Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 935/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1,2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1  pkt 1 lit. a-c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 56 par. 1 pkt 1, par. 3, art. 34 par. 3, par. 4, art. 18
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów złożonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. Dyrektor Izby Celnej w[...], działając jako wierzyciel, po rozpatrzeniu zarzutu XA w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2014 r., uznał zgłoszony zarzut za nieuzasadniony.

Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia dotychczasowy przebieg postępowania wskazano, że z uwagi na brak wpłaty należności wynikających z decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] określającej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za okres od lipca do grudnia 2009 r., wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w [...] w dniu [...].12.2014 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował do organu egzekucyjnego Dyrektora Izby Celnej we[....] .

Decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...].11.2014 r., stanowiąca podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego, została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który w dniu [...] .01.2015 r. wydał postanowienie, sygn. akt III SA/Po 1917/14, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

Wobec wstrzymania wykonania decyzji wierzyciela Dyrektor Izby Celnej we[...], działając na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 - dalej u.p.e.a, wydał w dniu [...].01.2015 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania.

Pismem z dnia [...].01.2015 XA złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty zostały przekazane wierzycielowi. Jako podstawę zgłoszonych zarzutów zobowiązany wskazał art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. podnosząc braku wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym, z uwagi na wstrzymanie wykonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu decyzji Dyrektora Izby Celnej w[...] z dnia [...].11.2014 r.

Wierzyciel uznając podniesiony zarzut za nieuzasadniony wskazał, iż w myśl art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu [...].12.2014 r., a więc przed datą wstrzymania wykonania decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (które miało miejsce w dniu [...].01.2015 r.). Tym samym w chwili wystawienia tytułu i wszczęcia egzekucji obowiązek określony w tytule wykonawczym był wymagalny.

W zażaleniu z dnia [...].02.2015 r. XA podniósł zarzut naruszenia art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez wydanie przez wierzyciela postanowienia z dnia [...].02.2015 r. w sytuacji, gdy prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone na mocy postanowienia organu egzekucyjnego (Dyrektora Izby Celnej we[...]) z dnia [...].01.2015 r.

W opinii skarżącego zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało wierzyciela do powstrzymania się od podejmowania wszystkich czynności (w tym wydania postanowienia w trybie art. 34 § 1 p.e.a.) do czasu podjęcia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...].03.2015 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wskazał na trafność oceny przez organ pierwszej instancji zasadności złożonych zarzutów. W uzasadnianiu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie art 35 u.p.e.a., tj. do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Zajęcie przez wierzyciela stanowiska zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. jest w tej sytuacji niezbędne. Warunkuje bowiem wydanie przez organ egzekucyjny ostatecznego postanowienie w sprawie zarzutów, kończącego okres zawieszenia w tym trybie. Brak rozstrzygnięcia wierzyciela uniemożliwiałby podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w [...] i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że wydane w dniu [...].01.2015r. przez Dyrektora Izby Celnej we [...] postanowienie (...) o zwieszeniu postępowania egzekucyjnego nie wpływa na zmianę podstawy prawnej zwieszenia tego postępowania, którą stanowi art. 35 u.p.e.a., podczas gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Izby Celnej we [...] (organ egzekucyjny ) w dniu [...].01.2015 r. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1, 3 i 4 u.p.e.a , o ile nie wpływa na zmianę podstawy prawnej zawieszenia przewidzianej w art. 35 § 1 u.p.e.a., to jednak wywołało taki stan w postępowaniu, że jego tok uległ w całości wstrzymaniu i tym samym żadne czynności nie mogą być w nim podejmowanie, tym bardziej, że o ile postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów ma charakter "wpadkowy" to nadal jest to postępowanie prowadzone w ramach postępowania egzekucyjnego i stanowi jego integralną część,

- naruszenia art. 17 § 1 w zw. z art. 34 § 1 u.p.e.a przez wydanie postanowienia z dnia [...]02.2015 r. w sytuacji, gdy organ egzekucyjny (Dyrektor Izby Celnej we[...]) postanowieniem z dnia [...].01.2015 zawiesił w całości postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].12.2014r.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w [....] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że nie podziela podniesionych w skardze zarzutów i naruszeń wskazanych przepisów u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych- Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.). W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja lub postanowienie naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, lub naruszają prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art.145 § 1 pkt 1 lit. a-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako: P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela w kwestii złożonych zarzutów.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Sąd stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Zatem wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia podstawy zawieszenia jest obligatoryjne. Wniosek taki płynie bezpośrednio z art. 56 § 3 u.p.e.a. Dotyczy to także sytuacji, gdy podstawa zawieszenia postępowania wynika z innego aktu prawnego niż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które następuje z mocy prawa, wymaga wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w tym przedmiocie, gdyż doręczenie postanowienia zapewnia możliwość weryfikacji poprzez wniesienie zażalenia i ewentualnie skargi do sądu administracyjnego (patrz: wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 613/12, publ.http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bezspornym w niniejszej sprawie było to, że kontrolowane postanowienie z dnia [...] lutego 2015r. zapadło w sytuacji, gdy wykonanie egzekwowanej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [....] z dnia [...].11.2014 r. zostało wstrzymane postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13.01.2015 r., sygn. akt III SA/Po 1917/14. Sytuacja taka zobligowała organ egzekucyjny - Dyrektora Izby Celnej we [...], do wydania postanowienia o zawieszeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na brzmienie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., co nastąpiło postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015 r., pomimo, że zawieszenie postępowania następuje z mocy prawa. Oznacza to, że samo postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając jedynie skutek, który następuje ex lege i od daty, która stanowi podstawę zawieszenia. Inaczej mówiąc, postępowanie egzekucyjne jest zawieszone od momentu zdarzenia, które mieści się w katalogu przewidzianym w art. 56 § 1 u.p.e.a., a wydane później postanowienie jedynie fakt taki stwierdza (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 220/06, LexPolonica nr 2151742, publ.http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne jest zatem zawieszone od daty wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, a więc od dnia 13 stycznia 2015r.

Wierzyciel postanowieniem z dnia [....] lutego 2015r. zajął stanowisko odnośnie zarzutów złożonych w sprawie postępowania egzekucyjnego wydając merytoryczne rozstrzygnięcie, a organ II instancji postanowieniem z dnia [...] marca 2015r. utrzymał je w mocy.

Postanowienia te zostały wydane zatem w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu trwający stan zawieszenia postępowania obligował również wierzyciela do powstrzymania się przed podejmowaniem wszystkich czynności, do czasu podjęcia postępowania. W sytuacji bowiem, gdy postępowanie egzekucyjne jest zawieszone nie może toczyć się postępowanie w zakresie zgłoszonych zarzutów, a do tego postępowania zalicza się również postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela. Co do zasady postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów może zostać wydane tylko w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, wyjątek został określony w przepisach art. 34 § 3 i § 4 u.p.e.a. Ustawodawca przewidział możliwość wydania postanowienia przez wierzyciela w sprawie jego stanowiska odnośnie zarzutów, w czasie gdy postępowanie jest zawieszone, jednakże przepisy te dotyczą tylko i wyłącznie wyjątkowej sytuacji określonej w art. 34 § 3 u.p.e.a. (gdy wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach) i nie mogą stanowić podstawy do uznania, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, co do zgłoszonych zarzutów w każdym przypadku może być wydane poza toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie właściwego tytułu wykonawczego (art. 56 § 3 u.p.e.a.) wywołało taki stan postępowania, w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu, w zasadzie żadne czynności nie są wówczas podejmowane. Jakkolwiek w postępowaniu egzekucyjnym co do zasady nie stosuje się ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, zwłaszcza przepisów określających przesłanki takiego zawieszenie, to niewątpliwie istota zawieszenia we wszystkich postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym, jest taka sama, a mianowicie w trakcie zawieszenia organ administracji nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie. Nawet gdyby przyjąć, że może mieć zastosowanie art. 102 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., to przesłanki w nim określone nie miały zastosowania w sprawie niniejszej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 783/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało więc wierzyciela do powstrzymania się przed podejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie stanowiska wierzyciela do czasu podjęcia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel przed wydaniem postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania nie był bowiem uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Op 290/13 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako: P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.