Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 651/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie NSA Szczepan Prax, WSA Stanisław Nitecki, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. Nr 17 poz. 75 z późn. zm./ pozbawił J. W. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZBoWiD decyzją z dnia [...] r. z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej od [...] 1945 r. do [...] 1946 r. i w to miejsce przyznał stronie uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Wojsku Polskim podczas działań wojennych od [...] 1945 r. do [...] 1946 r.

Na dzień wydania decyzji organ dysponował materiałem dowodowym w postaci życiorysu J. W. z dnia [...] 1970 r. podpisanego przez niego własnoręcznie, odpisem zaświadczenia szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] 1970 r. potwierdzonego za zgodność przez sekretarza Dzielnicowego Oddziału ZBoWiD, dwoma opiniami o J. W. wystawionymi przez Zarząd Koła ZBoWiD i Zarząd Oddziału Dzielnicowego ZBoWiD, deklaracją członkowską ZBoWiD J. W., kserokopią książeczki wojskowej Nr [...] wydanej w dniu [...] 1971 r., gdzie w pkt [...] na odwrocie książeczki dokonano wpisu "przebieg służby", kserokopią zaświadczenia z dnia [...] 1980 r. wystawionego na druku Ministerstwa Obrony Narodowej, pismem Urzędu Ochrony Państwa z dnia [...] 1995 r., pismem Wojewódzkiej Komendy Policji w K. podpisanym przez zastępcę Naczelnika Wydziału Prezydialnego z dnia [...] 1995 r., oświadczeniem J. W. złożonym w dniu [...] 1969 r. dotyczącym jego pobytu w jednostkach Ludowego Wojska Polskiego za okres od [...] 1945 r. do [...] 1946 r. zawierającym szczegółowy opis akcji, w których brał on udział oraz pismem J. W. z dnia [...] 1995 r. zawierającym "sprostowanie" jego życiorysu.

Z powyżej opisanych dokumentów wynikało szereg rozbieżności.

W pierwotnym bowiem okresie starań o otrzymanie uprawnień kombatanckich J. W. wskazał, iż jako młodociany ochotniczo zgłosił się w [...] 1945 r. do Ludowego Wojska Polskiego, gdzie do [...] 1946 r. pełnił służbę w batalionie do zadań specjalnych [...] brygady [...] Armii LWP, a w tym przez okres 1945 r. brał udział w likwidacji [...] na terenie powiatu z., c., r., k. pod dowództwem [...]. K., a we wszystkich akcjach towarzyszyło mu zbrojne wystąpienie reakcji. Była to według opisu strony akcja likwidacyjna [...] w G. i R., likwidacja "bandy" [...] na terenie powiatu c. i inne.

W dniu [...] 1946 r. został zdemobilizowany. W okresie natomiast od

[...] 1950 r do [...] 1951 r. pełnił służbę w [...] w K..

Okoliczności dotyczące uczestnictwa J. W. w akcjach przeciwko reakcyjnemu podziemiu potwierdzono w obu wystawionych przez ZBoWiD opiniach, a jego zatrudnienie w organach UB potwierdzono w opinii wystawionej przez Komisję Środowiskową Kombatantów II Wojny Światowej przy ZBoWiD w K..

Z chwilą rozpoczęcia starań o nabycie uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. Nr 17 poz. 75 z późn. zm./ J. W. zaprzeczył faktom podanym w swoim życiorysie sporządzonym w 1970 r. twierdząc, iż nie on go pisał. Zaprzeczył również, by go podpisywał.

W toku wszczętego przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. postępowania wyjaśniającego w sprawie potwierdzenia zatrudnienia J. W. w organach UB w latach 1950 – 51 Urząd Ochrony Państwa przekazał organowi, iż nie posiada żadnej informacji dotyczącej J. W., a Komenda Wojewódzka Policji w K. udzieliła informacji, iż postępowanie wyjaśniające zakończyło się wynikiem negatywnym. Powyższe doprowadziło do przyznania stronie decyzją z dnia [...] r. uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Wojsku Polskim podczas działań wojennych od [...] 1945 r. do [...] 1946 r. i decyzja ta stała się ostateczna.

W dniu [...] 2001 r. J. W. wystąpił do Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z prośbą o poszerzenie uprawnień kombatanckich o czas przebywania w etatowych [...] oddziałach Polski Podziemnej i za okres przebywania w więzieniach karno-śledczych M. i K..

Do wniosku strona załączyła szereg kserokopii dokumentów, w tym pismo z nagłówkiem Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] 1972 r., z którego wynikać miało, iż kapitan rezerwy J. W. przedłożył w Oddziale Nominacji i Odznaczeń Departamentu Kadr legitymacje odznaczeń nadanych przez kompetentne kapituły w Londynie celem ich wymiany, a dotyczyło to srebrnego Krzyża Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy nr [...] nadanego przez Kapitułę Orderu w Londynie w dnu [...] 1963 r., Krzyża Walecznych z pierwszym Okuciem nadanego w dniu [...] 1972 r. przez Ministerstwo Spraw Wojskowych w Londynie Nr [...] i Złotego Krzyża Zasługi z Mieczami Nr [...] nadanego w dniu [...] 1961 r.

Nadto J. W. załączył do swego wniosku kserokopię zaświadczenia z dnia

[...] 1946 r. wystawionego przez szefa sztabu [...] Dywizji Piechoty. Z treści tego zaświadczenia wynikało, iż J. W. odbywał służbę wojskową w tej jednostce wojskowej od [...] 1945 r. do [...] 1946 r. uczestnicząc w walkach na szlaku [...] Dywizji Piechoty, w dniu [...] 1945 r. był ranny i rozkazem Dowódcy Dywizji za udział w walkach frontowych został odznaczony m.in. Srebrnym Medalem "Zasłużony na Polu Chwały" Nr [...]. Załączona została również kserokopia tymczasowego zaświadczenia Nr [...] o odznaczeniu Rozkazem Odznaczeniowym [...] Dywizji Piechoty oraz kserokopia legitymacji inwalidy wojennego.

Wnioskodawca wezwany został przez Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do przedstawienia oryginałów dokumentów załączonych do wniosku w formie kserokopii.

W odpowiedzi na wezwanie J. W. uzupełnił dotychczas przekazaną Urzędowi do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokumentację o dalsze kserokopie pism, legitymacji i artykułów z gazet, a także kserokopie pisma z pieczęcią IPN bez daty nazwanego "Potwierdzenie przynależności do konspiracyjnego ugrupowania Polski podziemnej w latach 1946-48".

Pismo to nie było podpisane, natomiast za zgodność przybita została pieczęć Zarządu Okręgu Kombatantów i byłych Więźniów Politycznych.

Wnioskodawca przekazał także swój życiorys w nowej wersji, zasadniczo odbiegającej od wersji 1970 r.

W życiorysie tym, w przeciwieństwie do podanej dotychczas informacji o ukończeniu szkoły w 1944 r. opisał, iż pobity w 1943 r. przez dyrektora szkoły został z niej wyrzucony. W momencie wkroczenia do K. Rosjan, dodając sobie 3 lata, wstąpił w szeregi Wojska Polskiego i służył w [...] Dywizji Piechoty stacjonującej przed wymarszem na front w K.. W tym czasie skończył skrócony kurs podoficerski i był ranny a w dniu [...] 1946 r. na mocy rozkazu [...] R.-Ż. został jako młodociany zwolniony ze służby.

W dalszym ciągu życiorysu wnioskodawca przekazał informacje o swojej działalności jako dowódcy grupy bojowej o nazwie "X", która na przestrzeni lat od 1946 do 1948 brała udział w [...] akcjach skierowanych przeciwko władzy ludowej na terenie K., M., T., G., R. i M..

Wnioskodawca podał nadto, iż w 1948 r. po raz drugi wstąpił do wojska już pod przybranym nazwiskiem, które obecnie używa.

Ustosunkowując się natomiast do przekazanego mu przez Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych żądania przedstawienia dokumentacji w oryginale, J. W. oświadczył w piśmie z dnia [...] 2002 r., iż oryginały dokumentów posiadał będąc osobiście w Urzędzie do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jednak osoba, której chciał je okazać nie wiedziała co z nimi zrobić. Mając ten stan rzeczy na względzie zabrał ze sobą dokumenty i jeszcze raz poświadczył za ich zgodność w Zarządzie Wojewódzkim do spraw Kombatantów.

Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się zatem z pismem do Instytutu Pamięci Narodowej w W. o potwierdzenie autentyczności dokumentów przedstawionych przez J. W., syna J. urodzonego w dniu [...] r. w I., a w szczególności potwierdzenie jego działalności w Narodowych Siłach Zbrojnych.

W odpowiedzi na zapytanie organu Instytut Pamięci Narodowej udzielił informacji, iż w wyniku poszukiwań archiwalnych w zasobach Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w W. i w K. nie odnaleziono żadnych informacji związanych z osobą J. W. jak i z przedstawionymi przez niego wydarzeniami.

Jednocześnie poinformowano Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż w sprawie potwierdzenia autentyczności przedstawionych przez J. W. dokumentów zostało skierowane pismo do Biura Prawnego IPN celem zajęcia stanowiska.

Biuro Prawne Instytutu Pamięci Narodowej natomiast w odpowiedzi na skierowane do niego zapytanie poinformowało, że nie należy do jego kompetencji ocena faktów wynikających z zebranych przez organ materiałów dowodowych, natomiast, gdyby organ uznał, iż ponad zebrany materiał dowodowy i dostępne opracowania historyczne konieczny jest jeszcze dowód w postaci opinii biegłych, może zlecić sporządzenie takiej opinii właściwej jednostce organizacyjnej IPN.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 155 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 5 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371/ odmówił uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] r.

Jak wynikało z uzasadnienia wskazanego rozstrzygnięcia mimo przedłożonej przez J. W. znacznej ilości dokumentów organ uznał, iż brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających działalność opisaną przez wnioskodawcę, a takie stanowisko potwierdza odpowiedź udzielona przez Instytut Pamięci Narodowej, z której wynika, iż nie odnaleziono żadnych informacji związanych z osobą wnioskodawcy i przedstawionymi przez niego dowodami.

Od decyzji tej wnioskodawca odwołał się a w treści odwołania opisał ponownie swoją działalność w latach 1946 – 1948 oraz szereg zdarzeń jakie miały miejsce w latach 1992 – 2002 r., a które zdaniem odwołującego wzmacniają autentyczność jego uczestnictwa w działaniach "X".

Do odwołania załączony zostało szereg pism firmowanych przez ZBoWiD i kopia "potwierdzenia odbioru" wystawionego przez Muzeum [...] w K., w którym stwierdza się odbiór broni pojedynczego strzelca, broni maszynowej, amunicji, granatów i dokumentacji "X" z rąk jego dowódcy [...]. J. W, ps. [...].

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i 155 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 5 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371/ utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż postępowanie toczyło się w trybie art. 155 k.p.a., którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Powołując się na treść art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego organ podniósł, iż wnioskodawca nie przedstawił dostatecznych dowodów na pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych do 1956 r., stawiających sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej. Za dostateczne dowody bowiem, zdaniem Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie mogły zostać uznane artykuły w prasie na temat działalności "X", pisma ZBoWiDu, z których wynikało, iż strona ubiega się o przyznanie uprawnień kombatanckich czy też pisma mające charakter donosów, natomiast nie wskazano żadnych świadków na potwierdzenie prawdziwości zdarzeń.

Powołując się na treść pisma Instytutu Pamięci Narodowej, z którego wynikało, że nie odnaleziono żadnych informacji związanych z osobą J. W. jak i z przedstawionymi przez niego wydarzeniami organ uznał wniosek strony za nieudokumentowany w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.

Nie godząc się ze stanowiskiem Kierownika do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych J. W. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą, w której domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i nakazanie organowi poszerzenie jego uprawnień kombatanckich zgodnie z wnioskiem.

Odnosząc się do zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia poglądu organu, co do nie udowodnienia w sposób dostateczny swoich twierdzeń skarżący, oświadczając, iż nikt dotychczas nie żądał od niego przedstawienia dowodów z zeznań świadków, podał nazwiska pięciu świadków, którzy jego zdaniem będą mogli dokonać takiego potwierdzenia. Załączył nadto pisemne oświadczenia wskazanych w skardze jako świadków osób.

W odpowiedzi na skargę Kierownik do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowo prezentowane stanowisko co do braku udokumentowania żądania strony. Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych zawartych w skardze oraz załączonych do niej oświadczeń świadków organ stwierdził, iż przedstawione na etapie skargi czyli już po wydaniu zaskarżonej decyzji dowody te nie mogą mieć wpływu na ocenę tejże decyzji pod kątem zgodności z prawem.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym J. W. oświadczył, iż do 1956 r. nosił nazwisko R. L. i dokonał zmiany nazwiska na J. W. w 1956 r. Nadto oświadczył, iż życiorys sporządzony w 1970 r. podpisał osobiście.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ zwanej dalej p.p.s.a. sądy te badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak traktuje art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z całkowicie odmiennych przyczyn, niż powołane zostały w skardze. Badając bowiem sprawę ex officio, po myśli wskazanego art. 134

§ 1 p.p.s.a., Sąd dopatrzył się uchybień proceduralnych o istotnym znaczeniu dla wyniku sprawy.

Jak stanowi art. 7 k.p.a. prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego /art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/. Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisów szczególnych, do których kodeks ten odsyła, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. W ten sposób ustawodawca zapewnił stronom postępowania administracyjnego gwarancję ochrony ich praw do stabilności i pewności ostatecznych rozstrzygnięć organów administracyjnych.

Jedną z możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, o których trybie szczególnym przewiduje art. 155 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie wskazanego przepisu jest zatem postępowaniem o charakterze nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej. Conditio iuris takiej możliwości wynikającym z zapisu art. 155 kpa jest interes społeczny lub słuszny interes strony.

Oczywiste jest zatem, iż do organu administracji orzekającego w trybie art. 155 k.p.a. należy ocena, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej, która wzruszona być może tylko z takiego punktu widzenia. Należy nadto wykluczyć, iż badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony mogłoby polegać na ponownej ocenie stanu faktycznego sprawy. W przeciwnym wypadku wszczęcie postępowania z art. 155 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla zwykłego trybu postępowania, stanowiłoby zakłócenie zasady trwałości decyzji ostatecznych i byłoby w istocie niedopuszczalnym rozpoznaniem sprawy w trzeciej instancji.

Utrwalony jest także w judykaturze pogląd prawny, podzielony w pełni przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznający niniejszą sprawę, z którego wynika, iż nadzwyczajny tryb postępowania przewidziany w art. 155 k.p.a., może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych zmienianą /uchylaną/ decyzją organu, a nie kwestii nowych.

Bezspornie celem tego nadzwyczajnego trybu postępowania jest przeto sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. jest bowiem uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron /por. M.Szubiakowski, M.Wierzbowski, A.Wiktorowska: Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe i egzekucyjne. Wyd. C.H. Beck, W-wa 1998, s. 207/.

Przedstawionego aspektu nie dostrzegł jednak organ administracji wydający zaskarżoną decyzję. Mimo bowiem, iż z treści wniosku skarżącego złożonego w dniu [...] 2001 r. wynikało, iż powołuje się on na nowe fakty i dowody nie ujawnione w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną i domaga się wydania orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie wykraczającym poza rozstrzygnięcie decyzją ostateczną, postępowanie zostało wszczęte w oparciu o przepis art. 155 k.p.a.

Należy zatem stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie Kierownik do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, stosując tryb nadzwyczajny uchylenia decyzji ostatecznych z art. 155 k.p.a. w istocie rzeczy rozpoznał wniosek skarżącego pod względem merytorycznym. W żaden bowiem sposób nie wynika z treści zaskarżonej decyzji /poza zawartym tam wyjaśnieniem, iż postępowanie toczyło się w trybie art. 155 k.p.a., którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony/, by ustalenia organu zmierzały w kierunku oceny czy interes społeczny lub interes skarżącego jest na tyle słuszny, aby zmienić decyzję ostateczną w przedmiocie przyznanych mu uprawnień kombatanckich, a wręcz przeciwnie całość postępowania nakierowana została na rozstrzyganie problematyki, która wykraczała poza zakres przedmiotowy sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Zwrócić tu trzeba uwagę na okoliczność, że organ administracji stosując art. 155 k.p.a. działa według swego swobodnego uznania, co wynika z użycia w nim zwrotu "może". Jest to jednak zasada ograniczonego uznania administracyjnego, gdyż organ administracji musi wykazać, że okoliczności, w których dokonano zmiany lub odmówiono uchylenia decyzji są zgodne z interesem społecznym lub słusznym interesem strony /vide Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz Janusz Borkowski, Adam Zieliński... Warszawa 1985 str. 230/.

Dlatego też wychodząc poza granice skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z powyżej przytoczonych względów zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem narusza ona w sposób istotny przepis art. 16 i art. 155 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a.

Jak zauważa się wyżej, przedmiotem postępowania wszczętego przez Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 155 k.p.a. nie było w istocie ustalenie przesłanek wymaganych do wzruszenia decyzji ostatecznej wymaganych w przywołanej normie prawnej a ocena nowych aktów i dowodów przedstawionych przez skarżącego.

W powtórnym zatem rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie ustalenie właściwego trybu, w którym sprawa może zostać prowadzona. Jednocześnie trzeba podkreślić, iż decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. nie może pogarszać sytuacji wnioskodawcy, gdyż przepis ten daje podstawę jedynie do pozytywnej decyzji dla strony. Biorąc pod uwagę treść wniosku skarżącego złożonego przez niego w 2001 roku nie można wykluczyć, iż właściwym do rozpoznania sprawy mógłby być tryb wznowieniowy. Skarżący wywodził bowiem swoje żądanie poszerzenia uprawnień kombatanckich wskazując na okoliczności, które istnieć mogły już w czasie wydawania decyzji ostatecznej.

Tryb ten obliguje organ, z zastrzeżeniem jednak wynikającym z treści art. 146 § 1 i art. 148 § 1 k.p.a. do ponownego zbadania i rozpatrzenia sprawy i wydania orzeczenia po myśli art. 151 k.p.a.

Nie można również wykluczyć, iż w toku wyjaśniania stanu faktycznego sprawy okaże się niezbędne skorzystanie z trybu nadzwyczajnego przewidzianego w treści art. 156 k.p.a., który uruchomiony być może również z urzędu. Tryby nadzwyczajne, bowiem nie są dla siebie konkurencyjne.

Mając na względzie charakter zebranego w sprawie materiału dowodowego rzeczą konieczną w aspekcie zasady praworządności i prawdy obiektywnej, jest dokonanie jego sprawdzenia pod względem autentyczności w sposób absolutnie wykluczający jakiekolwiek wątpliwości. Wątpliwości te bowiem, biorąc pod uwagę interes społeczny nie powinny pozostać nie wyjaśnione.

Przede wszystkim należy zauważyć, iż kserokopie dokumentów złożonych przez skarżącego stanowiły tego rodzaju materiał dowodowy, który był możliwy do sprawdzenia pod względem autentyczności nie tylko poprzez żądanie okazania od strony postępowania oryginału lecz w pierwszym rzędzie poprzez zwrócenie się do organów wydających te dokumenty, a zatem do sprawdzenia materiałów źródłowych. Zarówno bowiem Archiwum prowadzone w Instytucie im. Gen. Sikorskiego w Londynie dysponuje danymi koniecznymi dla sprawdzenia dokumentacji przedstawionej przez skarżącego jak i prowadzona tam ewidencja odznaczeń pozwoliłaby na szybkie zweryfikowanie twierdzeń skarżącego. Ta sama uwaga odnosi się do zasobów Departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej.

Najistotniejszym jednak w sprawie jest okoliczność, iż skarżący ujawnił w swoich pismach, iż w okresie co najmniej do 1949 r. posługiwał się swoim rodowym nazwiskiem /prawdopodobnie R. L./, które następnie zmienił na "J. W.". Dokumenty natomiast przedstawiane przez skarżącego dowodzą, iż to właśnie J. W. a nie R. L. w latach 1945 – 1948 uczestniczył w działaniach wojennych /z tytułu czego otrzymał uprawnienia kombatanckie/. Biorąc nadto pod uwagę rozbieżności w twierdzeniach skarżącego co do jego roli w działaniach w okresie 1945 – 1948 okoliczność ta nie powinna pozostać niewyjaśniona.

Ten ważny fakt nie został jednak zupełnie zbadany przez organ.

Ilość materiału koniecznego do oceny a także jego waga uzasadniała zdaniem Sądu dopuszczenie dowodu z opinii specjalistów, z czego organ nie skorzystał, posiłkując się pismem Instytutu Pamięci Narodowej o braku w zasobach archiwalnych informacji dotyczących J. W. /a nie osoby o nazwisku L./ i działaniach "X".

Należy zauważyć, iż sprawa dotyczy uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te nie mają charakteru praw podmiotowych, a są dobrodziejstwem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę. Uprawnienia kombatanckie są szczególnym wyróżnieniem za zasługi dla Polski, a przywileje przyznawane w związku z ich posiadaniem są ponadstandardowe w stosunku do świadczeń, do jakich mają prawo obywatele, którzy tych uprawnień nie posiadają. Nadanie zatem tych uprawnień wymaga od organu administracji szczególnej wnikliwości i dokładnego przedstawienia swego poglądu. Przede wszystkim bowiem organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia nie tylko stanu faktycznego lecz także są zobowiązane z urzędu podejmować kroki w celu zbadania przestrzegania prawa.

W tym względzie dysponują w ramach nadzoru środkami pozwalającymi na wykluczenie z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć, które pozostawałyby w sprzeczności z prawem nie będąc związane treścią wniosku, gdyż mogą działać ex officio.

Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy na podkreślenie zasługuje, że treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie zawierająca rzetelnej i przekonywującej argumentacji w żadnej mierze nie może być uznana za wypełnienie przez organ wskazanego obowiązku w sposób należyty.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ nie uzasadnił swojego stanowiska ani w zakresie koniecznym dla zastosowanego trybu nadzwyczajnego, ani też w przedmiocie odmowy wiarygodności przedstawionym materiałom dowodowym, co stanowi wręcz naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a, a przede wszystkim art. 107 § 3 k.p.a.

Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracji /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1995 r. sygn. SA/Lu 2479/94 publ. LEX nr 27106/.

Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji niewątpliwie wpływać też musi naruszenie zasady przekonywania, uregulowanej w treści art. 11 k.p.a. Reguła ta powinna przenikać do całokształtu działań administracji w toku całego postępowania.

W szczególności duże znaczenie dla realizacji wskazanej zasady ma przedstawienie procesu ustalania stanu faktycznego i zastosowania do niego przepisu prawa w uzasadnieniu decyzji. Wyjaśnienie stronie zasadności decyzji może sprzyjać powstaniu u niej przekonania, że decyzja, chociaż niekorzystna dla niej, jest zasadna, co ma ogromny wpływ na efektywność działań organów /por. S.Rozmaryn –

O zasadach ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. PiP1961 Nr 12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1984 r. sygn. akt SA/Po 1122/83 nie publ. W.Dawidowicz. Postępowanie Administracyjne Zarys Wykładu Warszawa 1983/.

W świetle powyższego należy przyjąć, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 155 i art. 107 § 3 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni wskazane wyżej uwagi, co pozwoli dopiero na podjęcie trafnej, znajdującej oparcie w obowiązujących przepisach decyzji administracyjnej.

Mając na względzie przytoczone okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c.