Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 438/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit.a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 95 ust. 1, art. 103 ust. 3, art. 134 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art.7, art. 7a, art. 9, art. 79a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par.1 pkt 1, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury R. w S. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta W. z dnia [...] r. nr [...] [21], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej B. R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] Burmistrz Miasta W., dalej : "organ I instancji", na podstawie art. 104, art. 107, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 poz. 256 z późn. zm.), dalej : "K.p.a.", w związku z art. 7, art. 23, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (teks jedn.: Dz. U. z 2020 poz. 111 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r., złożonego przez B. R., dalej :"Wnioskodawczyni", "strona" reprezentowaną przez radcę prawnego M. M., odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, i sprawowania opieki nad matką - H. L. – dalej także "podopieczna".

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że z analizy zgromadzonych dokumentów wynika, że nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ w orzeczeniu o niepełnosprawności nr [...], wydanym w dniu [...] maja 2018 r. nie wskazano dokładnie od kiedy niepełnosprawność H. L. istnieje, poprzestając na stwierdzeniu, że okoliczności tej "nie da się ustalić". Organ, rozpatrując sprawę o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia zarówno stopnia niepełnosprawności jak i daty, od której niepełnosprawność istnieje. Organ wskazał, że z analizy akt sprawy nie wynika jednoznacznie od kiedy istnieje niepełnosprawność podopiecznej, w związku z tym nie można przyjąć, iż niepełnosprawność powstała przez 25 rokiem życia. Uzasadniając decyzję Burmistrz Miasta W. przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), w którym Trybunał stwierdził niezgodność unormowania zawartego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Organ I instancji wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został dotychczas wykonany, a tym samym nie dokonano żadnych zmian w zasadach przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych opiekunom osób niepełnosprawnych. Skutkiem wejścia w życie opisanego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy, ani wykonanie prawa do żądania świadczenia dla dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Wnioskodawczyni (zastępowana przez radcę prawnego), w którym podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

b) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez odwołującą emerytury, pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca – z ostrożności procesowej - podniosła również zarzuty:

a) naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a emeryturą uzyskiwaną przez odwołującą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia,

b) naruszenie art. 7, art. 77 kpa, poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń, tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytury odwołującej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział stosowanie świadczenia pielęgnacyjnego,

c) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez córkę osoby wymagającej opieki, której daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej także : "organ II instancji, "Kolegium", decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej k.p.a., art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – dalej u.ś.r. oraz art. 1 ust. 1 i 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium - powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych - wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie matka wnioskodawczyni jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, której daty zaistnienia nie da się ustalić, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] kwietnia 2018 r. Opiekę nad matką sprawuje córka (wnioskodawczyni), która z tego powodu nie może podjąć zatrudnienia. Jest przy tym uprawniona do emerytury, którą pobiera w wysokości mniejszej niż obecna kwota świadczenia pielęgnacyjnego. Ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec matki oraz nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Kolegium stwierdziło, że strona nie spełniła jednej z przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że uznanie żądania Wnioskodawczyni za uzasadnione w aktualnym stanie prawnym, naruszyłoby art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r, który organy administracji zobowiązane są stosować.

Kolegium podkreśliło, że decyzje w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie są decyzjami uznaniowymi i ustawodawca nie zostawił organom tak zwanego "luzu decyzyjnego", ani możliwości odwoływania się do zasad współżycia społecznego, czy względów słuszności i celowości. Decyzje te mają charakter związany, co oznacza, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznania świadczenia wyłącznie w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek. Zdaniem Kolegium rezultat wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest jasny i nie budzi wątpliwości.

Reasumując powyższe okoliczności Kolegium stwierdziło, że okoliczności, które należało ustalić i ocenić w przedmiotowej sprawie, zostały ustalone i ocenione prawidłowo – po jednoznacznym stwierdzeniu, że istnieje negatywna przesłanka przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, brak było podstaw do kontynuowania postępowania. Organ II instancji stwierdził naruszenie prawa materialnego w zakresie kryterium wieku powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji i w tym zakresie podzielił argumentu odwołania, jednakże co do zasady orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję Wnioskodawczyni, dalej "skarżąca", zastępowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Nadto z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła organowi w kontekście ww. zarzutu:

- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia,

- naruszenie art. 7, art. 77 kpa poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń, tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytury skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział stosowanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 w zw. z art. 79a kpa oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa, poprzez zaniechanie poinformowania jej o uznaniu okoliczności pobierania przez nią emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązanie jej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Zdaniem skarżącej, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie należy stosować w oderwaniu od zasad wykładni systemowej i celowościowej. Celem ustawodawcy na etapie tworzenia systemu zabezpieczenia społecznego – w tym konstrukcji świadczenia pielęgnacyjnego – było zapewnienie osobom zmuszonym do zaprzestania pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bliskim chociaż minimum zabezpieczenia społecznego w postaci minimalnego świadczenia pozwalającego na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Skarżąca wskazała, że świadczenie pielęgnacyjne i emerytura nie mogą być traktowane jako świadczenia równoważne, stąd też daleko niesprawiedliwe i sprzeczne z założeniami ustawodawcy byłoby zabranie osobom, na rzecz których ustalono prawo do emerytury możliwości otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, zrównującego poziom ich zabezpieczenia społecznego z osobami nie posiadającymi ustalonego prawa do emerytury. Skarżąca zwróciła uwagę, że nawet przy założeniu, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwalają na wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w części przy jednoczesnym pobieraniu emerytury, zaskarżoną decyzję należy uznać za błędną. Ponadto skarżąca, powołując się na orzeczenie Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20 oraz z dnia 24 sierpnia 2020 r., I OSK 650/20 wskazała, że w sprawie doszło również do naruszenia art. 9 w zw. z art. 79a kpa oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Pismem z dnia [...] września 2021 r. prokurator Prokuratury Regionalnej w S., na podstawie art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) dalej p.p.s.a., zgłosił swój udział w przedmiotowym postępowaniu, stwierdzając, iż popiera skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi kryteriami oraz ukształtowaną linią orzeczniczą w tych sprawach Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja odmawiająca przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) dalej : "u.ś.r.", obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji), a w szczególności art. 17 tej ustawy. Organ uznał, że przeszkodą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wystąpienie negatywnej przesłanki wskazanej w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a mianowicie opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do emerytury. Stanowisko to jest oparte na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 u.ś.r.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, w art. 17 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca zawarł negatywne przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym – określoną w pkt 1 lit. a ww. przepisu – powołaną przez organy rozpoznające wniosek skarżącej okoliczność, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.

Przypomnieć należy, że w dacie uchwalania ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie strat, jakie ponosi dana osoba w związku z rezygnacją z zatrudnienia, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Dlatego – zdaniem Sądu - wykładania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. powinna uwzględniać zaprezentowany wyżej kontekst historyczny przesądzający o konieczności zastosowania także reguł wykładni systemowej oraz funkcjonalnej. Brak jest bowiem jakichkolwiek racjonalnych argumentów przemawiających za zróżnicowaniem sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającym na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe, niż świadczenie pielęgnacyjne, albowiem takie założenie naruszałoby zasady wyrażone w Konstytucji RP (art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 69).

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej świadczenia z tytułu sprawowania stałej i długotrwałej opieki na niepełnosprawną matką. Taki stan rzeczy obiektywnie uniemożliwia skarżącej podjęcie regularnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, którą mogłaby zresztą wykonywać gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad matką. Co do zasady bowiem emeryt ma prawo podjąć zatrudnienie.

Na gruncie przedmiotowej sprawy Organ I i II instancji – zdaniem Sądu - błędnie przyjęły, że sam fakt posiadania przez skarżącą prawa do emerytury automatycznie przekreśla możliwość ubiegania się przez nią – jako opiekuna osoby niepełnosprawnej - o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. W regulacji tej wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2021, poz. 291) - dalej u.e.r.f.u.s. zgodnie, z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, przy czym przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Przepisy u.e.r.f.u.s. stosuje się także, z mocy art. 7 ust. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2019 r. poz. 303), do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W świetle powyższego uznać należy, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń, przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie.

Choć emerytura jest prawem niezbywalnym, ustawodawca w art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. oraz art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. umożliwił osobom zainteresowanym złożenie do organu emerytalno - rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Zawieszenie prawa do emerytury skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty tych świadczeń, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Uznać zatem należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., którą należy wiązać nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 18.06.2020 r., I OSK 254/20, LEX nr 3021475).

Przechodząc zaś do kwestii naruszenia art. 9 w zw. z art. 79a kpa wskazać należy, iż jedna z ogólnych zasad postępowania organów administracji publicznej jest obowiązek do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają obowiązek czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 i 2 w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek.

W przedmiotowej sprawie Organ nie dochował powyższych obowiązków, albowiem zaniechał poinformowania skarżącej, o uznaniu okoliczności pobierania przez nią emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. A zatem zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 9 w zw. z art. 79a kpa uznać należało za zasadny.

Reasumując, Sąd uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko organu, że nie ma podstawy do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobierania emerytury narusza zasady postępowania wyrażone w art. 7, art. 7a, art. 9 i 79a k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwą wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Zdaniem Sądu, organy powinny poinformować skarżącą o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia. Tymczasem, zaniechano takiego działania, jak również nie poinformowano strony o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, co skutkowało przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd stwierdził, że organy przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia z uwagi na posiadane prawo do emerytury, wobec czego, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę organy winny uwzględnić powyższa rozważania i uwagi Sądu oraz usunąć wskazane uchybienia.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.