Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 811/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie: NSA Tadeusz Kuczyński NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: apl. prok. Dariusz Brodzisz po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), odmówił skarżącemu L. W. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a) cytowanej wyżej ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Następnie stwierdzono, że strona nie spełnia określonego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP i dlatego odmówiono przyznania przedmiotowego świadczenia.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], po rozpoznaniu wniosku L. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.

W uzasadnieniu organ podał, że L. W. w latach [...]-[...] wykonywał pracę przymusową w miejscowości G., to jest na terytorium Polski w jej granicach z 1939 r. i powołując się na art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich stwierdził, że ponieważ praca wykonywana była w Polsce, świadczenie nie przysługuje stronie.

Wskazując, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołuje się na informacje prasowe dotyczące sprawy odszkodowań od strony niemieckiej z tytułu represji doznanych na rzecz III Rzeszy jako podstawę do przyznania mu świadczenia pieniężnego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł, że sprawa odszkodowań finansowych i przepisów ich dotyczących nie leży w gestii Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, lecz Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie", która to instytucja jest niezależną i odrębną od Urzędu oraz działa na podstawie własnych przepisów. Organ stwierdził przy tym, że argumenty podniesione przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdzają jedynie ustalony wcześniej stan faktyczny.

Na powyższą decyzję L. W. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że nabył on od dnia złożenia wniosku uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Zarzucił, że Urząd naruszył "zasady z art. 35, 36 i 38 k.p.a.". Wskazując na daty wydania w niniejszej sprawie decyzji wywodził, że "Tego rodzaju bezczynności w załatwieniu sprawy, w tym osób dotkniętych pracą przymusową w czasie II wojny światowej nie da się niczym usprawiedliwić". Ustosunkowując się do meritum sprawy skarżący zarzucił organowi złą wolę w interpretacji ustawy z dnia 31 maja 1996 r., skoro "objęty" jest w Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" jako poszkodowany. Podniósł, że jego rodzina w [...]r. została w ciągu jednej godziny wysiedlona i nie miał on żadnego wpływu na decyzję niemieckiego urzędu pracy o skierowaniu go do pracy przymusowej w miejscu zamieszkania, gdy miał zaledwie [...] lat. Wywodził, że skoro Fundacja "Polsko-Niemieckie Pojednanie" uznała, iż był robotnikiem przymusowym w wieku małoletnim, to "nie może być w państwie prawa niesprawiedliwości", polegającej na uznaniu, że ponieważ pracował "na miejscu", to "znaczy, że o żadnej represji nie może być mowy".

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.).

Przewidziane w tej ustawie świadczenie pieniężne - w myśl jej art. 1 ust. 1 - przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie jest zatem wystarczającą przesłanką do otrzymania takiego świadczenia podleganie jakimkolwiek represjom (choćby najbardziej dolegliwym) w czasie wojny, ale tylko takim, o których jest mowa w cytowanej ustawie.

Zgodnie z jej art. 2 represją w rozumieniu ustawy jest:

1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,

2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium:

a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.

W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że skarżący w czasie II wojny światowej jako [...]-letnie dziecko był represjonowany przez okupanta i że represja ta - polegająca na wykonywaniu pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy - niewątpliwie była bardzo dolegliwa. Z uwagi jednak na fakt, iż skarżący pracował przymusowo na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., represja ta nie była represją, o której mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, lecz była represją w ustawie tej nie wymienioną. Konsekwencją powyższego jest brak możliwości przyznania przewidzianego w powołanej ustawie świadczenia. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo zatem przyjął, iż nie zostały spełnione ustawowe warunki pozwalające na przyznanie i wypłacenie skarżącemu przedmiotowego świadczenia.

Ustosunkowując się do podnoszonych przez skarżącego argumentów stwierdzić trzeba, iż fakt uznania przez Fundację "Polsko-Niemieckie Pojednanie", że skarżący "był robotnikiem przymusowym w wieku małoletnim" nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak trafnie wskazał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w motywach zaskarżonej decyzji, sprawa odszkodowań finansowych i przepisów ich dotyczących nie leży w gestii Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, lecz Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie", która to instytucja jest niezależna i odrębna od Urzędu oraz działa na podstawie własnych przepisów. Fundacja ta swe rozstrzygnięcia opiera na innych podstawach, stosując inne kryteria niż wynikające z przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Podkreślić raz jeszcze trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do oceny, czy omawiane rozstrzygnięcie - chociaż zgodne z prawem - jest słuszne i odpowiada poczuciu sprawiedliwości. Do oceny takiej nie był również uprawniony Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Dlatego też - mając na uwadze treść przepisów cytowanej ustawy - stwierdzić jedynie należy, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, bowiem skarżący pracując w czasie wojny przymusowo na rzecz III Rzeszy podlegał represji innej niż wymieniona w powołanej wyżej ustawie.

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, by decyzja ta oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa.

Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.