Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 346/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a, art. 135, art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
article: art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi A. S.A.w O. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej opłaty I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Kielcach na rzecz A. S.A. w O. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze krajowej.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 9 października 2009r. funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli drogowej pojazd ciężarowy marki Scania nr rej. [...], należący do Kombinatu Budowlanego A. S.A. w O. Ustalono, iż przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych. Jakkolwiek kierowca posiadał odcinek kontrolny winiety, to wymagana winieta samoprzylepna nie została umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu.

Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 12 lutego 2010r. Komendant Powiatowy Policji w O. nałożył na Kombinat Budowlany A. S.A. karę pieniężną w kwocie 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze krajowej. W podstawie prawnej powołano art. 93 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. nr 125, poz. 874 ze zm.) w zw. z poz. 4.1 załącznika do tej ustawy w zw. z § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z nr 86, poz. 721 ze zm.).

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, iż w świetle przyjętego przez organ stanu faktycznego wymagana opłata za przejazd po drogach krajowych została uiszczona, a zatem spółka wykonała ciążący na niej obowiązek wynikający z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 6 kwietnia 2010r. Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ podkreślił, iż w świetle obowiązujących przepisów na dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych składają się łącznie – przedziurkowany odcinek kontrolny oraz winieta o tym samym numerze i serii, która jest umieszczona w pojeździe w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Skutku takiego nie wywołuje nienaklejenie winiety w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Przepis § 3 ust. 5 pkt 1 w/w rozporządzenia wskazuje bowiem wyraźnie, że nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty "odcinek kontrolny nieprzedziurkowany lub winieta nieprzedziurkowana bądź nieumieszczona w wymagany przepisami sposób". Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu orzecznictwa sądowego, dotyczącego braku zgodności z Konstytucją § 3 ust. 5 rozporządzenia, organ stwierdził, iż – w przeciwieństwie do sędziów – jest związany treścią rozporządzenia, będącego źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kombinat Budowlany S.A. w O. m zarzucił decyzji organu II instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

a) art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z pkt 4.1 załącznika do tej ustawy poprzez przyjęcie, że brak umieszczenia winiety na przedniej szybie pojazdu uzasadnia nałożenie kary w wysokości 3.000 zł,

b) § 3 ust. 5 w/w rozporządzenia poprzez przyjęcie, że opłata za przejazd po drogach krajowych nie została skutecznie wniesiona, ponieważ nie umieszczono na stałe wewnątrz pojazdu winiety samoprzylepnej w sposób określony w tym rozporządzeniu.

Zdaniem strony posiadanie przez kierowcę prawidłowo wypełnionego i przedziurkowanego odcinka kontrolnego oraz winiety samoprzylepnej o tym samym numerze oraz serii świadczy o tym, iż wymagana opłata za przejazd po drogach krajowych została uiszczona. W tym zakresie powołano się na orzecznictwo sądowe – wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lipca 2009r., sygn. akt: III SA/Lu 183/09 oraz wyrok NSA z dnia 7 października 2009r., sygn. akt: II GSK 92/09. Mając na uwadze powyższe skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozstrzygnięcie zaistniałego w niniejszej sprawie sporu sprowadza się do ustalenia, czy istniały podstawy do nałożenia na skarżącą, w oparciu o art. 92 ust. 1 ustawy, kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów ustawy.

Jak wynika z treści art. 42 ust. 1 ustawy podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z kolei stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m. in. kartę opłaty drogowej.

Z akt sprawy wynika, co nie jest kwestionowane w sprawie, iż kierujący w dniu 9 października 2009r. należącym do strony skarżącej pojazdem ciężarowym A. Ł. posiadał dokument karty opłaty należycie przedziurkowany. W protokole kontroli (k. 27) funkcjonariusze odnotowali sprawdzenie tego dokumentu, jak również fakt, że winieta nie była w chwili wykonywania czynności kontrolnych umieszczona na szybie pojazdu.

Kolejną okolicznością bezsporną jest fakt, że skarżąca spółka wypełniła wymagane rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 86, poz. 721 ze zm.) przesłanki do uznania, że zostało dokonane "uiszczenie opłaty" – z wyjątkiem umieszczenia winiety w sposób trwały wewnątrz pojazdu w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu. Spór między stroną skarżącą a organem dotyczy zatem interpretacji skutków przedmiotowego zaniechania. Zdaniem organu brak umieszczenia winiety w wyżej opisany sposób powoduje, że nie stanowi ona dowodu uiszczenia opłaty, co na gruncie rozpoznawanej sprawy skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty. Natomiast skarżąca spółka stoi na stanowisku, iż sam brak wykonania tej czynności nie oznacza, że opłata nie została uiszczona.

Oba organy orzekające w niniejszej sprawie zajęły stanowisko oparte na literalnej wykładni przepisów regulujących kwestie opłat za przejazd po drogach krajowych. Przyjęły więc, że:

- obowiązek uiszczenia opłaty niewątpliwie obciąża podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 42 ust. 1 ustawy),

- podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej (art. 87 ust. 1 ustawy),

- naruszenie wspomnianego obowiązku podlega karze pieniężnej, której wysokość określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 1 i 4 ustawy),

- uiszczenie stosownej opłaty następuje przez nabycie stosownej karty opłaty, która składa się z dwóch części – winiety samoprzylepnej i odcinka kontrolnego (§ 3 ust. 1 i 3 w/w rozporządzenia), a następnie jej odpowiednie umieszczenie (§ 3 ust. 4 rozporządzenia),

- odcinek kontrolny nieprzedziurkowany i winieta nieprzedziurkowana oraz

nieumieszczona trwale wewnątrz pojazdu samochodowego w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty (§ 3 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia),

- wysokość kary za stwierdzone naruszenie jest sztywno określona w załączniku do ustawy (poz. 4.1).

Należy podkreślić, że wbrew stanowisku organów administracji publicznej, na gruncie rozpoznawanej sprawy nie miało miejsca naruszenie przepisów art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 ustawy oraz § 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia, skutkujące nałożeniem kary pieniężnej w trybie art. 92 ust. 1 i 4. Jak wynika bowiem z akt sprawy winieta, którą przedstawiono funkcjonariuszom Policji podczas kontroli, była przedziurkowana, a odcinek kontrolny znajdował się w pojeździe.

W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie opłata za wykonywanie przewozu drogowego po drogach krajowych została dokonana, obie części karty opłaty znajdowały się w czasie kontroli w pojeździe i zostały przedstawione funkcjonariuszom podczas kontroli. Należy zatem uznać, że mimo, iż winieta nie została umieszczona w sposób przewidziany w § 3 ust. 3 pkt 1, to cel przepisu – art. 42 ust. 1 ustawy został osiągnięty. Brak było zatem podstaw do nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty. Nie sposób bowiem uznać za prawidłowe ukaranie podmiotu wykonującego przewóz drogowy za "nieuiszczenie opłaty" z powodu niespełnienia czysto technicznej czynności, to jest braku umieszczenia winiety w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby, podczas gdy z treści § 3 ust. 4 rozporządzenia wynika, że "dowód uiszczenia opłaty" stanowią obie przedziurkowane części karty opłaty – winieta i odcinek kontrolny łącznie, co miało miejsce w sprawie niniejszej. W powyższym zakresie tut. Sąd podziela przywołane w skardze stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wyrażone w wyroku z dnia 7 lipca 2009r., sygn. akt: III SA/Lu 183/09, LEX nr 519052, zgodnie z którym jeśli uiszczono opłatę za przejazd po drogach krajowych to organ nie może w takim przypadku nałożyć kary pieniężnej na przedsiębiorcę.

Wymaga podkreślenia, iż organy administracji publicznej nie mogą odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia nawet w sytuacji gdy jest on wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej. Natomiast Sąd jest związany wyłącznie Konstytucją i ustawami. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zasada ta została powtórzona w art. 4 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Z powyższego wynika zatem, iż sąd administracyjny może w konkretnej sprawie odmówić zastosowania przepisu aktu wykonawczego, jeżeli uzna, że przepis ten narusza Konstytucję lub ustawy. Skoro zatem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nastąpiło na podstawie § 3 ust. 3 pkt 1 i ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych – który to przepis w ocenie Sądu został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego – to nie może on stanowić podstawy rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że § 3 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w części stanowiącej, że nieumieszczenie winiety trwale w sposób, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 1 powoduje, iż nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty posiadanie odcinka kontrolnego przedziurkowanego i winiety przedziurkowanej – w sytuacji, gdy z § 3 ust. 4 rozporządzenia wynika, że obie przedziurkowane części karty łącznie stanowią już dowód uiszczenia opłaty – jest sprzeczny z ustawą o transporcie drogowym. Regulacja ta w art. 42 ust. 1 określa bowiem, że podmioty wykonujące na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązane są do "uiszczenia opłaty" za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z kolei stosownie do art. 42 ust. 7 ustawy minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do wydania rozporządzenia określającego "rodzaj i stawki opłaty" za przejazd po drogach krajowych, "tryb wnoszenia i sposób rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy", a także "wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty". Sąd uznał, że zapis w rozporządzeniu uzależniający uznanie dowodu "uiszczenia opłaty" od czysto technicznej czynności umieszczenia jednej z części karty opłaty (winietki) na szybie pojazdu – przy spełnieniu pozostałych przesłanek, to jest posiadaniu odcinka kontrolnego przedziurkowanego i winiety przedziurkowanej, stanowiących o fakcie uiszczenia opłaty – przekracza delegację ustawową.

Z tych przyczyn Sąd odmówił zastosowania w sprawie niniejszej § 3 ust. 3 pkt 1 i § 3 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w części uzależniającej uznanie uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych od umieszczenia przedziurkowanej winiety w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 ustawy p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ administracji, stosując się do dyspozycji art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w niniejszym wyroku.