Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 526/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 239 ust. 1, par. 242 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Protokolant specjalista Monika Gąsińska – Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2020r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. Ł. kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej: k.p.a., oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1196), dalej: p.b., w wyniku rozpatrzenia odwołania R.Ł. i A. Ł. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] października 2019 r. nr [...] nakładającą na R. Ł. i A. Ł. obowiązek wykonania w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, robót budowlanych polegających na doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem drzwi wejściowych do lokalu nr [...]w budynku przy ul. [...] w [...] poprzez zmianę kierunku otwierania drzwi obecnie otwierających się na zewnątrz.

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB) wyjaśnił, że Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] pismem z 22 marca 2019 r. przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) pismo interwencyjne J. A. dotyczące montażu drzwi do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...]. Wskazując, że w trakcie rozpoznania brak było możliwości oceny, czy drzwi w tym lokalu są wyposażone w urządzenie samoczynnie je zamykające, organ PSP zauważył, że zmiana kierunku otwierania drzwi może naruszać § 242 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), dalej: rozporządzenie MI. Przedstawiciel Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] przeprowadził 15 maja 2019 r. czynności kontrolne, w ramach których ustalono, że w budynku mieszkalnym wielorodzinnym pięciokondygnacyjnym przy ul. [...] w [...] w klatce nr I. na każdej kondygnacji znajdują się wejścia do czterech lokali mieszkalnych. Wejścia do lokali nr [...] i [...]znajdują się na III. kondygnacji. Właścicielem wskazanych lokali pozostaje [...], natomiast ich najemcami odpowiednio – J. i S. A. oraz R. i A. Ł.. Lokal nr [...] posiada drzwi wejściowe, które otwierane są na zewnątrz lokalu, tj. na klatkę schodową, przy czym otwierają się one na otwór wejściowy i drzwi lokalu nr [...], zasłaniając wyjście na klatkę. W czasie oględzin ustalono, że kolizja drzwi lokalu nr [...] i [...] utrudnia ewakuację z lokalu nr [...], gdyż drzwi otwierające się na drogę ewakuacyjną klatki schodowej pomniejszają szerokość drogi ewakuacyjnej.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) pismem z 4 czerwca 2019 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zamontowania drzwi w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], a następnie decyzją z [...] listopada 2019 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 7 p.b., nałożył na R. Ł. i A. Ł. obowiązek wykonania w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, robót budowlanych polegających na doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem drzwi wejściowych do ww. lokalu nr [...] poprzez zmianę kierunku otwierania drzwi obecnie otwierających się na zewnątrz. Odwołując się do stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z 4 lipca 2006 r. sygn. VII SA/Wa 387/06, PINB wyjaśnił, że nie jest dozwolony montaż drzwi otwierających się na zewnątrz, prowadzących na klatkę schodową, której korytarz stanowi jednocześnie drogę ewakuacyjną dla mieszkańców budynku, jeżeli drzwi te - po całkowitym otwarciu - przesłonią drzwi (tj. wyjście ewakuacyjne) innego pomieszczenia mieszkalnego, zwężając szerokość tego wyjścia poniżej szerokości podanej w § 239 ust. 1 rozporządzenia MI, lub też, jeżeli po całkowitym otwarciu, zmniejszą szerokość klatki schodowej (poziomej drogi ewakuacyjnej), opisaną w § 242 ust. 1 cyt. aktu. W rozpoznawanym przypadku usytuowanie drzwi do lokalu mieszkalnego nr [...]narusza przepisy dotyczące warunków technicznych w zakresie dróg ewakuacyjnych i w momencie samego ich otwierania stanowi potencjalne utrudnienie w swobodnym przemieszczaniu się innych osób klatką schodową, w tym ogranicza możliwość swobodnego wyjścia z sąsiedniego lokalu mieszkalnego. W tym stanie rzeczy zaistniały, zdaniem PINB, przesłanki uprawniające organ nadzoru budowlanego do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.

Rozpatrując odwołanie złożone przez R. Ł. i A. Ł., [...]WINB wskazaną wyżej decyzją z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] października 2019 r. [...]WINB wyjaśnił, że wykonanie dodatkowych drzwi do lokalu mieszkalnego nie jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, czy uprzedniego ich zgłoszenia, niemniej nawet legalne wykonywanie robót budowlanych nie zwalnia organu nadzoru budowlanego od zbadania ich prawidłowości, w tym oceny, czy montaż drzwi w konkretnym przypadku nie narusza przepisów, a w szczególności przepisów techniczno - budowlanych. Organ zauważył, że z protokołu sporządzonego podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych 15 maja 2019 r. oraz z załączonej do niego dokumentacji fotograficznej wynika, iż lokal nr [...] posiada drzwi wejściowe otwierające się na zewnątrz lokalu - na klatkę schodową. Przedmiotowe drzwi otwierają się na otwór wejściowy i drzwi lokalu nr .., przez co nie może budzić wątpliwości, iż drzwi te pomniejszają szerokość drogi ewakuacyjnej, naruszając w ten sposób § 242 ust. 4 rozporządzenia MI. Skarżący podnoszą jednak, że PINB błędnie nakazał zmianę kierunku otwierania tychże drzwi w sytuacji, gdy instalacja urządzenia samoczynnie je zamykającego doprowadziłaby je do zgodności z § 242 ust. 4 rozporządzenia MI. Odnosząc się do powyższego [...]WINB zauważył, że kwestię wymogów, jakie muszą spełniać drogi ewakuacyjne, reguluje szereg przepisów powołanego rozporządzenia. I tak, zgodnie z § 236 ust. 1 rozporządzenia MI, z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej zwanymi drogami ewakuacyjnymi. Wyjścia z pomieszczeń na drogi ewakuacyjne powinny być zamykane drzwiami. Z kolei drzwi mieszkania w budynku wielomieszkaniowym prowadzące na klatkę schodową stanowią w rozumieniu wyżej powołanych przepisów wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną. Łączną szerokość drzwi stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać w nim równocześnie, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, przy czym najmniejsza szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do trzech osób - 0,8 m (§ 239 ust. 1 rozporządzenia MI). Zatem w sytuacji, gdy otwarte drzwi lokalu nr [...] "wykładają się na otwór wejściowy i drzwi lokalu nr [...], zasłaniając wyjście na klatkę schodową - ewakuację", to, jak stwierdził [...]WINB, nie ulega wątpliwości, iż został naruszony § 239 ust. 1 rozporządzenia MI. Sytuacja ta może także naruszać art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 81, poz. 252 ze zm.) w zakresie zapewnienia możliwości ewakuacji w sytuacji zagrożenia. Jeżeli zatem drogą ewakuacyjną w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] jest klatka schodowa i drzwi do mieszkania stanowią wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną, to jedyną możliwością doprowadzenia drzwi wejściowych do lokalu nr [...] wykładających się na otwór wejściowy i drzwi lokalu nr [...] jest nakazanie zmiany kierunku otwierania tychże drzwi. [...]WINB w tym kontekście odwołał się poglądu zawartego w wyroku WSA w Gliwicach z 25 czerwca 2018 r. sygn. II SA/Gl 443/18, zgodnie z którym roboty budowlane polegające na montażu nowych drzwi wejściowych do mieszkania (w istniejącym otworze), których kierunek otwierania został zmieniony, przez co całkowite otwarcie tych drzwi w bardzo znacznym stopniu utrudnia ewakuację z mieszkania sąsiedniego, należy uznać za zrealizowane w sposób mogący spowodować zagrożenie życia i zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Odnosząc się do zarzutów odwołania, [...]WINB zauważył, że kwestia możliwości zamontowania samozamykacza w drzwiach pozostaje bez wpływu na konieczność zmiany kierunku ich otwierania z uwagi na naruszenie § 239 rozporządzenia MI mogące powodować zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Wpływu na wynik sprawy nie może też mieć podnoszona w odwołaniu kwestia posiadania podobnych drzwi przez innych mieszkańców ww. budynku wielorodzinnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...]WINB z [...] stycznia 2020 r. złożył A. Ł., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że wyposażenie drzwi do lokalu nr [...]w urządzenie samozamykające w zupełności powinno wystarczać do spełnienia przez nie wymagań wynikających z przepisów prawa, ponieważ w sprawie znaleźć zastosowanie powinien wyłącznie § 242 ust. 4 rozporządzenia MI. Odwołanie się przez organ do § 239 ust. 1 cyt. aktu, zdaniem skarżącego, jest chybione, albowiem przepis ten wyznacza wyłącznie dopuszczalną szerokość drzwi w ościeżnicy.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie jako nieposiadającej usprawiedliwionych podstaw.

Na rozprawie przeprowadzonej 16 października 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, podnosząc, że nakaz nie powinien zostać skierowany do skarżącego będącego najemcą mieszkania nr [...]należącego do zasobu [...] reprezentownego przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...], ale do jego właściciela. Skarżący z posiadanych przez pełnomocnika informacji nie był inwestorem, ponieważ nie on zamontował sporne drzwi otwierające się na klatkę schodową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2020 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja [...]WINB narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Ta ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika z uznania, że kontrolowana decyzja opiera się na niepełnych ustaleniach, wobec czego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie może być uznany za wystarczający do wydania decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych, której podstawę prawną ma stanowić art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. Ponadto, w zakresie odnoszącym się do stwierdzonego naruszenia przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego wynikającego ze sposobu otwierania się drzwi w lokalu mieszkalnym nr [...], dokonana przez organy wykładnia przepisów rozporządzenia MI, zdaniem Sądu, pozostaje w części wadliwa, przez co sformułowane przez [...]WINB wnioski interpretacyjne nie mogły prowadzić do wydania rozstrzygnięcia o treści zamieszczonej w kwestionowanej decyzji.

Pierwsze z zasygnalizowanych wyżej zagadnień mających wpływ na wynik dokonywanej przez Sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji łączyć należy z niepoprawnie przeprowadzonym przez organy nadzoru budowlanego postępowaniem wyjaśniającym. Mieć na uwadze trzeba, że postępowanie dowodowe prowadzone być powinno zgodne z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego oraz regułami kształtującymi postępowanie wyjaśniające przewidzianymi w rozdziale 4 działu II k.p.a. Co jednocześnie istotne, organ zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego podlegających zastosowaniu związane są określone skutki prawne. Nieustalenie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oznacza, że podjęte rozstrzygnięcie obarczone jest wadliwością prowadzącą w zakresie swoich konsekwencji do wydania wadliwej decyzji.

Zaskarżona decyzja [...]WINB, zdaniem Sądu, nie spełnia wskazanego powyżej warunku, albowiem całkowicie poza zainteresowaniem organu pozostawała w sprawie kwestia związana z okolicznościami wykonania robót budowlanych polegających na zamontowaniu w lokalu mieszkalnym nr [...] drzwi otwierających się na klatkę schodową, czego wyrazem jest brak wiążącego określenia, przed kogo zostały one zrealizowane. Faktem relewantnym z punktu widzenia treści nakazu wykonania robót budowlanych lub określonych czynności mających na celu doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.) jest niewątpliwie określenie tego, z czym wiązać należy stan powodowania przez wynik określonych robót budowlanych zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Organy nadzoru budowlanego całość swoich ustaleń dowodowych skoncentrowały w badanej sprawie na wykazaniu, że kierunek otwierania się drzwi w lokalu nr [...] może utrudniać ewakuację z sąsiedniego lokalu nr [...] osób w nim zamieszkujących w razie pożaru, powinny tym niemniej równolegle poddać swoim rozważaniom w zakresie określonym w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. również to, jaki podmiot powinien zostać zobowiązany do usunięcia wskazanego zagrożenia. W myśl art. 52 p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 51 p.b., jest obowiązany na swój koszt dokonać inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. [...]WINB stwierdził, że nakaz zmiany kierunku otwierania się drzwi powinien zostać nałożony na R. Ł. i A. Ł. – najemców lokalu nr [...], jednakże nie wyjaśnił powodów przyjęcia takiego założenia, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w treści poprzedzającej ją decyzji PINB brak jest jakiegokolwiek odniesienia tak do treści art. 52 p.b., jak i ustaleń pozwalających stwierdzić, że sformułowany obowiązek powinien obciążać wskazane osoby.

Uwzględniając tytuł prawny, jaki skarżącemu przysługuje do lokalu nr [...], w którym zamieszkuje, niewątpliwie możliwość obciążenia go spornym obowiązkiem mogłaby zostać oparta wyłącznie na przypisaniu skarżącemu kwalifikacji podmiotowej inwestora robót budowlanych polegających na montażu drzwi otwierających się na zewnątrz tego lokalu w rozumieniu art. 52 p.b. Tymczasem w toku postępowania administracyjnego skarżący oświadczenia o treści wskazującej, że to on dokonał wymiany drzwi nie złożył na żadnym jego etapie. Należy zauważyć, że z treści sporządzonego przez PINB protokołu z czynności kontrolnych nr [...] (k. 18) nie wynika, by skarżący przypisywane mu w sposób dorozumiany roboty miał wykonać, gdyż jedyne ustalenie, jakie znalazło się w protokole dotyczy tylko tego, że drzwi miały zostać zamontowane około 12 lat temu, przy czym wskazany protokół został podpisany przez przedstawicieli Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami [...] i [...] - Zarządzenie Nieruchomościami sp. z o.o. z pominięciem A. Ł. Także z innych dokumentów, którym można byłoby przypisać w tym zakresie odpowiednią moc dowodową (art. 80 k.p.a.), ta okoliczność nie wynika, co powoduje, że wskazana kwestia nie została zbadana, a następnie oceniona przez organ w sposób, który pozwalałby uznawać ją za niesporną. Wprawdzie oświadczenie J. A. złożone w toku postępowania (pismo z 11 czerwca 2019 r., k. 34) pozwala stwierdzić, że stan kolizji wynikającej z kierunku otwierania się drzwi do lokali nr [...] i [...] wiąże ona bezpośrednio z działaniem "sąsiada", niemniej nie zostało ono zweryfikowane przez organ nadzoru budowlanego, a ponadto zostało bezpośrednio podważone przez pełnomocnika skarżącego w toku postępowania sądowego. Skuteczność procesowa powołanego zarzutu o ile nie mogła prowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jako skierowanej do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), gdyż nie jest możliwe w toku kontroli legalności wydanego rozstrzygnięcia wypowiedzenie się w świetle zgromadzonego materiału dowodowego odnośnie do zasadności zgłoszonego zastrzeżenia dotyczącego błędnego zastosowania dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 52 p.b., o tyle uzasadniała ona postawienie [...]WINB w kontrolowanej sprawie zarzutu dokonania niewystarczających ustaleń faktycznych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), które pozwalałyby tę kwestię uznać za udowodnioną.

Drugie z zagadnień mających wpływ na wynik dokonanej przez Sąd kontroli legalności zaskarżonej decyzji [...]WINB łączy się z naruszeniem przez organy nadzoru budowlanego prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. w zw. z § 239 ust. 1 i § 242 ust. 4 rozporządzenia MI. Nie budzą wątpliwości Sądu wnioski, które organ w sprawie wywiódł, stwierdzając, że otwierające się na zewnątrz drzwi lokalu nr [...] stanowią naruszenie § 242 ust. 4 rozporządzenia MI w zakresie, w jakim przepis ten wymaga, by skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną, po ich całkowitym otwarciu, nie zmniejszały szerokości drogi ewakuacyjnej ponad minimalną szerokość tejże drogi (1,2 m) określoną w § 242 ust. 2 tego aktu. Tej oceny Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może jednakże przenieść na równoległy wniosek, na którym organ się w sprawie oparł, dotyczący naruszenia przez analizowany sposób otwierania się drzwi lokalu nr [...]również normy § 239 ust. 1 rozporządzenia MI. Przepis ten stanowi, że łączną szerokość drzwi w świetle, stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia, należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać w nim równocześnie, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, przy czym najmniejsza szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do 3 osób - 0,8 m. Jakkolwiek nie może budzić wątpliwości cel wprowadzenia powyższej regulacji łączony z zapewnieniem odpowiednich warunków ochrony przeciwpożarowej, to uznanie, że powyższy przepis w kontrolowanej sprawie został naruszony z uwagi na wykładanie się drzwi lokalu nr [...] na otwór wejściowy i drzwi lokalu nr [...] pozostaje nieuprawnione. Zdaniem Sądu, nie tylko wykładnia językowa § 239 ust. 1 rozporządzenia MI, ale także jego wykładnia funkcjonalna, jak i kontekst systemowy nakazują przyjąć, że prawodawca, wprowadzając wymóg projektowania i budowy otworów wyjściowych i montowanych w nich drzwi stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia, nie wiąże zasad technicznych, które w tym zakresie powinny być dochowane, z kwestią zabezpieczenia w budynku poziomej drogi ewakuacyjnej o odpowiednich parametrach, która pozostaje odrębnym zagadnieniem.

W myśl § 236 ust. 1 rozporządzenia MI, z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej, zwanymi dalej "drogami ewakuacyjnymi", przy czym wyjścia z pomieszczeń na te drogi ewakuacyjne, stosownie do ust. 3 tego przepisu, powinny być zamykane drzwiami. Najmniejszą szerokość drzwi w świetle, stanowiących wyjście ewakuacyjne z pomieszczenia, określa § 239 ust. 1 rozporządzenia MI. Szerokości tej, zdaniem Sądu, przypisywać należy charakter stały - kształtuje ją zasadniczo zamontowana w otworze drzwiowym ościeżnica, przez co nie można przyjmować, że wpływ na ten parametr może mieć skrzydło drzwi innego pomieszczenia (lokalu), które w przypadku, gdy pozostaje otwarte, krótkotrwale w określonym zakresie pomniejsza szerokość drzwi. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjmuje, że funkcja analizowanego przepisu sprawia, iż wynikający z § 239 ust. 1 rozporządzenia MI wymóg zapewnienia minimalnej szerokości drzwi w świetle może nie być spełniony wtedy, gdy określony element budowlany umieszczony w otworze drzwiowym będzie pomniejszał szerokość przejścia niezależnie od istniejącej szerokości drzwi w świetle ościeżnicy. Tego zastrzeżenia nie da się jednakże odnieść do ruchomego skrzydła drzwi innego pomieszczenia, które otwierając się okazjonalnie na drzwi może pomniejszać wymaganą ich szerokość, gdyż w takim przypadku można mówić nie tyle o naruszeniu wymagań technicznych dotyczących posiadania przez drzwi ewakuacyjne stałej minimalnej szerokości, ile naruszeniu obowiązku zapewnienia odpowiedniej szerokości drogi ewakuacyjnej z pomieszczenia zamykanego tymi drzwiami. Zapisana w § 242 ust. 4 rozporządzenia MI zasada, zgodnie z którą skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi jest jednoznaczna i kształtuje również odpowiedzialność właściciela lokalu, którego skrzydło drzwi otwierających się na zewnątrz sprawia, że dochodzi do przesłaniania drzwi sąsiadującego z nim innego pomieszczenia. Tego rodzaju przesłonienie, jeżeli prowadzi do niespełnienia parametru opisanego w § 242 ust. 2 rozporządzenia MI, co z reguły ma miejsce, uwzględniając przyjętą w rozporządzeniu różnicę szerokości drzwi stanowiących wyjście ewakuacyjne z pomieszczenia i poziomej drogi ewakuacyjnej w budynku, jest niezgodne z warunkami techniczno-budowlanymi, niemniej kwalifikować należy je jako naruszenie § 242 ust. 4 zd. 1, a nie § 239 ust. 1 rozporządzenia MI. Na naruszenie ww. normy w rozpoznawanej sprawie wskazywało zresztą stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] zawarte w jego piśmie 22 marca 2019 r., w którym sposób otwierania się drzwi lokalu nr [...] został powiązany jedynie z zakresem normowania § 242 ust. 4 rozporządzenia MI.

Sąd zauważa, że wyjście z danego pomieszczenia poprzez drzwi następuje na drogę ewakuacyjną, wobec czego niemożność po otwarciu drzwi skorzystania z niej w celu opuszczenia budynku wynikająca z przesłonienia otworu drzwiowego tego pomieszczenia przez skrzydło drzwiowe innego lokalu, jakkolwiek prowadzi do naruszenia obowiązku zapewnienia minimalnej szerokości drogi ewakuacyjnej, to musi być tym niemniej oceniana przez pryzmat treści § 242 ust. 4 zd. 2 rozporządzenia MI i dozwolonego czasowego zablokowania drogi ewakuacyjnej (do momentu zadziałania mechanizmu samozamykacza). Wymaga w tym zakresie zaznaczenia, że treść § 242 ust. 4 cyt. aktu została z dniem 1 stycznia 2018 r. zmieniona przez § 1 pkt 51 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2285) poprzez dodanie do niego zastrzeżenia, że wymagania, by skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie zmniejszały wymaganej szerokości tej drogi nie stosuje się do drzwi wyposażonych w urządzenia samoczynnie je zamykające. Do momentu nowelizacji ww. przepisu brak było powodów, by odrębnie kwalifikować pomniejszenie szerokości drogi ewakuacyjnej wynikające z otwarcia drzwi z punktu widzenia sposobu, w jaki to następuje. Sytuację tę zmieniła powyższa nowelizacja, albowiem jej skutkiem jest zwolnienie z obowiązku przestrzegania omawianego zakazu w sytuacji wyposażenia skrzydła drzwi w urządzenia samoczynnie je zamykające, co potwierdza aprobatę dla stanowiska, że krótkotrwałe zmniejszenie szerokości drogi ewakuacyjnej wynikające z otwarcia drzwi, który to stan samoistnie podlega przywróceniu bez ingerencji człowieka, nie prowadzi do istotnego naruszenia norm bezpieczeństwa wynikających z przepisów przeciwpożarowych, w tym nie powoduje niedopuszczalnego zwężenia drogi ewakuacyjnej.

Okoliczność tę w rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego pominęły, formułując nakaz zmiany kierunku otwierania drzwi, co stanowi naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. w zw. z § 242 ust. 4 zd. 2 rozporządzenia MI. Ten wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zmuszony jednakże objąć zastrzeżeniem wskazującym, że zasadność nakazu zmiany kierunku otwierania drzwi w lokalu nr [...] nie mogła być powiązana w kontrolowanym postępowaniu wyłącznie z zagrożeniem wynikającym z utrudnień ewakuacji osób zamieszkujących w budynku w razie pożaru konfrontowanym z możliwością nakazania zamontowania w lokalu urządzenia samozamykającego.

Norma art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. pozwala poddać ingerencji organu nadzoru budowlanego roboty budowlane wykonane w sposób mogący spowodować "zagrożenie bezpieczeństwa ludzi", którą to przesłankę należy rozumieć w sposób szeroki, odnosząc jej znaczenie normatywne do każdego przypadku, gdy zachodzi konieczność ochrony wymienionych w przepisie wartości, których zagrożenie zostało stwierdzone w toku postępowania. Niewątpliwie zagadnienie bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego i warunków umożliwiających sprawną ewakuację z niego jest kwestią kluczową z punktu widzenia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi zamieszkującego w tym budynku. Nie wyczerpuje ono jednak, co Wojewódzki Sąd Administracyjny zdecydowanie chce podkreślić, przesłanki określonej w art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b., albowiem sposób montażu drzwi i kierunek ich otwierania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, niezależnie od treści przepisów rozdziału 4 działu VI rozporządzenia MI i wymagań szerokości drogi ewakuacyjnej, może w konkretnych okolicznościach prowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa osób zamieszkujących w budynku. Jakkolwiek pismo J. A. skierowane do organu PSP z 20 lutego 2019 r. (k. 2) miało na uwadze odpowiedni "dostęp do drogi ewakuacyjnej" oraz utrudnienia w normalnym funkcjonowaniu, to wyjaśnienia złożone w toku postępowania przez J. A. (pismo z 11 czerwca 2019 r.) wskazują, że jej intencją było przeprowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. i objęcie oceną również tego aspektu montażu drzwi w sąsiednim lokalu nr 12, który ma związek z ogólnym bezpieczeństwem ich wykonania oraz użytkowania, co jest pochodną tak wielokrotnego bycia "potrącaną" przez otwierające się ciężkie stalowe skrzydło drzwi lokalu nr [...], skutkujące w przypadku, który miał mieć miejsce 29 grudnia 2018 r. ponad trzymiesięcznym leczeniem ortopedycznym doznanego urazu i przebytą rehabilitacją, jak i nastawienia skarżącego do tychże zdarzeń bagatelizującego ich znaczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że stosownie do § 291 rozporządzenia MI, budynek i urządzenia z nim związane powinny być "projektowane i wykonane w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania". Przepis ten ma charakter ogólny, niemniej jego normatywne znaczenie wyrażające się w przeciwdziałaniu możliwości uznania za zgodne z prawem robót, których rezultat może skutkować znacznym ryzykiem wypadków nie powinien budzić wątpliwości, co pozwala jego dyspozycją w ramach postępowania naprawczego w szczególnych okolicznościach objąć również montaż drzwi zewnętrznych do lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym, których sposób otwierania (na zewnątrz) może skutkować powstaniem zagrożenia dla osób znajdujących się w ich zasięgu (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 1880/16). Tym bardziej ingerencja organu nadzoru budowlanego oparta o normę art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. powinna być zasadna i uprawniona, gdyby osoby te nie tylko były zagrożone wypadkiem, ale doznały już uszczerbku na zdrowiu wskutek zamontowania drzwi w sposób stwarzający poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia. Sąd w toku kontroli zaskarżonej decyzji nie może rozstrzygnąć, czy zarzuty, jakie postawiła J. A. mają oparcie w faktach. Kwestie te powinny zostać merytorycznie przez organ nadzoru budowlanego rozważone, albowiem nie pozostawały dotąd w polu jego zainteresowania, niemniej jednak nie powinno budzić wątpliwości, że jeżeli zostałyby potwierdzone nakaz zmiany kierunku otwierania drzwi lokalu nr [...] powinien być traktowany jako zasadniczo jedyny sposób zabezpieczający przed zagrożeniem stwarzanym przez nie.

Konsekwencją powyższego jest uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wydanej przez PINB. Rozpoznając ponownie sprawę, PINB uwzględni ocenę prawną dotyczącą zastosowania w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 oraz art. 52 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b., uzupełni w ramach postępowania wyjaśniającego ustalenia o wskazane przez Sąd okoliczności mające przesądzający wpływ na wynik sprawy, a następnie przedstawi ich ocenę w uzasadnieniu decyzji, której rozstrzygnięcie będzie odpowiadało zebranemu materiałowi dowodowemu.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.