Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 146/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1, 2 i 9, art. 25 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 30 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. K. reprezentowanej przez Ł. B. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. (znak: [...]) orzekającej z urzędu o:

1) uchyleniu z dniem [...] r. decyzji (znak: [...]) w części dotyczącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego na: E. N. i D. N.;

2) ustaleniu, że kwota dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznana decyzją (znak: [...]) wypłacona w okresie od 5 września 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. w łącznej wysokości 1.314,70 zł była świadczeniem nienależnie pobranym;

3) kwocie nienależnie pobranych świadczeń podlegającej zwrotowi;

4) kwocie odsetek ustawowych od nienależnie pobranych świadczeń za okres od 16 września 2004 r., tj. od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia, do 10 listopada 2005 r., tj. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, w wysokości 178,70 zł podlegającej zwrotowi;

5) łącznej kwocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami wynoszącą 1.493,40 zł

- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji decyzją z dnia [...] r., uznając, iż kwota dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznana decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) wypłacona w okresie od 5 września 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. stanowiła nienależnie pobrane świadczenie, uchylił z dniem [...] r. własną decyzję (znak: [...]) i orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 1.493,40 zł. Następnie, działający w imieniu M. K., pełnomocnik wniósł odwołanie, w którym podnosi naruszenie w skarżonej decyzji art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Zdaniem pełnomocnika, organ I instancji nie wskazał żadnego z dowodów, na których oparł rozstrzygnięcie, a w szczególności bezpośrednio nie odniósł się do zeznań któregokolwiek ze świadków. Nie wskazał sposobu jak i podstawy faktycznej obliczenia wysokości świadczenia głównego i odsetek podlegających zwrotowi, jak również podstawy prawnej naliczenia odsetek od świadczenia podlegającemu zwrotowi.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że przesłanki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłaty tych świadczeń, a także obowiązki osób uprawnionych do pobierania świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Jednak co oczywiste, ustawodawca uzależnia przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych od spełnienia przez zainteresowanych, ustawowo określonych warunków. Jednocześnie nakłada na osoby uprawnione ustawowy obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wszelkich okolicznościach, wpływających na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym skutkujących ich utratą (art. 25 ust. 1 powyższej ustawy). Dlatego też każdorazowo osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne, jest zobowiązana do ich zwrotu. Ustawodawca za nienależnie pobrane świadczenie, uznał świadczenie rodzinne wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy). Z tych względów zawsze nienależnie pobierane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami, naliczanymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 8 ustawy), podkreślił organ odwoławczy. Natomiast przedmiotowa decyzja z dnia [...] r. (znak: [...]), przyznająca skarżącej M. K. m.in., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci: E.N . i D. N. zawierała pouczenie, w którym organ wypłacający świadczenia rodzinne zobowiązał skarżącą do niezwłocznego powiadomienia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do tych świadczeń. Ponadto w dniu 18 października 2005 r. skarżąca zeznała, że treść pouczenia zawartego w decyzji jak i merytoryczna treść decyzji była jej znana i zrozumiała. Jednocześnie podkreślił organ odwoławczy, co reguluje już ustawodawca, iż podstawą przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci stanowiło wystąpienie w przedmiotowej sprawie okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanego dodatku. W dacie rozpatrywania złożonego przez M. K.wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, czyli w dniu 6 lipca 2004 r. wnioskodawczyni spełniała łącznie dwa warunki do uznania za osobę samotnie wychowującą dzieci, tj.

1) nie pozostawała w związku małżeńskim;

2) nie wychowywała dzieci wspólnie z ich ojcem.

Z kolei już oczywiście z dniem zawarcia związku małżeńskiego (4 września 2004 r.) ustała jedna z przesłanek koniecznych do uznania M. K. za osobę samotnie wychowującą dzieci, co nakładało obowiązek poinformowania o tym fakcie organ wypłacający świadczenia rodzinne. Jako osoba pozostająca w związku małżeńskim, z oczywistych względów nie mogła być uznana za samotnie wychowującą dziecko, czyli z dniem zawarcia związku małżeńskiego straciła uprawnienie do pobierania przedmiotowego dodatku. Dlatego też, zawarcie związku małżeńskiego niewątpliwie stanowiło zmianę wpływającą na prawo do świadczeń rodzinnych (art. 25 ust. 1 ustawy) i równocześnie było okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczeń rodzinnych (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy), zaznaczył organ odwoławczy.

Ponadto stwierdził organ II instancji, iż istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia daty poinformowania organu o zaistnieniu okoliczności powodujących ustanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zdaniem strony skarżącej poinformowała właściwy organ o zawarciu związku małżeńskiego, przez swoją matkę panią R. na początku września 2004 r. Natomiast organ stoi na stanowisku, że powyższa okoliczność miała miejsce w miesiącu styczniu 2005 r., na co przedstawia pismo strony z dnia 12 stycznia 2005 r. zawiadamiające o zawarciu związku małżeńskiego w dniu 4 września 2004 r. Jednak, podkreśla organ odwoławczy, cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza podniesionej w odwołaniu okoliczności poinformowania w miesiącu wrześniu 2004 r. organu wypłacającego świadczenie, o zawarciu związku małżeńskiego przez skarżącą. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, iż pani R. – matka M. K. w miesiącu wrześniu 2004 r. informowała organ o zawarciu związku małżeńskiego przez córkę – stwierdził organ odwoławczy. Jednocześnie dodał, że z zeznań pani R. wynika, że w dniach 7-8 września 2004 r. informowała panią Z. o zawarciu związku małżeńskiego przez córkę M. K.. Powyższych wyjaśnień nie potwierdza pani Z., która zeznała, że nie zna pani R.. Zeznała tylko, że ktoś pytał (nie informował) czy, jak wyjdzie za mąż to, czy może pobierać świadczenie z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Ponadto pani Z. zeznając, iż nie pamięta czy dotarła do niej informacja o zawarciu związku małżeńskiego przez M. K. wyjaśniała, że w takim przypadku poinformowałaby o obowiązku dostarczenia odpowiednich dokumentów. Wskazała również na przyjętą przez organ zasadę informowania każdego o obowiązku zgłaszania wszelkich okoliczności mających wpływ na wypłatę świadczenia (dowód: zeznanie pani Z. z dnia 12 października 2005 r.). Jednocześnie, dodał organ II instancji, na okoliczność faktyczną rozmowy w miesiącu wrześniu 2004 r. z panią Z., pani R. zeznała, iż rozmawiając przeszły na parter do pokoju, w którym pracował pan Ś . Zeznająca wyjaśnia, iż zna pana Ś., ponieważ kilkakrotnie przychodziła do referatu świadczeń w sprawach córki M . Natomiast z zeznań pana Ś. wynika, iż nie zna ani pani R., ani pani M. K., jak i nie przypomina sobie, aby pani R. przychodziła do niego z jakąś urzędową sprawą. Zeznał także, że nie przypomina sobie – co potwierdza również pani Z., żeby pytała go o jakieś kwestie prawne dotyczące świadczeń rodzinnych (dowód: zeznanie świadka z dnia 18 października 2005 r.). Ponadto, podkreślił organ odwoławczy, ponieważ pod nazwiskiem Ś. – wymienionym w zeznaniu przez panią R. – chodziło o pana K., organ I instancji dokonał jego przesłuchania. Zeznający, pan K.potwierdził, iż zna panią K. jak również jej matkę lecz stwierdził, że w miesiącu wrześniu 2004 r. nikt nie przekazywał mu, że M. K. zawarła związek małżeński. Podniósł, że we wrześniu osobiście nie rozmawiał z panią R.. Ponadto jednoznacznie wykluczył jakoby we wrześniu 2004 r. pani Z. wypytywała go o kwestie prawne dotyczące wypłaty zasiłku wraz z dodatkami po zawarciu związku małżeńskiego. Z kolei pani R. nie rozpoznała w zeznającym mężczyzny, z którym miała rozmawiać we wrześniu 2004 r. Także dwaj pozostali mężczyźni pracujący w miesiącu wrześniu 2004 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej , nie potwierdzili jakoby w tym miesiącu udzielali jakichkolwiek informacji pani R. czy pani M. K. dotyczących otrzymanych świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami. Dlatego organ II instancji stwierdził, że nie podziela, prezentowanego w odwołaniu stanowiska, iż zeznania wszystkich świadków są spójne i budują obraz sprawy korzystny dla skarżącej. Ponadto dodał, że także podniesiony w odwołaniu zarzut o braku w decyzji organu I instancji bezpośredniego odniesienia do zeznań któregokolwiek z przesłuchanych świadków nie jest słuszny. Organ I instancji, powołując się na zeznania świadka – pani Z., podważył prawdziwość twierdzenia pani M. K., jakoby jej matka poinformowała w miesiącu wrześniu 2004 r. organ o zawarciu przez córkę związku małżeńskiego. Wynikało to stanowisko z przeprowadzonego postępowania dowodowego, a podstawę jego sformułowania stanowiły zeznania wszystkich przesłuchanych, w tej sprawie świadków. Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 kpa zobowiązujący organ prowadzący postępowanie do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest nieuzasadniony. Dopiero osobiście złożone oświadczenie w dniu 12 stycznia 2005 r. dowodzi, że skarżąca prawidłowo poinformowała organ o zawarciu związku małżeńskiego w styczniu 2005 r., dodał organ odwoławczy.

Z tych względów organ I instancji zasadnie uznał, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci, wypłacony M. K., po ustaniu – nie zgłoszonych pomimo pouczenia zawartego w decyzji – okoliczności uzasadniających jego przyznanie, stanowił świadczenie nienależnie pobrane, stwierdził organ odwoławczy. Ponadto organ II instancji stwierdził, że prawidłowo organ I instancji działając na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 8 ustawy, orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia łącznie z ustawowymi odsetkami, naliczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty tego świadczenia. Natomiast podniesione w odwołaniu uchybienie o braku wskazania podstawy prawnej naliczania odsetek było zasadne. Jednak powyższe uchybienie, uzupełnione w podstawie prawnej tejże decyzji, nie wpływa na prawidłowość skarżonego rozstrzygnięcia. Odsetki za zwłokę od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych naliczane są z mocy prawa (art. 30 ust. 8 ustawy). Ponadto sposób oraz podstawę obliczenia wysokości świadczenia głównego i odsetek za zwłokę zawiera skarżone orzeczenie organu I instancji. Z kolei, podniesiona w odwołaniu okoliczność, iż poprzednie decyzje wydane w sprawie przez organ I instancji nie zawierały rozstrzygnięcia co do naliczania odsetek i obowiązku zwrotu naliczonych odsetek nie może zostać uwzględnione. Powołane decyzje, z uwagi na stwierdzone uchybienia zostały uchylone, natomiast – co wskazano wyżej odsetki za zwłokę naliczane są z mocy prawa, orzekł organ II instancji.

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (art. 30 ust. 9 ustawy). Postępowanie w tym zakresie prowadzone jest na wniosek strony. Dlatego też, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedstawione w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu dokumenty świadczące o trudnej sytuacji rodziny, jak i podniesiony w odwołaniu długi okres prowadzenia postępowania, organ II instancji ponownie (decyzja SKO z dnia [...] r. znak: [...]) wskazał organowi I instancji na uprawnienie wynikające z w/w przepisu.

W skardze do sądu skarżąca M. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. (znak: [...]). W treści skargi podniosła, że skarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego, tj. art. 8, art. 75 § 1 i art. 77 i 80 kpa. Ponadto zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa wystąpiły w tej sprawie przesłanki do wznowienia postępowania. Z tego też powodu skarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i co też uzasadnia rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 1 powołanej ustawy, dodała strona skarżąca.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem w sprawach skarg wnoszonych na ostateczne decyzje administracyjne po wyczerpaniu przez stronę środków zaskarżenia. Oznacza to, że kontrola sądu administracyjnego obejmuje także spełnienie przez zaskarżoną decyzję wymagań zawartych w odpowiednich normach materialnoprawnych, proceduralnych jak i kompetencyjnych. Dotyczy to sposobu w jaki dokonywana jest wykładnia przepisów prawa materialnego oraz rezultat wykładni, prowadzący do przyjętej przez właściwy organ administracji publicznej kwalifikacji normatywnej określonych faktów. W przedmiotowej sprawie wbrew zarzutom ze skargi został prawidłowo ustalony stan faktyczny zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 i 80 kpa w zakresie subsumpcji dyspozycji art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), który zobowiązuje osobę, która pobrała nienależne świadczenie rodzinne do jego zwrotu. Ustawodawca za tego rodzaju nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, uznał świadczenie rodzinne wypłacone pomimo wystąpienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1 tejże ustawy). Oznacza to, że koncepcja i konstrukcja prawna nienależnie pobranego świadczenia, opiera się na założeniu realizacji przez beneficjentów świadczeń nałożonego obowiązku z art. 25 ust. 1 cyt. ustawy, czyli niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o zmianie w liczbie członków rodziny lub innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W przedmiotowej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że organ I instancji jeszcze decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) przyznał skarżącej świadczenia rodzinne, w tym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Jednocześnie, właściwy organ zgodnie z art. 25 ust. 1 cyt. ustawy, pouczył skarżącą o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, jak i poinformował o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Ponadto – co wynika także z treści zeznania będącego w aktach sprawy, a złożonego przez skarżącą w dniu 18 października 2005 r., treść pouczenia była znana i zrozumiała dla skarżącej. Natomiast – co prawidłowo stwierdził organ odwoławczy – zeznania M. P. jak i zeznania skarżącej potwierdzają - powołując się na rozmowy prowadzone również przed ślubem - że skarżąca miała świadomość, iż zawarcie związku małżeńskiego może skutkować utratą prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowania dzieci. Powyższą okoliczność faktyczną potwierdzają także zeznania E. Z . Oznacza to, że także chybiony jest zarzut ze skargi w przedmiocie braku odniesienia się w zaskarżonej decyzji – co do świadomości strony o braku prawa do pobierania świadczeń. Nie może to więc stanowić o naruszeniu zasady zaufania, w rozumieniu art. 8 kpa. Ponadto, co nie budzi żadnych wątpliwości, w tym stanie prawnym i faktycznym zawarcie związku małżeńskiego przez skarżącą w dniu 4 września 2004 r., skutkowało ustaniem jednej z dwóch przesłanek koniecznych do uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą dzieci i nakładało obowiązek na skarżącą w przedmiocie poinformowania o tym fakcie organ wypłacający świadczenie rodzinne. Natomiast w istocie spornym w przedmiotowej sprawie pozostaje termin zawiadomienia organu o zawarciu związku małżeńskiego. Zdaniem bowiem skarżącej, powiadomienia w jej imieniu dokonała matka pani A. R . Jednak prawidłowo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje żadnych przesłanek do przyjęcia za udowodnione twierdzeń skarżącej dotyczących poinformowania, w miesiącu wrześniu 2004 r. organu I instancji o wystąpieniu okoliczności skutkującej utratą statusu osoby samotnie wychowującej dzieci. W szczególności okoliczności tej nie potwierdziły zeznania A. R., zaś ocena dowodów w tym zakresie dokonana przez organ nie naruszyła zasady swobodnej oceny dowodów. Oznacza to, że nie mogły one prowadzić do uznania, iż w miesiącu wrześniu 2004 r. A. R. zawiadomiła Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o fakcie zawarcia związku małżeńskiego przez jej córkę M. K . Zeznania A. R. i pani M. P. wskazują, iż A. R. mogła zasięgać informacji w MOPS w przedmiocie świadczeń rodzinnych, jednak analiza jej zeznań pozwala stwierdzić, że skutecznie nie powiadomiła organu I instancji o zmianach wpływających na prawo do świadczeń rodzinnych (k. Nr 29 i 30 akt sprawy). Oznacza to, że brak było przesłanek do przyjęcia, że w miesiącu wrześniu 2004 r. A. R. podczas pobytu w MOPS uzyskała pouczenie o możliwości pobierania przez skarżącą dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci do końca 2004 r. Ponadto A. R. będąca matką skarżącej nie była ustanowiona pełnomocnikiem strony skarżącej podczas pobytu w dniach 7-8 września 2004 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej . W tym zakresie brak jest dowodów w aktach sprawy.

Z kolei prawidłowego zawiadomienia przez skarżącą właściwego organu wypłacającego świadczenia rodzinne o wystąpieniu zmian wpływających na prawo do świadczeń rodzinnych, skarżąca dokonała dopiero w dniu 12 stycznia 2005 r. przedkładając m.in. skrócony odpis aktu małżeństwa zawartego w dniu 4 września 2004 r. i składając w tym zakresie inne stosowne dokumenty, tj. zaświadczenie PUP dotyczące męża pana J. K. i zaświadczenie US o dochodach męża pana J. K. za 2004 r. Oznacza to, że powyższe dokumenty nie mogły być złożone we wrześniu 2004 r. przez matkę skarżącej, gdyż nie posiadała ich nawet nie tylko w dniu zgłoszenia się we wrześniu 2004 r. do organu I instancji lecz zostały one skompletowane dopiero na dzień 12 stycznia 2005 r. Natomiast w odniesieniu do zarzutu dotyczącego podpisania decyzji organu I instancji przez osobę podlegającą wyłączeniu od udziału w postępowaniu na mocy art. 24 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) należy stwierdzić, że złożone przez A. D. oświadczenie zwane "przesłuchaniem świadka" (karta Nr 39) z dnia 18 października 2005 r., stanowiące w istocie potwierdzenie oświadczenia złożonego w dniu 14 października 2005 r. (karta Nr 32), z którego wynika, że w miesiącu wrześniu 2004 r. nie była poinformowana o fakcie zmiany stanu cywilnego skarżącej, nie stanowiło w żadnym przypadku przesłanki do jej wyłączenia jako organu w trybie art. 25 kpa lub art. 24 ust. 1 pkt 4 kpa. Z dyspozycji art. 24 ust. 1 pkt 4 kpa wynika bowiem, że przesłankę wyłączenia pracownika stanowi rzeczywiste przesłuchanie w charakterze świadka w przedmiotowej sprawie, a nie złożenie oświadczenia do akt sprawy. Jest bowiem oczywiste, że pracownik organu nie może przesłuchać swojego organu (karta Nr 39 w związku z Nr 42 akt sprawy). Z protokołu w tym zakresie będącego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że jest to kolejne oświadczenie potwierdzające poprzednie z dnia 14 października 2005 r. (karta Nr 32). Ponadto za chybiony należy uznać także zarzut naruszenia art. 75 § 1 kpa, który określa środki dowodowe pozwalające na ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym zeznania świadków. Organ I instancji uwzględnił składane przez pełnomocnika skarżącej wnioski dowodowe i dokonał przesłuchania świadków wskazanych przez stronę skarżącą lub zebrał stosowne oświadczenia w tej sprawie. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 80 kpa nastąpiła prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wyjaśnienie przyczyn nie uznania podniesionej przez skarżącą okoliczności faktycznej rzekomego powiadomienia organu I instancji o zawarciu związku małżeńskiego już w miesiącu wrześniu 2004 r.

Dlatego też nie jest także zasadny zarzut ze skargi dotyczący oparcia rozstrzygnięcia na nieistniejących dowodach, tzn. zeznaniach innych mężczyzn – pracowników MOPS, niż świadkowie T. Ś. i M. K.. Wynika to z tego, że już materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji – z którymi pełnomocnik skarżącej zapoznał się w dniu 24 października 2005 r. i do których nie wniósł żadnych uwag – zawierały również oświadczenia złożone przez dwóch, z czterech pracujących we wrześniu 2004 r. w MOPS mężczyzn. Oświadczenia z dnia 19 października 2005 r. złożone przez J. C. i P. M. stanowiły dowody, które podlegały rozpatrzeniu i ocenie w świetle dyspozycji art. 80 kpa.

Ponadto z orzecznictwa wojewódzkiego sądu administracyjnego wynika, że np. nawet podatnik powinien kierować się obowiązującymi przepisami, a nie wyjaśnieniami ustnymi organów administracji, którego mogą się zmienić. Dlatego istnienie zasady zaufania do organów administracji nie ma tu żadnego znaczenia – (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 24 września 2004 r. sygn. akt III SA 1328/05). Oznacza to, że w tej sprawie, kiedy brak było skutecznego zawiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych i to pomimo zawartego w decyzji z dnia [...] r., znanego i zrozumiałego dla skarżącej pouczenia, prawidłowo organ orzekł, że dodatek z tytułu samotnego wychowania dzieci wypłacony w okresie od 5 września 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane.

Dlatego też brak jest przesłanek w świetle ustaleń postępowania dowodowego w tej sprawie, a także biorąc pod uwagę zasadę swobodnej oceny dowodów obowiązującą w k.p.a., że właściwy organ I instancji celowo udzielał tylko skarżącej fałszywych informacji dotyczących dyspozycji art. 25 ust. 1 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nastąpiło bowiem prawidłowe rozpatrzenie całego materiału dowodowego przez co należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponadto strona skarżąca może wystąpić w odrębnym postępowaniu o zastosowanie w jej sprawie dyspozycji art. 30 ust. 9 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

jp