Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 19/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędzia NSA Ewa Karpińska, Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując odwołanie M.B., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W piśmie z dnia [...]r., stanowiącym odwołanie od decyzji ZUS z dnia [...]r. określającej M.B. wysokość zadłużenia z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres lipiec – sierpień 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł, ubezpieczenia zdrowotnego za okres lipiec – grudzień 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł i składek należnych na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipiec – sierpień 2006 r. w kwocie [...] zł, strona ta zawarła prośbę o umorzenie zadłużenia objętego przedmiotową decyzją.

Postanowieniem z dnia [...]r. ZUS zawiesił postępowanie w sprawie umorzenia zadłużenia do czasu rozpatrzenia tego odwołania przez Sąd Okręgowy w K., a postanowieniem z dnia [...]r. podjął zawieszone postępowanie.

W toku postępowania pismem z dnia [...] r. strona została wezwana do przedłożenia dokumentacji ekonomiczno-finansowej, dokumentacji medycznej oraz udokumentowania wszelkich wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz ewentualnie ponoszonych kosztów leczenia według druku dołączonego do tego pisma. Równocześnie organ stosownie do art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a. poinformował stronę o prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także prawie przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek.

Pismem z dnia [...]r. pełnomocnik strony G.B. rozszerzyła wcześniejszy wniosek o umorzenie należności o całość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Dodatkowo wraz z przedmiotowym wnioskiem pełnomocnik złożyła oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym płatnika składek oraz kserokopię decyzji z dnia [...]r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej.

Ponadto za pismem z dnia [...]r. pełnomocnik złożyła dodatkową dokumentację ekonomiczno – finansową, tj.:

- pisemne oświadczenia pełnomocnika stwierdzające fakty, że strona nie posiada zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego w M. oraz o wysokości zadłużenia wobec innych instytucji,

- kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...],

- kserokopie rachunków za media ([...] sztuk),

- zaświadczenie z PUP w M. z dnia [...]r., stwierdzające, że G. B. posiada status osoby bezrobotnej z prawem do wypłaty zasiłku.

Decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm., zwaną dalej u.s.u.s.) ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego w łącznej kwocie [...] zł, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego w łącznej kwocie [...] zł oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł. Jednocześnie organ ten poinformował, że wniosek w kwestii umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek z uwagi na brak podstaw prawnych do ich umorzenia został pozostawiony bez rozpoznania.

W uzasadnieniu tej decyzji powołując się na art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi żadna okoliczność świadcząca o "całkowitej nieściągalności należności". Jednocześnie wskazano, że strona nie udowodniła, że w sprawie zachodzą przesłanki z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie umarzania należności) w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s, tzn. poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, przewlekłej choroby, sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, czy też wystąpienia takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, która wskazywałaby, że strona nie jest w stanie opłacać zaległych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

Organ dokonując tej oceny brał pod uwagę następujące okoliczności faktyczne wynikające z dowodów przedłożonych organowi przez stronę z własnej inicjatywy i na żądanie organu.

Organ zaznaczył mianowicie, że z dokumentacji przedłożonej w dniu [...] r. wynika, iż wspólny dochód gospodarstwa za rok [...] wykazany w deklaracji podatkowej PIT-36 wyniósł [...] zł, zaś z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wystąpiła strata w kwocie [...] zł. Żona strony jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. i według zaświadczenia z dnia [...] r. uprawniona jest do pobierania zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. do [...]r. Na utrzymaniu rodziny pozostaje jedno dziecko w wieku szkolnym. Wydatki związane z utrzymaniem domu kształtują się na poziomie ok. [...] zł. Ponadto częściowo wydatki, tj. energia, gaz i telefon pokrywane są przez córkę, jednakże, jak zaznaczono, brak było stosownego oświadczenia osoby pokrywającej powyższe rachunki. Poza tym organ wskazał, że z pisma z dnia [...] r. wynikało, iż oprócz zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek strona posiada zaległości płatnicze: wobec Firmy "A" w wysokości ok. [...] zł, w opłatach za telefon komórkowy ok. [...] zł i w Urzędzie Miejskim z tytułu podatku od nieruchomości. Organ zaznaczył jednak, że powyższe fakty nie zostały udokumentowane stosowną dokumentacją a jedynie wymienione w piśmie z dnia [...]r. przez G. B. Ponadto wskazano na zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu w "B" Banku w wysokości ok. [...] zł, spłacanego w miesięcznych ratach. W związku z tym faktem zauważono, że strona nie przedłożyła dokumentacji, z której wynikałoby, że zalega z płatnościami z tego tytułu, a więc organ przyjął, że są regulowane terminowo.

W związku z tym uznano, że nieuzasadnionym jest umorzenie należności publicznoprawnych w postaci nieopłaconych składek, tym bardziej, że, według organu, zobowiązania wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz Funduszu Pracy nie mogą być traktowane jako zobowiązania o charakterze drugoplanowym, które regulowane są dopiero wtedy, gdy pozostaną jakieś środki pieniężne po uiszczeniu należności wobec innych wierzycieli.

Natomiast w ramach własnych ustaleń organ wskazał, że w stosunku do należności z tytułu nieopłaconych składek prowadzone jest postępowanie egzekucyjne za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w M. i że w dniach [...]r. i [...]r. został ustanowiony zastaw skarbowy na samochodzie marki [...]. Z kolei w oparciu o informację zawartą w piśmie Urzędu Miasta w L. stwierdzono, że strona nie figuruje w ewidencji podatkowej tamtejszego Urzędu.

Odmawiając umorzenia należności organ wskazał także, że nie może podejmować decyzji w tej sprawie kierując się jedynie interesem zobowiązanego, uzasadnionym jego obecną sytuacją finansową i że zobowiązania wobec funduszy publicznych powinny być traktowane priorytetowo i regulowane na bieżąco, a ZUS nie może ponosić kosztów ryzyka związanych z prowadzeniem działalności, a tym bardziej rekompensować strat powstałych przy jej prowadzeniu, gdyż to płatnik podejmując się wykonywania działalności gospodarczej wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa.

We wniosku dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik podtrzymała dotychczasowe żądanie umorzenia zadłużenia z uwagi na trudną sytuację finansową strony. Dodatkowo wraz z przedmiotowym wnioskiem złożyła kserokopie następujących dokumentów:

- ugody z dnia [...] r. zawartej ze Sp. z o.o. "A",

- dowodów wpłat dokonanych na poczet zadłużenia wobec Sp. z o.o. "A" ([...] sztuk),

- prośby z dnia [...]r. skierowanej do Starosty Powiatowego w M. o całkowite lub częściowe umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconego czynszu za wynajem lokalu,

- prośby z dnia [...]r. skierowanej do Zarządu Powiatu M. o umorzenie lub rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu nieopłaconego czynszu za wynajem lokalu,

- pisma Starostwa Powiatowego w M. z dnia [...]r. w sprawie ustalenia zgodności salda figurującego w księgach,

- wypowiedzenia umowy pożyczki/kredytu nr [...] w "C" z dnia [...] r.,

- prośby z dnia [...]r. skierowanej do "C" o rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu niezapłaconej pożyczki,

- pisma "C" z dnia [...] r. informującego o możliwości i warunkach restrukturyzacji zadłużenia z tytułu pożyczki,

- odpisu skróconego aktu zgonu matki G.B.- A.G.,

- kserokopii dowodów wpłat dokonanych na poczet zadłużenia wobec "C" ([...] sztuk),

- umowy pożyczki gotówkowej nr [...] z dnia [...]r. w "D" Bank S.A.,

- prośby z dnia [...]r. skierowanej do "D" Bank S.A. o odroczenie spłaty kredytu objętego umowa nr [...],

- umowy kredytu na zakup towarów/usług nr [...] z dnia [...]r. w "D" Bank S.A.,

- dowodów wpłat dokonanych na poczet zadłużenia wobec "D" Bank S.A. ([...] sztuk ),

- pisma "E" stwierdzającego fakt rozłożenia na raty zadłużenia wobec "F" Sp. z o.o.,

- wezwania przedegzekucyjnego "E" z dnia [...] r.,

- nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w T. z dnia [...]r.,

- dowodów wpłat dokonanych na poczet zadłużenia wobec "F" Sp. z o.o. ([...] sztuk),

- pisma "B" Bank S.A. z dnia [...]r. o wysokości zadłużenia,

- umowy kredytu nr [...] z dnia [...]r. w "B" Bank S.A., - dowodów wpłat dokonanych na poczet zadłużenia wobec "B" Bank S.A. ([...] sztuk).

W związku z tym pismem i złożonymi dokumentami organ pismem z dnia [...]r. poinformował stronę o tym, że istnieje możliwość uzupełnienia wniosku o umorzenia zadłużenia poprzez udokumentowanie dodatkowo zaistniałych nowych okoliczności mających wpływ na sprawę po wydaniu decyzji z dnia [...]r. i że zgodnie z art. 10 k.p.a. strona ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W kolejnym piśmie z dnia [...]r. organ dodatkowo poinformował, że w przypadku nieskorzystania z powyższych uprawnień rozstrzygnięcie zostanie podjęte w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy.

Decyzją z dnia [...]r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie dokumentacji będącej w posiadaniu organu dokonał powtórnej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony.

W ramach ocenianych okoliczności faktycznych sprawy organ ten wymienił okoliczności, które były brane pod uwagę przez organ pierwszej instancji i dodatkowo wymienił okoliczność, które wystąpiły w sprawie po wydaniu tej decyzji. Mianowicie zauważył, że oprócz zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek strona posiada zadłużenie wobec "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. w kwocie [...] zł plus ustawowe odsetki. Poza tym, że w drodze porozumienia w dniu [...] r. została zawarta ugoda, na mocy której, zasądzona nakazem zapłaty kwota, została rozłożona stronie na raty w wysokości [...] zł tygodniowo. Ponadto, że w dniu [...]r. Sąd Rejonowy w T. nakazał stronie zapłatę na rzecz "F"" Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę zadłużenia, które na dzień wezwania do zapłaty wynosiło [...] zł. W drodze porozumienia stron, powstałe zadłużenie spłacane było w ratach w wysokości [...] zł. Następnie, że pismem z dnia [...]r. pełnomocnik wierzyciela – "E" Spółka Komandytowa rozłożył pozostałą do zapłaty kwotę zadłużenia, tj. [...] zł na raty w wysokości [...] zł miesięcznie. Całkowita spłata przedmiotowego zadłużenia powinna nastąpić z dniem [...]r. Z kolei pismem z dnia [...]r. wierzyciel "B" Bank S.A. poinformował stronę o wysokości salda figurującego na rachunku z tytułu zawartej umowy kredytowej z dnia [...]r. na zakup samochodu [...] z 1999 r. i że na dzień [...] r. kwota zadłużenia wynosiła [...] zł, na poczet którego dokonywane były wpłaty w wysokości [...] zł. Poza tym wskazano, że pismami z dnia [...] r. i [...] r. strona zwróciła się z prośbą do Zarządu Powiatu M. o umorzenie lub rozłożenie na raty zadłużenia z tytułu wynajmu lokalu położonego w L. przy ul. [...], które na dzień [...]r. wynosiło [...] zł. W tym zakresie zwrócono uwagę, powołując się na informacje zawartą we wniosku z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, że prośby w przedmiotowych kwestiach nie zostały rozpatrzone przez Zarząd Powiatu M. i że tym samym zobowiązanie jest nadal wymagalne.

Ponadto powołując się na akta sprawy wskazano, że matka G. B. –A.G. posiadała zobowiązania wobec:

- "C" w K. z tytułu zaciągniętej pożyczki w kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę,

- "D" Bank S.A. z tytułu zaciągniętej pożyczki w kwocie [...] zł oraz kredytu na zakup artykułów gospodarstwa domowego w kwocie [...] zł.

Poza tym zauważono, że w wyniku śmierci A.G. w dniu [...]r., osobą zobowiązaną do spłaty wskazanych wyżej zaległości wobec "D" Bank S.A. i "C" została G. B. i że w związku z tym, z powodu braku rozdzielności majątkowej, powstałe zadłużenia również obciążają stronę.

Równocześnie organ stwierdził, że w miarę możliwości finansowych dokonywane były wpłaty na poczet tych zaległości.

Natomiast w oparciu o przeprowadzone własne ustalenia organ stwierdził, że strona jest właścicielem samochodu ciężarowego marki [...], na którym w dniach [...] r. i [...]r. organ dokonał zabezpieczenia należności poprzez ustanowienie zastawów skarbowych odpowiednio na kwoty [...] zł i [...] zł. W ramach tego zauważono, że wnioskami z dnia [...]r. i [...]r. pełnomocnik strony zwrócił się z prośbą o wykreślenie ustanowionych na rzecz ZUS zastawów skarbowych. Prośby te zostały uzasadnione chęcią sprzedaży tegoż samochodu, z tego powodu, że koszty jego napraw i koszty związane z opłatami przekraczają możliwości finansowe strony, a tym samym pozbawiają możliwości spłaty powstałego zadłużenia. Decyzjami z dnia [...]r. i [...]r. nie wyrażono zgody na wykreślenie ustanowionych zastawów na samochodzie [...]. Jednocześnie organ wskazał, że pismem z dnia [...]r. poinformował stronę, że zwolni spod ustanowionego zabezpieczenia wskazany wyżej samochód po przekazaniu na konto organu środków pieniężnych uzyskanych z jego sprzedaży w kwocie odpowiadającej procentowemu udziałowi strony we własności tegoż pojazdu oraz okazaniu kopii umowy sprzedaży, jak i dokumentu potwierdzającego wysokość udziałów każdego z współwłaścicieli.

Dodatkowo podano, że z informacji uzyskanych z Wydziału Podatków Urzędu Miasta L. wynika, iż strona nie figuruje w ewidencji podatników podatku od nieruchomości ani podatku rolnego w tamtejszym Urzędzie.

Ostatecznie organ zauważył, że w celu wyegzekwowania zadłużenia podjęto czynności za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w M.

Biorąc pod uwagę te okoliczności organ stwierdził, że brak jest możliwości umorzenia zadłużenia w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., ponieważ brak jest możliwości zakwalifikowania należności powstałych w związku z nieopłacaniem składek jako całkowicie nieściągalnych, gdzie całkowita nieściągalność to również trwała nieściągalność. Podkreślono przy tym, że w stosunku do zadłużenia wdrożone zostało postępowanie egzekucyjne, zadłużenie zostało zabezpieczone poprzez ustanowienie zastawów skarbowych i że strona spłaca zobowiązania cywilnoprawne.

Analiza materiału dowodowego doprowadziła organ do wniosku, że w sprawie brak też podstaw do umorzenia należności z tytułu "ważnego interesu", o którym mowa w § 3 rozporządzenia w sprawie umorzenia należności, ponieważ strona nie wykazała, że zachodzą stosowne przesłanki wymienione w tym przepisie. Jak zaznaczono, stwierdzając brak "ważnego interesu" wzięto pod uwagę nie tylko interes płatnika ale również interes społeczny wyrażony w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, który nie pozwala organowi dowolnie interpretować interesów jednych płatników kosztem innych. Ponadto zauważono, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ponoszeniem wszelkich konsekwencji z tym związanych i powinno być kwestią świadomego wyboru płatnika.

Zauważono też, że decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach, tzw. konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że organ nie jest zobowiązany do umorzenia należności. W związku z tym nawet ustalenie, że istnieją stosowne przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika powoduje to, że realizuje się jedynie warunek konieczny do rozważenia możliwości umorzenia należności, a nie zobowiązanie do wydanie decyzji uwzględniającej żądanie strony. Według organu zastosowanie tej instytucji mogą uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np. znaczne obniżenie zdolności płatniczej zobowiązanego spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny.

Podsumowując uznano, że w sprawie strona nie udowodniła, że zachodzą przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w ustawie i przepisie wykonawczym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...]r. pełnomocnik wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.

W uzasadnieniu skargi podał, że składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący oczekiwał, że organ uwzględni okoliczności, które mogły mieć wpływ na ocenę całokształtu przedstawionego materiału dowodowego i zmianę niekorzystnej decyzji. Zdaniem pełnomocnika istniejące zadłużenie na koncie strony, jest wynikiem braku majątku, z którego można egzekwować należności w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, czyli że jednak wyczerpały się znamiona określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Powołał się przy tym na okoliczności faktyczne udokumentowane dowodami dołączonymi do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaznaczając, że nie zostały one uwzględnione jako przesłanki uwzględniające umorzenie zaległych należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że zarówno strona jak i jego żona posiadają kwalifikacje zawodowe i mogą w każdej chwili podjąć zatrudnienie, a także posiadają majątek podlegający egzekucji.

Postanowieniem z dnia 20 października 2008 r.(V SA/Wa 2727/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał sprawę według właściwości do tutejszego Sądu.

Na rozprawie dnia 4 czerwca 2008 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymała skargę i wyjaśniała, że jest w trakcie załatwiania w ZUS układu ratalnego, gdyż część należności została spłacona dzięki pracy strony skarżącej za granicą. Wnosiła przy tym o uchylenie zaskarżonej decyzji albo przynajmniej umorzenie odsetek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Właściwość tutejszego Sądu do rozpoznania skargi na decyzję wydaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiotowej sprawie wynika z obowiązującego od dnia 11 października 2008 r. przepisu § 1 pkt 2 i § 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) wydanego na podstawie delegacji wynikającej z 13 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oraz faktu, że miejsce zamieszkania strony znajduje się na terenie działania tutejszego Sądu.

Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej, w tym organów podatkowych, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.

Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy to materialnego, czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej w sprawie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i inne, i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, należy mieć na uwadze następujące regulacje prawne oraz prawa i obowiązki z nich wynikające zarówno dla wnioskodawcy występującego o przyznanie danej ulgi, jak i organu administracji, który rozpatruje taki wniosek.

Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi, że (podkreślenia i pogrubienia Sądu):

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

Natomiast zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie umarzania należności:

1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Na gruncie tych przepisów należy zwrócić uwagę na kilka wniosków z nich wynikających, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Po pierwsze, zakresem przedmiotowym instytucji umorzenia zostały objęte nie tylko należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ale również z tytułu składek zdrowotnych oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wówczas do tych należności przepisy dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się "odpowiednio".

Po drugie, w art. 28 ust. 2, 3, 3a i 3b u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności określony został zamknięty katalog przypadków, których wystąpienie w konkretnej sytuacji uprawnia zakład do umorzenia należności z tytułu składek.

Po trzecie, przypadek "całkowitej nieściągalności", który według ustawodawcy zachodzi w ściśle określonych sytuacjach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s, obejmuje swym zakresem podmiotowym wszystkich ubezpieczonych zobowiązanych do zapłaty należności z tytułu składek. Natomiast inne uzasadnione przypadki, wyliczone w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności, które dodatkowo uprawniają do umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności mogą dotyczyć jedynie tych ubezpieczonych, którzy są płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne, jak wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Tak więc przypadek "całkowitej nieściągalności" obejmuje należności z tytułu składek od zatrudnionych pracowników i składek na własne ubezpieczenie społeczne, natomiast drugi przypadek, który bierze pod uwagę bezpośrednio ściśle określony ważny interes osoby zobowiązanej obejmuje już tylko składki na własne ubezpieczenie zobowiązanego.

Po czwarte, nawet wystąpienie tych przesłanek oznacza dla zakładu jedynie uprawnienie, a nie obowiązek umorzenia, ponieważ wszystkie te normy prawne, jak i sama istota ulgi, oparta jest na konstrukcji, tzw. uznania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2008 r., II GSK 396/08 i z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08 publikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285). Językowo wyraża się to w użyciu przez ustawodawcę określenia "może". W orzecznictwie podkreśla się, że charakter uznaniowy decyzji w sprawie umorzenia ma również wpływ na sposób dokonywania przez sąd administracyjny kontroli konkretnych postępowań prowadzonych przez organ w tym zakresie. Zauważa się przy tym, że sąd nie może narzucić organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, np. umorzenia składek lub odsetek, o co strona wnosiła na rozprawie, bowiem jest to wyłączna kompetencja samego organu, a rola sądu sprowadza się - w pewnym uproszczeniu - do zbadania sposobu dojścia przez organ do decyzji w tym przedmiocie. Tym samym kontrolowane winno być postępowanie prowadzone przez organ, w efekcie którego wydano kwestionowane decyzje, czyli sąd winien zbadać, czy organ przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, czy zebrał w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy oraz czy odniósł się w sposób właściwy do zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08, publikowany na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc to wszystko pod uwagę i badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji prawnej i faktycznej zaistniałej w przedmiotowej sprawie, Sąd nie doszukał się po stronie organów naruszenia ani prawa materialnego, ani prawa procesowego uzasadniającego uchylenie tych decyzji.

Zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w świetle zebranego materiału dowodowego, ocenianego na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały przesłanki, wymienione w art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia w sprawie umarzania należności, uzasadniające umorzenie zaległych należności.

Organ drugiej instancji rozpatrując ponownie sprawę w postępowaniu odwoławczym w sposób wyczerpujący dodatkowo zebrał nowe dowody i rozpatrzył cały materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji z urzędu i dołączony do wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy. Dał temu wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Wyjaśnił na jakiej podstawie prawnej orzekał, wskazując na poszczególne przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie, a także wymienił fakty, które uznał za udowodnione z powołaniem się na dokumenty, z których one wynikają oraz podał przyczyny, z powodu których odmówił wiarygodności pewnym dowodom (k. 161v – 163v akt administracyjnych). Tym samym nie naruszył art. 7, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył też granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 k.p.a.

Słusznie organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka "całkowitej nieściągalności", o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w sprawie nie zaistniały przypadki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a i 5 u.s.u.s. Natomiast, jeśli chodzi o warunki wymienione w pkt 3 i 6 tego przepisu, to, wbrew twierdzeniom strony, nie było podstaw, aby uznać, że wystąpiły one w sprawie.

W zakresie elementów wynikających z pkt 3 należy wskazać, że wprawdzie wystąpił pierwszy z nich, a mianowicie strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w [...] r., ale nie zaistniał drugi polegający na braku majątku, z którego można egzekwować należność. Jak wynika z tego przepisu chodzi tu nie tylko o brak majątku zobowiązanego, ale też o brak majątku małżonka, następców prawnych i osób trzecich, z którego można egzekwować daną należność. Strona natomiast nie kwestionowała tego, że posiadała na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czyli [...] r., majątek w postaci samochodu marki [...] i otrzymywanych do [...]r. przez G. B. należności z tytułu zasiłku dla bezrobotnych. Słusznie też organ podkreślał, że strona posiada inne źródła finansowania, jeżeli w miarę możliwości dokonuje wpłat na poczet należności kredytowych i cywilnoprawnych. Na rozprawie pełnomocnik potwierdziła ten fakt oświadczając, że część należności jest spłacana dzięki pracy strony skarżącej za granicą.

Jak to Sąd już wskazał, organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę na etapie drugiej instancji był zobowiązany uwzględnić nowy stan faktyczny i prawny na dzień wydawania decyzji. Jednak zdarzenia, które mogą zaistnieć w przyszłości, np. utrata prawa do zasiłku, nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia sprawy w danym momencie. Dopiero przy rozpatrywaniu ewentualnie ponownego wniosku o umorzenie należności nowe urzeczywistnione okoliczności faktyczne będą mogły być brane pod uwagę przy wydaniu następnej decyzji.

W przypadku pkt 6, w oparciu o zebrany materiał dowodowy można stwierdzić w sposób oczywisty, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego zabezpieczono zastawem wyżej wymieniony samochód, uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Sama strona wnioskowała o usunięcie zabezpieczenia celem sprzedaży samochodu i spłaty części zaległych należności. Na co organ wyraził zgodę pod pewnymi warunkami i co zostało opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że w tym przepisie chodzi o racjonalność dochodzenia należności i porównanie egzekwowanej kwoty z kwotą wydatków egzekucyjnych, a nie kwotą kosztów egzekucyjnych. Z art. 66 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) wynika, że wydatki obciążają wierzyciela, a koszt są egzekwowane od zobowiązanego. Tym samym istotą zastosowania pkt 6 jest to, że nieekonomiczna jest egzekucja w przypadku, gdy wydatki egzekucyjne, które ponosi wierzyciel poprzez potrącenie ich z wyegzekwowanych kwot przez organ egzekucyjny, przewyższają kwotę dochodzonej należności. W sytuacji, gdy w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu takiego postępowania na podstawie art. 59 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dodatkowo należy podkreślić, że należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu z kwoty uzyskanej z egzekucji w jednej z pierwszych kategorii przed zobowiązaniami bankowymi, jeśli chodzi o należności niezabezpieczone hipotecznie lub zastawem rejestrowym (art. 115 § 1 pkt 4 powyższej ustawy). W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły takie warunki, gdyż organ egzekucyjny nie umorzył postępowania egzekucyjnego. W związku z tym słusznie organ odwoławczy uznał, że nie zachodziła również ta podstawa uznania należności za całkowicie nieściągalne.

Brak wystąpienia na dzień wydania decyzji organu odwoławczego "całkowitej nieściągalności" oznacza, że na tej podstawie organ nie mógł umorzyć zaległych składek.

Poza tym Sąd uznał również, że organ prawidłowo ustalił, iż w sprawie dodatkowo nie wystąpiły inne uzasadnione przypadki dające podstawę do umorzenia należności strony skarżącej stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania należności wydanego na mocy art. 28 ust. 3b u.s.u.s, jeśli chodzi o zaległości z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Na wstępie podkreślić należy, że z przepisów tych wynika, że ciężar wykazania zaistnienia tych przesłanek (ciężar dowodu) spoczywa na stronie ("jeżeli zobowiązany wykaże"). Natomiast obowiązkiem organu, stosownie do zasady informowania wynikającej z art. 9 k.p.a., jest występować do strony z wezwaniem do złożenia stosownych dokumentów.

W niniejszej sprawie mimo poinformowania o tym obowiązku i skierowania takiego wezwania strona nie złożyła stosownych dokumentów, a mianowicie potwierdzających:

- fakt poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia,

- przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Można zgodzić się ze stwierdzeniem, że sytuacja finansowa strony jest trudna, jednakże nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, że opłacenie należnych składek wobec ZUS pozbawiłoby ją oraz jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1 § 3 ust. 1). W tym kontekście istotne jest stwierdzenie organu, zawarte w odpowiedzi na skargę, że strona i jego żona posiadają kwalifikacje zawodowe umożliwiające podjęcie zatrudnienia w każdej chwili. Poza tym wydatki związane z utrzymaniem domu, kształtujące się na poziomie [...] zł są ponoszone częściowo przez córkę skarżącego, co wynika z oświadczeń strony złożonych na kserokopiach rachunków za gaz, prąd i abonament telefoniczny (k. 73-75 akt administracyjnych). Z samego faktu istnienia wielu zobowiązań ciążących na stronie z tytułu nie tylko zaległych składek, ale też należności kredytowych i cywilnoprawnych, co zostało wykazane, nie wynika inny fakt, a mianowicie brak możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny, jaką tworzy skarżący.

Strona wprawdzie wykazała, że zaprzestała w [...] r. prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie udowodniła, aby przyczyną tego było poniesienie jakichkolwiek strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia (pkt 2 § 3 ust. 1).

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, nie dawał również podstaw do przyjęcia, że zachodzi przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie umarzania należności. Dla wystąpienia tej przesłanki, jak się wskazuje w orzecznictwie, niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego (czy też konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny), ale także skutek tej choroby (i sprawowania tej opieki) w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Przy czym konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny winna być odpowiednio udokumentowana zaświadczeniem potwierdzającym występowanie u członka rodziny choroby o charakterze przewlekłym i konieczności sprawowania stałej opieki przez inne osoby.

W ramach wykonania obowiązków procesowych przed wydaniem decyzji w pierwszej i drugiej instancji organy wzywały stronę do celu wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego oraz do składania wniosków dowodowych, czyli nie naruszono również przepisów art. 9, art. 11, art. 12 i art. 81 k.p.a. Z tych przepisów wynika obowiązek organu administracji do informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale tylko takich, które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania. Z tego obowiązku organ wywiązał się przesyłając stronie najpierw pismo z dnia [...]r. W oparciu o nie strona została wezwana do przedłożenia dokumentacji ekonomiczno-finansowej, dokumentacji medycznej oraz udokumentowania wszelkich wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz ewentualnie ponoszonych kosztów leczenia według druku dołączonego do tego pisma. W piśmie tym organ, stosownie do art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a., poinformował też stronę o prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także prawie przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek. Także w toku postępowania odwoławczego w związku ze złożonymi dokumentami organ pismem z dnia [...]r. poinformował stronę o tym, że istnieje możliwość uzupełnienia wniosku o umorzenia zadłużenia poprzez udokumentowanie dodatkowo zaistniałych nowych okoliczności mających wpływ na sprawę po wydaniu decyzji z dnia [...]r. i że zgodnie z art. 10 k.p.a. strona ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Poza tym w kolejnym piśmie z dnia [...]r. organ dodatkowo poinformował, że w przypadku nieskorzystania z powyższych uprawnień rozstrzygnięcie zostanie podjęte w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy.

Dodatkowo wychodząc poza granice skargi zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd z urzędu badał, czy organ drugiej instancji nie naruszył prawa procesowego, jeśli chodzi o przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiący podstawę do wyłączenia pracownika organu odwoławczego od udziału w tym postępowaniu.

Na wstępie należy podkreślić, że parafowanie decyzji przez osoby występujące w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej, począwszy, np. od kierownika referatu, poprzez naczelnika wydziału i zastępcę dyrektora oddziału, nie można uznać za niezbędną czynność procesową do załatwienia sprawy, a osoby te za biorące udział w postępowaniu w rozumieniu tego przepisu. Stwierdzenie to nabiera szczególnego znaczenia w przypadku takiego środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Środek ten nie ma charakteru dewolutywnego, gdyż nie powoduje przeniesienie sprawy do rozpatrzenia przez inny organ wyższego stopnia. W związku z tym wniosek rozpatruje ten sam organ w ramach tej samej struktury organizacyjnej.

W przedmiotowej sprawie decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. w imieniu Zakładu wydał Zastępca Dyrektora Oddziału G. S. Decyzja ta została parafowana przez Zastępcę Naczelnika Wydziału M. S., Kierownika Referatu I. K. i Inspektora G. B. Natomiast po wniesieniu do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 83 ust. 4 zd. 2 u.s.u.s. decyzję z dnia [...]r. z upoważnienia Prezesa ZUS wydał Dyrektor Oddziału L.K., a podpisy na niej złożyli Zastępca Dyrektora Oddziału G.S., Naczelnik Wydziału R.K. i Kierownik Referatu I.K.

Z powyższych okoliczności wynika, że wyłączeniu od udziału w postępowaniu na etapie rozpatrzenia wniosku nie podlegała Dyrektor Oddziału L.K., ponieważ nie brała udziału w wydaniu decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast pozostałe osoby jedynie parafujące zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. nie można uznać za pracowników biorących udział w postępowaniu w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Podkreślić należy, że "parafowanie" decyzji nie oznacza także udziału w jej wydaniu, gdyż osoby te nie były osobami upoważnionymi do podpisywania, czyli wydawania decyzji w imieniu Prezesa ZUS, jak Dyrektor Oddziału L.K. Poza tym Zakład, a w jego imieniu Prezes, nie działa jako organ kolegialny tylko organ monokratyczny. Tym samym nie można przyjąć, że Zastępca Dyrektora Oddziału G.S. wydając w imieniu Zakładu decyzję w pierwszej instancji, brała również udział w wydaniu zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS. Nie ma też podstaw do twierdzenia, że osoby podpisane na druku, w części opisanej jako "Opinia komisji" brały udział w sprawie i podlegały wyłączeniu, gdyż działanie takiej komisji nie znajduje uzasadnienia w przepisach powszechnie obowiązujących.

W związku z powyższym Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji skargę oddalił stosownie do art. 151 P.p.s.a.