Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 406/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Transport
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 39j ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2016 poz 627
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] października 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], skierował J. C. P. 37, posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii: B, B+E oraz kategorii: C, C+E, D, D+E, na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Jako podstawę prawna orzeczenia organ wskazał art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami z dnia [...] stycznia 2011 r. (Dz. U z 2015r., ze zm., dalej: u.k.p.) oraz w związku z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2016r. (Dz. U. z 2016r., poz. 231, dalej: rozporządzenie) w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] marca 2016 r. otrzymał orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] marca 2016 r. dotyczące J. C., stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy kat. D. dalej organ wskazał w uzasadnieniu, iż w toku postępowania ustalono z dr Z. B., że w świetle aktualnych przepisów istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami odnosi się także do kat. C. Stanowisko to potwierdziło W. Centrum Medycyny Pracy w P. (dalej: WCMP). Starosta wyjaśnił, że z analizy dokumentacji wynika, że [...] czerwca 2015 r. J. C. poddał się badaniu lekarskiemu i uzyskał wydane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p. orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, B1, BE, T, C, C1, CE, C1E, D, D1, D1E, DE. Orzeczenie to wraz z aktualnym orzeczeniem psychologicznym stanowiło podstawę do wydania stronie Profilu Kandydata na Kierowcę, co skutkowało uzyskaniem przez J. C. uprawnień kat. D. Starosta wziął pod uwagę fakt, że w okresie ostatnich kilku miesięcy strona wielokrotnie przedstawiała orzeczenia lekarskie i psychologiczne o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi (np: orzeczenie lekarskie z [...].01.2015 r., orzeczenie psychologiczne z [...].01.2015 r., orzeczenie lekarskie z [...].06.2015 r., orzeczenie psychologiczne z dnia [...].06.2015 r.). Organ wskazał też, że J. C. uzyskał orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] czerwca 2015 r. o braku przeciwwskazań i z [...] marca 2016 r. o istnieniu przeciwwskazań. W stosunkowo krótkim odstępie czasu zostały zatem wystawione dwa sprzeczne orzeczenia. Zdaniem organu są to istotne różnice, gdyż orzeczenia są bardzo skrajne. Dlatego zasadnym jest skierować stronę na dodatkowe badania do WCMP, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że strona ma uprawnienia jako kierowca zawodowy kat. C, CE.

J. C. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił Staroście Gnieźnieńskiemu naruszenie:

- art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 u.k.p. poprzez błędną wykładnie i uznanie, iż wobec skarżącego istnieje potrzeba skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami;

- § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. poz. 949 ze zm., dalej: r.b.l.) poprzez niewłaściwe zastosowanie,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż u skarżącego zachodzą podstawy do skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Odwołujący wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz dowodu z orzeczenia lekarskiego nr [...] wydanego przez Centrum Medycyny Pracy Specjalistyczny Gabinet Lekarski prof. dr hab. med. W. B. z dnia [...] maja 2016 r. na okoliczność braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii C1,C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E.

W motywach odwołania podniesiono, że jest faktem, iż odwołujący poddał się badaniom lekarskim, w konsekwencji czego został skierowany przez dr Z. B. na konsultację neurologiczną, mimo braku wskazań i dolegliwości. W czasie tej konsultacji wykonano u niego badanie EEG głowy, a neurolog stwierdził, że w zasadzie nie ma przeciwskazań do kierowania pojazdami, wskazując na drobne zmiany, które występują u wielu ludzi bez żadnych dolegliwości. Pomimo tego organ I instancji orzekł zaskarżoną decyzją o skierowaniu strony na badania lekarskie. J. C. zakwestionował treść orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] marca 2016 r. stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy kat. D. Wskazał, iż zgodnie z § 6 r.b.l. uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza posiadającego specjalizację w określonej dziedzinie medycyny lub psychologa albo zlecić przeprowadzenie pomocniczych badań diagnostycznych , w zakresie o którym mowa w § 4 ust. 1 r.b.l., w celu oceny schorzenia lub stopnia zaawansowania objawów chorobowych. Odwołujący w czasie badania przez lekarza z zakresu medycyny pracy - dr Z. B. nie zgłaszał żadnych dolegliwości, a jego stan zdrowia nie wzbudzał żadnych uzasadnionych przyczyn, dla których został on skierowany na badania specjalistyczne z zakresu układu nerwowego. Zgodnie z § 6 ust. 3 r.b.l. u osób ubiegających się o wydanie lub posiadających prawo jazdy kategorii zarówno C, jak i D obligatoryjnie przeprowadza się konsultację u lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie okulistyki oraz badania oceniające widzenie zmierzchowe, zjawisko olśnienia oraz wrażliwość na kontrast. Powyższe badania strona przeszła bez żadnych zastrzeżeń. Nadto przepis § 5 ust. 4 r.b.l. wskazuje, że załącznik nr 5 r.b.l. określa szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie układu nerwowego, w tym padaczki. Nieprawidłowości stwierdzone przez neurologa, których istnienie odwołujący kwestionuje, nie mają wpływu na jego funkcjonowanie, co zresztą podkreślał sam neurolog, twierdząc, że nieprawidłowości te nie wymagają nawet leczenia. Zgodnie z załącznikiem nr 5 w zakresie układu nerwowego uwzględnia się choroby obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego oraz zaburzenia neurologiczne związane z interwencją chirurgiczną skutkującą uszkodzeniem ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego, w zależności od skutków czynnościowych. Nieprawidłowości w zapisie EEG głowy nie stanowią żadnego z wyżej wskazanych schorzeń, zatem nie mogą stanowić podstawy do ustalenia istnienia przeciwwskazań do ubiegania się o prawo jazdy kat. D oraz posiadania kat. C. Zgodnie z załącznikiem, nawet u osób cierpiących na padaczkę (u których padaczkę rozpoznano lub u których wystąpił napad o symptomatologii padaczkowej) ubiegających się o wydanie lub posiadających kat. D i C można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Tym samym zdaniem odwołującego skoro nie cierpi on na żadne dolegliwości, ustalenie iż wobec niego istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami kat. C i ubiegania się o prawo jazdy kat. D jest oczywistym błędem.

Zarzucając Staroście naruszenie art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2b u.k.p. J. C. wskazał, że wobec niego nie stwierdzono uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. W czasie badania u neurologa usłyszał, iż nie ma przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, a stwierdzone rzekomo zmiany (których istnienia kwestionuje) nie wymagają leczenia i nie dają żadnych skutków odczuwalnych, poza tymi zmierzonymi w czasie badania EEG głowy. Zaznaczył, że w doktrynie podkreśla się, iż zgodnie z art. 99 ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. starosta ma obowiązek skierowania na badania w razie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, przy czym zastrzeżenia te muszą mieć poważny charakter. Jedyną przesłanką skierowania kierowcy na badania decyzją starosty jest zaistnienie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Wobec tego samo istnienie dwóch sprzecznych orzeczeń lekarskich (z [...].06.2015 r. i z [...].03.2016 r.) nie pozwala na wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu ustalenia przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, również w zakresie posiadanej przez stronę kat. C. Kończąc odwołujący podał, że w stosunku do niego mogą zachodzić żadne uzasadnione i poważne zastrzeżenia, co do stanu zdrowia skoro Centrum Medycyny Pracy w G. wydało [...] maja 2016 r. orzeczenie lekarskie nr [...] stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kat. C1, C1 + E, C, C+E, D1, D1 + E,D, D + E.

W odpowiedzi na odwołanie Starosta [...] przywołując argumentację z uzasadnienia swej decyzji nadto wskazał, że J. C. nie skorzystał z prawa odwołania się od orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] marca 2016 r. stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy kat. D. Z kolei w orzeczeniu lekarskim nr 21/2016r. z [...] maja 2016 r. nie podano odpowiedniej podstawy prawnej, a ponadto strona winna udać się nie do specjalistycznego gabinetu lekarskiego w G., lecz zgodnie z pouczeniem zawartym w skarżącej decyzji do WCMP. Organ I instancji wskazał też, że wydana przez niego decyzja ma na celu eliminowanie zagrożeń w ruchu drogowym.

W piśmie procesowym z 17 czerwca 2016 r. J. C. wyjaśnił, że nie skorzystał z prawa do odwołania, bowiem nie miał wiedzy, iż takie prawo mu przysługuje. Dodał, że nie jest fachowym podmiotem, nie posiada wiedzy na temat prawnych możliwości kwestionowania opinii medycznych i nie był w stanie złożyć odwołania, tym bardziej, iż neurolog przekonywała go w czasie badania, iż podstawy do uznania istnienia przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów nie istnieją zarówno co do kat. D, jak i C. Odwołujący podał też, że miał prawo udać się do specjalistycznego gabinetu lekarskiego, do specjalisty z tytułem profesora nauk medycznych w celu ustalenia, czy faktycznie istnieją przesłanki do stwierdzenia przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów kat. C, D oraz wszystkich innych. Strona ma bowiem prawo powoływać dowody pochodzące z wiarygodnego źródła na każdym etapie postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. (błędnie podano [...] lutego 2016 r.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Starosta [...] wszczął postępowanie w niniejszej sprawie w związku z pojawieniem się dwóch sprzecznych orzeczeń lekarskich, wydanych na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 2 u.k.p., zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. SKO wyjaśniło, że przepis wskazuje na obowiązek skierowania kierowcy na badania lekarskie w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w ww. przepisie prawa tzn. w przypadku istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń w stanie zdrowia. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie jest decyzją związaną, starosta nie ma możliwości odstąpienia od obowiązku jej wydania. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję kierował się orzeczeniami lekarskimi dostarczonymi przez stronę. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie nr [...] z [...] marca 2016 r. wydane przez lekarza Z. B. , stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na określonym stanowisku: przewóz osób kat. D, orzeczenie nr [...] z [...] czerwca 2015r. wydane przez dr n. med. T. [...], stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. B, B1, B+E, T, C, C1, C+E, C1+E, D, D1, D1 +E, D+E; zaświadczenie z [...] stycznia 2015r. wystawione przez lekarza A. M. , stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy kat. C, C+E. Kolegium wskazało, że ponadto do odwołania załączono kserokopię orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] maja 2016r. wydane przez prof. dr hab. med. W. B. , stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do których jest wymagane prawo jazdy kat. C, C1, C+E, C1+E, D, D1, D1 +E, D+E, zbliżonego w swej treści do orzeczenia z [...] czerwca 2015r. (obejmującego dodatkowo kat. B, B1, B+E, T). SKO zaznaczyło, że organowi I instancji to ostatnie orzeczenie nie było znane i dlatego wykazał sprzeczność miedzy orzeczeniem z [...] marca 2016 r. a orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Organ odwoławczy podkreślił, że dwa z wymienionych orzeczeń pochodzą z 2016 r. i zawierają sprzeczne oceny stanu zdrowia J. C. tj. orzeczenie z [...] marca 2016 r. o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na określonym stanowisku: przewóz osób kat. D oraz z dnia [...] maja 2016 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami do których jest wymagane prawo jazdy kat. C, C1, C+E, C1+E, D, D1, D1+E, D+E .

Kolegium wyjaśniło, że Starosta prowadził postępowanie wyjaśniające, którego ustalenia zostały zapisane w notatce służbowej z [...] kwietnia 2016r. insp. A. G.. Wynika z niej, że dr Z. B. wyjaśnił, że zlecił wykonanie badania, którego wyniki wskazują na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. To badanie nie było wykonane przy wydaniu wcześniejszego orzeczenia. Ponadto wskazał, że aktualne przepisy nakazują badać kierowców blokami, w związku z czym jakkolwiek orzeczenie wskazuje na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych na kat. D to automatycznie odnosi się też do kategorii C. Informację tę, o badaniu kierowców blokami, potwierdziła Kierownik WCMP. Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji, że istnienie orzeczeń skrajnie różniących się w ocenie zdolności zdrowotnych do kierowania pojazdami wymaga przeprowadzenia dodatkowych badań w WCMP, albowiem organy administracji publicznej nie są uprawnione, ani też przygotowane zawodowo do oceny dokumentacji medycznej, w tym orzeczeń, wydanych przez lekarzy uprawnionych do badania kierowców. Występowanie zaś rozbieżności w orzeczeniach lekarskich rodzi po stronie organów wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia J. C. i istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Dalej wyjaśniono, że skierowanie kierowcy na badania lekarskie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. ma na celu ocenę stanu zdrowia kierowcy przez uprawnionych lekarzy pod kątem ustalenia, czy odwołujący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że w trakcie badania strona będzie mogła przedstawić będące w jej posiadaniu dokumenty medyczne: orzeczenia, zaświadczenia, czy wyniki badań mające znaczenie w sprawie. Stronie przysługiwało będzie prawo do odwołania się od orzeczenia lekarskiego I instancji do specjalistycznego organu wyższego stopnia po doręczeniu tego orzeczenia lekarskiego. Skierowanie na badania lekarskie nie oznacza utraty uprawnień. Niekorzystne dla Strony konsekwencje wywołuje dopiero niewykonanie postanowień decyzji o skierowaniu na badania lekarskie - bowiem nie stawienie się na te badania stanowi podstawę do zatrzymania prawa jazdy.

Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję SKO w P. J. C. podniósł zarzuty tożsame do sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Występujący na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Skarga w niniejszej sprawie okazała się zasadna.

Przedmiotem skargi J. C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Materialnoprawną podstawą wydanych w niniejszej sprawie decyzji były przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm., dalej: u.k.p.).

Zgodnie z przepisem art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. określa zaś, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że powołane przepisy odnoszą się do możliwości skierowania kierującego, posiadającego uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych, na specjalistyczne badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, jednakże jedynie w przypadku powzięcia przez organ uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia. Zatem skierowanie kierującego pojazdem do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Nie wystarczą same wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie i tym samym nie gwarantuje on bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Okoliczności ustalone przez organ muszą bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Wątpliwości te muszą być poparte ustaleniami na okoliczność ewentualnych schorzeń lub wad zdrowia kierującego pojazdami (por. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2015 r., I OSK 1476/13 oraz z 4 marca 2016 r., I OSK 1346/14, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie posiadały materiału dowodowego, który pozwoliłby im stwierdzić, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy – skarżącego J. C..

Po pierwsze należy wyjaśnić, że w zakończonym postępowaniu organy obu instancji związane były zasadami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, w tym zasadą prawdy obiektywnej, zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadą przekonywania. Winny zatem stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Powinny też prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.).

Emanację zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu wyjaśniającym jest norma zawarta w art. 77 § 1 K.p.a. nakazująca organom administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasadę tę urzeczywistnia też przepis art. 80 K.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy powziął – jak twierdzi – uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy J. C. uzasadniające skierowanie go na badania lekarskie z powodu wydania w krótkim odstępie czasu dwóch skrajnie sprzecznych ocen co do stanu zdrowia J. C.. Wyjaśnił, że orzeczeniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] lek. Med. Z. B. stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy kat. D (przewóz osób), a z przeciwstawnym orzeczeniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] prof. dr hab. Med. W. B. stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kat. C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E. Równocześnie Kolegium powołało się na wynik postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, w ramach którego w oparciu o notatkę służbową sporządzoną [...] kwietnia 2016 r. przez insp. A. G. ustalono, że dr Z. B. (autor orzeczenia lekarskiego z [...].03.2016 r.) wyjaśnił, że zlecił wykonanie badania, którego wyniki wskazują na istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi przez J. C.. Zaznaczył, że to badanie nie było wykonane przy wydaniu wcześniejszego orzeczenia. Jednocześnie wskazał, że aktualne przepisy nakazują badać kierowców blokami, w związku z czym jakkolwiek orzeczenie wskazuje na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych na kat. D to automatycznie odnosi się też do kat. C. Kolegium podkreśliło, że informację tę o badaniu kierowców blokami potwierdziła Kierownik WCMP.

Sąd stwierdził, że powołane twierdzenia organu odwoławczego są nie tylko gołosłowne, lecz również budzą zasadnicze wątpliwości z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa – ustawy o kierujących pojazdami i ustawy z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm., dalej: u.t.d.).

Po pierwsze należy wskazać, że Kolegium swą argumentację oparło na rzekomych dowodach (powołana notatka służbowa insp. A. G. z [...].04.2016 r.), które nie zostały włączone do akt. Akta organu I i II instancji nie zawierają przytoczonej notatki służbowej, na kanwie której Kolegium uznało, że istnieje sprzeczność pomiędzy orzeczeniami lekarskimi (z [...].03.2016 r. i [...] maja 2016 r.) wskazująca na istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego. Analogicznie na bliżej nieokreślone ustalenia z lekarzem dr Z. B. i W. Centrum Medycyny Pracy w P. powołał się w uzasadnieniu decyzji organ I instancji, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak śladu po przeprowadzaniu tego rodzaju czynności.

Doszło zatem do niedopuszczalnej z punktu widzenia podstawowych zasad praworządności sytuacji, w której organy administracji orzekały w oparciu o dowody nie znane stronie, z którymi nie miała ona szans się zapoznać.

Po wtóre zdaniem Sądu, nawet gdyby takowa notatka służbowa znalazła się w aktach sprawy, nie mogłaby stanowić dowodu, na którym mogłyby się oprzeć organy orzekające.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 72 § 1 K.p.a. czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. Jednocześnie przepis art. 75 § 1 K.p.a. określa, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Sąd podziela wyrażane w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym W świetle art. 75 § 1 k.p.a. notatka służbowa sporządzona przez prowadzącego sprawę pracownika nie jest tego rodzaju dokumentem, który służy wyjaśnieniu merytorycznemu sprawy. Jest formą adnotacji sporządzonej przez pracownika w trybie art. 72 k.p.a. Wobec powyższego do adnotacji tej nie stosuje się przepisów dotyczących dowodów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 sierpnia 2012 r., II SA/Bd 360/12, Lex nr 1253410, wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., I OSK 1597/09, Lex nr 745094).

Nadto stwierdzić należy, że Kolegium czyniąc z treści notatki służbowej pracownika organu I instancji główny dowód w sprawie na okoliczność istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, faktycznie odstąpiło od samodzielnej oceny prawnej w zakresie ziszczenia się przesłanek z art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., dając pierwszeństwo ocenie wyrażonej w powołanej notatce służbowej. Tymczasem ocena ta stanowi wykładnię wzajemnej relacji przepisów ustawy o kierujących pojazdami dotyczących stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i przepisów ustawy o transporcie drogowym o badaniach lekarskich kierowców wykonujących przewóz drogowy przeprowadzanych w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.

Kolegium, powołując stanowisko dr Z. B. ujęte w notatce służbowej insp. A. G. z [...] kwietnia 2016 r., wskazało, że ów lekarz wskazał, że aktualnie przepisy nakazują badać kierowców blokami, w związku z czym jakkolwiek orzeczenie wskazuje na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych na kat. D to automatycznie odnosi się też do kat. C. W oparciu o tę ocenę organ odwoławczy uznał, że zachodzą podstawy do uznania, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, które powodują konieczność skierowania go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Organ odwoławczy nie dokonał samodzielnej oceny mocy dowodowej – w świetle art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. – orzeczenia lekarskiego z [...] marca 2016 r. nr [...] wydanego na podstawie art. 39j u.t.d. w kontekście pozostałych dowodów zgormadzonych w sprawie, a zwłaszcza orzeczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2016 r.

Zważyć należy, że w orzeczeniu lekarskim z [...] marca 2016 r. stwierdzono wobec skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych nie do kierowania pojazdami, lecz do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy w przewowie osób pojazdami dla których wymagana jest kategoria prawa jady D.

Powołany w tym orzeczeniu lekarskim przepis art. 39j ust. 1 u.t.d. stanowi, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Badania te, zgodnie z art. 39j ust. 2 u.t.d., są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666). Przepis art. 39j ust. 3 u.t.d. określa zaś, że zakres badań lekarskich, o których mowa w ust. 1, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Z przepisów tych wynika, że badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy mają szerszy zakres aniżeli badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (art. 75 ust. 1 u.k.p.). Obejmują one bowiem badania z zakresu prawa pracy (ujęte w K.p.), jak i te uregulowane w u.k.p. W doktrynie wskazuje się, że kierowca wykonujący przewozy drogowe powinien posiadać zarówno zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jak i orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Taką konstatację potwierdza również treść art. 39j ust. 6 u.t.d., który określa krąg lekarzy uprawnionych do przeprowadzania badań lekarskich, którym podlegają kierowcy wykonujący przewozy drogowe. Przepis ten wskazuje bowiem, że badania takie mogą przeprowadzać jedynie lekarze uprawnieni do wykonywania badań profilaktycznych, posiadający dodatkowo uprawnienia do przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców (por. R. Strachowska, Komentarz do art. 39j ustawy o transporcie drogowym, źródło: Lex Omega, stan prawny na 10.06.2012).

W świetle powyższego zdaniem Sądu choć orzeczeniem lekarskim z dnia [...] marca 2016 r. stwierdzono u J. C. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy polegającej na przewozie osób (kat. D), jednakże zważywszy, że orzeczenie to zawiera adnotację o "kwalifikacji wstępnej przyspieszonej" oraz ma odmienny (szerszy) zakres od orzeczeń lekarskich wydawanych na podstawie art. 75 ust. 1 u.k.p., a także na fakt wylegitymowania się przez stronę orzeczeniem lekarskim z [...] maja 2016 r. stwierdzającym brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kat. C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E, obowiązkiem organów orzekających było ustalenie, czy owo orzeczenie lekarskie z dnia [...] marca 2016 r. uzasadnione było stwierdzeniem przez lekarza przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, czy tez przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi określonej kategorii.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w tym zakresie było konieczne również z tego powodu, że w aktach sprawy znalazły się inne orzeczenia: lekarskie z [...] czerwca 2015 r., psychologiczne z: [...] czerwca 2015 r., [...] stycznia 2015 r. i z [...] października 2014 r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami przez J. C., a nadto zaświadczenie lekarskie z [...] stycznia 2015 r. stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy kat. C, C+E.

W ocenie Sądu niedopuszczalna jest także sytuacja, w której orzekające w sprawie organy nie ustalają samodzielnie jakie przepisy prawa znajda w sprawie zastosowanie i nie dokonują ich wykładni, a jedynie ograniczają się do zaaprobowania poglądu przedstawionego przez inna osobę. Z taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdzie organy obu instancji ograniczyły sie do wskazania, iż ustalono z lekarzem, który wystawił zaświadczenie z [...] marca 2016 r., że w świetle aktualnych przepisów istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami dla których wymagana jest kat. D odnosi się również do kierowania pojazdami, dla których wymagana jest kat. C

Dokonanie oceny tej okoliczności jest bowiem elementem subsumcji normy prawnej do ustalonego stanu faktycznego i należy do kompetencji organu, który z założenia zna prawo i powołany jest do jego stosowania, co oznacza, iż niedopuszczalne jest przeprowadzanie dowodu w opinii czy to lekarza, czy innego podmiotu (w niniejszej sprawie W. Centrum Medycyny Pracy) na okoliczność, jakie są prawne skutki ewentualnego powzięcia podejrzeń, czy tez stwierdzenia przeciwwskazań dla kierowania pojazdami określonej kategorii w zakresie innych kategorii prawa jazdy posiadanych przez obywatela.

Przeprowadzenie takowego dowodu i powoływanie się na niego w uzasadnieniu decyzji uznać należy za oczywiste naruszenie prawa procesowego, albowiem skutkuje ono zastąpieniem organu administracji przez inny podmiot wyrażający opinię prawną w orzekaniu w sprawie.

W tym stanie rzeczy rację ma skarżący wskazując, że organy orzekające dopuszczając się naruszenia przepisów postępowania nie wyjaśniły, czy ziściły się przesłanki do zastosowania przepisów art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w pkt I. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy orzekające kierując się normą zawartą w art. 153 P.p.s.a. uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, a ponadto przeprowadzą postępowanie wyjaśniające na okoliczność, czy wydane w dniu [...] marca 2016 r. orzeczenie lekarskie, w świetle pozostałych orzeczeń lekarskich, daje podstawę do skierowania skarżącego do skierowania skarżącego na badania lekarskie, o których mowa, o których mowa w 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. W szczególności obowiązkiem organów będzie ustalenie, czy skarżący przed wydaniem orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2016 r. poddany był badaniom lekarskim zgodnie z zakresem określonym w art. 39j ust. 3 u.t.d. oraz czy wystawiający to orzeczenie lekarz rozpoznał u skarżącego przeciwskazania do kierowania pojazdami mechanicznymi określonej kategorii, czy też jedynie przeciwwskazania do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Przeprowadzone czynności organ winien udokumentować w sposób przewidziany przepisami K.p.a.

W oparciu o prawidłowo zebrany wyczerpujący materiał dowodowy organ winien następnie ustalić czy w stosunku do J. C. zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia uprawdopodobniające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Organ winien uwzględnić, iż z uwagi na to, że pojęcie "uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia" jest pojęciem nieostrym należy interpretując to pojęcie mieć na względzie cel ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami powinny zatem dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów.

Wydane orzeczenie organ winien uzasadnić zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., w tym w szczególności wyjaśnić podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz przytoczyć odpowiednie przepisy prawa, przy czym własnych rozważań w tym zakresie nie może zastępować powoływaniem się na poglądy lekarza, który wystawił zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2016 r. względnie innych instytucji, w tym W. Centrum Medycyny Pracy w P..

Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.) zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie [...]zł jako sumy poniesionych kosztów sądowych (200 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) i uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).