Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1494/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 142 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. Z. i K. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 728/11 w sprawie ze skargi T. Z. i K. Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 728/11 oddalił skargę T. Z. i K. Z. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku podano, że w związku z uzyskaniem informacji, że "cel dla którego ich nieruchomość została wywłaszczona odpadł", wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2010 r. T. Z. i K. Z. zwrócili się do Wydziału Mienia i Nadzoru Właścicielskiego Urzędu Miasta Częstochowy o wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w Częstochowie przy ul. P. [...], oznaczonej jako działka o nr [...] o powierzchni 2150 m², opisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Częstochowie. Wyjaśnili, że działka ta stała się własnością Skarbu Państwa (obecnie Gminy Miasta Częstochowa) na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 1977 r., w której stwierdzono, że "nieruchomość zawnioskowana do wywłaszczenia niezbędna jest inwestorowi pod budowę ośrodka rekreacyjno-szkoleniowego". Natomiast w ostatnim piśmie z dnia 13 kwietnia 2010 r. poinformowani zostali, że "..w chwili obecnej na podstawie stosownej umowy jest użyczona Polskiemu Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Częstochowie z przeznaczeniem na utworzenie Rodzinnego Domu dla osób niepełnosprawnych intelektualnie".

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda Śląski, na podstawie art. 26 § 2 oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) postanowił wyznaczyć Starostę Częstochowskiego, jako właściwego do rozpoznania wniosku.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Starosta Częstochowski, działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości objętej wnioskiem. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 0,5901 ha stanowiąca własność T. Z. i K. Z. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu Miejskiego w Częstochowie z dnia [...] stycznia 1977 r. pod budowę ośrodka rekreacyjno-szkoleniowego. Następnie działka ta uległa podziałowi na działki: nr [...]/7 o powierzchni 0,0773 ha, nr [...]/8 o powierzchni 0,2150 ha i nr [...]/9 o powierzchni 0,0297 ha, przy czym działki o nr [...]/7 i nr [...]/9 zostały zwrócone małżonkom Z. decyzją Urzędu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 1991 r. Działka nr [...]/8, zgodnie z odpisem księgi wieczystej, stanowi własność Miasta Częstochowa. O zwrot tej działki małżonkowie Z. składali już wcześniej wnioski. Pierwszy wniosek, złożony w dniu 15 kwietnia 1998 r. nie został uwzględniony. Wówczas Wojewoda Częstochowski decyzją z dnia [...] października 1998 r. odmówił zwrotu nieruchomości, stwierdzając w uzasadnieniu, że działka nr [...]/8 wykorzystana została zgodnie z celem wywłaszczenia, a zatem nie zaistniały przesłanki umożliwiające jej zwrot. Odwołanie od tej decyzji rozpatrzył Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, utrzymując w mocy, decyzją z dnia [...] września 1999 r., decyzję Wojewody Częstochowskiego, w uzasadnieniu potwierdzając fakt zrealizowania inwestycji określonej w decyzji o wywłaszczeniu. Skargę wniesioną przez małżonków Z. na powyższe decyzje Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2001 r., stwierdzając w uzasadnieniu, że organy obu instancji trafnie wskazały, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do uznania, że przedmiotowa działka stała się zbędna na cel wywłaszczenia i do orzeczenia o jej zwrocie na rzecz byłych właścicieli.

Następny wniosek o zwrot działki nr [...]/8 T. Z. i K. Z. złożyli w dniu 3 kwietnia 2007 r. Starosta Kłobucki decyzją z dnia [...] maja 2008 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu tej nieruchomości, stwierdzając, że sprawa zwrotu wymienionej nieruchomości była już rozpatrywana i została zakończona ostateczną decyzją administracyjną. Następnie Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarga na powyższą decyzję, złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 30 września 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 869/08.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że postępowanie w sprawie zwrotu wnioskowanej działki, ze względu na fakt, iż sprawa ta była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, stało się bezprzedmiotowe.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli T. Z. i K. Z.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Wojewoda Śląski zaskarżoną decyzją utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wydane w sprawie decyzje, a w szczególności decyzję Wojewody Częstochowskiego z dnia [...] października 1998 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] września 1999 r. przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, na którą to decyzję skarga została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA 2675/00. Przywołał także kolejne decyzje wydane w tej sprawie, stwierdzając, że ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności orzeczenia na podstawie art. 156 § 1 ust. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda stwierdził, że Starosta Częstochowski zasadnie umorzył postępowanie w sprawie. Wniosek jest bowiem kolejnym wnioskiem w przedmiocie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]/8, w której to sprawie zapadła decyzja odmawiająca zwrotu tej działki, utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji, a skarga została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W zaistniałej sytuacji ponowna merytoryczna decyzja w sprawie dotknięta byłaby wadą określoną w art. art. 156 § 1 ust. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy dodał nadto, że zmiana sposobu użytkowania wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i rozporządzenie nią na rzecz innego podmiotu nie powoduje obowiązku zwrotu nieruchomości w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2011 r. wnieśli T. Z. i K. Z. Zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, pomimo iż Starosta Częstochowski wydał decyzję naruszając przepisy procedury, tj. art. 105 § 1 w związku z art. 154 § 1 oraz art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuchylenie na podstawie wymienionego art. 154 § 1 z urzędu decyzji ostatecznej. Zdaniem skarżących, w sprawie naruszono także art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. Ponadto, doszło w sprawie do naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że zmiana sposobu użytkowania wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i rozporządzenie nią na rzecz innego podmiotu nie powoduje obowiązku zwrotu nieruchomości. Organ, działając zgodnie z ogólnymi zasadami wymienionymi w art. 6 do 13 Kodeksu postępowania administracyjnego, powinien z urzędu uchylić decyzję ostateczną, która według niego powoduje bezprzedmiotowość wnioskowanego postępowania i doprowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku z dnia 30 kwietnia 2010 r., mając na uwadze słuszny interes małżonków Z.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 stycznia 2012 r. uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że kwestia zwrotu działki nr [...]/8 była już wcześniej rozpatrywana. Z wnioskiem o zwrot tej działki małżonkowie Z. wystąpili już w dniu 15 kwietnia 1998 r. Wówczas decyzją z dnia [...] października 1998 r. Wojewoda Częstochowski odmówił jej zwrotu, a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 1999 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu potwierdzono, iż na terenie wywłaszczonym istnieje szkoła specjalna dla dzieci upośledzonych, która odpowiada pojęciu "ośrodka szkoleniowo-rekreacyjnego", a pozostała część terenu – ogrodzona, niezbędna jest szkole dla jej prawidłowego funkcjonowania, wobec czego nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Skargę małżonków Z. rozpatrywał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2001 r. oddalił ją (sygn. akt I SA 2675/00). W uzasadnieniu Sąd odnosząc się do treści art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stwierdził, iż żadna z przesłanek zbędności nie została spełniona, gdyż "już od 1981 r. na tej oraz sąsiedniej wywłaszczonej nieruchomości istnieje Państwowa Szkoła Specjalna nr [...], działka jest ogrodzona, według kierownictwa szkoły jest szkole niezbędna dla celów rehabilitacji ruchowej wychowanków. W tej sytuacji nie ma prawnego znaczenia fakt, że na działce tej powstaje nowa inwestycja, gdyż planowana jest rozbudowa szkoły, skoro nieruchomość wykorzystywana jest zgodnie z celem wywłaszczenia".

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w tych okolicznościach decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jest niewątpliwie decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego sankcjonującego ogólną zasadę – trwałości decyzji administracyjnych, zgodnie z którą uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna może być wzruszona w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie, strona wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2010 r., ponownie (po wniosku przedstawionym powyżej i wniosku złożonym dnia 3 kwietnia 2007 r.) zwróciła się z prośbą o wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w Częstochowie przy ul. P. [...], oznaczonej jako działka nr [...]/8. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że decyzja Starosty Częstochowskiego z dnia [...] stycznia 2011 r. dotyczyła sprawy rozstrzygniętej już wcześniej decyzją ostateczną. Wydanie zatem w tej samej sprawie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty naruszyłoby ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej, decyzja taka dotknięta byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też organ zasadnie uznając, iż postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu wydał decyzję o jego umorzeniu. Dopóki bowiem orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]/8 była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, przy dokładnej analizie przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określonych w art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wniosek z dnia 30 kwietnia 2010 r. jest ponownym wnioskiem o zwrot tej samej nieruchomości, a nie żądaniem wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej czy jej zmiany w trybie art. 154 czy też art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu niezgromadzenia w sprawie materiału dowodowego, nieprzeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy, iż w przypadku umorzenia postępowania brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygania, a tym samym do podejmowania czynności mających na celu wyjaśnianie i ustalenie podnoszonych w sprawie okoliczności.

Sąd podniósł ponadto, że wskazana we wniosku zmiana sposobu użytkowania wywłaszczonej nieruchomości miała miejsce już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. O zrealizowaniu celu wywłaszczenia orzekły wymienione powyżej organy we wskazanych decyzjach, potwierdził ten fakt Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r. Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą sądów administracyjnych w tym zakresie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wyprowadzić ze zdarzeń, które nastąpiły już po osiągnięciu celu wywłaszczenia, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli T. Z. i K. Z. reprezentowani przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które miały istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 151 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi, spowodowane niedostrzeżeniem naruszeń jakich dopuściły się organy administracyjne obydwu instancji (Starosta Częstochowski i Wojewoda Śląski) przy wydawaniu decyzji, i tym samym zaaprobowanie przez zaskarżony wyrok naruszenia przepisów, a to:

1) art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego ponieważ "sprawa w całości była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną", nie wskazując przy tym, którą decyzję ostateczną organ miał na uwadze,

2) art. 9 w związku z art. 66 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niezawiadomienie małżonków Z., że skoro ich pismo z 30 kwietnia 2010 r. dotyczyło kilku spraw (przede wszystkim wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, ale i uchylenie decyzji ostatecznej znajdującej się w obrocie prawnym rozstrzygającej już kwestię zwrotu działki nr [...]/8), to w sprawie uchylenia funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji dotyczącej zwrotu działki [...]/8 powinni skierować, zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. – odrębne pismo do Prezydenta Miasta Częstochowy,

a w sytuacji gdyby Sąd nie podzielił zarzutu 2.:

3) art. 154 § 1 w związku z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie z urzędu przez organ, niedookreślonej w uzasadnieniu decyzji Wojewody: "ostatecznej decyzji administracyjnej", która legła u podstaw rozstrzygnięcia o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania, podczas gdy za jej uchyleniem przemawiał słuszny interes strony,

a nadto:

4) art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – zmienionego po 12 latach licząc od daty "ostatecznej decyzji administracyjnej" – i nieusunięcie jej z urzędu przez organ – skoro jego zdaniem, było to konieczne by wszcząć postępowanie o zwrot nieruchomości z wniosku z 30 kwietnia 2010 r., a poprzestanie na umorzeniu postępowania, czym organ, poprzez brak merytorycznego rozstrzygnięcia istoty sprawy, osłabił zaufanie skarżących do organów administracji,

5) art. 77 k.p.a. poprzez niezgromadzenie żadnego nowego materiału dowodowego i przez to nieprzedstawienie dowodów na poparcie okoliczności i twierdzeń zawartych w decyzji, w tym nieprzeprowadzenie oględzin przedmiotowej nieruchomości, a ponadto niedogłębne zbadanie istniejącego materiału dowodowego pozwalającego na stwierdzenie, że cel, na który nieruchomość została wywłaszczona nie istnieje, podczas, gdy należało zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. i uchylić tak zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego, jak i decyzję organu I instancji;

II. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 6 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, iż zmiana sposobu użytkowania wywłaszczonej nieruchomości "miała miejsce już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej" w sytuacji, gdy cel ten nigdy nie został zrealizowany.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto poszczególne zarzuty, wskazując, że Sąd I instancji błędnie oddalił skargę przyjmując, iż postępowanie należało umorzyć z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ sprawa ta została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną, tymczasem, zdaniem skarżących, w dalszym ciągu sprawa nie została wyjaśniona, a poważne wątpliwości budzi kwestia realizacji celu wywłaszczenia na spornej działce.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Skoro w sprawie nie stwierdzono występowania tego rodzaju okoliczności, w postępowaniu kasacyjnym mogły być rozważone wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą przede wszystkim niedostrzeżenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach naruszenia przez organy administracyjne obydwu instancji wskazanych przez skarżących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i mimo że uchybienia te uzasadniały zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. nastąpiło – niezasadne zdaniem skarżących - oddalenie skargi na podstawie art. 151 tej ustawy. Żaden z tych zarzutów nie mógł być uznany za usprawiedliwiony.

Odnosząc się do tych zarzutów w kolejności ich postawienia za niezasadne uznać należało stwierdzenie, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na brak wskazania, którą ostateczną decyzją administracyjną sprawa była już w całości rozstrzygnięta. Zarówno w świetle treści zaskarżonych decyzji, jak i treści wyroku Sądu pierwszej instancji nie może budzić żadnych wątpliwości, na co wskazywano w tych rozstrzygnięciach, że o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie zadecydowało pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1999 r., rozstrzygającej ostatecznie sprawę z wniosku T. Z. i K. Z. z dnia 15 kwietnia 1998 r. dotyczącego zwrotu działki oznaczonej numerem [...]/8 położonej w Częstochowie przy ul. P. [...]. Decyzja ta podlega ochronie wynikającej z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.).

Za całkowicie chybiony uznać także należy kolejny zarzut dotyczący naruszenia art. 9 i art. 66 k.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że znajdujące się w aktach sprawy pismo skarżących z dnia 30 kwietnia 2010 r., będące wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości, nie zawierało w swojej treści – wbrew zawartym w skardze kasacyjnej twierdzeniom – innych żądań. W tej sytuacji sugestia, że organ nie wykonał obowiązków wynikających z art. 66 k.p.a. jest bezpodstawna, podobnie jak i twierdzenie, że doszło w sprawie do uchybienia art. 9 k.p.a. statuującemu zasadę obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej.

Nie są uzasadnione także kolejne zarzuty, w tym dotyczący naruszenia art. 154 § 1 w związku z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie z urzędu przez organ ostatecznej decyzji administracyjnej, która legła u podstaw rozstrzygnięcia o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Jak słusznie ocenił Sąd w zaskarżonym wyroku, pismo z dnia 30 kwietnia 2010 r. jest ponownym wnioskiem o zwrot tej samej nieruchomości, co do której wcześniejsze żądanie zwrotu zostało rozstrzygnięte decyzją ostateczną, a nie żądaniem wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej czy jej zmiany w trybie art. 154 czy też w trybie art. 155 k.p.a. Nie było więc żadnych podstaw, aby organy wypowiadały się w rozpoznanej sprawie w kwestiach uregulowanych w art. 154 § 1 k.p.a.

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. pozostają w ścisłym związku z zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, to jest art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także art. 3 pkt 1, 2, 3, 4 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię. Również i te zarzuty nie mogły być uwzględnione.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy administracji publicznej rozstrzygające wniosek z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zwrot działki nr [...]/8 nie dokonywały wykładni żadnych przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w tym również nie wypowiadały się co do definicji ustawowych zawartych we wskazanych w skardze kasacyjnej przepisach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę także nie interpretował powołanych przez skarżących norm. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko (wcześniej przyjęte także przez organy), że zmiana sposobu użytkowania wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym okoliczności faktycznych sprawy, która miała miejsce już po zrealizowaniu celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy należało podzielić. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wyprowadzać ze zdarzeń, które nastąpiły już po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11 (OTK-A 2012/11/135) uznał, że art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Słusznie więc Sąd pierwszej instancji zaakceptował pogląd organów, że skoro żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości zostało na wniosek z dnia 15 kwietnia 1998 r. rozstrzygnięte ostatecznie poprzez odmowę zwrotu nieruchomości z uwagi na stwierdzenie, że na tej nieruchomości cel wywłaszczenia – w myśl art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – został zrealizowany, to postępowanie wszczęte na żądanie skarżących, którzy wystąpili z kolejnym wnioskiem o zwrot tej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 tej ustawy musiało być zakończone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji nie tylko niecelowe, ale i niedopuszczalne było przeprowadzenie w niniejszym postępowaniu jakichkolwiek czynności dowodowych, zarówno co do aktualnego sposobu wykorzystania nieruchomości, jak i tym bardziej zmierzających do podważenia ustaleń faktycznych co do wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia, jakie przyjęte zostały w postępowaniu administracyjnym, w którym zapadła ostateczna decyzja w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości, uznana za zgodną z prawem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA 2675/00.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.