Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1253/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Aneta Kosieradzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego; I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Zasądza na rzecz Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] z siedzibą w [...] od Dyrektora Izby Celnej w [...] kwotę 5100 (pięć tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniach [...].10.2001 r. - [...].10.2001 r. funkcjonariusze Generalnego Inspektoratu Celnego przeprowadzili kontrolę w spółce [...] z siedzibą w [...]. W trakcie prowadzonej kontroli funkcjonariusze GIC ustalili, że Spółka dokonywała zakupu ziół pochodzenia zagranicznego, co wynikało z umów zawartych w 1997,1998,1999 i 2000 roku, między Spółką a m. dostawcami. Ponieważ Spółka nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających legalność wprowadzenia na polski obszar celny ziół objętych umowami, zaistniało uzasadnione podejrzenie, że towar w postaci ziół został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny.

[...] kwietnia 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wydał decyzję, którą stwierdził powstanie długu celnego i dopuścił zioła do obrotu na polskim obszarze celnym. Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania wniesionego przez stronę Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z [...] listopada 2002 r. uchylił ww. decyzję Dyrektora Urzędu Celnego i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] dnia [...] marca 2003 r. wydał decyzję , którą stwierdził powstanie długu celnego w stosunku do towaru w postaci ziół.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z dnia [...] marca 2003 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził, że zgodnie z art. 2§2 kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje z mocy powstanie obowiązków ( w tym długu celnego) i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego. W art. 9§1 kodeks celny stanowi, że w przypadku niedochowania tych obowiązków wprowadzenie towaru nastąpiło nielegalnie. Art. 210§1 pkt 1 kodeksu celnego stanowi, że dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom przywozowym. Dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w §1 i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia był to towar wprowadzony nielegalnie (art. 210§3 pkt 3 k.cel.).Stwierdził, że w niniejszej sprawie strona nie zachowała należytej staranności wchodząc w posiadanie ziół, bowiem nie zażądała dokumentów potwierdzających dokonanie odprawy celnej, mimo iż wiedziała, że towar pochodzi z zagranicy. Zioła były pochodzenia m., osoby sprzedające te zioła nie były znane kupującej spółce, transakcje miały charakter jednorazowy.

Tym samych zgodnie z art. 210 §3 pkt 3 k.cel spółka z o.o. [...] stała się dłużnikiem. Następnie organ orzekający wskazał, że stosownie do postanowień art. 222§ 2 kodeksu celnego, jeżeli nie jest możliwe określenie chwili powstania długu celnego, kwota należności celnych jest obliczana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili ustalenia, że towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego. W związku z powyższym określając kwotę wynikającą z długu celnego przyjęto , że chwilą tą jest dzień zakończenia kontroli w Spółce, tj. [...] października 2001 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że data zawarcia umowy kupna towaru nie jest równoznaczna z datą realizacji kontraktu. Przywóz partii towaru wskazanej w umowie mógł nastąpić w różnym czasie i nie musiał pokrywać się z datą umowy. Aby nastąpiło nielegalne wprowadzenie towaru musi nastąpić fizyczne wprowadzenie towaru na polski obszar celny, a z uwagi na to , że w wyniku przeprowadzonego postępowania nie udało się ustalić faktycznego momentu wprowadzenia przedmiotowego towaru na polski obszar celny należało uznać, że dług celny powstał w momencie ustalenia przez organy celne, iż towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego (art. 223§2 kodeksu celnego). Dyrektor Izby Celnej stwierdził również, że dołączone przez stronę do odwołania deklaracje VAT nie stanowią dowodu w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego, ponieważ nie zawierają specyfikacji towarów będących przedmiotem obrotu, natomiast dowody Kp potwierdzają jedynie zakup ziół przez różne osoby, nie wynika z nich jednak czy zioła te pochodziły z partii objętych umowami zawartym przez spółkę [...].

Dyrektor Izby Celnej w [...] za niezasadny uznał również zarzut strony, że organ celny nie uwzględnił 3 letniego terminu przedawnienia do wydania decyzji i wyjaśnił, że skoro dług celny powstał [...] października 2001 r., a decyzja organu I instancji stwierdzająca powstanie długu celnego została wydana [...] marca 2003 r. i doręczona stronie [...] marca 2003 r., to brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 230§4 kodeksu celnego.

Organ orzekający stwierdził również, że prawidłowo zastosowano konwencyjną stawkę celną powiększoną o 100%, ponieważ nieznany był kraj pochodzenia towarów. W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentu , który mógłby być uznany za dowód pochodzenia towaru w świetle przepisów Taryfy celnej (zał. do rozp. RM z 20.12.2000 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej), rozporządzenia RM z 15.10.1997 r. w spr. określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów.... i załącznika 49 do rozp. Ministra Finansów z 7 września 2001 . w spr. deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych .

Ponadto Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że nie uwzględnił wniosku strony o przesłuchanie w charakterze świadków wskazanych osób w celu potwierdzenia faktu, że wraz z zawarciem umów strona obejmowała zioła w faktyczne posiadanie, ponieważ w ocenie organu celnego potwierdzenie powyższego nie wniosłoby do sprawy nowych faktów, ponieważ oświadczenia złożone przez zgłoszonych świadków nie stanowią wystarczającego dowodu na okoliczność momentu powstania długu celnego.

W skardze z dnia [...] marca 2005 r. wniesionej na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając:

I. naruszenie art. 180§1, art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.nr 137,poz.926 z późn. zm.), poprzez:

1. uznanie, że towary wymienione w decyzji winny być oclone wg kodu 1211 90 95 0 mimo braku badań cech tych towarów przez wyspecjalizowaną instytucję,

2. uznanie, że winna być zastosowana stawka konwencjonalna, mimo stwierdzenia w dokumentach organów celnych, że zioła pochodziły z M.,

3. uznanie, że dług celny powstał [...] października, tj. w dniu wszczęcia kontroli, mimo, że taką datą są daty zawarcia poszczególnych umów sprzedaży poszczególnych partii ziół,

4. uznanie, że procedurze celnej podlega także nabycie ziół przed 30 kwietnia 1999 r. mimo przedawnienia zobowiązania z tego tytułu,

5. odmowę przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów w postaci zeznań świadków,

II. naruszenie prawa materialnego:

a. art. 226 -230 kodeksu celnego poprzez nieuwzględnienie wskazanego w nich trzyletniego terminu przedawnienia,

b. art. 210 kodeksu celnego poprzez uznanie odwołującej się za dłużnika długu celnego, pomimo że nabyła ona towar na obszarze Polski na podstawie umowy cywilno prawnej w okolicznościach pozwalających na przyjęcie, że sprzedawcy uiścili należności celne związane z tymi towarami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Za uzasadniony uznał sąd zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez nie wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności tj. nie wyjaśnienie podnoszonej przez stronę okoliczności, że towar był jej faktycznie przekazywany w dacie podpisania umów sprzedaży ziół. Na wstępie należy zaznaczyć, że w sprawie jest kwestią niesporną, że skarżąca kupowała towar - zioła na terenie Polski, czyli po wprowadzeniu towaru na polski obszar celny. Organy celne prowadząc postępowanie dowodowe i orzekając w sprawie brały za podstawę art. 222§2 kodeksu celnego , pominęły natomiast istnienie w kodeksie celnym art. 222§3, zgodnie z którym jeżeli można ustalić, że dług celny powstał przed stwierdzeniem jego istnienia przez organ celny, kwota należności celnych za ten towar jest ustalana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili najwcześniejszej, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów.

Ponieważ w niniejszej sprawie - jak słusznie uznały organy celne - nie ma możliwości ustalenia rzeczywistej daty powstania długu celnego, należy ustalić datę objęcia w faktyczne posiadanie przez spółkę [...] kupowanych ziół, co jak wyżej wskazano miało miejsce na terytorium Polski. Data ta będzie (wobec braku innych danych dotyczących momentu znalezienia się ziół na polskim obszarze celnym) odpowiadać wymienionej w art. 222§3 kodeksu celnego "chwili najwcześniejszej w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie zebranych dowodów". W świetle powyższego odmowa przesłuchania wskazanych przez stronę świadków na okoliczność iż wraz z zawarciem umów strona obejmowała kupowane zioła w faktyczne władanie i stwierdzenie, że ich przesłuchanie nie wniosłoby do sprawy nowych istotnych faktów , stanowi rażące naruszenie art. 180§1 i art. 187§1i 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 222§3 kodeksu celnego.

Nie można dokonywać oceny dowodu przed jego przeprowadzeniem. Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Izby Celnej uzupełni postępowanie dowodowe przez przesłuchanie wnioskowanych przez stronę świadków na okoliczność daty faktycznego objęcia w posiadanie kupowanych ziół. Dopiero po przeprowadzeniu dowodu organ orzekający będzie mógł ustalić czy przeprowadzone postępowanie dowodowe daje podstawy do ustalenia dat objęcia w faktyczne posiadanie przedmiotowego towaru przez skarżącą i w konsekwencji zastosowanie art. 222§3 kodeksu celnego.

Rozpoznając sprawę w oparciu o stan faktyczny ustalony na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego , w zależności od wyników tego postępowania Dyrektor Izby Celnej, orzekając z uwzględnieniem przepisów art. 222§2 lub art.222§3 i 230§4a kodeksu celnego, zastosuje określone w tych przepisach terminy przedawnienia powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych oraz kwoty należności celnych przywozowych na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla każdej partii towaru w chwili najwcześniejszej w jakiej istnienie długu może zostać ustalone dla każdej partii towaru.

Za nieuzasadniony natomiast uznał sąd zarzut zaliczenia przez organy celne towaru do określonego kodu PCN "pomimo braku badań cech tych towarów przez wyspecjalizowaną instytucję". Uprawnione do dokonywania klasyfikacji taryfowej są organy celne, które jedynie w sytuacjach wątpliwych , gdy ocena sprowadzonego towaru, np. pod kątem jego składu czy przeznaczenia wymaga wiedzy specjalistycznej mogą zwrócić się o wydanie opinii do biegłego z danej specjalności.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 210 Kodeksu celnego poprzez uznanie skarżącej za dłużnika celnego. Zgodnie z art. 210§3 Kodeksu celnego dłużnikami są: 1)osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru, 2)osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne, oraz 3)osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Skarżąca spółka nabyła towar, o którym wiedziała, że jest pochodzenia zagranicznego, a pomimo tego nie podjęła żadnych działań zmierzających do ustalenia czy towar ten został wprowadzony na polski obszar celny legalnie. W szczególności skarżąca nie zażądała od osób sprzedających zioła dokumentów dopuszczenia tych ziół do obrotu na polskim obszarze celnym. Postępowanie takie nakazuje przyjąć, że skarżąca nie zachowała należytej staranności przy nabywaniu towarów od podmiotów zagranicznych, co w świetle w.cyt. art. 210§3 Kodeksu celnego czyni z niej dłużnika celnego. Fakt zarejestrowania umów kupna ziół w urzędzie skarbowym i uiszczenia należnej z tytułu ich zawarcia opłaty skarbowej świadczy o wypełnieniu obowiązków wynikających z przepisów o opłacie skarbowej, pozostaje jednak bez wpływu na zobowiązania kupującej wynikające z przepisów Kodeksu celnego.

Za nieuzasadniony należy też uznać zarzut zastosowania przez organy celne stawki konwencyjnej powiększonej o 100%, pomimo stwierdzenia przez organy celne, że zioła pochodziły z M. Zgodnie z art. 13 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych., taryfa celna obejmuje między innymi stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania. Zgodnie z § 11ust. 2 rozp. Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towarów: 1)świadectwo pochodzenia, 2)faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru, 3)trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. Dla towarów, dla których nie można ustalić kraju pochodzenia stosuje się stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100% jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Należy stwierdzić, że przedstawione przez stronę umowy nie zawierają stwierdzenia o pochodzeniu towarów. Natomiast przedstawione dokumenty m. - "certyfikaty jakości producenta" są dokumentami wystawionymi w 1996 r., zawierają nazwę produktu, jego opis i warunki przechowywania i brak jest możliwości ustalenia, że kupione towary są właśnie towarami, których dotyczą certyfikaty. Należy więc stwierdzić, że organy celne przyjęły prawidłową co do zasady stawkę celną. Konkretna stawka celna dla towarów będzie mogła zostać ustalona po określeniu daty powstania długu celnego lub daty określonej zgodnie z art. 222§3 kodeksu celnego, które to daty pozwolą na ustalenie właściwych elementów kalkulacyjnych długu celnego.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c, art. 152 , art. 200 i art. 205§2 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.