Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 66/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art, 54, 3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego A. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpoznaniu wniosku A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 1983 r., nr [...] Naczelnik [...], po rozpatrzeniu wniosku A. i W. M., odmówił dotychczasowym właścicielom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm., dalej powoływany jako dekret), położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...]. W uzasadnieniu Naczelnik wskazał, że odmowa przyznania żądanego prawa nastąpiła z uwagi na przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości pod budowę przedszkola [...], zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...], wydaną przez [...] Komisję Planowania Urzędu [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 1985 r., nr [...] Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] października 1983 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo społeczne. Ponadto wskazano, że zgodnie z decyzją o ustalenie miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] maja 1983 r., nr [...] na w/w terenie przewidziana była budowa przedszkola [...].

Po rozpatrzeniu wniosku A. B. – następcy prawnego A. i W. M. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1979 r. sygn. akt. [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2001 r. sygn. akt [...]), Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] stycznia 1985 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] października 1983 r., w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie mienie Skarbu Państwa tj. w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Rozstrzygnięcie z dnia [...] maja 2004 r. zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...]. Minister stwierdził, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) poprzedniemu właścicielowi odmawia się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, także ze względu na cele określone w art. 3 tej ustawy. Powołany art. 3 dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonywania zadań zatwierdzonych w planach gospodarczych, a na terenie miasta gdy była niezbędna dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego lub też przeznaczona była dla organizacji spółdzielczej i dla organizacji kółek rolniczych, o ile było to uzasadnione interesem społecznym lub państwowym.

W ramach postępowania nadzorczego ustalono, że planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1985 r. był perspektywiczny plan ogólny zagospodarowania przestrzennego W. z dnia [...] grudnia 1982 r. (Dz. Urz. Rady Narodowej W. z 1983 r. Nr [...], poz. [...]), zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie oznaczonym symbolem urbanistycznym [...], przeznaczonym pod tereny zabudowy mieszkaniowej o wysokiej i niskiej intensywności z usługami. Dla powyższej nieruchomości została wydana decyzja lokalizacyjna nr [...] z dnia [...] maja 1983 r. pod budowę przedszkola [...]. Ponadto Minister stwierdził, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 3 pkt 4 i 6 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1958 r. Nr 5 poz. 16 ze zm.), do podstawowych zadań miejskich rad narodowych należało m.in. prowadzenie przedszkoli oraz żłobków.

Skoro zatem przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości (zgodnie z decyzją lokalizacyjną realizującą funkcję przewidzianą w planie zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu) pod budowę przedszkola nie mogło być realizowane przez dotychczasowego właściciela, to w ocenie Ministra nie zachodzi sprzeczność rozstrzygnięcia zawartego w badanej w trybie nadzoru decyzji z dnia [...] stycznia 1985 r. i decyzji z dnia [...] października 1983 r. z przepisami dekretu oraz ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, na podstawie których zostały one wydane, bowiem w opisanym stanie faktycznym i prawnym były właściciel gruntu nie mógł z niego korzystać w sposób dotychczasowy.

Decyzja z dnia [...] listopada 2004 r. stała się przedmiotem skargi A.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 260/05 uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2004 r. W wyroku Sąd stwierdził, że w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji wydanej w trybie art. 7 dekretu ustaleniu podlegało przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego oraz czy przeznaczenie to dawało się pogodzić z wykorzystaniem gruntu przez dotychczasowego właściciela. Sąd wskazał, że art. 54 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie stanowił samodzielnej podstawy prawnej dla wydania decyzji o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego. Zdaniem Sądu przepis ten musi być odczytywany przez pryzmat art. 7 ust. 2 dekretu, który zawiera materialnoprawne przesłanki dopuszczalności odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] na rzecz poprzednio właściciela. W istocie art. 54 ust. 1 tej ustawy tylko formalnie rozszerzył kryteria odmowy przyznania prawa własności czasowej, ponieważ cele określone w art. 3 ustawy wywłaszczeniowej musiały być i tak uwzględnione w planie zagospodarowania przestrzennego W ustalonym i niespornym stanie faktycznym tak przeznaczenie nieruchomości w planie ogólnym jak i uszczegółowienie tych ustaleń w decyzji lokalizacyjnej przeznaczającej teren mieszkaniowy pod budowę przedszkola, nie może być jednoznacznie uznane za nie dające się pogodzić z korzystaniem z gruntu przez poprzedniego właściciela. Powołany w zaskarżonej decyzji art. 21 ust. 3 pkt 4 i 6 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych nie mógł stanowić podstawy do uznania, że wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca ustanowienie użytkowania wieczystego. Uwadze organu umknął art. 39 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. Nr 32, poz. 160 ze zm.) który stanowił, że szkoły, placówki oświatowe, wychowawcze, opiekuńczo-wychowawcze i inne zakłady lub placówki szkolące mogą być prowadzone przez organizacje zawodowe, młodzieżowe, instytucje społeczne oraz inne organizacje i instytucje, osoby prawne lub fizyczne, tylko za zezwoleniem Ministra Oświaty i Wychowania, na określonych przez niego zasadach i warunkach i pod jego nadzorem. Na podstawie art. 39 tej ustawy wydane zostało m.in. zarządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 28 sierpnia 1979 r. w sprawie zasad prowadzenia małych przedszkoli przez osoby fizyczne (M.P. Nr 23, poz. 132).

W związku z tym Sąd stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie dokonały wyczerpujących ustaleń, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego w zakresie możliwości korzystania z nieruchomości przez spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości, naruszając tym samym obowiązki wynikające z art. 7 i art. 77 Kpa. Za dowolną, a zatem naruszającą przepis art. 80 Kpa, Sąd uznał ocenę przez organy orzekające treści decyzji lokalizacyjnej w kontekście art. 7 dekretu.

Wyrokiem z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 591/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Transportu i Budownictwa od w/w wyroku z dnia 19 grudnia 2005 r.

W związku z powyższym, Minister Infrastruktury ponownie rozpoznał wniosek A. B. i decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej z dnia [...] stycznia 1985 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] października 1983 r., w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa tj. w części dotyczącej obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Rozstrzygnięcie z dnia [...] lutego 2010 r. zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r., nr [...].

W ocenie Ministra, odmowa przyznania prawa użytkowania wieczystego była uzasadniona. Okoliczność, że w weryfikowanych w trybie nieważnościowym decyzjach dekretowych nie powołano wprost art. 54 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie zmienia faktu, że przepis ten obowiązywał w dniu wydawania decyzji i musiał być brany pod uwagę w postępowaniu nadzorczym. Jak następnie wyjaśnił Minister, obowiązujący w dacie wydania decyzji dekretowych plan zagospodarowania przestrzennego (perspektywiczny plan ogólny zagospodarowania W. z dnia [...] grudnia 1982 r.) wskazywał ogólnie, że nieruchomość winna być wykorzystana pod zabudowę mieszkaniową o wysokiej i niskiej intensywności z usługami. Bliższych wskazań nie zawierał. Dopiero konkretyzacja funkcji planistycznych w decyzji lokalizacyjnej przewidującej budowę przedszkola [...] z dnia [...] maja 1983 r. umożliwiła precyzyjne określenie przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości. A zatem w sprawie istniała decyzja lokalizacyjna, mająca swoje oparcie w planie zagospodarowania przestrzennego. Tym samym wskazanie w kwestionowanych decyzjach jako przyczyny odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego przeznaczenia spornego terenu pod budowę przedszkola [...] oznacza, iż organy wydające decyzje dekretowe powołały przyczynę określoną decyzją lokalizacyjną z dnia [...] maja 1983 r., a tym samym zastosowały również przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r., która dopuszczała odmowę przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) w sytuacji, gdy nieruchomość była niezbędna na cele użyteczności publicznej w ramach planowanej realizacji na jej terenie zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego (art. 54 ust. 1 w zw. z art. 3). Jak bowiem podkreślił Minister, przedszkole stanowi infrastrukturę towarzyszącą budownictwu mieszkaniowemu i służy jego uzupełnieniu.

Odnosząc się do obowiązujących w dacie wydania kwestionowanych decyzji przepisów ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz.U. Nr 32, poz. 160 ze zm.) Minister podniósł, iż założeniem ustawodawcy wyrażonym w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy było, iż Państwo zakłada, prowadzi i utrzymuje szkoły i inne placówki oświatowo-wychowawcze. Uszczegółowienie tego zapisu znajduje się w art. 38 ust. 1 pkt 2 w sformułowaniu, że Rady narodowe zakładają szkoły i inne placówki oświatowe, wychowawcze i opiekuńczo-wychowawcze, zapewniają im lokale i wyposażenie (...) oraz potrzebne środki finansowe i materialne, co oznacza, iż inicjatywa założenia przedszkola spoczywała na organach państwa i to one miały zadbać o lokal dla takiej placówki. Dodatkowo, to Rady narodowe (zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy) kierować miały działalnością tychże placówek.

Przepis art. 39 ust. 1 powołanej ustawy stanowił, że szkoły, placówki oświatowe, wychowawcze, opiekuńczo-wychowawcze i inne zakłady lub placówki szkolące mogą być prowadzone przez organizacje zawodowe, młodzieżowe, instytucje społeczne oraz inne organizacje i instytucje, osoby prawne lub fizyczne, tylko za zezwoleniem Ministra Oświaty i Wychowania, na określonych przez niego zasadach i warunkach i pod jego nadzorem, a zatem warunkiem koniecznym poprowadzenia przedszkola przez osobę fizyczną było zezwolenie Ministra Oświaty i Wychowania, które mogło, lecz nie musiało dopuścić osoby fizyczne do prowadzenia takich placówek.

Wydane na podstawie ustawy o rozwoju systemu oświaty i wychowania zarządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 28 sierpnia 1979 r. w sprawie zasad prowadzenia małych przedszkoli przez osoby fizyczne (M.P. Nr 23, poz. 132 ze zm.) nie stanowi generalnej zasady, że osoby fizyczne mogą prowadzić małe przedszkola. Uprzednio osoby takie musiały spełnić szereg wymagań, a dodatkowo otrzymać zezwolenie właściwego terenowego organu administracji państwowej na prowadzenie punktu przedszkolnego.

W dacie wydania kwestionowanych decyzji grunt przedmiotowej nieruchomości był niezabudowany. Według ustaleń organu, dotychczasowi właściciele nie opowiedzieli się, jakie są ich plany odnośnie zagospodarowania nieruchomości. W szczególności nie wskazali, iż planują prowadzenie małego punktu przedszkolnego. Nie jest to jednak najistotniejsza okoliczność, gdyż poważniejsze zamierzenia wykazywały organy administracji państwowej, które planowały zrealizowanie na tym terenie przedszkola i na ten cel mogły nieruchomość wywłaszczyć zgodnie z powołaną ustawą o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Stan faktyczny nieruchomości potwierdza zrealizowanie nowej inwestycji.

Twierdzenia strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że nie było przeszkód, aby spadkobierca byłych właścicieli, realizując na przedmiotowym gruncie zabudowę mieszkalną spełniającą założenia planu, czyli o niskiej intensywności z usługami, wybudował np. dom mieszkalny z przeznaczeniem kilku pokoi i kuchni akurat na małe przedszkole, nie znajdują poparcia w całokształcie zebranego materiału dowodowego. Prowadzenie punktu przedszkolnego nie zależało bowiem wyłącznie od woli osoby zakładającej punkt przedszkolny, lecz było złożonym przedsięwzięciem tak od strony formalnej, jak i finansowej oraz planistycznej. Ponadto plany wybudowania (decyzja lokalizacyjna) na gruncie przedmiotowej nieruchomości, ale także nieruchomości sąsiednich, przedszkola (zajmującego obszar blisko [...] m²) nie pozostawiają wątpliwości co do zamiaru pobudowania w tym miejscu budynku większego niż budynek mieszkalny składający się co najmniej z dwóch pokoi i kuchni, w tym jednego pokoju przeznaczonego dla dzieci, w którym miałoby być prowadzone małe przedszkole przez osobę fizyczną w rozumieniu powołanego zarządzenia. Przy tym umożliwienie każdemu z właścicieli nieruchomości włączonych do planowanej inwestycji wykorzystania poszczególnych działek na - w ich mniemaniu - realizację planu zagospodarowania przestrzennego, zniweczyłoby zamysł planistyczny, jakim miał być budynek przedszkolny o większej powierzchni, a zatem przekraczający swym rozmiarem każdą z pojedynczych działek.

Fakt wydania decyzji lokalizacyjnej dla terenu przedmiotowej nieruchomości świadczy o tym, że powyższa inwestycja była zaplanowana i konieczna.

Powyższe wskazania potwierdzają, w ocenie Ministra – że organy dekretowe oceniając możliwość pogodzenia korzystania z nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przez dotychczasowych właścicieli brały również pod uwagę inne uwarunkowania – decyzję lokalizacyjną, która potwierdziła, że planowane było na tym terenie przedszkole. W związku z tym uznano, że cel, na jaki przeznaczono przejętą nieruchomość, uniemożliwiał dalsze korzystanie z niej przez byłych właścicieli, a także nie mógł być przez nich zrealizowany, co uzasadniało wydanie odmownej decyzji. Tak więc brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych, skoro nie naruszono w sposób rażący art. 7 ust. 2 dekretu oraz art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Skargę na decyzję z dnia [...] października 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. B., reprezentowany przez r.pr. K. R. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 68 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z mocą ustawy z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. Nr 36, poz. 341), poprzez wydanie decyzji dekretowej po 35 latach od złożenia wniosku;

2. art. 7, art. 12 i art. 35 Kpa oraz

3. art. 7 ust. 2 dekretu.

W skardze podniesiono, że rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie powinno mieć to, jakie przeznaczenie w obowiązującym w momencie orzekania planie zagospodarowania przestrzennego miała przedmiotowa nieruchomość i ocena tego, czy korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z tym przeznaczeniem. W dacie wydawania decyzji dekretowych na terenie, na którym położona była przedmiotowa nieruchomość, obowiązywał perspektywiczny plan ogólny zagospodarowania przestrzennego W. z dnia [...] grudnia 1982 r., zgodnie z którym sporny teren przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową o wysokiej i niskiej intensywności z usługami. Tym samym, nie ma w planie zagospodarowania mowy o przeznaczeniu przedmiotowej nieruchomości pod budowę przedszkola, w szczególności dla [...], a tylko ten plan miał walor prawa powszechnie obowiązującego i tylko w świetle takich uregulowań planu należało zbadać, czy da się z nim pogodzić korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela. Nie kwestionując, że organy uprawnione były do wydania decyzji ustalającej lokalizację szczegółową inwestycji budowlanej, nie można się zgodzić, zdaniem skarżącego, że decyzja ta niejako uszczegóławiająca plan i w której nastąpiła konkretyzacja funkcji planistycznej miała – co zakłada tok rozumowania Ministra – walor prawa powszechnie obowiązującego, na równi z samym planem. Decyzja ta była bowiem jedynie wynikiem stosowania prawa, tj. planu zagospodarowania. Ponadto skarżący zaznaczył, że z samej decyzji lokalizacyjnej przedszkola nie wynikało, ze nieruchomość była niezbędna na cele użyteczności publicznej, w ramach planowania realizacji na jej terenie zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego (art. 54 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy), jako element infrastruktury towarzyszącej. Nie ma bowiem w materiałach sprawy informacji na temat budowy obiektów mieszkalnych w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, w ocenie strony skarżącej, budowę przedszkola [...] trudno uznać za przeznaczenie na cel użyteczności publicznej.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja z dnia [...] lutego 2010 r., zostały wydane z naruszeniem prawa.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przedmiotowa sprawa już po raz drugi jest rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Poprzednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 206/05 uchylił decyzje organów obu instancji w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych. W związku z tym przypomnieć należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ilekroć zatem dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Nawet zatem w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1999 r. sygn. akt I SA 1089/99 przywołany przez J.P. Tarno (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 223). Ponadto ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Zatem organ administracyjny jest zobowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Naruszenie zaś przez organy administracyjne postanowień art. 153 ustawy uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje jej uchylenie przez sąd administracyjny (wyrok NSA z dnia 10 listopada 1981 r. sygn. akt II SA 364/81, niepubl.), zaś niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wyjaśnić również należy, że ten bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu zapadłego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Żadna z tych przesłanek nie wystąpiła jednak w rozpatrywanej sprawie.

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy Sąd, powołując się na art. 153 p.p.s.a., ograniczył kontrolę zaskarżonej decyzji do oceny, czy organ w ponownie prowadzonym postępowaniu wypełnił wytyczne zawarte w wyroku z dnia 19 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 260/05, którego ustalenia zostały następnie potwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2007 r. W ocenie Sądu zalecenia te nie zostały wykonane, bowiem nie wykazano, czy spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości mieli możliwość korzystania z nieruchomości w kontekście art. 7 dekretu. Nadto, wbrew wytycznym Sądu, organy obu instancji analizując odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego ponownie oparły się na przesłankach wynikających z ustawy z dnia 12 marca 1958 r., która dopuszczała odmowę przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) w sytuacji, gdy nieruchomość była niezbędna na cele użyteczności publicznej w ramach planowanej realizacji na jej terenie zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego (art. 54 ust. 1 w zw. z art. 3). Tymczasem w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji dekretowej ustaleniu podlegać powinno przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego oraz czy przeznaczenie to dawało się pogodzić z wykorzystaniem gruntu przez dotychczasowego właściciela. Oznacza to tyle, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego (perspektywicznym planie ogólnym zagospodarowania W. z dnia [...] grudnia 1982 r.) wskazującym na wykorzystanie nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową o wysokiej i niskiej intensywności z usługami, mogło być uznane za dające się pogodzić z korzystaniem z gruntu przez poprzedniego właściciela. Ocena zaś możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela w kontekście decyzji lokalizacyjnej uszczegóławiającej ustalenia ogólne planu i przeznaczającej teren mieszkaniowy pod budowę przedszkola nie mogła być oderwana od art. 39 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. nr 32, poz. 160 ze zm.), który stanowił, że szkoły, placówki oświatowe, wychowawcze, opiekuńczo-wychowawcze i inne zakłady lub placówki szkolące mogły być prowadzone również przez osoby fizyczne, tylko za zezwoleniem Ministra Oświaty i Wychowania, na określonych przez niego zasadach i warunkach i pod jego nadzorem, jak również wydanego na podstawie w/w artykułu zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 28 sierpnia 1979 r. w sprawie zasad prowadzenia małych przedszkoli przez osoby fizyczne (M.P. Nr 23, poz. 132).

Niezastosowanie się do wytycznych Sądu i naruszenie przez Ministra postanowień art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na ponowną ocenę decyzji dekretowych przez pryzmat przeznaczenia spornego terenu zgodnie z art. 54 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie zaś w kontekście możliwości korzystania z nieruchomości przez spadkobierców byłych właścicieli na podstawie art. 7 dekretu, powoduje konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2010 r.

Błędnie ustalając stan faktyczny i prawny sprawy w zakresie możliwości korzystania z gruntu przez następców prawnych byłych właścicieli organy obu instancji naruszyły tym samym obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 Kpa, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa.

Odnosząc się do zarzutów skargi, za pozostający bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. Nr 36, poz. 341) oraz art. 12 i art. 35 Kpa poprzez wydanie decyzji dekretowej po 35 latach od złożenia wniosku, bowiem przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bezczynność czy przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, lecz kontrola prawidłowości wydanej już decyzji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Prowadząc ponownie postępowanie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej winien uwzględnić wskazane wyżej kwestie i wydać decyzję zgodną z wytycznymi Sądu.