Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2604/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 1, 2 pkt 1, 3 i 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7 i art. 12
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 70/17 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 70/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. M. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy:

Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca wniosła do Wójta Gminy [...]

o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Złożyła podpis pod oświadczeniem zawartym w części II formularza wniosku, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do zasiłku pielęgnacyjnego, m.in. tym, by osoba, której dotyczy wniosek, nie była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Oświadczenie to było uzupełnione o pouczenie, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, "osoba ubiegająca się" jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić

o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie rodzinne oraz że niedopełnienie tego obowiązku może skutkować "powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji koniecznością ich zwrotu".

Również w dalszej części formularz wniosku zawierał pouczenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1383, ze zm.).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał skarżącej bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] czerwca 2012 r.

W dniu [...] marca 2016 r. wpłynęło do organu pismo informujące o przyznaniu skarżącej dodatku pielęgnacyjnego od dnia [...] marca 2014 r.

W związku z tym Wójt Gminy [...], powołując się m.in. na art. 16 ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114, ze zm., obecnie Dz.U. z 2017 r. poz. 1952, ze zm., dalej określanej jako ustawa), decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. i wstrzymał wypłatę przyznanego nią zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...] marca 2016 r., z kolei decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] na podstawie m.in. art. 30 ustawy ustalił, że zasiłek ten został nienależnie pobrany w okresie od dnia [...] marca 2014 r. do dnia [...] lutego 2016 r. i określił wysokość nienależnie pobranych i podlegających zwrotowi świadczeń na kwotę [...] zł.

Skarżąca złożyła od tej ostatniej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Podkreśliła, że jest osobą prawie niewidomą i że wszystkie pisma są jej czytane przez osoby trzecie tylko w takiej części, w jakiej osoby te uznają to za konieczne. Zwróciła uwagę, iż nikt nie przeczytał jej pouczeń zawartych w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. o konieczności zawiadamiania o dodatkach przyznawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i nie miała świadomości nienależnego pobierania świadczenia. Jak zaznaczyła, także zaskarżoną decyzję odczytał jej dopiero jej syn, który odwiedził ją po upływie terminu do wniesienia odwołania, gdyż jej mąż również jest osobą całkowicie niepełnosprawną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywróciło termin do wniesienia odwołania i w tym samym dniu przywołaną wyżej decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń rodzinnych przyznanych decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. w kwocie [...] zł od dnia [...] marca 2014 r. do dnia [...] lutego 2016 r. Odwołało się do orzecznictwa,

w myśl którego stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy nakazanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia możliwie jest wtedy, gdy decyzja uznająca świadczenie za nienależnie pobrane stanie się ostateczna. Tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania była wyłącznie ta druga kwestia, wobec czego nie można było orzekać

o zwrocie pobranych świadczeń. Organ odwoławczy podzielił jednak pogląd, że skarżąca pobierała zasiłek pielęgnacyjny nienależnie, i zauważył, iż we wniosku

o przyznanie tego zasiłku była pouczona o tym, kiedy zasiłek nie przysługuje.

W konsekwencji argument, wedle którego skarżąca nie miała świadomości nienależności świadczenia, nie znajduje potwierdzenia w dokumentach sprawy.

Skarżąca wniosła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Ponownie stwierdziła, że nie miała świadomości nienależności świadczenia, gdyż nie mogła przeczytać informacji na ten temat. Jej zdaniem osoba niewidoma nie może być pouczona pismem, lecz w inny sposób stosowny do jej możliwości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie najpierw omówił zasady przeprowadzania kontroli sądowoadministracyjnej, a także związane z uznawaniem świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i ze zwrotem takich nienależnych świadczeń. Odwołał się do orzecznictwa, w świetle którego w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy w drodze decyzji można zobowiązać daną osobę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego dopiero wówczas, gdy wcześniej wydano decyzję uznającą to świadczenie za nienależnie pobrane. W efekcie uznał, że trafnie organ odwoławczy "zmienił zaskarżoną decyzję, wydając jedynie rozstrzygnięcie o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, a uchylając rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu tego świadczenia".

Sąd wskazał, że skarżącej wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, mimo wystąpienia okoliczności, która wedle art. 16 ust. 6 ustawy to wykluczała, tj. przyznania jej dodatku pielęgnacyjnego. Porównał charakter, cel i funkcje obu tych świadczeń, które w jego ocenie są podobne, co wyłącza kumulację roszczeń jednej osoby w tym zakresie. Dostrzegł, że sporne w sprawie jest to, czy skarżąca została pouczona, iż zasiłek pielęgnacyjny stanowił świadczenie nienależne z powyższej przyczyny, lecz nawiązał do pouczeń zawartych w formularzu wniosku o przyznanie tego zasiłku, który został wypełniony i podpisany przez skarżącą. Tym samym została ona prawidłowo pouczona. Sąd nie zanegował zarazem trudnej sytuacji życiowej skarżącej, ale zauważył, że nie może ona mieć znaczenia dla kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.).

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem wyznaczonym w ramach przyznanego jej prawa pomocy, wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 14 marca 2017 r., zaskarżając to orzeczenie w całości.

Skarga zawiera zarówno zarzut materialnoprawny, sformułowany w pierwszej kolejności, jak i zarzut procesowy.

Najpierw pełnomocnik zarzucił błędną wykładnię art. 30 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 6 i art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, prowadzącą do przyjęcia, że zastosowanie tych przepisów w niniejszym postępowaniu było nieprawidłowe.

Z kolei zarzut procesowy odniesiono do art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm.). Pełnomocnik podniósł, że Sąd nieprawidłowo przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji i w efekcie oddalił skargę.

W oparciu o tak sformułowane podstawy kasacyjne pełnomocnik wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik zwrócił uwagę na pogląd wyrażony w piśmiennictwie, że ze względu na wiek i obniżoną zdolność do postrzegania faktów osób pobierających zasiłek pielęgnacyjny często nie mają one świadomości, iż nie mogą pobierać tego świadczenia łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym. W tym kontekście wyeksponował wiek skarżącej i niepełnosprawność orzeczoną przed dniem złożenia wniosku. Przytoczył informacje, jakie na temat jej stanu zdrowia i ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji wynikają

z wydanego w stosunku do niej w dniu [...] lipca 2012 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zaakcentował, że nie jest ona w stanie samodzielnie czytać oraz że nie odczytano jej żadnych pouczeń co do przyznanego jej zasiłku pielęgnacyjnego, jedynie wskazując miejsce, gdzie ma się podpisać, i zapewniając, iż świadczenie nie będzie jej odebrane. Dowodzi tego fakt nieumiejętności wpisania przez nią nawet prostego tekstu we właściwej linii, dostrzegalny w wypełnionym przez nią wniosku. Pełnomocnik opisał również pozostałe aspekty jej sytuacji zdrowotnej i rodzinnej, wspominając m.in. o chorobie męża oraz niemożności korzystania ze stałej opieki pełnoletnich dzieci. Skonstatował, że skarżąca pobierała dwa świadczenia bez swojej winy, gdyż jako osoba niewidoma niemogącą samodzielnie zapoznać się

z pouczeniem, nie miała ona świadomości, iż nie może pobierać zasiłku pielęgnacyjnego, gdy przyznano jej dodatek pielęgnacyjny.

Pełnomocnik powołał się na orzecznictwo, m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12 (LEX nr 1336320), wskazujące warunki, jakim powinno odpowiadać należyte pouczenie,

o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Stwierdził, że wymogów tych nie spełnia pouczenie zamieszczane standardowo na formularzu wniosku, obejmujące wszystkie hipotetyczne przyczyny utraty prawa do świadczeń, sprowadzające się do przytoczenia niezrozumiałego dla świadczeniobiorców brzmienia przepisów bez próby ich wyjaśnienia. Brak prawidłowego pouczenia wyklucza obowiązek zwrotu nienależnie pobieranego świadczenia. Pouczenie winno być zatem zindywidualizowane

i zrozumiałe dla skarżącej, adekwatne do jej stanu zdrowia i wieku, tak aby jednoznacznie uświadomić jej, że zasiłek pielęgnacyjny pobierany łącznie z dodatkiem pielęgnacyjnym stanowi świadczenie nienależne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji, przeprowadzając kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł bowiem dwóch zasadniczych kwestii mających kluczowe znaczenie w rozpatrywanym zakresie, przez co bezpodstawnie oddalił skargę.

Pierwsza z nich, związana jest z naruszeniem art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, do którego w skardze kasacyjnej odniesiono zarzut materialnoprawny. Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W konsekwencji dla uznania nienależności świadczenia nie wystarczy zaistnienie wspomnianej okoliczności, które w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, gdyż poza sporem pozostaje, że skarżąca jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, co w myśl art. 16 ust. 6 ustawy, również objętego podstawami kasacyjnymi, oznacza, iż nie przysługuje jej przyznane wcześniej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Należy wszak ustalić, czy skarżąca była prawidłowo pouczona

o braku prawa do ich pobierania.

Sąd pierwszej instancji wprawdzie dostrzegł wagę tego zagadnienia

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, lecz - analogicznie jak organ odwoławczy -skwitował ją wzmianką na temat pouczenia zawartego we wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i w decyzji, którą to świadczenie przyznano. Przeszedł więc do porządku nad argumentacją podniesioną zarówno w rozpoznawanej skardze, jak

i wcześniej w odwołaniu, wedle której skarżąca jako osoba niemal niewidoma nie mogła zapoznać się z tymi pouczeniami, choć poświadczyła to własnoręcznym podpisem.

Trafnie pełnomocnik skarżącej odwołał się do utrwalonego orzecznictwa przyjmującego, że przewidziana w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy przesłanka nienależności świadczenia nie zachodzi wtedy, gdy pouczenie było dokonane, ale nie zostało sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego można przyjąć, iż ów adresat mógł mieć świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego (poza powołanym w skardze kasacyjnej wyrokiem 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12 można w tym zakresie wskazać także m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1525/12, ONSAiWSA 2014, nr 3, poz. 52 czy z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2814/16, LEX nr 2417485). Pouczenie powinno być dostosowane do indywidualnych możliwości percepcyjnych osoby pouczanej, które są uwarunkowane takimi okolicznościami, jak jej wiek i stan zdrowia. Skarżąca w odwołaniu i w skardze zwracała uwagę na tego rodzaju okoliczności, podnosząc, że jest osobą niemal niewidomą, co potwierdza m.in. orzeczenie w sprawie jej niepełnosprawności. Oczywiste jest, że ta niepełnosprawność mogła skarżącej co najmniej poważnie utrudnić, o ile nie uniemożliwić odczytanie pouczenia. Tymczasem Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do tego faktu, przede wszystkim zaś nie uwzględnił, że organ odwoławczy całkowicie przemilczał podnoszący tę kwestię zarzut odwołania.

W efekcie ani skarga, ani odwołanie w ogóle nie zostały rozpatrzone w tym istotnym dla rozstrzygnięcia zakresie. Doszło przez to do naruszenia także art. 30 ust. 1 ustawy, zobowiązującego do zwrotu świadczenia rodzinnego osobę, która pobierała świadczenia nienależnie, czego przecież w sprawie nie wyjaśniono. W konsekwencji uzasadniony okazał się także zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Druga z powołanych na wstępie kwestii niedostrzeżonych przez Sąd pierwszej instancji nie została wprost zakwestionowana w skardze kasacyjnej. Niemniej zaznaczyć trzeba, że Sąd, nawiązując do orzecznictwa dotyczącego stanu prawnego innego niż ten znajdujący zastosowanie w sprawie, błędnie podzielił stanowisko organu odwoławczego, który uchylił decyzję organu pierwszej instancji orzekającą łącznie o uznaniu świadczenia za nienależne i o jego zwrocie i ograniczył nowe rozstrzygnięcie do tego pierwszego przedmiotu.

W związku z tym trzeba podkreślić, że postępowanie, w którym obie te decyzje zostały wydane, wszczęto w stanie prawnym obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o osobach uprawnionych do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1302), co w świetle art. 7 tej ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. oznaczało konieczność stosowania przepisów

w nowym, nadanym nią brzmieniu. W wyniku tej nowelizacji z dniem 18 września

2015 r. zmieniono treść m.in. art. 30 ust. 3 i ust. 5 ustawy w sposób, który sprawił, że dotychczasowe poglądy orzecznicze stały się nieaktualne i musiały być zastąpione przez odmienne, obecnie już ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1548/14, LEX nr 2114251 i z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1041-1045/17, odpowiednio LEX nr 2431915, 2431280, 2427662, 2440752 oraz 2429417, a także prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 308/16, LEX nr 2136937). Przepisy te

w aktualnym brzmieniu przewidują termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, liczony od dnia, w którym decyzja o ustaleniu

i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna (art. 30 ust. 3) oraz termin, w którym decyzja ta może być wydana (art. 30 ust. 5). Dowodzi to, że ustawodawca miał na uwadze jedną decyzję rozstrzygającą o ustaleniu, iż świadczenie pobrane było nienależnie, oraz o zwrocie świadczenia.

Ten zamysł ustawodawczy został zresztą wyrażony wprost w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. Otóż dostrzeżono tam wątpliwości interpretacyjne organów stosujących ustawę o świadczeniach rodzinnych, organów drugiej instancji oraz sądów administracyjnych, jakie budziło użyte w art. 30 ust. 3 ustawy we wcześniejszym brzmieniu rozróżnienie pojęcia decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od pojęcia decyzji

o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych występującego w jej art. 30 ust. 5. Zamykały się one w pytaniu, czy należy wydać dwie odrębne decyzje,

a w konsekwencji przeprowadzić dwa osobne postępowania administracyjne, czyli

w pierwszej kolejności orzec w kwestii nienależnie pobranych świadczeń, a następnie o ich zwrocie. Jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., powyższe wątpliwości pojawiały się na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, które wskazując, że ustawodawca posługiwał się dwoma różnymi pojęciami, dokonały rozgraniczenia pomiędzy decyzją ustalającą należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych a decyzją o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Dlatego stwierdzono, że "doprecyzowane zostaną przepisy art. 30 ust. 3 i 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych w ten sposób, aby wyraźnie z nich wynikało, że

w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie".

Identycznie uzasadniono analogiczną zmianę przepisów regulujących zwrot świadczenia alimentacyjnego. W art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 554, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. również mowa o decyzji

o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, w wyniku czego

w najnowszym orzecznictwie przyjęto, iż obie te kwestie powinny być rozstrzygnięte jedną decyzją (tak wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1918/14, LEX nr 2082482 i I OSK 1900/14, LEX nr 2082479 ).

W takim stanie rzeczy zachodziły przesłanki do zastosowania w postępowaniu kasacyjnym art. 188 P.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Jak dowiedziono wyżej, zaskarżony wyrok musi być uchylony, gdyż oddalono nim skargę, podczas gdy należało ją uwzględnić z dwóch omówionych powodów. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżony wyrok, jak i zaskarżoną decyzję. W efekcie organ odwoławczy ponownie rozpatrzy sprawę na etapie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, stosując się wszelako do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny odnośnie do konieczności ustalenia prawidłowości pouczenia skarżącej o przesłankach nienależności przyznanego jej świadczenia rodzinnego w kontekście okoliczności podniesionych w odwołaniu oraz możliwości orzeczenia jedną decyzją

o uznaniu świadczenia rodzinnego za nienależne i o jego zwrocie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast w przedmiocie wniosku

o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej, który został ustanowiony

w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Należy to bowiem do Sądu pierwszej instancji, który udzielił prawa pomocy i jest właściwy do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie na zasadzie art. 250 P.p.s.a. oraz przepisów w sprawie opłat za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

z uwzględnieniem czynności dokonanych w toku postępowania kasacyjnego.