Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 203/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59  par. 1  pkt 2,10
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 68
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 242  par. 4,5  pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
article: art. 43
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach: od [...] do [...] obejmujących należności celne za miesiące [...] r., wystawionych przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w K. - Dyrektor Izby Celnej we W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika - J. F. (dalej skarżący). Podstawę prawną do wydania powyższych tytułów wykonawczych stanowiły decyzję: Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]); Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]); Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]); Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]); Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]), w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego.

W jego toku, organ egzekucyjny, zawiadomieniami z dnia [...] r. o numerach: [...] oraz [...], dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenia za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą - w "A" w W.. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu w dniu [...] r., w tryb art. 43 kpa, pełnoletniemu domownikowi.

Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej we W., jak również o jego umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej u.p.e.a.) oraz o umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych, wskazując, że zaległość objęta rzeczonymi tytułami wykonawczymi uległa przedawnieniu, zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że z dniem [...] r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a organy celne pozostawały przez okres od [...] r. do [...] r. w bezczynności. Natomiast od czasu wydania wskazanych decyzji w [...] r. do czasu, gdy zaległości te skierowano do egzekucji w [...] r. upłynęło więcej niż 3 lata. Ponadto wskazał we wniosku, że pomimo upływu ponad 10 lat nie doręczono mu "protokołu sporządzonego przez właściwe służby celne, stwierdzające naruszenie obowiązującego prawa celnego".

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...] do [...], z uwagi na fakt, że nie wystąpiła jakkolwiek przesłanka uzasadniająca umorzenie tego postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że w obiegu prawnym nadal pozostają decyzje wymierzające należności celne, będące podstawą tytułów wykonawczych. Natomiast art. 68 Ordynacja podatkowa nie ma zastosowania do należności celnych, stosuje się bowiem do nich przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), zgodnie z którym należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia w którym zostały zarejestrowane. Stosownie zaś do art. 242 § 5 Kodeksu celnego, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany chociażby przez wszczęcie egzekucji. Natomiast w toku prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego zastosowano skuteczny środek egzekucyjny, w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Samo natomiast zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie ma znaczenia dla prowadzonego wobec skarżącego postępowania, w szczególności zaś nie może stanowić podstawy do jego umorzenia.

Pismem z dnia [...] r. skarżący zaskarżył powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, że zobowiązania celne powstały w okresie od [...] r. do [...] r. Wydano w tym zakresie dziesięć decyzji, z czego w pięciu przydatkach uznano zobowiązanie za przedawnione. W pozostałych pięciu - po bezczynności trwającej do [...] r. - dopiero [...] r. skierowano te należności do egzekucji, naliczając od [...] r. bardzo wysokie odsetki. Zdaniem skarżącego takie postępowanie jest niedopuszczalne. Podniósł, że chociaż organ egzekucyjny nie bada zasadności należności, będących przedmiotem postępowania, to jednak na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. zobowiązany jest z urzędu: wstrzymać dalsze postępowanie, a następnie zawiesić je do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, gdyż każda decyzja administracyjna podlega całkowicie kontroli sądowej. Podniósł, że takie postępowanie organu egzekucyjnego narusza zasadę konstytucyjną zawarta w art. 2 Konstytucji oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

W uzasadnieniu wskazał, że problematyka zobowiązań podatkowych i celnych jest uregulowana w art. 68 Ordynacji podatkowej. W świetle zaś tego przepisu, jak orzecznictwa NSA w tej materii, zobowiązania podatkowe (celne) po upływie 3 lat od momentu ich powstania przedawniają się w całości. Tym samym, zdaniem skarżącego, zaskarżone postanowienie jest dowodem, że nadal nie uwzględnia się interesu społecznego, w szczególności przeciętnego obywatela, który pomimo, że ponad 10 lat temu (w [...] r.) zaprzestał, z uwagi na drenaż fiskalny, dalszej działalności gospodarczej, nadal jest "konsekwentnie przez organy celne i egzekucyjne dyskryminowany".

Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]), Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w następujących wypadkach:

jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,

jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał,

jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,

gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,

jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,

w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu,

jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem roku od dnia zgłoszenia tego żądania,

na żądanie wierzyciela,

w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Podkreślono, że wskazany katalog ma charakter obligatoryjny, co oznacza, iż w sytuacji, gdy zaistnieje jakakolwiek z przestawionych przesłanek, postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Odnosząc powyższe do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie, organ wskazał w uzasadnieniu, że w sprawie żadna przesłanek nie wystąpiła.

Wskazano, że należność objęta tytułami wykonawczymi nie uległa przedawnieniu. Bowiem przedawnienie długu celnego - powstałego przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej - reguluje przepis art. 242 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), w związku z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze .). Natomiast zgodnie z art. 242 § 4 Kodeksu celnego, kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Tym dniem (zarejestrowania należności) w sprawie był dzień [...] r. oraz dzień [...] r., czyli daty wydania decyzji określających cło i od nich organ egzekucyjny miał pięć lat na dochodzenie tych należności celnych. W tym stanie, zdaniem organu, dokonane w dniu [...] r. doręczenie tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę było zgodne z prawem. Wskazano także, że zgodnie z art. 242 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, okolicznością przerywającą bieg terminu przedawnienia jest wszczęcie egzekucji, m.in. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. Skoro, bez żadnych wątpliwości, doręczenie to zostało dokonane w dniu [...] r., w trybie określonym w art. 43 kpa, przez doręczenie zastępcze (dowodem czego jest znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru tych tytułów), przesłanka przedawnienia w sprawie nie wystąpiła.

Podkreślono także w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że żaden inny przepis regulujący kwestię należności celnych nie przewiduje jakichkolwiek szczególnych okoliczności mających przemawiać za umorzeniem tychże należności. Podany przez skarżącego art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie jest samoistną podstawą do umorzenia postępowania. Bowiem kompetencję do umorzenia na tej podstawie będzie posiadał organ egzekucyjny tylko wówczas, gdy inny przepis innej ustawy nakładałby na niego taki obowiązek. Wskazano również, że względy społeczne nie stanowią przesłanki umorzenia postępowania, tym samym, zdaniem organu, nie można uznać, że działanie organu egzekucyjnego godzi w zasadę wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w rozpatrywanym przypadku nie wystąpiły inne przypadki – przesłanki z art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. – umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do innych argumentów zażalenia, wskazano w uzasadnieniu, że do należności celnych nie ma zastosowania przepis art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Do kwestii przedawnienia prawa do wydania decyzji w zakresie określenia wysokości długu celnego, odnosi się art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny. Kwestia ta jednak nie ma znaczenia na etapie niniejszego postępowania. Także okoliczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje bez znaczenia dla możliwości dochodzenia należności, które powstały w czasie jej prowadzenia. Przedsiębiorca bowiem prowadzi ją na swoje ryzyko i nie może skutkami finansowymi swych decyzji obciążać Skarbu Państwa. W ocenie organu, organ egzekucyjny nie dopuścił się także jakichkolwiek uchybień natury proceduralnej, w szczególności, nie można mu postawić zarzuty by nie działał z poszanowaniem obowiązujących w tej materii zasad.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze skarżący zakwestionował wydane przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcie w całości, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił pominięcie Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, z uwagi na fakt, iż część decyzji z tego samego okresu [...] r. uznaje się za przedawnione, a pozostałe 5 decyzji nie". Zarzucił naruszenie prawa europejskiego w sprawach celnych i podatkowych oraz naruszenie art. 14 i 17 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, Protokołu nr 11 dotyczącego zakazu nadużycia prawa i dyskryminacji.

W uzasadnieniu skargi, podniósł także okoliczności zgłoszone uprzednio w trakcie postępowania zażaleniowego. Powołał się na okoliczność przedawnienia egzekwowanych należności, wskazując na zastosowanie do nich art. 68 Ordynacji podatkowej. Organ egzekucyjny prowadzi więc postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności, które z mocy ustawy winny zostać uznane za przedawnione. Zarzucił ponadto, że doręczenie decyzji będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nie nastąpiło do rąk zobowiązanego. Nastąpiło to doręczenie z rażącym naruszeniem przepisów i orzecznictwa o doręczaniu, poprzez doręczenie do rąk ojca zobowiązanego (człowieka schorowanego).

Wskazał ponadto, że egzekucja ta z wyłącznej winy tak wierzyciela (Dyrektora Izby Celnej w K.) jak i organu egzekucyjnego (Dyrektora Izby Skarbowej we W.) prowadzona jest w sposób naruszający prawnie chronione interesy i prawa zobowiązanego. Podniósł, że przy egzekucji doszło do nadużyć prawa (art. 5 k.c.) oraz braku dowodu (art. 6 k.c.) a także orzecznictwa SN, jak również dyskryminacji zobowiązanego. Podniósł również, że zaskarżone postanowienie jest chybione także z tego powodu, że błędnie wskazano w nim, iż dotyczy zażalenia z dnia [...] r., gdy w rzeczywistości zażalenia zostało nadane i złożone w dniu [...] r. To uchybienie powoduje nieważność zaskarżonego postanowienia, a co za tym idzie umorzenie postępowania w całości na koszt wierzyciela i organu egzekucyjnego.

Wskazał także w skardze, że pomimo zasady prawnej, że "wszelkie niejasności i wątpliwości dotyczące oceny stanu dowodowego jak i prawnego nie mogą rozstrzygane na niekorzyść podatnika", to wymienione organy celne i skarbowe stosują "drenaż fiskalny z minionego okresu, stosując w zaskarżonych postanowieniach niedopuszczalną kazuistykę i naginają argumenty dla uzasadnienia jakiejś tezy". To ich zachowanie narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa, tj. art. 2 Konstytucji RP i orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. potrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu, wskazując, że żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie nie wystąpiła. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie okoliczność, jakoby dochodzona przez organ egzekucyjny należność była przedawniona.

Odnosząc się do innych argumentów wskazano w odpowiedzi, że trudno ustosunkować się do pominięciem - przy wydawaniu rozstrzygnięcia - Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji oraz naruszenia prawa europejskiego w sprawach celnych i podatkowych a także naruszenia art. 14 i 17 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, z uwagi na fakt, że skarżący nie wskazuje na czym to naruszenie miałoby polegać. Wskazano, że organy - tak pierwszej, jak i drugiej instancji – działały z poszanowaniu zasad postępowania, obowiązujących na gruncie u.p.e.a. oraz kpa. Natomiast Kodeks Dobrej Administracji nie ma mocy bezwzględnie obowiązującej, nawet w warunkach polskich, gdy państwo nasze wstąpiło do Unii Europejskiej. Jego postanowienia mają jedynie charakter zaleceń w sprawach załatwianych przez organy Wspólnot. Mogą stanowić cenną wskazówkę w postępowym interpretowaniu obowiązującego prawa, zwłaszcza, że wskazania Kodeksu współbrzmią w wielu miejscach z przepisami polskich postępowań administracyjnych oraz z orzecznictwem sądowym.

Ustosunkowując się natomiast do kwestii związanej z doręczeniem ojcu skarżącego decyzji będących podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, a nie samemu skarżącemu, wskazano, że okoliczność ta nie była podnoszona przez skarżącego we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r. Co więcej, w treści tego wniosku skarżący wskazał, że decyzje (obejmujące m.in. kwestionowane należności) zostały mu doręczone. Stąd też - w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej we W.- badanie ustaleń, poczynionych na podstawie informacji pozyskanych od wierzyciela, dotyczących trybu doręczenia decyzji - zwłaszcza w kontekście podstaw wskazanych we wniosku o umorzenie i będących podstawą procedowania przez organy pierwszej i drugiej instancji - nie może zmierzać do podważenia zasadności wydanego, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Okoliczność doręczenia tych decyzji na dzień rozstrzygania przez organ drugiej instancji nie pozostawała sporna.

Podniesiono w odpowiedzi, że zarzuty odnośnie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie mogą być badane na etapie postępowania w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tylko bowiem zaistnienie jednej z enumeratywnie wymienionych przesłanek wskazanych w treści art. 59 u.p.e.a. mogłoby wywierać taki skutek. Wskazano w tym zakresie, iż brak dobrowolnego uiszczenia zaległości przez zobowiązanego skutkuje wdrożeniem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, które z samej swej natury ma charakter represyjny, tym samym przytaczane w tym względzie argumenty nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Natomiast przepisy art. 5 i 6 k.c. nie mają zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Wskazano w odpowiedzi, że kwestionując postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący opatrzył zażalenia właśnie datą [...] r. a nie jak podnosi [...] r.

Odnośnie zarzutu naruszenia zasady "wszelkie niejasności i wątpliwości dotyczące oceny stanu dowodowego jak i prawnego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika" , a więc obowiązującego na gruncie art. 139 kpa zakazu pogarszania sytuacji strony żalącej się, wskazano w odpowiedzi na skargę, że podczas wydawania rozstrzygnięcia na gruncie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. - nie mogła ona zostać naruszona. Przy wydawaniu tego rodzaju rozstrzygnięcia nie sposób bowiem naruszyć sytuację strony korzystającej z tego środka zaskarżenia.

W zakończeniu odpowiedzi wskazano, że w demokratycznym państwie prawnym, byt organu państwowego opiera się na prawie, które określa zarazem kompetencje tego organu i wyznacza granice jego działalności. Tak też sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Organy, tak pierwszej, jak i drugiej instancji opierały się na obowiązujących przepisach prawa. Procedując w sprawie kwestii wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego obowiązującego w tym zakresie, oparły całe rozstrzygnie wyłącznie na zebranych w sprawie dowodach, nie naruszyły więc zasady wyrażonej w art. 2 Konstytucji i orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 2003 r.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący potrzymał skargę i podniesione tam okoliczności i argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno rozstrzygnięcia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Należy przede wszystkim zauważyć, że przedmiotem kontroli Sądu jest ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do [...] obejmujących zalęgłości z tytułu ceł za okres od [...] do [...] r., wydane w konsekwencji wniosku skarżącego z dnia [...] r.

Wskazany wniosek został złożony przez skarżącego po piśmie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. zawierającym wyjaśnienia odnośnie prowadzonej egzekucji należności celnych w zakresie wskazania: tytułów wykonawczych, podstaw prawnych należności ich rodzaju i wielkości a także kwoty odsetek i okresu naliczania, oraz wielkości wyegzekwowanych kwot.

We wniosku z dnia [...] r. skarżący, powołując się na art. 59 § 1 pkt 2 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powyższe tytułu wykonawcze i związanych z tym kosztów, wskazując, że zaległość objęta rzeczonymi tytułami wykonawczymi uległa przedawnieniu, zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Podniósł także w nim, że nie dostarczono mu protokołów sporządzonych przez właściwe służby celne, stwierdzających naruszenie przepisów celnych w [...] r.

Zauważyć należy w tym miejscu, że wskazany przez skarżącego art. 68 Ordynacji podatkowej określający trzyletni okres przedawnienia, nie ma zastosowania do należności celnych. Do tych należności i to powstałych przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej stosuje się przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W rozpatrywanej sprawie dług celny powstał w [...] r.

Tym samym, skoro nie zachodziły podstawy do orzekania w rozpatrywanej sprawie na mocy art. 68 Ordynacji podatkowej, nie można skutecznie zarzucać organom naruszenia zawartych w tym przepisie norm prawnych oraz innych przepisów Ordynacji podatkowej. Wskazać należy także, że na drodze postępowania egzekucyjnego, na etapie jego umorzenie, nie można skutecznie podnosić ewentualnych nieprawidłowości w postępowaniu zakończonymi ostatecznymi decyzjami organów administracji celnej.

Zaskarżone postanowienie prawidłowo zostało oparte na regulacji z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako przepisie wskazującym przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organy – pierwszej i drugiej instancji – rozeznały w pełni stan faktyczny sprawy i wyczerpująco rozważyły, czy zaistniały w przypadku skarżącego wymienione w tym przepisie przesłanki do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zasadnie przyjmując ich brak, o czym mowa w spełniających wymogi prawne, uzasadnieniach postanowień obu instancji.

W aspekcie zgłaszanego zarzutu przedawnienia trzeba wskazać, że zgodnie z art. 242 § 4 Kodeksu celnego, kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Dniem zarejestrowania należności celnych w sprawie był dzień [...] r. oraz dzień [...] r., czyli daty wydania decyzji określających cło. Jak wynika z akt sprawy te decyzje: Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]); Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]); Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]); Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]), zostały doręczone skarżącemu w dniu [...] r. Rozpatrując odwołania od nich, właściwy organ stwierdził w drodze stosownych postanowień z dnia [...] r. uchybienie terminu do ich wniesienia. Natomiast decyzja Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. ([...]);), została doręczone skarżącemu w dniu [...] r. (zwrotne potwierdzenie w aktach sprawy), strona nie złożyła odwołania.

W tym miejscu podkreślić należy, że na drodze postępowania egzekucyjnego, w tym postępowania o jego umorzenie, nie można podważać skutków prawnych wynikających z ostatecznych decyzji organów administracji publicznej (celnej). Temu służą odrębne procedury prawne, wymagające we właściwych postępowaniach wnoszenia przez zainteresowane strony środków zaskarżenia, czy to w trybie zwykłym, czy nadzwyczajnym (jak wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności etc.). Z akt nie wynika, aby skarżący podjął kroki prawne celem zniesienia z obrotu prawnego ostatecznej decyzje organów celnych.

Jak wskazano wyżej, od podanych dat zarejestrowania należności celnych organ egzekucyjny miał 5 lat na dochodzenie tych należności celnych. W tym stanie, dokonane w dniu [...] r. doręczenie tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę było zgodne z prawe i mieściło się okresie pięcioletnim dochodzenia należności celnych. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 242 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego, okolicznością przerywającą bieg terminu przedawnienia jest wszczęcie egzekucji, m.in. poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że takie doręczenie w sprawie nastąpiło. Zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, wraz z przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, zostało dokonane w dniu [...] r. (dowodem czego jest znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru tych dokumentów). Przesyłkę zawierającą te dokumenty doręczono dorosłemu domownikowi, który podjął się oddać ją adresatowi. Doręczanie nastąpiło więc w trybie art. 43 kpa. W tej sytuacji skarżący nie może na etapie postępowania egzekucyjnego skutecznie podważać tego doręczenia. W konsekwencji podnosić zarzutu co do niezasadność egzekwowania należności celnych, w tym odsetek.

Jak zasadnie wskazał organ drugiej instancji, w sprawie nie wystąpiła także przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kompetencję do umorzenia na tej podstawie posiada organ egzekucyjny tylko wówczas, gdy przepis innej ustawy nakłada na niego taki obowiązek. Natomiast żaden inny przepis regulujący kwestię należności celnych nie przewiduje jakichkolwiek szczególnych okoliczności mających przemawiać za umorzeniem tychże należności. Trafnie wskazano w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że powyższy przepis nie może być samoistną podstawą do umorzenia postępowania. Tym samym, zdaniem organu, nie można uznać, że działanie organu egzekucyjnego godzi w zasadę wyrażoną w art.2 Konstytucji RP.

Odnośnie zarzutu skargi naruszenia przy wydawaniu rozstrzygnięcia - Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji oraz prawa europejskiego w sprawach celnych i podatkowych a także art. 14 i 17 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, podzielić należy stanowisko organu drugiej instancji, że jest on nieuzasadniony. Skarżący nie wskazał na czym to naruszenie miałoby polegać, natomiast organy rozpatrujące sprawę działały z poszanowaniem zasad postępowania obowiązujących na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kpa. W konsekwencji nie trafny jest także zarzut skargi naruszenia zasady "wszelkie niejasności i wątpliwości dotyczące oceny stanu dowodowego jak i prawnego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika". Natomiast przepisy art. 5 i 6 k.c. nie mają zastosowania w ocenianym postępowaniu egzekucyjnym. Podkreślić należy, że brak dobrowolnego uiszczenia zaległości przez zobowiązanego skutkuje wdrożeniem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, które ze swej natury ma charakter represyjny.

W powyższym świetle, skoro – jak trafnie wywiodły organy - nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na gruncie art. 59 u.p.e.a., skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.