Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1366/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 62 poz 574
law: Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011r. sprawy ze skargi H. z siedzibą w R. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia zmiany danych w rejestrze statków rybackich 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego H. z siedzibą w R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2011 r. o zawieszeniu postępowania w przedmiocie zgłoszenia zmiany danych w rejestrze statków rybackich poprzez wpisanie jako armatora kutra [...] o numerze rejestrowym polskiego rejestru okrętowego [...] spółki H. z siedzibą w R. - do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy [...] w G. XlI Wydział Cywilny sprawy z wniosku H. o zniesienie współwłasności statku rybackiego [...] o sygnaturze akt. [...].

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że na podstawie zawartej w dniu [...] sierpnia 2007 r. umowy sprzedaży, współwłaścicielami statku rybackiego [...] są małżonkowie J. H. i W. H. oraz spółka H. z siedzibą w R..

W związku ze złożonym wnioskiem o wpisanie spółki H. z siedzibą w R. jako armatora kutra [...] do rejestru statków rybackich, pismem z dnia [...] marca 2011 r., organ zwrócił się do współwłaściciela statku [...] J. H. o podpisanie wniosku, na tej podstawie, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz.U. Nr 62, poz. 574, z późn.zm.), wszelkie zmiany danych zawartych w rejestrze zgłasza właściciel statku.

W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] marca 2011 r., pełnomocnik J. H., adw. W. S. w piśmie z dnia [...] marca 2011 r. oświadczyła, że J. H. odmawia podpisania wniosku, ze względu na toczące się przed Sądem Rejonowym w G. z wniosku spółki H. z siedzibą w R. postępowanie o zniesienie współwłasności statku rybackiego [...] i spłatę udziału na rzecz tej spółki kwoty [...] zł.

W myśl przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zdaniem organu kwestia zniesienia współwłasności kutra rybackiego [...] jest zagadnieniem wstępnym uzasadniającym zawieszenie postępowania. Sprawa przed sądem powszechnym została wszczęta z wniosku spółki H.,która zażądała zniesienia współwłasności i spłaty na swoją rzecz określonej we wniosku kwoty. Zatem, zdaniem organu, w sytuacji gdy w wyniku toczącego się przed Sądem Rejonowym [...] w G. postępowania, zostanie zniesiona współwłasność ze spłatą na rzecz spółki H., spółka nie będąc współwłaścicielem kutra [...], nie będzie mogła zgłosić wniosku o wpisanie jej jako armatora przedmiotowego statku. Zgodnie bowiem z art. 6 wyżej przywołanej ustawy o rybołówstwie, właściciel statku zgłasza armatora, jak również właściciel zgłasza wszelkie zmiany danych w rejestrze (art. 10 ust. 1 ustawy o rybołówstwie). Żądanie zmiany danych w rejestrze statków rybackich jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a zatem do jej dokonania, zgodnie z art. 199 kodeksu cywilnego, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Wobec faktu, iż w kwestii zmiany danych w rejestrze statków rybackich istnieje spór między współwłaścicielami, zasadnym jest zawieszenie postępowania do czasu zakończenia toczącego się przed sądem powszechnym postępowania o zniesienie współwłasności. Wynik tego postępowania, będzie miał bowiem wpływ na rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Odnosząc się do argumentu, iż wpisanie wnioskodawcy jako armatora stanowi czynność zachowawczą zmierzającą do zachowania wspólnego prawa, którą może dokonać każdy ze współwłaścicieli bez zgody pozostałych, podkreślono, iż czynność taką charakteryzują dwie podstawowe cechy: po pierwsze, jej celem jest ochrona prawa przed możliwym niebezpieczeństwem, po drugie, ochrona ta dotyczy wspólnego prawa i jest podejmowana w interesie wszystkich współwłaścicieli. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 209 kc ma na względzie czynności podjęte przez współwłaściciela w celu zachowania wspólnego prawa własności, np. wytoczenie powództwa windykacyjnego lub wystąpienie z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości. Skoro czynność zachowawcza powinna być podjęta w interesie wszystkich współwłaścicieli, to sprzeciw pozostałych współwłaścicieli lub niektórych z nich nie pozostaje bez wpływu na dokonanie takiej czynności. W ocenie organu rozpatrującego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosek złożony przez wnioskodawcę nie stanowi czynności zachowawczej, zwłaszcza w sytuacji, gdy sprawa o zniesienie współwłasności została wszczęta z wniosku spółki H..

Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. z siedzibą w R. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wydanie z naruszeniem:

- art. 209 Kodeksu Cywilnego,

- art. 10 ustawy o rybołówstwie

- art. 97 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący dopełnił obowiązku wynikającego z art. 10 ustawy o rybołówstwie i zgłosił, pełniąc funkcję armatora, w dniu [...] lutego 2011 r. stosowny wniosek o zmianę danych w rejestrze. W myśl Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli może bowiem rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych. Skarżący stoi jednocześnie na stanowisku, że zgłoszenie zmian danych w rejestrze stanowi czynność zachowawczą, do której stosownie do art. 209 kc uprawniony jest każdy ze współwłaścicieli.

Zdaniem skarżącego prowadzone przed sądem powszechnym postępowanie nie jest zagadnieniem wstępnym. Dotyczy ono bowiem zniesienia współwłasności statku i sąd nie będzie badał jakiego rodzaju czynność stanowi zgłoszony przez skarżącego wniosek o zgłoszenie zmiany w rejestrze. Powyższą kwestię, zdaniem skarżącego, winien ocenić organ administracji publicznej - który ponadto nie wykazał związku przyczynowego między rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej o orzeczeniem sądu powszechnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postępowanie o zniesienie współwłasności statku rybackiego nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o zgłoszenie zmiany danych w rejestrze statków rybackich.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji

administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 1698/07).

Jak wynika z akt niniejszej sprawy pismem z dnia [...] lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącej spółki zgłosił do Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. zmianę danych w rejestrze statków rybackich polegającą na wpisaniu obok obecnego armatora spółki H.z siedzibą w R..

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz.U. Nr 62 poz. 574 ze zm.) wszelkie zmiany danych zawartych w rejestrze oraz okoliczności uzasadniające wykreślenie statku rybackiego z rejestru właściciel statku rybackiego zgłasza do ministra właściwego do spraw rybołówstwa za pośrednictwem okręgowego inspektora rybołówstwa morskiego, właściwego dla portu macierzystego statku rybackiego, w terminie 30 dni od dnia ich powstania. Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 cyt. ustawy rybołówstwo morskie statkami rybackimi o polskiej przynależności może być wykonywane przez armatora, którego siedziba albo oddział, albo miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy zauważyć, że postępowanie przed sądem powszechnym dotyczy zniesienia współwłasności statku rybackiego [...]. W dniu orzekania przez organy administracji postępowanie sądowe nie zostało zakończone. Wobec tego skarżąca spółka jak podmiot posiadający prawo rzeczowe do przedmiotowego statku mogła żądać zmiany danych zawartych w rejestrze ponieważ posiadała tytuł do przedmiotowego statku. W ocenie Sądu organy administracji publicznej powinny ocenić czy żądanie zgłoszenia danych stanowi czynność zwykłego zarządu, czy czynność przekraczający zwykły zarząd. Powinny ustalić, czy strony w sposób umowny ustaliły sposób zarządu nad wspólną rzeczą, czy zastosowanie w sprawie mają ogólne przepisy Kodeksu cywilnego.

Sąd powszechny rozpoznając bowiem wniosek o zniesienie współwłasności - jak to ma miejsce w sprawie objętej skargą, nie będzie oceniał, czy wniosek zgłoszony przez skarżącą spółkę stanowi czynność zwykłego zarządu, czy czynność przekraczającą zwykły zarząd. W ocenie Sądu dopiero takie postępowanie stanowiłoby zagadnienie wstępne i tym samym warunkowało zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Jednocześnie Sąd kontrolujący się niniejszą sprawę nie wypowiada się co do charakteru czynności podjętych przez skarżącą spółkę. To, czy jest to czynność zwykłego zarządu, czy czynność przekraczająca zwykły zarząd winna zostać ustalona przez organ administracji publicznej na podstawie doświadczenia życiowego oraz ewentualnym ustaleniu, czy strony w sposób umowy ustaliły sposób zarządu nad wspólną rzeczą. W razie przyjęcia, że jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd i braku zgody współwłaścicieli na dokonanie tej czynności, rozstrzygnięcie w tym zakresie będzie należało do sądu powszechnego, bowiem zastąpi brakującą zgodę współwłaściciela.

Natomiast w razie przyjęcie, że jest to czynność zwykłego zarządu organ na podstawie stosownych przepisów rozpozna wniosek skarżącego.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji.

W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy.