Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 671/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Stwierdzono wydanie  aktu prawa miejscowego z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art.97 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi B. S. na uchwałę Rady Miejskiej L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia szczegółowych warunków przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za świadczenia z pomocy społecznej i trybu ich pobierania I. stwierdza wydanie aktu prawa miejscowego z naruszeniem prawa; II. stwierdza, że zaskarżony akt nie może być wykonany w części.


UZASADNIENIE

Rada Miejska L., uchwałą z dnia [...]r. określiła szczegółowe warunki przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za świadczenia z pomocy społecznej i trybu ich pobierania. W § 4 uchwały ustaliła odpłatność za pobyt w ośrodkach wsparcia, mieszkaniach chronionych i ośrodkach interwencji kryzysowej przyjmując dochód osoby lub rodziny obliczony na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w procentach i stosownie do dochodu – wysokość miesięcznej odpłatności ustalonej w procentach, obliczoną na podstawie kosztów utrzymania za rok poprzedni. Jednocześnie przyjęto, iż nie pobiera się odpłatności za nieobecność uczestnika powyżej jednego miesiąca kalendarzowego.

Uchwała ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez B. S., po bezskutecznym wezwaniu Rady do usunięcia naruszenia interesu prawnego skarżącej. B. S. zarzuciła temu aktowi prawnemu naruszenie przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) gwarantujących bezpłatne korzystanie przez dzieci i młodzież upośledzoną umysłowo z rehabilitacji leczniczej, zawodowej, społecznej i opieki z tym związanej. W wyniku tego wadliwie i w zawyżonych kwotach zostały ustalone miesięcznie opłaty za pobyt dzieci i młodzieży w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności § 4 powyższej uchwały. Podniosła, iż przepisy art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego stanowią że - dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i zakładach opieki zdrowotnej, a także w domu rodzinnym (ust. 1). Dla osób, o których mowa w ust. 1, organizuje się również rehabilitację leczniczą zawodową i społeczną. Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze są bezpłatne. Opieka niezbędna do prowadzenia rehabilitacji i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych wchodzi w zakres tych czynności (ust. 2).

Zatem ustawodawca przewidział bezpłatne korzystanie przez te osoby, bez względu na stopień upośledzenia, z rehabilitacji, zajęć rewalidacyjno-wychowawczych i opieki niezbędnej do prowadzenia rehabilitacji i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Przy tym, jak wskazuje przepis art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ochronie zdrowia psychicznego środowiskowe domy samopomocy stosownie do potrzeb są organizowane, prowadzone i finansowane przez organy do spraw pomocy społecznej na zasadach określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Środowiskowe domy samopomocy mogą być także tworzone przez podmioty wymienione w art. 1 ust. 2 (tj. m. in. przez stowarzyszenia). Według art. 9 ust. 4 tej ustawy zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, są realizowane jako zadania zlecone gminom przez administrację rządową w ramach pomocy społecznej.

Art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy prowadzenie i rozwój infrastruktury środowiskowych domów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Środowiskowy Dom Samopomocy w L. przy ul. [...], jest prowadzony przez Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci i Osób z Upośledzeniem Umysłowym i Ruchowym "[...]" na podstawie umowy z Gminą L. Działa na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przepisy tej ustawy mają zastosowanie do ustalenia opłaty za pobyt dzieci i młodzieży w tej placówce.

Uchwała Rady Miejskiej L. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za świadczenia z pomocy społecznej i trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Dol. Nr 234, poz. 3639) została wydana na podstawie art. 43 ust. 10, art.. 50 ust. 6, art. 96 ust. 4 i art. 97 ust. 5, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Powołany w uchwale art. 97 ust 5 ustawy o pomocy społecznej obowiązywał w dniu podejmowania tej uchwały w brzmieniu: Rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala organizację oraz szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia, mieszkaniach chronionych i ośrodkach interwencji kryzysowej.

Art. 51 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wśród ośrodków wsparcia wymienia m. in. środowiskowy dom samopomocy.

Zapisy uchwały stanowiły podstawę do zmiany dotychczasowych decyzji ustalających wysokość opłat dla dzieci i młodzieży przebywających już od lat w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. przy ul. [...] i były podstawą do ustalenia opłaty za pobyt w tej placówce w decyzjach wydawanych dla dzieci i młodzieży nowo kierowanej (...).

Z treści § 4 uchwały wynika, że wysokość odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia zależy od wysokości dochodu rodziny ustalonego w procentach na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i od kosztu utrzymania za rok poprzedni. Opłata nie jest ponoszona w przypadku, gdy dochód ten wynosi mniej lub 100% właściwego kryterium dochodowego (na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej), natomiast na przykład w przypadku gdy dochód wynosi powyżej 100% do 150% kryterium dochodowego, wysokość miesięcznej odpłatności, obliczona na podstawie kosztów utrzymania za rok poprzedni, ustalona w procentach, wynosi 10%.

Określone w § 4 uchwały zasady ustalania odpłatności nie mogą mieć zastosowania przy ustalaniu odpłatności za pobyt dzieci i młodzieży w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. przy ul. [...], ponieważ: 1) wskazany w uchwale "koszt utrzymania za rok poprzedni" obejmuje wszystkie koszty utrzymania, w tym jego większą część stanowi koszt usług i opieki, co do których dzieci i młodzież mają zagwarantowane, że będą świadczone im bezpłatnie. Zatem takie kryterium jak "koszt utrzymania za rok poprzedni" nie może mieć wpływu na wysokość odpłatności, 2) uprawnione jest ustalenie opłat jedynie za to, co nie jest sprzeczne z przepisami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, a zatem za dowóz dzieci do Środowiskowego Domu Samopomocy w L. i za posiłki, które tam spożywają.

Potwierdzeniem zasadności tego stanowiska, jest fakt, że przed wejściem w życie uchwały opłaty były ustalone w wysokości odpowiadającej "100% wsadu do kotła", a więc odpowiadały kosztom posiłków.

Ponadto potwierdza to zamieszczony na stronie Internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej projekt z dnia 27 czerwca 2007 r. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie środowiskowych domów samopomocy, w którym w odniesieniu do odpłatności przewidziano, że: - dom, wspólnie z ośrodkami pomocy społecznej właściwymi ze względu na miejsce zamieszkania uczestnika, zapewnia uczestnikom jeden gorący posiłek dziennie. Odpłatność za posiłki, o których mowa w ust. 1, ustalają właściwe ośrodki pomocy społecznej. (§ 20 ust. 1 i 2),

- osoby skierowane do domu ponoszą odpłatność do wysokości 50% kosztu usług transportowych na jednego uczestnika, jednak nie więcej niż 20% odpowiedniego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. (§ 27 ust. 1),

- odpłatność za usługi, o których mowa w § 27 ust. 1, ustala jednostka prowadząca, w zależności od dochodu uczestnika (...). (§ 28 ust. 1),

- kwotę ustalonej odpłatności obniża się o jedną dwudziestą drugą za każdy dzień nieobecności osoby w domu oraz za każdy dzień roboczy, w którym osoba nie korzystała z usługi. (§ 28 ust. 4).

Zatem projekt rozporządzenia przewiduje, że odpłatność będzie ponoszona przez uczestnika wyłącznie za posiłki oraz za korzystanie z usług transportowych. W przypadku niekorzystania z usług transportowych odpłatność za te usługi nie będzie ponoszona.

Z wyliczenia tego wynika, że ustalona w oparciu o przepisy rozporządzenia maksymalna odpłatność za usługi transportowe będzie wynosiła miesięcznie - w przypadku osoby samotnie gospodarującej 95,40 zł, a w przypadku osoby w rodzinie 70,20 zł.

Ponadto z wyliczeń skarżącej wynika, że nawet w przypadku podjęcia decyzji o korzystaniu z usług transportowych, maksymalny koszt tych usług - ustalony w oparciu o cyt. § 27 ust. 1 rozporządzenia -wynosiłby 27,53 zł.

Również art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - który stanowi, że opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych ustala podmiot kierujący w uzgodnieniu z osobą kierowaną uwzględniając przyznany zakres usług (...) - gwarantuje ponoszenie opłaty za "przyznany zakres usług". Zatem z przepisu tego wynika, że w przypadku niekorzystania z usług transportowych – jak to ma miejsce w przypadku skarżącej - nie powinny być one wliczane do opłaty za pobyt w placówce.

Natomiast ustalone aktualnie miesięczne opłaty za pobyt w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. kształtują się w kwotach od 1.719,00 zł do 171,90 zł, i obowiązek ich ponoszenia istnieje niezależne od tego, czy osoba posiadająca skierowanie przebywa w tej placówce, jak też od tego, czy korzysta ona z usług transportowych.

Należy wskazać, że z dniem 15 marca 2007 r. Rada Miejska L. utraciła upoważnienie do ustalania odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia prowadzonych w ramach wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej, w związku ze zmianą art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast od 1 kwietnia 2007r. upoważnienie do ustalania odpłatności we wskazanych środowiskowych domach samopomocy uzyskał minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Okoliczność zmiany przepisów upoważniających nie stała na przeszkodzie do usunięcia naruszenia interesu prawnego wskazanego na wstępie, ponieważ, pomimo utraty przez Radę Miejską L. kompetencji do ustalania odpłatności za pobyt w Środowiskowym Domu Samopomocy w L., ponoszone są ustalone na podstawie przepisów tej uchwały, niezgodne z prawem, wysokie opłaty, a wejście w życie rozporządzenia będzie skutkowało obniżeniem opłat dopiero na przyszłość.

Ponadto istotnym jest, że Rada Miejska L. podjęła w dniu [...]r. uchwałę nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za świadczenia z pomocy społecznej i trybu ich pobierania (Dz.Urz. Woj. Doln. Nr 73, poz. 809), na mocy której w uchwale nr [...], Rady Miejskiej L. z dnia 24 października 2005r. (...) § 4 otrzymał inne brzmienie (...).

W uzasadnieniu do projektu uchwały z dnia 26 lutego 2007 r., argumentując konieczność zmiany uchwały z dnia [...] r. nr [...] Rady Miejskiej w L., Prezydent Miasta L. stwierdził, iż uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w L. określa szczegółowe warunki przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za świadczenia. Uchwała ta weszła w życie w 2006 r. W trakcie dokonywania przeliczeń stawek odpłatności za pobyt uczestnika w Ośrodku Wsparcia - Środowiskowym Domu Samopomocy w L. okazało się, że występują bardzo znaczne dysproporcje w przypadkach osób wcześniej przyjętych i nowokierowanych. W tej sytuacji mając na względzie aspekt społeczny związany z trudnymi warunkami finansowymi i życiowymi znacznej części podopiecznych po dokonaniu symulacji w odniesieniu do różnych wysokości dochodów na członka rodziny i przyjmując aktualne kryterium dochodowe wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2006 r., w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w projekcie uchwały Prezydent przedstawia nowe stawki odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, mieszkaniach chronionych i ośrodkach interwencji kryzysowej. Zgodnie z art. 97 ustawy o pomocy społecznej w kompetencji rady gminy jest ustalenie w drodze uchwały zasad odpłatności za pobyt podopiecznych w wymienionych placówkach. Wobec powyższego podjęcie niniejszej uchwały jest zasadne.

Z powyższego uzasadnienia jednoznacznie wynika, że celem przedłożenia projektu uchwały z dnia 28 lutego 2007r. było zmniejszenie odpłatności za pobyt w Ośrodku Wsparcia dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi w L., dla osób nowokierowanych.

Jakkolwiek w tym uzasadnieniu wskazuje się jedynie na osoby nowo kierowane, jednakże zostały też podjęte - na podstawie uchwały z dnia [...] r. - niekorzystne decyzje dla osób, których dzieci nie były nowo kierowane, ale uczęszczają od wielu lat do Środowiskowego Domu Samopomocy w L., tj. decyzje zmieniające wcześniejsze decyzje w części dotyczącej odpłatności i ustalające tę odpłatność w kwotach wyższych niż dotychczasowe.

Jednakże pomimo podjęcia przez Radę Miejską L. uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za świadczenia z pomocy społecznej i trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Dol. Nr 73, poz. 809), zmniejszającej odpłatność za pobyt m. in. w ośrodkach wsparcia, nie ma ona zastosowania do ustalania odpłatności w Środowiskowym Domu Samopomocy w L.

Przyczyny tego są następujące: wymieniona uchwała z dnia [...] r, jakkolwiek została podjęta w dniu [...] r., gdy jeszcze Rada Miejska L. miała kompetencje do ustalania opłat za pobyt we wszystkich ośrodkach wsparcia (zarówno prowadzonych w ramach zadań własnych jak i zadań zleconych), jednakże została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego Nr 73 z dnia 19 marca 2007 r, a weszła w życie 14 dni od dnia ogłoszenia, a więc w dniu 3 kwietnia 2007 r. Natomiast już przed jej opublikowaniem i przed wejściem w życie - bo od dnia 15 marca 2007 r. - Rada Miejska L. utraciła upoważnienie do ustalania odpłatności w środowiskowych domach samopomocy, prowadzonych w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, ponieważ z tym dniem wszedł w życie zmieniony przepis art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, która to zmiana została opublikowana w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 36 poz. 226. Po zmianie przepis ten uzyskał brzmienie: Rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala, w zakresie zadań własnych, szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych. Zatem z dniem 15 marca 2007 r. z kompetencji rady gminy wyłączone zostało ustalanie odpłatności w ośrodkach wsparcia prowadzonych w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, do których należy Środowiskowy Dom Samopomocy w L.

Natomiast od 1 kwietnia 2007 r. na mocy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48, poz. 320) w związku z dodaniem do ustawy o pomocy społecznej pkt 3 w art. 23 ust. 2, upoważnienie do ustalania odpłatności w środowiskowych domach samopomocy prowadzonych w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej uzyskał minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

Przy tym nawet przy przyjęciu, że uchwała z dnia [...] r, zmieniająca uchwałę z dnia [...] r. w części dotyczącej odpłatności, ma zastosowanie do ustalania odpłatności w Środowiskowym Domu Samopomocy w L., to jednak nie mogłaby być podstawą do ustalenia odpłatności za okres przed 3 kwietnia 2007 r. tj. za czas przed wejściem jej w życie, za który zostały ustalone wysokie opłaty na podstawie uchwały z dnia [...] r.

W związku z powyższą argumentacją wniosła o stwierdzenie nieważności § 4 uchwały Rady Miejskiej L. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za świadczenia z pomocy społecznej i trybu ich pobierania, z uwagi na to, że na jego podstawie zostały podjęte decyzje ustalające opłaty za pobyt w Środowiskowym Domu Samopomocy w L., których wysokość uzależniona jest od wysokości kosztów utrzymania za rok poprzedni, co jak wywiedziono wyżej, jest niezgodne z powszechnie obowiązującymi przepisami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (...).

W ocenie skarżącej nie jest możliwe, aby tak wysoka opłata wynosząca 1.719,00 zł miesięcznie (100% odpłatności) za pobyt dziecka w roku 2007 przez kilka godzin dziennie w Środowiskowym Domu Samopomocy w L., obejmowała jedynie "odpłatność za pobyt dziecka w tym domu, a nie odpłatność za rehabilitację i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze" jak to zostało stwierdzone w stanowisku Prezydenta Miasta L. i w opinii radcy prawnego. Opłata ta została ustalona przez Dyrektora Środowiskowego Domu Samopomocy w L., o czym informuje pismo z dnia 9 stycznia 2007r.

Radca prawny zajął stanowisko, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należało traktować jako wezwanie do uchylenia uchwały z dnia [...] r. Natomiast w ocenie skarżącej, przy przyjęciu, że nastąpiło naruszenie prawa (przepisów art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego) usunięcie tego naruszenia mogłoby na przykład polegać na dodaniu do przedmiotowej uchwały zapisu wykluczającego - od samego początku jej obowiązywania - stosowania jej przepisów do ustalania opłat w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. Taki zapis skutkowałby ustaleniem opłat w kwotach zbliżonych do wynikających z projektu Ministra Pracy i Polityki Społecznej, wyliczonych na dotychczasowych zasadach, nienaruszających przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, opisanych przez Dyrektora Środowiskowego Domu Samopomocy w L. w piśmie z dnia 1 lutego 2007r.

W tym przypadku, z uwagi na konieczność przywrócenia stanu zgodnego z prawem, zasada niedziałania prawa wstecz powinna ustąpić miejsca zasadzie praworządności jak też zasadzie zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 2 kwietnia 2007 r., SK 19/06, stwierdził, że "Zasada lex retro non agit nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Konstytucja dopuszcza wyjątki od tej zasady w szczególnych wypadkach, jeżeli ingerencja w stosunki i sytuacje prawne z przeszłości jest konieczna dla zapewniania realizacji innej, szczególnie cennej wartości konstytucyjnej, a jednocześnie wartości tej nie można urzeczywistnić w inny sposób. Im bardziej intensywna jest ingerencja prawodawcy w sferę stosunków prawnych ukształtowanych w przeszłości, tym większa musi być waga wartości konstytucyjnych uzasadniających taką ingerencję" (...).

Z odpowiedzi Rady Miejskiej L. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wynika, że organ ten nie wyjaśnił, w jaki sposób obliczana jest odpłatność za pobyt w Środowiskowym Domu Samopomocy w L. i jedynie gołosłownie stwierdził, że ponoszona jest "odpłatność za pobyt dziecka w tym domu, a nie odpłatność za rehabilitację i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze". Przy tym nie dostrzega, że zostało naruszone prawo i istnieje konieczność usunięcia tego naruszenia, a tym samym rozwiązania problemu, jaki spowodowało podjęcie zaskarżonej uchwały z dnia [...] r. (...).

W odpowiedzi na skargę Gmina L. wniosła o jej oddalenie wskazując, że uchwała Rady Miejskiej L. z dnia [...]r. została podjęta przez radę gminy w czasie gdy rada takie uprawnienia posiadała. Z dniem 15 marca 2007r. uprawnienie takie rada gminy utraciła, a tym samym Rada Miejska L. nie może uchylić tej uchwały. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego to jest on chybiony. Uchwała z dnia [...]r. ustala odpłatność za pobyt dziecka w tym domu, a nie za rehabilitację i zajęcia rewalidacyjno wychowawcze (...).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W podstawie prawnej uchwały powołany został m.in. przepis art. 97 ust. 5 cytowanej ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu: Rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala organizację oraz szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia, mieszkaniach chronionych i ośrodkach interwencji kryzysowej.

Nie jest kwestią sporną, że Środowiskowy Dom Samopomocy w L. należy do kręgu placówek, utworzonego przez powołany przepis. Art. 51 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem, iż ośrodkiem wsparcia jest środowiskowy dom samopomocy, dzienny dom pomocy, dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schronisko i dom dla bezdomnych oraz klub samopomocy.

W aktach sprawy znajduje się sprawozdanie z realizacji zadania z zakresu pomocy społecznej – prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy w L., z którego wynika, iż do jego celów należy: zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób z zaburzeniami psychicznymi i towarzyszącymi tej niepełnosprawności schorzeniami, udzielanie pomocy półstacjonarnej dla utrzymania tych osób w ich naturalnym środowisku i przeciwdziałaniu instytucjonalizacji, diagnozowanie i wszechstronny rozwój, realizowanie indywidualnego programu usprawniania osób upośledzonych i udzielanie wielokierunkowego wsparcia rodzinie. Zadania te zostały zrealizowane w następujących zakresach: opieki, terapii i rehabilitacji poprzez zapewnienie uczestnikom: diagnostyki psychologicznej, lekarskiej, pedagogicznej, logopedycznej, neurologicznej, rehabilitacji ruchowej i terapii pedagogicznej, usprawnienie poszczególnych sfer rozwojowych wyznaczonych w diagnozie, przysposobienia do samoobsługi, życia w rodzinie i w społeczeństwie, itp.

Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowie psychicznego w art. 7 stanowi, że dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i zakładach opieki zdrowotnej, a także w domu rodzinnym (ust. 1). Dla osób, o których mowa w ust. 1, organizuje się również rehabilitację leczniczą, zawodową i społeczną. Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze są bezpłatne. Opieka niezbędna do prowadzenia rehabilitacji i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych wchodzi w zakres tych czynności (ust. 2).

Uchwała w zaskarżonej części natomiast regulując odpłatność za pobyt w ośrodkach wsparcia, mieszkaniach chronionych i ośrodkach interwencji kryzysowej określa jedynie w sześciu grupach dochód osoby lub rodziny obliczony na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w procentach, i każdej z tych grup podporządkowuje pewną wysokość miesięcznej odpłatności ustalonej w procentach, obliczoną na podstawie kosztów utrzymania za rok poprzedni (tak np. dochód powyżej 100%-150% uzasadnia 3% odpłatności). Jednocześnie zwalnia od odpłatności za nieobecność uczestnika powyżej jednego miesiąca kalendarzowego.

Przy takim ujęciu "zasad ponoszenia odpłatności za pobyt" niewiadomą się staje, czy odpłatność ta obejmuje także czynności, jakie wcześniej wymieniono za wspomnianym sprawozdaniem, wolne od tego rodzaju płatności w myśl przytoczonego uregulowania z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Przekonująco wykazuje to skarżąca w skardze. Nie wiadomo w ogóle co składa się na "pobyt" osoby we wspomnianym domu jak i według jakich zasad odpłatność za ten pobyt ustalono.

Tymczasem według "Słownika języka polskiego" zasady to "teza, w której treści zawarte jest prawo rządzące jakimiś procesami, podstawa, na której coś się opiera, reguła". Przepisy prawa zaś powinny być formułowane poprawnie, jasno i zrozumiale, dając adresatowi możliwość wywiedzenia z nich jednoznacznych norm postępowania i rozpoznania zakresu zachowań dozwolonych lub nakazanych (zakazanych). Nakazują to zasady pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa i prawa, a także określoności przepisów prawa. Tym bardziej należy to podkreślić, że ustawa o pomocy społecznej stanowiąc upoważnienie do podjęcia stosownej uchwały w tym względzie mówi o szczegółowych zasadach. Z pewnością ujęcie § 4 wspomnianej uchwały, kwestionowane przez skarżącą, tych standardów nie spełnia.

Naruszenie art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej należało uznać za istotne naruszenie prawa stanowiące podstawę do skasowania uchwały w zaskarżonej części.

Z tego względu, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Stwierdzenie w niej, iż powyższa uchwała, jako akt prawa miejscowego, została wydana z naruszeniem prawa, przy wcześniejszym uznaniu, że naruszenie to jest istotne, jest równoznaczne z wyeliminowaniem tej uchwały w zaskarżonej części z porządku prawnego. Jednocześnie Sąd orzekł na podstawie art. 152 cytowanego Prawa, iż uchwała w tej części nie może być wykonana.