Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 31/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: zwolniono od wpisu , od kosztów i ustanowienie adwokata oddalono
Powołane przepisy: article: art. 243, 244 , 245 , 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. i J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 2 listopada 2011r. znak. [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałym zakresie oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu .


UZASADNIENIE

W dniu 2 lutego 2012r. T. i J.K. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie swej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2012r. wydaną w przedmiocie ustalenia lokalizacji.

Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody rodziny, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia wymaganych kosztów. Wskazuje, iż syn jest po przebytej operacji kardiochirurgicznej wrodzonej wady serca.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje w części na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe z synem. Syn jest osobą po przebytej operacji kardiochirurgicznej, wrodzonej wady serca. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, iż rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie 2 347 zł. Jak wynika z akt sprawy i dokumentów dołączonych na wezwanie Sądu, skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają dom o pow. 60 m2 oraz 3,30 ha nieruchomości rolnej, na którą skarżąca otrzymuje dotację unijną w kwocie 2895,07 zł. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Oświadczają, iż nie posiadają samochodu, maszyn rolniczych, a na potrzeby gospodarki na gruntach maszyny te są wypożyczane.

Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący dołączają natomiast rachunki bankowe, na których wg. stanu na dzień 24.02.2012r. posiadają środki finansowe w wysokości [...] zł. Wnioskodawca J.K. przedstawia również zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu w 2011 roku, z którego wynika, iż jego przychody z tytułu zatrudnienia wyniosły 29 309,38 zł. Wnioskodawcy przedstawiają również szereg dokumentów poświadczających wydatki na media i utrzymanie.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem , ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych stałych i pewnych dochodów rodziny z tytułu wynagrodzenia wnioskodawcy, zwyczajowe i wykazane koszty utrzymania, konieczność utrzymania nie osiągającego własnego dochodu, schorowanego syna, a także samą wysokość wpisu należnego na obecnym etapie postępowania - nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść pełnych kosztów sądowych w formie aktualnie wymaganego wpisu sądowego od złożonej skargi. Stąd też uznano, iż zwolnienie skarżących z wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi, które to koszty sądowe są wymagane na obecnym etapie postępowania, należy uznać za zasadne, umożliwiając im tym samym realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu.

Odnosząc się natomiast do kwestii pełnego zwolnienia od kosztów sądowych, a także wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rodzina wnioskodawców dysponuje bowiem stałym, pewnym dochodem z tytułu wynagrodzenia za pracę J.K. , małżonka skarżącego prowadzi działalność na posiadanych gruntach rolnych, prowadzi uprawy, ma również dofinansowanie z tego tytułu z Unii Europejskiej.

Skarżący posiadają także znaczny majątek nieruchomy – dom jednorodzinny, działki o łącznej pow. 3,30 ha – nie można już zatem, choćby z tego tytułu uznać, iż należą oni do osób ubogich, które w żaden sposób nie są w stanie ponieść choćby części kosztów sądowych. Posiadanie majątku wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, szczególnie w sytuacji, gdy majątek ten nie jest w całości zadłużony ani obciążony prawami osób trzecich, a strona może nim swobodnie dysponować, a on sam może przynosić jego właścicielowi pożytki.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należą. Dlatego przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym jedynie zwolnienie od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. W tym miejscu należy jednakże zaznaczyć, iż wyłożenie kosztów – choćby częściowe – przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ew. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

W tym miejscu orzekający pragnie również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Orzekający przy ocenie przesłanek skutkujących przyznaniem ewentualnego pełnomocnika z urzędu kieruje się jedynie stanem majątkowym wnioskodawcy, bierze pod uwagę jedynie sytuację materialną i finansową ubiegającego się o pomoc, nie zaś charakterem czy skomplikowaniem sprawy - a sytuacja finansowa strony - jak uznano – pozwala na zaoszczędzenie stosownych środków finansowych dla zarówno poniesienia ew. przyszłych kosztów sądowych, jak i ustanowienia ewentualnego pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy.

Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżących zwolnienie ich od kosztów sądowych przy równoczesnym ustanowieniu dla nich adwokata byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia ew. kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, wobec okoliczności, iż jego udział, na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest obowiązkowy, przy jednoczesnym zwolnieniu wnioskodawcy od aktualnie wymaganych kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi nie naraża strony na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).