Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1903/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 1a pkt 12 lit. a, art. 26 par. 5, art. 33, art. 54, art. 79 par. 1 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Piotr Przybysz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi K.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku K.R., na podstawie tytułów wykonawczych:

- z dnia 20 marca 2018 r. o nr [...] wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (odebranego przez Zobowiązaną osobiście w dniu 26 marca 2018 r.), obejmującego zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2013 rok, w łącznej kwocie należności głównej 1.804.688,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 28.083,90 zł. Podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego stanowi decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r.;

- z dnia 17 grudnia 2015 r. nr [...] wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (doręczonego Zobowiązanej w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a. w dniu 15 lutego 2016 r.), obejmującego należności z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC za 2014 r. w kwocie 3.360,00 zł.

Wszczęcia egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych dokonał Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Zobowiązana złożyła oświadczenie, że nie mieszka w W. przy ul. [...] i wszelką korespondencję należy przesyłać jej na adres w K. przy ul. [...]. Wobec powyższego, w dniu 28 marca 2018 r. akta sprawy zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. zgodnie z właściwością miejscową.

W toku podjętych czynności egzekucyjnych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystosował zawiadomienia w celu uzyskania środków mających posłużyć do zaspokojenia należności z tytułu ww. tytułów wykonawczych do:

- [...] S.A. z siedzibą w W. w dniu 26 czerwca 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, przy czym Bank poinformował, że z uwagi na podanie niewystarczających do identyfikacji danych, nie może zrealizować zajęcia z przedmiotowego rachunku,

- [...] S.A. z siedzibą w W. w dniu 26 czerwca 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, przy czym Bank poinformował, że nie prowadzi rachunku dla Zobowiązanej,

- Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, [...] Oddziału w W. w dniu 1 października 2019 r. (odebrane w dniu 14 października 2019 r.) o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Zobowiązanej, przy czym organ rentowy poinformował, że K.R. nie pobiera świadczeń z [...] Oddziału ZUS w W.

Pismem z dnia 8 listopada 2019 r. Skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 1 października 2019 r. nr [...] o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. W treści skargi Strona wniosła o umorzenie obowiązku wpłaty należności głównej i jej pochodnych w wysokości 2.158.407,72 zł, z uwagi na nieistnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku oraz jego przedawnienie (dot. deklaracji P1T-37 za 2013 r.) oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych w dniu 28 marca 2018 r. zarzutów. Ponadto Strona podniosła, iż nie otrzymała decyzji nr [...] z dnia 1 grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. skargę oddalił wyjaśniając, że podnoszone przez Stronę zarzuty wykraczają poza zakres przedmiotowy środka ochrony prawnej jakim jest skarga na czynności egzekucyjne.

Na ww. postanowienie, Skarżąca wywiodła zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, w którym podnoszone były analogiczne zarzuty oraz żądania jak przy skardze na czynność egzekucyjną. Dyrektor IAS w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji zajmując stanowisko jak Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.

Na postanowienie Dyrektora IAS, Skarżąca w dniu 2 września 2020 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji [postanowienia] w całości, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji [postanowienia]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 2, art. 7, art. 8 Konstytucji RP i art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie się do ich treści,

- art. 35 § 1, § 2 oraz art. 38 k.p.a., poprzez niezastosowanie się do ich treści,

- art. 6-10, art. 97 § 1 pkt 4 i § 2, art. 98 § 1, art. 101 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427. ze zm.), dalej: u.p.e.a., poprzez błędne zastosowanie lub pominięcie ich treści przy wydawaniu postanowienia.

- art. 122, art. 165 § 1, art. 180 § 1. art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325. ze zm.), dalej: o.p. oraz art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 78 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. tj. przepisów kształtujących postępowanie podatkowe i egzekucyjne, w tym zasadę prawdy obiektywnej, poprzez błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał w całości zajęte wcześniej w niniejszej sprawie stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia organów egzekucyjnych wskazując, że Strona na mocy zaskarżonego postanowienia nie nabyła praw lub nie została obciążona w żaden sposób, a jednocześnie nie kwalifikuje się ono do wykonania, co uniemożliwia wstrzymanie jego wykonania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie według powyższych kryteriów sąd nie stwierdził naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Wobec tego, że postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało jeszcze przed dniem 30 lipca 2020 r. zastosowanie znajdą przepisy u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym, tj. niezmienione w ustawie z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070.), a to na podstawie art. 13 ust. 1 ww. ustawy.

Skarga na czynności egzekucyjne uregulowana została w art. 54 u.p.e.a. i jest środkiem prawnym chroniącym dłużnika przed niezgodnym z prawem działaniem organu egzekucyjnego. Służy ona jednak zobowiązanemu do kwestionowania konkretnej czynności organu egzekucyjnego, gdyż nie może stanowić konkurencyjnego lub zamiennego, w stosunku do innych środka zaskarżenia. Ma bowiem wyraźnie ograniczony przez ustawodawcę zakres stosowania. W ramach skargi na czynności egzekucyjne badana jest jedynie prawidłowość przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej, która stanowi jej przedmiot. Skarga ta nie może być natomiast wykorzystywana jako uniwersalny środek zaskarżenia służący do kwestionowania wszystkich działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego, czy tym bardziej zasadności i zgodności z prawem samych tytułów wykonawczych. Czym innym jest bowiem skarga na czynności egzekucyjne, a czym innym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie może być więc zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani prawidłowość jego prowadzenia, jak również zarzuty materialnoprawne dotyczące istnienia egzekwowanego obowiązku. Skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Nie jest natomiast środkiem, którym można zwalczać czynności procesowe organu rozstrzygające o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania. Jej przedmiotem mogą być zatem jedynie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do regulacji dotyczących przeprowadzenia konkretnej czynności egzekucyjnej (por. w wyrokach: NSA z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15; WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 816/20, WSA w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1934/19). W postępowaniu tym nie orzeka się również o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13).

O tym, co uważać należy za czynność egzekucyjną przesądzono w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., który zawiera zamknięty katalog takich czynności. Jest nią natomiast również egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 3 u.p.e.a.).

W myśl art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zgodnie natomiast z art. 79 § 4 u.p.e.a. jednocześnie z zawiadomieniem skierowanym do organu rentowego, organ egzekucyjny zawiadamia o dokonanym zajęciu zobowiązanego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.

Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Mając na uwadze przytoczone powyżej powołane przepisy u.p.e.a. oraz ugruntowane stanowisko orzecznictwa, zarówno sąd, jak i organy administracji ograniczone są, przy badaniu zasadności wniesionej skargi na czynności egzekucyjne, do formalnoprawnych aspektów jej zasadności i prawidłowości postępowania organu. Sąd w niniejszej sprawie badał więc jedynie, czy organ egzekucyjny spełnił wymogi dotyczące sposobu prowadzenia egzekucji ze świadczeń rentowych i emerytalnych oraz postępował w sposób zgodny z przepisami prawa. Nie było natomiast w kognicji Sądu badanie tego, czy tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone jest egzekucja, były prawidłowe pod względem materialnym, a obowiązek podatkowy Skarżącej w istocie zaistniał.

Organ II instancji słusznie podnosi, że Skarżąca w żadnym ze swoich pism dotyczących niniejszej sprawy nie powołuje się na okoliczności, które mogłyby uzasadniać złożenie skargi na czynności egzekucyjne. Ogół prowadzonych przez Stronę wywodów koncentrował się natomiast wokół nieistnienia obowiązku, braku wymagalności, a także przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 20 marca 2018 r., co miało świadczyć o wadliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Brak jest odniesienia się natomiast do formalnoprawnych aspektów czynności zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, co winno być podstawą złożonej skargi. Zarzuty te niewątpliwie wykraczają poza zakres wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a. skargi i w związku z tym, nie mogą być rozpatrywane zarówno przez Sąd, jak i organy administracyjne.

Zgodzić należy się natomiast z Dyrektorem IAS w W. co do tego, że z ustalonego stanu faktycznego przedmiotowego postępowania oraz zgromadzonych w aktach dokumentów wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 79 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny wypełnione. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prawidłowo zawiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych, [...] Oddział w W. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Zobowiązanej, które odebrane zostało przez zawiadomiony organ w dniu 14 października 2019 r. Czyniąc zadość obowiązkowi zawiadomienia o tym fakcie Skarżącej, doręczono jej w dniu 25 października 2019 r. stosowne pismo. Nie było natomiast potrzeby doręczenia wraz z nim odpisów tytułów wykonawczych, na podstawie których owo zajęcie zostało dokonane, albowiem zostały one wcześniej skutecznie doręczone (dot. tytułu nr [...]) lub uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. (dot. tytułu nr [...]). Zaznaczyć należy również, że dokonanie przedmiotowego zajęcia nie mogło wywołać negatywnych skutków dla Skarżącej i stanowić dla niej zbyt dużego obciążenia, gdyż jak poinformował w dniu 15 października 2019 r. organ rentowy, Skarżąca nie pobiera takich świadczeń. Sąd nie znajduje również innych uchybień proceduralnych, które mogłyby stanowić zarzut uzasadniający skargę na ww. czynność organu administracji.

Skarżąca nie podnosiła natomiast zarzutów dotyczących błędnej podstawy prawnej wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. postanowienia z dnia [...] grudnia 2019 r. Również w tym przypadku, przyznać należy rację Dyrektorowi IAS w W., który nie uznał tego faktu za wystarczający do wydania postanowienia o uchyleniu rozstrzygnięcia organu I instancji, gdyż uchybienie takie nie może zostać uznane za uzasadniające uwzględnienie skargi na przeprowadzoną czynność egzekucyjną. Ten błąd organu I instancji nie miał bowiem istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i w żaden sposób nie ograniczył prawa Skarżącej do dochodzenia swoich praw w postępowaniu instancyjnym oraz następnie przed sądem administracyjnym. Nie została zatem naruszona gwarancyjna funkcja przepisów umożliwiających wniesienie skargi na czynność organu pierwszej instancji. W takim przypadku, najważniejsze nie jest popełnienie błędu przez organ – powołania błędnej podstawy prawnej, lecz merytoryczna treść postanowienia i jego zgodność z prawem. Pod tym kątem postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. nie sposób jest zarzucić błędów, gdyż jest ono prawidłowe i wewnętrznie spójne. Organ wydając określone postanowienie na błędnej podstawie prawnej w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że takie rozstrzygnięcie jest jedynym właściwym, a jednocześnie uprawnienie organu do takiego rozstrzygnięcia wynika z innego przepisu, nie dopuszcza się takiego uchybienia, które skłaniałoby Sąd do uznania, że jest ono rażące i uzasadniałoby uwzględnienie złożonej skargi na czynność egzekucyjną.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.