Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1882/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2020 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... sierpnia 2019 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] sp. z o.o. w z siedzibą G. (dalej jako skarżąca, spółka, strona, grupa) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z [...] września 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu pomocy finansowej na wspieranie producentów rolnych, w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Decyzją nr [...] z [...] lipca 2010 r. skarżąca została wpisana przez Marszałka Województwa [...] do rejestru grup producentów rolnych, miejscem prowadzenia działalności przez grupę są miejscowości G. i K., sama grupa posiada siedzibę w G..

[...] sierpnia 2014 r. skarżąca złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od dnia 15 lipca 2013 r. do dnia 14 lipca 2014 r., tj. za 4 rok działalności.

[...] września 2014 r. skarżąca złożyła korektę do wniosku o płatność w związku z aktualizacją formularza wniosku o płatność W-2/141.

[...] października 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących stwierdzonych nieprawidłowości w ww. wniosku o płatność. Skarżąca pismem z [...] października 2014 r. złożyła stosowne wyjaśnienia wraz z załącznikami.

[...] stycznia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącej środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych, w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 15 lipca 2013 r. do 14 lipca 2014 r., tj. za 4 rok działalności.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji, [...] maja 2015 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2015 r.

Strona zaskarżyła ww. decyzję Prezesa ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3130/15 uchylił decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z [...] maja 2015 r.

Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r. organ II instancji uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z [...] stycznia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR pismem z [...] lipca 2018 r. wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień. Odpowiedź na wezwanie wpłynęła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...] lipca 2018 r.

[...] września 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą odmówił przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 15 lipca 2013 r. do 14 lipca 2014 r.; tj. za 4 rok korzystania z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki, decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z [...] września 2018 r. nr [...].

Prezes ARiMR stwierdził, że ponownie przeprowadził postępowanie odwoławcze uwzględniając wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z 3 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3130/15. W wyroku tym WSA w Warszawie wskazał, że analiza organu w przedmiotowej sprawie powinna się ograniczać do stwierdzenia czy zachodzą obiektywne okoliczności, pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty któryś z celów określonych w art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, z późn. zm.; dalej rozporządzenie nr 1698/2005). W myśl tego przepisu wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów: a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup, b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności. Przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011, z późn. zm.; dalej rozporządzenie 1698/2011). Prezes ARiMR przywołał art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Organ odwoławczy podał, że grupa została zarejestrowana przez Sąd Rejonowy w Z., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] lipca 2008 r. W okresie od 15 lipca 2014 r. do 14 lipca 2015 r. grupę tworzyło 5 członków: C. C., M. C. (żona C. C.), H. B., S. K. i J. S.. Z danych zawartych w KRS ([...]) wynika, iż funkcję prezesa zarządu pełni C. C. a prokurentem jest M. C.. Organem uprawnionym do reprezentowania grupy jest członek zarządu samodzielnie. Zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do Rejestru Grup Producentów Rolnych Marszałka Województwa L. z [...] lipca 2015 r., nr [...] oraz decyzją z [...] lipca 2010 r. nr [...] grupa została wpisana do rejestru grup producentów rolnych ze względu na produkt: "[...] żywy, mięso lub jadalne podroby [...]: świeże, chłodzone, mrożone: [...]". Miejscem prowadzenia działalności przez grupę są miejscowości G. i K., a siedziba mieści się w G. przy ul. [...]. Jedynym wspólnikiem podmiotu gospodarczego funkcjonującego pod firmą [...] sp. z o.o. od 22 lipca 2008 r. do 21 czerwca 2010 r. był C. C..

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ II instancji ustalił, iż C. C., jako właściciel nieruchomości zabudowanej położonej w miejscowości R. na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], w dniu [...] czerwca 2010 r. darował swojej żonie M. C. ww. nieruchomości (akt notarialny Rep. [...] nr [...] umowa darowizny). M. C. przyjęła darowiznę i oświadczyła, że nastąpiło wydanie przedmiotu umowy. Zgodnie z zapisem § 5 ww. aktu notarialnego na życzenie darującego M. C. ustanowiła na rzecz swojego męża C. C., na nabytych w drodze ww. umowy darowizny nieruchomościach, prawo użytkowania polegające na dożywotnim i nieodpłatnym korzystaniu przez niego z całej nieruchomości. W tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2010 r., część nabytych w drodze ww. umowy darowizny nieruchomości (kurniki) została wydzierżawiona przez M. C. czterem członkom grupy w tym także jej mężowi, tj.:

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w R. zawarta pomiędzy M. C. a jej mężem C. C. - kurnik o powierzchni 1.240 m2;

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w R. zawarta pomiędzy M. C. a S. K. - kurnik o powierzchni 1.240 m2;

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w R. zawarta pomiędzy M. C. a J. S. - kurnik o powierzchni 1.240 m2;

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w R. zawarta pomiędzy M. C. a H. B. - kurnik o powierzchni 1.240 m2.

Ferma drobiu w R. (wydzierżawiona powyższymi umowami) zakończyła działalność w 2012 r., o czym strona poinformowała Powiatowego Lekarza Weterynarii pismem złożonym [...] lutego 2012 r.

Prezes ARiMR podkreślił, iż w ww. umowach dzierżawy nie został określony czynsz dzierżawny, który jest wymagany zgodnie z art. 693 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2018 r., poz. 1025, z późn. zm.) i który może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju lub oznaczony w ułamkowej części pożytków. Dodał, że istotnym elementem umowy dzierżawy jest odpłatność czyli uiszczanie czynszu dzierżawnego, z którym nie należy utożsamiać jedynie obowiązku opłacania podatków i innych ciężarów związanych z posiadaniem kurników. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zwolnienie wydzierżawiającego od obowiązku uiszczania podatków i innych ciężarów związanych z własnością lub posiadaniem nie może być traktowane na równi ze zobowiązaniem do świadczeń czynszowych. Dlatego umowa, w której dzierżawca zobowiązany jest wyłącznie do uiszczania podatków i innych opłat dotyczących gruntu (kurnika), które obciążają właściciela, nie jest umową dzierżawy, a jedynie do takiego stosunku przepisy o dzierżawie mogą być stosowane w drodze analogii. Organ stwierdził, że w ww. umowach jest wskazanie, że dzierżawca jest zobowiązany do utrzymywania obiektów w stanie technicznym wymaganym przepisami do prowadzenia hodowli kurczaków brojlerów, co nie można określić, jako jakąkolwiek wartość dodaną wydzierżawiającego, wynikającą z zawartej umowy, gdyż utrzymanie kurników, w których jest prowadzona działalność nadzorowana, w dobrym stanie technicznym w jest określone odrębnymi przepisami weterynaryjnymi. Zdaniem organu M. C. udostępniła nieodpłatnie kurniki pozostałym członkom grupy, którzy mogli zacząć prowadzenie działalności w zakresie w jakim grupa powstała (3 z 4 członków). Pomimo, iż ferma drobiu w R. zakończyła działalność w 2012 r. to wg Prezes ARiMR kwestia ww. dzierżaw ma istotne znaczenie w sprawie, w szczególności w ustaleniu chronologii działań podjętych przez członków grupy, a dążących do powołania grupy jedynie w celu uzyskania nienależnych korzyści w ramach działań pomocowych.

W dniu [...] grudnia 2011 r. C. C. wykupił na własność nieruchomości zabudowane położone w miejscowości K. i G., które dzierżawił od Agencji Rynku Rolnego na podstawie umów dzierżawy zawartych w latach 2004 i 2006. Następnie [...] kwietnia 2012 r. zawarł z pozostałymi członkami grupy umowy dzierżawy na obiekty położone w miejscowości K. i G., tj.:

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w G. zawarta pomiędzy C. C. a żoną M. C. - kurnik o powierzchni 1.200 m2;

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w K. zawarta pomiędzy C. C. a J. S. - kurnik o powierzchni 1.200 m2;

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w K. zawarta pomiędzy C. C. a H. B. - kurnik o powierzchni 1.200 m2;

• umowa dzierżawy nieruchomości położonej w K. zawarta pomiędzy C. C. a S. K. - kurnik o powierzchni 1.200 m2.

Z wyjaśnień dostarczonych przez stronę w piśmie z [...] października 2018 r. wynika, że wydzierżawienie ww. kurników członkom grupy było wynikiem decyzji biznesowej o sposobie i rozmiarze prowadzenia działalności rolniczej. W szczególności braku możliwości uzyskania kredytowania dużo większej produkcji niż ta, która C. C. prowadził przed utworzeniem grupy.

Na etapie ubiegania się o pomoc w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w dniu [...] października 2014 r. do ARiMR wpłynęło pismo od Powiatowego Lekarza Weterynarii w G. z [...] października 2014 r. znak: [...], z którego wynika, że: " (...) w okresie od 01.01.2008 do 31.12.2008 r. i od 01.01.2009 do 31.12.2009 (..) jedynym członkiem w/w grupy prowadzącym działalność na terenie powiatu [...] w zakresie chowu i hodowli [...] jest C. C.. Pozostali członkowie tej grupy, nie prowadzili przedmiotowej działalności." Ponadto, z pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z [...] grudnia 2014 r. wynika, że numer weterynaryjny dla ferm drobiu w R., K. i G. został nadany [...] listopada 2010 r. Prezes ARiMR podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. 2018, poz. 1967; dalej ustawa o ochronie zwierząt) podjęcie działalności nadzorowanej w zakresie chowu i hodowli drobiu jest dozwolone po uprzednim zgłoszeniu, w formie pisemnej, zamiaru jej prowadzenia powiatowemu lekarzowi weterynarii właściwemu ze względu na przewidywane miejsce jej prowadzenia. Powyższe zostało potwierdzone w ww. piśmie Powiatowego Lekarza Weterynarii i było podstawą do wydania numerów weterynaryjnych dla ww. ferm.

Na etapie odwoławczym organ zwrócił się do Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z zapytaniem czy w świetle faktu, że to członkowie grupy, a nie [...] sp. z o.o. są właścicielami hodowli (kurników) położonych w R., K. oraz G.h i to oni (członkowie) prowadzą hodowlę w ww. fermach, o czym świadczą, m.in. decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy z działów specjalnych produkcji rolnej, a decyzje Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. nadające numer weterynaryjny zostały wydane: fermie drobiu w G.. należącej do [...] Sp. z o.o. ([...] z [...] listopada 2010 r.) oraz fermie drobiu w K. należącej do [...] Sp. z o.o. ([...] z [...] listopada 2010 r.), to czy członkowie Grupy mogą prowadzić działalność nadzorowaną w kurnikach położonych w G. i K. w oparciu o numery weterynaryjne nadane ww. decyzjami Powiatowego Lekarza Weterynarii w M.. W odpowiedzi na ww. wezwanie, Powiatowy Lekarz Weterynarii w M. udzielił odpowiedzi, z której wynika, że skoro [...] sp. z o.o. nie jest właścicielem ferm położonych w G. i w K., a hodowla faktycznie prowadzona jest przez osoby fizyczne będące wspólnikami ww. spółki to powinny zostać spełnione wymagania określone w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt.

Zdaniem organu odwoławczego brak prowadzenia działalności w zakresie chowu i hodowli drobiu, w okresie poprzedzającym utworzenie grupy, przez M. C., H. B., S. K. i J. S. został potwierdzony również przez stronę w piśmie z [...] października 2014 r., gdzie w tabeli pokazującej wielkość produkcji w latach 2009-2014, w 2009 r. produkcja wykazana jest jedynie przez C. C..

Prezes ARiMR podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. 2018 r., poz. 1026; dalej ustawa gpr).grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów, w celach określonych w art. 2, który to przepis jest kontynuacją celów zawartych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że członkiem grupy nie może zostać każdy podmiot prowadzący działalność rolniczą, a jedynie taki, który jest producentem tego samego produktu lub grupy produktów z uwagi na które została utworzona grupa. W przedmiotowym przypadku członkowie grupy, przed jej utworzeniem, powinni byli prowadzić działalność w zakresie chowu i hodowli drobiu. I nie chodzi tu o sam fakt posiadania podpisanych umów dzierżawy, a o rzeczywistą produkcję w ww. zakresie. W niniejszej sprawie 4 z 5 członków grupy nie było producentami produktu w ramach jakiego grupa została utworzona.

W ocenie Prezesa ARiMR bezsporny jest fakt, że C. C. dokonał podziału swojej bazy produkcyjnej na pozostałych członków grupy. Zatem trudno doszukiwać się spełnienia przez grupę celów, dla których [...] sp. z o.o. powinna być powołana. C. C. oddając w darowiźnie i wydzierżawiając innym członkom grupy kurniki pod prowadzenie działalności zrezygnował z potencjału produkcyjnego na rzecz innych członków grupy. W takim przypadku nie można mówić o koncentracji podaży oraz efektywności gospodarowania. Jednym z celów określonych w art. 35 rozporządzenia 1698/2005 jest dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, w niniejszej sprawie cel ten nie został osiągnięty, gdyż nie można dostosować procesu produkcyjnego wśród członków, u których taki proces przed utworzeniem Grupy nie istniał.

Po analizie złożonych przez spółkę dokumentów, w szczególności załącznika nr [...] do wniosku o płatność, stanowiącego wykaz faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających wartość i ilość dostarczonych grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków w okresie od 15 lipca 2014 r. do 14 lipca 2015 r., Prezes ARiMR stwierdził, że to C. C. posiada dominujący potencjał produkcyjny w ilości sprzedawanych produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy. Produkty pochodzące od C. C. stanowią 88 % całości dostarczonych do grupy produktów, a pozostali członkowie grupy prowadzą działalność jedynie symboliczną – w porównaniu do produkcji C. C.. Produkcja i sprzedaż do grupy produktu przez M. C., H. B., . K. oraz J. S. ma charakter incydentalny i była prowadzona w formie tylko jednego wsadu do dzierżawionych kurników. Powyższe działania nie wskazują na koncentrację procesu produkcyjnego. Działania grupy wskazują na rozdrobienie produkcji na poszczególnych członków w celu umożliwienia im dokonania pojedynczego wsadu do kurnika, a następnie wykazania się produkcją i sprzedażą do grupy.

Prezes ARiMR zauważył, że na podstawie dokumentów (faktur) dostarczonych przez grupę koszty związane z funkcjonowaniem i zaopatrzeniem ferm członków grupy, ponoszone są przez grupę a następnie refakturowane przez [...] sp. z o.o. na poszczególnych jej członków. Tak więc grupa pośredniczyła w ponoszeniu przez poszczególnych członków, kosztów dotyczących zakupu piskląt indyczych, usług weterynaryjnych, zakupu pasz, energii elektrycznej jak również wystawiała faktury wewnętrzne VAT podatku należnego za przekazanie członkom grupy, zakupionych przez grupę środków produkcji. Natomiast koszty, które zostały opłacone przez C. C., dotyczyły usług dezynsekcji i deratyzacji. Refakturowania ww. kosztów związanych z funkcjonowaniem poszczególnych ferm świadczą, iż C. C. zarządza wydzierżawionymi obiektami. Powyższe wskazuje na zależność ekonomiczną pomiędzy wszystkimi członkami grupy. Zatem nie można mówić w tym przypadku o w pełni samodzielnym funkcjonowaniu podmiotów tworzących grupę, gdyż są one od siebie współzależne. Z jednej strony grupa podkreśla, że to ona, jako grupa producentów rolnych centralizuje sprzedaż i dostawy do odbiorców hurtowych, a z drugiej podkreśla, że każdy z członków monitoruje sytuację rynkową, kontaktuje się z podmiotem skupującym żywiec w celu uzyskania informacji o oferowanych warunkach handlowych, a następnie wymieniają się tymi informacjami między sobą (wyjaśnienia strony z [...] maja 2018 r.).

Zdaniem organu II instancji podział gospodarstwa nie był konieczny dla dalszego prowadzenia produkcji, ale był celem samym w sobie, który miał doprowadzić do powstania podmiotów, które mogłyby utworzyć grupę, a tym samym spełnić wymóg określony w rozporządzeniu sprawie wykazu produktów, w zakresie minimalnej liczby członków. Działania strony noszą znamiona naruszenia prawa polegającego na stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści majątkowych, gdyż strona, poprzez udostępnienie potencjału produkcyjnego jednego z członków grupy na rzecz pozostałych członków Grupy, dążyła do ominięcia przepisów prawa zakresie minimalnej liczby producentów tworzących grupę. Dlatego też Prezes ARiMR uznał, że aspekt finansowy był decydującym czynnikiem dążenia wspólników do założenia nowej grupy, zaś jej funkcjonowanie zdeterminowane jest jedynie możliwością uzyskania wsparcia dla grup producentów rolnych w ramach środków finansowych przewidzianych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu oraz centralizacji sprzedaży, gdyż jak zostało wcześniej wykazane, w przedmiotowym przypadku nie można mówić o dostosowaniu procesu produkcyjnego, bo taki proces u większości członków grupy nie miał miejsca.

W ocenie Prezesa ARiMR, grupa wypełniła zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki, tj. poprzez utworzenie grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy, był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 pkt a oraz pkt b rozporządzenia 1698/2005, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odniósł się do zarzutów odwołania.

Spółka zaskarżyła decyzję Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

• art. 134 § 1 w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), poprzez jego niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia przez organ II instancji, które całkowicie pomija ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3130/15;

• art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.), poprzez jego niezastosowanie polegające na tym, że organ II instancji prowadził postępowanie administracyjne w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, gdyż podczas tego postępowania zmienił swoją uprzednią ocenę funkcjonowania spółki oraz wydał rozstrzygnięcie odmienne niż w pierwszych trzech latach jej działalności, kiedy to przyznał grupie pomoc finansową, mimo, iż stan faktyczny i prawny był analogiczny jak w pierwszych trzech latach kiedy przyznał grupie płatność, a przy tym nie wyjaśnił expresis verbis jakie okoliczności zadecydowały o zmianie stanowiska, nie uzasadnił dlaczego w ocenie organu II instancji w pierwszym, drugim i trzecim roku działalności grupa realizowała cele przewidziane przepisami prawa dla grup producentów rolnych i nie stworzyła sztucznych warunków do otrzymania płatności, natomiast w piątym roku analogiczny sposób funkcjonowania spółki nie skutkuje już realizacją ww. celów i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu otrzymania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia;

• art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2018 r. poz. 1936; dalej ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) polegające na tym, że organ II instancji dokonał nieprawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, przez co ustalił stan faktyczny sprawy w sposób nieprawidłowy, albowiem wbrew dowodom znajdującym się w aktach sprawy przyjął, że w przypadku skarżącej miało miejsce stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności wyłącznie w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia;

• art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których odmówiono przyznania spółce środków finansowych za piąty rok działalności jako grupa producentów rolnych, przejawiające się w tym, iż organ II instancji nie wskazał expresis verbis jakie okoliczności (odmienne od istniejących w pierwszym, drugim i trzecim roku działalności kiedy pomoc została grupie przyznana) świadczą o zmianie stanowiska organu i odmowie przyznania środków finansowych dla grupy jak również nie wskazał w jaki sposób okoliczności wskazywane przez organ II instancji, będące podstawą odmowy przyznania pomocy, świadczą o niemożliwości realizowania przez spółkę celów systemu wsparcia;

2. przepisów prawa materialnego:

• art. 4 pkt 8 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L Nr 347, str. 549; dalej rozporządzenie 1306/2013) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działalność strony wskazuje na pozorny i sztuczny charakter stworzonych przez grupę warunków przyznania pomocy;

• art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez dokonanie błędnej wykładni i przyjęcie, iż działania podjęte przez stronę nie korespondują z celami określonymi w przywołanym przepisie;

• art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 10 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z § 6 ust. 1, § 6 ust. 3 pkt 1 oraz § 8 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2007 r., poprzez niezastosowanie i nieprzyznanie spółce środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za piąty rok działalności, mimo że spółka spełnia wszelkie warunki do uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej;

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o orzeczenie zwrotu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, a zatem ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo wymienionych w zaskarżonej decyzji, a które sąd uznaje za prawidłowe, należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa rozpoznawana jest po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy w wyniku uchylenia przez WSA w Warszawie wyrokiem z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3130/15 decyzji Prezesa ARiMR z [...] maja 2015 r. nr [...]. W tej sytuacji zastosowanie znajduje treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna, o jakiej mowa w art. 153 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ocena prawna może również dotyczyć braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji jak i sąd rozpatrując sprawę ponownie obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie.

W uzasadnieniu wyroku z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3130/15 sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie należy do kompetencji organów ocenianie, jako przesłanek mających wpływ na stworzenie sztucznych warunków, czy zostały spełnione przez skarżącą warunki uznania za grupę producentów rolnych określone w ustawie gpr. Natomiast analiza organu w przedmiotowej sprawie powinna ograniczać się do stwierdzenia, czy zachodzą obiektywne okoliczności pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty któryś z celów określonych w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005. Sąd polecił, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wziął pod uwagę przestawioną w uzasadnieniu wyroku wykładnię art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011, opierającą się na interpretacji tego przepisu dokonanej przez TSUE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C – 434/12 S..

Po wydaniu wyroku WSA z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3130/15 doszło do zmiany okoliczności faktycznych sprawy ponieważ w wyniku wznowienia postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] stwierdził, że decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] lipca 2010 r. nr [...], którą skarżąca została wpisana do rejestru grup producentów rolnych, została wydana z naruszeniem prawa. Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] Prezes ARIMR utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2019 r. nr [...]. Wyrokiem z 21 lipca 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1801/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa ARiMR z [...] lipca 2019 r. nr [...].

Zadaniem organów administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy było zatem zbadanie czy przyznanie pomocy będzie zgodne z przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 i rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011.

Zgodnie z art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celu:

dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Z treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 wynika, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

TSUE stwierdził w wyroku w sprawie C-434/12 (vide: pkt 29 wyroku), iż art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny). Element subiektywny dotyczy zaś woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Jak wskazano w powołanym wyroku TSUE, do dokonania oceny, czy sztuczne stworzenie warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W ocenie sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni omówionych wyżej przepisów prawa, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA z 3 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3130/15 i przy uwzględnieniu zmiany w stanie faktycznym, polegającej na zaistnieniu w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej stwierdzającej, że decyzja, którą skarżąca została wpisana do rejestru grup producentów rolnych, została wydana z naruszeniem prawa.

Organy wykazały w sposób wyczerpujący, że doszło do stworzenia przez grupę czy też jej członków sztucznych warunków do otrzymania płatności w rozumieniu powołanego art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011, w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną w wyroku TSUE w sprawie C-434/12 . W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono przekonująco dlaczego, pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy, grupa nie realizuje celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Ustalone przez organy następujące okoliczności faktyczne świadczą o tym, że istocie grupa stanowi sztuczną organizację gospodarczą:

- podział potencjału produkcyjnego jednego z członków grupy (C. C.) na czterech pozostałych członków grupy na krótko przed zgłoszeniem wniosku o zarejestrowanie grupy producentów,

- nieprowadzenie przez czterech członków grupy w momencie złożenia wniosku o rejestrację produkcji w zakresie, dla którego grupa została zarejestrowana,

- prowadzenie przez czterech członków grupy po zarejestrowaniu grupy produkcji w marginalnym zakresie w stosunku do wielkości pozostałej produkcji jednego członka grupy – C. C. – i wyłącznie w oparciu o potencjał produkcyjny przekazany im przez tego członka grupy częściowo przed zarejestrowaniem grupy oraz w pozostałej części w okresie funkcjonowania grupy,

- nieposiadanie przez czterech spośród pięciu członków grupy weterynaryjnych numerów identyfikacyjnych niezbędnych dla prowadzenia działalności nadzorowanej w zakresie chowu [...] – w okresie funkcjonowania grupy jedynym podmiotem uprawnionym do produkcji [...] była spółka, na której wniosek nadano numer weterynaryjny i w której większość udziałów miał C. C., a w okresie przed zarejestrowaniem grupy działalność nadzorowaną w zakresie hodowli i chowu [...] w oparciu o numer weterynaryjny prowadził tylko C. C..

Tak działająca grupa w rzeczywistości nie przynosi dodatnich efektów dla poprawienia warunków produkcji i sprzedaży jej członków, a jest jedynie pozorną strukturą, utworzoną w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci pomocy finansowej w ramach działania grup producentów rolnych. Sąd podziela konstatację organów, że ustalony w rozpoznawanej sprawie faktyczny mechanizm powstania i sposób działalności grupy miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa dotyczących wymogu minimalnej liczby członków grupy, poprzez podział części istniejącego potencjału gospodarczego jednego z członków grupy na kilka podmiotów i stworzenie organizacji gospodarczej, która formalnie składa się z kilku producentów, ale w rzeczywistości nie realizuje celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Dzielenie potencjału produkcyjnego na kilka podmiotów, w sytuacji gdy nie prowadzi to do polepszenia gospodarowania majątkiem, który nadal pozostaje de facto w zarządzie tej samej osoby i nie ulega zmianie rodzaj produkcji rolnej prowadzonej przez nowoutworzone podmioty, jest sprzeczne z racjonalną gospodarką rynkową oraz z celami wsparcia określonymi w art. 35 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, a mianowicie dostosowaniem do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup.

W ocenie sądu wbrew zarzutom skargi, organy obydwu instancji w sposób wyczerpujący ustaliły niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Stanowisko organów, wyjaśnienia, argumentacja oraz wyciągnięte wnioski są logiczne i spójne. Organ szczegółowo przedstawił fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także wyjaśnił przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Jednocześnie skarżąca nie podważyła zgodności ze stanem faktycznym poczynionych przez organy I i II instancji ustaleń. Stąd nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organy orzekające odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdził też naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani okoliczności powodujących stwierdzenie nieważności objętych kontrola decyzji.

W tej sytuacji skargę jako niezasadną, na podstawie art.151 p.p.s.a. należało oddalić.