Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 122/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust.1 pkt 1 lit. e), art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 85 ust. 4, art. 87 ust. 1, 4, 6, art. 93 ust. 1, art. 193, art. 194
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Maria Jagielska Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego M. J. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga M. J. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. o umorzeniu postępowania zażaleniowego na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowań administracyjnych prowadzonych pod sygnaturami [...] , [...], [...]. [...].

Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. z dnia [...] lipca 2009 r. wszczął postępowanie w sprawie o objęcie A. P., J. B., I. F., J. M. ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych o charakterze zlecenia, a nazwanych "umowami o dzieło", z M. J. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "U.".

M. J. wniósł o zawieszenie przedmiotowych postępowań, gdyż w jego ocenie następuje zależność w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez ZUS a tymi postępowaniami administracyjnymi. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] odmówił zawieszenia postępowań administracyjnych prowadzonych pod sygnaturami [...], [...], [...], [...].

W zażaleniu na powyższe postanowienie M. J. wniósł o jego uchylenie oraz zawieszenie postępowania toczącego się przed Dyrektorem [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed organami ZUS.

Zaskarżonym postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a. art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach) umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż M. J. nie jest stroną postępowania toczącego się przed Dyrektorem [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Swoje stanowisko poparł stwierdzeniem, że przedmiotem ww. postępowania jest ustalenie czy J. B., I. F., J. M., A. P. podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych z "U" umów. Zdaniem organu wnoszący zażalenie nie wykazał na czym polegać miałoby naruszenie jego interesu prawnego. W konkluzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podkreślił, iż konsekwencją

nieprzyznania wnoszącemu zażalenie przymiotu strony jest bezprzedmiotowość toczącego się postępowania, dlatego też na podstawie art. 105 § 1 kpa zobowiązany był wydać postanowienie o umorzeniu postępowania.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. J. zastępowany przez adwokata A. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił przedmiotowemu postanowieniu naruszenie art. 138 § 1 ust. 3 k.p.a. poprzez zastosowanie błędnej formy umorzenia postępowania odwoławczego na skutek uznania, iż wnoszącemu zażalenie nie przysługuje przymiot strony. Jak stwierdza skarżący organ winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, nie zaś postanowienie. Kolejnym zarzutem wskazanym w skardze jest naruszenie art. 28 k.p.a., wyrażające się, zdaniem skarżącemu, w błędnym ustaleniu, iż nie jest on stroną w postępowaniu toczącym się przed [...] Oddziałem Wojewódzkim NFZ. W opinii skarżącego organ nie wskazał wyczerpująco przyczyn dla których odmówił mu przymiotu strony. Podkreślił, że jedynym uzasadnieniem dla organu był brak wykazania przez niego interesu prawnego. Skarżący nie zgodził się z zawężającą interpretacją art. 28 k.p.a. dokonaną przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Wskazał, że interes prawny należy rozumieć jako obiektywną potrzebę ochrony prawnej. Skarżący zarzucił ponadto, że kwalifikacja spornych umów przez NFZ jest wadliwa i bezpodstawna z racji tego, że konieczne jest ustalenie charakteru tych umów co jest przedmiotem postępowania przez Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w [...]. W konkluzji skarżący stwierdził, że organ poprzez doręczenie mu pism m.in. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania oraz zawiadomień z dnia [...] października 2009 r. oraz z dnia [...] listopada 2009 r., wydanych na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. uznał skarżącego za stronę. Wspomniane zawiadomienia według skarżącego mogą być kierowane tylko do strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm ).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy prawa skarżącego do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jego kontrahentów. Pomijając nawet, że przedmiotowa kwestia powinna być rozstrzygnięta w decyzji a nie w postanowieniu, stanowisko organu, że M. J. nie jest stroną omawianego postępowania jest błędne. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Oceniając interes prawny skarżącego do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. B., I. F., J. M., A. P. należy brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające czy i jaki status prawny ma M. J. w sprawie dotyczącej ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych osób.

Zgodnie z art. 66 ust.1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej ... obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące prace na podstawie umowy zlecenia.

Stosownie do art. 85 ust. 4 za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, (...) składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Zgodnie zaś z art. 87 ust.1 omawianej ustawy osoby, o których mowa art. 85 (płatnicy) są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15. dnia następnego miesiąca.

W myśl art. 87 ust.4 pkt 1 tejże ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących prace na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie , zgodnie z art. 87 ust. 6 przekazuje je do centrali Funduszu.

Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawy o s.u.s.) Natomiast w myśl art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o s.u.s. wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.

Z powyższych uregulowań wynika, że ustalenie w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ , iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Tak więc rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż stawia go w pozycji płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem. Nie ma przy tym znaczenia, że wysokość zaległości zostanie określona później następną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS z udziałem płatnika gdyż to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Tylko w tym postępowaniu tj. w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona.

W tym stanie rzeczy uprawnione jest twierdzenie, że płatnik ma własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. Ponadto należy podnieść, że dodatkowe źródło interesu prawnego płatnika w omawianym postępowaniu można znaleźć w możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w art. 193 i 194 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 193 Kto:

1) nie zgłasza wymaganych przepisami ustawy danych lub zgłasza nieprawdziwe dane mające wpływ na wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne albo udziela w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień lub odmawia ich udzielenia,

2) udaremnia lub utrudnia przeprowadzenie kontroli w zakresie realizacji ubezpieczenia zdrowotnego,

3) nie odprowadza w terminie składek na ubezpieczenie zdrowotne,

4) pobiera nienależne opłaty od ubezpieczonych za świadczenia objęte umową z Funduszem o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej,

5) uniemożliwia lub ogranicza w poważnym stopniu dostęp świadczeniobiorców do świadczeń opieki zdrowotnej,

6) będąc ubezpieczonym dobrowolnie nie zgłasza do Funduszu członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6,

7) podaje w ofercie złożonej w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez Fundusz nieprawdziwe informacje i dane

- podlega karze grzywny.

W myśl art. 194 Odpowiedzialności przewidzianej w art. 193 podlega także ten, kto dopuszcza się czynów określonych w tych przepisach, działając w imieniu osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Przepisy art. 193 i 194 są przepisami materialnymi określającymi zakres podmiotowo-przedmiotowy naruszeń podlegających odpowiedzialności na podstawie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (v. art. 195 ustawy). Konstrukcja tych przepisów ma charakter typowy dla przepisów karnych. Rozpoczyna się od wyrazu "kto", nie ograniczając kręgu osób, którego dotyczy . Wniosek o ukaranie za naruszenia, o których mowa w tych przepisach może złożyć oskarżyciel publiczny lub pokrzywdzony występujący jako oskarżyciel posiłkowy.

Z powodów wyżej wskazanych Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela odmiennego poglądu zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 2121 /09, w którym to wyroku Sąd stwierdził, że płatnik składek nie ma statusu strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed Prezesem NFZ o objęcie zleceniobiorcy ubezpieczeniem zdrowotnym.

Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.