Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 103/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 28 ust. 1
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 2, par. 3 ust. 1, 2, 3, 7
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 5, art. 19 ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 2 ust. 1 lit. f, ust. 2, art. 4 ust. 1 lit. c
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
article: art. 27 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 27 listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2020 r. (nr [...]) Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany także jako: "Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR") uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej również jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z dnia 14 maja 2020 r. (nr [...]) przyznającą B. M. (dalej także jako: "skarżący") płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) strefa II na rok 2019 i przyznał skarżącemu płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II w wysokości 9.324,27 zł.

W podstawie prawnej sentencji decyzji organ orzekający przywołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej w skrócie jako: "k.p.a.") w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1505) oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 217 ze zm.).

Ponadto, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że oprócz powyższych przepisów w sprawie mają zastosowanie: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwój u Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.), rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 549;); rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. L 347 z20.12.2013 r., str. 608, ze zm.); rozporządzenie delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181/48 z 20.06.2014); rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że B. M. złożył w roku 2019 wniosek o przyznanie płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni 66,44 ha położonych na działkach ewidencyjnych nr:

[...],

[...],

[...],

[...],

[...],

[...],

[...],

[...],

[...],

[...].

W trakcie kontroli administracyjnej (kontroli krzyżowej) organ pierwszej instancji ustalił, że o płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr:

[...] (gmina B., nazwa obrębu geodezyjnego D.),

[...] (gmina B., nazwa obrębu geodezyjnego D.),

[...] (gmina B., nazwa obrębu geodezyjnego G.),

[...] (gmina B., nazwa obrębu geodezyjnego G.),

[...] (gmina B., nazwa obrębu geodezyjnego G.),

ubiega się również G. M. (była małżonka B. M.).

Zgodnie z przedstawionymi przez G. M. wyrokiem sygn. akt. I RC 404/17, wnioskami o wpis do księgi wieczystej oraz zawiadomieniami o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej, G. M. oraz B. M. po ustaniu współwłasności łącznej na skutek wyroku orzekającego rozwiązanie ich małżeństwa przez rozwód, stali się współwłaścicielami nieruchomości w częściach ułamkowych, gdzie każda z w/w osób posiada po 1/2 udziału w majątku byłych małżonków, co ustalono na podstawie powyższych oświadczeń oraz zawiadomień o wpisie do księgi wieczystej.

W roku 2018 B. M. zaproponował G. M. ustalenie podziału gruntów rolnych w gospodarstwie poprzez wydzielenie, które powierzchnie będą użytkowane wyłącznie przez jednego z nich, jednakże nie zawarto w tej kwestii porozumienia. G. M. w roku 2018 nie prowadziła działalności rolniczej na współposiadanych gruntach (wynika to z pisma z dnia 15 marca 2018 r. kierowanego przez M. J. w imieniu G. M. do B. M.).

Natomiast w roku 2019 G. M. wystąpiła do B. M. z propozycją wydzielenia dla siebie działek do użytkowania celem uzyskania dopłat unijnych, jednak nie doszło między współposiadaczami do porozumienia. B. M. nie chciał zrezygnować z użytkowania całości gospodarstwa, gdyż w roku 2018 powziął zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne do całej jego powierzchni.

Organ odwoławczy mając na uwadze powyższe, uznał, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe jest ustalenie kto jest uprawniony do otrzymania płatności do zdeklarowanych płatności, tj. kto prowadzi działalność rolniczą na przedmiotowych działkach. W tym zakresie organ wskazał, że działki rolne, do których dwaj wnioskodawcy występują o płatność stanowią trzy uprawy: trwałe użytki zielone (TUZ), uprawa gryki zwyczajnej oraz pszenicy ozimej. B. M. zadeklarował uprawę TUZ na działkach rolnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 19,59 ha, uprawy gryki zwyczajnej na działkach rolnych [...] i [...] i pszenicy ozimej na działce rolnej [...], o łącznej powierzchni tych upraw 8,85 ha. G. M. zadeklarowała we wniosku dwie uprawy - trwałe użytki zielone (TUZ) na działkach rolnych [...] i [...] o łącznej powierzchni 20,20 ha oraz "uprawę niewymaganą" na działkach rolnych [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 9,01 ha.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w odniesieniu do spornej powierzchni upraw innych niż TUZ, tj. działek rolnych [...], [...], [...] organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że jedynym ich użytkownikiem był B. M.

G. M. zadeklarowała na działkach nr [...], [...] i [...] "uprawę niewymaganą", pokrywającą się z deklaracją działek rolnych B. M., na których zgłosił on uprawę gryki zwyczajnej na działce nr [...] oraz pszenicy ozimej na działkach nr [...] i [...].

Prawidłowość deklaracji uprawy gryki potwierdzają:

- umowa z dnia 1 lipca 2019 r. zawarta pomiędzy B. M. a J. P. dotycząca wypasu bydła na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (działki rolne [...], [...], [...], [...], [...]) oraz zobowiązująca J. P. do zasiewu i zbioru gryki na działce rolnej G oraz sprzedaży w/w przez B. M. ziarna w cenie preferencyjnej, a następnie wystawienia faktury. Do umowy załączono mapę wskazująca położenie działek objętych umową;

- faktura VAT [...] wystawiona przez Gospodarstwom Rolno Rybackie B. M. dla nabywcy Gospodarstwo Rolne J. P. za sprzedaż trzech ton gryki wraz z dowodem wpłaty [...] z dnia 24 października 2019 r.;

- informacja o badaniu nasion gryki [...] wystawiona w dniu 20 grudnia 2019 r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i nasiennictwa w K. Badanie nasion gryki wykonano na zlecenie B. M. i nie wykazało ono nieprawidłowości.

Organ odwoławczy zważył przy tym, że umowa obejmowała wysiew i zbiory gryki na działce rolnej [...] podczas gdy uprawa gryki została zadeklarowana przez B. M. na działce rolnej [...] ([...] i [...]), jednakże, jako że w gospodarstwie rolnym B. M. uprawa gryki znajdowała się jedynie na spornych działkach [...] i [...], próbka nasion gryki została oddana do badania przez B. M., a sprzedaż gryki została udokumentowana fakturą oraz dowodem wpłaty KP, uznano, że umowa została wykonana na działkach [...] i [...]. W odniesieniu do uprawy pszenicy ozimej B. M. przedstawił oświadczenie A. D. z 9 października 2019 r., w którym A. D. wskazał, że na polecenie B. M. obsiał i wykonał wszystkie zabiegi oraz skosił pszenicę ozimą w sezonie 2018/2019 na działkach przylegających do jego gruntu, tj. [...], [...] w G.

Natomiast G. M. w odniesieniu do w/w powierzchni upraw wskazała "uprawę niewymaganą", tj. nie wskazała żadnej konkretnej rośliny w jakimkolwiek złożonym przez siebie oświadczeniu. G. M. w składanych pismach oświadczyła, że była wielokrotnie pytana przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR jakie zabiegi agrotechniczne zamierza wykonać na w/w działkach i odmówiła udzielenia odpowiedzi. W protokole nr [...] z przesłuchania świadka z dnia 12 maja 2020 r. w sprawie o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego G. M. również odmówiła odpowiedzi na pytanie co zostało zasiane na obszarze około 4 ha obrabianym przez A. D. Tym oświadczeniem G. M. przyznała, że A. D. wykonywał zabiegi agrotechniczne na obszarze ok. 4 ha, co potwierdza twierdzenia B. M., gdyż strona nie była osobą zlecającą te prace. Organ odwoławczy uznał zatem, że G. M. nie posiadała wiedzy na temat upraw na gruntach ornych, które zadeklarowała do płatności jako działki rolne C2, E1, F1 o łącznej powierzchni 9,01 ha, gdyż nie prowadziła na nich działalności rolniczej.

W odniesieniu do spornej powierzchni TUZ, organ odwoławczy wskazał, że na działkach ewidencyjnych, na których B. M. zadeklarował TUZ, tj. [...], [...], [...], działki rolne TUZ pokrywające się z powierzchnią zadeklarowaną przez G. M.

W dniu 10 października 2019 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęło oświadczenie B. M., w którym wyjaśnił, że jest posiadaczem i użytkownikiem wszystkich działek, na które złożył wniosek. Wskazał, że na działce ewidencyjnej nr [...] wypasane było bydło przez J. P., a niedojady skosił i zebrał S. B. Na działce nr [...] została wysiana gryka, na pozostałej powierzchni jest murawa, która została wykorzystana w sposób pastwiskowy, a pozostałości zostały wykoszone i zebrane jak na działce [...]. Na działce nr [...] na części pastwiskowej zabiegi zostały wykonane przez J. P., a na części kośnej przez S. B., ponadto część działki nie została skoszona zgodnie z zaleceniami eksperta przyrodniczego. B. M. w trakcie postępowania przedłożył oświadczenia S. B. z dnia 9 października 2019 r. oraz J. P., które nie zostało oznaczone datą. S. B. w swoim oświadczeniu podał, że za zgodą B. M. w sezonie 2019 wykosił niedojady po wypasie bydła na działkach nr [...] i nr [...] w D. oraz na części działki nr [...], ponadto na działce nr [...] również kosił trawę przeznaczoną na siano. J. P. oświadczył natomiast, że wypasał bydło na działkach nr [...], [...] oraz nr [...] w G. w sezonie 2019 roku, a wypas odbywał się za zgodą i w porozumieniu z B. M.

W dniu 4 marca 2020 r., na skutek wezwania do złożenia wyjaśnień, J. P. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR gdzie przedłożył umowę z dnia 1 lipca 2019 r. zawartą pomiędzy B. M. a J. P. dotyczącą wypasu bydła na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (działki rolne [...], [...], [...], [...], [...]) oraz zobowiązującą J. P. do zasiewu i zbioru gryki na działce rolnej G oraz sprzedaży w/w przez B. M. ziarna w cenie preferencyjnej, a następnie wystawienia faktury. Do umowy załączono mapę wskazująca położenie działek objętych umową. J. P. przedłożył również fakturę [...] wystawioną przez Gospodarstwom Rolno Rybackie B. M. dla nabywcy Gospodarstwo Rolne J. P. za sprzedaż trzech ton gryki wraz z dowodem wpłaty [...] z dnia 24 października 2019 r.

Natomiast G. M. oświadczyła, że zamierzała w roku 2019 użytkować rolniczo działki TUZ i podpisała w dniu 6 maja 2019 r. umowę z Ł. P. na wykoszenie TUZ w terminie do dnia 31 lipca 2019 r. G. M. oświadczyła także, że w dniu 7 maja 2019 r. nastąpiła awaria ciągnika, dlatego koszenie zostało wykonane tylko na powierzchni 12 ha. G. M. wyjaśniła, że prace zostały zakończone w dniu 6 lipca 2019 r. w asyście Policji. W dnia 31 lipca 2019 r. G. M. przedłożyła Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR umowę o świadczenie usług na warunkach zlecenia z dnia 6 maja 2019 r., zawartą między dającym zlecenie – G. M. a zleceniobiorcą – Ł. P., w której Ł. P. zobowiązuje się do koszenia łąk na działkach ewidencyjnych nr: [...], [...] i [...] w terminie do dnia 31 lipca 2019 r. oraz oświadczenie zleceniobiorcy z dnia 7 maja 2020 r., w którym wskazuje, iż podczas koszenia łąk nastąpiła awaria ciągnika i w związku z tym została skoszona tylko część łąk o powierzchni 12 ha, a pozostałą część zobowiązuje się skosić w terminie do dnia 31 lipca 2019 r. G. M. dołączyła również do akt protokół z dnia 20 lipca 2020 r. odbioru umowy zawartej dnia 6 maja 2019 r., w którym zleceniobiorca oraz zleceniodawca oświadczają, iż wszystkie czynności przewidziane w umowie wykonane zostały prawidłowo i w terminie. G. M. oświadczyła ponadto, że była jedynym użytkownikiem działek rolnych stanowiących TUZ, gdyż jak twierdziła w odwołaniu: "rozpoczęłam koszenie TUZ już miesiącu maju (...) a wypasu zwierząt nie było". G. M. niewątpliwie podjęła działania w celu skoszenia łąk, zlecając prace innym osobom, które to prace zostały przerwane przez B. M., w wyniku czego wezwano Policję. Taki stan rzeczy potwierdzają obydwoje wnioskodawcy. Organ zauważył, że G. M. twierdzi, że koszenie wykonał Ł. P. Skoszone zostały wszystkie użytki zielone do dnia 6 lipca 2019 r., na co przedstawiła protokół z wykonania umowy przez Ł. P.

Natomiast B. M. twierdzi, że na zlecenie G. M. został skoszona tylko część działek w D., gdyż dalsze prace zostały uniemożliwione przez niego oraz jego syna. Siano nie zostało zebrane przez osoby działające na zlecenie G. M.

G. M. do protokołu przesłuchania świadka sporządzonym w Urzędzie Miejskim w B. w dniu 12 marca 2020 r. w sprawie posiadania przez B. M. nieruchomości objętych wnioskiem z dnia 27 lutego 2020 r. o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rok 2020 oraz prac rolnych wykonywanych na tych nieruchomościach, oświadczyła, że w roku 2019 zlecała prace koszenia różnym osobom, B. M. wraz z synem wyganiali tych zleceniobiorców, a następnie pilnowali by nie skosiła łąk do końca lipca, ale udało jej się. W tym protokole G. M. oświadczyła również, że nie zebrała skoszonej trawy, natomiast poniosła koszty wykonania usługi na rzecz B., który "przejechał tylko łąki dwa razy dookoła". G. M. wskazała również, że zlecała koszenie "panu ze S.", co odnosi się do Ł. P. zamieszkałego w S.

Organ odwoławczy, mając na uwadze powyższe, uznał, że G. M. istotnie rozpoczęła koszenie TUZ, co nie wykluczało koszenia innego spornego areału TUZ, lub ponownego pokosu w terminie późniejszym przez drugiego użytkownika – B. M. Zauważył przy tym, że twierdzenia B. M., iż zlecił na spornych użytkach zielonych wypasanie bydła J. P. i koszenie niedojadów S. B. są spójne i potwierdzają je oświadczenia w/w osób. Skoszoną trawę miał zebrać oraz zabrać na własny użytek S. B., natomiast J. P., który miał wypasać na tym terenie bydło, posiadał w swoim gospodarstwie w roku 2019 około 60 stuk bydła.

Ponadto, organ odwoławczy przyjął jako wiarygodne twierdzenie B. M., że policjanci, którzy zostali wezwani na interwencję oświadczyli, że nie leży w ich gestii rozstrzyganie sporu dotyczącego koszenia, jest to sprawa z zakresu prawa cywilnego, która posiadacze winni rozstrzygnąć w sądzie i odjechali, a zatem wbrew twierdzeniom G. M. nie asystowali oni zleceniobiorcy w koszeniu pozostałej części TUZ. W tej kwestii organ oparł wnioskowanie na logice i doświadczeniu życiowym.

W oparciu o powyższe oświadczenia i dowody organ odwoławczy zważył, że nie ma możliwości ustalenia, które dokładnie fragmenty zostały wykoszone przez konkretnego wnioskodawcę, działania te były podejmowane oraz wzajemnie uniemożliwiane przez współwłaścicieli. Niemniej zauważył, że zarówno B. M., jak i G. M. podejmowali działania w stosunku co do całości działek TUZ celem wykonania zabiegów agrotechnicznych. Brak jest informacji by trwałe użytki zielone nie zostały wykoszone w ustawowym terminie. Obydwie osoby wykonywały swoje prawa właścicielskie i zlecały wykonywanie prac polowych.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zasadnie wskazał, że obie strony konfliktu krzyżowego były współposiadaczami i zarazem faktycznymi użytkownikami spornych działek. Każda ze stron wykonywała w roku 2019 prace na spornych gruntach, a zatem użytkowała je rolniczo i jednocześnie obie strony konfliktu dysponują tytułem prawnym uprawniającym je do użytkowania gruntów, zasadne jest zatem uznanie, że obie strony były współposiadaczami i użytkownikami gruntu.

Prawidłowo zatem, w ocenie organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał, że B. M. nie wykazał, że samodzielnie użytkował zadeklarowane do płatności grunty rolne, a tym samym konieczną przesłanką warunkującą przyznanie płatności było złożenie - wraz z wnioskiem "Oświadczenia współposiadacza o wyrażeniu zgody na przyznanie rolnikowi płatności obszarowych, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW), płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) ekologicznej (PROW 2014-2020) (O-1/01)", stosownie do treści art. 20 ust. 2 ustawy.

Strona zgody takiej nie przedstawiła, a zatem należało odmówić B. M. przyznania na rok 2019 płatności do działek rolnych [...], [...], [...], [...] ,[...], [...], [...], położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] i [...].

W odniesieniu do zarzutów B. M. podniesionych w odwołaniu Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że wspólność majątkowa małżeńska ustała na skutek rozwodu G. M. oraz B. M. i zastąpiła ją z mocy prawa współwłasność w częściach ułamkowych. Zatem wobec braku podziału majątku wspólnego, i jak wynika z zawiadomień o wpisie do ksiąg wieczystych, B. M. jest właścicielem ½ udziału w majątku byłych małżonków, a zatem jest współwłaścicielem nieruchomości, a ze względu na charakter udziału nie można mówić o prawie wyłącznej własności jakiejkolwiek określonego areału. Współwłasność polega na tym, że dana rzecz należy niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli, zaś każdemu ze współwłaścicieli przysługują wszystkie atrybuty prawa własności (tzn. wszystkie uprawnienia składające się na własność). Niepodzielność oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej udziałowi (art. 195 Kodeksu cywilnego) - zatem B. M. jest właścicielem ½ nieruchomości stanowiących grunty rolne.

Skoro zarówno B. M., jak i G. M. przysługują wszystkie uprawnienia właścicielskie, to zgodnie z art. 209 Kodeksu cywilnego - dotyczącego czynności zachowawczych współwłaścicieli, każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Niewątpliwie w odniesieniu od trwałych użytków zielonych czynnością zachowawczą będzie koszenie trawy. Zatem G. M. była uprawniona do wykonania/zlecenia koszenia TUZ, którego jest współwłaścicielką. B. M. jednostronnie określił, że przy braku odpowiedzi G. M. na jego propozycję podziału działek w roku 2018, on będzie jedynym użytkownikiem gruntów rolnych i podejmie zobowiązanie w działaniu rolno-środowiskowo-klimatycznym. Jak jednak wskazano, było to jednostronne ustalenie. B. M. oraz G. M. nie zawarli w tej kwestii porozumienia. G. M. na skutek jednostronnej deklaracji B. M. nie straciła uprawnień właścicielskich do podsiadanych gruntów. G. M. niewątpliwie spełnia definicję rolnika z art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013. Spełnia też definicję posiadacza gospodarstwa rolnego, jako współwłaściciel gospodarstwa prowadząc w nim działalność rolniczą. A działania podejmowane przez G. M., wbrew twierdzeniom B. M., nie można potraktować jako działanie siły wyższej.

Organ odwoławczy pomimo uznania, że postępowanie pierwszoinstancyjne zostało przeprowadzone poprawnie, a wnioski wywiedzione przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym i obowiązujących przepisach prawa, uznał, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW wynosi 45,80 ha. W tym zakresie organ wskazał, że w dniu 23 października 2020 r., w toku postępowania odwoławczego, przeprowadzono w gospodarstwie B. M. wizytację działki ewidencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działki rolne: [...] (sad) o powierzchni 0,26 ha, [...] (TUZ) o powierzchni 4,62 ha oraz [...] (TUZ) o powierzchni 0,54 ha. W raporcie z wizytacji podano, że powierzchnia MKO na tej działce wynosi 5,42 ha - potwierdzając deklarację sadu, którego nie uwzględnił przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji. W odniesieniu do działek TUZ przyjął powierzchnię zgodną z ustalonym w trakcie wizytacji MKO mieszczącą się w obrysie wykonanym przez stronę na załączniku graficznym. Tym samym organ stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana do jednolitej płatności obszarowej wynosi 66,44 ha. Powierzchnia kwalifikowana do płatności wynosi 46,85 ha., a powierzchnia stwierdzona wynosi 46,06 ha. Różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 0,79 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 1,72 %.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w powołanej wyżej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając przede wszystkim organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak też nieprawidłowe zakwalifikowanie zachowania się G. M.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jest jedynym użytkownikiem działek nr [...], [...] i [...], a wykoszenie części działeki przez jego byłą małżonkę miało incydentalne znaczenie. Działanie G. M. należy traktować jako działanie siły wyższej, nieracjonalne i nieprzewidywalne, ukierunkowane jedynie na pozbawienie go dopłat, co potwierdzają wiadomości tekstowe wysłane do niego.

Skarżący zaznaczył, że 15 marca 2018 r. wystosował do byłej małżonki pismo z zapytaniem, czy jako współwłaścicielka zamierza w roku 2018 użytkować grunty w gospodarstwie i złożyć wniosek o dopłatę. W przypadku pozytywnej odpowiedzi, prosił o podanie działek, z zastrzeżeniem, iż w przypadku, gdy działki te nie zostaną podane, potraktuje to jako rezygnację z dopłat. Nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Pełnomocnik G. M; w dniu 15 marca 2018 r. poinformował go pisemnie, że wszelkie koszty związane z faktycznym korzystaniem z rzeczy i prowadzeniem działalności rolniczej i gospodarczej obciążają wyłącznie jego, bowiem G. M. nie korzysta z rzeczy wspólnych oraz nie prowadzi działalności gospodarczej ani rolniczej. Zatem w roku 2018 złożył jako jedyny użytkownik gospodarstwa wniosek i jednocześnie zobowiązanie rolno-środowiskowe na 5 lat, o czym wiedziała współwłaścicielka.

Skarżący zauważył, że organ drugiej instancji przyznał mu rację, że to on poprzez umowy na wypas bydła, następnie skoszenie i zebranie niedojadów, użytkował sporne działki. Stwierdzając przy tym, że nie ma możliwości ustalenia, które dokładnie fragmenty zostały wykoszone przez konkretnego wnioskodawcę. Natomiast działkę nr [...] użytkował wyłącznie on, co potwierdzili J. P. i S. B. Nie zrozumiałe jest dla niego, dlaczego nie dostał dopłaty do tej działki. Organ mógł przyjąć jego oświadczenie, w którym wskazywał w jakiej części działki zostały skoszone. Jego oświadczenia składane w toku postępowania należało uznać za wiarygodne, w przeciwieństwie do oświadczeń składanych przez G. M. Oświadczenie G. M., poparte nieprawdziwym oświadczeniem Ł. P., jest oszustwem. Zgodnie z tym oświadczeniem Ł. P. 7 maja 2019 r. wykosił 12 ha, przed złożeniem wniosku o dopłaty unijne. W tym samym czasie G. M. podpisała umowę na wypas bydła z P., a następnie pod przysięgą w Urzędzie Gminnym mówiła o umowie z B. z P., który kosił trawę 5 lipca. Mówiła również o Ł. P. ze S., który w asyście policjantów wykosił 6 lipca 2019 r. całą powierzchnię. Ł. P. nigdy nie było na działce w D., potwierdza to notatka służbowa funkcjonariuszy policji z dnia 6 lipca 2019 r. Zwrócił się o udostępnienie tej notatki, jednak uzyskał informację, że nie jest uprawniony, aby ją uzyskać.

Skarżący podkreślił, że w odwołaniu wskazywał komu należą się dopłaty i kto jest rolnikiem. Organ odwoławczy powołał się na § 2 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z którym grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został przeprowadzony jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do 31 lipca, w którym został złożony wniosek. Jedynym zabiegiem agrotechnicznym polegającym na koszeniu nie można osunąć lub zniszczyć niepożądanej roślinności. Z doświadczenia skarżący wie, że tym zabiegiem może być np. oranie, ale w tym przypadku działka nie była orana. Koszenie nie usuwa, ani nie niszczy niepożądanej roślinności, jest zabiegiem nie wystarczającym, aby w całej rozciągłości spełnić ten warunek.

Niezależnie od powyższego, skarżący podniósł, że w dniu 26 lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał świadków: J. P., A. D., S. B., wszczynając tym samym postępowanie z urzędu, o czym, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 61 § 4 k.p.a., nie został poinformowany, podobnie jak o możliwości uczestniczenia w przesłuchaniu świadków, (art. 79 k.p.a.). Organ pierwszej instancji, na jego ustne prośby, odmawiał mu dostępu do akt sprawy, zasłaniając się przepisami prawa. W dniu 20 maja 2020 r. był zmuszony do złożenia pisemnej prośby. Udostępniono mu akta, ale w ograniczonym zakresie, brakowało dokumentów złożonych przez G. M., a jako przyczynę braku ich udostępnienia wskazywano przepisy RODO.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Zdaniem Dyrektora organ administracji w sposób wszechstronny zbadał sprawę, wyczerpująco zebrał i rozpatrzył z urzędu cały materiał dowodowy, a następnie podjął właściwe, oparte na tak ustalonym stanie faktycznym rozstrzygnięcie.

W pismach z dnia 21 lutego 2021 r. i z dnia 20 maja 2021 r. B. M. podtrzymał zajmowane stanowisko w sprawie, powołując się m.in. na korzystną decyzję z dnia 25 marca 2021 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II na rok 2020.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej skarżący uczynił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 listopada 2020 r., którą uchylono w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 14 maja 2020 r., orzekając co do istoty sprawy poprzez przyznanie B. M. płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II w wysokości 9.324,27 zł.

Na wstępie należy wskazać, że zasadniczą podstawę materialnoprawną zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 217 ze zm., zwanej w skrócie - "ustawą PROW 2014-2020") oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm., zwane dalej "rozporządzeniem ONW PROW 2014-2020").

Stosownie do § 2 rozporządzenie ONW PROW 2014-2020:

1. płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm., w skrócie jako - "rozporządzenie (UE) nr 1307/2013"), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.);

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Zgodnie § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW PRPW 2014-2020 płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

3. Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5 - letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. Nr 39, poz. 219), do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Natomiast stosownie do § 3 ust. 1-3, 7 rozporządzenia ONW PROW 2014-2020:

1. Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

2. Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art, 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

3. Płatność ONW jest przyznawana rolnikowi w wysokości:

1) 179 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I,

2) 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy II,

3) 179 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu specyficznego strefy I, 3 a) 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu specyficznego strefy II,

3b) 550 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu specyficznego strefy II, w którym co najmniej 50% powierzchni użytków rolnych jest położonych powyżej 350 m n.p.m., jeżeli rolnik ten jest posiadaczem zwierząt gatunków: bydło domowe (Bos taurus) i bawoły domowe (Bubalus bubalis), zwane dalej "bydłem", oraz kozy (Capra hircus), owce (Ovis aries) lub konie (Equus caballus), których liczba w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich użytków rolnych zadeklarowanych przez tego rolnika we wniosku o przyznanie płatności ONW,

4) 450 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu górskiego,

5) 750 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu górskiego, jeżeli rolnik ten jest posiadaczem zwierząt gatunków: bydło, kozy, owce lub konie, których liczba w przeliczeniu na DJP wynosi co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich użytków rolnych zadeklarowanych przez tego rolnika we wniosku o przyznanie płatności ONW

- stanowiących stawki podstawowe.

4. Płatność ONW jest przyznawana w wysokości:

1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha;

2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha;

3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha.

7. Wykaz obszarów ONW zaliczonych do poszczególnych typów oraz wykaz obszarów ONW zaliczonych do typu specyficznego strefy II, w których co najmniej 50% powierzchni użytków rolnych jest położonych powyżej 350 m n.p.m., są określone w załączniku do rozporządzenia.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, użytek rolny oznacza każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.

Natomiast na podstawie art. 4 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia, przez działalność rolniczą rozumie się:

(i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 r.:

1. System identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) r 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.

Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie.

2. Państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie:

a) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013;

b) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów środków obszarowych, o których mowa w art. 28 - 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013;

c) lokalizują i ustalają wielkość tych obszarów proekologicznych, wymienionych w art. 46 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, w odniesieniu do których dane państwo członkowskie podjęło decyzję, że uznaje je za obszar proekologiczny. W tym celu państwa członkowskie stosują, w stosownych przypadkach, współczynniki przekształcenia lub współczynniki ważenia określone w załączniku X do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013;

d) ustalają, czy mają zastosowanie przepisy dotyczące obszarów górskich, obszarów charakteryzujących się znacznymi ograniczeniami naturalnymi i innych obszarów charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami, o których mowa w art. 32 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, obszarów Natura 2000, obszarów objętych dyrektywą 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, gruntów rolnych zatwierdzonych do produkcji bawełny zgodnie z art. 57 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, użytków rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, obszarów wyznaczonych przez państwa członkowskie do wdrażania na poziomie regionalnym lub wspólnego wdrażania obszarów proekologicznych zgodnie z art. 46 ust. 5 i 6 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, obszarów zgłoszonych Komisji zgodnie z art. 20 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, obszarów pokrytych trwałymi użytkami zielonymi, które są wrażliwe pod względem środowiskowym, na obszarach objętych dyrektywą Rady 92/43/EWG (2) lub dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE (3), jak i dalszych obszarów wrażliwych, o których mowa w art. 45 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, lub obszarów wyznaczonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 48 tego rozporządzenia.

3. Państwa członkowskie dopilnowują, aby maksymalny kwalifikowalny obszar na działkę referencyjną, o którym mowa w ust. 2 lit. a), był właściwie określony ilościowo w granicach maksymalnie 2 %, biorąc przy tym pod uwagę obwód i stan działki referencyjnej.

4. W odniesieniu do środków, o których mowa w art. 21 ust. 1 lit. a) oraz w art. 30 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, państwa członkowskie mogą ustanowić odpowiednie alternatywne systemy, aby jednoznacznie identyfikować grunty objęte wsparciem, w przypadku gdy grunty te są pokryte lasem.

5. GIS funkcjonuje na podstawie krajowego systemu odniesienia za pomocą współrzędnych zdefiniowanego w dyrektywie 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, który pozwala na wykonanie znormalizowanych pomiarów oraz jednoznaczną identyfikację działek rolnych w zainteresowanych państwach członkowskich. W przypadku gdy stosuje się różne systemy współrzędnych, systemy te wzajemnie się wykluczają, a każdy z nich zapewnia spójność pomiędzy elementami informacji odnoszącymi się do tego samego położenia.

Stosownie do treści art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Należy to określić zgodnie z istniejącymi normami unijnymi. Niezależnie od akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą nadal korzystać z takich technik, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 w przypadku gdy zostały one nabyte na podstawie umów długoterminowych stwierdzonych przed listopadem 2012 r.

Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Celem kontroli, zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. jest skuteczne zweryfikowanie zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest płatność.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r.. kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że: a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia, b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych, c)wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności, d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.

Stosownie do art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeśli różnica o której mowa w art. 17 przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.

Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 26 kwietnia 2019 r. o przyznanie płatności (ONW) na rok 2019.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do ustalenia czy skarżący był wyłącznym posiadaczem gruntów rolnych użytkowanych przez niego rolniczo zadeklarowanych w złożonym wniosku.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy zauważyć, że pojęcie posiadania nie zostało uregulowane w przepisach dotyczących przyznawania płatności do gruntów rolnych, w tym w powyżej powołanym rozporządzeniu. Przedmiotowe rozporządzenie jest niewątpliwie częścią systemu prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej, która powinna spełniać kryteria obowiązywania systemowego, a mianowicie być systemem niesprzecznym i zupełnym, w tym sensie jest systemem monistycznym, nie zaś sumą czy zespołem autonomicznych porządków prawnych czy autonomicznych gałęzi prawa. W tym wypadku należy przyjąć, uwzględniając postulat pewności prawa i pewności obrotu prawnego, że użyte w przepisie rozporządzenia pojęcie posiadania należy rozumieć zgodnie z definicją tego pojęcia zawartą w Kodeksie cywilnym, a także przy uwzględnieniu celu przyznawania płatności, jakim jest wspieranie użytkowników gruntów - działek, prowadzących na nich działalność rolniczą.

Pojęcie posiadania określa przepis art. 336 Kodeksu cywilnego, obejmując przy tym jego istotę i elementy, równocześnie wskazuje rodzaje posiadania. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. W potocznym ujęciu posiadanie kojarzy się z wykonywaniem władztwa nad rzeczą, jednakże w ściślejszym, techniczno-prawnym znaczeniu, zdefiniowanym w art. 336 K.c., niezbędne jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia wykonywanego za kogo innego (art. 338 K.c.).

Ponadto, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych na tle regulacji pomocowych należy rozumieć jako - faktyczne użytkowanie - gruntów rolnych. Pojęcie posiadania należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych (vide: wyrok NSA z 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 734/11; wyrok NSA z 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 537/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 932/11, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1177/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 335/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 lipca 2007 r. I SA/Gd 335/10). Poglądy te należy w pełni podzielić.

Należy przy tym podzielić poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 i 11 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 12/10, na tle płatności obszarowej. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). "Posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne. Na gruncie przepisów regulujących płatności z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych pojęcie "posiadania gruntów rolnych" należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia cel płatności, którym jest dofinansowanie produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, że skarżący nie wykazał, aby był wyłącznym posiadaczem i użytkownikiem wszystkich działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) w roku 2019. Ustalenia dokonane w tym zakresie przez organy należy w pełni podzielić, gdyż znajdują one potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie została przyznana skarżącemu płatność ONW w kwocie 9.324,27 zł, jednak nie w oczekiwanym przez niego zakresie, tj. nie do całości zadeklarowanych przez niego we wniosku działek ewidencyjnych.

Jak wynika bowiem z przedstawionych Sądowi akt sprawy, skarżący w złożonym wniosku domagał się przyznania płatności ONW w strefie nizinnej II, deklarując m.in. do tej strefy działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...] i [...], które zostały zgłoszone również do dopłat przez G. M., byłą żonę skarżącego (co potwierdził wynik przeprowadzonej kontroli krzyżowej). Skarżący jednak stał na stanowisku, że jest posiadaczem i użytkownikiem wszystkich zgłoszonych działek ewidencyjnych.

Poza sporem było, że prawomocnym wyrokiem zapadłym w dniu 23 sierpnia 2017 r., w sprawie [...], Sąd Okręgowy w S., Wydział I Cywilny rozwiązał przez rozwód związek małżeński B. i G. M. W związku z tym dotychczasowa współwłasność łączna działek (nieruchomości), wynikająca z ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, przekształciła się w współwłasność w częściach ułamkowych (art.196 Kodeksu cywilnego). Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie w treści ksiąg wieczystych (wnioski kierowane do sądu wieczystoksięgowego i zawiadomienia o dokonanych wpisach/wykreśleniach, załączone do akt admin. sprawy).

Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić z współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 Kodeksu cywilnego). Jednocześnie, zgodnie z art. 209 Kodeksu cywilnego, każdy z współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

Przy czym, w realiach niniejszej sprawy istotne jest użytkowanie gruntów, a nie samo prawo własności (współwłasności). Trzeba jednak przy tym zaznaczyć, że współwłasność wiąże się ściśle z uprawnieniem do współposiadania rzeczy wspólnej. Także prawo własności jest ściśle powiązane z uprawnieniem do korzystania z rzeczy czy pobierania z niej pożytków (art. 140 Kodeksu cywilnego).

Nie było w sprawie kwestionowane, że skarżący pozostaje w długotrwałym i silnym konflikcie z byłą małżonką – G. M.

Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze podkreślał, że od 2018 roku, nie mógł porozumieć się z nią w kwestii użytkowania gruntów, w tym wskazania działek, które będą podlegać zgłoszeniu do dopłat unijnych. Pomimo składanych przez niego propozycji nie doszło do zawarcia porozumienia w tym przedmiocie. Jak podniósł skarżący w skardze "była żona G. M. przeczekała jeden rok, a w następnym roku złożyła wniosek o dopłaty (...)".

W toku postępowania skarżący został zobowiązany w dniach: 9 września 2019 r. i 26 lutego 2020 r. do złożenia wyjaśnień oraz stosownych dokumentów, w tym zwłaszcza dotyczących spornych działek (vide: - k. 39 i 67 admin.). Do akt admin. sprawy wpłynęły wyjaśnienia skarżącego z dnia 2 października 2019 r. i z dnia 3 marca 2020 r., a także dokumenty, w tym m.in. oświadczenia A. D., J. P. i S. B., umowa z dnia 15 czerwca 2019 r. zawarta pomiędzy skarżącym i S. P., umowa z dnia 1 lipca 2019 r. zawarta pomiędzy skarżącym i J. P., faktura [...] z dnia 24 października 2019 r. wraz z dowodem wpłaty [...], informacja o badaniu nasion gryki [...] wystawiona w dniu 20 grudnia 2019 r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. Laboratorium Wojewódzkie. Ponadto, w związku z prowadzonym postępowaniem zostały włączone do akt sprawy oświadczenie G. M. z dnia 18 września 2019 r., a także dokumenty m.in. umowa z dnia 6 maja 2019 r. zawarta pomiędzy byłą żoną G. M. i Ł. P., oświadczenie Ł. P. z dnia 7 maja 2019 r., protokół z wykonania umowy dnia 20 lipca 2020 r., decyzje w sprawach łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2018, protokoły z oględzin działek referencyjnych w zakresie weryfikacji powierzchni MKO (całokształt materiału oraz jego szczegółowa analiza, którą Sąd aprobuje, zostały przywołane na początku niniejszego uzasadnienia).

Należy zgodzić się z oceną zgromadzonego materiału dokonaną przez organy. Zebrany bowiem w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wykazuje, że posiadaczem i użytkownikiem spornych działek w roku 2019 był nie tylko skarżący. Trzeba podkreślić, że wbrew stanowisku, w którym skarżący akcentował brak zainteresowania działkami ze strony byłej żony, B. M. przyznał w odwołaniu, że pismem z dnia 14 marca 2019 r. G. M. poinformowała go, że w roku 2019 zamierza użytkować działki w celu otrzymania dopłat z Unii. W piśmie tym wymieniła działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] odnośnie, której wskazała, że zamierza użytkować jej część od strony południowej do miejsca przewężenia działki z zadrzewieniem, a także określiła powierzchnie tych działek (vide: - k. 76 akt admin.).

Tym samym skarżący miał wiedzę i świadomość, że ww. działki stanowiące współwłasność jego oraz G. M. będą w roku 2019 użytkowane przez jego byłą żonę. Mimo to podjęcie w 2019 r. przez nią czynności spotkało się ze stanowczym sprzeciwem skarżącego, jak i z działaniami z jego strony, które miały to uniemożliwić - wezwanie Policji podczas koszenia traw ("panowie policjanci poprosili o nie koszenie pana, który był wynajęty do koszenia") czy wyproszenie osób, które przyjechały kosić łąki ("panowie przyjechali kosić ale ich poprosiłem o opuszczenie łąk"). Należy podkreślić, że sam skarżący przyznaje fakt wykoszenia części działek przez G. M., jak też nie neguje podejmowanie działań w celu przeszkodzenia działaniom współwłaścicielki. Stanowisko skarżącego w tym zakresie jest spójne z twierdzeniami jego byłej żony, jak i z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Jednocześnie sam skarżący we wniesionej skardze podkreślał, że wykoszenie części działek w roku 2019 przez G. M. "miało incydentalne znaczenie, a złożony wniosek jedynie miał na celu zrobienie mi na złość i tym samym pozbawienie mnie dopłat".

Nie można zgodzić się ze skarżącym, że postępowanie byłej żony powinno zostać zakwalifikowane jako działanie siły wyższej ("nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności, na które nie miałem wpływu"). Prawidłowo organ powołał się na przepis art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, który stanowi, że do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Podejmowane przez G. M. czynności nie mogą zostać w świetle powyższej regulacji zostać potraktowane jako siła wyższa. Można dodatkowo zaznaczyć, co zauważył organ, że była żona zawiadomiła o zamiarze użytkowania poszczególnych działek o konkretnej powierzchni. Nie były to więc działania nagłe czy niespodziewane dla skarżącego.

Zdaniem Sądu, dokonana oraz przedstawiona przez organy ocena materiału dowodowego nie nasuwa wątpliwości, i co ważne, nie nosi cech dowolności. Nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, że zaskarżona decyzja jest stronnicza, gdyż nie podziela jego stanowiska. Trudno też uznać w realiach sprawy, aby organy zignorowały wyjaśnienia skarżącego czy też przedłożone przez niego dokumenty. Wprost przeciwnie, nie może bowiem ujść uwadze, że mimo zadeklarowania we wniosku przez G. M. spornych działek nr [...], nr [...] i nr [...] i "uprawy niewymaganej" na tych działkach, organy w oparciu o materiał dowodowy, w tym przedstawiony przez skarżącego, słusznie uznały, że jedynym ich użytkownikiem był B. M., który deklarował na nich uprawę gryki i uprawę pszenicy ozimej. Organy odmówiły w tej części wiarygodności wyjaśnieniom G. M. i oparły się m.in. na umowie z dnia 1 lipca 2019 r. zawartej przez skarżącego i J. P., fakturze [...] z dnia 24 października 2019 r. i dowodzie wpłaty [...].

W pozostałym zakresie organy prawidłowo uznały, że strony konfliktu krzyżowego były współposiadaczami i faktycznymi użytkownikami działek (wykonywały bowiem w roku 2019 prace na spornych gruntach), co zostało szczegółowo umotywowane przez organy i znalazło odzwierciedlenie w materiale zgromadzonym w sprawie, w tym w oświadczeniu G. M., w umowie z dnia 6 maja 2019 r., w protokole z jej wykonania czy w oświadczeniu Ł. P., a także częściowo w wyjaśnieniach samego skarżącego. Jak zaznaczył organ odwoławczy, wskazując na wyjaśnienia G. M., zlecała ona prace różnym osobom i mimo, że skarżący wyganiał jej zleceniobiorców, to "udało się jej" wykonać koszenie. Tym samym skarżący nie wykazał wyłączności użytkowania w tym zakresie. Ponadto, w opisanej sytuacji przyznanie pomocy warunkowane jest zgodą współwłaściciela lub współposiadacza działki. Stosownie bowiem do przepisu art. 20 ust. 2 ustawy, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania lub współwłasności, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie. Taka zgoda nie została przedstawiona.

W niniejszej sprawie analiza dowodów dokonana została na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, zatem nie można zarzucić jej dowolności ani subiektywizmu.

Należy podkreślić, że w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności ciężar wykazania przesłanek powalających na przyznanie płatności spoczywa na rolniku. W okolicznościach niniejszej sprawy - ciężar ten spoczywał na skarżącym.

Stosownie bowiem do unormowania art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Reguła dowodzenia oznacza, iż w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organu roszczenie pomocowe, a na organie ewentualne udowodnienie wystąpienia przesłanek podważających twierdzenia strony i pozwalających na wydanie decyzji odmownej.

Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1263/19 że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazane wyżej regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej w postaci płatności obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Na odrębność niniejszego postępowania wskazuje się również w orzecznictwie I tak, WSA w Lublinie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2021 r. III SA/Lu 93/21 wskazał "Wymaga jednak podkreślenia, że w myśl art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wielskich na lata 2014-2020 z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że postępowanie przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostało w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do zasad przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Ustawodawca między innymi wyłączył stosowanie zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. W świetle art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, na organach Agencji nie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a jedynie jego wyczerpujące rozpatrzenie. Ponadto art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazuje, że organy Agencji nie mają obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów. Strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że ustawodawca zmodyfikował obowiązki organu wynikające z art. 7 i art. 77 k.p.a. i w omawianym zakresie powołane przepisy nie mają zastosowania w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, gdyż postępowania te toczą się z uwzględnieniem uregulowań szczególnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 417/18)".

Ponadto, zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie podjęły wszelkie niezbędne działania mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i usunięcie powstałych wątpliwości, zebrały kompletny materiał dowodowy, dokonały jego analizy i oceny, a następnie właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Ocena dowodów została dokonana w sposób wszechstronny, zaś rozstrzygnięcie sprawy zostało w sposób logiczny i przekonujący uzasadnione.

Fakt, że skarżący nie zgadza się z oceną i argumentacją organów (domaga się odmówienia wiary wyjaśnieniom G. M. i zarzuca Ł. P. oszustwo i fałszowanie dokumentów), nie uzasadnia w świetle poczynionych rozważań zarzutu naruszenia prawa w zakresie postępowania, jak i prawa materialnego.

Należy także zaznaczyć, że organ odwoławczy przed wydaniem decyzji zapewnił skarżącemu możliwość wzięcia czynnego udziału w sprawie oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z czego skarżący jednak nie skorzystał (vide: - k. 240 i 241-242 akt admin.). Ponadto, organ ten odniósł się szczegółowo do zarzutów odwołania, a także wyjaśnił skarżącemu, że stroną niniejszego postępowania nie jest jego była żona oraz wskazał, iż w poczet materiału zostały włączone tylko dokumenty mające znacznie dla sprawy, które zostały uwzględnione przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a które zostały mu udostępnione.

W świetle dokonanych powyżej rozważań, nie zasługują na uwzględnienie podniesione przez skarżącego zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego i dopuszczenia się przez organy w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania, w szczególności przepisów kodeksu postępowania administracyjnego

W świetle art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie można przyjąć, aby w niniejszej sprawie zmodyfikowane zasady postępowania zostały naruszone w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie każde stwierdzenie naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylenie kontrolowanych decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 a, b, c p.p.s.a. - stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w świetle poczynionych uwag, nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego rodzaju wadliwości w niniejszej sprawie.

Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności zapadłego rozstrzygnięcia i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W ocenie Sądu orzekającego, brak było podstaw do stwierdzenia naruszeń prawa skutkujących wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał.

W konsekwencji nie zostały naruszone obowiązki w zakresie podjęcia przez organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania całego materiału dowodowego. W świetle bowiem przywołanych wyżej przepisów na organach nie spoczywały takie obowiązki. Jednocześnie organy obu instancji zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy.

W związku z treścią wniesionej skargi oraz załączonymi do niej dokumentami należy wyjaśnić skarżącemu, że rolą sądu administracyjnego nie jest czynienie w sprawie ustaleń faktycznych za organ rozpatrujący sprawę, nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy istotne znaczenie. Kognicją sądu jest wyłącznie poddanie kontroli legalności ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa. Sąd administracyjny co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.), wydaje natomiast wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Podsumowując dokonane rozważania należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego było prawidłowe i nie nosi ono, wbrew stanowisku skarżącego, cech arbitralności.

Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do uwzględnienia okoliczności, które winien wziąć pod uwagę z urzędu rozstrzygając w granicach danej sprawy, wniesiona skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).