Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 3811/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia NSA Paweł Miładowski Protokolant: referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi K.Ł. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/P.Miładowski /-/J.Stankowski /-/E.Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2001r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. 97.142.950 z późn. zm.) pozbawił K.Ł. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Organ wskazał w uzasadnieniu, że strona uzyskała uprawnienia kombatanckie po mężu L.Ł., który otrzymał je z kolei z tytułu utrwalania władzy ludowej w czasie służby wojskowej, podczas której nie brał on udziału w walkach z UPA i Wehrwolfem.

Odwołując się od powyższej decyzji K.Ł. załączyła pismo wydane przez ZBOWiD, wskazujące na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym jeżeli mąż wdowy po kombatancie posiadał uprawnienia w chwili śmierci, to wdowa po nim zachowuje prawo do tych uprawnień, nawet jeśli jej małżonek nie mógłby zachować swego statusu kombatanta w świetle aktualnych przepisów.

Decyzją z dnia [...] września 2001r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał dotychczasową decyzję własną w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organ podtrzymał swą dotychczasową argumentację wskazując, że mąż Odwołującej się służył w wojsku w okresie po [...] września 1947r. i w czasie tej służby nie walczył z Wehrwolfem ani z UPA. Odnosząc się do przytoczonych przez Odwołującą się wyroków NSA organ podkreślił, że orzeczenia te są dla niego wiążące jedynie w danej sprawie i nie stanowią podstawy do wydania innych decyzji.

W skardze K.Ł. podtrzymała swą dotychczasową argumentację.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi odwołując się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna. Organ nie wyjaśnił w sprawie istotnych okoliczności faktycznych naruszając art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a.

W sprawie zostały powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące postępowania weryfikacyjnego w odniesieniu do wdów po kombatantach. Skarżąca powołała się przede wszystkim na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2000r. (OPS 15/99), zgodnie z którą - w opinii wyrażonej przez ZBOWiD w załączonym piśmie - nie można pozbawić wdowy uprawnień kombatanckich, jeśli jej mąż posiadał te uprawnienia w chwili śmierci. Zauważyć należy, że ta interpretacja treści wspomnianego orzeczenia NSA jest zupełnie błędna. W uchwale stwierdzono bowiem jedynie, że uprawnienia zachowują wdowy i wdowcy po kombatantach, jeśli ich małżonkowie uzyskali uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", lecz zachowaliby je na podstawie nowych przepisów (art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy) ze względu na to, że byli żołnierzami z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Treść orzeczenia w niczym jednak nie podważyła dominującego w judykaturze poglądu, że uprawnienia wdów po kombatantach są uprawnieniami pochodnymi i uzależnione są od uprawnień przysługujących zmarłemu współmałżonkowi. Jeśli okaże się, że na podstawie obecnej ustawy zmarły kombatant, gdyby żył, nie zachowałby uprawnień, to należy pozbawić tych uprawnień również wdowę po nim (wyrok NSA z 2001.03.08, V SA 1625/00, wyrok SN z 2002.12.11, III RN 57/02, OSNP 2004/2/24).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zbadał jednak dostatecznie dokładnie okoliczności, w jakich mąż Skarżącej pełnił służbę wojskową. Organ przyjął, że L.Ł. nie walczył w okresie pełnienia służby wojskowej z UPA ani z Wehrwolfem. Ustalenie to nie zostało poprzedzone wystarczająco wnikliwą analizą stanu faktycznego. Należało zwrócić się bowiem np. do Centralnego Archiwum Wojskowego z wnioskiem o nadesłanie odpowiednich dokumentów, które wskazywałyby na działania podejmowane przez 40 Pułk Artylerii Lekkiej z Jarosławia, w którym służył mąż Skarżącej.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

/-/E. Makosz-Frymus /-/ J. Stankowski /-/P. Miładowski

KB/