Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 989/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,  ust. 3.
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Protokolant specjalista Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. (dalej w skrócie: "ZUS" lub "organ rentowy") zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 935, dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.; dalej w skrócie: "u.s.u.s.") po rozpatrzeniu wniosku I. K. (dalej "zobowiązany" lub "skarżący") z dnia 2 maja 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne wraz z naliczonymi odsetkami.

Zaskarżona obecnie decyzja ZUS zapadła w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 2 lutego 2017 r. skarżący wniósł o rozłożenie na raty lub umorzenie całości należności z tytułu składek wskazując na trudną sytuację finansową oraz zdrowotną.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] ZUS, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:

1. ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2015 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 13.268,55 zł, w tym 12.516,55 zł z tytułu składek oraz 752 zł z tytułu odsetek naliczonych na dzień 2 lutego 2017 r. oraz

2. ubezpieczenie zdrowotne za okres: listopad 2015 r., styczeń 2016 r., marzec-kwiecień 2016 r. i wrzesień - grudzień 2016 r. w łącznej kwocie 2.391 zł, w tym 2.311,60 zł z tytułu składek oraz 80 zł z tytułu odsetek naliczonych na dzień 2 lutego 2017 r.

W ocenie organu rentowego w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Brak było również postaw do zastosowania § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Organ podkreślił przy tym, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności składkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. To oznacza, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w 28 ust. 3 u.s.u.s., daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia, a nie prawny obowiązek jego umorzenia. Zatem nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Natomiast w sytuacji braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w tym przepisie, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Pismem z dnia 2 maja 2017 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na utratę stałej pracy, brak zleceń i umowy o pracę, akcentując swój wiek (63 lata) oraz stan zdrowia.

Wskazaną na wstępie decyzją, ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Dokonał powtórnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który obejmował oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy de minimis, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, formularz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby nieprowadzącej pełnej księgowości, kopię zeznania podatkowego za rok 2015, księgę przychodów i rozchodów za rok 2016, dokumentację medyczną (książeczka chorego na cukrzycę), informację o stanie należności. Na podstawie zebranych dowodów organ rentowy ponownie uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., jak rownież skarżący nie wykazał przesłanek wynikających z ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Odwołując się do treści art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. ZUS stwierdził, że przypadki w których następuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek stanowią katalog zamknięty i dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wynikającej z ww. przepisów daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Mając na uwadze brzmienie powołanych przepisów organ rentowy wskazał, że w stosunku do zobowiązanego toczy się postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego doszło do zajęcia rachunku bankowego w banku A S.A., z którego wyegzekwowano kwotę 2.732,80 zł. Tym samym postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, co powoduje niemożność umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Organ ustalił nadto, że skarżący jest łwłaścicielem nieruchomości w postaci mieszkania położonego w G. oraz samochodu marki Ford [...] z 1994 r. Nie zaistniała zatem sytuacja braku majątku, z którego można egzekwować dochodzone należności.

W dalszej kolejności, badając złożony wniosek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ww. rozporządzenia organ stwierdził, że zobowiązany we wniosku nie powołał się na argumentację nawiązującą do poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej, jak również nie przedłożył żadnej dokumentacji w tym zakresie. Jak podkreślił, w niniejszej sprawie skarżący podniósł jedynie argumentację związaną z jego stanem zdrowia, przy czym nie przedstawił on żadnych dokumentów (np. orzeczenia o niezdolności do pracy lub określającego stopień niepełnosprawności) potwierdzających, że obecna sytuacja zdrowotna skarżącego wyklucza całkowicie możliwość podjęcia zatrudnienia oraz zarobkowania, a tym samym uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę zadłużenia. Powyższe, zdaniem organu rentowego, powoduje, że skarżący nie wykazał zaistnienia szczególnej okoliczności w postaci przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Odnosząc się do sytuacji finansowej skarżącego organ ustalił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, zaś jego wyniki finansowe na przestrzeni lat wskazywały, że uzyskiwał on dochód w wysokości 95.873,68 zł w 2014 r., 40.670,54 zł w 2015 r. i 14.670,02 zł (średniomiesięcznie 1.222,50 zł) w 2016 r., a tym samym pozycja ratingowa jego działalności określona została na poziomie CCC (trudna). Ponadto organ ustalił, że w okresie od 15 stycznia do 28 lutego 2017 r. skarżący był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia z wynagrodzeniem w wysokości 5.252 zł. Jednocześnie w treści złożonego wniosku skarżący powoływał się na planowane podjęcie zatrudnienia od marca 2017 r. ZUS wskazał także, że skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe, zaś koszty związane z utrzymaniem wynoszą: 562,68 zł tytułem czynszu, opłaty eksploatacyjne 213,08 zł oraz inne wydatki, w tym związane z leczeniem - 500 zł. Zobowiązany nie korzysta ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej. Ze złożonych przez niego wyjaśnień wynika także, iż posiada on zobowiązania względem innych wierzycieli, przy czym część z nich regulowana jest dobrowolnie, część natomiast dochodzona jest w drodze egzekucji. Spłata tych zobowiązań to wydatek w kwocie 1.100 zł miesięcznie. Organ podkreślił, że wnioskując również o rozłożenie należności z tytułu składek na raty, zobowiązany zaproponował miesięczną ratę w wysokości 349,58 zł.

Analizując powyższe okoliczności ZUS uznał, że jednorazowa spłata należności składkowych mogłaby uszczuplić kwotę środków pieniężnych skarżącego, jednak brak jest podstaw do stwierdzenia, że zagrażałaby jego egzystencji. Organ zauważył przy tym, że wniosek skarżącego o rozłożenie na raty należności składkowych został rozpoznany pozytywnie, jednakże skarżący nie spełnił warunków koniecznych do jej zawarcia. W ocenie organu skarżący pomimo ograniczonych możliwości płatniczych w chwili obecnej ma realną możliwość spłaty powstałej należności w sposób stopniowy i zorganizowany np. w formie zawartej z organem umowy układu ratalnego, co byłoby dla niego korzystne jako odbywające się w dłuższym czasie i na dogodnych warunkach. Jednocześnie zawarcie takiej umowy spowodowałoby zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uzupełnionej pismem z dnia 6 września 2017r, skarżący przedstawił swoją sytuację związaną z zatrudnieniem i prowadzeniem działalności gospodarczej na przestrzeni lat oraz wskazał, że mając 63 lata nie ma możliwości znalezienia sobie pracy. Stwierdził, że nie zgadza się z argumentacją organu, zaś posiadany przez niego samochód ma 23 lata i jest mu niezbędny w okresie poszukiwania pracy. Podniósł nadto, że umorzenie powstałych należności będzie dla niego pomocą pozwalającą na opłacanie bieżących opłat, w tym z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Pełnomocnik organu rentowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2017 r. skarżący podtrzymał skargę. Zwrócił uwagę, że w 2016 r. jego miesięczny dochód wynosił poniżej 1000 zł, a wysokość składki ZUS wynosiła 1200 zł. Podkreślił, że jego kapitał początkowy zgromadzony w ZUS to kwota 675.580 zł. Dodał, że jest obecnie zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, ale jej nie otrzymał ze względu na wiek. Na pytanie Sądu czy obecnie pracuje skarżący wyjaśnił, że jest zatrudniony na umowę zlecenia w ramach wykonywanej działalności gospodarczej i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 3.500 zł brutto.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, powstałych w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. W toku postępowania skarżący wskazywał, że nie jest w stanie spłacić zaległości wobec ZUS z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Organy obu instancji przyjęły zaś, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r..

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt III SA 830/00). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Decyzje "związane" podlegają ocenie Sądu na zasadach ogólnych. Badana jest zgodność z prawem procesu stosowania prawa i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, zarówno w aspekcie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Wskazać bowiem należy, że wobec skarżącego wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności, w ramach którego dokonano zajęcia środków na rachunku bankowym i wyegzekwowano kwotę 2.732,80 zł. Ponadto jest on właścicielem mieszkania położonego w G. o pow. 61 m2 oraz samochodu osobowego marki Ford, rok prod. 1994. To oznacza, że skarżący posiada majątek, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Wniosek organu, że nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, która daje organowi uprawnienie/prawo do ewentualnego uwzględnienia wniosku, znajduje zatem pełne oparcie w ustaleniach faktycznych sprawy.

Warto w tym miejscu przytoczyć tezę z wyroku NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 187/10, w którym Sąd ten wskazał: "Przesłanki i granice dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność składek".

Okoliczności podnoszone w skardze, a więc niskie dochody oraz wiek nie wyczerpują przesłanki "całkowitej nieściągalności". A skoro tak, to z przyczyn określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie było możliwe umorzenie należności.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym ZUS wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia.

Odwołując się ponownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać przyjdzie, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług projektowania technologicznego, z czego w 2015 r. osiągnął dochód w wysokości 40.670,54 zł, a w 2016 r. - 14.670,02 zł. W okresie od 15 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r. był zatrudniony na umowę zlecenia z wynagrodzeniem 5.252 zł. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Zamieszkuje w lokalu będącym jego własnością i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma innych osób na utrzymaniu. Jak wskazał, jego stałe koszty utrzymania w skali miesiąca zamykają się kwotą około 1300 zł, z czego kwotę 500 zł stanowią pozostałe wydatki, między innymi związane z leczeniem cukrzycy. Nie przedstawił jednakże żadnej dokumentacji obrazującej ponoszone wydatki i nie wyjaśnił czy reguluje je na bieżąco. Nie wskazał również jakie konkretnie są miesięczne koszty wyżywienia, zakupu ubrań itp. Podniósł natomiast, że spłaca zobowiązania cywilnoprawne w wysokości 1100 zł miesięcznie, nie wyjaśniając przy tym jakiego rodzaju są to zobowiązania.

Mając to na uwadze organ rentowy stwierdził, że jakkolwiek sytuacja finansowa skarżącego jest trudna to nie można przyjąć, iż wykazał on, że w dłuższym okresie czasu (np. w układzie ratalnym) spłata składek wiązałyby się z brakiem zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Nie wykazał także zaistnienia pozostałych przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Sąd nie znalazł podstaw by kwestionować poczynione przez ZUS ustalenia i wyciągnięte na ich podstawie wnioski. Są one tym bardziej zasadne, że skarżący obecnie (jak oświadczył na rozprawie) jest zatrudniony na umowę zlecenia z wynagrodzeniem brutto 3.500 zł miesięcznie, co świadczy o tym, że ma możliwość uzyskiwania dochodów, a co za tym idzie istnieje możliwość poprawy - w określonej perspektywie czasowej - jego sytuacji materialnej.

Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym, sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do badania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowości zastosowanych do nich norm prawnych.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W kwestii tej wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 181/10 NSA stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych". W szczególności podkreślić należy, że ZUS nie może uprzywilejowywać należności cywilnoprawnych kosztem należności z tytułu składek. Nie może zatem przesądzać o istnieniu przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych fakt posiadania przez stronę zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 cyt. ustawy oraz § 3 rozporządzenia. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Podsumowując Sąd uznał, że ustalenia organu rentowego, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.