Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1165/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 12
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. M. na czynność Starosty Chrzanowskiego w przedmiocie wpisania dat ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta C. czynnością materialno-techniczną z dnia 21 czerwca 2022 r. wpisał w dokumencie prawa jazdy nr [...] termin ważności uprawnień P. M. (dalej: skarżący) do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A1, A2, A, do dnia 21 czerwca 2037 r.

Powyższą czynność podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 24 stycznia 2022 r. skarżący zwrócił się do Starosty C. o wydanie prawa jazdy kategorii A. We wniosku wskazano, że skarżący posiada prawo jazdy kat. AM, B, B1 wydane dnia 22 sierpnia 2017 r. Do wniosku dołączył orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 21 stycznia 2022 r., w którym lekarz nie określił daty ponownego badania.

Po uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu, skarżącemu, Starosta C. wydał prawo jazdy kategorii AM, B1,B,A1,A2,A nr [...], seria i nr druku: AA [...] z określonym terminem ważności do dnia 21.06.2037r.

Na powyższą czynność w zakresie wpisania daty ważności uprawień do kierowania pojazdami dla kategorii A1, A2, A, w wydanym dokumencie prawa jazdy nr [...], seria i nr druku: AA [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł skarżący.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie: art. 13 ust. 5 pkt 6 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 1212) w związku z art. 7, art. 8, art. 31 ust. 3, art. 51 ust. 4, art. 78, art. 91 ust.1, art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78,poz. 483), art, 5 ust. 1, art. 7, art. 11 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. Urz. DE. L Nr 403 str. 18, z późniejszymi zmianami), art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 Kodeksu Postępowania Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735) poprzez bezprawne ograniczenie ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A1, A2, A, co narusza jego prawa nabyte w zakresie bezterminowych uprawnień do kierowania tymi pojazdami (uzyskanych z mocy prawa po spełnieniu, bez ograniczeń co do ich terminu ważności, wymagań określonych w art. 11 ustawy o kierujących pojazdami), co może skutkować w przyszłości poniesieniem konsekwencji prawnych za kierowanie pojazdem bez wymaganych uprawnień, narażeniem na koszty badania lekarskiego przy wymianie dokumentu z powodu utraty jego ważności a także w przypadku osiedlenia się w innym kraju Unii Europejskiej wydania miejscowego prawa jazdy z powieleniem ograniczenia uprawnień.

Mając powyższy zarzut na uwadze skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, nakazanie organowi wydania na jego koszt dokumentu prawa jazdy potwierdzającego posiadanie bezterminowych uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii w nim określonych poprzez wpisanie w kolumnie 11 na drugiej stronie prawa jazdy znaku dla każdej z posiadanych kategorii uprawnień, zmiany danych dotyczących ważności uprawnień w Centralnej Ewidencji Kierowców oraz zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo skarżący wniósł o rozstrzygnięcie, czy nabycie na podstawie ustawy o kierujących pojazdami uprawnień do kierowania pojazdami kat. A1 nie powinno skutkować wpisem o nabyciu uprawnień z dniem 19.01.2013 r. a nie 21.06.2022 r. jak to wpisano w dokumencie prawa jazdy. Nie jest to przedmiotem skargi ale może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w jej przedmiocie.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powyższy zarzut.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że termin ważności kategorii prawa jazdy A1,A2,A został określony w oparciu o § 10 pkt. 10 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016r w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U.2016.231 ze zm.), który warunkuje określenie daty ważności prawa jazdy określając, że data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1,A2,A,B,B1,B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Kategorie prawa jazdy AM,B1,B pozostały ważne bezterminowo, gdyż zgodnie z zapisem § 29 ust. 1 przywołanego rozporządzenia - w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. W kwestii nabycia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A1, uzasadnienie znajduje się w zapisie przywołanego wyżej rozporządzenia § 10 ust. 3 pkt 9 lit. d - data uzyskania uprawnienia - data wydania prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy oraz w przypadku prawa jazdy kategorii A1,B1,B,C1,D1,C1+E lub D1+E - data 1 lipca 1999r lub data uzyskania po dniu 1 lipca 1999r uprawnienia w zakresie prawa jazdy tej kategorii lub prawa jazdy kategorii, na podstawie której wpisano tę kategorię. W tym przypadku, kategoria A1 została wpisana na podstawie kategorii A. Niniejsze zapisy stanowią podstawę do związania Starosty obowiązkiem przestrzegania i respektowania przepisów ustawy. Zgodnie z obowiązującą na dzień obecny ustawą, do wymiany prawa jazdy nie jest konieczne dostarczenie nowego orzeczenia lekarskiego. Wymiana nastąpi na zasadach czynności materialno-technicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1212 z późn. zm.)., zwanej dalej u.k.p.

Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności była czynność Starosty w przedmiocie wpisania terminów ważności uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami kategorii A1, A2, A w dokumencie prawa jazdy nr [...], wydanym w dniu 21.06.2022r.

Czynność wpisania do prawa jazdy terminu ważności jako czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu - kierującego pojazdem.

Zaskarżona czynność została podjęta w związku z wnioskiem skarżącego o wydanie prawa jazdy kategorii A (dla tej kategorii po raz pierwszy). Należy przy tym zauważyć, że skarżący posiadał już ważne prawo jazdy z bezterminowymi uprawnieniami do kierowania pojazdami kategorii AM, B1 i B. Stąd ważność uprawnień została określona w nowym dokumencie w sposób następujący: AM, B1 i B ważne bezterminowo a A1, A2 i A ważne do dnia 21.06.2037r.

Należy zauważyć, że pojęcie "prawo jazdy" występuje w przepisach prawa w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, oznacza ono uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Po drugie, używane jest ono na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez jego posiadacza uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r., ). Dlatego wymaga wyraźnego zaznaczenia konieczności odróżnienia uprawnień do kierowania pojazdami, które stanowią publiczne prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem od samego dokumentu prawa jazdy, który w świetle art. 4 ust. 1 u.k.p. stanowi wyłącznie dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składający się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy. Prawo jazdy jest więc urzędowym dowodem posiadania przez oznaczoną w jego treści osobę fizyczną uprawnień do kierowania pojazdami (art. 76 § 1 k.p.a.). Jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy uprawnienia stwierdzone decyzją właściwego organu są ważne, czy też wygasły, np. wskutek upływu czasu (por. wyrok NSA z 21 marca 2017 r., I OSK 1686/15).

Wobec powyższego w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy datą ważności prawa jazdy a datą ważności uprawnień do kierowania pojazdami. Czym innym jest data ważności prawa jazdy, jako dokumentu, a czym innym jest data ważności uprawnienia, wpisywana na drugiej stronie dokumentu prawa jazdy w kolumnie (pozycji) 11, korespondującej z pozycją w kolumnie 9 wskazującą na konkretną kategorię posiadanego uprawnienia.

W niniejszej sprawie jednak nie występuje problem związany z wpisaniem przez organ administracyjny daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w odniesieniu do tych uprawnień, które skarżący nabył bezterminowo. Organy bowiem prawidłowo wskazały w nowym wydanym dokumencie prawa jazdy, że skarżący uprawnienie, które posiadał już wcześniej (a więc po rządami poprzednio obowiązującej ustawy niż ustawa obecna o kierujących pojazdami), a więc do kierowania pojazdami kategorii AM, B1 i B ma charakter bezterminowy. Natomiast skarżący nie zgadza się na ograniczenie jego świeżo nabytych uprawnień już na podstawie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami do okresy 15 lat na kierowanie pojazdami kategorii A1, A2 i A.

Organ określając termin ważności uprawnień skarżącego dotyczących kierowania pojazdami kategorii A1, A2 i A powołał się na § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 z późn. zm.)., zwanego dalej r.w.d. Zgodnie bowiem z powołanym §10 ust. 3 pkt 10 r.w.d. wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5 (pozytywnej weryfikacji dokumentów), w następujący sposób: data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności. Nie ma wątpliwości, że przepis ten dotyczy ważności uprawnień, które na podstawie ustawy o kierujących pojazdami nie maja już charakteru bezterminowego. Należy przy tym podkreślić, że właśnie art. 13 u.k.p. między innymi przewiduje, że uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, wydaje się na okres 15 lat. Jest to więc regulacja ustawowa, która ogranicza prawo nabyte do kierowania określonymi pojazdami.

Trybunał w wyroku z 12.12.2013 r. (K 5/13, OTK-A 2013, nr 9, poz. 137) stwierdził wyraźnie, że nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie będą bowiem musiały ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, które to uprawnienia nabyły już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów. Należy przy tym podkreślić, że obecne ograniczenie ważności uprawnień do kierowania pojazdami znajduje swoje uzasadnienie w stanowisku prawodawcy europejskiego wyrażonym w dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. L 403 z 30.12.2006 r., s. 18, ze zm.; dalej: dyrektywa 2006/126/WE). Wskazano tam, że zasady dotyczące praw jazdy stanowią zasadnicze elementy wspólnej polityki transportowej, przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa na drogach i usprawniają swobodny przepływ osób osiedlających się w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym wydano prawo jazdy. Pomimo postępów w dziedzinie harmonizacji tych zasad nadal istnieją różnice między państwami członkowskimi dotyczące okresów na jakie przedłużana jest ważność praw jazdy oraz podkategorii pojazdów. Obecnie w państwach członkowskich współistnieje ponad 110 różnych wzorów praw jazdy, co jest zjawiskiem niepożądanym z punktu widzenia obywateli, służb policji oraz organów administracji odpowiedzialnych za zarządzanie prawami jazdy, gdyż skutkuje brakiem przejrzystości, a ponadto prowadzi do fałszowania dokumentów. Jak stwierdza się w pkt 4 preambuły dyrektywy 2006/126/WE, w celu uniknięcia sytuacji, w której jednolity wzór europejskiego prawa jazdy stanie się dodatkowym, obok 110 wzorów już znajdujących się w obiegu, państwa członkowskie powinny podjąć wszelkie środki niezbędne, aby ten jednolity wzór był wydawany wszystkim posiadaczom praw jazdy. Mając na uwadze powyższe cele art. 7 ust. 2, zalecił Państwom Członkowskim wprowadzenie administracyjnych okresów ważności praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie, które dla praw jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1 i BE powinny wynosić 10 lat, o ile państwo członkowskie nie skorzysta z możliwości wprowadzenia 15-letniego okresu ich ważności, zaś dla praw jazdy kategorii C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E powinny wynosić 5 lat. Zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy ważność praw jazdy, po wygaśnięciu administracyjnego okresu ich ważności, powinna zostać przedłużona, o ile kierowca nieprzerwanie spełnia minimalne wymagania dotyczące fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami kategorii C, CE, C1, C1E, D, DE, D1, D1E oraz ma miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy lub przedłoży dowód potwierdzający, że uczy się w tym państwie co najmniej od sześciu miesięcy. Zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy państwa członkowskie mogą uzależnić przedłużenie ważności prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1 i BE od wyników badań stwierdzających spełnianie minimalnych wymagań w zakresie fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami.

Implementacji art. 7 dyrektywy do polskiego systemu prawnego dokonał art. 13 ust. 1 u.k.p., zgodnie z którym prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T wydaje się na okres 15 lat, przy czym okres ten może być krótszy, o ile wynika to z orzeczenia lekarskiego, natomiast prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D lub D+E wydaje się na okres 5 lat, nie dłużej jednak niż na okres wynikający z orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego. Ponadto od 4 stycznia 2016 r. prawo jazdy kategorii B uzyskane po raz pierwszy będzie wydawane na okres 2 lat (art. 13 ust. 1 pkt 2 u.k.p.).

Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie budzi więc wątpliwości, że uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte pod rządami ustawy poprzedzającej obecnie obowiązująca ustawę o kierujących pojazdami nabyte są bezterminowo, z kolei uprawnienia nabywane pod rządami obecnie obowiązujących przepisów ustawy o kierujących pojazdami nabywane są na czas określony, w przypadku skarżącego na okres 15 lat.

Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 3 u.k.p. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawo jazdy kategorii B uprawnia między innymi do kierowania motocyklem o pojemności skokowej silnika nieprzekraczającej 125 cm3, mocy nieprzekraczającej 11 kW i stosunku mocy do masy własnej nieprzekraczającym 0,1 kW/kg, lub motocyklem trójkołowym, pod warunkiem że osoba posiada prawo jazdy kategorii B od co najmniej 3 lat. Tak więc dla osoby posiadającej bezterminowo prawo jazdy kategorii B, bezterminowe są również uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A1. Jednak powyższa bezterminowość ogranicza się jedynie do terytorium Polski. Stąd organ administracyjny ma obowiązek wprowadzenia terminu ważności posiadania uprawnień także w odniesieniu do kategorii A1, z uwagi na fakt, że uprawnienie to do kierowania pojazdami kategorii A1 rozciąga się również na terytorium Unii Europejskiej, a tam mają mieć one charakter terminowy. Stąd skarżący na terytorium Polski ma bezterminowe prawo do kierowania pojazdami określonymi w art. 6 ust. 6 u.k.p., co nie znajduje swojego odzwierciedlenia w dokumencie prawa jazdy, z uwagi na fakt, że nie można z tego uprawnienia korzystać poza terytorium Polski.

W niniejszej sprawie skarżący nabył uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A1, A2 i A na podstawie ustawy o kierujących pojazdami stąd automatycznie mają one charakter czasowy. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżący ma bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1 i B. Do każdego bowiem nowego uprawnienia nabytego przez skarżącego na podstawie nowy przepisów zastosowanie maja właśnie te nowe przepisy a więc art. 13 u.k.p., który zgodnie z prawem unijnym ogranicza ważność posiadanych uprawnieniń do okresu 15 letniego. W odniesieniu więc do uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A1, A2 i A nie można mówić w odniesieniu do skarżącego o uprawnieniach wcześniej nabytych na podstawie ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (skarżący bowiem nabywał swoje uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na podstawie właśnie tej ustawy) obowiązującej przed ustawą o kierujących pojazdami.

Z kolei zarzut przekroczenia delegacji ustawowej określonej w art. 20 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest zdaniem Sądu bezzasadny. Zgodnie z wydanym rozporządzeniem przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 z późn. zm.) rozporządzenie to określa szczegółowe warunki wydawania i zatrzymywania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, cofania i przywracania uprawnień do kierowania pojazdami, a także szczegółowe czynności organów i innych jednostek z tym związane oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach. Delegacja ta została prawidłowo wypełniona, a termin uprawnień skarżącego do kierowania pojazdami kategorii A1, A2 i A wynika bezpośrednio z art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, natomiast wpisywany jest jedynie przez organ administracyjny do dokumentu prawa jazdy na podstawie powołanego rozporządzenia.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.