Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2661/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2679/17 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2018 r. oddalił skargę S. B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję własną z [...] 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] 1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] 1954 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej we wsi D. gm. Z. (obecnie przy ul. [...] w L.) stanowiącej własność J. B., poprzednika prawnego skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł S. B. Sądowi pierwszej instancji zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a) art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) na skutek przyjęcia, iż do nabycia, przejęcia nieruchomości mają zastosowanie przepisy tego Dekretu, co stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż wobec wcześniejszego zajęcia nieruchomości i zrealizowania na niej inwestycji budowlanej, z pominięciem wpierw uzyskania zgody właścicieli nieruchomości i przy braku innej podstawy prawnej objęcia nieruchomości, nabycie własności nie mogło nastąpić w trybie wywłaszczenia na podstawie przepisów Dekretu, lecz na podstawie obowiązujących wówczas przepisów prawa cywilnego;

- nieruchomość, która jest przedmiotem postępowania jako niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych została zajęta na cele inwestycji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., urzędu, który w istocie powołany był do walki z organizacjami niepodległościowymi i jego celem podstawowym była ochrona ustroju "ludowo - demokratycznego" a nie realizacja narodowych planów gospodarczych,

b) art. 2 dekretu na skutek niezasadnego przyjęcia, że postępowanie wywłaszczeniowe mogło być wszczynane na wniosek Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., co stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż urząd ten nie powinien być uznany za wykonawcę narodowych planów gospodarczych, a i nawet za urząd państwowy, o którym jest mowa w art. 2 pkt 2 dekretu, ponieważ do jego kompetencji nie należała realizacja planów gospodarczych, lecz walka z organizacjami niepodległościowymi i ochrona ustroju "ludowo – demokratycznego"

c) art. 8 ust. 1 w związku z art. 28 dekretu na skutek nietrafnego przyjęcia, że wymóg wskazania ceny nabycia nieruchomości, określonej na podstawie art. 28 Dekretu przez wykonawcę, a zatwierdzonej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej jest spełniony w przypadku, gdy w wezwaniu skierowanym do właściciela nieruchomości nie oznaczono konkretnej ceny, a jedynie zawarto stwierdzenie, że cena zostanie określona na podstawie art. 28 Dekretu i zatwierdzona przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego oraz, że cena nie została oznaczona przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej;

d) art. 8 ust. 2 w związku z art. 30 dekretu wobec błędnego przyjęcia, iż wymóg wyrażenia gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną został spełniony w sytuacji, gdy jednocześnie zastrzeżono w nim "o ile takowe zostaną przekazane do dyspozycji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L. przez Prezydia Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w L.", gdy dyspozycja art. 8 ust. 2 w związku z art. 30 Dekretu przewidywała, iż oferta zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną miała być ofertą bezwarunkową, bez obwarowywania jej żadnym dodatkowym zastrzeżeniem, a nadto na skutek błędnego przyjęcia uznano, iż do naruszenia tych przepisów nie doszło wobec sytuacji niezaoferowania właścicielowi nieruchomości zamiennej, mimo istnienia w tym zakresie wniosku jak i przesłanek zastosowania takiej formy odszkodowania;

II. naruszenie przepisów postępowania:

a) "art. 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 151, art. 134 § 1 i art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 156 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 dekretu", które przejawiło się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie i niewłaściwie (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, chociaż istniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy przyjął niezasadnie, iż orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, podczas kiedy zgromadzony materiał dowodowy świadczy o tym, że przy wydawaniu orzeczenia doszło do rażącego naruszenia art. 1, 2, 8 ust. 1 i 2 oraz art. 28 i 30 dekretu, jak to zostało wykazane i opisane w punkcie I zarzutów;

b) art. 1 i art. 3 § 1 w zw. z art. 151, art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 1, art. 8 ust. 1 w związku z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w związku z art. 30 dekretu poprzez to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej oddalił skargę pomimo tego, że decyzje Ministra Infrastruktury i Budownictwa podjęte zostały z rażącym naruszeniem prawa materialnego wobec stwierdzenia, iż orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane w zgodności z przepisami obowiązujących przepisów prawa, podczas gdy zebrany materiał dowodowy w sposób jednoznaczny przemawia za tym, że przy wydawaniu tego orzeczenia doszło do rażącego naruszenia art. 1, 2, 8 ust. 1 i 2 oraz art. 28 i 30 dekretu w zakresie wskazanym w I punkcie zarzutów;

c) art. 1 i art. 3 § 1 w związku z art. 133, 141 § 4, art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 7, 77 i 80 w związku z art 156 k.p.a. w związku z art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 w związku z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w związku z art. 30 dekretu, które przejawiło się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezkrytycznie zaakceptował ustalenia faktyczne przez organ w zaskarżonej decyzji, pominął część zebranych dowodów i przedstawił stan faktyczny inaczej niż wskazywał skarżący, niezgodnie ze stanem rzeczywistym i w ten sposób dokonał niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej, w konsekwencji błędnie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie oraz nie zastosował środka określonego w ustawie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) mimo że istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji ze względu na naruszenie przez organ administracji przepisów postępowania administracyjnego , które miało oczywisty wpływ na wynik sprawy tj. art.7, 77 i 80 k.p.a. bowiem organ administracji w sposób wybiórczy, niekompletny i niewszechstronny ocenił zebrany materiał dowodowy błędnie przyjął za ustalone, że nieruchomość przedmiotowa była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych podczas gdy z treści orzeczenia z dnia [...] 1952 r. wynika wprost, że wywłaszczenia dokonano na cele inwestycyjne dla Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., a zatem na cele związane z walką z organizacjami niepodległościowymi oraz ochroną ustroju "ludowo-demokratycznego";

- Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego był wykonawcą narodowych planów gospodarczych podczas gdy zakres kompetencji tego organu, wynikający z wówczas obowiązujących przepisów prawa obejmował walkę z organizacjami niepodległościowymi - w celu ochrony ustroju ludowo-demokratycznego;

- objęcie w posiadanie nieruchomości oraz realizacja inwestycji budowlanej przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego dokonane za zgodą właścicieli nieruchomości, pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w którym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o wyrażeniu zgody właścicieli;

- w obwieszczeniu z dnia [...] 1952 r., poprzedzonym ogłoszeniem podczas sesji sołtysów stwierdzono, że cena nabycia nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu i zatwierdzona przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, a ponadto w ustaleniach faktycznych pominięto, że cena ta zostanie ustalona i zatwierdzona przez prezydium powiatowej rady narodowej, a w konsekwencji błędnie przyjęto, iż oferta kupna nieruchomości zawarta w obwieszczeniu spełniała wymagania zawarte w art. 8 w związku z art 28 dekretu i; w rezultacie tych uchybień w zakresie ustalenia i oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie niewłaściwie przyjęto, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa podczas wywłaszczenia.

d) art. 1 i art. 3 § 1 w związku z art. 151 i 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 19-21 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. (Dz.U. Nr 36 poz.341 ze zm.) przejawiające się tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaakceptował ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji, pominął część zebranego materiału dowodowego i bezkrytycznie przedstawił i zaakceptował ustalenia stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a tym samym dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i w konsekwencji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie oraz nie zastosował środka określonego w ustawie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) mimo, że istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości ze względu na naruszenie przez organ administracyjny przepisów postępowania art. 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy, bowiem organ błędnie ustalił, że właściciele nieruchomości wyrazili zgodę na jej objęcie przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. oraz na realizację inwestycji budowlanej na swoich nieruchomościach, wobec tego, że w aktach sprawy brak jest stosownego oświadczenia właścicieli albo protokołu lub adnotacji o wyrażeniu takiej zgody, sporządzonych przez organ administracji zgodnie z art. 19-21 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), a brak wyrażenia zgody przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego przy jednoczesnym braku innej niż zgoda właścicieli podstawy prawnej objęcia nieruchomości w posiadanie przez organ administracji i realizacja na niej inwestycji budowlanej świadczy o tym, że nabycie nieruchomości nie powinno następować drogą wywłaszczenia, lecz na zasadzie przepisów prawa cywilnego;

e) art. 1 i art, 3 § 1 oraz art. 133 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 145 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a., art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 151 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 i w związku z art. 28 oraz art. 8 ust. 2 w związku z art. 30 dekretu poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia prawa tj.:

- naruszenia art. 1 dekretu polegającego na przyjęciu, że nabycie prawa własności przedmiotowej nieruchomości mogło nastąpić drogą wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu, a nie na podstawie przepisów prawa cywilnego, wobec sytuacji, gdy faktyczne objęcie nieruchomości przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. i realizacja inwestycji budowlanej na tej nieruchomości zostały dokonane bez zgody właścicieli nieruchomości i nastąpiły na kilka lat przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie (w 1948 r.), przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie badał tego, że Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. nie działał na podstawie żadnego z przepisów dopuszczając do objęcia nieruchomości w posiadanie lub wykonywanie robót przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego (art. 6, 14-16, 19 dekretu), a wobec tego nabycie nieruchomości mogło nastąpić jedynie na podstawie przepisów prawa cywilnego;

- naruszenie art. 2 dekretu polegającego na przyjęciu, że wywłaszczenie było przeprowadzane dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego miał status wykonawcy narodowych planów gospodarczych, przy czym należy mieć na względzie, że ani Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Warszawie ani organy administracyjne nie badały celu wywłaszczenia, który był określony w orzeczeniu z [...] 1954 r. oraz zakresu prerogatyw i kompetencji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., które to zagadnienia mają istotne znaczenie, czy urząd był uprawniony do złożenia wniosku o wywłaszczenie;

- naruszenie art. 8 ust. 2 w związku z art. 28 dekretu polegające na bezkrytycznym przyjęciu, że oferta nabycia nieruchomości spełniała wymagania wskazane w art. 8 w związku z art. 28 dekretu bez analizy jakie ma w tym względzie sformułowanie zawarte w tym obwieszczeniu, że cena "zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu i zatwierdzona przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego"

- naruszenie art. 8 ust. 1 w związku z art. 30 dekretu polegającego na bezkrytycznym przyjęciu, iż oferta nabycia nieruchomości zawarta w obwieszczeniu wywieszonym w terminie od [...] 1952 r. do [...] 1952 r., spełnia wymagania zawarte w art. 8 w związku z art. 30 dekretu bez rozważenia, iż wyrażenie w obwieszczeniu gotowości do przyznania nieruchomości zostało obwarowane zastrzeżeniem treści "o ile takowe zostaną przekazane do dyspozycji Jednostki Wojskowej Nr [...]w L. przez prezydium właściwej rady narodowej", tymczasem w myśl przepisu oferta zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną miała być ofertą bezwarunkową;

Brak rozważenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyżej wymienionych zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia prawa skutkowało niewłaściwą kontrolą legalności działalności administracji publicznej oraz pozbawionym podstaw uznaniem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a w konsekwencji nie zastosowaniem środka określonego w ustawie mimo istnienia przesłanek do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub do stwierdzenia nieważności decyzji.

f) art. 1 i art. 3 § 1 w związku z art. 133 § 1 i art. 134 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 151 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 1, art. 2 dekretu poprzez naruszenie zasady oficjalności tj. przez niedokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, niezastosowania norm zawartych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zmianami), w której przyjęto regułę, że osobom zatrudnionym w aparacie bezpieczeństwa publicznego nie przysługują uprawnienia kombatanckie, a osoby, które miały przyznane uprawnienia kombatanckie, są ich pozbawione. Wyjaśnienia, jakie znaczenie w kontekście wymogów formalnych wniosku o wywłaszczenie ma brak zatwierdzenia ceny nabycia nieruchomości przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, gdyż zatwierdzenie ceny przez ten organ było niezbędne w świetle art. 8 ust. 1 dekretu.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencja Mienia Wojskowego w Warszawie Oddział Regionalny w L., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie tej skargi w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zarządzeniem z 19 października 2020 r. Przewodniczący Wydziału, powołując się na art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o której mowa w § 2 powołanego przepisu. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły. Przechodząc zaś do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga ta nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Wypada na wstępie podkreślić, że postępowanie nieważnościowe jest – obok wznowienia postępowania – jednym z postępowań nadzwyczajnych, którego celem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, lecz weryfikacja decyzji pod kątem ściśle określonych wad, o charakterze kwalifikowanym, wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Zgłaszając żądanie wszczęcia takiego postępowania strona powinna podać nie tylko, która z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w jej przekonaniu wystąpiła w danej sprawie, ale też wskazać okoliczności przemawiające za wystąpieniem tej przesłanki. Stwierdzenie nieważności decyzji przez organ ma skutek ex tunc, co oznacza, że ciężka wadliwość decyzji obarczała ją już w dacie jej podjęcia. Jest ono wyjątkiem od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych uregulowanej w art. 16 k.p.a., która stanowi gwarancję pewności i stabilności obrotu prawnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie trafna jest ocena Sądu I instancji, że orzeczeniu wywłaszczeniowemu z [...] 1955 r. nie można postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W pierwszej kolejności należy odmówić słuszności twierdzeniom skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 1 oraz art. 2 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W myśl art. 1 tego dekretu, nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogą być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane zgodnie z przepisami niniejszego dekretu. Natomiast zgodnie z art. 2, prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości w trybie tego dekretu służy wykonawcom narodowych planów gospodarczych, a w szczególności:

1) władzom i urzędom państwowym,

2) zakładom i instytucjom państwowym, instytucjom ubezpieczeń społecznych, zakładom ubezpieczeń, przedsiębiorstwom państwowym i pod zarządem państwowym, bankom,

3) spółkom prawa cywilnego i handlowego, w których Skarb Państwa, przedsiębiorstwa państwowe albo inne osoby prawne prawa publicznego posiadają udział wynoszący ponad 50% kapitału zakładowego,

4) organizacjom samorządu gospodarczego oraz stowarzyszeniom wyższej użyteczności,

5) centralom spółdzielni i centralom spółdzielczo-państwowym,

6) spółdzielniom.

Nie budzi wątpliwości w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że o niezbędności nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych świadczyła opinia Prezydium Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] 1951 r., wniosek Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego z [...] 1952 r. do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wyrażenie zgody na nabycie terenu przeznaczonego na plac ćwiczeń; wniosek Departamentu Inwestycji z [...] 1952 r. do Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o udzielenie zezwolenia Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego – jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie pod plac ćwiczeń nieruchomości położonych w gromadzie [...], gm. Z., pow. L. o łącznej powierzchni 71,5 ha; zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z [...] 1952 r., skierowane do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego – jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie wyżej opisanej nieruchomości; wniosek Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L. z [...] 1952 r., skierowany do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L., o wywłaszczenie nieruchomości. Cel wywłaszczenia był sprecyzowany poprzez wskazanie, że na nieruchomościach objętych wnioskiem zostanie przeprowadzona budowa obiektu wojskowego, placu ćwiczeń dla Jednostki Wojskowej Nr [...] w L., która wchodziła w skład struktur Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Planowana budowa została zatwierdzona w planie budownictwa na rok 1952 i miała być kontynuowana w latach następnych. W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania za skargą kasacyjną, że wyrok Sądu I instancji naruszał art. 1 dekretu.

Nie sposób również zgodzić się ze skargą kasacyjną, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem art. 2 dekretu. Naruszenia tego skarżący kasacyjnie upatruje w błędnym przyjęciu, że Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego był formalnie uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości, podczas gdy wątpliwym jest czy posiadał on kompetencje w zakresie wykonywania narodowych planów gospodarczych. Odmawiając słuszności zaprezentowanej argumentacji wskazać należy, że art. 2 dekretu w pkt 1 wśród uprawnionych do przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości wskazuje władze i urzędy państwowe. Niewątpliwie wnioskujący w niniejszej sprawie Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w L. odpowiadał powyższemu warunkowi. Podnoszona zaś w skardze kasacyjnej argumentacja w kontekście oceny historycznej działalności tego Urzędu, jako pozaprawna, nie mogła posłużyć wyprowadzeniu słuszności twierdzeń o istnieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odmawiając słuszności zarzutowi naruszenia art. 8 ust. 1 w zw. z art. 28 dekretu wskazać należy, że kwestia warunków, w jakich dokonywano ustalenia ceny za wywłaszczaną nieruchomość w formalizowanej procedurze poprzedzającej wywłaszczenie, została wyjaśniona w przywołanej przez Sąd I instancji uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08. W uchwale tej zaznaczono, że w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Jednocześnie zaś przyjęto, że określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Stanowisko to w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym, a zatem w świetle powyższego zarzuty skargi kasacyjnej nakierowane na odmienną konstatację uznał za nieuzasadnione.

Nie sposób zgodzić się ze skargą kasacyjną, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 dekretu. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że sama klasyfikacja danego terenu jako roli nie jest wystarczająca dla zakwalifikowania wywłaszczonej nieruchomości jako gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 30 ust. 1 dekretu, w sytuacji gdy przejęta w tym trybie nieruchomość stanowiła jedynie część gospodarstwa rolnego pozostającego własnością J. B. W świetle powyższego ustalenie odszkodowania, zamiast nieruchomości zamiennej, nie stanowiła o rażącym naruszeniu art. 8 ust. 2 w zw. z art. 30 dekretu wywodzonym wobec braku zakwalifikowania nieruchomości jako uprzywilejowanej, za którą tytułem odszkodowania należało zaproponować nieruchomość zamienną.

Wykazana powyżej niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej opartych na naruszeniu prawa materialnego stanowi o braku podstaw do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wyprowadza bowiem błędne twierdzenia jakoby wadliwość wyroku związana z naruszeniem prawa materialnego skutkowała naruszeniem przepisów postępowania regulujących rezultat kontroli sądowej. Z całą stanowczością i po raz kolejny wypada podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi ciężka wadliwość aktu rozstrzygającego władczo i jednostronnie o prawach lub obowiązkach jednostki. Rozwiązanie takie podyktowane jest zasadą trwałości decyzji administracyjnych, z której wyprowadza się potrzebę dbałości o stabilność obrotu prawnego. Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego wywodzonej z art. 16 k.p.a. W rozpoznawanym przypadku zgodzić się należy z Sądem I instancji, że nie zachodziła oczywistość naruszenia prawa, by można było stwierdzić rażące jego naruszenie wypełniające przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie spełnia tej przesłanki podnoszony zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. wywodzony wobec ustalenia, że brak jest stosownego oświadczenia właścicieli, protokołu lub adnotacji o wyrażeniu zgody na objęcie nieruchomości. Zauważyć trzeba, że akta sprawy umożliwiają ustalenie ponad wszelką wątpliwość, że właściciel nieruchomości przejmowanej był wezwany w drodze obwieszczenia do dobrowolnego jej odstąpienia, co skutkowało przyjęciem, iż wniosek o wywłaszczenie nieruchomości był dopuszczalny.

Wobec powyższych ustaleń stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie przyjął, że objęta skargą decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa wydana została w zgodzie z obowiązującym prawem prawidłowo ustalając, że decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] 1955 r. nie była obarczona wadliwością skutkującą stwierdzeniem jej nieważności.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.