Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1011/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9  ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 39 poz 251
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1  art. 12 ust.1
law: Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Agata Krysztofiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2008 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej C. Sp. z o.o z siedzibą w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1011/08

UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].03.2008 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy swe uprzednie rozstrzygnięcie -decyzję z dnia [...].01.2008 r. wyrażającą sprzeciw wobec planowanej wysyłki z Polski do Niemiec 3500 ton odpadów w postaci akumulatorów kwasowo-ołowiowych zakwalifikowanych zgodnie z załącznikiem nr IV Rozporządzenia Nr 1013/2006 pod kodem A 1160 oraz zgodnie z Europejskim Katalogiem Odpadów (OJ L. 203, 28.07.2001, p. 18) pod kodem 16 06 01, zgłoszonej pod nr PL000034 przez CCR POLSKA Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, określanej dalej jako Spółka.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wydanej na skutek wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor stwierdził, iż sprzeciw został przez niego zasadnie wyrażony w oparciu o art. 12 ust. 1 lit. c oraz f Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 (określanego dalej jako Rozporządzenie 1013/2006). Podstawę wniesienia stanowił art. 12 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006, pozwalający na złożenie go w sytuacji, gdy planowane przemieszczenie lub odzysk odpadów nie jest zgodny z przepisami krajowymi obowiązującymi w państwie wysyłki. Przepisem takim w ocenie organu jest art. 9 ust. 2 ustawy o odpadach (Dz. U. z 2007 r., nr 39, poz. 251 ze zm.) stanowiący, iż odpady, które nie mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, powinny być -przy uwzględnieniu najlepszej dostępnej techniki lub technologii w rozumieniu art. 143 ustawy Prawo ochrony środowiska - przekazane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwione. Winny być zatem w pierwszej kolejności przemieszczane do instalacji odzysku położonych możliwie najbliżej miejsca ich wytworzenia. Drugą z podstaw wniesienia sprzeciwu był art. 12 ust. 1 lit. f Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006. Art. 4 ust. 9 pkt a Konwencji Bazylejskiej o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych (Dz. U. z 1995 r., nr 19, poz. 88, określanej dalej jako "Konwencja Bazylejska"), przewiduje możliwość transgranicznego przemieszczania odpadów wówczas, gdy państwo eksportujące nie dysponuje możliwościami technicznymi oraz niezbędnymi urządzeniami do usuwania odpadów w sposób wydajny i bezpieczny

dla środowiska. Zaznaczył jednocześnie, iż w Konwencji tej przyjęto jako zasadę, że odpady niebezpieczne i inne, na ile jest to zgodne z ich zagospodarowaniem bezpiecznym dla środowiska i skutecznym, powinny być likwidowane w państwie, w którym zostały wytworzone. Wskazując na Krajowy Plan Gospodarki Odpadami stwierdził, iż na terenie Polski znajdują się przynajmniej dwie instalacje z podgrupy 16 06 - baterie i akumulatory zajmujące się recyklingiem akumulatorów kwasowo-ołowiowych.

W tym stanie rzeczy w ocenie organu nie została spełniona przesłanka określona w art. 12 ust. 1 lit. c Rozporządzenia 1013/2006, odnosząca się do zgodności wysyłki odpadów z krajowymi przepisami dotyczącymi ochrony środowiska oraz przesłanka z art. 12 ust. 1 lit. f Rozporządzenia 1013/2006, bowiem planowane przemieszczenie transgraniczne w celu odzysku stoi w sprzeczności z postanowieniami Konwencji bazylijskiej.

Skargę na to rozstrzygnięcie wniósł pełnomocnik C Sp. z o. o., która to Spółka złożyła zgłoszenie transgranicznego przemieszczania owych zużytych akumulatorów kwasowo-ołowiowych (odpadów). W skardze zarzucił:

(1) naruszenie mającego zastosowanie prawa materialnego, to jest art. 12 ust.

1 lit. c) i f) Rozporządzenia WE Nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie

przemieszczania odpadów (Dz.U. UE L 190 z 12.7.2006) oraz art. 4 ust. 9

Konwencji Bazylejskiej o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania

odpadów niebezpiecznych sporządzonej w Bazylei dnia 22 marca 1989 r. (Dz.U.

1995 r. Nr 19 poz. 88), poprzez wyrażenie sprzeciwu wobec planowanej wysyłki z

Polski odpadów w postaci akumulatorów kwasowo-ołowiowych w sytuacji, gdy nie

zachodziły przesłanki do zgłoszenia takiego sprzeciwu;

(2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego

poprzez naruszenie obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego

zbadania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a następnie sporządzenia

uzasadnienia decyzji niezgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności

poprzez pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności znajdujących się w materiale

dowodowym sprawy i nieuwzględnienie ich jako podstawy rozstrzygnięcia odnośnie

do przeznaczenia odpadów przeznaczonych do wysyłki, jak również pominięcia w

uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na

których się oparł oraz przyczyn, dla których dowodom przedstawionym przez

skarżącego odmówił mocy dowodowej, jak również wyczerpującego wyjaśnienia

podstawy prawnej decyzji - które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

(3) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nieudzielenie skarżącemu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz dowodów przed wydaniem decyzji, w sytuacji gdy nie zachodziły przesłanki odstąpienia od tego obowiązku wskazane w art. 10 § 2 K.p.a., a przedmiotem postępowania przed Generalnym Inspektorem Ochrony Środowiska było ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, w związku z czym skarżący nie miał możliwości przedstawienia swojej oceny kompletności materiału dowodowego ani stwierdzenia czy został zgromadzony inny materiał dowodowy w sprawie oprócz materiału przedłożonego przez skarżącego, co stanowi istotną okoliczność dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu postawionych zarzutów pełnomocnik Spółki wyjaśnił, iż dokonał zgłoszenia wysyłki odpadów niebezpiecznych w postaci 3.500.000 kg zużytych akumulatorów kwasowo-ołowiowych. Jako odbiorcę akumulatorów wskazano V. z siedzibą w N. (obecnie J.). Odpady przeznaczone są do odzysku przez odbiorcę, posiadającego stosowne zezwolenie (kod R4).

Podniósł, iż kwestie podjęte w skardze były już podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W szczególności zarzucono wówczas, iż :

do wysyłki tej znajduje zastosowanie art. 4 ust. 9 pkt b Konwencji

Bazylejskiej, wskazujący, iż transgraniczne przemieszczanie odpadów jest

dopuszczalne, jeżeli są one potrzebne jako surowiec do przemysłowego

recyklingu lub odzysku w państwie importującym;

kryterium "bliskości" wynikające z art. 9 ust. 2 Ustawy o odpadach nie

może stanowić podstawy do zgłoszenia sprzeciwu wobec planowanej wysyłki

odpadów zgodnie z art. 12 ust. 1 lit c) Rozporządzenia 1013/2006, gdyż zgodnie z

jego brzmieniem, przepis ten należy stosować z uwzględnieniem zasad

funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii Europejskiej. Ponadto, instalacja

przeprowadzająca proces odzysku (odbiorca odpadów) zobowiązana jest stosować

równie rygorystyczne normy przetwarzania takich odpadów jak instalacje położone

na terytorium kraju.

Rozwijając w uzasadnieniu skargi podniesione wówczas zarzuty pełnomocnik Spółki podniósł:

- naruszenie art. 12 ust.1 lit c) Rozporządzenia 1013/2006, zaznaczając iż Rozporządzenie 1013/2006 jest aktem prawnym, który stosuje się bezpośrednio i który w sposób wyczerpujący reguluje kwestie związane z przemieszczaniem odpadów wewnątrz Unii Europejskiej. Jako akt prawa wspólnotowego, rozporządzenie 1013/2006 korzysta z pierwszeństwa przed stojącymi z nim w sprzeczności przepisami prawa polskiego. Sprzeciw wobec planowanego przemieszczania odpadów wewnątrz Unii Europejskiej zgłoszony przez właściwy organ państwa wysyłki (w tym stanie faktycznym jest nim Generalny Inspektor Ochrony Środowiska) może być dokonany wyłącznie w oparciu o odpowiednie zapisy Rozporządzenia 1013/2006.

W ocenie skarżącego, w stanie faktycznym ustalonym w sprawie, Generalny Inspektor Ochrony Środowiska nie mógł zasadnie zgłosić sprzeciwu wobec planowanej wysyłki, albowiem:

*organ nie dokonał wymaganej analizy w zakresie poszanowania potrzeby funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii Europejskiej w kontekście sprzeciwu opartego na art. 12 ust. I lit c) Rozporządzenia 1013/2006;

*organ nie przeprowadził postępowania i nie dokonał analizy w zakresie warunków wskazanych w art. 12 ust 1 lit. c) oznaczenia (i) oraz (ii) Rozporządzenia 1013/2006;

*organ nie dokonał uprzedniego zawiadomienia Komisji Europejskiej i innych Państw Członkowskich w trybie art. 12 ust. 6 Rozporządzenia 1013/2006;

*organ nie mógł oprzeć sprzeciwu na podstawie z art. 12 ust. 1 lit. f) Rozporządzenia 1013/2006, ponieważ Konwencja Bazylejska dopuszcza transgraniczne przemieszczanie odpadów w stanie faktycznym ustalonym w niniejsze sprawie - zgodnie z treścią art. 4 ust. 9 lit (b) Konwencji Bazylejskiej.

Bezzasadności sprzeciwu z powodu niedokonania przez Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska wymaganej analizy w zakresie poszanowania potrzeby funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii Europejskiej pełnomocnik Spółki upatruje w odmiennej regulacji przemieszczania odpadów przeznaczonych tylko do unieszkodliwiania od przeznaczonych do odzysku. Właściwy organ miejsca przeznaczenia może zatem w myśl art. 11 ust. 1 lit. a Rozporządzenia 1013/2006 oraz pkt. 20 jego preambuły wnieść uzasadniony sprzeciw, jeżeli "planowane

przemieszczanie lub unieszkodliwianie nie byłoby zgodne ze środkami przyjętymi w celu realizacji zasad bliskości...". Tymczasem ani art. 12 ani pkt 21 preambuły do Rozporządzenia 1013/2006 mające zastosowanie do przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku nie wskazują takiej podstawy do zgłoszenia sprzeciwu przez kraj wysyłki. W tym stanie rzeczy zastosowany przepis prawa krajowego (art. 9 ust. 2 ustawy o odpadach) należy uznać za częściowo sprzeczny z postanowieniami Rozporządzenia 1013/2006, inne są bowiem podstawy wnoszenia sprzeciwu przez organy państwa wysyłki odnośnie przemieszczania odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania od przeznaczonych do odzysku.

W ocenie skarżącego, powoływanie się przez Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska na zasadę bliskości wyrażoną w Ustawie o odpadach jako podstawę do wniesienia sprzeciwu wobec wysyłki odpadów, nie jest zgodne z potrzebą zapewnienia poszanowania właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Efektem zastosowania tej zasady jest bowiem całkowite zamknięcie granic rynku polskiego w odniesieniu do przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku, w odniesieniu do których istnieją na terytorium kraju instalacje odzysku, tak jak w przypadku akumulatorów kwasowo-ołowiowych. Co za tym idzie, instalacje odzysku położone poza terytorium kraju, w innych Państwach Członkowskich UE, spełniające wszelkie normy technologiczne i stosujące najlepszą dostępną technikę w zakresie odzysku odpadów, są dyskryminowane w odniesieniu do instalacji położonych w Polsce. Podkreślić przy tym należy, iż funkcjonowanie rynku wewnętrznego Unii Europejskiej opiera się na zasadzie niedyskryminacji pomiędzy przedsiębiorcami krajowymi a przedsiębiorcami z innych państw Unii Europejskiej oraz swobody przemieszczania towarów między Państwami Unii Europejskiej. Przemieszczanie odpadów w postaci zużytych akumulatorów kwasowo-ołowiowych przeznaczonych do odzysku jest poddane specjalnym ograniczeniom ze względu na cechy tego towaru, lecz nie jest wyłączone spod zasady swobodnego przemieszczania towarów, czego dowodem jest konieczność uwzględniania poszanowania potrzeby funkcjonowania rynku wewnętrznego przy zgłaszaniu sprzeciwu na podstawie art. 12 ust. 1 lit c) Rozporządzenia 1013/2006.

Stanowisko skarżącego potwierdza również, w jego ocenie, treść art. 15 dyrektywy 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w

sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów, wskazujące, iż przetwarzanie i recykling zużytych akumulatorów może być dokonywane poza terytorium danego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem, iż przesyłanie odbywa się zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 259/93 (zastąpionego Rozporządzeniem 1013/2006). Ponadto, punkt (16) cytowanej powyżej dyrektywy 2006/66/WE wskazuje, iż wszystkie zainteresowane strony powinny mieć możliwość uczestniczenia w systemach zbierania, przetwarzania i recyklingu.

Systemy te powinny być tak zaprojektowane, aby uniknąć dyskryminacji w stosunku do przywożonych baterii i akumulatorów, ograniczeń w handlu i zakłóceń konkurencji.

W świetle powyższego, odstąpienie przez organ od przeprowadzenia analizy na ile przepis prawa krajowego statuujący ogólną zasadę bliskości w odniesieniu do procesów unieszkodliwiania i odzysku odpadów może stanowić podstawę do zgłoszenia sprzeciwu wobec przemieszczania odpadów w kontekście potrzeby zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, stanowi naruszenie art. 12 ust. I lit c) Rozporządzenia 1013/2006 i przesądza w ocenie strony skarżącej o wadliwości decyzji Głównego Inspektora.

Uzasadniając bezzasadność sprzeciwu wobec braku postępowania dowodowego i analizy w zakresie warunków wskazanych w art. 12 ust. 1 lit. c) punkty (i) oraz (ii) Rozporządzenia 1013/2006 podkreślił, iż w razie spełnienia się warunków organ nie może stosować tej podstawy sprzeciwu.

Są to następujące warunki:

"[...] (i) istnieją w tej dziedzinie przepisy wspólnotowe, w szczególności dotyczące odpadów i w przepisach krajowych przyjętych w celu transpozycji tych przepisów określono wymogi co najmniej równie rygorystyczne jak te, które zawarte są w przepisach wspólnotowych;

ii) operacja odzysku w państwie przeznaczenia jest przeprowadzana z zachowaniem wymogów w znacznym stopniu równoważnych z tymi, jakie określono w przepisach krajowych państwa wysyłki [...]"

Wyjaśnił jednocześnie, że Instalacja odzysku (odbiorca odpadów) działa na podstawie przepisów prawa niemieckiego, które określają wymogi równie rygorystyczne jak wymogi zawarte w przepisach prawa wspólnotowego.

Wymogi co do odzysku odpadów w postaci akumulatorów kwasowo-ołowiowych wynikają z mających zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego - m.

in. dyrektywy Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (Dz.U. UE L z dnia 10 października 1996 r).

Niemiecka ustawa federalna w sprawie emisji zanieczyszczeń BlmSchG Bundes-Immissionsschutz-Gesetz ustanawia wymogi dla instalacji odzysku odpadów, które są równie rygorystyczne jak te, które są zawarte w przepisach wspólnotowych. Odbiorca odpadów, instalacja prowadzona przez J. działa na podstawie ważnego pozwolenia wydanego przez właściwy organ państwa przeznaczenia -,,Kreisverwaltung" w Neuwied, pod numerem 13/1971, ostatnie zmiany AZ 10-104 17/07 (kod R4) (vide: oświadczenie odbiory odpadów J.

Również w tym zakresie, organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie czy przepisy prawa niemieckiego określają wymogi równie rygorystyczne jak te, które są zawarte w mających zastosowanie przepisach prawa wspólnotowego (co wyklucza zastosowanie tej podstawy zgłoszenia sprzeciwu). Zarówno uzasadnienie decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. jak i Decyzji podtrzymującej sprzeciw całkowicie pomijają postanowienia art. 12 ust. 1 lit. c) (i) Rozporządzenia 1013/2006 w tym zakresie.

W związku z powyższym, należy uznać, iż powołanie się w Decyzji na art. 12 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia 1013/2006 było wadliwe gdyż organ nie może się powołać na niezgodność z przepisami krajowymi obowiązującymi w państwie wysyłki w zakresie odzysku odpadów w sytuacji, gdy spełniony jest warunek wskazany w treści art. 12 ust. 1 lit c) pkt (i).

Drugim warunkiem wyłączającym możliwość wniesienia sprzeciwu jest, aby (ii) operacja odzysku w państwie przeznaczenia była przeprowadzana z zachowaniem wymogów w znacznym stopniu równoważnych z tymi, jakie określono w przepisach polskich;

Niemieckie ustawodawstwo mające zastosowanie do odzysku odpadów w postaci akumulatorów kwasowo-ołowiowych zawiera w ocenie strony skarżącej wymogi, które należy uznać za w znacznym stopniu równoważne z tymi, jakie określono w przepisach prawa polskiego. Niemieckie i polskie ustawodawstwo w zakresie emisji zanieczyszczeń przez instalacje odzysku są oparte na ustawodawstwie wspólnotowym, które jest w pełni implementowane w ustawie niemieckiej. Instalacja odzysku działa na podstawie ważnego zezwolenia.

Zgłaszając sprzeciw, organ nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność tego, czy operacja odzysku w państwie przeznaczenia jest przeprowadzana z zachowaniem równoważnych wymogów do wymogów obowiązujących w Polsce. Nie stwierdził też, dlaczego uznaje, iż tego rodzaju analiza nie jest wymagana - ten aspekt art. 12 ust. 1 lit c) punkt ii) został również całkowicie przez Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska pominięty.

Pełnomocnik Spółki podkreślił, iż celem przepisów dotyczących zgłaszania sprzeciwu wobec przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku nie jest ochrona rynku krajowego czy też realizacja zasady bliskości skutkująca zamknięciem granic polskich w odniesieniu do przemieszczania odpadów, lecz zapobieganie takim operacjom przemieszczania odpadów, których celem jest przeprowadzenie odzysku w bardziej liberalnych lokalizacjach, aby uniknąć spełniania wymogów obowiązujących w państwie wysyłki.

Nadmienił również, iż właściwy organ państwa przeznaczenia odpadów tj. Sonderabfall-Management-Gesellschaft Rheinland-Pfalz mbH nie wyraził sprzeciwu wobec planowanej wysyłki odpadów według przedmiotowego zgłoszenia PL0000034. Organ państwa przeznaczenia uznał zatem, iż przemieszczanie odpadów jest zgodne z treścią Rozporządzenia 1013/2006.

Pełnomocnik Spółki wskazał nadto na brak uprzedniego zawiadomienia Komisji Europejskiej i innych Państw Członkowskich w trybie art. 12 ust. 6 Rozporządzenia 1013/2006.

Zgodnie z treścią art. 12 ust. 6 Rozporządzenia 1013/2006, Państwo Członkowskie wysyłki (Polska) zawiadamia Komisję Europejską i pozostałe Państwa Członkowskie o przepisach krajowych, na których mogą opierać się sprzeciwy zgłaszane przez właściwe organy zgodnie z art. 12 ust.l. lit c) Rozporządzenia 1013/2006, wskazując, do jakich rodzajów odpadów i operacji odzysku odpadów sprzeciwy te mają zastosowanie, przed powołaniem się na takie przepisy przy zgłaszaniu uzasadnionych sprzeciwów.

Z informacji uzyskanych przez skarżącego w Komisji Europejskiej, Dyrekcja Generalna Ochrona Środowiska, Sekcja G4 (właściwej w sprawach związanych z transgranicznym przemieszczaniem odpadów), na dzień 29 kwietnia 2008 r. właściwe polskie organy nie dokonały zgłoszenia do Dyrekcji Generalnej Ochrony Środowiska Komisji Europejskiej przepisów krajowych w trybie art. 12 ust. 1 lit.c) Rozporządzenia 1013/2006.

Ponieważ uprzednie zgłoszenie przepisów krajowych jest warunkiem zgłoszenia sprzeciwu opartego o art. 12 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia 1013/2006, należy uznać, iż Generalny Inspektor Ochrony Środowiska w sposób nieuprawniony zgłosił sprzeciw wobec planowanej wysyłki odpadów w postaci zużytych akumulatorów kwasowo-ołowiowych do Niemiec.

Pełnomocnik zarzucił również naruszenie art. 12 ust. 1 lit. f) Rozporządzenia 1013/2006 i art. 4 ust. 9 pkt b) Konwencji Bazylejskiej

Wskazał, iż drugą podstawą przyjętą przez Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska na uzasadnienie sprzeciwu jest art. 12 ust. 1 lit f) Rozporządzenia 1013/2006, stanowiący, iż organ państwa wysyłki może zgłosić uzasadniony sprzeciw wobec planowanej wysyłki odpadów, jeżeli stoi to w sprzeczności z zobowiązaniami wynikającymi z umów międzynarodowych zawartych przez dane Państwo Członkowskie lub Państwa Członkowskie.

Organ powołuje się na zapis art. 4 ust. 9 lit. (a) Konwencji bazylejskiej, wskazujący, iż transgraniczne przemieszczanie odpadów niebezpiecznych może być dozwolone tylko wtedy, gdy państwo eksportujące nie dysponuje możliwościami technicznymi, niezbędnymi urządzeniami lub odpowiednimi składowiskami do usuwania odpadów w sposób wydajny i bezpieczny dla środowiska.

Tymczasem, art. 4 ust. 9 Konwencji bazylejskiej wskazuje nie na jeden (zacytowany przez organ) lecz na trzy przypadki dopuszczalności transgranicznego przemieszczania odpadów. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 9 punkt (b) Konwencji bazylejskiej, transgraniczne przemieszczania odpadów jest dozwolone także wtedy, gdy dane odpady są potrzebne jako surowiec do przemysłowego recyklingu lub odzysku w państwie importującym. Taka właśnie sytuacja zachodzi w ocenie strony skarżącej w niniejszej sprawie. Zużyte, przedmiotowe akumulatory są bowiem przemieszczane na zlecenie przedsiębiorstwa J., które wykorzystuje je jako surowiec do produkcji nowych akumulatorów. Wprowadza ono te akumulatory na rynek polski lecz nie posiada w Polsce instalacji odzysku, bowiem dla całej grupy J. instalacja taka znajduje się na terenie Niemiec i jest nią odbiorca odpadów.

W tym więc aspekcie winien znaleźć zastosowanie art. 4 ust. 9 lit. b Konwencji bazylejskiej, a nie lit. a, przepisy te bowiem zawierają równorzędne przesłanki dopuszczalności transgranicznego przemieszczania odpadów.

W związku z powyższym, nie zachodzi sytuacja wskazana w treści art. 12 ust. 1 lit. f) Rozporządzenia 1013/2006, skoro Konwencja bazylejska dopuszcza transgraniczne przemieszczanie odpadów, jeżeli są one potrzebne jako surowiec do przemysłowego recyklingu lub odzysku w państwie importującym, co ma miejsce w niniejszej sprawie i wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Rozwijając zarzut naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pełnomocnik Spółki skarżącej stwierdził, iż miało ono wpływ na wynik sprawy.

W ocenie skarżącego, w przedmiotowym postępowaniu organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej oraz wyrażony w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ zaniechał zbadania wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie w niniejszej sprawie i zebrania niezbędnego materiału dowodowego warunkującego prawidłowe zastosowanie art. 12 ust. 1 lit c) Rozporządzenia 1013/2006. Główny Inspektor całkowicie pominął przytoczone przez stronę okoliczności dotyczące przeznaczenia odpadów do odzysku na potrzeby własne przedsiębiorstwa J., jak również wprowadzanie do obrotu przez J. nowych akumulatorów kwasowo-ołowiowych. Generalny Inspektor Ochrony Środowiska zaniechał również zebrania materiału dowodowego celem ustalenia czy spełnione są przesłanki wskazane w treści art. 12 ust. 1 lit c) punkt (i) oraz (ii) Rozporządzenia 1013/2006 oraz nie ustalił, czy przepisy prawa polskiego, na których organ oparł swój sprzeciw, zostały odpowiednio notyfikowane w trybie art. 12 ust. 6 Rozporządzenia 1013/2006. W tym stanie rzeczy nieuprawnione było jego stwierdzenie, iż strona nie przytoczyła nowych okoliczności pozwalających na zmianę orzeczenia, skoro nie wskazał, którym z dowodów przedstawionych przez Spółkę odmówił mocy i z jakich powodów oraz na których dowodach oparł swe rozstrzygnięcie.

Wskazane uchybienia mają w ocenie pełnomocnika skarżącej Spółki wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie nie odpowiada także wymogom wynikającym z art.

107 § 3 Kpa, o czym świadczy m. in. nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wymogu uprzedniej notyfikacji przepisów prawa krajowego do Komisji i pozostałych Państw Członkowskich jako warunku zgłoszenia sprzeciwu w trybie art. 12 ust. 1 lit c) Rozporządzenia 1013/2006. Nadto uzasadnienie decyzji administracyjnej nie powinno ograniczać się do ogólnikowych uwag, pozbawionych odwołania do materiału dowodowego, zgromadzonego w konkretnej sprawie i pomijać argumentacji strony, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Skarżąca Spółka zarzuciła także naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. - z uwagi na to, że nie miała możliwości wypowiedzenia się odnośnie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z przepisu art. 10 § 1 K.p.a. wynika bowiem obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do okoliczności wskazanych w art. 10 § 1 K.p.a., a są to przecież okoliczności, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Obowiązek ten ciąży na organie w każdym stadium postępowania, w tym w postępowaniu na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedmiotem tego postępowania jest bowiem ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, w oparciu o nowe okoliczności przedstawione przez stronę. Skarżący został pozbawiony przez organ możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, w sytuacji gdy nie wystąpiła żadna z przesłanek odstąpienia od tego obowiązku wskazanych w treści art. 10 § 2 K.p.a. A zatem skarżący nie miał ani możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do kompletności zebranego materiału ani możliwości stwierdzenia, czy organ zebrał inne dowody niż przedstawione przez stronę. W ocenie skarżącego, uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy - gdyby bowiem skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, mógłby przekazać organowi swoje stanowisko co do tego, iż art. 12 ust. 1 lit. c) i f) Rozporządzenia 1013/2006 nie mogą znaleźć zastosowania ze względu choćby na status odbiorcy odpadów czy też przeznaczenie odpadów w postaci zużytych akumulatorów kwasowo-ołowiowych.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 25.09.2008 r. stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podkreślił, że akumulatory kwasowo-ołowiowe są odpadami niebezpiecznymi o złożonym składzie co powoduje, że nie wszystkie materiały zawarte w tym odpadzie nadają się do odzysku lub też ich odzysk jest nieopłacalny ekonomicznie. Popyt jest jedynie na ołów metaliczny, a pozostałe zawarte w nich materiały, niechciane przez rynek, są porzucane w miejscach do tego nieprzeznaczonych. W ocenie pełnomocnika Rozporządzenie 1013/2006 określa jedynie ramy prawne dla nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów wewnątrz Wspólnoty. W konsekwencji w systemach prawnych państw członkowskich mogą istnieć szczegółowe regulacje prawne dotyczące transgranicznego przemieszczania odpadów spójne z przepisami wspólnotowymi. W konsekwencji podstawą prawną do zgłoszenia sprzeciwu będzie Rozporządzenie 1013/2006, ale decyzja o jego zgłoszeniu może być dokonana na podstawie innych przesłanek, wynikających z uregulowań przyjętych w państwie członkowskim. Celem zasadniczym Rozporządzenia nie jest przy tym właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, o czym przesądza 1 motyw tego Rozporządzenia wskazujący, iż głównym i najważniejszym celem i przedmiotem tego rozporządzenia jest ochrona środowiska, a jego wpływ na handel międzynarodowy ma jedynie uboczny charakter. Jest to zatem główna wskazówka określająca sposób interpretacji i stosowania wszystkich przepisów Rozporządzenia 1013/2006, dla którego wydania za podstawę przyjęto tylko art. 175 ust. 1 Traktatu, a zniesiono - w stosunku do poprzedzającego go Rozporządzenia - art. 133 Traktatu. Stąd wspólna polityka handlowa Wspólnoty w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów jest kwestią wtórną w stosunku do ochrony środowiska naturalnego, jak zaznaczył pełnomocnik. Zatem stopniowe zniesienie ograniczeń w handlu międzynarodowym nie powinno mieć zastosowania do odpadów, a w szczególności do odpadów niebezpiecznych. Obrót odpadami powinien także być wyłączony spod oceny jego wpływu na potencjalne zakłócenia w konkurencji między przedsiębiorstwami Wspólnoty.

Do tej wskazówki zatem zastosował się Główny Inspektor mając do czynienia z odpadem niebezpiecznym, jaki stanowią zużyte akumulatory kwasowo-ołowiowe. Zgłaszając sprzeciw kierował się względami ochrony środowiska, w szczególności ochrony zdrowia ludzkiego, stawiając handel międzynarodowy na

drugim planie. W efekcie bowiem uwzględnienie zasady funkcjonowania jednolitego rynku Unii Europejskiej należy uznać za drugoplanowe, gdy nie zostały dotrzymane wymagania prawne dotyczące ochrony środowiska, a w szczególności ochrony życia i zdrowia ludzi, w tym ustanowione na poziomie państwa członkowskiego (por. art. 30 Traktatu).

Pełnomocnik podkreślił jednocześnie, iż przedmiotowy odpad składa się z wielu materiałów, a żaden przepis prawa wspólnotowego nie pozwala go uznać w całości za towar podlegający swobodnemu obrotowi we Wspólnocie. Stąd należy przyjąć, iż pozostawiono tę kwestię do indywidualnego rozstrzygnięcia na poziomie krajowym. Jej unormowanie nastąpi dopiero w nowej dyrektywie o odpadach rozgraniczającej towary podlegające zasadom wolnego rynku od odpadu podlegającego przepisom dotyczącym ochrony środowiska.

Z uwagi na powstałą lukę prawną należy zatem rozdzielić kwestie swobodnego przepływu towarów od zagadnienia gospodarowania odpadami, gdzie nadrzędnym celem jest ochrona ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami gospodarowania odpadami.

W piśmie uzupełniającym odpowiedź na skargę wskazano także na motyw 7 dyrektywy 2006/12/WE, pozwalający państwom członkowskim na przyjmowanie przepisów prawnych różniących się z regulacjami innych państw w zakresie unieszkodliwiania i odzysku odpadów, a więc bardziej restrykcyjnych. Podniesiono nadto, że dyrektywa 2006/12/WE zmierza do ograniczenia przemieszczania odpadów przez tworzenie odpowiedniej i zintegrowanej sieci urządzeń do unieszkodliwiania odpadów. W ocenie pełnomocnika organ rozważając kwestię zgodności planowanego przemieszczania odpadów z przepisami krajowymi uwzględnił warunki zawarte w art. 12 ust. 1 lit. c punkty (i), (ii), (iii) Rozporządzenia 1013/2006. Dyrektywa 2006/12 WE w art. 4 ust. 2 zobowiązuje bowiem państwa członkowskie do podejmowania niezbędnych środków zakazujących porzucania, wysypywania lub niekontrolowanego unieszkodliwiania odpadów. Mając to na względzie Polska wprowadziła do swego systemu prawnego zapisy bardziej rygorystyczne niż faktycznie tego wymaga dyrektywa 2006/12/WE, w najwyższym stopniu realizujące cele zawarte w tej dyrektywie. Stąd przesłanka zawarta w pkt (i) lit. c ust. 1 art. 12 Rozporządzenia 1013/2006 w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

W tym stanie rzeczy art. 9 ust. 2 ustawy o odpadach nakazujący uwzględnić najlepszą, dostępną technikę lub technologię, o której mowa w art. 143 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz wprowadzający zasadę bliskości mógł stanowić podstawę wniesienia sprzeciwu, bowiem w miejscu przeznaczenia - w firmie J. (dalej określanej CHaR GmbH) stosuje się technologię nastawioną wyłącznie na pozyskiwanie ołowiu (proces odzysku o kodzie R4), nieuwzględniającą odzyskiwania innych materiałów, w tym polipropylenu, kwasu siarkowego oraz ebonitu, w przeciwieństwie do wymagań odnośnie odzysku dokonanego na terenie Polski. Jest to technologia ewidentnie najgorsza z dopuszczalnych technologii w BAT (jedna z najstarszych). Zasadnie przyjęto zatem, iż odzysk w państwie przeznaczenia byłby prowadzony bez zachowania wymogów w znacznym stopniu równoważnych z tymi, jakie przyjęto w przepisach krajowych.

Odnośnie naruszenia art. 12 ust. 1 lit f Rozporządzenia 1013/2006 pełnomocnik organu stwierdził, iż jeszcze przed wstąpieniem do Unii Europejskiej Polska zobowiązała się przestrzegać wszystkie postanowienia Konwencji Bazylejskiej, zatem w myśl art. 91 ust. 1 Konstytucji RP stała się częścią polskiego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana. Podstawą wniesienia sprzeciwu był art. 4 ust. 9 lit a tej Konwencji, przy czym niespełnienie chociażby jednego z warunków wymienionych pod lit. a, b, c art. 4 ust. 9 Konwencji bazylejskiej może skutkować tym, że transgraniczne przemieszczenie odpadów nie będzie dozwolone, nie są to bowiem alternatywne przypadki dopuszczalności dokonania przemieszczenia.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę pełnomocnik strony skarżącej przedstawił stanowisko zbieżne z zawartym w skardze. Nadto zarzucił, iż wskazywanie jako podstawy zgłoszenia sprzeciwu negatywnych praktyk związanych z pozyskiwaniem ołowiu metalicznego z akumulatorów kwasowo-ołowiowych jest bezpodstawne wobec braku wykazania, że skarżąca lub podmioty, na rzecz których dokonuje zgłoszenia i transportu tych akumulatorów takie praktyki stosują. Podniósł, iż zgłoszenie sprzeciwu z art. 12 ust. 1 lit. c Rozporządzenia 1013/2006 wymaga przeprowadzenia analizy, czy jest on do pogodzenia z potrzebą poszanowania rynku wewnętrznego. Zgłoszenie sprzeciwu z lit. c jest natomiast wyłączone w trzech opisanych dalej w tym

przepisie sytuacjach. Brak przeprowadzenia przez organ w niniejszej sprawie analizy warunków technicznych procesu odzysku odpadów w świetle zastosowania art. 12 ust. 1 lit. c (i) oraz (ii) nie pozwala wykluczyć, iż to przemieszczenie transgraniczne było dopuszczalne. Zasada poszanowania rynku wewnętrznego nadto nie odnosi się jedynie do odpadów z tzw. zielonej listy, a więc innych niż niebezpieczne. Pełnomocnik zaznaczył, iż nowa dyrektywa o odpadach nie została jeszcze implementowana w polskim prawie krajowym, a w zaskarżonej decyzji nie wspomniano nawet, że sprzeciw jest złożony w nawiązaniu do jej unormowań. Nadal też brak jest stanowiska organu odnośnie uprzedniej notyfikacji przepisów prawa krajowego w trybie wynikającym z ust. 6 art. 12 Rozporządzenia 1013/2006, w szczególności art. 9 ust. 2 ustawy o odpadach. Nawiązując do wywodów dotyczących art. 12 ust. 1 lit. f Rozporządzenia 1013/2006, a więc drugiej z przesłanek wniesienia sprzeciwu pełnomocnik stwierdził, że na przesłankę tę nie można powołać się bez wykazania, że planowane przemieszczenie stoi w sprzeczności ze zobowiązaniami wynikającymi z umów międzynarodowych. Miałoby to miejsce wówczas, gdyby Konwencja bazylejska nie zezwalała Państwom -jej stronom na przemieszczanie odpadów niebezpiecznych.

Odnosząc się do przedłożonych opinii rzeczoznawców pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, iż nie można podzielić stanowiska, iż przyjęcie Krajowego Planu Gospodarki Odpadami 2010 stanowi wykonanie obowiązku uprzedniej notyfikacji, wynikającego z ust. 6 art. 12 Rozporządzenia 1013/2006.

Rozważania z kolei o braku zgodności tego przemieszczenia odpadów z dyrektywą 2006/12/WE są bezprzedmiotowe wobec wskazania przez organ jako podstawy zgłoszenia sprzeciwu art. 12 ust. 1 lit. c, a nie art. 12 ust. 1 lit. a Rozporządzenia 1013/2006 lub też art. 12 ust. 1 lit. b, w razie wykazania niezgodności z przepisami krajowymi w zakresie ochrony środowiska. Podobnie skoro podstawy złożenia sprzeciwu nie stanowi art. 12 ust. 1 lit. k Rozporządzenia 1013/2006, to rozważania dotyczące zgodności zamierzonego transportu z planami gospodarowania odpadami, sporządzonymi na mocy dyrektywy 2006/12/WE nie są przedmiotem niniejszego postępowania.

Pełnomocnik organu na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przedłożył pismo, odnoszące się do stanowiska pełnomocnika strony skarżącej komentującego uzupełnienie odpowiedzi na skargę, w którym

zawarł argumentację zbieżną z zaprezentowaną w uzupełnieniu odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art.1 § 1 i § 2 ustawy z

dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153,

poz 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

uprawnione są dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska naruszyła zarówno przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, jak i przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż sprzeciw ów oparto na przesłankach wynikających z art. 12 ust. 1 lit. c oraz f Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006. Bardzo lakoniczne jednakże uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala w pełni ocenić z jakich względów te właśnie przepisy wskazano jako podstawę zgłoszenia sprzeciwu. Rozwinięcie tej kwestii dopiero w uzasadnieniu uzupełnienia odpowiedzi na skargę nie może konwalidować tego uchybienia, zwłaszcza wobec faktu, iż wielu tez tam postawionych skład orzekający nie podziela. Nie odnoszą się one bowiem w znacznej części do interpretacji przepisów wskazanych jako podstawa zgłoszonego sprzeciwu.

Należy zauważyć, iż Rozporządzenie Rady Nr 1013/2006 odmiennie reguluje kwestię zgłoszenia sprzeciwu wobec przemieszczania odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia (art. 11) od zgłoszenia sprzeciwu wobec przemieszczania

odpadów przeznaczonych do odzysku (art. 12). W rozpatrywanej sprawie planowane transgraniczne przemieszczenie miało prowadzić do odzysku odpadów niebezpiecznych, jakie stanowią zużyte akumulatory kwasowo-ołowiowe w ilości 3500 ton. C. Sp. z o. o. odpowiedzialna za dokonanie owego przemieszczenia złożyła stosowne zgłoszenie, zgodnie z ciążącym na niej obowiązkiem. Jako odbiorcę wskazano V z siedzibą w N. (obecnie J). W zgłoszeniu zaznaczono, że odpady przeznaczone są do odzysku przez odbiorcę w Niemczech, posiadającego stosowne zezwolenie (kod R4).

Jako podstawę zgłoszenia sprzeciwu Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał art. 12 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006. Przepis ten może jednakże znaleźć zastosowanie jako podstawa sprzeciwu tylko wówczas, gdy planowane przemieszczanie lub odzysk odpadów byłyby niezgodne z przepisami krajowymi, obowiązującymi w państwie wysyłki w zakresie odzysku odpadów, co obejmuje przypadki, gdy planowane przemieszczanie obejmowałoby odpady przeznaczone do odzysku w instalacji, stosującej mniej rygorystyczne normy przetwarzania takich odpadów niż instalacja położona w państwie wysyłki, przy poszanowaniu potrzeby zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Jego zastosowanie jako podstawy wniesienia sprzeciwu, z uwagi na istnienie w tym zakresie przepisów prawa krajowego bardziej rygorystycznych niż regulacje wspólnotowe musi jednakże być poprzedzone notyfikacją z ust. 6 art. 12 Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006. Warunek sine qua non zastosowania sprzeciwu z lit. c, a więc powołania się na bardziej rygorystyczne uregulowania prawa krajowego stanowi uprzednie, dokonane przed powołaniem się na te przepisy przy zgłaszaniu sprzeciwów zawiadomienie Komisji i pozostałych Państw Członkowskich o tych przepisach krajowych.

W niniejszym postępowaniu organ nie odniósł się do kwestii uprzedniej notyfikacji, choć jej brak podniosła strona skarżąca już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie może przy tym budzić wątpliwości, iż przyjęcie Krajowego Planu Gospodarki Odpadami 2010 nie stanowi wykonania obowiązku uprzedniej notyfikacji, wynikającego z ust. 6 art. 12 Rozporządzenia 1013/2006.

Jeśli zatem okazałoby się, iż obowiązek z art. 12 ust. 6 Rozporządzenia 1013/2006 nie został dopełniony, brak byłoby podstaw do podnoszenia przesłanek z tego przepisu jako podstaw do wniesienia sprzeciwu w niniejszej sprawie.

Okoliczność ta w pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia. Dopiero w razie spełnienia tej przesłanki sprzeciw w oparciu o art. 12 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 mógłby zostać podniesiony wówczas, gdy zastosowanie przepisu krajowego państwa wysyłki odnośnie przemieszczenia odpadów lub ich odzysku sprzeciwiałoby się takiemu transgranicznemu przemieszczeniu. Z zastrzeżeniem, iż jeśli przemieszczenie dotyczy odpadów przeznaczonych do odzysku w instalacji o mniej rygorystycznych normach przetwarzania, wniesienie sprzeciwu jest możliwe przy zachowaniu zasady poszanowania potrzeby zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Przy zastosowaniu jako podstawy zgłoszonego sprzeciwu lit. c art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 nie można podzielić stanowiska pełnomocnika organu, iż kwestią pierwszoplanową odnośnie tego zgłoszenia jest zawarty w pierwszym motywie tego Rozporządzenia zapis wskazujący, iż głównym i najważniejszym celem i przedmiotem tego rozporządzenia jest ochrona środowiska, a jego wpływ na handel międzynarodowy ma jedynie uboczny charakter.

To stanowisko Parlamentu Europejskiego i Rady znalazło bowiem wyraz jako podstawa do wniesienia sprzeciwu wobec przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku w art. 12 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006. Pośrednio także mogłoby uzasadniać zgłoszenie sprzeciwu w oparciu o art. 12 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006, gdy planowane przemieszczanie albo odzysk byłyby niezgodne z dyrektywą 2006/12/WE w sprawie odpadów, a więc mogłoby np. powodować, iż odzysk odpadów odbywałby się przy zastosowaniu procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku naturalnemu lub też np. prowadzić do porzucania, wysypywania lub niekontrolowanego unieszkodliwiania odpadów (art. 4 ust. 1 i 2 ). Podobnie skoro podstawy złożenia sprzeciwu nie stanowił art. 12 ust. 1 lit. k Rozporządzenia 1013/2006, to rozważania dotyczące zgodności zamierzonego transportu z planami gospodarowania odpadami, sporządzonymi na mocy dyrektywy 2006/12/WE również nie mogą być prowadzone.

Art. 12 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 zawiera szczególną regulację. Nie wprowadza zasady bliskości odnośnie przemieszczania i odzysku

odpadów, a przewidujący taką bliskość przepis prawa krajowego, tu - art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27.04.2001 r. o odpadach stanowi regulację bardziej rygorystyczną niż przewidziała to w tym zakresie regulacja Wspólnotowa.

Przepis ten stanowi, że odpady, które nie mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, powinny być - przy uwzględnieniu najlepszej dostępnej techniki lub technologii w rozumieniu art. 143 ustawy Prawo ochrony środowiska - przekazane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwione. Winny być zatem w pierwszej kolejności przemieszczane do instalacji odzysku położonych możliwie najbliżej miejsca ich wytworzenia.

Rozwiązanie takie może jednakże zostać zastosowane w razie wykazania, iż nie narusza ono zasady poszanowania potrzeby zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Nie wystarczyłoby przy tym wykazanie, iż instalacja państwa przeznaczenia stosuje mniej rygorystyczne normy przetwarzania takich odpadów niż instalacja położona w państwie wysyłki, a więc metody nieco przestarzałe (proces R4). Zważywszy na zapisy pkt. (i) oraz (ii) z art. 12 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 - by wskazać literę c jako podstawę wniesienia sprzeciwu - należałoby wykazać, iż w prawodawstwie niemieckim nie określono wymogów co najmniej równie rygorystycznych, jak wynikające z przepisów wspólnotowych (i) lub też, że operacja odzysku w państwie przeznaczenia (Niemcy) nie jest przeprowadzana z zachowaniem wymogów w znacznym stopniu równoważnych z określonymi w przepisach krajowych państwa wysyłki (ii). Przeszkodę do wniesienia sprzeciwu z lit. c art. 12 ust. 1 Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 stanowiłoby nadto ziszczenie się warunku z pkt. (iii).

W tym stanie rzeczy dopiero dokonanie wskazanych ustaleń mogłyby przesądzić o możliwości zastosowania przepisu art. 12 ust. 1 lit. c jako podstawy zgłoszenia sprzeciwu, o ile wcześniej nastąpiła wskazana notyfikacja.

Odnośnie art. 12 ust. 1 lit. f Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 jako podstawy sprzeciwu stwierdzić należy, iż wskazany art. 4 ust. 9 Konwencji bazylejskiej (ratyfikowanej w 1995 r. przez Polskę umowy międzynarodowej) przewiduje trzy sytuacje, w których jedynie dozwolone jest transgraniczne przemieszczanie odpadów niebezpiecznych - pod literami a, b oraz c. Rozdzielenie ich spójnikami "lub" wskazuje na alternatywę rozłączną. Zastosowana technika legislacyjna przemawia za tym, iż wolą prawodawcy było dopuszczenie

transgranicznego przemieszczania odpadów niebezpiecznych tylko w razie spełnienia jednego z wymienionych pod lit. a, b oraz c warunków. Stąd niespełnienie jednego z nich, a mianowicie zapisanego pod lit. a, nie wyłącza dopuszczenia transgranicznego przemieszczenia, o ile spełniony jest któryś z pozostałych warunków. Skoro więc strona skarżąca wskazała na fakt, iż dane odpady są potrzebne jako surowiec do przemysłowego odzysku w państwie importującym (lit. b), obowiązkiem organu było dokonanie oceny, czy tak jest w istocie. Mając na względzie obowiązek państwa wytwarzającego odpady niebezpieczne zagospodarowania odpadów w sposób bezpieczny dla środowiska, które to zobowiązanie pod żadnym warunkiem nie może być przenoszone na państwa importujące (art. 4 ust. 10) oraz fakt, iż konwencja nie broni stronie ustanawiania dodatkowych wymagań, zgodnych z jej postanowieniami oraz przepisami prawa międzynarodowego, w celu lepszej ochrony zdrowia człowieka i środowiska należało rozważyć, czy warunek z art. 4 ust. 9 lit b został spełniony.

Wobec wskazanych uchybień stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów procesowych w postaci art. 7, 8, 10, 77 § 1 oraz 107 § 3 w zw. z art. 11 Kpa, doszło także do błędniej interpretacji przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 ust. 9 Konwencji bazylejskiej oraz art. 12 ust. 1 lit. c poprzez pominiecie zapisu zawartego w pkt. (ii), wyłączającego jego zastosowanie.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c, a także art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku należy ponownie rozważyć, stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w tym orzeczeniu, czy przepisy Rozporządzenia Rady Nr 1013/2006 przyjęte za podstawę zgłoszonego sprzeciwu mogły ją stanowić.