Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2130/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 135 ust. 1, art. 138 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 264 poz 1573
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2000 nr 239 poz 19 art. 26 ust. 1 lit. b, ust. 2 i 3
law: Konwencja Wykonawcza do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 roku między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki  Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędzia del. WSA Katarzyna Golat Protokolant: starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 395/13 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 1.200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 395/13, oddalił skargę Przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

W dniu 12 czerwca 2012 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w K. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wymierzenie kary administracyjnej przewoźnikowi - Przedsiębiorstwu T. Sp. z o.o. z siedzibą w K., wskazując, że w dniu 1 czerwca 2012 r. przywiózł on do granicy Rzeczypospolitej Polskiej autokarem relacji Lwów - Kraków obywatelkę Ukrainy – L. B., która nie posiadała zezwolenia uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli pasażerów wskazanego autokaru stwierdzono, że L. B. posiadała dokument podróży wraz z wydaną przez konsula w Ł. wizą Schengen z terminem ważności od dnia 23 czerwca 2012 r. do dnia 22 grudnia 2012 r.

Wobec faktu, że L. B. nie posiadała zezwolenia uprawniającego do wjazdu na terytorium Polski w dniu 1 czerwca 2012 r., uwzględniając wniosek Komendanta Placówki Straży Granicznej w K., decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Wojewoda [...] orzekł o nałożeniu na przewoźnika kary administracyjnej, przewidzianej w art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573), w wysokości 3.000 euro, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wynosiło 12.540,30 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. z siedzibą w K., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 135 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźników określonego typu obowiązki. Przewoźnik jest obowiązany do "podjęcia działania dla upewnienia się", że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Należy wskazać, że ustawodawca wyraźnie przesądził, że obowiązek ten dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Skutki zaniechania tej powinności ustawa określa jasno w art. 138 ustawy o cudzoziemcach, który ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organy administracji publicznej do wydania decyzji o nałożeniu na przewoźnika kary administracyjnej w określonym w tym przepisie przypadku. Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że o ile przewoźnik przeprowadził kontrolę dokumentów pasażerów, to należało uznać, że była ona nieskuteczna, albowiem autokar przewoźnika, przywiózł w dniu 1 czerwca 2012 r. do granicy Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemkę nie posiadającą wymaganego zezwolenia na wjazd, co stwierdzili funkcjonariusze Straży Granicznej podczas dokonanej kontroli. W tej sytuacji nałożenie kary administracyjnej na przewoźnika było całkowicie uzasadnione.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła Przedsiębiorstwo T. Sp. z o.o. z siedzibą w K.

Strona skarżąca podniosła, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 135 i 138 ustawy o cudzoziemcach oraz przepisów procedury administracyjnej tj. art. 7, art. 77, art. 86 i art. 107 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podano, że organy administracji dokonały wadliwej interpretacji przepisów ustawy o cudzoziemcach. Wskazano, że nie było wolą ustawodawcy nałożenie na przewoźnika obowiązków dotyczących weryfikacji uprawnień pasażerów do przekroczenia granicy. W tej sytuacji organ źle zinterpretował art. 135 w związku z art. 138 ustawy o cudzoziemcach i bezzasadnie nałożył karę administracyjną. Podkreślono, że interpretacja przepisów została dokonana w sposób arbitralny i niekorzystny dla strony. Skarżący podniósł również, że postępowanie administracyjne przeprowadzono niedokładnie i nie wyjaśniono wszystkich aspektów stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na treść art. 135 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym przewoźnik jest obowiązany do upewnienia się że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, wskazał, że w niniejszej sprawie przewoźnik nie wywiązał się z powyższego obowiązku. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania przed organami administracji wynika bowiem bezspornie, że przewoźnik Przedsiębiorstwo T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. w dniu 1 czerwca 2012 r. przywiózł do granicy Rzeczypospolitej Polskiej autokarem relacji Lwów - Kraków obywatelkę Ukrainy L. B., która nie posiadała zezwolenia uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, organ zasadnie nałożył na przewoźnika karę administracyjną w wysokości 3.000 euro na podstawie art. 138 ust. 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Sąd wskazał przy tym, iż bez znaczenia jest, w jakiej formie kontrolę pasażerów przeprowadzili wcześniej pracownicy przewoźnika. Niezaprzeczalnym faktem pozostaje okoliczność, że autokar firmy Przedsiębiorstwo T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. przywiózł w dniu 1 czerwca 2012 r. do granicy Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemkę nie posiadającą wymaganego zezwolenia na wjazd na terytorium RP, co stwierdzili funkcjonariusze Straży Granicznej podczas dokonanej kontroli. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie przesłuchania kierowcy i pasażerki przez organ administracji pozostają bez znaczenia wobec bezspornych faktów i ustaleń dokonanych przez Straż Graniczną.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Przedsiębiorstwo T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo, że była ona dotknięta uchybieniem w postaci naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 135 i art. 138 ustawy o cudzoziemcach, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

II. naruszenie prawa materialnego, a to art. 135 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że wskazane przepisy obligują przewoźnika do dokonania skutecznej weryfikacji, czy osoba przywieziona do granicy RP dysponuje zezwoleniem na wjazd na terytorium Strefy Schengen, jak również, że przepisy te zawierają normę, uprawniającą przewoźnika do wykonywania czynności legitymowania pasażerów przewożonych w pojazdach, którymi wykonują oni usługi przewozowe; jak również poprzez dokonanie wykładni w/w przepisów w sposób sprzeczny z treścią relewantnych uregulowań prawa międzynarodowego, w tym w szczególności w szczególności Rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.Urz.UE.L 2006 Nr 105, str. 1), dyrektywy Rady 2001/51 /WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r.; a także w oderwaniu od przepisów prawa polskiego w tym ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz art. 15 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej;

III. naruszenie przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie wydanego orzeczenia, które nie czyni zadość standardom wskazanym w w/w przepisie, a to choćby poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia;

IV. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo iż była ona dotknięta uchybieniem w postaci naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., jak również przepisu art. 86 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania dostępnego materiału dowodowego, zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a to brak przesłuchania w charakterze świadka kierowcy autokaru (zarówno w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji), przewożącego w dniu 1 czerwca 2012 r. pasażerów na trasie Lwów-Kraków na okoliczność informacji udzielonych mu przez obywatelkę Ukrainy – L. B. dotyczących posiadanych przez nią dokumentów, jak również brak przesłuchania przedstawiciela Przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o., pomimo iż w sprawie istniały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także wadliwe uzasadnienie wydanej decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów procesu na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono uwagę, że wykładnia gramatyczna art. 135 ustawy o cudzoziemcach nie pozostawia wątpliwości, iż na przewoźniku ciąży dochowanie pewnego minimum należytej staranności w dokonywaniu działań zmierzających do ustalenia, czy określona — podróżująca z zamiarem przekroczenia granicy RP — osoba jest uprawniona do wjazdu na terytorium RP, nie jest zaś objęte dyspozycją omawianego przepisu podjęcie przez przewoźnika wszelkich możliwych działań mających przeciwdziałać temu, aby na granicy RP znalazła się osoba nieposiadająca uprawnienia do wjazdu na terytorium RP. Przewoźnik jest zatem uprawniony i zobowiązany wyłącznie do podjęcia działania dla "upewnienia się", w najmniejszym stopniu nie jest zaś odpowiedzialny za przeciwdziałanie rezultatowi w postaci pojawienia się na granicy RP przywiezionego przez niego cudzoziemca nie posiadającego uprawnienia do wjazdu na terytorium RP. Gdyby tak miało być, a obowiązki przewoźnika miałyby się kształtować tak szeroko, to de facto działałby on w granicach obowiązków i uprawnień właściwych funkcjonariuszom Straży Granicznej, albowiem będąc odpowiedzialny za wskazany rezultat musiałby on dokonywać wyczerpującej, dokładnej i skrupulatnej kontroli przewożonych pasażerów - do czego przecież nie posiada na gruncie obowiązującego stanu prawnego żadnych uprawnień.

Skarżąca Spółka podkreśliła, że jej pracownicy uczynili zadość obowiązkowi podjęcia działania dla ustalenia, czy osoba zamierzająca wjechać na terytorium RP posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy oraz wymaganą wizę. Dokonali bowiem kontroli dokumentów, w takim zakresie, w jakim byli do tego uprawnieni. Kierowca autokaru wskazał, iż pasażerka nie okazała do sprawdzenia paszportu, potwierdziła tylko, że ma ważny paszport i ważną wizę. Z treści zeznań kierowcy autokaru jednoznacznie wynika, że pasażerka odmówiła okazania dokumentów do kontroli (oprócz biletu), wskazując, iż do takich czynności uprawniona jest jedynie Straż Graniczna. Organ zaniechał zaś w niniejszej sprawie przesłuchania w charakterze świadka L. B., jak również kierowcy dokonującego przewozu, na okoliczność ustalenia jakie czynności zostały przez przewoźnika (lub osoby działające w jego imieniu) podjęte w celu uczynienia zadość obowiązkowi dochowania należytej staranności.

Kasator zauważył, że kierowca w granicach swoich uprawnień, nie podjął się zachowania, które realizowałyby znamiona przemocy lub przymusu bezpośredniego (np. poprzez sugerowane przez organy administracji publicznej niedopuszczenie do podjęcia przez pasażera podróży), tym niemniej dołożył należytej staranności, aby na terytorium RP i Strefy Schengen nie znalazła się osoba, która nie posiada stosownego zezwolenia, bowiem powiadomił Straż Graniczną o osobie, która odmówiła okazania dokumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Strona skarżąca kasacyjnie formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 135 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm. – dalej "ustawa o cudzoziemcach"), których błędna wykładnia i w konsekwencji wadliwe zastosowanie, w ocenie kasatora, doprowadziło do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie NSA w realiach sprawy zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Sąd pierwszej instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały art. 135 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach i w związku z tym trafnie uznały, że spełniła się przesłanka uzasadniająca wymierzenie Przedsiębiorstwu T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kary administracyjnej.

Przepisy art. 135 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach zamieszczone są w rozdziale 12 tej ustawy zatytułowanym: "Odpowiedzialność przewoźnika". Zgodnie z treścią art. 135 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską przywiózł cudzoziemca do granicy, jest obowiązany do podjęcia działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Powyższy obowiązek dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego (art. 135 ust. 2). Stosownie natomiast do treści art. 138 ust. 1 w zw. z art. 138 ust. 2, na przewoźnika wykonującego regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego, który przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli takie zezwolenia są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro. Przepis art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach zawiera sankcjonującą normę prawną, która łączy odpowiedzialność przewoźnika z obiektywnym naruszeniem prawa, polegającym na przywiezieniu do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie. Przy jego stosowaniu organ administracji publicznej nie ma obowiązku badania stopnia zawinienia lub stopnia szkodliwości czynu. Skarżący kasacyjnie wyraża wątpliwości odnoszące się do zakresu obowiązku przewoźnika nałożonego na mocy tego przepisu. Rozstrzygając, co mieści się w granicach tego obowiązku należy zauważyć, że ustanowiony normą prawną obowiązek podlegający wykonaniu nie może być obowiązkiem obiektywnie niemożliwym do wykonania (imposssibilium nulla obligatio). Wzgląd na tę zasadę nakazuje przyjąć, że w zakres obowiązków przewoźnika wchodzi żądanie od pasażera przedstawienia dokumentu podróży uprawniającego do wjazdu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz wymaganych wiz lub innych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane oraz ustalenie, czy okazane dokumenty są ważne w dacie wjazdu do Polski (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2014 r., sygn. II OSK 885/13, [w:] CBOSA).

Zakresem podmiotowym norm ustanowionych w art. 135 ust. 1 i 2 oraz art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach zostali objęci przewoźnicy prowadzący przewóz osób w ruchu drogowym, którzy prowadzą przewozy regularne w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyłączeniem odpowiedzialności przewoźników w ramach ruchu przygranicznego. Oznacza to, że odpowiedzialności administracyjnej podlegają jedynie podmioty prowadzące przewozy osób w ruchu drogowym charakteryzujące się wysokim stopniem profesjonalizacji usług, od których można oczekiwać, że sprostają obowiązkom wiążącym się z prowadzeniem tego typu usług. Szef Urzędu trafnie podnosi, że analizowane przepisy nie nakładają na przewoźników obowiązku oceny całokształtu okoliczności stanowiących podstawę wjazdu, w tym oceny, czy pasażer nie posługuje się dokumentem przerobionym lub podrobionym.

Należy zauważyć, że nakładanie na przewoźnika kar administracyjnych za przywiezienie do granicy cudzoziemca, który dysponował wizą, której termin ważności w dacie przekraczania granicy RP jeszcze nie nadszedł, znajduje aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego (por. wyrok z dnia 2 października 2014 r., sygn. II OSK 740/13, [w:] CBOSA).

Niewątpliwie profesjonalny przewoźnik wykonujący regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego, i zatrudnieni przez przewoźnika pracownicy, obowiązani są dokonywać badania dokumentów cudzoziemca, przed zawarciem z cudzoziemcem umowy przewozu, dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP, posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawiający do wjazdu i pobytu na terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli dokumenty takie są wymagane. W granicach tego obowiązku mieści się dokonanie oględzin każdego z tych dokumentów dla stwierdzenia w szczególności, że dokument w dacie wjazdu na terytorium RP jest już ważny bądź nadal jest ważny; że nie ma widocznych śladów przerobienia lub podrobienia. Przewoźnik i zatrudniony przezeń pracownik (np. kierowca autobusu rejsowego) obowiązani są wykonać ten obowiązek ze szczególną starannością, znamionującą profesjonalistę. Instrumentem prawnym przysługującym przewoźnikowi jest odmowa zawarcia z cudzoziemcem umowy przewozu do granicy i uniemożliwienie cudzoziemcowi wejścia na pokład autobusu.

Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 135 ust. 1 i 2 w zw. z art. 138 ust. 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach przez wadliwą wykładnię w tej części, w której autor skargi kasacyjnej zarzucił błędne przyjęcie, że wskazane przepisy zawierają normę uprawniającą przewoźnika do wykonywania czynności legitymowania pasażerów przewożonych w pojazdach, którymi wykonują oni usługi przewozowe; jak również przez dokonanie wykładni ww. przepisów w sposób sprzeczny z treścią relewantnych uregulowań prawa międzynarodowego, w tym w szczególności rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. UE.L 2006 Nr 105, str. 1), dyrektywy Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r.; a także w oderwaniu od przepisów prawa polskiego w tym ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej i art. 15 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej. Zgodnie z art. 8 Protokołu włączającego dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej dołączonego do Traktatu z Amsterdamu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty - podpisanego 2 października 1997 r. (Dz. U. WE C 340 z dnia 10 listopada 1997 r., s. 1), w negocjacjach dotyczących przystąpienia nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej dorobek Schengen i inne środki podjęte przez instytucje w zakresie jego zastosowania są uznawane za dorobek, który powinien być w pełni przyjęty przez wszystkie państwa kandydujące do przystąpienia. Podkreślić należy, że dorobek Schengen stanowi część unijnego acquis, którą Polska obowiązana była zaakceptować w całości na podstawie Traktatu o Przystąpieniu do Unii Europejskiej. Na mocy art. 26 ust. 1 lit. b Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r., podpisanej w Schengen w dniu 19 czerwca 1990 r. (Dz. U. L 239 z dnia 22 września 2000 r., s. 1), Umawiające się Strony zobowiązały się do wprowadzenia do przepisów krajowych zasady, iż przewoźnik jest zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, aby cudzoziemiec przewożony drogą lądową posiadał dokumenty podróży, wymagane przy wjeździe na terytoria Umawiających się Stron. Zaznaczyć trzeba, że w świetle art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec może przekroczyć granicę i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada 1) ważny dokument podróży, 2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane. Umawiające się Strony zobowiązały się, stosownie do art. 26 ust. 2 Konwencji wykonawczej, do nałożenia kar na przewoźników przewożących drogą lotniczą lub morską z państwa trzeciego na ich terytoria cudzoziemców, którzy nie posiadają niezbędnych dokumentów podróży. Zgodnie z art. 26 ust. 3 Konwencji wykonawczej ustęp 1 litera b) i ustęp 2 stosuje się również do przewoźników międzynarodowych przewożących grupy pasażerów drogą lądową autokarami, z wyjątkiem ruchu granicznego.

Wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., art. 86 k.p.a.) również należało uznać za bezpodstawne. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. odnoszą się do obowiązku organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który to obowiązek, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie został zrealizowany prawidłowo. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały wyjaśnione. Organy orzekające w sprawie zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący a ustalony na jego podstawie stan faktyczny sprawy pozwalał na dokonanie subsumcji art. 138 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Organy prawidłowo ustaliły, że pracownik przewoźnika, który przywiózł cudzoziemkę z terytorium Ukrainy do granicy Rzeczypospolitej Polskiej, nie dopełnił nawet minimum staranności, aby ustalić, czy L. B. posiadała w dniu 1 czerwca 2012 r. ważne zezwolenie uprawniające do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawdzenie dokumentu podróży cudzoziemki byłoby wystarczające do stwierdzenia, że nie ma w nim takiego zezwolenia, które jest ważne w dniu 1 czerwca 2012 r. Wystarczyło jedynie wnikliwie sprawdzić dokument podróży aby stwierdzić, że ważność wizy rozpoczyna się z dniem 23 czerwca 2012 r. Zaniechanie powinności weryfikacji dokumentów podróży pasażerów w celu sprawdzenia, czy posiadają oni uprawnienia na wjazd na terytorium Polski obciąża przewoźnika odpowiedzialnością za naruszenie art. 135 ustawy o cudzoziemcach i wyczerpuje dyspozycję zawartą w art. 138 tej samej ustawy.

Chybiony jest zarzut kasacji naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie wydanego przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie czyni zadość standardom wskazanym w w/w przepisie, a to choćby poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku powinno zawierać przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie podkreśla się, że po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II OSK 1620/10, [w:] CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tym samym było możliwe dokonanie jego instancyjnej kontroli. Spełnia zatem wymagania normatywne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.