Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2031/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant ref. staż. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...]z dnia [...] lipca 2015 r Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] znak: [...]z dnia [...] maja 2015 r o stwierdzeniu u B. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) – alergiczny nieżyt nosa.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że u B. K. rozpoznano schorzenie – alergiczny nieżyt nosa, co potwierdza orzeczenie lekarskie [...] z dnia [...] maja 2015 r. wydane przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, jak również dodatkowa opinia medyczna z dnia [...] stycznia 2015 r. wydana po konsultacjach w jednostce orzeczniczej II stopnia - Instytucie Medycyny Pracy w [...], gdzie B. K. była hospitalizowana w dniach [...]-[...] lutego 2014 r.

Następnie organ wskazał, że B. K. była zatrudniona w [...] Sp. z o.o. od [...] maja 2004 r do [...] października 2012 r, a w ostatnim okresie zatrudnienia, przez 182 dni pozostawała na zwolnieniu lekarskim, czynności zawodowe wykonywała w Zakładzie Produkcyjnym w [...] należącym do ww. spółki.

Podczas wykonywania pracy zawodowej B. K. była narażona na kontakt z pyłem konfekcjonowanych zup w proszku – mieszanki smakowej (grzybowa, rosół łagodny, pomidorowa).

W trakcie hospitalizacji w okresie od [...] do [...] lutego 2014 r w Instytucie Medycyny Pracy w [...] w wyniku poszerzonej diagnostyki specjalistycznej stwierdzono cyt.: "próba prowokacyjna wziewna z alergenami środowiska pracy badanej - zupą w proszku grzybową, rosołem łagodnym i zupą pomidorową wykonana na tle placebo dała wynik dodatni. Zaobserwowano istotne kliniczne objawy skurczu oskrzeli, a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych oraz ocena cytologiczna plwociny indukowanej wskazują na alergiczny charakter reakcji ze strony układu oddechowego."

Wcześniej, w latach 1985 - 2000 B. K. była zatrudniona u kilku innych pracodawców. Z ustaleń dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wynika, że czynności zawodowe wykonywane przez B. K. u poprzednich pracodawców, nie mogły mieć wpływu na powstanie alergicznego nieżytu nosa wywołanego czynnikami uczulającymi będącymi przedmiotem niniejszego postępowania.

W związku z uchyleniem przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego poprzedniej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, organ powiatowy przeprowadził postępowanie uzupełniające w ramach którego pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. zwrócił się do jednostki orzeczniczej tj. [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Poradnia Chorób Zawodowych w [...] o dodatkową opinię na temat związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy oraz z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy rozpoznane schorzenie mogło powstać w trakcie świadczenia pracy u poprzednich pracodawców lub przy pracach domowych.

Poradnia Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] pismem z dnia [...]stycznia 2015 r. w uzupełnieniu opinii medycznej, wyjaśniła przyczyny zajętego stanowiska i ustosunkowała się do kwestii podnoszonych w pismach przez pełnomocników stron postępowania. Jednostka orzecznicza I stopnia odnosząc się do zatrudnienia B. K. w okresie [...] sierpnia 1987 r. – [...] września 1988 r. stwierdziła cyt. "Brak jakichkolwiek jednak dowodów na występowanie schorzeń górnych i dolnych dróg oddechowych u w/w w tym okresie i w roku następującym po tym zatrudnieniu". Lekarze uprawnieni do orzekania w zakresie chorób zawodowych (na mocy § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r w sprawie chorób zawodowych) w wydanym orzeczeniu lekarskim wskazali jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej ostatni zakład pracy tj. [...] Sp. z o.o., Zakład Produkcyjny w [...].

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502, dalej: Kodeks pracy) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: choroba jest wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą, że ma ona związek z wykonywaną pracą.

W przypadku B. K. oba warunki zostały spełnione.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczącego braku narażenia na czynniki mogące wywołać alergię organ odwoławczy wskazał, że w dokumentacji zgromadzonej w sprawie znajdują się wyniki pomiarów przeprowadzonych w dniu [...] -[...] maja 2014 r. w hali produkcji makaronu i hali pakowania wyrobu gotowego, na której pracowała B. K. Wyniki tych pomiarów świadczą o kontakcie w/w z alergenem Wprawdzie stężenie pyłu nie przekraczało normatywów higienicznych, jednak stwierdzone średnie stężenie ważone: pyłu całkowitego na poziomie 0,17 mg/m3 i pyłu respirabinego na poziomie 0,15 mg/m3 na badanym stanowisku linii produkcyjnej, potwierdza występowanie pyłu. Zasadnie zatem organ powiatowy uznał, że B. K. miała kontakt z czynnikiem uczulającym w środowisku pracy, zwłaszcza w trakcie produkcji dań w kubkach. Ponadto, jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] cyt. "brak stałego kontaktu pracownika z czynnikami uczulającymi tak jak w przypadku Pani K., która 1 raz w miesiącu wykonywała ręcznie czynności aplikowania mieszanki smakowej do kubków przez ok. 2 x 30 minut, stwarza jednak możliwość rozwoju alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego. (...) Jest ono wystarczające do rozwoju reakcji uczuleniowej i postępujących zmian chorobowych w górnych i dolnych drogach oddechowych".

Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem, że fakt, iż B. K. nigdy nie zgłaszała dolegliwości pracodawcy lub lekarzowi sprawującemu profilaktyczną opiekę nad pracownikami, świadczy o pozazawodowej przyczynie rozpoznanego schorzenia. Zdaniem organu pracownik nie ma obowiązku zgłaszania dolegliwości lekarzowi w trakcie badań profilaktycznych, a także nie musi dysponować wiedzą medyczną pozwalającą powiązać występujące u niego schorzenie ze środowiskiem pracy. W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] orzeczenie nr [...] wyczerpująco uzasadnia decyzję organu powiatowego, a przeprowadzone postępowanie uzupełniające w ramach którego uzyskano dodatkowe uzasadnienie rozpoznania choroby zawodowej oraz związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy oraz czy rozpoznane schorzenie mogło powstać w trakcie świadczenia pracy u poprzednich pracodawców lub przy pracach domowych, potwierdza słuszność tej decyzji.

Dalej organ odwoławczy powołując się na treść art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy zgodnie z którym rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych, podniósł, że z treści orzeczenia lekarskiego nr [...] r. z dnia [...] maja 2014 r wynika, że B. K. cyt.: "przez kilka lat była leczona w poradni ogólnej, od 2008 r. w Poradni Laryngologicznej, a w 2009 r. podjęła udokumentowane systematyczne leczenie specjalistyczne w Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc w [...] w [...]". Tym samym w ocenie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie podzielił zarzutu strony skarżącej dotyczącego ustalenia błędnej daty ustania narażenia zawodowego, a w konsekwencji braku prawidłowego ustalenia, że udokumentowane objawy schorzenia w postaci alergicznego nieżytu nosa, wystąpiły w okresie 1 roku od tej daty, gdyż jak wynika z treści ww. orzeczenia lekarskiego problemy zdrowotne będące przedmiotem niniejszego postępowania B. K. rozwijały się w czasie zatrudnienia w zakładzie [...] Sp. z o.o. W piśmie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. lekarz orzecznik stwierdził cyt.: "Analizowano pozyskaną w toku postępowania dokumentację leczenia ambulatoryjnego od lekarza rodzinnego zawierającą wpisy od [...] października 2000 r, leczenia ambulatoryjnego laryngologicznego od [...] maja 2008 r. oraz leczenia pulmonologicznego od [...] kwietnia 2009 r. Z treści wpisów wynika, że pacjentka przed podjęciem pracy w [...] Sp. z o.o. nie korzystała z leczenia z powodu przewlekłych schorzeń górnych bądź dolnych dróg oddechowych".

Reasumując organ wyjaśnił, że mimo, iż zakład produkcyjny w [...] spełniał wymogi przepisów prawa pracy, normatywów higienicznych w zakresie stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, w tym stężenia zapylenia, to zgodnie z utrwalonym poglądem panującym w orzecznictwie sądów administracyjnych, wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę, lecz wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika szkodliwego choćby tylko dla jednego pracownika, z uwagi na jego osobniczą wrażliwość (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93, wyrok NSA z dnia 27 lutego 1998 r. sygn. akt I SA 1862/97).

Odnosząc się do okoliczności związanych z zapewnieniem pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy m.in. poprzez zapewnienie bezpiecznych warunków i właściwych środków ochrony należy stwierdzić, że fakt stosowania środków zapobiegawczych i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy z pewnością przyczynia się do zmniejszenia ryzyka związanego z kontaktem z czynnikami szkodliwymi, jednakże nie daje 100 % pewności całkowitej eliminacji zagrożeń oraz kontaktu pracowników z tymi czynnikami.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 2351 i art. 2352 ustawy Kodeks pracy przez błędne przyjęcie, iż schorzenie B. K. — alergiczny nieżyt nosa, stanowi chorobę zawodową w rozumieniu powołanych przepisów, w szczególności, poprzez uznanie, że bezspornym lub wysoce prawdopodobnym jest, że choroba B. K. została spowodowana występowaniem w jej środowisku pracy szkodliwych dla zdrowia czynników lub szkodliwego wykonywania pracy, a tym samym, że B. K. nabyła przedmiotową chorobę w związku z wykonywaniem czynności zawodowych w Zakładzie Produkcyjnym skarżącego Pracodawcy, znajdującym się w [...];

2. przepisów prawa procesowego, a w szczególności:

a) § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) ("Rozporządzenie") i § 6 ust. 1 Rozporządzenia poprzez nieoparcie zaskarżonej decyzji na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego i wydanie decyzji stwierdzającej, że B. K. pracowała w narażeniu zawodowym na pyły, m.in. w oparciu o ocenę narażenia zawodowego z dnia [...] listopada 2013 r, mimo, że z oceny tej wynikało, że w środowisku pracy B. K. nie istniało narażenie na pyły, a także, w oparciu o oceny narażenia zawodowego z dnia [...] października 2013 r i z dnia [...] października 2013 r, mimo, że nie zostały one wydane w związku z postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej — alergicznego nieżytu nosa;

2. § 6 ust. 5 Rozporządzenia przez zaniechanie wystąpienia przez organy prowadzące postępowanie o uzupełnienie informacji lekarskich, zawartych w orzeczeniu lekarskim nr [...] o rozpoznaniu u B. K. choroby zawodowej — alergicznego nieżytu nosa - wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych [...] w [...] do lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad B. K. - w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej wraz z wynikami badań profilaktycznych;

3. § 8 ust. 2 Rozporządzenia poprzez niewystąpienie przez organy prowadzące postępowanie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację i badanie B. K. w sytuacji, gdy było to niezbędne, celem uzupełnienia materiału dowodowego, wobec faktu, że orzeczenie lekarskie nr [...] budziło znaczne wątpliwości i nie zostały one wyjaśnione na skutek wystąpienia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] do Poradni Chorób Zawodowych [...] w [...] o dodatkowe wyjaśnienia;

4. art. 138 ust. 2 k.p.a. polegające na zaniechaniu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie koniecznym do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia i ograniczeniu tego postępowania do wystąpienia przez organ powiatowy z pismem o dodatkową opinię do Poradni Chorób Zawodowych [...] w [...], mimo, że wyjaśnienie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w pełnym zakresie, przy uwzględnieniu wniosków dowodowych powołanych przez skarżącą spółkę po ponownym wszczęciu postępowania administracyjnego;

5. art. 75 oraz art. 78 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych spółki, mimo, że przedmiotem dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, a mianowicie:

i) wniosku o przeprowadzenie ponownego badania B. K. przez jednostkę orzeczniczą II stopnia;

ii) wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza z dziedziny medycyny pracy w celu stwierdzenia czy pomiędzy rozpoznanym u B. K. schorzeniem, a charakterem i warunkami pracy wykonywanej przez B. K. w Zakładzie Produkcyjnym Spółki w [...] zachodzi związek przyczynowy i czy rozpoznane schorzenie mogło powstać w trakcie świadczenia pracy u poprzednich pracodawców lub też przy pracach domowych;

iii) wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: J. G., Zastępcy Dyrektora ds. Techniczno-Produkcyjnych [...] Sp. z o.o. oraz B. Z.- S., Zastępcy Kierownika ds. Personalnych i Administracji [...] Sp. z o.o., na okoliczność charakteru i warunków pracy wykonywanej przez Stronę postępowania — B. K. w Zakładzie Produkcyjnym w [...], w tym zwłaszcza ustalenia szczegółowego zakresu obowiązków, sposobu wykonywania pracy i czasu przeznaczanego na wykonywanie poszczególnych czynności przez B. K.;

iv) wniosku o zwrócenie się do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w [...], gdzie leczyła się B. K. o przedłożenie do akt niniejszego postępowania pełnej dokumentacji medycznej B. K.;

v) wniosku Spółki o zobowiązanie B. K. do wskazania wszystkich placówek medycznych (innych niż placówka wskazana w pkt iv) powyżej), w których B. K. leczyła się, była rehabilitowana lub, w których odbywała okresowe badania lub konsultacje, zarówno przed rozpoczęciem pracy w [...] Sp. z o.o. jak i po jej rozpoczęciu aż do chwili obecnej;

vi) wniosku o zwrócenie się do wszystkich placówek medycznych, wskazanych przez B. K. zgodnie z wnioskiem zawartym w pkt v) powyżej, o przedłożenie do akt niniejszego postępowania pełnej dokumentacji medycznej B. K., zarówno z okresu przed rozpoczęciem pracy w Spółce jak i po jej rozpoczęciu aż do chwili obecnej;

vii) wniosku o zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...] z wnioskiem o przedłożenie do akt niniejszego postępowania pełnej dokumentacji, w tym dokumentacji medycznej, która stanowiła podstawę do wydania orzeczenia o częściowej niezdolności do pracy B. K.;

6. art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na braku dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych tj. (i) ustalenia, że B. K. wykonywała pracę w warunkach narażenia zawodowego na powstanie choroby zawodowej, (ii) ustalenia, że istniał związek przyczynowy pomiędzy powstaniem schorzenia B. K. w postaci alergicznego nieżytu nosa oraz warunkami pracy lub sposobem wykonywania pracy u pracodawcy, (iii) ustalenia błędnej daty ustania narażenia zawodowego B. K., a konsekwencji braku prawidłowego ustalenia, że udokumentowane objawy schorzenia w postaci alergicznego nieżytu nosa wystąpiły w okresie 1 roku od tej daty;

7. art. 80 w związku z art. 84 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie i uznanie za wiarygodne ustaleń dokonanych w orzeczeniu lekarskim nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej wydanym przez Poradnię Chorób Zawodowych [...] w [...], mimo jego wewnętrznej sprzeczności i niespójności, a także zaaprobowanie wyjaśnień zawartych w piśmie Poradni Chorób Zawodowych [...] w z dnia [...]stycznia 2015 r [...], mimo, że pismo to zawiera arbitralne wnioski, jego wydanie nie zostało poprzedzone ponowną analizą zgromadzonego materiału dowodowego ani w toku jego wydania nie doszło do ponownego badania B. K., o co wnioskowała spółka;

8. naruszenie art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżącą spółkę w toku postępowania, tym w odwołaniu od decyzji nr [...]Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] znak: [...]z dnia [...] maja 2015 r. o stwierdzeniu u B. K. choroby zawodowej, jak również brak wyczerpującego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji;

9. naruszenie art. 107 par. 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Przy tak sformułowanych zarzutach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu powiatowego, jak również o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż nie narusza ona prawa.

Materialno-prawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy – za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r w sprawie chorób zawodowych - podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia.

W zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej u B. K. wskazano, iż dotyczy ono choroby wymienionej w pozycji w poz. 12 wykazu chorób zawodowych określonym w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy Kodeks pracy. Czynnik narażenia zawodowego wskazany jako przyczyna choroby zawodowej to pyły konfekcjonowanych zupek w proszku (grzybowa, rosół łagodny, pomidorowa).

B. K. została przebadana w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...], który w orzeczeniu lekarskim nr [...], wydanym przez lekarza specjalistę medycyny pracy, stwierdził alergiczny nieżyt nosa pochodzenia zawodowego.

W orzeczeniu tym wskazano, że B. K. realizowała obowiązki pracownicze w skarżącej spółce w działach: produkcji makaronu oraz pakowania wyrobu gotowego – dań w torebkach i dań w kubkach, wykonywała prace porządkowe na produkcji. 1 x w miesiącu, maksymalnie w czacie zmiany 2 x 30 minut, specjalnymi łyżeczkami ręcznie aplikowała mieszankę smakową do kubków.

Lekarz orzecznik przeanalizował przedstawioną dokumentację medyczną z której wynikało, że B. K. przez kilka lat była leczona w poradni ogólnej, od 2008 r. w Poradni Laryngologicznej, a w 2009 r. podjęła udokumentowane systematyczne leczenie specjalistyczne w Poradni Gruźlicy i Chorób płuc w [...] w [...]. Badana, wobec częstych zaostrzeń schorzeń dróg oddechowych była wielokrotnie hospitalizowana.

W wyniku prowadzonej ambulatoryjnie i szpitalnie diagnostyki oraz leczenia specjalistycznego rozpoznano u badanej przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok oraz astmę oskrzelową. Testy skórne punktowe z alergenami wziewnymi sezonowymi i alergenami wziewnymi całorocznymi przy ujemnej kontroli i odczynie na histaminę 6x6 wypadały ujemnie; ujemny był również wynik badania w kierunku uczulenia na lateks i na soję -» swoiste IgE < 0.35 U/ml. Nie potwierdziło się podejrzenie uczulenia na aspirynę. W 2012 r. uzyskano dodatnie miano przeciwciał Bordetella pertusis (krztusiec) w klasie IgG -» 116.7 U/ml (dodatni > 24 U/ml). Powtarzające się odczyny uczuleniowe po antybiotykach, m. in. z grupy cefalosporyn są przedmiotem diagnostyki.

Badanie zatok przynosowych metodą tomografii komputerowej przeprowadzone dniu [...] maja 2011 r. (w miesiąc po ustaniu narażenia na pyły mieszanek smakowych) dało następujący obraz morfologiczny: "Zatoki przynosowe wykształcone prawidłowo. Okrężnie pogrubiała błona śluzowa w obrębie lewej zatoki szczękowej o dużym nasileniu znacznie zmniejszające powietrzność zatoki. Okrężnie pogrubiała błona śluzowa prawej zatoki szczękowej, zmiany o umiarkowanym nasileniu, głównie w dolnej części zatoki. Znacznie pogrubiała błona śluzowa sitowia, co powoduje szczególnie w części przedniej znacznie zmniejszoną powietrzność. Nieznacznie pogrubiała błona śluzowa zatok czołowych, zmiany głównie w dolnych częściach zatok, po stronie lewej polipowato. Nieznacznie pogrubiała błona śluzowa zatoki klinowej. Kompleksy ujściowo-przewodowe wykształcone typowo, ujścia zatok szczękowych niedrożne wypełnione przez masy zapalne z zatok szczękowych. Pogrubiała błona śluzowa lejków sitowych. Skrzywienie przegrody nosa w stronę prawą kolec przegrody nosa po stronie prawej. Widoczne pojedyncze polipy w przewodach nosowych. Wniosek: Przewlekłe zmiany zapalne zatok przynosowych."

Wobec konieczności poszerzenia diagnostyki specjalistycznej i wykazania związku dolegliwości ze strony układu oddechowego z czynnikami narażenia w środowisku pracy skierowano pacjentkę do Instytutu Medycyny Pracy w [...], gdzie była hospitalizowana w okresie od [...] do [...] lutego 2014r.

Testy skórne punktowe z pospolitymi aeroalergenami, z alergenami grzybów pleśniowych, mąki pszennej, żytniej, kukurydzianej, jęczmiennej, owsianej, z alergenami alfa-amylazy, z lateksem gumy naturalnej, żółtkiem i białkiem jaja kurzego dały wyniki ujemne. Podobnie test skórny wykonany metodą prick-to-prick z zupą grzybową rosołem łagodnym i z zupą pomidorową dały wyniki ujemne. W surowicy krwi pacjentki nie stwierdzono obecności swoistych przeciwciał dla potencjalnych alergenów zawodowych.

Próba prowokacyjna wziewna z alergenami środowiska pracy badanej - zupą w proszku grzybową, rosołem łagodnym i z zupą pomidorową wykonana na tle placebo dała wynik dodatni. Zaobserwowano istotne klinicznie objawy skurczu oskrzeli, a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych oraz ocena cytologiczna plwociny indukowanej wskazują na alergiczny charakter reakcji ze strony układu oddechowego.

Powyższe ustalenia kliniczne, w szczególności dodatni wynik próby prowokacyjnej wziewnej z materiałami z miejsca pracy badanej, czasowy związek dolegliwości pacjentki z narażeniem na uczulające substancje obecne w środowisku pracy i formalne potwierdzenie kontaktu badanej z tymi substancjami podczas wykonywania czynności zawodowych stanowią podstawę rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego.

Lekarz orzecznik stwierdził również, że analiza historii chorób układu oddechowego wskazuje, że problemy zdrowotne B. K. rozwijały się w związku z czasowym narażeniem w zakładzie [...], a ustalenie związku schorzenia z zawodowym czynnikiem sprawczym zostało dokonane podczas testów prewencyjnych w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w [...].

Orzeczenie lekarskie zostało wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r w sprawie chorób zawodowych. Organy trafnie oceniły orzeczenie lekarskie jako spójne i nie zawierające sprzeczności ani rozbieżności oraz sporządzone przez osoby posiadające uprawnienia do jego wydania. Organ nie miał podstaw do zakwestionowania orzeczenia gdyż nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania oceny dokumentacji lekarskiej. Natomiast, w skutek uchylenia przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r, organ powiatowy przeprowadził postępowanie uzupełniające w ramach którego uzyskał dodatkową opinię Poradni Chorób Zawodowych [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Z przedmiotowej opinii wynika, że ustalenia i analizy dokumentacji leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego B. K. pozwalają na związanie czasowe jej schorzeń: alergicznego nieżytu nosa (z towarzyszącym zapaleniem zatok) oraz astmy oskrzelowej z okresem zatrudnienia wyłącznie w [...] Sp. z o.o.

Związek przyczynowy powyższych schorzeń z czynnikami narażenia w w/w miejscu pracy był badany specjalistycznymi testami w Instytucie Medycyny Pracy w [...] i wyniki tych badań zostały uwzględnione w orzeczeniach sformułowanych w Poradni Chorób Zawodowych [...] w [...]. Jak wynika z informacji zawartych w karcie informacyjnej diagnostyki B. K. w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii [...] w [...] (z pobytu w dniach [...]-[...] lutego 2014 r.): "W trakcie hospitalizacji wykonano swoistą wziewną próbę prowokacyjną z materiałami z miejsca pracy pacjentki (zupy w proszku), która dała wynik dodatni. Zaobserwowano istotne klinicznie objawy skurczu oskrzeli, a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych oraz ocena cytologiczna plwociny indukowanej wskazują na alergiczny charakter reakcji ze strony błony śluzowej układu oddechowego. Podsumowując, dane z wywiadu dotyczące przebiegu schorzeń alergicznych, analiza dokumentacji medycznej, wyniki aktualnie wykonanych badań (dodatni wynik swoistej próby prowokacyjnej z alergenem zawodowym) dają podstawy do rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego oraz alergicznego nieżytu nosa pochodzenia zawodowego. Czynnikami potencjalnie szkodliwymi dla błony śluzowej pracownika mogły być substancje wykorzystywane przy nakładaniu powłok ochronnych i metalicznych na ceramice elektronicznej w Centrum Naukowo-Produkcyjnym Materiałów Elektronicznych w [...], gdzie B. K. była zatrudniona w okresie [...] sierpnia 1987 r. – [...] września 1988 r. Brak jakichkolwiek jednak dowodów na występowanie schorzeń górnych i dolnych dróg oddechowych u w/w w tym okresie i w roku następującym po tym zatrudnieniu."

Wbrew zarzutom skarżącej spółki organy inspekcji sanitarnej trafnie wskazały, iż B. K. narażona była w środowisku pracy na czynniki szkodliwe, w tym stężenia zapylenia, które spowodowały rozwój choroby.

Trafnie wskazał organ, ze zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę lecz wystarczy wystąpienie czynnika szkodliwego dla pracownika z uwagi na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r.,

I SA 1640/93, wyrok NSA z dnia 27 lutego 1998r, I SA 1862/97).

W ocenie Sądu, organ nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego – organ zgromadził przed wydaniem decyzji obszerny materiał dowodowy, przeprowadził postępowanie zgodnie z wytycznymi zawartymi we wskazanych wyżej przepisach oraz z poszanowaniem zasad wynikających z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), a w szczególności oparł swoje rozstrzygnięcie na orzeczeniu lekarskim mającym charakter opinii biegłego.

W tym stanie rzeczy, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.