Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1285/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] odmówiono A. L. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką W.K. W uzasadnieniu organ, powołując się na nowelizację ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i niektórych innych ustaw wyjaśnił, że wniosek strony z dnia [...] czerwca 2013r. rozpatrywany musi być na podstawie nowych przepisów. Organ ustalił, że niepełnosprawność matki z tytułu konieczności opieki nad którą wnioskodawczyni domaga się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powstała w wieku 77 lat. Wobec tego nie przysługuje wnioskodawczyni na takich zasadach, jak przed nowelizacją świadczenie pielęgnacyjne. Znowelizowane przepisy, w tym ust. 1b art. 17 ustawy, zawęziły bowiem krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, do osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, których inwalidztwo, przy spełnieniu pozostałych przesłanek ustawowych, powstało nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.L. wniosła o stwierdzenie jej nieważności oraz kontynuacje wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając ingerencję w prawa nabyte (art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z 7 grudnia 2012r.), podważenie zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, dyskryminacje osób, które na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 nabyły prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad innym niepełnosprawnym członkiem rodziny niż dziecko oraz rażące naruszenie zasad współżycia społecznego przez pozbawienie osób niepełnosprawnych dotychczasowej opieki. Strona podniosła, że choroba męża zmusiła ja do rezygnacji z pracy w 1996 r. Dopiero po kilkunastu latach opieki w sierpniu 2008 r. po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 i z dnia 22 lipca 2008 r. P 41/07 doczekała się wsparcia w postaci świadczenia pielęgnacyjnego. Umożliwiło to wnioskodawczyni spokojniejsza opiekę nad trzema ciężko chorymi osobami w jej rodzinie tj. mężem A.L. (wymagał opieki od 1996r.), matką W.K. (wymagała opieki od 1999r.) oraz ojcem B.K. (wymagał opieki od 2002r.). Trzy lata temu zmarł mąż skarżącej. Wskazała, że w oparciu o decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2010r., przyznającą bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną matką podjęła wiele ważnych życiowych decyzji, między innymi o kontynuowaniu opieki nad chorymi rodzicami oraz umożliwieniu synowi dalszego kształcenia. Mocą ustawy z 7 grudnia 2012r. przedmiotowe świadczenie zostało stronie odebrane, bez możliwości odwołania. W ocenie strony nowe warunki przyznawania świadczenia, ze względu na zasadę ochrony praw nabytych i niedziałania prawa wstecz nie powinny dotyczyć osób pobierających świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów poprzedzających nowelizację. W ocenie strony miała ona prawo oczekiwać ciągłości świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego bezterminowo ostateczną decyzją.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 17 ust. 1- 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548), osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012r. zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Po upływie tego terminu wydane na podstawie dotychczasowych przepisów decyzje o przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych wygasają z mocy prawa.

Organ wskazał, że według stanu prawnego na dzień orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej tj. [...] kwietnia 2010r. ustawa o świadczeniach rodzinnych przewidywała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobom, na których zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z określonymi wskazaniami albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (matka wnioskodawczyni zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności od [...] listopada 2005r. na stałe). Według stanu od dnia 1 stycznia 2013r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstałą nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b). Sytuacja taka nie zaistniałą w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wobec tego organ odwoławczy uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ust. 1b ustawy. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że nie jest uprawnione do badania zgodności przepisów rangi ustawowej z Konstytucją, a organy administracji obowiązane są stosować przepisy ustawy bez względu na to czy naruszyły one zasadę zaufania obywateli do państwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013r. A.L. zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 i art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej oraz w całkowitej sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkujące niezałatwieniem sprawy administracyjnej wszczętej w wyniku wniesionego odwołania,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

art. 2 Konstytucji RP, statuującego zasadę zaufania do państwa i prawa oraz zasadę ochrony praw nabytych, poprzez jego niezastosowanie, skutkujące odmową przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2013r. w związku z błędnym zastosowaniem przez organ drugiej instancji regulacji prawnej zawartej w art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi A.L. podniosła, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2013r. wprowadzono zmiany w zakresie dotychczasowych warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawa to wprowadziła okres przejściowy, uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne (do takich zaliczyć należy skarżącą) do otrzymywania przedmiotowego świadczenia na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia wżycie ustawy nowelizującej czyli do 30 czerwca 2013r. Decyzje o przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych wydane na podstawie przepisów dotychczasowych, pozostały w mocy do 30 czerwca 2013r., i po upływie tego okresu z mocy prawa przestały obowiązywać. Skarżąca podkreśliła, że pozbawiona została przez organy orzekające w sprawie możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 lipca 2013r. w związku z koniecznością opieki nad matką W.K., bowiem za podstawę wydanych orzeczeń organy przyjęły art. 11 ust. 1 i ust. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym od ww. daty świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie osobom, które sprawują opiekę nad osobą, której niepełnosprawność powstała odpowiednio do 18 lub 25 roku życia. Skarżąca stwierdziła, że organy winny odmówić stosowania w niniejszej sprawie art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej, przyjmując ich oczywistą niezgodność z art. 2 Konstytucji RP. Organ drugiej instancji zobowiązany był, zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 Konstytucji RP do bezpośredniego stosowania Konstytucji, bowiem między regulacją art. 11 ust. 1 i 3 ww. ustawy, a art. 2 ustawy zasadniczej istnieje sprzeczność. Regulacje te stały się przedmiotem skargi konstytucyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich.

Zdaniem skarżącej, stosując w okolicznościach sprawy zamiast art. 2 Konstytucji, art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej - organ drugiej instancji odebrał skarżącej (uprawnionej z mocy ostatecznej decyzji SKO w B. z dnia [...] stycznia 2010r.) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, otrzymywanego dotychczas na podstawie ww. decyzji wydanej na podstawie art. 17 ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Skarżąca podniosła, że tym samym naruszona została konstytucyjna zasada trwałości decyzji ostatecznej, podczas gdy ingerencja w prawa nabyte z decyzji administracyjnej może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w przepisach K.p.a. dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych lub na podstawie wyraźnego i niebudzącego wątpliwości przepisu rangi ustawowej.

Skarżąca dodała, że w wyniku nowelizacji została pozbawiona możliwości otrzymania nowego świadczenia – specjalnego zasiłku opiekuńczego – uzyskanie nowego świadczenia uzależnione bowiem zostało od spełnienia kryterium dochodowego.

W związku z powyższym, powołując się na orzeczenie WSA w Białymstoku strona wskazała, że zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 Konstytucji RP Sąd jest zobowiązany do bezpośredniego stosowania Konstytucji w tych wszystkich przypadkach, w których stwierdza oczywista sprzeczność regulacji ustawowej z normami wyrażonymi w ustawie zasadniczej.

Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła zarzut wydania skarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 8 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (skarżącej) oraz w sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak też bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił, że art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 K.p.a. wymagają aby organy administracji działały na podstawie przepisów prawa. Organy nie są również uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Sąd, a tym bardziej organ nie może wkraczać w sferę uprawnień zastrzeżonych dla ustawodawcy, kształtować sytuacji prawnej strony wyłącznie w oparciu o zasadę demokratycznego państwa prawnego. W rezultacie ani sąd, ani organ nie może odmówić stosowania przepisów ustawy, choćby uznał go za niekonstytucyjny. Chociaż w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP wyrażono zasadę bezpośredniego jej stosowania, to jednak dopóki niekonstytucyjny przepis nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego skutkiem orzeczenie TK, to podlega on stosowaniu (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2011r. sygn. akt I OSK 2115/10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., o odmowie przyznania A.L. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką – W.K..

Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn.zm.), dalej jako: "u.ś.r.". W okolicznościach niniejszej sprawy zwrócić należy szczególną uwagę na istotną zmianę stanu prawnego dokonaną z dniem 1 stycznia 2013 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548), zwanej dalej: "ustawą nowelizującą".

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało:

1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, z późn.zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 (ust. 1a). W ust. 5 wskazano przesłanki wyłączające przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Z dniem 1 stycznia 2013r. przepisy art. 17 ust. 1 – 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych uległy zmianie na mocy ww. ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. i otrzymały brzmienie: Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1a).

Nadto ustawodawca dodał w art. 17 przepis 1b, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W znowelizowanym ust. 5 art. 17 ustawy, określono przesłanki wykluczające możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Analiza przepisów ustawy nowelizującej wskazuje, że powyższa zmiana wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń (art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym (art. 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy nowelizującej), uregulowane szczegółowo w dodanym art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek wynikających z art. 16a ustawy oraz niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu.

Kolejnym wprowadzonym przez ustawodawcę warunkiem uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest spełnienie kryterium dochodowego, tzn. przysługuje on co do zasady jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (art. 16a ust. 2- 4).

W okolicznościach niniejszej sprawy, mając przede wszystkim na uwadze treść zarzutów odwołania oraz skargi wskazać również należy na treść przepisów intertemporalnych zawartych w ww. ustawie nowelizującej. W art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. (obowiązującej od 1 stycznia 2013r.) ustawodawca zastrzegł, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie powyższego terminu.

Jednocześnie ustawodawca zobowiązał właściwy organ, aby w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, poinformował osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 11 ust. 4). Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 13 ustawy nowelizującej, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem jej wejścia w życie, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W niniejszej sprawie bezsporna pozostaje okoliczność, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. znak [...] na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 2, ust. 2b i ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przyznało skarżącej A.L. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką W.K. od [...] stycznia 2010r. w kwocie 520 zł bezterminowo. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia [...] lutego 2013r. z upoważnienia Prezydenta Miasta B., zgodnie z treścią art. 13 ww. ustawy nowelizującej, poinformowano skarżącą o wprowadzonych od dnia 1 stycznia 2013r. zmianach w ustawie o świadczeniach rodzinnych, zachowaniu prawa do przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013r., wygaśnięciu decyzji o przyznaniu tego świadczenia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r. oraz możliwości ubiegania się od lipca 2013r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w znowelizowanych przepisach.

Poza sporem pozostaje również to, że matka skarżącej W.K. (ur. [...].08.1922r.) jest osobą legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...].11.2005r. Także mąż matki B.K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2010r. nr [...].

W dniu [...] czerwca 2013r. A.L. złożyła do Prezydenta Miasta B. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną osobistą opieką nad matką W.K. Wezwana do uzupełnienia brakujących dokumentów wnioskująca oświadczyła, że W.K. nie posiada orzeczenia, w którym wskazano, iż jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 25 roku życia.

Podkreślić należy, iż z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca świadoma dokonanych ustawą nowelizującą zmian w systemie świadczeń opiekuńczych, oraz zmian w zakresie podmiotowym osób uprawnionych do uzyskania w nowym stanie prawnym odpowiednio świadczenia pielęgnacyjnego bądź specjalnego zasiłku opiekuńczego, ubiega się konsekwentnie o przyznanie jej, nabytego na dotychczasowych zasadach, uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką (a nie specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonego w art. 16a u.ś.r.). W niniejszej sprawie istoty sporu nie stanowi zatem to czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 u.ś.r., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, lecz sprowadza się ona do odpowiedzi na pytanie, czy skarżącej na jej wniosek z dnia [...] czerwca 2013r. organy mogły przyznać wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne, rozumiane przez skarżącą jako kontynuację nabytego ostateczną decyzją administracyjną, na mocy uprzednio obowiązujących przepisów, uprawnienia.

W ocenie Sądu, tak rozumianemu żądaniu skarżącej nie mogły zadośćuczynić w niniejszej sprawie administracyjnej organy administracji publicznej, które zobowiązane są działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa - art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267), dalej jako: "K.p.a.".

Nieuzasadnione i bezpodstawne, w okolicznościach przedmiotowej sprawy są, kierowane do organów administracji publicznej zarzuty dotyczące "pozbawienia" skarżącej nabytego mocą ostatecznej decyzji administracyjnej uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można w niniejszej sprawie zarzucić organom administracji publicznej naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a., wszakże żaden organ nie uchylił, nie stwierdził nieważności, wygaśnięcia ostatecznej decyzji SKO w B. z dnia [...]stycznia 2010r. znak [...], mocą której skarżąca uzyskała uprzednio od dnia [...] stycznia 2010r. sporne świadczenie. Skarżąca wskazuje wszakże, że mocą jednoznacznych przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej dotychczasowe decyzje administracyjne o przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych, wygasły z dniem 30 czerwca 2013 r. z mocy prawa. To ustawodawca zatem, przepisem szczególnym, zadecydował o tym, że decyzje o przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych na dotychczasowych zasadach utraciły byt prawny z mocy samego prawa, czyli niejako "automatycznie", bez konieczności i możliwości orzekania w tym zakresie przez organy administracyjne w drodze odrębnej decyzji.

Wobec powyższego w dacie gdy, organy administracji rozstrzygały w sprawie administracyjnej zainicjowanej wnioskiem skarżącej z dnia [...] czerwca 2013r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, decyzja SKO z [...] stycznia 2010r. utraciła już byt prawny z mocy prawa, a obowiązujące przepisy stanowiły, że jednym z koniecznych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r. dodany z dniem 1 stycznia 2013r.). Sytuacja taka nie zaistniała w niniejszej sprawie, co pozostaje bezsporne.

Powyższe oznacza, iż zarówno decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013r. nie zostały wydane z naruszeniem obowiązujących w dacie ich wydania przepisów prawa procesowego ani materialnego (art. 17 ust. 1 -1b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zarzuty skargi w tym zakresie zmierzające do uchylenia skarżonych decyzji i przywrócenia uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach określonych w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2013r., nie mogą zatem zostać uwzględnione.

Niezależnie od powyższego wskazać przyjdzie, że skarżąca zdaje się pozostawać w błędnym przekonaniu, że nabyła uprawnienie do uzyskiwania bezterminowo świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu li tylko tego, że sprawuje opiekę nad swoja niepełnosprawną matką. Podkreślić, że przesłanki nabycia prawa do przedmiotowego świadczenia także w dacie jego przyznania decyzja SKO z 2010r. nie stanowił sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż obowiązek ten związany jest z obowiązkiem alimentacyjnym i moralnym. Świadczenie przysługiwało wyłącznie osobie, które zrezygnowała z zatrudnienia lub też nie podejmowała zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, mimo zdolności do tego w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki. Nie może być to świadczenie postrzegane jako należne osobie niepełnosprawnej a tylko pośrednio pokrywające koszty związane z rezygnacją opiekuna z aktywności zawodowej i zarobkowania na własne utrzymanie.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej wskazać przyjdzie, iż na skutek skargi konstytucyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. poz. 2013 z 16 grudnia 2013r.). Powyższe orzeczenie nie wpływa jednakże bezpośrednio na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej. Przepisy, których niezgodność z Konstytucją RP stwierdził Trybunał Konstytucyjny, nie stanowiły bowiem podstawy orzekania o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, na jej wniosek z dnia [...] czerwca 2013r., ani też nie regulują kwestii przesłanek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego po nowelizacji. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, powyższy wyrok nie ma zatem wpływu na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie, dopóki ustawodawca nie ureguluje odmiennie sytuacji osób, które uzyskały uprzednio świadczenie pielęgnacyjne decyzją wydaną na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzemieniu obowiązujących do 31 grudnia 2012r. Nie stanowią natomiast przedmiotu sprawy administracyjnej będącej przedmiot kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu ewentualne roszczenia, czy też uprawnienia skarżącej co do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego ww. decyzją ostateczna z dnia [...] stycznia 2010r. za okres po 30 czerwca 2013r. (w związku z wygaśnięciem na mocy art. 11 ust. 3 ww. ustawy), które oceniać możnaby w kontekście praw nabytych na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej.

W tej sytuacji nawet odmowa zastosowani w sprawie ww. przepisów niezgodnych z Konstytucją, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organów administracji o żądaniu skarżącej zgłoszonym wnioskiem z [...] czerwca 2013r.

Dodać należy, iż przedmiotu rozstrzygania skarżonymi w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzjami nie stanowiła kwestia stwierdzenia wygaśnięcia świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego skarżącej ostateczną decyzją wydaną w stanie prawnym przed 1 stycznia 2013r., ani też ewentualne uprawnienie do ustalenia dla skarżącej prawa do nowego świadczenia opiekuńczego – specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a u.ś.r., o co skarżąca nie wnosiła.

Podkreślenia nadto wymaga, iż obowiązujący w dacie orzekania przez sąd stan prawny nie umożliwia nadal przyznania skarżącej po 1 lipca 2013r. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad jej niepełnosprawną matką W.K. (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, niedopuszczalne jest domaganie się od sądu administracyjnego (tym bardziej od organów administracji), aby ten pominął korzystające z domniemania konstytucyjności regulacje prawne o randze ustawowej i przyjął za podstawę rozstrzygnięcia przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, kierując się wyrażoną w jej art. 8 zasadą nadrzędności ustawy zasadniczej i jej bezpośredniego stosowania (por. Z. Czeszejko – Sochacki, Sądownictwo konstytucyjne w Polsce na tle porównawczym, Warszawa 2003 r., str. 351 – 389). Sąd nie może nie tylko zastąpić organów administracji w rozstrzyganiu sprawy administracyjnej co do jej istoty, a wyłącznie upoważniony jest do kontroli legalności ich działania, lecz tym bardziej, wkraczając w sferę zastrzeżonych dla ustawodawcy uprawnień, kształtować sytuacji prawnej obywatela, wyłącznie w oparciu o zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), postępując wbrew jednoznacznym i nie budzącym wątpliwości rozwiązaniom prawnym przyjętym w ustawie zmieniającej z 2012 r. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2007r. sygn. akt II FSK 1013/06, z 12 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 548/06, z 28 kwietnia 2011r. sygn. akt I OSK 2115/10 opubl. w CBOSA dostępnej pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych powodów Sąd nie znalazł podstaw, wskazanych treścią przywołanego art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do uwzględnienia skargi, wobec czego na podstawie art. 151 tej ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.