uzasadnione tym, że przepisy u.p.d.o.f. nie zawierają szczególnych regulacji dotyczących ustalenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku objęcia udziałów w wyniku połączenia spółek kapitałowych. Zastosowanie wykładni funkcjonalnej oraz systemowej wewnętrznej zapewni realizację zasady zupełności oraz spójności systemu prawa Nie ma przy tym różnicy, czy umorzenie udziałów w spółce polskiej nastąpi w sposób dobrowolny, czy też przymusowy (automatyczny).

Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny na dzień zbycia tych udziałów (akcji) albo wkładów, koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów (akcji) albo wkładów z dnia ich objęcia. Przepis ten znajduje zastosowanie wprost do dobrowolnego umorzenia udziałów (tj. ich zbycia w celu umorzenia), a także stosownie do art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. również do przymusowego (automatycznego) umorzenia. Stosując zatem analogiczną metodę w przypadku Skarżącego należy uznać, iż powstały po jego stronie przychód z tytułu umorzenia udziałów spółki polskiej, objętych w wyniku połączenia spółek kapitałowych, podlegać będzie pomniejszeniu o koszty uzyskania przychodów w wysokości nominalnej wartości umarzanych udziałów w spółce polskiej. W konsekwencji dochodem podlegającym opodatkowaniu przez Skarżącego będzie nadwyżka wynagrodzenia uzyskanego tytułem umorzenia udziałów ponad ich wartość nominalną. Nie ma przy tym znaczenia z punktu widzenia Skarżącego, czy otrzyma on wynagrodzenie od spółki polskiej z tytułu umorzenia udziałów w formie pieniężnej (tj. środki pieniężne), czy też rzeczowej (tj. wynagrodzenie w naturze).

Interpretacją indywidualną z 28 marca 2014r. Minister Finansów, w imieniu którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, uznał stanowisko przedstawione przez Skarżącego za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu Minister Finansów stwierdził, że istotnym na gruncie rozpatrywanej sprawy jest ustalenie, czy i w jaki sposób połączenie spółek kapitałowych będzie oddziaływało na zasady opodatkowania dochodu z tytułu umorzenia przymusowego lub automatycznego oraz umorzenia dobrowolnego udziałów spółki polskiej, objętych uprzednio przez Skarżącego w wyniku przejęcia spółki cypryjskiej przez spółkę polską w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce cypryjskiej.

Powołując się na art. 492 § 1 ksh oraz art. 22 ust. 1f, art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Minister Finansów stwierdził, że moment dokonania połączenia spółek będzie dla Skarżącego obojętny, natomiast skutek podatkowy pojawi się dopiero m.in. w momencie sprzedaży nabytych w wyniku tej operacji części posiadanych udziałów.

Minister Finansów powołał się na przepisy art. 30b ust. 1 i ust. 2 pkt 4, art. 22 ust. 1f, art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. i stwierdził, że w przypadku umorzenia dobrowolnego udziałów spółki polskiej, objętych uprzednio przez Skarżącego w wyniku przejęcia spółki cypryjskiej przez spółkę polską w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce przejmowanej, tj. spółce cypryjskiej, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegać będzie nadwyżka przychodu uzyskanego z tytułu zbycia udziałów spółki polskiej w celu ich umorzenia nad kosztami uzyskania przychodów ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 1f pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 8 pkt 1 u.p.d.o.f., a więc nominalnej wartości udziałów w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej) objętych w zamian za wkład niepieniężny, z dnia ich objęcia, rozliczony proporcjonalnie do ilości zbywanych udziałów.

Natomiast w odniesieniu do umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów spółki polskiej, objętych uprzednio przez Skarżącego w wyniku przejęcia spółki cypryjskiej przez spółkę polską w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej) organ podatkowy powołał się na przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 24 ust. 5 pkt 1, art. 24 ust. 5d, art. 22 ust. 1f pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 30a ust. 1 pkt 4 i ust. 6 oraz art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. i stwierdził, że w przypadku umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów spółki polskiej, objętych uprzednio przez Skarżącego w wyniku przejęcia spółki cypryjskiej przez spółkę polską w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej), opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce podlegać będzie nadwyżka przychodu uzyskanego z tytułu umorzenia udziałów spółki polskiej nad kosztami uzyskania przychodów ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 1f pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f., tj. nominalnej wartości udziałów w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej) objętych w zamian za wkład niepieniężny, z dnia ich objęcia, rozliczony proporcjonalnie do ilości umarzanych udziałów.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej interpretacji indywidualnej zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 22 ust. 1f pkt 1 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że koszty uzyskania przychodów z tytułu umorzenia lub zbycia w celu umorzenia udziałów spółki kapitałowej (spółki przejmującej) wydanych Skarżącemu w związku z przejęciem innej spółki kapitałowej, w której Skarżący posiadał udziały, ustala się w takiej wysokości, jak gdyby umorzeniu podlegały poprzednie udziały Skarżącego posiadane w spółce przejętej, co skutkowało błędnym ustaleniem kosztów uzyskania przychodów w nominalnej wysokości udziałów spółki przejętej.

W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumentację zawartą we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 1 u.p.d.o.f., dochodem z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych jest również dochód z umorzenia udziałów (akcji). Przepis ten dotyczy przychodu z umorzenia udziałów (akcji), niezależnie od tego, w jaki sposób zostały one nabyte (np. czy w drodze przejęcia spółki, czy w drodze wymiany udziałów).

Natomiast sposób obliczenia dochodu osoby fizycznej z umorzenia udziałów został uregulowany w art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. W myśl tego przepisu, dochodem z tytułu umorzenia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną jest nadwyżka przychodu otrzymanego w związku z umorzeniem nad kosztami uzyskania przychodu obliczonymi zgodnie z art. 22 ust. 1f albo 1ł, albo art. 23 ust. 1 pkt 38; jeżeli nabycie nastąpiło w drodze spadku lub darowizny, koszty ustala się w wysokości wartości z dnia nabycia spadku lub darowizny.

W ocenie Skarżącego zgodnie z treścią tego przepisu kosztem uzyskania przychodów z umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów w spółce polskiej (przejmującej) będzie wartość nominalna umarzanych udziałów tej spółki.

Organ w zaskarżonej interpretacji stwierdził natomiast, że w przypadku umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów (akcji) objętych uprzednio przez Skarżącego w wyniku przejęcia spółki cypryjskiej przez spółkę polską w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej), opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce podlegać będzie nadwyżka przychodu uzyskanego z tytułu umorzenia udziałów spółki polskiej nad kosztami uzyskania przychodów ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 1f pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f., tj. nominalnej wartości udziałów w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej) objętych w zamian za wkład niepieniężny, z dnia ich objęcia, rozliczony proporcjonalnie do ilości umarzanych udziałów.

Zdaniem Sądu, rację w tym sporze przyznać należy Skarżącemu.

Przede wszystkim wskazać należy, że w przepisie art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. ustawodawca nie wskazuje odmiennych sposobów ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu umorzenia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną, nabytych w wyniku połączenia spółek, o którym mowa w art. 24 ust. 8 u.p.d.o.f. Pewną odmienność przewidziano jedynie w stosunku do umorzonych udziałów (akcji) nabytych w drodze spadku lub darowizny. Tym samym wykładnia językowa art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. daje podstawy do twierdzenia, że przepis ten stanowi podstawę do określenia dochodu z tytułu umorzenia udziałów (akcji), także w przypadku, gdy zostały one nabyte w wyniku połączenia spółek.

Należy też zwrócić uwagę na to, że w przepisie art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. ustawodawca nakazuje ustalić koszt uzyskania przychodu z umorzenia udziałów (akcji) na podstawie przepisów art. 22 ust. 1f albo 1ł albo 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Zakres hipotetycznych stanów faktycznych, w których mają zastosowanie wskazane przepisy objęte odesłaniem zawartym w art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f., jest różny. Ustawodawca w art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. nie wskazuje, w których stanach faktycznych przepisy te należy zastosować. W tej sytuacji odpowiedzi na to pytanie należy szukać w treści tych przepisów.

Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f. w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce objętych w zamian za wkład niepieniężny, na dzień zbycia tych udziałów (akcji), koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości:

1) określonej zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 albo 9a - jeżeli przedmiotem wkładu są udziały (akcje) objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część;

2) przyjętej dla celów podatkowych wartości składników przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, wynikającej z ksiąg i ewidencji, o których mowa w art. 24a ust. 1, określonej na dzień objęcia tych udziałów (akcji), nie wyższej jednak niż ich wartość nominalna z dnia objęcia, określona zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 albo 9a.

Treść tego przepisu wskazuje, jak należy ustalić koszt uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia akcji udziałów nabytych w zamian za wkład niepieniężny niebędący przedsiębiorstwem lub jego zorganizowaną częścią (pkt 1) i w zamian za wkład niepieniężny będący przedsiębiorstwem lub jego zorganizowaną częścią (pkt 2).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartości udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny.

Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1ł u.p.d.o.f. w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki powstałej z przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową, koszt uzyskania przychodów ustala się na dzień zbycia tych udziałów (akcji) w wysokości przyjętej dla celów podatkowych wartości składników majątku, wynikającej z ksiąg, ewidencji i wykazu, o których mowa w art. 24 ust. 3a i art. 24a ust. 1, określonej na dzień objęcia tych udziałów (akcji), nie wyższej jednak niż ich wartość nominalna z dnia objęcia.

Przepis art. 22 ust. 1ł u.p.d.o.f. nie ma zastosowania w rozpoznanej sprawie, gdyż swym zakresem nie obejmuje udziałów uzyskanych w zamian za udziały przejmowanej spółki kapitałowej. Przepis ten dotyczy odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki powstałej z przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową.

Przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych, albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e.

Przepis ten wskazuje moment, w którym wydatki na nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych stanowią koszt uzyskania przychodów. Wydatki te ogólnie rzecz ujmując stanowią koszt uzyskania przychodów ze zbycia udziałów, wkładów, akcji i jednostek uczestnictwa.

Z treści art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. wynika wprost, że przepis art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f. ma zastosowanie do przychodów z umorzenia udziałów (akcji) nabytych w zamian za wkład niepieniężny niebędący przedsiębiorstwem lub jego zorganizowaną częścią (art. 22 ust. 1f pkt 1) oraz w zamian za wkład będący przedsiębiorstwem lub jego zorganizowaną częścią (art. 22 ust. 1f pkt 2). W rozpoznanej sprawie udziały nie zostały nabyte w zamian za przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część, zatem przepis art. 22 ust. 1f pkt 2 u.p.d.o.f. nie ma zastosowania do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji.

Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie zastosowanie ma przepis art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. ustaloną w drodze wykładni gramatycznej przepis art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. ma zastosowanie do ustalania kosztów uzyskania przychodów z umorzenia udziałów (akcji) nabytych w zamian za wkład niepieniężny. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten ma zastosowanie do udziałów (akcji) nabytych w zamian za wkład w postaci rzeczy lub praw. W rozpoznanej sprawie przedmiotem wkładu wniesionego przez podatnika do spółki, której udziały mają być umarzane, są udziały w innej spółce (udziały w przejmowanej spółce cypryjskiej). Występujący w rozpoznanej sprawie wkład podatnika jest także wkładem niepieniężnym w rozumieniu art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. Przedmiotem wkładów do spółek kapitałowych mogą być akcje lub udziały w innych spółkach kapitałowych. Z treści przepisów art. 14 § 1, art. 158 § 1, art. 309 § 3 i 4 ksh, regulujących wnoszenie wkładów niepieniężnych do spółek kapitałowych wynika, że udziały lub akcje mogą być przedmiotem wkładu niepieniężnego.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że treść art. 24 ust. 5d u.p.d.o.f. przez odwołanie się wprost do treści art. 22 ust. 1f, w przypadku umorzenia udziałów (akcji) objętych w zamian za akcje lub udziały innych spółek, w tym także w sytuacji łączenia spółek, nakazuje ustalić koszt uzyskania przychodu z umorzenia nabytych w ten sposób udziałów (akcji), w wartości nominalnej umarzanych akcji.

Uznanie za prawidłowe, stanowiska zaprezentowanego przez organ w zaskarżonej interpretacji oznaczałoby, że w przypadku umorzenia udziałów (akcji) nabytych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż akcje i udziały – kosztem uzyskania przychodu będzie wartość nominalna umarzanych akcji. Jeżeli, natomiast przedmiotem umorzenia byłyby akcje objęte w zamian za wkład niepieniężny w postaci akcji lub udziałów w innych spółkach, kosztem uzyskania przychodów byłaby wartość nominalna akcji lub udziałów (z dnia ich objęcia) wniesionych do spółki w celu objęcia udziałów (akcji), podlegających obecnie umorzeniu. Zdaniem Sądu nie można wskazać argumentów przemawiających za celowością takiego zróżnicowania skutków podatkowych przymusowego (lub automatycznego) umorzenia akcji. Z pewnością nie mogą za tym przemawiać regulacje ksh obowiązujące w zakresie wnoszenia wkładów niepieniężnych do spółek kapitałowych, które w jednakowy sposób regulują wnoszenie tych wkładów niezależnie od tego co jest przedmiotem wkładu. Przepisy ksh nie dają podstaw do stwierdzenia, że objęcie udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny w postaci akcji lub udziałów innej spółki w sensie ekonomicznym ma inny charakter od ich objęcia w zamian za inny wkład niepieniężny. W obydwu tych sytuacjach objęcie akcji (udziałów) przez podatnika następuje w zamian za przekazanie przez niego spółce kapitałowej składników jego majątku innych niż pieniądze.

Zdaniem Sądu, podstaw do takiego zróżnicowania skutków prawnopodatkowych umorzenia udziałów (akcji) nie zawierają przepisy art. 24 ust. 5d i art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f. Skoro przepis art. 24 ust. 5d do umorzenia wszystkich udziałów (akcji), niezależnie od sposobu, w jaki zostały nabyte, nakazuje stosować art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f., a dla zakresu stosowania tego przepisu obojętną jest okoliczność nabycia udziałów (akcji) w zamian za akcje lub udziały spółki przejmowanej, to twierdzenie, że w przypadku umorzenia przymusowego lub automatycznego udziałów kosztem uzyskania przychodu będzie wartość nominalna udziałów w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej) objętych w zamian za wkład niepieniężny, z dnia ich objęcia, należy uznać za działanie naruszające te przepisy.

Wniosek taki potwierdza treść art. 22 ust. 1f pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., które stanowią, że w sytuacji opisanej w hipotezie tych przepisów, która odpowiada stanowi faktycznemu występującemu w niniejszej sprawie, kosztem uzyskania przychodu z tytułu umorzenia udziałów (akcji) jest ich wartość nominalna.

Kolejnym argumentem przemawiającym przeciwko stanowisku organu jest obowiązek pobrania podatku przez płatnika, wynikający z art. 41 ust. 4 u.p.d.o.f. Jeżeli koszt uzyskania przychodu miałby być kosztem historycznym (nominalna wartość udziałów w przejmowanej spółce cypryjskiej objętych w zamian za wkład niepieniężny z dnia ich objęcia), to płatnik nie byłby w stanie pobrać podatku w prawidłowej wysokości, nie ma on bowiem ani obowiązku, ani uprawnienia do żądania od podatnika wskazania wysokości tych kosztów. Wysokość kosztów uzyskania przychodów, wynikająca z art. 22 ust. 1f u.p.d.o.f. (wartość nominalna umarzanych udziałów spółki przejmującej) jest natomiast znana płatnikowi (podobnie jak koszty wskazane w art. 22 ust. 1f pkt 2 u.p.d.o.f., które wynikają z ksiąg, ewidencji i wykazu) i pozwala na pobranie podatku w prawidłowej wysokości. Racjonalny ustawodawca, mając na względzie obowiązki płatnika, jego odpowiedzialność za niepobrany podatek lub podatek niepobrany w prawidłowej wysokości (art. 30 § 1 O.p.) lub konieczność zwrotu wynagrodzenia pobranego od nieprawidłowo pobranego wydatku (art. 28 § 2 O.p.), stanowić powinien przepisy w sposób pozwalający na ich wykonanie. Tym samym nie powinien nakładać na płatnika obowiązków, których ten wykonać prawidłowo nie jest w stanie (por. wyroki NSA z dnia: 23 lutego 2015r., sygn. akt II FSK 348/13 oraz 20 marca 2015r., sygn. akt II FSK 655/13).

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja indywidualna została wydana z naruszeniem art. 24 ust. 5d i art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f.

Prawidłowe jest natomiast stanowisko Ministra Finansów, że w przypadku umorzenia dobrowolnego udziałów spółki polskiej (z o.o.), objętych uprzednio przez Skarżącego w wyniku przejęcia spółki cypryjskiej przez spółkę polską w zamian za udziały Skarżącego posiadane w spółce przejmowanej, tj. spółce cypryjskiej, kosztem uzyskania przychodów ustalonym zgodnie z art. 22 ust. 1f pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 8 pkt 1 u.p.d.o.f., będzie nominalna wartość udziałów w spółce przejmowanej (spółce cypryjskiej) objętych w zamian za wkład niepieniężny, z dnia ich objęcia.

Zbycie udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu ich umorzenia (tzw. dobrowolne umorzenie), nie jest tożsame z instytucją "umorzenia udziałów (akcji)". Zbycie udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu ich umorzenia jest opodatkowane na takich samych zasadach, jak zyski z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz osób trzecich. Przychód ten nie jest rozliczany przez płatnika, lecz podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b u.p.d.o.f., czyli jest samodzielnie wykazywany w zeznaniu i opodatkowany przez podatnika.

Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku treść art. 24 ust. 8 u.p.d.o.f., zgodnie z którym w przypadku połączenia (...) spółek, z zastrzeżeniem ust. 5 pkt 7, dochód (przychód) wspólnika spółki przejmowanej (...), stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością nominalną udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą (...) a wydatkami na nabycie (objęcie) udziałów (akcji) w spółce przejmowanej (...) nie podlega opodatkowaniu w momencie połączenia (...) spółek; przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej (...) wspólnik ustala koszt uzyskania przychodów na podstawie:

1) art. 22 ust. 1f - jeżeli udziały (akcje) w spółce przejmowanej (...) zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny;

2) art. 23 ust. 1 pkt 38 - jeżeli udziały (akcje) w spółce przejmowanej (...) zostały nabyte albo objęte za wkład pieniężny.

Niewątpliwie połączenie spółek może powodować powstanie dochodu dla wspólnika spółki przejmowanej. Wartość tego dochodu ustalana jest jako nadwyżka wartości nominalnej udziałów (akcji) przydzielonych przez spółkę przejmującą ponad wydatki poniesione na nabycie (objęcie) udziałów (akcji) w spółce przejmowanej. Dochód ten nie podlega opodatkowaniu w momencie połączenia spółek, lecz w dacie odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej.

Ustawodawca postanowił więc przesunąć opodatkowanie tego dochodu (przychodu) na moment, gdy dojdzie do odpłatnego zbycia udziałów nabytych w wyniku ww. operacji.

Zatem, w niniejszej sprawie, moment dokonania połączenia spółek będzie dla Skarżącego podatkowo obojętny, natomiast skutek podatkowy pojawi się dopiero m.in. w momencie sprzedaży nabytych w wyniku tej operacji części posiadanych udziałów.

Zauważyć przy tym należy, że przepis ten wprost stanowi, iż przy ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej (...) wspólnik w zależności od tego, czy udziały (akcje) w spółce przejmowanej (...) zostały nabyte lub objęte w zamian za wkład niepieniężny czy za wkład pieniężny ustala koszt uzyskania przychodów na podstawie: bądź art. 22 ust. 1f bądź art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Przepis ten zatem w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej wprost odnosi się do kosztu historycznego, gdyż uzależnia sposób ustalenia kosztów podatkowych w zależności od tego w zamian za jaki wkład zostały nabyte udziały (akcje) w spółce przejmowanej. Dokonując zatem wykładni przepisu m.in. art. 22 ust. 1f w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. należy mieć na względzie wartość nominalną udziałów spółki przejmowanej, z uwagi na treść art. 24 ust. 8 pkt 1 u.p.d.o.f. Tym samym kosztem odpłatnego zbycia udziałów spółki przejmującej nabytych w zamian za udziały spółki przejmowanej, będzie wartość nominalna udziałów spółki przejmowanej (spółki cypryjskiej).

Tym samym Minister Finansów zasadnie uznał za nieprawidłowe stanowisko Skarżącego w zakresie umorzenia dobrowolnego udziałów spółki przejmującej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 146 § 1, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.