Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2801/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3062/18 w sprawie ze skargi Gminy Piaseczno na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 6 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków 1) oddala skargę kasacyjną; 2) oddala wniosek Gminy Piaseczno o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3062/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Gminy Piaseczno, uchylił pkt 1 decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 6 września 2018 r. w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2017 r. K. S. wystąpił do organu ewidencyjnego o sprostowanie wpisów w ewidencji gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] poprzez usunięcie wpisu użytkownika - Gminy Piaseczno, dokonanie wpisu posiadacza samoistnego – K. S. oraz zmianę użytku gruntowego z "dr" na odpowiedni użytek przylegający.

Po przeprowadzeniu wizji w terenie oraz zapoznaniu się z materiałami posiadanymi i zebranymi przez organ, jak też złożonymi przez zainteresowanych, Starosta Piaseczyński decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r. odmówił wprowadzenia żądanych zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu - [...].

W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wyznacza krąg podmiotów, które mogą mieć interes prawny uczestnictwa w postępowaniu ewidencyjnym. K. S., nie spełnia żadnego z powyższych kryteriów (nie jest ujawniony w EGIB jako właściciel, ani samoistny posiadacz).

K. S. złożył odwołanie od tej decyzji.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 6 września 2018 r. w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zmiany danych podmiotowych odnoszących się do działki ewidencyjnej nr [...] i w tym zakresie orzekł: - o wykreśleniu Urzędu Gminy Piaseczno jako władającego ww. działką; - o wpisaniu w to miejsce K. S. jako władającego na zasadach samoistnego posiadania; w pkt 2 w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że według danych ewidencji gruntów i budynków właściciel działki nr [...] z obrębu [...] nie został ustalony, natomiast wpis Urzędu Gminy Piaseczno jako władającego, w świetle akt sprawy okazuje się nieuzasadniony. W operacie ewidencji gruntów i budynków od czasu jej założenia działka nr [...] o powierzchni [...]ha wykazana jest jako droga bez przejazdu i jako droga wpisana w jednostce rejestrowej założonej dla dróg będących we władaniu właściwego kolejno w sprawach zarządu drogami organu administracji publicznej.

Akta sprawy, w ocenie organu odwoławczego wskazują, że Urząd Gminy Piaseczno nie zarządza drogą, nie wykonywał i nie wykonuję żadnych prac porządkowych ani modernizacyjnych. Protokół z wizji na gruncie dokonanej z udziałem przedstawicieli Gminy oraz załączone zdjęcia potwierdzają, że grunty oznaczone w ewidencji jako działka nr [...] nie pełnią funkcji drogi powszechnego korzystania. Mapa ewidencyjna obrazująca rozmieszczenie działek stanowiących własność K. S. oraz wyniki wizji w terenie, jak też wyjaśnienia Burmistrza Gminy Piaseczno wskazują, że aktualnym użytkownikiem działki nr [...] jest wnioskodawca. Według protokołu z wizji trudno ustalić jej przebieg. W części stanowi ona ogrodzony teren stanowiący głównie magistralę – główny przewód instalacji doprowadzających media niezbędne do prowadzenia gospodarstwa.

Użytkowanie ww. nieruchomości potwierdził K. S. w wydanym na żądanie organu ewidencyjnego oświadczeniu, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, że jako samoistny posiadacz jest jedynym władającym m.in. działką nr [...]. W kwestii władania działką nie występuje więc sytuacja sporna. W świetle zgromadzonych akt sprawy organ odwoławczy uznał, że wniosek K. S. o aktualizację danych podmiotowych jest uzasadniony.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że postępowanie sądowe o zasiedzenie i postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia, czy działka stanowi mienie gromadzkie, dotyczą prawa własności, a nie władania. Prawomocne postanowienie Sądu o nabyciu prawa własności przez zasiedzenie jak też ostateczna decyzja Starosty o ustaleniu, że działka nr [...] stanowi mienie gromadzkie, będą stanowiły podstawę do aktualizacji danych ewidencyjnych w zakresie właściciela działki.

Natomiast w odniesieniu do zmiany użytku gruntowego "droga" na użytek przylegający, organ odwoławczy podzielił stanowisko Starosty Piaseczyńskiego zgodnie z którym, zmiany takie mogą być wprowadzone na wniosek właściciela lub osoby władającej ujawnionej; w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie opracowania geodezyjnego z wykazem zmian danych ewidencyjnych, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W przypadku gruntów w granicach pasów drogowych dróg wewnętrznych niezaliczonych do użytku "dr" włącza się je do przyległego użytku rolnego lub użytku "las" jeżeli wchodzą w skład gospodarstwa rolnego lub leśnego. W stosunku do takich dróg nie jest więc wymagane przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła Gmina Piaseczno, zaskarżając powyższą decyzję w części, w zakresie jej punktu 1, tj. w zakresie w jakim uchylono decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia 22 czerwca 2018 r., zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 77, oraz art. 80 K.p.a.;

2) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, art. 77, oraz art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.;

3) art. 7, art. 77, oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 172 K.c.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę wskazał, że wobec braku możliwości ustalenia przebiegu działki nr [...] sformułowanie jednoznacznej oceny co do użytkowania całości działki nr [...] przez K. S., jest co najmniej przedwczesne i wymaga przynajmniej odniesienia się do tej okoliczności. Nie czyniąc tego organ odwoławczy naruszył zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i 77 K.p.a., a w konsekwencji przedwcześnie dokonał zmian w ewidencji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że aby dokonać zmiany w ewidencji odnośnie podmiotu władającego konkretną działką ewidencyjną, musi być bezspornie ustalony przebieg tej działki, muszą być znane jej granice. Ponownie zatem rozpatrując sprawę, organ drugiej instancji odniesie się do tej okoliczności, uwzględniając ocenę zaprezentowana przez Sąd.

Ponadto organ odwoławczy całkowicie zbagatelizował i pominął okoliczność, że władanie przedmiotową działką jest obecnie przedmiotem sporu który toczy się przed Sądem Rejonowym w Piasecznie. Sąd zgodził się z twierdzeniami skarżącej, że jest to okoliczność istotna, bowiem zgodnie z treścią art. 172 K.c. przesłankami stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest ustalenie nieprzerwanego i samoistnego (jak właściciel), posiadania danej nieruchomości przez okres wymagany przepisami. Orzekanie w tej sytuacji o zmianie danych ewidencyjnych wiązałoby się z rozstrzygnięciem co do władania nieruchomością. Do orzekania w powyższym zakresie organ ewidencyjny nie jest uprawniony, gdyż nie jest jego rolą dokonywanie ustaleń w sytuacji spornej, a jedynie ujawnianie zdarzeń i faktów bezspornych, oczywistych (wynikających ze stosownych dokumentów lub jednoznacznych ustaleń faktycznych w zakresie władania). Tego rodzaje przesłanki w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. S., zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz wybiórczą jego ocenę poprzez pominięcie jednoznacznych wyników oględzin nieruchomości wskazujących, że w części granica działki została ustalona w terenie (wzdłuż białego płotu w tej części, w której działka nr [...] graniczy z działkami skarżącego oraz działkami nr [...] i [...]) zaś utrudnienia ustalenia granic działki nr [...] w dalszej części jej przebiegu (tj. od stalowej siatki i dalej) nie mogą mieć istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że w tej części działka sąsiaduje wyłącznie z działkami będącymi własnością skarżącego a co za tym idzie skarżący jest władającym działką nr [...] na zasadach samoistnego posiadania, i w konsekwencji uznanie przez Sąd, że dokonanie przez organ zmian w ewidencji gruntów, przy utrudnieniu ustalenia w terenie przebiegu części działki nr [...] sąsiadującej wyłącznie z nieruchomościami skarżącego jest przedwczesne i co najmniej nieodniesienie się przez organ do tej okoliczności stanowi naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. a tym samym istnieje podstawa do jej uchylenia;

2) art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 oraz art. 80 K.p.a. oraz w związku z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r., poz. 725) i § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 172 K.c. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki do rozstrzygnięcia co do władania działką nr [...] w postępowaniu o aktualizację wpisów w ewidencji gruntów, pomimo, iż nie istnieje spór co do aktualnego i faktycznego nią władania na zasadzie samoistnego posiadania, (uaktualnienie) danych ujawnionych w jednolitym rejestrze ewidencji gruntów i budynków nie wiąże się z jednoczesnym i nieuprawnionym rozstrzygnięciem sporu w przedmiocie nabycia własności tej nieruchomości przez zasiedzenie, albowiem przesłanki w obu tych rodzajach postępowań, w szczególności co do ciągłości stanu posiadania, nie są tożsame.

Mając na uwadze wskazane powyżej zarzuty, skarżący wniósł o:

1) uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. względnie uchylenie w całości wyroku i rozpoznanie skargi;

2) rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie;

3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu - wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki nr [...] w W. wraz z oznaczeniem aktualnego użytku "RV" - grunty orne według stanu na 30 maja 2019 r., albowiem przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności w niniejszej sprawie oraz nie spowoduje nadmiernego przedłużenia niniejszego postępowania.

W piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2022 r. skarżący kasacyjnie podtrzymał stanowisko w sprawie oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruków zdjęć wykonanych w dniu 3 listopada 2022 r.

Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej w dniu 12 października 2022 r. sprawę skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Gmina Piaseczno w piśmie z dnia 3 stycznia 2023 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Ponadto wniesiono o dopuszczenie jako dowodu następujących dokumentów:

1) odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Piasecznie I Wydział Cywilny z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I Ns 888/15 oddalającego wniosek skarżącego kasacyjnie o zasiedzenie przedmiotowej działki nr [...] wraz z utrzymującym je w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt XXVII Ca 2346/21;

2) odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt XXVII Ca 2346/21 wraz z uzasadnieniem.

W piśmie z dnia 10 stycznia 2023 r. Gmina Piaseczno, w ślad za pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. odnosząc się do twierdzeń skarżącego kasacyjnie zawartych w treści pisma z dnia 4 listopada 2022 r., wskazała że przed Sądem Rejonowym w Piasecznie Wydział I Cywilny pod sygn. akt I C 3015/17, w dalszym ciągu toczy się postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowej nieruchomości (dz. [...]), z powództwa m.in. A. B., w toku którego wydane zostało postanowienie w trybie zabezpieczenia w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania. Tym samym fakt samoistnego posiadania działki nr [...] przez skarżącego kasacyjnie jest kwestionowany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, tj. I OSK 2801/19 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sprawa ta jest praktycznie tożsama z rozpoznaną już wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r. sprawą o sygn. akt I OSK 2312/19. Mianowicie przedmiotem obecnej sprawy, tj. I OSK 2801/19 jest postępowanie wszczęte na wniosek K. S. o zmianę w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu – [...]. Natomiast przedmiotem sprawy I OSK 2312/19 była zmiana w ewidencji gruntów i budynków działki sąsiedniej, tj. nr [...], przy czym postępowanie to zostało również wszczęte na wniosek K. S. W obu sprawach zarówno przebieg postępowania administracyjnego jak i wydawane decyzje były praktycznie tożsame, w obu sprawach wnioskodawca dążył do zmiany danych podmiotowych odnoszących się do ww. działek poprzez wykreślenie Urzędu Gminy Piaseczno jako władającego działkami i o ujawnieniu w to miejsce siebie jako samoistnego posiadacza. W obu sprawach organ I instancji wydał decyzje o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gm. Piaseczno (decyzja z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie I OSK 2312/19 i decyzja z dnia 22 czerwca 2018 r. w sprawie I OSK 2801/19). W sprawie I OSK 2312/19 organ II instancji decyzją z dnia 14 sierpnia 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] – w części dotyczącej odmowy zmiany danych podmiotowych odnoszących się do działki nr [...] i w tym zakresie orzekł: o wykreśleniu Urzędu Gminy Piaseczno jako władającego ww. działką i o wpisaniu w to miejsce K. S. jako władającego na zasadach samoistnego posiadania, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Gminy Piaseczno wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2895/18 uchylił pkt 1 decyzji organu II instancji. Również w sprawie I OSK 2801/19 organ II instancji decyzją z dnia 6 września 2018 r. w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy wprowadzenia zmian danych podmiotowych odnoszących się do działki ewidencyjnej nr [...] i w tym zakresie orzekł o wykreśleniu Urzędu Gminy Piaseczno jako władającego ww. działką i o wpisaniu w to miejsce K. S. jako władającego na zasadach samoistnego posiadania, a Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi Gminy Piaseczno wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3062/18 uchylił pkt 1 zaskarżonej decyzji.

Zaznaczyć należy, że w uzasadnieniach swojego stanowiska organ odwoławczy wskazywał, że według danych z ewidencji gruntów i budynków, właściciel działek [...] i [...] z obrębu [...] nie został ustalony, natomiast wpis Urzędu Gminy Piaseczno jako władającego, w świetle akt sprawy, okazał się nieuzasadniony. Urząd Gminy Piaseczno nie zarządzał bowiem wykazaną w operacie na tych działkach drogą. Nie wykonywał i nie wykonuje na nich żadnych prac porządkowych ani modernizacyjnych. Z protokołu zaś z oględzin spornych gruntów, dokonanych z udziałem przedstawicieli Gminy oraz ze zdjęć wynikało, że grunty, oznaczone w ewidencji jako działki nr [...] i [...], nie pełnią funkcji drogi powszechnego korzystania. Zdaniem organu wojewódzkiego, mapa ewidencyjna, obrazująca rozmieszczenie działek stanowiących własność K. S. oraz wyniki oględzin, jak też wyjaśnienia Burmistrza Gminy Piaseczno wskazywały więc, że aktualnym użytkownikiem działek nr [...] i [...] był wnioskodawca, zaś teren działek był użytkowany rolniczo przez K. S.

Jednocześnie jednak, jak nadmienił organ wojewódzki, według protokołu z wizji trudno było ustalić przebieg działek nr [...] i [...]. Z tego powodu, rozpoznając skargi Gminy Piaseczno na pkt 1 decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że decyzje te w części zaskarżonej naruszały prawo. Skoro bowiem - jak akcentował Sąd I instancji - wpisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie techniczno-deklaratoryjny, to organy orzekające, w zakresie wpisania podmiotu władającego działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...], mogły dokonać wpisów jedynie w razie bezspornego ustalenia stanu faktycznego, tj. ustalenia, że K. S. był rzeczywiście posiadaczem tych działek. W sytuacji jednak, w której brak było możliwości ustalenia przebiegu działek nr [...] i [...], sformułowanie jednoznacznej oceny co do użytkowania całości tych działek przez K. S., było co najmniej przedwczesne i wymagało przynajmniej odniesienia się do tej okoliczności. Brak zatem takiego odniesienia się do omawianej kwestii – zdaniem Sądu - dowodził istotnego naruszenia przepisów proceduralnych.

Z tym stanowiskiem nie zgodził się K. S., który zarówno w skardze kasacyjnej wniesionej w sprawie I OSK 2312/19 jak i w sprawie niniejszej podnosił, że włada na zasadzie samoistnego posiadania działkami nr [...] i [...]. Wskazywał, że użytkuje je rolniczo wraz z gruntami przyległymi. Zdaniem skarżącego, Gmina Piaseczno nigdy nie interesowała się wskazanymi działkami a podjęła próbę uzyskania decyzji w trybie przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych dopiero w związku ze złożeniem przez stronę wniosków o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości obejmującej ww. działki. Podkreślał też, że tereny przedmiotowych działek zostały – z jego inicjatywy - objęte postępowaniem w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomości otoczenia zespołu dworsko-parkowego w W. (wpisanego do rejestru zabytków) jako współtworzący spójny obszar z pozostałymi nieruchomościami gruntowymi, objętymi ww. postępowaniem w sprawie wpisu do rejestru zabytków. Zespół dworsko-parkowy pozostawał zaś w całości we władaniu skarżącego. W rezultacie zatem K. S. akcentował, że nie istnieje spór co do władania działkami, albowiem spór taki istniałby, gdyby więcej niż jedna osoba zgłaszała argumenty, wnioski i dowody w niniejszej sprawie na okoliczność władania przedmiotową nieruchomością - w rozumieniu art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Uzasadniania wyroków Sądu I instancji w sprawach IV SA/Wa 2895/18 oraz IV SA/Wa 3062/18 są w zasadzie tożsame. W obu sprawach, tj. I OSK 2312/19 i I OSK 2801/19 zostały wniesione skargi kasacyjne w których zostały sformułowane zbliżone zarzuty i przedstawiono podobne uzasadnienie.

Skarga kasacyjna K. S. w sprawie I OSK 2312/19 została już rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., którym oddalono wniesioną skargę kasacyjną. Mając na uwadze przedstawioną wyżej tożsamość obu spraw, która obejmuje między innymi ustalenia faktyczne oparte o ten sam materiał dowodowy, decyzje organów z podobnym uzasadnieniem, analogiczne uzasadniania wyroków Sądu I instancji jak również zbliżone skargi kasacyjne, rozpoznając niniejszą sprawę nie można pominąć zapadłego już rozstrzygnięcia w sprawie I OSK 2312/19. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni przychyla się do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 2312/19.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że zarzuty te zostały oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., to jest na istotnym naruszeniu przepisów postępowania takich, jak: art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 oraz art. 80 K.p.a. oraz w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 172 K.c.

W ocenie składu orzekającego, tak określone zarzuty nie były usprawiedliwione a ponadto nie zostały one w pełni prawidłowo sformułowane. Wyjaśnić bowiem trzeba, że skarga kasacyjna jest pismem procesowym wysoce sformalizowanym a zatem winna ona spełniać wszystkie wymagania przewidziane przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Pod pojęciem natomiast "podstawy prawnej" należy rozumieć oznaczenie konkretnego przepisu, który jest przedmiotem zarzutu. Wymóg ten wiąże się więc z podaniem właściwej jednostki redakcyjnej zawierającej objęte zarzutem kasacyjnym unormowanie prawne. W przedmiotowej zaś skardze kasacyjnej, jej autor, przedmiotem zarzutu uczynił m.in. art. 77 K.p.a. Artykuł ten jednak dzieli się na cztery paragrafy a zatem, należało w tym wypadku wskazać który dokładnie przepis jest przedmiotem zaskarżenia. Sąd Kasacyjny nie jest bowiem władny doprecyzowywać skargę kasacyjną i nie może także domyślać się intencji skarżącego. Stąd zarzut oparty na (cyt.): "art. 77 K.p.a." nie mógł być w tym przypadku w ogóle oceniany.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że reformatoryjna decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 6 września 2018 r., mocą której organ ten orzekł o wpisaniu K. S. jako władającego - na zasadach samoistnego posiadania - działką nr [...] z obrębu - [...] w miejsce dotychczasowego wpisu Urzędu Gminy Piaseczno, została wydana na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101) w zw. z § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034). Zgodnie zaś z ww. przepisem ustawowym, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli – osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Jednocześnie w art. 20 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy stwierdzono, że ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów, to jest: ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.

Powyższe unormowania zatem wskazują, że aby można było wypowiedzieć się, że dana osoba włada danym gruntem jak posiadacz samoistny to dany grunt musi być skonkretyzowany a zatem muszą być znane jego granice. Nie kwestionując zatem faktów, na które powołuje się w skardze kasacyjnej skarżący (poczynienie nakładów na działkę nr [...] i korzystanie z terenów, które wchodzą w jej skład), należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że decyzja organu wojewódzkiego była w tym przypadku co najmniej przedwczesna. Skoro bowiem podczas oględzin spornej działki nie można było ustalić w pełni przebiegu jej granic, to sformułowanie jednoznacznej oceny co do użytkowania całej działki nr [...] przez K. S., nie miało oparcia w materiale dowodowym.

Dodać też trzeba, że jak wynika z decyzji Starosty Piaseczyńskiego z dnia 22 czerwca 2018 r., wątpliwości organu I instancji odnosiły się do podjętych zarówno przez Gminę czynności w zakresie regulacji stanu prawnego działki nr [...] w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703), jak również do podjętej przez wnioskodawcę próby uregulowania swojego prawa w odniesieniu do części działki przed sądem, w drodze zasiedzenia. Tak więc dwa podmioty jednocześnie, ubiegają się o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości przed różnymi organami. Orzekanie w tej sytuacji o zmianie danych ewidencyjnych, zgodnie z wnioskiem strony, wiązałoby się z rozstrzygnięciem, co do władania nieruchomością. W przedmiotowym przypadku nie chodziłoby jedynie o wpisanie władającego w odniesieniu do gruntu o nieustalonym stanie prawnym, ale jednocześnie o wykreślenie z ewidencji podmiotu dotychczasowo tam ujawnionego, tj. Gminy Piaseczno.

W związku z tym w takiej sytuacji, jeśli organ wojewódzki nie podzielał stanowiska organu I instancji to pogląd swój winien w tym zakresie dokładnie uzasadnić, czego jednak nie uczynił. Z tej przyczyny więc należało uznać, że prawidłowo zaskarżony wyrok został wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż uchybienie przepisom procedury administracyjnej przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniosek dowodowy, zawarty w skardze kasacyjnej a dotyczący dopuszczenia dowodu z wypisu z rejestru gruntów dotyczącego działki nr [...] w W. jako, że dotyczył stanu na dzień 30 maja 2019 r. (a więc okresu po wydaniu zaskarżonej decyzji) niczego – na tym etapie sprawy - nie dowodził. Uznając go zatem za zbędny Naczelny Sąd Administracyjny powyższy wniosek oddalił.

Z tych samych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił kolejny wniosek dowodowy zgłoszony w piśmie z dnia 4 listopada 2022 r., a dotyczący trzech zdjęć przedmiotowej działki.

Natomiast Sąd uwzględnił wniosek dowodowy złożony przez Gminę Piaseczno w piśmie z dnia 3 stycznia 2023 r., tj. odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Piasecznie I Wydział Cywilny z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I Ns 888/15 oddalającego wniosek skarżącego kasacyjnie o zasiedzenie przedmiotowej działki nr [...] wraz z utrzymującym je w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt XXVII Ca 2346/21. Z uzasadnienia powołanych postanowień wynika, że wnioskodawca K. S. nie spełnił wymaganej przy zasiedzeniu przesłanki samoistnego posiadania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i - z mocy art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w pkt 2 sentencji wniosek Gminy Piaseczno o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona po terminie, o którym mowa w art. 179 P.p.s.a.