Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1457/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. j. z siedzibą w N. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] nakazał stronie - [...] - zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych (dalej jako: "Fundusz", "PFRON") przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego za okres sprawozdawczy w PFRON:

1. lipiec 2014 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 5 września 2014 r. do dnia wpłaty;

2. styczeń 2015 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 13 marca 2015 r. do dnia wpłaty.

W uzasadnieniu powyższej decyzji przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Organ I instancji na podstawie informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...]) ustalił, że strona składki na FUS, FUZ oraz FPG za okres rozliczeniowy lipiec 2014 r. opłaciła po terminie, tj. w dniu 09.09.2014 r. oraz składki na FUZ za okres rozliczeniowy styczeń 2015 r. opłaciła w dniu 15.05.2015 r. Natomiast płatnik miał obowiązek opłacenia składek za miesiąc lipiec 2014 r. do dnia 18.08.2014 r., natomiast za styczeń 2015 r. do dnia 16.02.2015 r.

Zgodnie z treścią art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Powyższe wskazuje, że warunkiem uznania, że strona spełniła przesłanki do otrzymania dofinansowania za okresy lipiec 2014 r. i styczeń 2015 r. jest terminowe poniesienie miesięcznych kosztów płacy, z dopuszczalnym poniesieniem przez pracodawcę uchybienia terminu, wynikającego z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Z danych znajdujących się w posiadaniu organu I instancji wynika, że [...] otrzymała dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze w PFRON: lipiec 2014 r. i styczeń 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł.

W związku z powyższym pismem z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] wezwano stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze w PFRON lipiec 2014 r. oraz styczeń 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu. Wnioskodawcę pouczono, że niewypełnienie obowiązku zwrotu ww. kwoty we wskazanym terminie, skutkować może wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu, wydaniem decyzji administracyjnej nakazującej zwrot środków Funduszu i skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo strona została wezwana do przedstawienia wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających daty wpływu na rachunek bankowy strony kwot dofinansowania przekazanego przez Fundusz za okresy sprawozdawcze lipiec 2014 r. oraz styczeń 2015 r. Przedmiotowe wezwanie, wysłane listową przesyłką poleconą zostało doręczone stronie w dniu 9 maja 2016 r.

Pismem z dnia 16 maja 2016 r. strona oświadczyła, że brak jest podstaw faktycznych do zwrotu dofinansowania.

Mając na względzie stanowisko strony organ przypomniał, że dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych to instrument wsparcia ze strony PFRON i przysługuje od momentu, kiedy beneficjent wyrazi wolę korzystania z uprawnienia w postaci dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego poprzez wystąpienie z odpowiednim wnioskiem (Wn-D). Korzystając z uprawnienia w postaci dofinansowania beneficjent powinien spełniać określone przepisami prawa warunki zawarte w ustawie o rehabilitacji oraz rozporządzeniu w sprawie dofinasowania, tj. terminowo opłacać obowiązkowe składki ZUS oraz składać odpowiednie dokumenty do Funduszu w ustalonych przepisami prawa terminach.

Organ zauważa, że późniejsze uregulowanie należności wobec ZUS z tytułu opłacania składek lub brak opłacenia tych składek nie skutkuje możliwością ubiegania się o dofinansowanie.

W wyniku analizy zgromadzonego materiału ustalono, że dniem, od którego należy naliczać odsetki, jest dzień obciążenia rachunku bankowego Funduszu.

Organ podkreśla, że stosownie do art. 26a ust. 11 pkt 1 w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

Natomiast zgodnie z treścią art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z kolei z art. 49e ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu środków dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

Wobec powyższego strona zobowiązana jest do złożenia stosownych korekt wniosków Wn- D w Systemie Obsługi Dofinansowań i Refundacji za okresy sprawozdawcze lipiec 2014 r. oraz styczeń. 2015 r. oraz zwrotu środków określonych w decyzji w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Wyżej opisaną decyzję zaskarżyła strona zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że miesięczne dofinansowanie nie przysługuje pracodawcy w sytuacji gdy uiścił przeważającą część kosztów płacy terminowo, a wyłącznie mniejsza część tych kosztów została opłacona w późniejszym terminie na skutek złożenia korekt dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych do dokładnego zbadania sprawy, a w szczególności poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez pominięcie przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego części dokumentów (tj. min. deklaracji ZUS DRA za miesiąc styczeń 2015 roku zgodnie z którą Skarżąca wskazała, że kwota do zapłaty tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne wynosiła [...] zł oraz potwierdzenia zapłaty z dnia 16.02.2015 r. na kwotę [...] zł) z których to dokumentów wynika, że Skarżąca uiściła miesięczne koszty płacy w terminie, tj. odpowiednio w dniu 16 lutego 2015 r. oraz w dniu 17 sierpnia 2014 roku, co doprowadziło Organ do nieprawidłowego przyjęcia, że Skarżąca opłaciła składki na FUS, FUZ oraz FPG za okres rozliczeniowy lipiec 2014 r. oraz styczeń 2015 r. po terminie, tj. odpowiednio w dniu 9 września 2014 r. oraz w dniu 15 maja 2015 r. - pomimo, że były to wyłącznie płatności korygujące wcześniejsze terminowe wpłaty;

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art 7 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 45 ust, 3 a u.r.z.s.z.o.n. poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1.

Od powyższej generalnej zasady ustawodawca przewidział wyjątki, których zaistnienie powoduje, że mimo tego, iż pracodawca spełnia inne przesłanki - uprawniające do uzyskania dofinansowania, to dofinansowanie nie przysługuje, a te wypłacone należy zwrócić.

Jeden z takich wyjątków został określony w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tym przepisem, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Definicja "kosztów płacy" zawarta została w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, przez które rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest możliwe, a wypłacone dofinansowanie podlega zwrotowi, gdy nie zostały opłacone w terminie składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od wynagrodzenia brutto i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, co wprost wynika z powołanego na wstępie przepisu art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, który to przepis dotyczy kosztów płacy za okresy sprawozdawcze od grudnia 2012r. (przepis te wszedł w życie 1 grudnia 2012r.). Tym samym sąd w pełni podziela stanowisko organów obydwu instancji, że w sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

Powyższe oznacza, że wypłacone dofinansowanie winno zostać zwrócone. Zgodnie bowiem z art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

W myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej).

Mając powyższe na względzie zasadnie Prezes PFRON zażądał od skarżącej zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące lipiec 2014 i styczeń 2015. Dodatkowo wskazać trzeba, że nakazanie zwrotu jest niezależne od tego, czy pracodawca wypełnia inne ustawowe przesłanki, uprawniające do skorzystania z dofinansowania.

Nie budzi zatem wątpliwości, że w przypadku składki na ubezpieczenie społeczne (zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż;

1) do 10 dnia każdego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie,

2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych,

3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Powyższe oznacza, że skarżąca zobligowana była do opłacenia składek:

• w przypadku dofinansowania za lipiec 2014 r. - do dnia 18 sierpnia 2014 r.

• w przypadku dofinansowania za styczeń 2015 - do dnia 16 lutego 2015 r.

W obu rozpoznawanych przypadkach z ewentualnym przekroczeniem terminu maksymalnie o 14 dni, tymczasem skarżąca opłaciła całość składek w dniach 09.09.2014 r. (za okres rozliczeniowy 07.2014) oraz w dniu 15.05.2015 r. (za okres rozliczeniowy 01.2015), a to oznacza ewidentne naruszenie art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji czego konsekwencją jest utrata uprawnienia do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, a wobec jego wcześniejszego wypłacenia - zobowiązanie do jego zwrotu. Przy czym sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w skardze jakoby powyższy przepis nie miał zastosowania gdy pracodawca "uiścił przeważającą część kosztów płacy terminowo, a wyłącznie mniejsza część tych kosztów została opłacona w późniejszym terminie na skutek złożenia korekt dokumentów rozliczeniowych ZUS DRA".

Taka wykładnia nie znajduje żadnego uzasadnienia, a to oznacza, że późniejsze uregulowanie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych nie skutkuje możliwością ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Wobec powyższego nie sposób uznać za trafny którykolwiek z zarzutów skargi.

Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.