Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 241/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] listopada 2020 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej E. A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. ( dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") Nr [...] z dn. [...] stycznia 2021r., na podstawie której ww. organ, po rozpoznaniu odwołania E. A. od decyzji Wójta Gminy K. Nr [...] z dn. [...] listopada 2020r. odmawiającej przyznania E. A. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem P. A. – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

E. A. w dn. [...].09.2020r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem P. A.

Wymieniony orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dn. [...].08.2020r. został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji oraz wskazano, że niezdolność do samodzielnej egzystencji datuje się od urodzenia. Ponadto ww. orzeczeniem uznano także, że P. A. jest trwale całkowicie niezdolny do pracy i wskazano, że całkowita niezdolność do pracy datuje się od urodzenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. pismem z dnia [...].10.2020 r. poinformował organ pierwszej instancji, że P. E. A. od dnia [...].12.2006 r. pobiera rentę rodzinną. Z ustaleń wywiadu z [...].10.2020r. i oświadczenia Skarżącej wynika, że jej rodzina składa się z czterech osób, tj. Skarżącej i trojga dzieci córki K. oraz synów K. i P. Skarżąca opiekuje się synem P., który uczęszcza na kurs księgowości w R., finansowany ze środków unijnych trwający ok. dwóch miesięcy do początku grudnia 2020 r., na który jeździ 1- 3 razy w tygodniu po trzy, cztery godziny. Z dołączonych do wywiadu środowiskowego dokumentów oraz oświadczeń E. A. (złożonych pod odpowiedzialnością karną) wynika, że do renty rodzinnej uprawniona jest ona i jej syn K. A. Powyższe, w ocenie oragnów uzasadnia stwierdzenie, że E. A. pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu nie tylko na dzieci, ale również na siebie. Renta rodzinna, którą pobiera E. A. pozostaje więc w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno - rentowym.

W oparciu o powyższe ustalenia, Decyzją z dnia [...].11.2020 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej K. odmówiono przyznania E. A. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem P. A.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał art. 17 ust. 1 i ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ podniósł, że E. A. sprawuje opiekę nad synem P. A., który jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...], a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia. Wnioskodawczyni pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu nie tylko na dzieci, ale również na siebie. Organ pierwszej instancji przywołał art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a ustawy świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, bo E. A. pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu na siebie i dzieci.

E. A., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1/ naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym przyjęciu, iż ustalone prawo do renty rodzinnej w zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego dotyczy zbiegu prawa do renty rodzinnej, podczas gdy powyższy przepis dotyczy sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie rodzinne ma ustalone prawo do renty rodzinnej w przypadku zbiegu z innymi świadczeniami emerytalno - rentowymi, a nie rentą rodzinną,

b) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji przyjęcie, że fakt pobierania prze Odwołującą renty rodzinnej pozbawia Ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a rentą rodzinną uzyskiwaną przez Odwołującą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia,

naruszenie art. 7, art. 77 Kpa poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń, tj. renty rodzinnej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. renty rodzinnej Odwołującej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu, w jaki ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego,

2/ naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art.7 w zw. a z art. 80 Kpa poprze zaniechanie poinformowania Odwołującej o uznaniu okoliczności pobierania przez Odwołującą renty rodzinnej za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania Odwołującej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do renty, a tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Pełnomocnik wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie Odwołującej świadczenia pielęgnacyjnego.

SKO w R., po rozpoznaniu powyższego odwołania, ww. decyzją będącą przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie, orzekło o utrzymaniu w całości decyzji I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł następującą argumentację:

Przede wszystkim organ odwoławczy przywołał poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego na podstawie przepisu art. 17 ust.5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc powyższe poglądy na stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że nie podziela poglądu, że osobie mającej ustalone prawo do emerytury (renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego) i pobierającej tę emeryturę (rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka przyznaną w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego), która jest niższa od ustawowej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą netto (rentą rodzinną). Takie rozwiązanie nie wynika w żaden sposób z ustawy i byłoby sprzeczne z treścią art. 17 ust.3 ustawy, który jednoznacznie określa kwotowo wysokość świadczenia pielęgnacyjnego i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracyjny w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Ponadto taka praktyka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałoby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacji w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w przypadku np. waloryzacji renty rodzinnej, czy też w zakresie odprowadzania składek na ubezpieczenia zdrowotne i emerytalno-rentowe.

Odnośnie poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądowym dotyczącego umożliwienia stronie wyboru świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zawieszenie prawa do niższej emerytury (renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego), to w ocenie Kolegium jest to stanowisko możliwe do przyjęcia, gdyż nie stoi w sprzeczności z art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem osoba która ma zawieszoną emeryturę (nie pobiera emerytury) znajduje się w sytuacji w której nie występuje negatywna przesłanka z powyższego przepisu.

Przekładając powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium uważa, że przepis art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a jest jednoznaczny, a przepisy ustawy nie umożliwiają przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między kwotą tego świadczenia a pobieraną rentą rodzinną z tytułu śmierci małżonka przyznaną w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego. Odnośnie zawieszenia renty rodzinnej, to na dzień dzisiejszy Skarżąca ma ustalone prawo do renty rodzinnej, pobiera tę rentą rodzinną i jej nie zawiesiła. Skarżąca wystąpiła do ZUS o przyznanie renty rodzinnej i takie prawo otrzymała, Należy dodać, iż ewentualne zawieszenie renty rodzinnej nie należy do organów właściwych w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, z takim wnioskiem strona może wystąpić do ZUS, tj. organu wypłacającego rentę rodzinną i organ ten wyda stosowną decyzję, która dopiero po uprawomocnieniu wejdzie do obrotu prawnego. Niewątpliwie ewentualne zawieszenie renty rodzinnej nie nastąpi z datą wsteczną. W takiej sytuacji oczekiwanie przez organy orzekające w niniejszej sprawie na to, czy Skarżąca wystąpi o zawieszenie renty rodzinnej oraz jaką decyzję wyda ZUS, jest niezasadne.

W rozpoznawanej sprawie Kolegium nie dopatrzyło się również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art.7 w zw. a z art. 80 K.p.a. Zatem odwołanie nie może zostać uwzględnione.

W ustalonym stanie faktycznym i prawnym Kolegium uznało, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, gdyż ma prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego (art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a ustawy) i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. orzekło jak w sentencji.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 11 lutego 2021r. złożyła E. A. ( dalej także jako: "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) Naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez Skarżącą renty pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Nadto z ostrożności procesowej Skarżąca zarzuca Organowi w kontekście w/w zarzutu:

- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a rentą uzyskiwaną przez Skarżącą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia;

-naruszenie art. 7, art. 77 KPA poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. renty w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. renty Skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.

Ewentualnie, naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. art. 9 KPA. w zw. z art. 79a KPA. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 KPA., poprzez zaniechanie poinformowania Skarżącej, o uznaniu okoliczności pobierania przez Skarżącą renty za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania Skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do renty, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą rentę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymało argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz U z 2020r. poz. 111, dalej powoływana także jako: "u.ś.r."). W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, stanowisko organów i zaskarżone decyzje organów odmawiające skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu [...] synem P. A., są nieprawidłowe, gdyż nie znajdują uzasadnienia normatywnego w treści przepisów art. 17 ust. 5 lit. a i art. 3 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2220, dalej powoływanej jako "uśr").

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia

4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że z ustaleń organów wynika, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż skarżąca sprawuje opiekę nad synem, który legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Organy uznały jednak, że skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., bowiem posiada ona ustalone prawo do renty rodzinnej od 2006r.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 254/20, wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazał za celowe odstąpienie od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej ww. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie ww. przepisu w obecnych realiach, jako pozbawiającego świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej (stanowisko tożsame zaprezentował NSA w uzasadnieniu wyroków z dnia: 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19).

Ponadto NSA wskazał, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.,1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69).

Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie.

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przemawia to za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

Powyższe stanowisko NSA, skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i uznaje, że można je także odnieść do tej sprawy. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę czy emeryturę w wysokości niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że ww. cel nie jest w stosunku do tej grupy realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do renty czy emerytury opiekun, tak jak w niniejszej sprawie Skarżąca, nie może podjąć pracy zarobkowej.

W badanej sprawie organy obu instancji przyjęły wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bezwzględne eliminującą z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia wskazanego przepisu narusza konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

W świetle przedstawionej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd uznaje, że skoro przepisy prawa umożliwiają Skarżącej wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie (uwzględniając zasady procesowe wynikające z art. 7, 8 i 9 K.p.a.), powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Jak wynika z brzmienia art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości (por. ww. cyt. wyrok NSA sygn. akt I OSK 254/20).

Osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera świadczenie emerytalne w wysokości niższej, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty rodzinnej. W przypadku ustalenia, że Skarżąca spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego Organy administracji właściwe w sprawie powinny poinformować o tym Stronę i wskazać na potrzebę złożenia do organu emerytalno-rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy o emeryturach skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach). Zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r., wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O ile zatem Skarżąca, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, doprowadzi do zawieszenia prawa do renty rodzinnej możliwe stanie się płynne przejście Skarżącej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych.

Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z tego ostatniego przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy powinny rozważyć powyższe możliwości rozpoznania sprawy, uwzględniając prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. Najistotniejszą kwestią powinno być dla nich takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować Skarżącej wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić należnego wsparcia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem.

Podsumowując, fakt pobierania przez Skarżącą renty rodzinnej nie może być w okolicznościach tej sprawy przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje zastosowanie reguła dokonania wyboru, polegająca na możliwości rezygnacji przez stronę świadczenia, które jest dla niej mniej korzystne.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji