Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 754/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz OBLIGO Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Łodzi kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 2 marca 2009 r. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "A" w L. wystąpiła do Ministra Finansów z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania nabycia wierzytelności.

W uzasadnieniu wniosku Spółka podała, iż, będąc czynnym podatnikiem podatku VAT, zajmuje się między innymi świadczeniem usług polegających na obrocie wierzytelnościami, a mianowicie dokonuje zakupu wierzytelności przeterminowanych od pierwotnego wierzyciela, czyli cedenta, w celu sprzedaży, zamiany lub windykacji na własny rachunek z zaangażowaniem własnych środków finansowych. Zgodnie z PKWiU usługi te mieszczą się w grupowaniu 65.23.10-00.00 "usługi pośrednictwa finansowego pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalne – rentowych". W tym stanie faktycznym Spółka sformułowała trzy pytania, a mianowicie, czy w przypadku zakupu przez Spółkę wierzytelności od pierwotnego wierzyciela czynność ta będzie opodatkowana podatkiem VAT, po drugie czy w przypadku dalszej sprzedaży przez Spółkę wierzytelności, która została nabyta od wierzyciela pierwotnego, czynność ta będzie opodatkowana podatkiem VAT oraz po trzecie czy w przypadku sprzedaży przez Spółkę wierzytelności nabytej od wierzyciela pierwotnego spółka powinna wystawić fakturę VAT w terminie 7 dni od daty sprzedaży.

W kwestii pierwszego pytania Spółka, prezentując zgodnie z wymogami prawa swoje stanowisko, stwierdziła, że z uwagi na fakt, iż nabywca wierzytelności zajmuje się profesjonalnie obrotem wierzytelnościami, które mieszczą się w grupowaniu PKWiU 65.23.10-00.00, czynność ta jako usługa pośrednictwa finansowego jest zwolniona od podatku VAT na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 i załącznika nr 4, poz. 3, sekcja J ex 65-67 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej VAT.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając w imieniu Minister Finansów, w dniu 12 maja 2009 r. i powołując art. 14b §1 i §6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej alej Op, oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), wydał indywidualną interpretację oznaczoną Nr [...], uznając stanowisko Spółki za nieprawidłowe.

Po przytoczeniu treści przepisu art. 7 ust. 1 VAT definiującego dostawę towarów, art. 2 pkt 6 VAT definiującego pojęcie towarów oraz art. 8 ust. 1 VAT definiującego pojęcie świadczenia usług, wskazał, iż stosownie do ostatniego z wymienionych przepisów przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również między innymi przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych. Jednocześnie w ust. 3 tego przepisu ustawodawca wskazał, iż usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych i usług turystyki, o których mowa wart. 119.

Następnie organ wyjaśnił, że wierzytelność jest prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego. Przeniesienie praw do wierzytelności jako niematerialnych praw majątkowych, co do zasady, stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 VAT. Zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży mieści się, w ocenie organu podatkowego w zakresie usług pośrednictwa finansowego - sklasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w sekcji J ex (65-67). W tak pojmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Oznacza to, iż w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Z treści art. art. 43 ust.1 pkt 1 VAT i poz. 3 załącznika nr 4 VAT Minister Finansów wywiódł, że Spółka jako czynny podatnik podatku VAT, zajmuje się świadczeniem usług polegających na obrocie wierzytelnościami. Zainteresowana dokonuje zakupu wierzytelności przeterminowanych od pierwotnego wierzyciela, czyli cedenta w celu sprzedaży, zamiany lub windykacji na własny rachunek z zaangażowaniem własnych środków finansowych. Opisane usługi wg PKWiU mieszczą się w grupowaniu 65.23.10-00.00 "usługi pośrednictwa finansowego pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalne – rentowych".

Następnie Minister Finansów przywołał definicje podatnika zawartą w art. 15 ust. 1 VAT i stwierdził, że wnioskodawca działa w charakterze podatnika z tytułu wykonywanych czynności, ponieważ dokonuje zakupu wierzytelności w celu ich dalszej sprzedaży, zamiany lub windykacji.

W dalszej części interpretacji Minister Finansów podał, że usługi pośrednictwa finansowego, co do zasady, korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 VAT w związku z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy (Sekcja J ex 65-67). Oznaczenie ex uprawnia do stosowania zwolnień w zakresie ściśle określonym w ustawie, z wyłączaniem usług wymienionych w punktach od 1-9 tejże pozycji 3 ww. załącznika. W katalogu usług, w odniesieniu do których nie stosuje się zwolnienia od podatku wymieniono między innymi usługi ściągania długów oraz faktoringu, przy czym nie wskazano symbolu PKWiU identyfikującego usługi zawierające się w tej kategorii (pkt 5 poz. 3 zał. nr 4 VAT).

Wskazane wyżej wyłączenie usług ściągania długów i faktoringu ze zwolnienia od podatku od towarów i usług zgodne jest z przepisem art. 13B (1) (d) Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG) - Dz. U. L 145 z 13 czerwca 1977 r. ze zm., obowiązującej do dnia 31 grudnia 2006 r. Stosownie bowiem do tego przepisu Państwa Członkowskie zwalniają transakcje, nie naruszając innych przepisów Wspólnoty, na warunkach, które ustalają w celu zapewnienia właściwego i prostego zastosowania zwolnień od podatku i zapobieżenia oszustwom podatkowym, unikaniu opodatkowania lub nadużyciom transakcje, łącznie z negocjacjami, dotyczące depozytu i bieżących rachunków, płatności, transferów, długów, czeków i papierów wartościowych, z wyjątkiem jednakże odzyskiwania długów i factoringu. Ponadto, zgodnie z treścią przepisu art. 135 (1) (d) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L Nr 347.1 ze zm.), która weszła wżycie z dniem 1 stycznia 2007 r., Państwa Członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności.

Dodatkowo organ podatkowy wskazał, że Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w wyroku z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01, definiując factoring, o którym mowa w ww. przepisie Szóstej Dyrektywy podkreślił, iż działalność gospodarcza, w ramach której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelności, przejmując ryzyko nie wywiązania się dłużnika ze zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji, stanowi odzyskiwanie długów w rozumieniu art. 13B (d) (3) tej Dyrektywy i dlatego działalność ta wyłączona jest ze zwolnienia określonego w tym przepisie.

Usługi ściągania długów i factoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady factoring polega na tym, że faktor trudniący się zawodowo tego typu działalnością nabywa wierzytelności przysługujące przedsiębiorcy (faktorantowi) z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora.

W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się zatem m. in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na "wyręczeniu" klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia. Wskazał, że ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania usług faktoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ faktoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Faktoring na gruncie ustawy winien być traktowany analogicznie jak cesja wierzytelności. Istota rozróżnienia usług (obrotu wierzytelnościami, inkasa oraz factoringu) sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) - usługę tę należy opodatkować także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego.

Zdaniem Ministra Finansów, realizowane przez Spółkę czynności polegające na zakupie wierzytelności przeterminowanych od pierwotnego wierzyciela, w celu sprzedaży, zamiany lub windykacji na własny rachunek, powodują niewątpliwie "uwolnienie" cedenta od ciężaru egzekwowania wierzytelności i stanowią czynności odzyskiwania długów wyłączone ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Koncepcja odzyskiwania długów nie zależy bowiem od sposobu, w jaki odzyskiwanie się odbywa. Pojęcie odzyskiwania długów dotyczy jasno sprecyzowanych transakcji finansowych mających na celu uzyskanie zapłaty wierzytelności pieniężnej (vide: pkt 77 i 78 wyroku w sprawie C-305/01). Spółka świadczy na rzecz wierzyciela pierwotnego usługę polegającą na uwolnieniu go od wykonywania czynności związanych ze ściąganiem długu i ryzyka jego nie ściągnięcia, która to usługa jako wyłączona ze zwolnienia zgodnie z załącznikiem nr 4 do VAT i nieobjęta obniżoną stawką podatku, opodatkowana jest według 22% stawki podatku VAT, na podstawie art. 41 ust. 1 VAT.

Organ podatkowy wyjaśnił też, że odpowiedzi na pozostałe pytania Spółki zawarte we wniosku, dotyczące sprzedaży wierzytelności oraz obowiązku wystawienia faktury VAT, zostały zawarte w odrębnych interpretacjach wydanych w dniu 12 maja 2009 r.

W dniu 29 maja 2009 r. Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, dowodząc że interpretacja narusza art. 43 ust. 1 pkt 1 VAT i załącznik nr 4 do ustawy, poz. 3 sekcja J ex 65-67. Według Spółki, nabycie wierzytelności nie można zakwalifikować jako ściągania długów. Zawierając umowę cesji wierzytelności Spółka przejmuje na siebie ryzyko niewypłacalności dłużnika.

Minister Finansów nie uwzględnił argumentów Spółki i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stwierdził, że nie ma podstaw do zmiany wydanej interpretacji podatkowej.

W skardze na przedstawioną powyżej interpretację Spółka wniosła o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm prawem przepisanych. Interpretacji tej zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 w związku z poz. 3. sekcja J ex 67 - 65 załącznika nr 4 VAT,

2) naruszenie art. 120 oraz art. 121 § 1 Op.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podniosła, że będąc czynnym podatnikiem podatku VAT, zajmuje się między innymi świadczeniem usług polegających na obrocie wierzytelnościami. Na podstawie umowy cesji (art. 509 kc) dokonuje zakupu wierzytelności przeterminowanych od pierwotnego wierzyciela - cendenta w celu sprzedaży, zamiany lub windykacji na własny rachunek z zaangażowaniem własnych środków finansowych. Opisane usługi mieszczą się w grupowaniu PKWiU 65.23.10-00.00 - usługi pośrednictwa finansowego, pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalne- rentowych i są zwolnione z opodatkowania na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 VAT, w związku z załącznikiem nr 4, poz. 3, sekcja J ex 65-67.

W ocenie Skarżącej Spółki, ze stanowiskiem Ministra Finansów nie można się zgodzić z następujących powodów. Organ podatkowy zakwalifikował działania Spółki jako usługę ściągania długów, która na gruncie polskiego prawa nie jest zdefiniowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 17 grudnia 2008 roku, I SA/Op 346/08 wskazał essentialia negotii usługi ściągania długów. A mianowicie usługa ściągania długów, zdaniem Sądu jest to istniejący pomiędzy dwoma podmiotami taki stosunek prawny, który polega na wzajemnym działaniu stron, w którym jedna ze stron zobowiązuje się do ściągnięcia długu na rzecz drugiej, od osoby trzeciej (dłużnika), a druga (wierzyciel) zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia wykonawcy usługi w zamian za wykonaną usługę ściągnięcia długu.

Cesja jest to, zgodnie z zawartą w art. 509 kc definicją, transakcja zawierana pomiędzy cendentem a cesjonariuszem i dotyczy jedynie przelewu wierzytelności z cendenta na cesjonariusza. Z umowy cesji wierzytelności poza nabyciem wierzytelności oraz zapłatą ceny po stronie nabywcy nie wynika żadne inne zobowiązanie, tym bardziej nabywca dokonując zakupu wierzytelności nie zobowiązuje się do ściągania długu na rzecz zbywcy wierzytelności. Podatnik - Spółka nabywa we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność za własne środki finansowe, czyli wchodzi w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Z tą chwilą wykonana zostaje transakcja pomiędzy cendentem a cesjonariuszem. Dalsze losy wierzytelności są poza tą transakcją. Ewentualne podjęcie przez podatnika działań zmierzających do ściągnięcia długu nie będzie wynikało z transakcji zawartej wcześniej z cendentem. Istniejącą wierzytelność podatnik będzie ściągał dla siebie, a nie dla innego podmiotu.

Spółka podkreśliła, że istotną cechą każdej usługi na gruncie prawa podatkowego zgodnie z brzmieniem przepisu art. 5 ust. 1 VAT jest jej odpłatność, co wynika zarówno z prawa wspólnotowego, jak i krajowego. Cesja wierzytelności zaś nie zawiera podstawowego elementu świadczenia usług, tj. odpłatności. Oznacza to, iż sama zapłata ceny, jak ma to miejsce przy umowie cesji, nie może zostać uznana za usługę. O usłudze można mówić wtedy, gdy usługodawca odbiera za swoje świadczenie zapłatę wprost od usługobiorcy. Konsumentem usługi - usługobiorcą jest ten podmiot, który korzysta z usługi wykonywanej przez kontrahenta, co oznacza, iż usługodawca ściąga dług dla usługobiorcy, a nie dla siebie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt: III SA/Wa 783/08). Między stronami cesji wierzytelności nie występują jakiekolwiek inne świadczenia stanowiące wynagrodzenie za usługę np. prowizja, czy odsetki. Spółka dokonuje zatem bezwarunkowego zakupu wierzytelności w drodze cesji. Umowa przeniesienia wierzytelności nie zawiera postanowień wskazujących, by działania te miały długotrwały i stały charakter.

Ponadto w sytuacji ściągania długu dla siebie, nawet gdy dług ten wynika z nabytej wierzytelności, podatnik nie jest wykonawcą (świadczącym) usługi, co wyklucza go jako podatnika - usługodawcę zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 i 2 VAT Egzekwowanie bowiem własnych wierzytelności na swoją rzecz jest naturalnym elementem obrotu gospodarczego i nie tworzy usługi (nie można być jednocześnie usługobiorcą i usługodawcą). Usługowe ściąganie długów oznacza działanie na zlecenie i na rzecz wierzyciela, a efektem usługi jest doprowadzenie do zaspokojenia wierzyciela i to dopiero rodzi prawo do wynagrodzenia dla usługodawcy.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przywołując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej interpretacji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej interpretacji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić (art. 146 § 1 ppsa). W przypadku zaś, gdy nie stwierdzi naruszenia prawa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez Spółkę zoo "A" interpretację przepisów prawa podatkowego, Sąd dopatrzył się naruszenia przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 i załącznika nr 4, poz. 3, sekcja J ex 65-67 ustawy VAT, poprzez błędną ich wykładnię, jak i błędne zastosowanie w okolicznościach faktycznych tej sprawy.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 1 VAT zwalnia się od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. W załączniku tym pod poz. 3 sekcja J, symbol PKWiU 65-67 wymienione są usługi pośrednictwa finansowego. Jednakże z treści tego załącznika wynika, że od powyższej zasady są wyjątki. Usługi wyraźnie wymienione w punktach od 1 do 9 zostały bowiem wyłączone ze zwolnienia spośród ogółu usług pośrednictwa finansowego sklasyfikowanych w sekcji J symbol 65-67. W punkcie 5 mowa jest o usługach ściągania długów oraz factoringu. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, a więc przez odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów. Powyższa definicja usługi jest bardzo pojemna, obejmuje bowiem w zasadzie każdą sytuację faktyczną, w której dochodzi do zawarcia transakcji pomiędzy dwoma podmiotami, w wyniku której jeden z podmiotów świadczy na rzecz drugiego to, do czego się zobowiązał, pod warunkiem, że świadczenie to nie jest dostawą towarów. Z zawartej w art. 8 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT definicji świadczenia usług można jednakże wyprowadzić następujące wnioski, a mianowicie po pierwsze, że świadczenie usług zakłada istnienie dwóch podmiotów, a więc tego, który świadczy usługę (usługodawcę) i tego, który świadczenie odbiera (usługobiorcę), czyli konsumenta usługi, po drugie, że skoro opodatkowaniu podlega odpłatne świadczenie usług, to znaczy, że istnieje stosunek prawny pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą, a rezultatem tego związku jest wzajemne działanie tych podmiotów, przy czym działanie to polega na tym, że wynagrodzenie otrzymywane przez wykonawcę usługi jest w zamian za wykonanie usługi na rzecz jej odbiorcy, po trzecie zaś, że pomiędzy odpłatną czynnością podlegającą opodatkowaniu, a otrzymywanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek (por. wyrok NSA z dnia z 7 stycznia 2009r., II FSK 1416/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 września 2008r., III SA/Wa 783/08, wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 lutego 2007r., I SA/Łd 1239/06 czy wyrok WSA w Opolu z dnia 17 grudnia 2008r., I SA/Op 346/08).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż opisany we wniosku o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego przelew wierzytelności w formie cesji bezwarunkowej w celu ich windykacji w imieniu własnym Spółki i na jej rachunek wypełnia znamiona art. 8 ust. 1 pakt 1 VAT. Nabywanie przez Spółkę wierzytelności stanowi więc usługę w rozumieniu tego przepisu. Usługa ta jest rodzajem usługi pośrednictwa finansowego, której sens sprowadzał się do obrotu wierzytelnościami (kupno-sprzedaż), a więc działalności prowadzonej na własny rachunek, z zaangażowaniem własnych środków. Jak bowiem podnosi się zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie, zbycie wierzytelności nabytej uprzednio w celu odsprzedaży lub wyegzekwowania lub dalszej odsprzedaży, należy kwalifikować jako usługę pośrednictwa finansowego (por. J. Zubrzycki: Leksykon VAT 2006, T. I, s. 681-682; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2008 roku, sygn. akt FSK 1318/07, niepubl., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2007 roku, sygn. akt II SA/WA 2260/06, LEX nr 339519). Opisanych we wniosku o interpretację czynności, obejmujących zakup przeterminowanych wierzytelności, a następnie podjęcie działań celem ich egzekucji, windykacji ewentualnie celem ich zbycia na własny rachunek i własną odpowiedzialność nabywcy (Spółki zoo "A") nie można jednakże zaklasyfikować, tak jak uczynił to organ podatkowy, jako usługi ściągania długów. Analogiczne stanowisko zajął WSA w Łodzi w wyrokach z dnia 26 listopada 2009r. i z dnia 9 grudnia 2009r., rozpoznając skargi Spółki zoo "A" w sprawach o sygn. akt I SA/Łd 755/09 i I SA/Łd 756/09. Wykonanie takiej usługi zakłada istnienie dwóch podmiotów, które zawarły transakcję. Usługodawca zobowiązuje się do ściągnięcia długu w zamian za wynagrodzenie. Konsumentem usługi (usługobiorcą) jest ten podmiot, który korzysta z usługi wykonywanej przez kontrahenta, co oznacza, że usługodawca ściąga dług dla usługobiorcy, a nie dla siebie. Sytuacja opisana we wniosku skarżącej nie zakłada takich relacji pomiędzy nim, tj. nabywcą wierzytelności, a zbywcą tej wierzytelności. Transakcja zawierana pomiędzy cedentem a cesjonariuszem dotyczy jedynie przelewu wierzytelności z cedenta na cesjonariusza. We wniosku skarżąca wyraźnie wręcz wskazała, iż nabycie wierzytelności nastąpi na podstawie art. 509 § 1 kodeksu cywilnego, który to przepis stanowi, iż wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W żadnym razie z wniosku nie wynika natomiast, że skarżąca Spółka zobowiązała się do jakichkolwiek działań polegających na ściąganiu długu na rzecz innego podmiotu. Jest to zresztą logiczne, skoro nabywając we własnym imieniu i na własny rachunek cudzą wierzytelność za własne środki finansowe wchodzi ona w miejsce dotychczasowego wierzyciela. Z tą chwilą wykonana zostaje transakcja pomiędzy cedentem a cesjonariuszem. Dalsze losy wierzytelności są poza tą transakcją. Ewentualne, podjęcie przez podatnika działań zmierzających do ściągnięcia długu nie będzie już wynikało z transakcji zawartej wcześniej z cedentem. Istniejący nadal dług podatnik będzie ściągał dla siebie, a nie dla innego podmiotu. Niewykluczone, że decydując się na takie kroki podatnik zawrze kolejną transakcję z innym podmiotem, który zobowiąże się do ściągnięcia długu na rzecz podatnika (aktualnego wierzyciela), ale wtedy będzie to inna transakcja, a wykonawcą usługi ściągania długu (usługodawcą) będzie ten inny podmiot, zobowiązany do opodatkowania świadczonej usługi. A zatem, w sytuacji ściągania długu dla siebie, nawet gdy dług ten wynika z nabytej przez podatnika wierzytelności, podatnik nie jest wykonawcą (świadczącym) usługę, co wyklucza traktowanie go jako podatnika-usługodawcę zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. To zaś oznacza, iż opisana we wniosku o interpretacje usługa jako nie wymieniona w pkt 3 ppkt 1 - 9 załącznika nr 4 do VAT, była przedmiotowo zwolniona od podatku od towarów i usług, a organ podatkowy niezasadnie, biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności faktyczne, uznał typową umowę przelewu wierzytelności jako usługę ściągania długu, na co słusznie wskazuje skarżąca.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem art. 8 ust. 1 i art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z treścią załącznika nr 4 do ustawy, które to naruszenie polegające na błędnej interpretacji tych przepisów miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej o udzielenie interpretacji indywidualnej organ podatkowy zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone powyżej.

Na marginesie za wadliwe należy uznać działania organu podatkowego, który wydając zaskarżoną interpretację skupił się jedynie na poszczególnych czynnościach dokonywanych przez Spółkę (nabycie wierzytelności oraz jej dalsza sprzedaż), traktując je odrębnie i pomijając zupełnie sens przeprowadzanych operacji gospodarczych. Innymi słowy organ podatkowy nadał każdej z tych czynności (kupno-sprzedaż) samodzielny status oderwany od drugiego z elementów działalności. Najlepszym tego dowodem jest to, iż na skutek jednego wniosku skarżącej Spółki, w którym zawarto trzy bezpośrednio związane ze sobą pytania, organ podatkowy wydał trzy interpretacje, analizując odrębnie każde z pytań. Tymczasem w rozpatrywanym stanie faktycznym można było mówić o istnieniu obrotu wierzytelnościami (operacji kupna-sprzedaży) prowadzonego na własny rachunek, w czym mieściło się nabycie (w drodze cesji) wierzytelności z zaangażowaniem własnych środków oraz obciążenie ryzykiem niewypłacalności dłużnika lub zakupienie wierzytelności w celu ich windykacji albo dalszej odsprzedaży z zaangażowaniem własnego kapitału.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podatnie art. 200 tej ustawy.

t.n.