Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 408/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2014 r. sprawy ze skargi S.C. na decyzję Wojewody [....] z dnia 14 stycznia 2014 r. nr [....] w przedmiocie odmowy zwrotu części działki skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 11 maja 2009 r. Starosta K. , na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 142, art. 216 ustawy z 21 sierpnia

1997 r. o gospodarce nieruchomości (Dz. U. 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł w pkt. 1 o zwrocie działki nr [....] o pow. 0,1369 ha, położonej w obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] - na rzecz S.C. w całości, w pkt. 2 o zobowiązaniu S.C. do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 5582 zł odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w pkt. 3 o sposobie i terminie zapłaty należności określonej w pkt. 2 oraz o tym, że do skutków zwłoki w zapłacie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, w pkt. 4 o odmowie zwrotu części działki nr [....] o pow. 0,0183 ha, położonej w obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księga wieczystą nr [....] , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l. kat. [....] i l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), b. gm. kat. [....] - na rzecz S.C.

Organ I instancji oparł się na fakcie, iż cel na który przejęto nieruchomość (zazielenienie terenu pod kątem stworzenia osłony ochronnej wokół oczyszczalni ścieków - obsadzenie terenu drzewami, krzewami oraz mieszanką traw) oznaczoną jako działka [....] o pow. 0,1369 ha, położonej w obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] , nie został zrealizowany, bowiem przeprowadzone oględziny przedmiotowej nieruchomości wykazały, iż nieruchomość stanowi teren znajdujący się poza ogrodzeniem oczyszczalni, porośnięty trawą, chwastami, samosiejkami krzewów, ponadto na tym terenie rośnie jedna wierzba. Od strony północnej teren również znajduje się poza ogrodzeniem oczyszczalni i stanowi obszar porośnięty nieskoszoną trawą, chwastami oraz drzewami liściastymi (olchy). Teren jest zaniedbany i nie nosi oznak realizacji celu wywłaszczenia. Od strony zachodniej teren stanowi grunt porośnięty trawą, chwastami, drzewami liściastymi oraz samosiejkami krzewów. Od strony południowej teren stanowi grunt porośnięty drzewami (topoli i brzozy) oraz samosiejkami krzewów. Teren jest zachwaszczony i zaśmiecony. Z kolei orzekając o odmowie zwrotu działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] , Starosta K. oparł się na ustaleniach w/w oględzin nieruchomości w trakcie których stwierdził, iż na tej nieruchomości znajduje się część drogi gruntowej nieutwardzonej, stanowiącej dojazd do oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr [....] .

Odwołania od w/w decyzji złożył Prezydent Miasta K. i S.C.

Prezydent Miasta K. podniósł, iż przedmiotowa decyzja obarczona jest wadą bowiem Starosta K. nie rozpatrzył kwestii czy niezrealizowanie planowanych nasadzeń, a pozostawienie strefy porośniętej roślinnością i wolnej od zabudowy świadczy o realizacji zmodyfikowanego celu wywłaszczenia. Cel wywłaszczenia, określony w decyzji wywłaszczeniowej powinien być rozumiany ściśle, w przedmiotowej sprawie tym celem, jak wskazał organ I instancji była budowa oczyszczalni ścieków, tworzącej kompleks obiektów ze strefą ochronną. Celem wywłaszczenia nie była natomiast realizacja samej strefy ochronnej, co pozwalałoby na stwierdzenie, że główny cel nie został zrealizowany lub, że modyfikacja nie mieści się w dopuszczalnych granicach.

S.C., zarzucił, że organ I instancji powołując się na fakt, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [....] nie została uznana za zbędną, z uwagi na okoliczność, iż stanowi drogę dojazdową od strony ul. [....] do oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr [....] , objętej planem zagospodarowania przestrzennego z roku 1958, nie wziął pod uwagę okoliczności, że na działce nr [....] od wielu lat nie ma już żadnej oczyszczalni ścieków.

Decyzją z 16 lutego 2010 r. nr [....] Wojewoda [....] orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Starosty K. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia prze organ I instancji.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 556/10, uchylono ww. decyzję Wojewody [....]. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1924/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał wykładni art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle , że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. Organ rozpatrujący żądanie zwrotu jeszcze niezagospodarowanej na cel określony wywłaszczeniem nieruchomości ustalić winien, czy aktualnie upłynęły już określone przepisem terminy. Omawiane sformułowanie nie oznacza natomiast obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu nastąpiły w terminie odpowiednio 7 lub 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej (umowy sprzedaży).

Ponadto sąd wskazał, że opis obecnego zagospodarowania nieruchomości nie jest sam w sobie ustaleniem dotyczącym realizacji celu, ale stanowi dowód tego, czy na nieruchomości istnieją ślady ewentualnej realizacji tego celu w przeszłości. Z ustaleń organu I instancji wynika, że śladów takich nie ma, a brak realizacji projektu zazielenienia jest faktem – jak się wydaje - przez wszystkie strony zgodnie przyznawanym. W takiej zaś sytuacji poszukiwanie innych dowodów, w tym świadków mających ten niesporny fakt dodatkowo potwierdzić, jest zabiegiem zbędnym. Rzeczywistym bowiem problemem w sprawie nie są ustalenia faktyczne co do tego, czy przedmiotowa działka była objęta projektem zazielenienia i czy projekt ten na tej działce był zrealizowany. Problemem tym jest to, czy projekt zazielenienia terenu wokół działki zabudowanej oczyszczalnią stanowił element (dopełnienie) celu wywłaszczenia, jakim była budowa samej oczyszczalni, czy też był celem odrębnym i w konsekwencji: czy brak realizacji tego projektu w sytuacji, w której sama oczyszczalnia została wybudowana (w ustalonym zresztą przez organ I instancji terminie) a pas wokół niej pozostał wolny, jest tożsamy z brakiem realizacji celu wywłaszczenia, czy też z jego modyfikacją, czy też może z zastosowaniem innego sposobu realizacji celu. Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania nie jest kwestią ustaleń faktycznych, lecz kwestią analizy i prawnej oceny ustalonych faktów.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1924/10 wskazał, że sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Punktem wyjścia do rozważań dotyczących art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest ustalenie czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jeżeli bowiem został zrealizowany, i to niezależnie od terminu realizacji, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości, a więc również do stosowania art. 137 ust. 1. Przepis ten ma tylko wtedy zastosowanie jeżeli nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. W stanie faktycznym sprawy bezsprzeczne jest, iż celem wywłaszczenia była budowa oczyszczalni ścieków. Inwestycja ta składała się z obiektów budowlanych samej oczyszczalni zlokalizowanych na ogrodzonej części inwestycji oraz z zazielenionego terenu poza ogrodzeniem stanowiącego strefę ochronną oczyszczalni a także dróg dojazdowych. Bezsporne jest, iż w roku 1965 zrealizowano obiekty oczyszczalni. Natomiast teren wokół ogrodzenia, którego zwrotu domaga się były właściciel, miał stanowić teren ochronny oczyszczalni. W chwili obecnej jest to teren porośnięty trawą, krzewami i drzewami. Słusznie podniósł Sąd I instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na ocenę czy również na tym terenie zrealizowano cel wywłaszczenia – strefę ochronną oczyszczalni, którą miał stanowić odpowiedni pas zieleni. To organ miał przesądzić czy pozostawienie pasa zieleni wokół oczyszczalni, bez dokonania nasadzeń drzew, może stanowić strefę ochronną czy też nie. Jeżeli przedmiotowa działka była wykorzystywana jako pas ochronny, to również ona została wykorzystana na cel wywłaszczenia i nie ma znaczenia czy nastąpiło to przed czy po terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami. W razie realizacji celu wywłaszczenia wygasło prawo do żądania jej zwrotu. Prawo to nie odżyło w związku z wprowadzoną regulacją w powołanym wyżej przepisie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast jeżeli przedmiotowa działka nie została wykorzystana jako pas ochronny, to oczywistym jest, iż stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Decyzją z 28 września 2012 r. nr [....] Wojewoda [....] orzekł w pkt I o uchyleniu zaskarżonej decyzji; w pkt II o odmowie zwrotu części działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] m. K. ,objętej księgą wieczystą nr [....], odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] - na rzecz S.C.

Prawomocnym wyrokiem z 8 lutego 2013 r. sygn. akt II S.A./Kr 1675/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jednym z podstawowych dowodów przesądzających rozstrzygniecie Wojewody było pozyskanie z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej zdjęć z roku 1958 i 1970 obrazujących stan nieruchomości obejmującej obecnie działkę nr [....] . Wojewoda wyjaśnił, że z porównania tych zdjęć wyraźnie wynika, że pomiędzy rokiem 1958, a rokiem 1970 nastąpiła zasadnicza zmiana stanu faktycznego omawianej nieruchomości. Ze zdjęcia z 1958 r. wynika wyraźnie widoczny kształt i granice wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej wielobok zbliżony do trapezu, o jasnym zabarwieniu wskazującym na przygotowanie terenu pod inwestycję (brak na tym terenie w tej dacie również widocznej roślinności), a ze zdjęcia z 1970 r. wynika, że teren ten został zagospodarowany poprzez m.in. posadowienie na nim sześciu obiektów budowlanych, infrastruktury drogowej na terenie inwestycji oraz poza nią (droga dojazdowa), ogrodzenia oraz zieleni w postaci drzew i krzewów znajdujących się na terenie inwestycji i w pasie wokół ogrodzenia tego obiektu.

Sąd nie był w stanie ocenić prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ II instancji. Wskazał, że w aktach sprawy owe zdjęcia (dwa zdjęcia) znajdują się na nośniku informacji CD (akta administracyjne sprawy, karta nr 99). Odtwarzając komputerowo zapisane zdjęcia Sąd stwierdził, że wykonane one zostały w bardzo dużej skali i widoczne na nich są znacznie większe obszary (całe osiedle [....] i tereny kilku osiedli). Dokonując przybliżenia (zmniejszenia skali) Sąd na zdjęciu z 1958 r. nie stwierdził, aby była na nim w jakikolwiek sposób oznaczona nieruchomość będąca przedmiotem postępowania w tej sprawie. Na zdjęciu

z 1970 r. jest rzeczywiście zaznaczony kształt zbliżony do trapezu (możliwe, że jest to obszar nieruchomości wskazany w uzasadnieniu decyzji przez Wojewodę), ale w obrębie tak wyznaczonego terenu Sąd nie dopatrzył się sześciu budynków, ani jakichkolwiek drzew. Teren ten wydaje się być zagospodarowany lub częściowo zagospodarowany. Poza tym porównując zdjęcie z 1970 r. z mapami zalegającymi w aktach sprawy (np. mapa na karcie nr 245 tomu II akt administracyjnych sprawy, mapa na karcie nr 222 tomu II akt administracyjnych sprawy, mapa na karcie nr 98 tomu I akt administracyjnych sprawy, mapa na karcie nr 38 tomu I akt administracyjnych sprawy) stwierdził, że na żadnej z tych map z różnego okresu nie ma usytuowanych takich budynków jak na zdjęciu z 1970 r. Tym samym rodzi to wątpliwość, czy rzeczywiście kontury terenu zakreślone na zdjęciu z 1970 r. odpowiadają nieruchomości będącej przedmiotem tego postępowania.

Sąd nakazał przy ocenie sposobu wykorzystywania części działki nr [....] (przeznaczonej pod pas ochronny) nanieść granice tej działki na materiał zdjęciowy tak z roku 1970, jak i z roku 1958. Dopiero wówczas możliwe będzie porównanie sposobu zagospodarowania, a więc i wykorzystywania tej działki. Bez takiego nałożenia granic działki nr [....] na zdjęcia nie można także ocenić, czy cała działka nr [....] (z wyłączeniem drogi dojazdowej) była wykorzystywana jako pas ochronny, czy może jakaś jej część.

Sąd uznał, że Wojewoda [....] trafnie poszukiwał wyjaśnienia zasad tworzenia pasów ochronnych wokół oczyszczalni ścieków w literaturze fachowej. Te właśnie wyjaśnienia powinny być podstawą do przyjęcia, czy wykonane na działce nr [....] "zazielenienia" lub inne prace stanowiły pas ochronny lub sama ta działka taką funkcję pasa ochronnego pełniła. Podstawą do tych ustaleń winno być wyraźne określenie granic tej działki na zdjęciach z 1958 i 1970 r. Ustalając bowiem faktyczny stan z tego okresu, organ będzie mógł dokonać dalszych ustaleń co do tego, czy miały miejsce jakiekolwiek nasadzenia drzew (krzewów) na tej działce lub inne sposoby zazielenienia terenu. Dopiero na tej podstawie będzie można stwierdzić, czy ta działka pełniła funkcję pasa ochronnego dla oczyszczalni ścieków. Ustalając, jaki był zakres rzeczywistego zazielenienia tego terenu w związku z projektem (akta administracyjne sprawy, tom I, karta nr 38), będzie można stwierdzić, czy teren ten w ogóle mógł pełnić funkcję pasa ochronnego i był wykorzystywany właśnie jako pas ochronny. Możliwe, że ustalenie, czy istniejący w okresie funkcjonowania oczyszczalni ścieków sposób zagospodarowania i wykorzystywania działki nr [....] (poza terenem drogi) będzie wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych.

Wojewoda [....], po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 14 stycznia 2014 r., znak: [....] , na podstawie art.138 § 1 pkt. 2 kpa, w punkcie I. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. z 11 maja 2009 r. w całości i w punkcie II odmówił zwrotu części działki nr [....] , obr. [....], jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] - na rzecz S.C.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżoną decyzję w zakresie pkt. 1, 2, 3 (tj. w części dotyczącej zwrotu projektowanej działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] i rozliczeń z tego tytułu) należało uchylić i orzec merytorycznie uwzględniając zarzuty odwołania Gminy Miejskiej K. Z kolei zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty K. w zakresie w pkt. 4, choć co do zasady prawidłowe należało jednak uchylić z uwagi na konieczność uwzględnienia faktu, iż wobec uchylenia pkt. 1-3 w/w decyzji projektowany podział geodezyjny działki [....] nie zostanie zatwierdzony ostateczną decyzją o zwrocie tych działek.

Organ II instancji podał, że przedmiotem postępowania jest kwestia zwrotu części działki nr [....] , obr. [....], jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] - na rzecz S.C. Odnośnie części działki nr [....] (odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] ) postępowanie obejmuje część nieruchomości na której znajduje się teren zielony położony wokół oczyszczalni ścieków (projektowana działka nr [....] ). Natomiast w zakresie części działki nr [....] (odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] i l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ) obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. postępowanie obejmuje część nieruchomości na której zlokalizowana jest droga (projektowana działka nr [....] ).

W dniu [....] 1999 r. S.C. wystąpił do Urzędu Miasta K. z wnioskiem o zwrot działek nr nr [....] [.... ][....] w granicach nieruchomości stanowiącej poprzednio jego własność, która została wywłaszczona pod budowę oczyszczalni ścieków dla osiedla [....] . Postanowieniem z 24 stycznia 2007 r. Wojewoda [....] wyznaczył Starostę [....] do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Jak ustalił organ I instancji orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 19 września 1958 r. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa położone w b.gm.kat. [....] parcele: l.kat. [....] o pow. 1816 m2 i l.kat. [....] o pow. 2126 m2, obj. Iwh 578 cd. kw [....] oraz l.kat. [....] o pow. 755 m2 i l.kat. [....] o pow. 1036 m2, obj. Lwh 696 cd. kw [....] , z przeznaczeniem "na cele Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K. (...) dla realizacji narodowych planów gospodarczych pod budowę oczyszczalni ścieków dla osiedla [....] ". W dacie wywłaszczenia w/w parcele stanowiły własność S.C. Decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z 31 grudnia 1960 r. nr [....] utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 19 września 1958 r.

Jak wskazał Starosta [....] , wykaz synchronizacyjny (nr ks. rob. [....] ), przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 września 2006 r. pod nr [....] , zastąpił wykaz równoważników nr ks. rób. [....]. W/w wykaz synchronizacyjny wskazuje, iż działki nr [....] , nr [....] i nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , powstały z parcel katastralnych: l.kat. l.kat. [....] [....] [....] [....] [....] [....] [....] b.gm.kat. [....] oraz l.kat [....] i l.kat. [....] b.gm.kat. [....] . Na podstawie dokumentów geodezyjnych i kartograficznych organ I instancji ustalił, iż wywłaszczonym parcelom l.kat. l.kat [....] [....] [....] [....] odpowiadają obecnie: działka nr [....] , działka [....] , działka obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K.

Decyzją z dnia 11 maja 2009 r. nr [....] Starosta K. orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu działki nr [....] odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel l.kat. [....] , l.kat. [....] i l.kat. [....] b.gm.kat. [....] wszczętego na wniosek S.C. , z uwagi na okoliczność, iż kwestia ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z 22 listopada 1999 r. nr [....] o odmowie zwrotu tej nieruchomości. W protokole rozprawy przeprowadzonej w dniu [....] 1993 r., w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości przeprowadzonego przez Urząd Rejonowy w K. wskazano, że część wywłaszczonego terenu pozostająca poza ogrodzeniem oczyszczalni ścieków osiedlowych jest obszarem zadrzewionym i zakrzewionym, służącym okolicznym mieszkańcom za wysypisko śmieci i gruzu i pozostaje bez jakiejkolwiek opieki ze strony władającego nieruchomością Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji. Natomiast w protokole oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [....] 1999 r. przez Urząd Miasta K. wskazano, że działka [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , leży poza oczyszczalnią ścieków i stanowi nieużytek, a działka nr [....] (odpowiadająca obecnej działce nr [....] ), obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , stanowi obszar porośnięty wysoką trawą i drzewami z podjazdem do obiektu od strony ulicy [....] , ponadto w protokole stwierdzono, że część w/w działki od strony ulicy [....] stanowi fragment drogi utwardzonej kamieniem. Z opisu zawartego w tym protokole wynika, że działka [....] , obr. [....] jedn. ewid. [....] jest ogrodzona siatką na słupkach betonowych i bramą wjazdową dwuskrzydłową stalową, a w środku tej działki znajduje się budynek murowany parterowy, dwupoziomowy z halą pomp w części podziemnej i częścią socjalną na górze, ponadto znajdują się na niej 3 osadniki betonowe i jedna budowla betonowa okrągła (złoża biologiczne, zraszacze) oraz 5 słupów oświetleniowych betonowych.

W dniu [....] 2008 r., w ramach postępowania prowadzonego przez Starostę K. , przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami terenu, w trakcie której zlokalizowano położenie wnioskowanych do zwrotu działek. Opisem objęto m.in. działkę nr [....] , stwierdzając, że od strony wschodniej stanowi teren znajdujący się poza ogrodzeniem oczyszczalni, porośnięty trawą, chwastami, samosiejkami krzewów, ponadto na tym terenie rośnie jedna wierzba. Od strony północnej teren również znajduje się poza ogrodzeniem oczyszczalni i stanowi obszar porośnięty nieskoszoną trawą, chwastami oraz drzewami liściastymi (olchy). Teren jest zaniedbany i nie nosi oznak realizacji celu wywłaszczenia. Od strony zachodniej teren stanowi grunt porośnięty trawą, chwastami, drzewami liściastymi oraz samosiejkami krzewów. Od strony południowej teren stanowi grunt porośnięty drzewami (topole i brzozy) oraz samosiejkami krzewów. Teren jest zachwaszczony i zaśmiecony. Od strony południowo - wschodniej na opisanej nieruchomości znajduje się część drogi gruntowej, nieutwardzonej, stanowiącej dojazd do oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr [....] .

Wojewoda [....] odwołując się do wiążących go wytycznych zawartych w wydanych w sprawie wyrokach sądów administracyjnych, podniósł, iż celem wywłaszczenia była budowa oczyszczalni ścieków, a inwestycja ta składała się z obiektów budowlanych samej oczyszczalni zlokalizowanych na ogrodzonej części inwestycji oraz z zazielenionego terenu poza ogrodzeniem stanowiącego strefę ochronna oczyszczalni, a także dróg dojazdowych.

W ramach ponownego postępowania wyjaśniającego podjęto dodatkowe próby pozyskania materiałów archiwalnych związanych z wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 19 września 1958 r. W efekcie powyższego organ odwoławczy pozyskał z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno -Kartograficznej materiał zdjęciowy z roku 1958 i 1970 obrazujący stan nieruchomości wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 19 września 1958 r. nr [....] którym zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa położone w b.gm.kat. [....] parcele: l.kat. [....] o pow. 1816 m2 i l.kat. [....] o pow. 2126 m2, obj. Iwh [....] cd. kw [....] oraz l.kat. [....] o pow. 755 m2 i l.kat. [....] o pow. 1036 m2, obj. Iwh [....] cd. kw [....] , z przeznaczeniem "na cele Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K. (...) dla realizacji narodowych planów gospodarczych pod budowę oczyszczalni ścieków dla osiedla [....] ". Z porównania załączonej do akt dokumentacji zdjęciowej wyraźnie wynika, iż pomiędzy rokiem 1958, a rokiem 1970 nastąpiła zasadnicza zmiana stanu faktycznego omawianej nieruchomości. Dokonując porównania mapy wywłaszczonej nieruchomości ze zdjęciem z roku 1958 r. stwierdzono, iż wyraźnie widoczny jest kształt i granice wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej wielobok zbliżony do trapezu, o jasnym zabarwieniu wskazującym na przygotowanie terenu pod inwestycję (brak na tym terenie w tej dacie również widocznej roślinności). Natomiast ze zdjęcia tego samego terenu z roku 1970 r. wynika, iż opisany uprzednio teren został zagospodarowany poprzez m.in. posadowienie na nim sześciu obiektów budowlanych, infrastruktury drogowej na terenie inwestycji oraz poza nią (droga dojazdowa), ogrodzenia oraz zieleni w postaci drzew i krzewów znajdujących się na terenie inwestycji, jak również w pasie wokół ogrodzenia tego obiektu.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy "planu zagospodarowania przestrzennego i zazielenienia dla inwestycji pn. oczyszczalnia ścieków dla osiedla [....] " z października 1958 r. oraz opisu techniczno-roboczego oczyszczalni ścieków dla osiedla [....] z marca 1959 r. wynika, że w "ogrodzonym terenie oczyszczalni oraz wokół planowane było zazielenienie terenu pod katem stworzenia osłony ochronnej wokół oczyszczalni. (...) W ogólnej kompozycji nawiązano do swobodnego układu słup zieleni wysokiej, która wg załączonego planu sytuacyjnego osiedla [....] będzie otaczać działkę oczyszczalni pierścieniem o szerokości 40 m. Dobór gatunków drzew oparto na danych geologicznych siedliska." Według sporządzonego opracowania na wspomnianym terenie planowano posadzenie następujących gatunków drzew stanowiących zieleń ochronną wysoką brzoza brodawkowata - 12 sztuk, lipa krymska -13 sztuk, jarząb pospolity - 5 sztuk i wierzba krucha - 2 sztuki oraz zieleń niską o następujących gatunkach: czeremcha - 120 sztuk, kruszyna -195 sztuk, porzeczka czarna -285 sztuk i tawuła - 55 sztuk. Planowane nasadzenia drzew miały tworzyć układ grup według ściśle określonych gatunków, podbudowanych grupami zieleni niskiej o gatunkach tworzących naturalne skupiska. Ponadto cała niezainwestowana powierzchnia wywłaszczonych nieruchomości miała zostać obsiana mieszanką traw.

Wypełniając wiążące zalecenia WSA w Krakowie z wyroku z 8 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1675/12, organ dokonał naniesienia na dwie pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej fotografie (przedstawiające sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w roku 1958 oraz w roku 1970), aktualnej mapy ewidencyjnej (karty nr 138 i 139 akt organu II instancji). Ponadto dokonano wrysowania granic stanowiącej przedmiot postępowania części działki nr [....] odpowiadającej projektowanej działce nr [....] (w myśl zaskarżonej decyzji Starosty K. z 11 maja 2009 r. przeznaczonej do zwrotu) na kserokopie tych zdjęć (karty nr 140 i nr 141 akt organu II instancji), co w efekcie pozwoliło na jednoznaczne potwierdzenie, iż zdjęcia te faktycznie przedstawiają sposób zagospodarowania stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości odpowiednio w latach 1958 oraz 1970. Odnosząc się przy tym do uwag podniesionych w wyroku organ zauważył, iż o ile budowli uwidocznionych na terenie obecnej działki nr [....] brak jest faktycznie na mapach znajdujących się na kartach nr 222 oraz 98 akt Starosty K. , to należy mieć na uwadze, iż pierwsza z w/w map jest mapą ewidencyjną, a więc taką która w przeciwieństwie do mapy sytuacyjno-wysokościowej przedstawia przede wszystkim granice poszczególnych działek, nie zaś sposób ich zagospodarowania, z kolei druga z map nie jest w ogóle oznaczona i opisana, niemniej widać na niej zarysy mających dopiero powstać na omawianym obszarze budowli. Z kolei mapa na stronie 38 jak już wskazano powyżej stanowi plan zagospodarowania przestrzennego i zazielenienia dla inwestycji pn. oczyszczalnia ścieków dla osiedla [....] z października 1958 r. i omawiane, wówczas dopiero planowane na obecnej działce nr [....] budowle są na niej uwidocznione. Co więcej, budowle te są uwidocznione na innych mapach będących w aktach sprawy, w szczególności zaś na mapie sytuacyjno-wysokościowej, założonej w roku 1977, na którą nanoszono zmiany zagospodarowania mające miejsce w kolejnych latach - karta nr 246 akt organu I instancji. Ponadto na mapie tej widoczny wyraźnie jest pas zieleni na stanowiącej przedmiot postępowania części działki nr [....] , w zasadzie przebiegający tak samo jak na wspomnianej fotografii z roku 1970). Powyższe ustalenia pozwalają zatem na potwierdzenie, iż pomiędzy rokiem 1958, a rokiem 1970 nastąpiła zasadnicza zmiana stanu faktycznego omawianej nieruchomości. Dokonując porównania mapy wywłaszczonej nieruchomości ze zdjęciem z roku 1958 stwierdzono, iż wyraźnie widoczny jest kształt i granice wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej wielobok zbliżony do trapezu, o jasnym zabarwieniu wskazującym na przygotowanie terenu pod inwestycję (brak na tym terenie w tej dacie również widocznej roślinności). Natomiast ze zdjęcia tego samego terenu z roku 1970 r. wynika, iż opisany uprzednio teren został zagospodarowany poprzez m.in. posadowienie na nim sześciu obiektów budowlanych, infrastruktury drogowej na terenie inwestycji oraz poza nią (droga dojazdowa), ogrodzenia oraz zieleni w postaci drzew i krzewów znajdujących się na terenie inwestycji, jak również w pasie wokół ogrodzenia tego obiektu. Porównując więc wskazane wyżej fotografie z naniesionymi granicami działki, materiał geodezyjny i kartograficzny z planem zagospodarowania przestrzennego i zazielenienia dla inwestycji pn. oczyszczalnia ścieków dla osiedla "[....] " z października 1958 r. organ II instancji stwierdził, iż realizacja celu wywłaszczenia w istocie nastąpiła poprzez budowę całej inwestycji oczyszczalni ścieków obejmującej nie tylko same obiekty służące pracy oczyszczalni ścieków sensu stricte, mieszczące się, w ramach ogrodzonego terenu oczyszczalni, dróg dojazdowych do zakładu, ale również poprzez stworzenie strefy ochronnej w ramach przedmiotowej oczyszczalni obsadzonej zarówno drzewami jak i krzewami (w tym właśnie strefy tej znajdującej się na obszarze nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu, której dotyczy przedmiotowa sprawa tj. projektowanej działki nr [....] stanowiącej części działki nr [....] (odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] ).

Wojewoda [....] wskazał, że realizacja celu wywłaszczenia w postaci budowy oczyszczalni ścieków nie powinna być utożsamiana jedynie z budową obiektów samej oczyszczalni bez dodatkowej infrastruktury obejmującej obiekty dla pracowników oczyszczalni (w tym pomieszczenia sanitarne), drogi dojazdowe, czy też strefy ochronne zabezpieczające środowisko przed negatywnym oddziaływaniem takiego zakładu (w kontekście zarówno zanieczyszczenia wód jak i powietrza, nadmiernego hałasu itp.). Rolą takiej strefy jest ochrona określonego terenu przed szkodliwym oddziaływaniem obiektu. Ochrona musi zatem uwzględniać rodzaje zanieczyszczeń i ich wpływ, które są związane działaniem danego obiektu (w przedmiotowej sprawie oczyszczalni ścieków). Obszar strefy i jej zagospodarowanie niewątpliwie był determinowany wymogami dotyczącymi środowiska i był uwzględniany na etapie projektu inwestycji. Jak wynika z opracowań dotyczących budowy i projektowania oczyszczalni ścieków, obiekty takie winny komponować się z otoczeniem, w ramach dużych i średnich oczyszczalni ścieków "(...) można wykorzystać zieleń do tworzenia pasów izolujących rozprzestrzenianie się nie tylko lotnych substancji odorowych, ale także wpływających na zasięg migracji biologicznie aktywnych aerozoli, powstających w czasie napowietrzania ścieków. Zieleń dzielimy na wysoką (drzew), średnią (krzewy i żywopłoty) oraz niską (kwietniki, trawniki). Zieleń wysoką powinno nasadzać się wokół granic oczyszczalni w pasach o szerokości około 10 metrów oraz pomiędzy obiektami, pamiętając by zachować znaczną odległość od zbiorników w celu zabezpieczenia przed dostawaniem się do nich liści. (...) Projektując zieleń nie należy tworzyć zwartych, nieprzerwanych pasów, ponieważ utrudnia to przewietrzenie terenu. Do wytworzenia ochronnych pasów z roślinnością wyższą powinno stosować się te gatunki drzew, które są dostosowane do danych warunków glebowych i klimatycznych. Krzewy i żywopłoty sadzone są zwykle jako zieleń ozdobna, a trawniki wypełniają wolne niezagospodarowane przestrzenie." (dr hab. inż. J.Łomotowski — " Wybrane zagadnienia z eksploatacji małych oczyszczalni ścieków ", Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu).

Jednocześnie odnosząc się do wskazanego w wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1675/12 stwierdzenia, iż "możliwe, że ustalenie, czy istniejący w okresie funkcjonowania oczyszczalni ścieków sposób zagospodarowania i wykorzystywania działki nr [....] (poza terenem drogi) będzie wymagało zasięgnięcia wiadomości specjalnych", organ uznał, iż nie było koniecznym zasięganie takich wiadomości. Porównując bowiem treść znajdującego się w aktach sprawy (k.a nr 38) "planu zagospodarowania przestrzennego i zazielenienia dla inwestycji pn. oczyszczalnia ścieków dla osiedla [....] " z października 1958 r. oraz opisu techniczno-roboczego oczyszczalni ścieków dla osiedla [....] z marca 1959 r. z przedstawionym na fotografii z roku 1970 oraz mapie sytuacyjno-wysokościowej (karta nr 246 akt organu I instancji) stanem zagospodarowania działki nr [....] , przy uwzględnieniu treści powyżej wskazanych opracowań dotyczących budowy i projektowania oczyszczalni ścieków, nie budzi wątpliwości organu, iż obecny na części działki nr [....] pas zieleni pełnił funkcję strefy ochronnej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr [....] . O powyższym świadczy nie tylko bowiem sam fakt rozmieszczenia omawianej roślinności w sposób wyraźnie planowany, okalający samą oczyszczalnię ścieków (co wyklucza możliwość, iż miałaby to być jedynie "dziko" rosnąca - bez ingerencji człowieka - roślinność), ale przede wszystkim zgodność tego rozmieszczenia z tym zawartym we wspomnianym już "planie zagospodarowania przestrzennego i zazielenienia dla inwestycji pn. oczyszczalnia ścieków dla osiedla [....] " z października 1958 r.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej rozważania organ odwoławczy doszedł do wniosku, że projekt zazielenienia terenu wokół działki zabudowanej oczyszczalnią ścieków stanowił imannentną część tej oczyszczalni ścieków, stanowiący w istocie strefę ochronę utworzoną w celu zabezpieczenia mieszkańców pobliskich terenów (osiedla [....] ) przed zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego powodowanego przez negatywne skutki działalności z omawianego zakładu. Zatem przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki należy uznać budowę oczyszczalni ścieków, należy uwzględnić nie tylko budowę obiektów samej oczyszczalni, ale również dodatkową infrastrukturę obejmującą obiekty niezbędne dla pracowników oczyszczalni (w tym pomieszczenia sanitarne), drogi dojazdowe, czy też strefę ochronną zabezpieczającą środowisko naturalne przed negatywnym oddziaływaniem takiego zakładu.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ II instancji podkreślił, że cel wywłaszczenia w postaci budowy oczyszczalni ścieków, obejmującej zarówno obiekty budowlane samej oczyszczalni zlokalizowane na ogrodzonej części inwestycji, jak również zazielenienie terenu poza ogrodzeniem stanowiącego strefę ochronną oczyszczalni, a także dróg dojazdowych został na przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako części działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] zrealizowany w postaci planowanego obsadzenia terenu roślinnością obejmującą drzewa, krzewy, trawy w ramach stworzenia osłony ochronnej wokół wybudowanych obiektów oczyszczalni ścieków. Natomiast na nieruchomości stanowiącej części działki nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. (odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] i l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), b. gm. kat. [....] w postaci budowy drogi dojazdowej do oczyszczalni ścieków.

S.C. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [....] , domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i zbadaniu materiału dowodowego w sprawie poprzez nieustalenie, jaki był precyzyjnie stan zagospodarowania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w zakresie istniejącej tam zieleni oraz jej znaczenia w kontekście funkcji obszaru ochronnego dla oczyszczalni ścieków,

- art. 84 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i nie powołanie biegłego w sytuacji, gdy dla interpretacji zebranego materiału dowodowego wymagane było posiadanie wiedzy specjalnej,

- art. 136 ust. 3 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, iż część działki nr [....] obr. [....] w K. wykorzystana została na cel wywłaszczenia w postaci utworzenia strefy ochronnej wokół oczyszczalni ścieków.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pomimo precyzyjnych wytycznych Sądu organ II instancji po raz kolejny przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie w sposób niekompletny i powierzchowny, co mogło wypaczyć dokonane ustalenia. Naniesienie granic działki nr [....] obr. [....] na kopie zdjęć z 1958 i 1970 r. nie zostało dokonane przez osobę posiadającą do tego odpowiednią wiedzę techniczną. Co więcej, porównanie zdjęć z naklejonymi mapami ewidencyjnymi ze zdjęciami z odrysowaną, projektowaną działką nr [....] , wskazuje, że doszło do wyraźnego przesunięcia odrysowanych na zdjęciu z 1958 r. granic ww. działki w stosunku do kopii zdjęcia z naklejoną mapą. Także interpretacji zdjęć z zakresu udokumentowanego zagospodarowania terenu dokonał wyłącznie pracownik urzędu (stwierdzając, że jest to zieleń w postaci drzew i krzewów, w obrębie ogrodzenia, jak i poza nim, w dodatku zorganizowana), a nie osoba mająca w tym zakresie odpowiednią wiedzę techniczną. Zdaniem skarżącego konieczne było powołanie biegłego z zakresu fotogrametrii, który mógłby dokonać precyzyjnego naniesienia granic działki [....] na kopie zdjęć lotniczych z 1958 i 1970 r. Wbrew bowiem twierdzeniu organu odwoławczego nie jest prawdą, że cały obszar działki nr [....] był w roku 1958 pozbawiony zieleni - co wyraźnie widać na zdjęciu karcie nr 140. Dodatkowo regularności w zobrazowanej zieleni można dopatrzeć się co najwyżej w obrębie ogrodzenia, w zachodniej części [....] .

Polemizując z poglądem Wojewody [....] , że regularność zieleni wskazuje na jej celowe posianie, a nie kwestię zaniedbania terenu, co skutkowałoby pojawieniem się samosiejek, skarżący zwrócił uwagę na zieleń widoczną w prawych górnych częściach zdjęć z 1958 i 1970 r. Na zdjęciu z 1968 r. widać tam prostokątną działkę, o wyraźnym obramowaniu, otoczoną z północy i zachodu najprawdopodobniej zielenią wysoką. Na zdjęciu z 1970 r. ta działka również jest widoczna, ale oprócz zieleni przy granicach działki, widoczna jest także zieleń w jej obrębie - o podobnej wielkości, jak zieleń zaznaczona na działce nr [....] , co mogłoby potwierdzić, że są to jednak samosiejki. a nie dokonane zasadzenie, które w dodatku miałoby pełnić ściśle określoną funkcję. Organ odwoławczy całkowicie pominął również kwestię zgodności ww. zagospodarowania terenu w zakresie zazielenienia z zagospodarowaniem planowanym i wpływu tej zmiany na okoliczność wypełnienia celu wywłaszczenia, poprzestając jedynie na zacytowaniu fragmentu publikacji dr hab. inż. J. Ł. we W. Zacytowanych tez nie skonfrontował jednak z dokonanymi ustaleniami. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, jakie rośliny miały być nasadzone, w jakich ilościach i w jakim oddaleniu od obiektów oczyszczalni. Wiadomym jest też, z jakiego powodu dokonano takowego wyboru (dane geologiczne przywołane w dokumentacji technicznej), a nawet, które rośliny miały być, w którym miejscu posadzone. Nie budzi również wątpliwości, że projekt ten nie został zrealizowany, a po planowanych roślinach nie ma dziś śladu, a zatem najprawdopodobniej nie zostały zasadzone, bo raczej mało prawdopodobnym jest, że na obszarze zaniedbanym, pokrytym chwastami i samosiejkami ktoś dokonał celowego wycięcia wszystkich przewidzianych w projekcie zazielenienia roślin. W związku z powyższym powstaje pytanie, czy pozostawienie terenu jako niezagospodarowanego spełnia tę samą funkcję, co dokonanie zielenienia zgodnie z projektem. W ocenie skarżącego Wojewoda [....] nie ma kompetencji dla dokonania podobnego stwierdzenia i w tym celu również powinien powołać biegłego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do kontroli administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu administracyjnego nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

W wyniku dokonanej kontroli należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Trzeba przy tym wskazać, że w niniejszej sprawie Wojewoda [....] przeprowadził postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej aktu prawa nie naruszając przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Nie naruszył również prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem z dnia 11. 08. 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 556/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody [....] z 16 lutego 2012 r. nr [....] , uchylającą decyzję Starosty K. z 11 maja 2009 r., nakazując jednocześnie organowi aby dokonując ponownie ustaleń dotyczących realizacji bądź braku realizacji celu wywłaszczenia na wnioskowanych do zwrotu nieruchomościach nie uzwględniał terminów wprowadzonych do art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązującej od 22. 09. 2004 r. (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492)". Sąd uznał bowiem, że "nie do przyjęcia jest koncepcja wg. której za zbędną należałoby uznać nieruchomość, na której cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale bez zachowania terminów o jakich mowa w art. 137 ustawy". Wskazał , że ustawodawca nie użył określenia "w ciągu" czy "w terminie 7/10 lat", a dopiero taka regulacja mogłaby prowadzić do wniosków odmiennych". Nadto w cyt. wyroku WSA wskazał że; "opis obecnego zagospodarowania nieruchomości nie jest sam w sobie ustaleniem dotyczącym realizacji celu, ale stanowi dowód tego czy na nieruchomości istnieją ślady ewentualnej realizacji tego celu w przeszłości". W cyt. wyroku Sąd określił także, iż "problemem jest to czy projekt zazielenienia terenu wokół działki zabudowanej oczyszczalna stanowił element (dopełnienie) celu wywłaszczenia, jakim była budowa samej oczyszczalni, czy też był celem odrębnym i w konsekwencji: czy brak realizacji tego projektu w sytuacji, w której sama oczyszczalnia została zbudowana, a pas wokół nie pozostał wolny, jest tożsame z brakiem realizacji celu wywłaszczenia czy też jego modyfikacją, czy też może z zastosowaniem innego sposobu realizacji celu. Powyższa wykładnia art. przepisu 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie wskazanych w nim terminów realizacji celu wywłaszczenia została powtórzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 .11. 2011 r., sygn. akt I OSK 1924/10, w którym została oddalona skarga kasacyjna od wyroku WSA w Krakowie z 11. 08. 2010 r. Sąd II instancji podkreślił, że bezsprzecznie celem wywłaszczenia była realizacja oczyszczalni ścieków, na którą składały się obiekty samej oczyszczalni zlokalizowane na terenie ogrodzonym, zazielenienie ternu poza ogrodzeniem stanowiące strefę ochronną oczyszczalni, a także drogi dojazdowe. Istotne jest zatem ustalenie czy sporna działka stanowiła pas ochronny dla oczyszczalni.

W niniejszej sprawie wiążące są także oceny i wskazania poczynione przez WSA w Krakowie w wyroku z 8 lutego 2013 r. , sygn. akt II SA/Kr 1675/12 , którym uchylona została kolejna decyzja Wojewody [....] z 28. 09. 2012 r. , nr: [....] , którą organ uchylił decyzję I instancji i odmówił wnioskowanej do zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki nr [....] (oznaczonej w decyzji Starosty [....] z 11 maja 2009 r. jako działka nr nr [....] ) skazując, iż wynika to z porównania pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej zdjęć z 1958 r. i z 1970 r. , z których wynika bezsprzecznie, że przed 1958 r. przedmiotowy teren nie był zagospodarowany, natomiast w 1970 r. teren był już zagospodarowany: posadowiono na nim sześć obiektów budowlanych oczyszczalni, nadto widoczna jest droga dojazdowa do terenu inwestycji oraz roślinność w pasie wokół ogrodzenia, wewnątrz którego zlokalizowane są ww. budynki. Orzekając o uchyleniu ww. decyzji Sąd stwierdził, że materiał przedłożony do akt sprawy nie pozwala na zweryfikowanie poczynionych ustaleń ponieważ dostępne na CD zdjęcia są zbyt małe by można było stwierdzić co obrazują, w tym przede wszystkim czy uwidocznione na zdjęciach kontury odpowiadają terenowi wnioskowanej do zwrotu działki nr [....] . W związku z tym Sąd uznał za konieczne ponowne wyjaśnienie, czy obszar całej działki nr [....] był wykorzystany dla realizacji oczyszczalni, a dokładnie pasa ochronnego i drogi dojazdowej wskazując, że w tym celu konieczne będzie naniesienie granic przedmiotowej działki na materiał zdjęciowy.

Dokonując zatem oceny ponownie przeprowadzonego przez Wojewodę [....] postępowania należy wskazać, że 136 ust. 1 zd. 1 ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 ust. 1 , stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie natomiast z legalną def. stanu zbędności nieruchomości nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu , jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Po zapoznaniu się z sentencją i treścią zaskarżonej decyzji Wojewody [....] z 14 stycznia 2014 r. oraz materiałem zebranym w sprawie i przedłożonym do akt administracyjnych sprawy stwierdzić należy, że brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż naruszono przedstawioną zasadę związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

Wojewoda [....] rozpoznając po raz kolejny sprawę zwrotu części działki nr [....] o pow. 0,1369 ha, położonej w obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , objętej księgą wieczystą nr [....] , odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l. kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] wywłaszczonych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w mieście K. Urząd Spraw Wewnętrznych z 19. 09. 1958 nr [....] Skarbu Państwa – na cele Przedsiębiorstwa Wodno-Kanalizacyjnego pod budowę oczyszczalni ścieków dla os. [....] , wszczętą z wniosku S.C. , zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyrokach z WSA w Krakowie z 11. 08. 2010 i NSA z 3. 11. 2011 r. uzupełnił materiał dowodowy o niezbędną dokumentację (tj. materiał zdjęciowy pozyskany z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej obejmujący fotografie wykonane w 1958 r. i z 1970 r. ). Następnie kierując w uwzględnieniu wskazań z wyroku WSA w Krakowie z 8 lutego 2013 r. posłużył się kopiami przedmiotowych zdjęć z nałożonymi na nie kalkami aktualnej mapy ewidencyjnej, sporządzonymi w odpowiedniej skali - obejmującej m. in. działkę nr [....] , celem jednoznacznego ustalenia sposobu zagospodarowania w 1958 r. wnioskowanej do zwrotu działki nr [....] tj. w roku wywłaszczenia parcel l. kat. [....] , [....] oraz [....] i [....] b. gm. kat. [....] pod budowę oczyszczalni ścieków dla os. [....] oraz jak również sposobu jej zagospodarowania w roku 1970 r. W ocenie Sądu nie budzą wątpliwości ustalenia organu odwoławczego dokonane w oparciu o ww. materiał fotograficzno-kartograficzny, zgodnie z którym w 1958 r. analizowany teren był niezagospodarowany, natomiast w 1970 r. – na terenie obejmującym ogrodzoną działkę nr [....] oraz wnioskowaną do zwrotu działkę nr [....] znajdują się: kubaturowe obiekty oczyszczalni (dz. ....), a na terenie działki nr [....] - znajdującej się poza ogrodzeniem - widoczna jest oprócz drogi dojazdowej strefa pokryta roślinnością, na której znajdują się z drzewami oraz teren porosły trawą, który rozciąga się wokół obiektów kubaturowych. Należy się zgodzić z ustaleniami Wojewody [....] , że w okresie od 1958 r. do 1970 r. nastąpiła wyraźna zmiana zagospodarowania terenu wywłaszczonego w 1958 r., w tym także obejmującego teren oznaczony obecnie jako działka nr [....] . I tak, o ile w 1958 r. na przedłożonym w administracyjnych aktach sprawy zdjęciach i ich kserokopiach wywłaszczona nieruchomość w części stanowiącej obecnie dz. nr [....] ma jasne zabarwienie, co wskazuje na teren przygotowany pod realizację oczyszczalni ścieków, o tyle na zdjęciu z 1970 r. widoczne jest 6 obiektów budowlanych w ogrodzeniu, droga oraz na zewnątrz ogrodzenia - teren zieleni z drzewami stanowiący także element oczyszczalni tj. strefę zabezpieczającą przed negatywnym oddziaływaniem oczyszczalni na środowisko. W ocenie Sądu organ odwoławczy na tej podstawie prawidłowo ustalił, że wokół ogrodzenia zrealizowana została strefa ochronna oczyszczalni stanowiąca element całości jaką była realizacja oczyszczalni ścieków, stanowiąca cel wywłaszczania. Nadto w ocenie Sądu organ prawidłowo wywiódł, że jakkolwiek w przedłożonym w aktach "planie zagospodarowania przestrzennego i zazielenienia dla inwestycji oczyszczalnia ścieków dla [....] " z października 1958 r. wskazany został określony sposób zazielenienia i zadrzewienia przedmiotowej oczyszczalni pod kątem tworzenia strefy ochronnej dla przedmiotowej oczyszczalni ścieków, to jej realizacja w zmodyfikowany sposób nie oznacza , iż zrealizowana oczyszczalnia była pozbawiona strefy ochronnej. Strefa ta była bowiem zrealizowana na części działki nr [....] , z tym że w sposób nieco odbiegający od opisanego w ww. w dokumencie z 1958 r. (tj. w strefie tej są inne drzewa niż planowano), co jednak nie zmienia faktu, że wokół obiektów oczyszczalni zrealizowana została strefa zieleni izolacyjnej pełniącej funkcje ochronne. Oznacza to, że cel wywłaszczenia obejmujący budowę oczyszczalni ścieków, której elementem była także strefa izolacyjna został zrealizowany. Mając na uwadze uzupełnienie materiału dowodowego o ww. materiał fotograficzno-kartograficzny nie można uznać za zasadny zarzut przepisów postepowania administracyjnego poprzez niewyczerpujące zebranie i zbadanie materiału dowodowego. Nieuzasadniony jest także zarzut niepowołania biegłego dla dokonania interpretacji zebranego materiału dowodowego. Należy podkreślić, że korzystanie z opinii biegłego uzasadnia konieczność uzyskania "wiadomości specjalnych" niezbędnych organowi do rozpatrzenia sprawy, natomiast w sytuacji gdy organ dysponował przedmiotowym materiałem fotograficzno-kartograficznym w ocenie sądu nie było potrzeby odwołania się do opinii biegłego, która byłaby wymagana gdyby ocena uzupełnionego materiału dowodowego fotograficzno-kartograficznego wykraczała poza zakres wiadomości osób ogólnie wykształconych (por. wyrok WSA w Lublinie z 5. 03. 2013 , sygn.. akt II SA/Lu 1090/12, wyrok SN z 18. 07. 1975 I CR 331/75), a taka sytuacja nie zachodziła w rozpatrywanej sprawie. Nadto zaaprobować należy rozstrzygniecie organu odwoławczego, który uchylił decyzje organu I instancji i w punkcie II swoje decyzji odmówił zwrotu części działki nr [....] odpowiadającej częściom wywłaszczonych parcel: l.kat. [....] , l.kat. [....] (po podziale l.kat. [....] ), l.kat. [....] i l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] - mając na uwadze, ze działka nr [....] nie została podzielona na działki nr [....] i [....] jak wskazał w decyzji organ I instancji. W związku z tym zasadne było również uchylenie rozstrzygnięcia w punkcie 4 decyzji Starosty K. z 11. 05. 2009 r. , w którym organ odmawiając zwrotu tej części wywłaszczonej działki, na której została zrealizowana droga dojazdowa do oczyszczalni ścieków oznaczył ją jako działkę nr [....] , jakkolwiek należy się zgodzić, że w tej części rozstrzygnięcie to co do istoty było prawidłowe.

Konkludując, w sytuacji prawidłowego wykazania przez organ, że cel wywłaszczenia żądanej do zwrotu przez S.C. części działki nr [....] w granicach wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany zarówno w odniesieniu do strefy ochronnej jak infrastruktury drogowej, a zatem wywłaszczona nieruchomość nie może być uznana za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z prawem.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a .orzeczono jak w sentencji.