Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2006/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 196/17 w sprawie ze skarg: Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" i Prezydenta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...]; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" kwotę 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Prezydenta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 196/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" i Prezydenta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

| Wnioskiem złożonym "19" [winno być "20"; k. 11 t. II akt administracyjnych] kwietnia 2007 r. przez pełnomocnika spadkobierców |

|F. i F. małż. N. - J. A., wszczęto postępowanie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako część nieruchomości pn. "[...] hip. Nr [...] |

|dawny [...]", obecnie część działki nr [...] z obrębu [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją z [...] grudnia 1975 r. nr |

|[...] (dalej decyzja z [...] grudnia 1975 r.) wydaną z upoważnienia Naczelnika [...] i przeznaczonej, zgodnie z decyzją o lokalizacji |

|szczegółowej nr "[...] i [...]" [winno być "[...]"; k. 26-25 t. I akt administracyjnych] z [...] czerwca 1973 r. pod budowę osiedla |

|mieszkaniowego. Spadkobiercy dawn[ych] właściciel[i] uzupełnili [i sprostowali] wniosek pismami z: 6 września 2007 r.,12 marca 2008 r.,|

|18 kwietnia 2011 r. i 15 września 2011 r. [k. 34 t. II; k. 74, 117 t. III akt administracyjnych] |

|Postanowieniem z [...] maja 2008 r. nr [...] Prezydent [...] (dalej Prezydent) przekazał ów wniosek Wojewodzie [...], do rozpatrzenia, |

|zgodnie z właściwością. Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) postanowieniem z [...] czerwca 2008 r. nr [...] wyznaczył Starostę [...] (dalej|

|Starosta) jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku J. A. w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w |

|[...]. |

|Z materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że legitymację do występowania w przedmiotowym postępowaniu jako strony mają:|

|K. G., T. N., H. C., M. S., M. F., B. R., J. N., M. N., W. H. i E. K., Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" i Prezydent [...]. |

|Krąg osób uprawnionych do udziału w niniejszym postępowaniu ustalono wstępnie na podstawie: 1. aktu notarialnego Rep. Nr [...] z [...] |

|grudnia 1921 r.; 2. postanowienia spadkowego z 7 maja 1955 r. I Ns II 522/55 Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy; 3. postanowienia |

|spadkowego z 3 kwietnia 1959 r. I Ns II 70/59 Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy; 4. postanowienia spadkowego z 18 sierpnia 1972 r. I |

|Ns II 1043/72 Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy; 5. postanowienia spadkowego z 16 stycznia 2001 r. II Ns 1431/00 Sądu Rejonowego dla |

|Warszawy Mokotowa; 6. postanowienia spadkowego z 23 maja 1997 r. Ns II 577/97 Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa; 7. postanowienia |

|spadkowego z 15 marca 1977 r. VI C Ns 107/77 Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy [k. 18 t. II akt administracyjnych]; 8. postanowienia |

|spadkowego z 27 lipca 1992 r. Ns II 1498/92 Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa; 9. postanowienia spadkowego z 19 października 2005 |

|r. I Ns 595/05 Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia; 10. postanowienia spadkowego z 19 października 2005 r. I Ns 595/05 Sądu |

|Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia; 11. aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] kwietnia 2011 r., Rep. A nr [...] po H. N.; 12. aktu|

|poświadczenia dziedziczenia z [...] września 2011 r., Rep. A nr [...] po J. G.; 13. aktu poświadczenia dziedziczenia po M. F. z [...] |

|czerwca 2015 r., Rep. A nr [...]; 14. aktu poświadczenia dziedziczenia po W. H. z [...] czerwca 2015 r., Rep. A nr [...]. |

|Stronami niniejszego postępowania na podstawie ww. postanowień spadkowych są spadkobiercy dawnych właścicieli nieruchomości: G. H., E. |

|K., B. R., M. N., J. N., T. N., H. C., M. S., K. G., B. F. i M. F. reprezentowani przez J. A. M. N., J.N., K. G., B. R., B. F., M. F. i|

|G. H. reprezentowani są jednocześnie przez H. C. Dodatkowo pełnomocnikiem G. H. jest L. K. na mocy pełnomocnictwa z 2 lutego 2016 r. |

|Prezydent [...] jako "obecny właściciel" [winno być "reprezentujący Miasto [...]- obecnego właściciela"] przedmiotowej nieruchomości |

|i SBM "[...]" z siedzibą w [...] (dalej Spółdzielnia) jako obecny dzierżawca nieruchomości o powierzchni stanowiącej działkę |

|ewidencyjną nr [...] (projektowaną [...]) z obrębu [...], na podstawie znajdującej się w aktach przedmiotowej sprawy umowy dzierżawy |

|[...] do dnia [...] kwietnia 2017 r., mają także przymiot stron w badanym postępowaniu. |

|Dnia 3 kwietnia 2008 r., między Miastem [...] reprezentowanym przez pełniącego obowiązki Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami - |

|M. B., a Spółdzielnią Mieszkaniowo-Budowlaną "[...]", zawarta została umowa dzierżawy terenu zabudowanego o powierzchni 23 ha 4950 m², |

|stanowiącego własność [...], na rzecz ww. Spółdzielni, na okres od 10 kwietnia 2008 r. do [...] kwietnia 2014 r. W aktach sprawy |

|znajduje się kolejna umowa dzierżawy nr [...] z 6 marca 2014 r., zawarta między [...] a Spółdzielnią Mieszkaniowo-Budowlaną "[...]", |

|zgodnie z którą ww. działka stanowi przedmiot dzierżawy ww. Spółdzielni do [...] kwietnia 2017 r. |

|Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2010 r.), Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości |

|położonej przy ul. [...], stanowiącej projektowaną działkę ewidencyjną nr "[...]" [winno być "[...]"; k. 185 t. II akt |

|administracyjnych] z obrębu [...] o powierzchni 672 m², będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] [k. 184 t. II |

|akt administracyjnych] na rzecz: J.i G., H. N., M. F., B. R., J. N., M. N., W. H. i E. K. w odpowiednich częściach. |

|Pismem z 4 maja 2010 r. Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" złożyła odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2010 r., zarzucając |

|Staroście błędne ustalenie, że grunt przedmiotowej nieruchomości stał się zbędny na cel wywłaszczenia i podnosząc, że infrastruktura |

|przewidziana w decyzji o lokalizacji i inwestycji dla przedmiotowego terenu w istocie powstała. |

|Pismem z 5 maja 2010 r. od decyzji z [...] kwietnia 2010 r. odwołanie złożył także Prezydent, podnosząc zarzuty podobne do tych, które |

|podała Spółdzielnia, wskazując że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, warunek zbędności, o którym mowa w art. 137 ust. 1 |

|pkt 1 ugn, musi odnosić się do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie jej części. |

|Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2010 r.) Wojewoda [...] uchylił decyzję z [...] kwietnia |

|2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że w chwili wydawania decyzji I |

|instancji, nie została prawomocnie zakończona sprawa zasiedzenia części gruntu położonego przy ul. [...] przez Spółdzielnię |

|Mieszkaniowo-Budowlaną "[...]", prowadzona przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Mokotowa. W przypadku podjęcia przez Wojewodę decyzji |

|utrzymującej w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] kwietnia 2010 r., mogłoby dojść do utrzymania w obiegu prawnym decyzji |

|niewykonalnej. W ocenie organu odwoławczego, Starosta winien rozważyć konieczność zawieszenia postępowania o zwrot przedmiotowej |

|nieruchomości z powodu wystąpienia zagadnienia wstępnego w postaci postępowania w sprawie zasiedzenia części tejże nieruchomości, bądź,|

|ewentualnie wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy do czasu rozpatrzenia sprawy we wspomnianym przedmiocie przez Sąd Rejonowy |

|dla Warszawy Mokotowa. |

|Po ponownym rozpatrzeniu wniosku w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej |

|projektowaną działkę nr "[...]" [winno być "[...]"; k. 249 t. III akt administracyjnych] z obrębu "[...]" [winno być "[...]"; |

|prawidłowo co do numeru obrębu k. 249 t. III akt administracyjnych] o powierzchni 672 m², decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...] |

|Starosta [...] orzekł o zwrocie tej nieruchomości na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli. W wyniku rozpoznania odwołań Prezydenta |

|[...] i Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]", decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję i |

|przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze wskazaniem na konieczność precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia|

|na obecnej działce nr [...] z obrębu "[...]" [winno być "[...]"] o powierzchni 672 m², ze szczególnym wskazaniem, że dokumentacja |

|powstała po dacie odjęcia prawa własności nieruchomości poprzednim jej właścicielom na rzecz Skarbu Państwa nie jest w tym zakresie |

|miarodajna, a wnioski zwrotowe złożone w niniejszej sprawie winny podlegać sprecyzowaniu. |

|Wojewoda zauważył, że rozliczając zwrot działki nr [...] Starosta pominął analizę prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, |

|określającego wartość zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi. W decyzji odwoławczej stwierdzono, że sprecyzowania wymaga |

|treść pełnomocnictw udzielonych H. C. i J. A. przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], w |

|szczególności, w celu skonkretyzowania osób zastępowanych w postępowaniu przez poszczególnych odbiorców decyzji. Wojewoda wskazał, że |

|brak danych sprzed [...] grudnia 1975 r. w niniejszej sprawie powoduje obowiązek Starosty przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do |

|rozważenia rzeczywistego zagospodarowania wnioskowanej działki przez pryzmat każdej potencjalnej postaci osiedla mieszkaniowego i |

|przestrzennej konkretyzacji projektu osiedla mieszkaniowego na wnioskowanej działce [k. 267-262 t. III akt administracyjnych]. |

|Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2014 r.) Starosta [...] ponownie orzekł o zwrocie |

|wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] stanowiącej projektowaną działkę nr [...] z obrębu "[...]" [winno być |

|"[...]"; w decyzji prawidłowo – k. 150 t. VI akt administracyjnych] o powierzchni 672 m² na rzecz: K. G., T. N., H. C., M. S., M. F., |

|B. R., J. N., M. N., W. H. i E. K. w odpowiednich częściach; zobowiązał ww. osoby do zwrotu na rzecz [...] kwoty 7.669 zł |

|zwaloryzowanego odszkodowania, uwzględniającą wartość naniesień budowlanych zwiększających wartość nieruchomości po wywłaszczeniu o |

|kwotę 2.276 zł. |

|Pismem z 25 kwietnia 2014 r. odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2014 r. złożył Prezydent [...], zarzucając Staroście, że |

|nieprawidłowo wskazał, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany. Prezydent wskazał, że osiedle |

|mieszkaniowe z usługami "[...]" dla którego potrzeb realizacji nastąpiło nabycie nieruchomości jest inwestycją wieloletnią, obejmującą,|

|poza budynkami, także inne elementy infrastruktury technicznej osiedla. W ocenie odwołującego, na działce [...] z obrębu "[...]" [winno|

|być "[...]"] o powierzchni 672 m² zrealizowano cel wywłaszczenia przez posadowienie ciągu pieszo-jezdnego stanowiącego łącznik między |

|ul. [...], a budynkami zlokalizowanymi przy ul. [...]; pozostała cześć ww. działki stanowi część terenu zieleni osiedlowej |

|wykorzystywanej jako boisko. Prezydent nie zgodził się ze stwierdzeniem Starosty, zgodnie z którym parkingi widoczne na sąsiednich |

|nieruchomościach widoczne są dopiero na ortofotomapie z 2008 r., zauważając, że parking jako użytkowany widać już na ortofotomapie z |

|2005 r. Prezydent stwierdził, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy ta |

|realizacja nastąpiła, przy czym nie do przyjęcia jest założenie, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia nawet w |

|sytuacji, gdy realizacja tego celu nastąpiła po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 ugn. Odwołujący powołał wyrok z 13 marca |

|2014 r. P 38/11 Trybunału Konstytucyjnego (dalej wyrok P 38/11). |

|Pismem z 29 kwietnia 2014 r. odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2014 r. złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" |

|podnosząc, że cel wywłaszczenia na owej działce został zrealizowany w latach wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn, gdyż |

|poprzedniczka prawna Spółdzielni, na podstawie kolejnych decyzji administracyjnych w przedmiocie pozwolenia na budowę wybudowała |

|osiedle mieszkaniowe, w tym [...] budynków mieszkalnych wielorodzinnych. W ocenie Spółdzielni, nie może przesądzać o zbędności |

|nieruchomości na cel wywłaszczenia nawet wieloletni stan jej niezagospodarowania, a dopiero niepodjęcie jakichkolwiek prac |

|inwestycyjnych na całym terenie zamierzonego przedsięwzięcia w ciągu 7 lat od dnia uzyskania waloru ostateczności decyzji o |

|wywłaszczeniu. |

|Decyzją z [...] czerwca 2014 r. [nr [...]; k. 173-168 t. VI akt administracyjnych] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] |

|kwietnia 2014 r. |

|W wyniku złożenia skargi na decyzję z [...] czerwca 2014 r., wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. IV SA/Wa 213/15 (dalej wyrok IV SA/Wa |

|213/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji wydanych w obu instancjach. Zobowiązał organ do |

|prawidłowego ustalenia aktualnego kręgu stron postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których kierować będzie podjęte w|

|sprawie rozstrzygnięcia. |

|Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2016 r.) Starosta [...], m.in. na |

|podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140, art. 141 ust. 2, art. 142, art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1 pkt |

|1b, ust. 4, i art. 9a ugn, orzekł o zwrocie [części; k. k. 92 t. VII akt administracyjnych] wywłaszczonej nieruchomości położonej w |

|[...] przy ul. [...] stanowiącej projektowaną działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 672 m², [uregulowanej w księdze wieczystej |

|KW nr [...]], będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] na rzecz: K. G., T. N., H.C., M. S., B. F., M. F., B. R., |

|J. N., M. N., G. H. i E. K. w odpowiednich częściach; zobowiązał ww. osoby do zwrotu na rzecz [...] kwoty 7548 zł zwaloryzowanego |

|odszkodowania, uwzględniającą wartość naniesień budowlanych zwiększających wartość nieruchomości po wywłaszczeniu w kwocie 2225 zł. |

|Odwołanie złożyli: Prezydent [...] i Spółdzielnia Mieszkaniowo- Budowlana "[...]". Odwołujący prezentowali stanowisko, zgodnie z |

|którym, niesłusznie decyzją I instancji uznano, że cel wywłaszczenia nie został na niniejszej nieruchomości zrealizowany; zrzucili |

|naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, stwierdzając, że w dacie złożenia wniosku zwrotowego cel |

|wywłaszczenia został na przedmiotowej działce zrealizowany. |

|Pismem z 7 października 2016 r. H. C. - pełnomocnik części ze spadkobierców dawnych współwłaścicieli nieruchomości położonej w [...], |

|przy ul. [...], sprzeciwił się argumentacji ww. odwołań Prezydenta i Spółdzielni, wnosząc o utrzymanie w mocy decyzji z [...] maja 2016|

|r., stwierdzając, że planowane na zwracanej działce obiekty infrastruktury osiedlowej do dnia dzisiejszego nie powstały. |

|Decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks |

|postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267, dalej kpa) i art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami|

|(Dz. U. z "2014, poz. 518" [winno być "2015 r., poz. 1774 ze zm., ostatnia zmiana Dz. U. z 2016 r., poz. 1579"], dalej ugn) po |

|rozpatrzeniu odwołań Prezydenta [...] i Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" od decyzji dnia "[...] czerwca" [winno być "[...] |

|maja"] 2016 r. nr [...] Starosty [...] orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] stanowiącej |

|projektowaną działkę nr [...] z obrębu "[...]" [winno być "[...]"; prawidłowo k. 92 t. VII akt administracyjnych] o powierzchni 672 m² |

|na rzecz: K. G., T. N., H. C., M. S., B. F., B. R., M.F., J. N., M. N., G.H. i E. K. w odpowiednich częściach i zobowiązującej ww. |

|osoby do zwrotu na rzecz [...] kwoty 7548 zł zwaloryzowanego odszkodowania. |

|Wojewoda w uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2016 r. przytoczył brzmienie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 216 ust. 1 ugn.|

|Wojewoda wyjaśnił, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie |

|decyzji z [...] grudnia 1975 r. wydanej z upoważnienia Naczelnika [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego wraz z |

|zespołem ulic w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]" - zgodnie z "decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr [...]" [winno być "decyzją |

|o lokalizacji szczegółowej nr [...]"] z [...] czerwca 1973 r. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu wywłaszczenia własność |

|spadkobierców F. i F. małż. N. Zgodnie z treścią danych z ewidencji gruntów i budynków z 18 maja 2011 r. [k. 100 t. III akt |

|administracyjnych], wydruku z serwisu iGeoMap dla [...] na dzień 12 września 2013 r., odpisem księgi wieczystej nr [...] i treścią |

|wniosków zwrotowych, roszczeniem o zwrot objęta jest aktualnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu "[...]" [winno być |

|"[...]"], oznaczona projektowanym numerem [...] o powierzchni 672 m², uregulowana w ww. księdze wieczystej. Zgodnie z dokumentacją |

|wieczystoksięgową, według stanu na dzień 27 marca 2014 r., działka nr [...] stanowi własność Miasta [...]. Z pisma Biura Gospodarki |

|Nieruchomościami Urzędu [...] w [...] z [...] maja 2011 r. nr [...] wynika, że nieruchomość stanowi przedmiot umowy dzierżawy nr [...] |

|zawartej pomiędzy [...], a Spółdzielnią Mieszkaniowo-Budowlaną "[...]" do [...] kwietnia 2017 r. |

|Wojewoda wskazał, że z treści decyzji z [...] grudnia 1975 r. nr [...] wydanej z upoważnienia Naczelnika [...] i przeznaczonej, zgodnie|

|z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr "[...] i [...]" [winno być "[...]"] z [...] czerwca 1973 r., nieruchomość stanowiąca obecnie |

|projektowaną działkę nr [...] wywłaszczona zastała z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego wraz z zespołem ulic w rejonie |

|osiedla mieszkaniowego "[...]". Starosta ustalił, że zwracana nieruchomość przeznaczona została pod budowę parkingu usytuowanego |

|równolegle do ul. [...] w [...]. Owo przeznaczenie Starosta ustalił na podstawie: decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z 15 |

|października 1976 r.; kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem planu realizacyjnego przedsięwzięcia osiedla mieszkaniowego [...] w |

|[...], będącego złącznikiem graficznym do ww. decyzji dot. części dawnej działki [...] z obrębu "[...]", stanowiącej aktualnie część |

|działki ew. nr [...]. Powołano się na projekt zagospodarowania zieleni z grudnia 1975 r. jako załącznika do decyzji [z [...] |

|października 1976 r. nr [...]; k. 10, 13-15 t. IV akt administracyjnych] zatwierdzającej plan realizacyjny, na którym również |

|zaprojektowano parkingi lecz prostopadłe do ul. [...] wzdłuż działki nr [...] z dawnego obrębu "[...]" [na s. 8 akapit 1 decyzji [...]|

|maja 2016 r. "[...]]. W zaskarżonej decyzji Starosta uznał, że skoro z zebranych w sprawie dokumentów powstałych przed datą |

|wywłaszczenia - decyzji o wywłaszczeniu z [...] grudnia 1975 r. i decyzji lokalizacyjn[ej] z [...] czerwca 1973 r. nie można było |

|sprecyzować konkretnego celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce, należało oprzeć się, na zasadzie uzupełniającej, na treści ww. |

|dokumentów, powstałych po dacie wywłaszczenia i wyciągnąć wnioski co do konkretnego przedsięwzięcia, zamierzonego na nieruchomości |

|wywłaszczonej. |

|Wojewoda zauważył, że przy piśmie z 4 marca 2014 r. pełnomocnik stron – H. C. dołączył do akt sprawy dokumentację ZTE II i III |

|Przedsięwzięcia Zespołu Osiedli [...], Urbanistyka - część opisowo programowa z 1975 r., którego inwestorem zastępczym był SDIS - |

|Stołeczna Dyrekcja Inwestycji Spółdzielczych. W tym zbiorze dokumentacji mowa jest o dwukondygnacyjnych parkingach - konstrukcji typu |

|"etażerka" o powierzchni zabudowy 1693,4 m² i 1209,6 m². W wykazie budynków towarzyszących II przedsięwzięcia inwestycyjnego Zespołu |

|Osiedli [...], na s. 42 opracowania mowa jest o "pełnej ilości miejsc postojowych jako parkingi w poziomie terenu oraz dwa |

|parkingi-etażerki 2 kondygnacyjne". |

|Wojewoda wskazał, że opowiadając się za niezrealizowaniem celu wywłaszczenia na projektowanej działce nr [...], Starosta odwołał się do|

|następujących dokumentów: dokumentacji lokalizacyjnej ZTE II i III Przedsięwzięcia Zespołu Osiedli [...], Urbanistyka; zdjęć lotniczych|

|wykonanych w dacie 15 maja 1982 r. i 22 sierpnia 1987 r., pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej;|

|opinii geodety uprawnionego w zakresie fotogrametrii i teledetekcji - B. B. i wyników oględzin nieruchomości przeprowadzonych dnia 30 |

|czerwca 2009 r. Z dokumentacji SDIS wynika, że prace projektowe na objętym żądaniem zwrotu terenie rozpoczęły się od stycznia 1973 r. |

|Założenia Techniczno-Ekonomiczne II Przedsięwzięcia Zespołu Osiedli [...] "sporządzone" [zapewne "oznaczone"] zostały nr [...] z |

|grudnia 1975 r. Ze zdjęć lotniczych z lat 1982 i 1987 r., na które naniesione zostały przez uprawnionego geodetę B. B., linie graniczne|

|obecnej działki ewidencyjnej nr [...] wynika, że w dacie 7 lat od dnia uostatecznienia decyzji wywłaszczeniowej z [...] grudnia 1975 r.|

|nie doszło do rozpoczęcia realizacji parkingów usytuowanych równolegle do ul. [...] w [...]. Zgodnie z opinią fotogrametry, według |

|stanu na dzień 15 maja 1982 r. na terenie działki nr [...] nie istniał ani parking planowany w projekcie zagospodarowania zieleni z |

|grudnia 1975 r. jako załącznika do decyzji [z [...] października 1976 r. nr [...]; k. 15-13, 11, 10-10v t. IV akt administracyjnych] |

|zatwierdzającej plan realizacyjny, ani w planie realizacyjnym. Zgodnie z opinią biegłego, według stanu na dzień 22 sierpnia 1987 r. nie|

|powstał planowany w ramach wywłaszczenia obiekt parkingowy. Oględziny nieruchomości przeprowadzone dnia 30 czerwca 2009 r. wykazały, że|

|działka nr [...] (ówczesne oznaczenie geodezyjne) z obrębu "[...]" [winno być "[...]"] od strony ulicy [...] stanowi część terenu |

|zieleni nieurządzonej, a w części - chodnik wyasfaltowany. |

|Wojewoda podniósł, że skoro niekwestionowany jest fakt powstania osiedla mieszkaniowego "[...]" wraz z usługami (zespołem ulic) to |

|wniosek o zwrot wywłaszczonych działek nie mógł zostać uwzględniony i to niezależnie od tego, jaka infrastruktura osiedlowa na spornym |

|terenie powstała, czy też w jaki sposób teren ten został zagospodarowany. W przypadku, gdy w planie realizacyjnym przedmiotowej |

|inwestycji na przedmiotowej działce zaplanowano konkretny obiekt kubaturowy, który w terminach zawartych w art. 137 ust. 1 ugn nie |

|powstał, ani nie powstał w dniu złożenia pierwszego wniosku o zwrot tj. w [dniu 20 kwietnia] 2007 r., nie można, zdaniem Wojewody |

|uznać, że działka [...] została zagospodarowana zgodnie ze sprecyzowanym w decyzji lokalizacyjnej i planie realizacyjnym, celem |

|wywłaszczenia, w ramach osiedla mieszkaniowego. |

|Wojewoda nie zgodził się z stwierdzeniem Prezydenta, że na zdjęciach lotniczych widoczne jest składowisko materiałów budowlanych ani, |

|że ich ewentualne istnienie świadczy o rozpoczęciu realizacji celu wywłaszczenia 7 lat po ustatecznieniu decyzji wywłaszczeniowej. |

|Zdjęcia lotnicze stanowiły jedynie część materiału dowodowego zgromadzonego i przeanalizowanego na okoliczność zbędności nieruchomości |

|na cel wywłaszczenia, a Prezydent nie przedstawił dowodów, wskazujących na potwierdzenie stawianych przez niego w odwołaniu tez i |

|zarzutów. W ocenie Wojewody, fakt dostarczenia przedmiotowego dowodu przez pełnomocnika strony nie wyłącza możliwości oparcia się o |

|jego treść. |

|Wojewoda nie zgodził się z zarzutem Spółdzielni, jakoby w realiach rozpatrywanej sprawy, realizacja ogólnego celu wywłaszczenia |

|określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego wraz z jego infrastrukturą, uzasadnia niezrealizowanie na działce nr [...] konkretnego |

|obiektu kubaturowego, przewidzianego w planie realizacyjnym tj. parkingów o określonej budowie i liczbie pięter. Wojewoda stwierdził, |

|że prawidłowo Starosta orzekł o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu z [...] grudnia 1975 |

|r. i "decyzjach lokalizacyjnych" [winno być "decyzji lokalizacyjnej"] z [...] czerwca 1973 r., zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn. |

|Wojewoda zgodził się ze stwierdzeniem Starosty o braku tożsamości stanu prawnego przedstawionego w wyroku P 38/11, ze stanem prawnym i |

|faktycznym rozpatrywanej sprawy. O ile działka projektowana nr [...] jest skomunalizowana i została wywłaszczona przed dniem 27 maja |

|1990 r., o tyle na dzień złożenia wniosku o zwrot, nie później niż przed datą 2004 r. cel wywłaszczenia nie został na niej |

|zrealizowany. Wniosek powyższy jest tym bardziej uzasadniony, że cel wywłaszczenia na działce nr [...] nie został zrealizowany w ogóle.|

|Jako podstawowy dowód w kwestii określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości następcom |

|prawnym dawnego jej właściciela, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 672 m², Starosta przyjął operat |

|szacunkowy sporządzony dnia 12 maja 2015 r., zaktualizowany na dzień 5 maja 2016 r. przez rzeczoznawcę majątkowego - A. K. Rzeczoznawca|

|majątkowy określił wartość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 5.323 zł. Uwzględnił w określeniu wartości działki nr [...] wartość |

|naniesień budowlanych na niej dokonanych po dniu wywłaszczenia nieruchomości - chodnika o nawierzchni bitumicznej lanego, który wycenił|

|na 2.225 zł. Zwiększenie wartości odszkodowania nie obejmuje wszystkich nakładów dokonanych na nieruchomości, ale tylko te, które mogą |

|być poniesione na rachunek i ryzyko podmiotu wywłaszczonego, a tymi są nakłady związane z realizacją celu publicznego. Wojewoda nie |

|stwierdził w operacie szacunkowym z 2015 r. uchybień natury formalnej ani merytorycznej. Wskazane w art. 140 ust. 4 ugn zwiększenie |

|wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania określonego według|

|zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 ugn, zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub|

|jego spadkobierców, może obejmować tylko te nakłady, które zostały podjęte dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło |

|wywłaszczenie. Wojewoda uznał, że nawierzchnię asfaltową na działce nr [...] wykonano w celu realizacji celu publicznego, a Starosta |

|zasadnie doliczył kwotę 2.225 zł do kwoty odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz [...]. |

|Wojewoda uznał, że ustalenia Starosty w zakresie zwrotu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu "[...]" [winno być "[...]"] są |

|prawidłowe i zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W omawianym zakresie Starosta dokonał prawidłowej interpretacji art. 136 ust.|

|3, art. 137 ust. 1 ugn, i wypełnił obowiązek nałożony nań z mocy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa tj. zebrał w sposób wyczerpujący materiał|

|dowodowy niezbędny do prawidłowego zakończenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] i ocenił istotne z |

|punktu widzenia niniejszego postępowania okoliczności w oparciu o całokształt kompletnego materiału dowodowego. |

|Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od decyzji z [...] grudnia 2016 r. wnieśli: Spółdzielnia |

|Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" (sygn. akt IV SA/Wa 196/17) i Prezydent [...] (sygn. akt IV SA/Wa 197/17). |

|Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" zaskarżonej w całości decyzji zarzuciła powierzchowność w ocenie stanu faktycznego i |

|prawnego sprawy, naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy przez następujące istotne |

|uchybienia: |

|1. naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa przez niewyjaśnienie w sposób dostateczny stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy; |

|2. naruszenie prawa materialnego - art. 136 ugn przez zastosowanie niedozwolonej, rozszerzonej interpretacji przepisu i przyjęcie, że |

|część nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...] grudnia 1975 r. nie została użyta na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, skoro |

|już w 1975 r. tj. przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej i w oparciu o decyzje lokalizacyjne z 1973 r. opracowana została dokumentacja|

|ZTE II i III Przedsięwzięcia Zespołu Osiedli [...] Urbanistyka, przewidująca przeznaczenie dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu |

|[...] pod parkingi, sport i zieleń osiedlową; |

|3. brak ustaleń czy i kiedy właściwy organ dowiedział się, że część wywłaszczonego w dniu [...] grudnia 1975 r. terenu nie została |

|użyta na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej - budowa osiedla mieszkaniowego wraz z zespołem ulic w rejonie osiedla mieszkaniowego|

|[...] i kiedy o tym fakcie powiadomił poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców oraz czy uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub |

|jej części nie wygasło w oparciu o art. 136 ust. 5 ugn; |

|4. nie dokonanie szczegółowych ustaleń w zakresie potrzeb infrastrukturalnych zrealizowanego wg decyzji lokalizacyjnych nr "[...] i |

|[...]" z [...] czerwca 1973 r. osiedla mieszkaniowego [...] tj. w celu przeznaczenia części wywłaszczonych terenów pod parkingi i |

|obiekty sportowe przeznaczonych dla mieszkańców osiedla obejmującego [...] budynków mieszkalnych wielorodzinnych, przez nie dokonanie |

|właściwych ustaleń czy działka, o której zwrot wystąpiono, była w okresie 7 lub 10 lat od dnia prawomocności decyzji wywłaszczeniowej, |

|wykorzystywana przez mieszkańców na cele parkingowe i sportowo-rekreacyjne; |

|5. błędne ustalenie, że zwrócona działka nr [...] nie była przeznaczona na cele parkingowe i rekreacyjno-sportowe w ramach |

|zrealizowanego osiedla mieszkaniowego oparciu o dowody z fotografii lotniczych, które nie uwidoczniały wybudowanych obiektów |

|parkingowych w okresie lat 1982 i 1987, a tylko składowane materiały budowlane, podczas gdy w tym czasie możliwe było również |

|parkowanie pojazdów na wyznaczonych terenach ziemnych, bez konieczności wznoszenia specjalistycznej w tym zakresie infrastruktury, jak |

|również rekreację i sport osiedlowy mieszkańcy osiedla realizowali na terenach zielonych przeznaczonych na ten cel w planie |

|realizacyjnym osiedla; |

|6. oznaczenie w zaskarżonej decyzji działki nr [...] z obrębu [...] podczas gdy Urząd Miasta [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami |

|Delegatura w [...] nie wyrażało zgody na podział nieruchomości i wydzielenie takiej działki celem jej zwrotu byłym właścicielom |

|wskazując, że projektowana ewidencyjna działka obejmuje swym zasięgiem część ciągu pieszego zrealizowanego w ramach budowy osiedla, |

|stanowiącego łącznik pomiędzy ulicą [...], a budynkami zrealizowanymi przy ul. [...]. W razie uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji |

|Starosty [...] nr [...] wywoła w przyszłości konflikty między mieszkańcami a nowymi właścicielami tej części nieruchomości; |

|7. bezpodstawne przyjęcie, że cel oznaczony w decyzji wywłaszczeniowej nie został zrealizowany; |

|8. nieprawidłowe ustalenie, że kwota do zwrotu na rzecz [...] w wysokości 7.548 zł jest odszkodowaniem właściwie zwaloryzowanym. |

|Spółdzielnia wniosła o uchylenie decyzji z [...] grudnia 2016 r. w całości z uwagi na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ |

|na wynik sprawy jak również wskazanie, że utrzymana w mocy decyzja Starosty [...] także obarczona jest wadami, które winny skutkować |

|jej uchyleniem. |

|Prezydent [...] w uzasadnieniu skargi z 5 stycznia 2017 r. wskazał m.in., że z analizy zebranych dokumentów wynika, że po wywłaszczeniu|

|projektowana działka nr [...] stanowiła część infrastruktury osiedlowej. W początkowym okresie stanowiła zaplecze budowy w postaci |

|placu budowy (zdjęcie lotnicze dostępne na [...] wykonane w latach 1976-1977) aż do roku 1987, co potwierdza biegła w zakresie |

|fotogrametrii i teledetekcji: "teren projektowanej działki nr [...] jak i pozostały teren wewnątrz ogrodzenia jest częściowo |

|zdewastowany, częściowo służy jako składowisko materiałów budowanych". W kolejnych latach po wybudowaniu budynków kubaturowych teren |

|został uprzątnięty i wybudowano na nim chodnik sąsiadujący z parkingiem samochodowym. Pozostały obszar to zieleń osiedlowa |

|wykorzystywana przez mieszkańców osiedla jako boisko sportowe. |

|Prezydent zauważył, że oględziny nieruchomości przeprowadzone dnia 30 czerwca 2009 r. wykazały, że zwracana nieruchomość w części |

|stanowi teren zielony, a na części zrealizowano asfaltowy chodnik. W ocenie Prezydenta nie ulega wątpliwości, że na wywłaszczonym |

|terenie zrealizowano część osiedla mieszkaniowego. Zatem cel wywłaszczenia, czyli budowa osiedla mieszkaniowego został zrealizowany. |

|Uwzględniając powyższe ustalenia i fakt, że spełniane funkcje zwracanej nieruchomości realizowane na przestrzeni lat stanowią przykład |

|infrastruktury osiedlowej, a w konsekwencji są dowodem zrealizowania celu wywłaszczenia wskazanego w decyzji z [...].12.1975 r. |

|Prezydent wskazał, że skoro decyzja wywłaszczeniowa "zawarta z właścicielami nieruchomości - została podpisana" [tak s. 3 skargi |

|Prezydenta; winno być "z dnia] [...].12.1975 r. z powołaniem się na potrzebę budowy osiedla mieszkaniowego wraz z ulicami, a plan |

|realizacyjny tego osiedla uściślający konkretne przeznaczenie wywłaszczonych nieruchomości nie został przed tą datą sporządzony, to |

|brak jest podstaw do uznania, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty z tego względu, że na zwracanej nieruchomości istnieje |

|infrastruktura osiedlowa a nie parking, który skonkretyzowano w planach dopiero po "zawarciu" [winno być "wydaniu"] decyzji |

|wywłaszczeniowej. Jednocześnie zwrócił uwagę, że wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości spadkobiercy poprzednich właścicieli |

|złożyli "19" [winno być "20"] kwietnia 2007 r., kiedy cel wywłaszczenia był już zrealizowany. |

|Z uwagi na fakt, że w oparciu o zgromadzony materiał nieprawidłowo przyjęto, że celem wywłaszczenia była budowa parkingu, a nie budowa |

|osiedla mieszkaniowego z usługami i pod tym kątem prowadzono postępowanie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych wniosków, |

|Prezydent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji nr [...] Starosty. |

|W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skarg. [W odpowiedzi na |

|skargi K. G. wniósł o oddalenie skarg, podnosząc dotychczas prezentowane argumenty w postępowaniu; k. 52-56 akt IV SA/Wa 196/17]. |

|Na rozprawie dnia 7 września 2017 r. Sąd I instancji, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed|

|sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) połączył sprawy IV SA/Wa 196/17 i IV SA/Wa 197/17 do |

|wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i prowadził je dalej pod sygnaturą IV SA/Wa 196/17. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem IV SA/Wa 196/17, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargi. |

|W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że skargi Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]" i Prezydenta [...] nie zasługują na |

|uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. |

|Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy|

|z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z "2014 r., poz. 518" [winno być "2015 r., poz. 1774 ze zm., ostatnia |

|zmiana Dz. U. z 2016 r., poz. 1579"], dalej ugn). Art. 216 ust. 1 ugn stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się |

|odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o |

|zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79, dalej uztwn bądź ustawa |

|wywłaszczeniowa z 1958 r.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej |

|nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje,|

|w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzuje art. 137 ust. 1 ugn. Zgodnie z ww. przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną|

|na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: |

|1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego|

|celu albo |

|2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. |

|Istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie zbędności tych nieruchomości na cel |

|na jaki zostały one wywłaszczone w rozumieniu art. 136-137 ugn. Podstawowe znaczenie ma w niniejszej sprawie ocena, czy na |

|nieruchomości, której dotyczy postępowanie zwrotowe, zrealizowany został cel wywłaszczenia. |

|Nieruchomość, będąca przedmiotem kontrolowanego postępowania, oznaczona jako część nieruchomości pn. "[...] hip. Nr [...] dawny [...]|

|" (obecnie część działki nr [...] z obrębu [...]), stanowiąca wówczas własność F. i F. małż. N., została przejęta na rzecz Skarbu |

|Państwa decyzją z [...] grudnia 1975 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Naczelnika [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla |

|mieszkaniowego wraz z zespołem ulic w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]" - zgodnie z "decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr |

|[...]" z [...] czerwca 1973 r. Sprecyzowanie wykorzystania ww. nieruchomości nastąpiło w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny z |

|[...] października 1976 r., z której wynika, że nieruchomość ta przeznaczona została pod budowę parkingu usytuowanego równolegle do ul.|

|[...] w [...]. |

|W ocenie Sądu I instancji, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo orzekły o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia |

|określony w decyzji o wywłaszczeniu z [...] grudnia 1975 r. i "decyzjach lokalizacyjnych" z [...] czerwca 1973 r. zgodnie z art. 137 |

|ust. 1 pkt 1 ugn. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że ww. inwestycja nie została zrealizowana. W dacie 7 lat od |

|dnia uostatecznienia decyzji wywłaszczeniowej z [...] grudnia 1975 r. nie doszło do rozpoczęcia realizacji parkingów usytuowanych |

|równolegle do ul. [...] w Warszawie. Według stanu na dzień 15 maja 1982 r., na terenie działki nr [...] nie istniał parking planowany w|

|projekcie zagospodarowania zieleni z grudnia 1975 r. Zgodnie z opinią biegłego według stanu na dzień 22 sierpnia 1987 r., nie powstał |

|planowany w ramach wywłaszczenia obiekt parkingowy. |

|Sąd I instancji zauważył, że parkingi widoczne są na sąsiednich nieruchomościach dopiero na ortofotomapie z 2008 r., a na zwracanym |

|terenie do chwili obecnej nie wybudowano żadnych parkingów. Oględziny nieruchomości przeprowadzone dnia 30 czerwca 2009 r. wykazały, że|

|działka nr [...] (ówczesne oznaczenie geodezyjne) z obrębu "[...]" [winno być "[...]"] od strony ul. [...] stanowi część tzw. terenu |

|zieleni nieurządzonej (obszar zdewastowany, niezagospodarowany), a w części stanowi niewielki fragment chodnika wyasfaltowany. |

|Jako niezasadne uznano zarzuty Prezydenta i Spółdzielni, jakoby zwracana nieruchomość stanowiła w części teren zielony, a na części |

|zrealizowano asfaltowy chodnik. Rzeczywiście, jak wykazała wizja w terenie, na niewielkiej części zwracanej działki jest urządzony |

|chodnik o nawierzchni bitumicznej o powierzchni ok. 46 m². Teren nie może być uznany za osiedlowy teren zieleni, ponieważ widoczny jest|

|obszar zdewastowany i niezagospodarowany. Ustalony stan nie można uznać za odpowiadający definicji i pojęciu zieleni osiedlowej. Brak |

|dokumentów zatwierdzających zmiany planu realizacyjnego w tym zakresie przez zastąpienie parkingu innymi elementami osiedla. Wizja w |

|terenie dokonana z udziałem stron i oględziny nieruchomości nie potwierdziły faktu realizacji na ww. nieruchomości żadnej |

|infrastruktury osiedlowej. |

|Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko Wojewody, że w przypadku, gdy w planie realizacyjnym przedmiotowej inwestycji na owej |

|działce zaplanowano konkretny obiekt kubaturowy, który w terminach zawartych w art. 137 ust. 1 ugn nie powstał, ani nie powstał w dniu |

|złożenia pierwszego wniosku o zwrot tj. w 2007 r., nie można uznać, że działka [...] została zagospodarowana zgodnie ze sprecyzowanym w|

|decyzji lokalizacyjnej i planie realizacyjnym, celem wywłaszczenia, w ramach osiedla mieszkaniowego. |

|W kontekście powyższych ustaleń, jako niezasadne należy potraktować zarzuty skarg, że realizacja ogólnego celu wywłaszczenia |

|określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego, uzasadnia niezrealizowanie na ww. nieruchomości konkretnego obiektu kubaturowego. |

|Zdaniem Sądu I instancji, zarzuty skargi nie znajdują oparcia w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy. W ocenie Sądu, |

|ustalenia organów orzekających w zakresie zwrotu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu "[...]" [winno być "[...]"] są prawidłowe i |

|zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W omawianym zakresie dokonały one prawidłowej interpretacji art. 136 ust. 3, art. 137 ust.|

|1 ugn i wypełniły obowiązek nałożony z mocy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa tj. zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy niezbędny |

|do prawidłowego zakończenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] i oceniły istotne z punktu widzenia |

|niniejszego postępowania okoliczności w oparciu o całokształt kompletnego materiału dowodowego. |

|Sąd w składzie orzekającym, kontrolując zaskarżoną decyzję podzielił stanowisko organów, że owa nieruchomość w części nie została |

|wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym zaistniały przesłanki materialnoprawne, pozwalające na orzeczenie o zwrocie |

|części wywłaszczonej nieruchomości. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy orzekające prawidłowo orzekły o zbędności ww. |

|nieruchomości na cel wywłaszczenia określony decyzją z [...] grudnia 1975 r., stosownie do przepisów ustawy o gospodarce |

|nieruchomościami. |

|Sąd za niezasadny uznał zarzut podniesiony w skardze Spółdzielni nieprawidłowego ustalenia, że kwota do zwrotu na rzecz [...] w |

|wysokości 7548 zł jest odszkodowaniem właściwie zwaloryzowanym. |

|Kwotę odszkodowania na rzecz [...] ustalono na podstawie operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego, aktualnego w |

|dacie wydawania rozstrzygnięcia. W treści operatu rzeczoznawca stwierdził, że po wywłaszczeniu na nieruchomości były podjęte działania,|

|które zmieniły wartość owej nieruchomości. Wartość rynkowa prawa własności gruntu wg. stanu na dzień wywłaszczenia, bez uwzględnienia |

|skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie i zmian w otoczeniu nieruchomości wynosi 760.031 zł, a wartość odtworzeniowa wg. |

|stanu na dzień oględzin wynosi 762.257 zł. Rzeczoznawca określił wartość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 5.323 zł, która podlega|

|powiększeniu o wartość naniesień w postaci ww. chodnika o nawierzchni z lanego asfaltu. Wartość tego nakładu rzeczoznawca wyliczył w |

|podejściu kosztowym, stosując metodę kosztów odtworzenia techniką wskaźnikową. Wartość naniesień budowlanych ustalona na podstawie |

|kosztu odtworzenia, obejmuje koszt odtworzenia obiektów budowlanych pomniejszony o stopień zużycia (46 m² x 96,76 zł x 50% = 2225 zł). |

|Organy prawidłowo przyjęły, że nawierzchnia asfaltowa została wykonana w celu realizacji celu publicznego, powiększając wysokość |

|odszkodowania określonego wg. zasad określonych w art. 140 ust. 2 ugn, stąd wyliczenie 7.548 zł zwaloryzowanego odszkodowania do zwrotu|

|na rzecz [...], jest prawidłowe. |

|Skargę kasacyjną wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana "[...]" z siedzibą w [...], reprezentowana przez adw. E. K., zaskarżając |

|wyrok IV SA/Wa 196/17 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: |

|I. prawa materialnego: |

|1. art. 136 ust. 3 ugn przez przyjęcie, że zwracana nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] z obrębu [...] nie została |

|wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i tym samym zaistniały przesłanki materialnoprawne pozwalające na orzeczenie przez właściwy |

|organ administracyjny o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, gdy tymczasem zaistniało wiele zmian po roku 1975, zarówno |

|dotyczących uregulowania własności gruntów, jaki obowiązującego prawa w tym prawa budowlanego, spółdzielczego i fakt podziału w |

|grudniu 1990 r. SBM [...] i wydzielenia się skarżącej tj. SBM [...] w samodzielną osobę prawną zarejestrowaną w dniu 18 lutego 1992 r. |

|Zasoby które zostały przyznane skarżącej i którymi zarządza, zostały wybudowane w latach 1978-1985 i dopiero po uzyskaniu |

|samodzielności prawnej i po uzyskaniu zgody spółdzielców, Spółdzielnia [...] mogła podjąć działalność inwestycyjną na użytkowanych |

|terenach, w celach określonych decyzją wywłaszczeniową; |

|2. art. 137 ust. 1 ugn przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że celem wywłaszczenia dokonanego decyzją z [...] grudnia |

|1975 r. nr [...] była budowa obiektu kubaturowego - parkingu osiedlowego, a nie budowa osiedla mieszkaniowego z usługami według decyzji|

|o lokalizacji szczegółowej nr [...] i [...] z [...] czerwca 1973 r.; |

|II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez: |

|1. dokonanie sądowej oceny (s. 3, 8, 10, 12, 17 i 18 uzasadnienia), że ustalenia organów orzekających w zakresie działki ew. nr [...] z|

|obrębu [...] są prawidłowe i zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, gdy tymczasem nie ma działki ew. nr [...] w obrębie [...]; |

|2. przyjęcie do wyrokowania okoliczności, że dopiero w dniu [...] kwietnia 2008 r. między [...] a SBM [...] została zawarta umowa |

|dzierżawy terenu zabudowanego o powierzchni 23 ha 4950 m² na okres 10 lat, na terenie którym znajdowała się obecnie projektowana |

|działka nr [...] o pow. 672 m², a tymczasem już znacznie wcześniej - w dniu [...] września 1998 r. Gmina [...] wydzierżawiła SBM [...] |

|teren o pow. 11.8672 m² z obrębu [...] w granicach określonych na szkicu stanowiącym integralną część umowy (na tym terenie znajduje |

|się obecnie projektowana działka [...]). Dzierżawa została zawarta na okres 3 lat i jej przedłużanie wymagało zgodnych oświadczeń woli,|

|co było między stronami zasadą, gdyż dzierżawa tego terenu jest przedłużana do chwili obecnej a dzierżawione nieruchomości były |

|przeznaczone na uzupełnienie zabudowy mieszkaniowo-usługowej i w 1988 r. w oparciu o pozwolenie na budowę nr [...] na tym terenie |

|Spółdzielnia wybudowała parking strzeżony; |

|3. przywołanie w uzasadnieniu umowy dzierżawy nr [...] z [...] kwietnia 2014 r. ze wskazaniem, że SBM [...] jest dzierżawcą |

|nieruchomości powierzchni stanowiącej działkę ew. nr [...] (projektowaną [...]) z obrębu [...] i z tego powodu strony umowy mają |

|przymiot stron w badanym postępowaniu (s. 3 uzasadnienia), gdy tymczasem umowa dzierżawy nr [...] zawarta została [...] marca 2014 r., |

|mocą której [...] oddało Spółdzielni do korzystania grunt o pow. 0,5790 ha ze wskazaniem m.in. działki nr [...]cz. (proj. dz. [...]) |

|wraz z oznaczeniami poszczególnych ksiąg wieczystych do każdej z dzierżawionych działek, a oznaczenia księgi wieczystej, gdzie opisana |

|jest działka [...]cz. nie ma wskazanej w skarżonym wyroku WSA; |

|4. pominięcie w wyrokowaniu, przy analizie stanu faktycznego i zgromadzonych w aktach dokumentów, oznaczeń w postaci numerów ksiąg |

|wieczystych nieruchomości przekazanych SBM [...] do korzystania, co uniemożliwia dokładne oznaczenie z jakiej nieruchomości |

|posiadającej urządzoną księgę wieczystą WSA uznał, że prawidłowo organ orzekający dokonał zwrotu projektowanej działki nr [...] o pow. |

|672 m², będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] (nie było takiej działki w obrębie [...]); |

|5. przyjęcie do orzekania jako zasadnych ustaleń dokonanych przez Wojewodę (s. 8 uzasadnienia WSA), że zwracana nieruchomość |

|przeznaczona została pod budowę parkingu usytuowanego równolegle do ul. [...] w Warszawie wzdłuż działki nr [...] z dawnego obrębu |

|[...], co miało uzasadniać stwierdzenie, że nie doszło do rozpoczęcia realizacji parkingów, gdy tymczasem z materiału dowodowego |

|przywołanego przez WSA i dotyczącego zdjęć lotniczych wykonanych w 1982 i 1987 r. oraz oględzin geodety B. B. wynika, że ustalenia czy |

|istniał parking dotyczyły działki ew. nr [...] bez określenia obrębu, a nie działki określonej decyzją nr [...] Starosty [...]; |

|6. przyjęcie w uzasadnieniu skarżonego wyroku WSA, wyniku oględzin terenu tj. działki nr ew. [...] z obrębu [...] przeprowadzon[ych] |

|dnia 30 czerwca 2009 r., podczas gdy przedmiotem orzekania była działka nr ew. nr [...] z obrębu [...]. Działka nr [...] z obrębu [...]|

|nie była przedmiotem zwrotu żadnej z czterech podjętych w latach 2010-2016 decyzji w sprawie wniosku spadkobierców poprzednich |

|właścicieli F. i F. małż. N. o zwrot niezagospodarowanej części wywłaszczonej nieruchomości w |

[...], ul. [...];

7. brak w uzasadnieniu wyroku jednoznacznych oznaczeń numerów działek, obrębu w którym się znajdują i oznaczeń ksiąg wieczystych wobec wielu w tym zakresie zmian wynikających z podziału działki pierwotnie oznaczonej jako nr [...] z obrębu [...], następnie w 1998 r. oznaczonej jako działka nr [...] i [...] z obrębu [...], następnie wielokrotnie dzielonej, stąd wątpliwość budzi oznaczenie zwracanej działki [...] jako niezabudowanej i na której nie rozpoczęto żadnych działań inwestycyjnych, w sytuacji gdy WSA wskazuje na część działki nr [...] raz z obrębu [...], drugi raz tę działkę z obrębu [...], następnie wskazuje nr [...] z obrębu [...], uzasadniając to nie rozpoczęciem realizacji parkingu na terenie działki nr [...] (s. 9 uzasadnienia bez wskazania obrębu).

8. brak odniesienia się do okoliczności, że w 1998-1999 na terenie działki nr [...] i [...] w obrębie [...] (na terenie wywłaszczonym decyzją z [...] grudnia 1975 r. wybudowany został parking strzeżony na 160 miejsc parkingowych).

Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, poprzedzając[ej] decyzj[i] Wojewody [...] i decyzj[i] Starosty [...], i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracyjnemu I instancji; zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych (k. 130-153, 169 akt sądowych).

Uczestnik postępowania K. G., reprezentowany przez r. Pr. I. C., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej (k. 230-232 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy są zagadnienia materialnoprawne (zarzuty naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., ostatnia zmiana Dz. U. z 2016 r., poz. 1579).

Usprawiedliwione okazały się zarzuty naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ugn. Nietrafnie Sąd I instancji aprobował pogląd Wojewody, że w przypadku, gdy w planie realizacyjnym przedmiotowej inwestycji na owej działce zaplanowano konkretny obiekt kubaturowy, który w terminach zawartych w art. 137 ust. 1 ugn nie powstał, ani nie powstał w dniu złożenia pierwszego wniosku o zwrot tj. w [dniu 20 kwietnia; k. 11 t. II akt administracyjnych] 2007 r., nie można uznać, że działka [...] została zagospodarowana zgodnie ze sprecyzowanym w decyzji lokalizacyjnej i planie realizacyjnym, celem wywłaszczenia, w ramach osiedla mieszkaniowego.

W wielu przypadkach dotyczących decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wydanych w przeszłości, cel wywłaszczenia nie był precyzyjnie określany. Często cel ten określano ogólnikowo, np. jako wywłaszczenie pod budowę osiedla mieszkaniowego (in casu – "pod budowę osiedla mieszkaniowego z usługami oraz lokalizacją ulic miejskich w rejonie zespołu mieszkaniowego "[...]"; k. 26-25 t. I akt administracyjnych). W takim przypadku ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia musi być dokonana na podstawie wszelkich dokumentów dotyczących realizacji celu wywłaszczenia, w szczególności: decyzji określającej lokalizację inwestycji, przeznaczenia nieruchomości w planie realizacyjnym inwestycji, przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dniu orzekania o wywłaszczeniu; wniosku o wywłaszczenie. Precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia winno następować jedynie na podstawie dokumentów określających ten cel, zaistniałych przed dokonaniem wywłaszczenia. Dla oceny zbędności nieruchomości lub jej części na cel wywłaszczenia - w ramach art. 137 ugn - nie mają znaczenia rozstrzygnięcia administracyjne lub jakiekolwiek inne dokumenty określające sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli zostały wydane po dniu, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna (wyrok NSA z 17.5.2010 r. I OSK 1025/09, Lex 594843). W orzecznictwie trafnie uważa się, że wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej winny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności (wyrok NSA z 18.12.2014 r. I OSK 1417/13, Lex 1636858, aprobowany przez M. Wolanina w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 934-935, nb 18). Analiza realizacji celu wywłaszczenia nie może abstrahować od kontekstu funkcjonalnego z daty wywłaszczenia nieruchomości, a w przypadku planowanej realizacji osiedla mieszkaniowego także od specyfiki wieloletnich inwestycji mieszkaniowych. Przy ocenie realizacji budowy osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla. Do takich obiektów należą urządzenia towarzyszące, umożliwiające korzystanie z zabudowy mieszkaniowej takie, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, trawniki, różnorakie miejsca wypoczynku, czy ciągi piesze (chodniki), jak i obiekty towarzyszące zabudowie mieszkaniowej, które co prawda nie są urządzeniami umożliwiającymi korzystanie z zabudowy mieszkaniowej, ale służą mieszkańcom osiedla mieszkaniowego, np. sklepy osiedlowe, szkoły, przedszkola, domy kultury (wyrok NSA z: 27,11,2002 r. I SA 994/01 – w czerwonym skoroszycie akt administracyjnych; 13.6.2014 r. I OSK 2768/12; 20.11.2014 r. I OSK 2755/13; 14.2.2013 r. I OSK 1832/11, cbosa).

Z decyzji z [...] grudnia 1975 r. nr [...] wydanej z upoważnienia Naczelnika [...], jednoznacznie wynika, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z zespołem ulic w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]" - zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] czerwca 1973 r. Wydziału Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej [...] (k. 26-25 t. I akt administracyjnych). Potwierdza to treść wniosku wywłaszczeniowego z [...] grudnia 1974 r. nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] i pismo z 2 grudnia 1975 r. Inspektora Dzielnicowego Wydziału Architektury, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] (k. 14, 44 t. I akt administracyjnych). Sposób określenia celu wywłaszczenia w decyzji z [...] grudnia 1985 r. odpowiada sposobowi określania celu wywłaszczenia w decyzjach wydawanych pod rządem ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., w przypadku wywłaszczeń nieruchomości pod zorganizowane budownictwo mieszkaniowe (przykładowo - nabycie nieruchomości aktem notarialnym Rep. (...) z (...) stycznia 1976 r. w trybie przepisów art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), z przeznaczeniem pod budowę osiedla wielorodzinnego – w sprawie kontrolowanej wyrokiem NSA z 20.9.2013 r. I OSK 643/12, Lex 1375587; celem dokonanego decyzją Naczelnika Powiatu w L. z (...) lutego 1975 r. wywłaszczenia nieruchomości będącej wówczas własnością S. G., oznaczonej nr (...) o pow. 17.831 m2, była budowa osiedla mieszkaniowego dla Spółdzielni Mieszkaniowej w S. oraz poszerzenie ulic – w sprawie kontrolowanej wyrokiem NSA z 30.1.2018 r. I OSK 670/17, Lex 2441238; nieruchomość wywłaszczona została decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...].04.1975 r. znak... na cele budowy osiedla mieszkaniowego z usługami "[...]" – w sprawie kontrolowanej wyrokiem NSA I SA 994/01 – s. 2, 4 uzasadnienia; w czerwonym skoroszycie akt administracyjnych).

Ani z decyzji wywłaszczeniowej, ani z decyzji lokalizacyjnej z [...] czerwca 1973 r. nr [...] nie wynika, by celem wywłaszczenia była budowa na części działki odpowiadającej obecnej projektowanej działce nr [...] parkingu – ani położonego na powierzchni gruntu, ani w postaci dwu dwukondygnacyjnych budynków parkingowych (typu "etażerka"), ani jakiegokolwiek innego obiektu kubaturowego - parkingu o określonej budowie i liczbie pięter (s. 9 decyzji z [...] grudnia 2016 r.; s. 18 uzasadnienia wyroku IV SA/WA 196/17).

Podstawą do ustaleń poczynionych przez Starostę nie mogła być dokumentacja o nazwie: Projekt: II Przedsięwzięcie; Stadium Z.T.E.; Budynek: URBANISTYKA – Część opisowo programowa; Obiekt: Zespół Osiedli [...] (dalej ZTE; t. Va akt administracyjnych), bowiem dokumentacja ta nie miała charakteru decyzji administracyjnej, a jedynie charakter założeń. Sąd I instancji nie dostrzegł, że organy obu instancji błędnie odczytały treść ZTE. Na s. 41 autorzy ZTE sporządzili Wykaz budynków towarzyszących - II przedsięwzięcie inwestycyjne Zespołu Osiedli [...]. Wśród 8 obiektów, w rubryce Nr bud.[ynku], pod poz. 31 wskazano Parking-etażerka, p.[owierzchnia] zab.[budowy] 1693,4 m2, 6773,6 m3, II kondygnacje; pod poz. 32 wskazano Parking-etażerka, p.[owierzchnia] zab.[budowy] 1209,6 m2, 4838,4 m3, II kondygnacje. Jako obiekty przewidziane do realizacji docelowo, pod poz. 33 wskazano Garaż wielopoziomowy, p.[owierzchnia] zab.[budowy] 2666,0 m2, 35280,0 m3, IV kondygnacje. Na s. 42, w części 8.1. Obsługa komunikacyjna – bilans stanowisk postojowych i zasada ich realizacji, autorzy wskazali: Obsługę komunikacyjną II przedsięwzięcia inwestycyjnego Zespołu Osiedli [...] zapewnić ma system ulic obrzeżnych miejskich oraz projektowany układ ulic parkingowych na terenie projektowanego osiedla. W ZPE zaprojektowano pełną ilość miejsc postojowych w etapie jako parkingi w poziomie terenu oraz dwa parkingi-etażerki 2-kondygnacyjne. Miejsca postojowe zaprojektowano wg następujących wskaźników: - etap – 150 mp [miejsc postojowych]/1000 mk [mieszkańców]; - kierunek 1 mp [miejsce postojowe]/1 mieszkanie (k. 124-123 t. Va akt administracyjnych). Mimo, że Sąd I instancji powołuje stronę 42 opracowania [ZTE] (s. 9 uzasadnienia IV SA/Wa 196/17), nigdzie nie wskazuje, na jakich działkach owe planowane miejsca postojowe bądź parkingi-etażerki w dacie wywłaszczenia były przewidziane, a zwłaszcza, by były przewidziane zgodnie z decyzją z [...] grudnia 1975 r. bądź zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] czerwca 1973 r. na dawnej działce nr [...] z dawnego obrębu [...] [k. 147 t. III akt administracyjnych], bądź na tej części owej działki, która odpowiada projektowanej działce [...] z obrębu [...]. Także w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 2016 r., brak takich ustaleń; organy nie wskazują żadnej karty, na której znajduje się dokument, pozwalający na dokonanie takiego ustalenia.

Nie ulega wątpliwości, że "pełna ilość miejsc postojowych jako parkingi w poziomie terenu oraz dwa parkingi – etażerki dwukondygnacyjne", były jedynie złożeniami, które pragnęli realizować autorzy ZTE, przy czym z żadnego dokumentu nie wynika, by owe założenia (zwłaszcza w sferze budowy "etażerek") miały być realizowane na części dawnej działki nr [...] z obrębu [...], odpowiadającej projektowanej działce nr [...] z obrębu [...]. Owe założenia traktować należy jedynie jako założenia idealizacyjne, a nie określenie decyzjami ex post celu wywłaszczenia na dzień [...] grudnia 1975 r., prawidłowo określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Głębsza analiza owych założeń jednoznacznie wskazuje na ich wyłącznie koncepcyjny charakter. Koncepcje, że na obszarze obecnie planowanej działki nr [...] miałby powstać w przyszłości parking w układzie równoległym do ul. [...]; gdy w projekcie zagospodarowania zieleni z 1975 r., stanowiącym załącznik do decyzji z [...] października 1976 r. zatwierdzającej plan realizacyjny, rozważano powstanie parkingu w układzie prostopadłym do ul. [...], w żadnym stopniu nie określały celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] grudnia 1975 r. W żadnym z tych założeń nie rozważano ulokowania na obszarze projektowanej działki nr [...] któregokolwiek budynku garażowego typu "etażerka". Koncepcje te wzajem się wykluczały. Powołane przez organy obu instancji odpisy dokumentów nie były dokumentami, które mogły posłużyć ustaleniu celu wywłaszczenia, bowiem powstały one po dokonaniu wywłaszczenia (po dniu [...] grudnia 1975 r.). Także w decyzji z [...] maja 2013 r. Wojewoda zawarł szczególne wskazanie, że dokumentacja powstała po dacie odjęcia prawa własności poprzednim właścicielom na rzecz Skarbu Państwa, nie jest w tym zakresie miarodajna (s. 5 akapit 1 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 196/17;s. 5, 11 decyzji z 21 maja 2013 r.). Sąd I instancji nie dostrzegł, że zmiana stanowiska w tej materii przez Wojewodę, bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany, stanowiła naruszenie art. 8 kpa (wyrok NSA z: 20.6.1985 r., SA/Gd 478/85; 23.6.1994 r., SA/Wr 98/94, aprobowane przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 88-89, nb 5).

Dotyczy to także projektu zagospodarowania zieleni z 1975 r. Mimo, że datowany "1975 r.", jako stanowiący załącznik do decyzji z [...] października 1976 r., musi być traktowany jako dokument, który wszedł do obrotu prawnego 15 października 1976 r., zatem 21 i pół miesiąca po prawidłowym i wystarczającym określeniu celu wywłaszczenia decyzją z [...] grudnia 1975 r.

Zarówno organy obu instancji, jak i Sąd I instancji, niewystarczająco rozważyły charakter załącznika do decyzji z [...] października 1976 r. Załącznik będący projektem zieleni (tiret trzecie załączników), w przeciwieństwie do dwu pierwszych (szkiców koncepcyjnych projektowanych obiektów budowlanych: tiret pierwsze "bud.[ynków] mieszkalnych Nr Nr [...] do [...]"; tiret drugie "bud.[ynek] Nr [...] – szkoła elementarna [...]", jako jedyny nie dotyczy żadnych obiektów kubaturowych. Skoro bowiem "kubatura budynku" to: "proj., objętość budynku określona w metrach sześciennych, obliczona jako objętość przestrzeni utworzonej przez powierzchnie zewnętrzne (kubatura brutto) lub wewnętrzne (kubatura netto) elementów ograniczających" (red. W. Skowroński, Ilustrowany leksykon architektoniczno-budowlany, Arkady 2008, s. 163), a kubatura stanowi jeden z charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego (art. 36a ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), to obiektem kubaturowym, tak jak go postrzegają organy obu instancji (s. 9 akapit 3 decyzji z [...] grudnia 2016 r.), może być wyłącznie budynek, mający konkretną objętość i liczbę kondygnacji. Tymczasem żaden z dokumentów, zgromadzonych w aktach sprawy nie wskazuje, by pobudowanie któregokolwiek z budynków towarzyszących, wymienionych na s. 41 ZTE (k. 124 t. Va akt administracyjnych), wymienionych pod poz. 31 lub 32 (rozważane w uzasadnieniach decyzji bądź zaskarżonego wyroku dwukondygnacyjne etażerki) albo pod poz. 33 (czterokondygnacyjny garaż wielopoziomowy), przewidziane były jako cel wywłaszczenia na przedmiotowej działce. Projekt zieleni mógł ze swej istoty przewidywać jedynie realizację zieleni urządzonej (symbole drzew i krzewów są naniesione na odpisie fragmentu planu [...] w skali 1:1000 – k. 13 t. VI akt administracyjnych). Naniesiony na rysunek planu projektu zieleni rysunek parkingu nie przedstawia obiektu kubaturowego, a jedynie jedną z co najmniej 2 rozważanych na przyszłość koncepcji parkingu położonego na powierzchni gruntu.

Skoro celem wywłaszczenia, zgodnie z decyzją z [...] grudnia 1975 r. dla nieruchomości obejmującej projektowaną działkę nr [...] była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z zespołem ulic w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]", to ani decyzja z [...] października 1976 r. (podjęta po upływie 21 i pół miesiąca później), ani załącznik do tej decyzji (projekt zieleni, który wszedł do obiegu prawnego wraz z decyzją z [...] października 1976 r.), nie mogły prowadzić do odmiennego ustalenia – że celem wywłaszczenia działki nr [...] z dawnego obrębu [...] (w części objętej projektowaną działką nr [...]), była budowa jakiegokolwiek obiektu kubaturowego o charakterze parkingu ani parkingu położonego na powierzchni gruntu. Za ustaleniem, błędnie dokonanym przez organy obu instancji, nietrafnie akceptowanym wyrokiem I instancji, nie mogło przemawiać zarządzenie nr 9 Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 29 stycznia 1974 r. w sprawie wskaźników i wytycznych urbanistycznych dla terenów mieszkaniowych w miastach (Dziennik Budownictwa Dziennik Urzędowy 1974/2/2; k.81-76 t. VII akt administracyjnych), bowiem ów akt, zawierający normy generalne i abstrakcyjne, w żaden sposób nie pozwala na dokonanie ustalenia co do realizacji celu wywłaszczenia określonego decyzją z [...] grudnia 1975 r. na nieruchomości wywłaszczonej, odpowiadającej projektowanej działce nr [...].

Nietrafnie Sąd I instancji aprobował pogląd Wojewody o braku tożsamości stanu prawnego przedstawionego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. P 38/11, ze stanem prawnym i faktycznym sprawy.

Bezspornym w sprawie jest, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa ostateczną decyzją z [...] grudnia 1975 r. na podstawie art. 1, 2, 21, 22, 23 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64).

Badając problem wstecznego działania art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn, Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 38/11 przeprowadził analizę występujących od 1958 r. podstaw prawnych zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz związanego z nimi orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Trybunał stwierdził, że do chwili wejścia w życie kwestionowanego art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w brzmieniu (tekst jedn.: do 22 września 2004 r.) w orzecznictwie sądowym prezentowana była konsekwentnie taka wykładnia przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, która nie dopuszczała do ich wstecznego (retroaktywnego) działania.

Wykładnia przesłanek zwrotu wywłaszczonych nieruchomości z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.) prowadziła do wniosku, że nieruchomości wywłaszczone w trybie tej ustawy nie podlegały zwrotowi, jeżeli właściwy organ administracji ustalił, że w chwili rozpoznawania wniosku o zwrot nieruchomość została już użyta na cel wywłaszczenia (tzn. zrealizowano już na niej cel wywłaszczenia albo rozpoczęto "używanie" tej nieruchomości na cel wywłaszczenia przez rozpoczęcie i prowadzenie inwestycji lub prac przygotowawczych do niej), a także - zgodnie z wyraźną treścią tego przepisu - jeśli nieruchomość nie została jeszcze "użyta" na cel wywłaszczenia, ale była ona nadal "niezbędna" inwestorowi na ten cel, mimo że nie rozpoczęto jeszcze nawet inwestycji.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej ugg) zwrotowi mogły podlegać nieruchomości, które jednocześnie okazały się już zbędne na cel wywłaszczenia w sensie faktycznym lub prawnym. Nie podlegały zwrotowi te nieruchomości, które w chwili orzekania o zwrocie zostały już "użyte" na cel wywłaszczenia i w chwili złożenia wniosku o zwrot już zrealizowano na niej inwestycję objętą celem wywłaszczenia, zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej i w czasie ważności odpowiednich decyzji (wyrok NSA z 21.10.1991 r. IV SA 914/91, ONSA 1992/1/3). Nie podlegały zwrotowi również nieruchomości wywłaszczone, na których w chwili złożenia wniosku o zwrot i przy zachowaniu ważności decyzji lokalizacyjnych na nieruchomości rozpoczęto już i kontynuowano realizację celu wywłaszczenia, choć celu tego jeszcze nie ukończono. Nieruchomość należało uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i podlegała ona zwrotowi na wniosek byłych właścicieli dopiero wówczas, jeżeli w chwili orzekania o zwrocie upłynął pewien wystarczająco długi okres od chwili wywłaszczenia, a w chwili wystąpienia z żądaniem zwrotu nieruchomości nie rozpoczęto jeszcze realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia (wyroki NSA z: 3.11.1987 r. IV SA 372/87, ONSA 1987/2/76; 30.9.1991 r. IV SA 539/91, ONSA 1991/3-4/81; 21.10.1991 r. IV SA 914/91; 12.1.1994 r. IV SA 1943/92, ONSA 1995/1/31; 14.3.1994 r. IV SA 1949/92, ONSA 1995/1/43; 11.4.1994 r. SA/Łd 335/94, Lex 24494; 6.5.1994 r. SA/Kr 1740/93, Lex 11052; 10.5.1994 r. IV SA 854/93, Lex 24667; 16.6.1994 r. IV SA 1116/93, ONSA 1995/2/84; wyrok SN z 7.2.1995 r. III ARN 82/94, OSNP 1995/15/183). Przepisy obu ustaw wywłaszczeniowych nie wskazywały przy tym, w jakim terminie powinno rozpocząć się "używanie" nieruchomości i kiedy powinna nastąpić realizacja inwestycji (cz. III pkt 3.1 uzasadnienia wyroku P 38/11).

Tym samym w kontrolowanej sprawie brak było podstaw do badania, czy doszło do rozpoczęcia realizacji celu wywłaszczenia 7 lat po uostatecznieniu decyzji wywłaszczeniowej (s. 8 akapit ostatni decyzji z [...] grudnia 2016 r.). Błędnie jako okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy Starosta wskazał "Okres 7 lat od daty nabycia do dnia - 30.01.1983 r." (s. 7 akapit 1 pkt 3 decyzji z [...] maja 2016 r.).

Trybunał stwierdził, że wstecznego działania nie przypisywano również art. 136 i art. 137 ugn w pierwotnym brzmieniu, które weszły w życie 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w pierwotnym brzmieniu, "Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli (...) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany". Art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn przewiduje natomiast do dziś, że "Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (...) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu".

Mimo nowej treści, ustawodawca nie wprowadził w 1998 r. nowej normy prawnej [podkreślenie NSA]. Porównując treść art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn w pierwotnym brzmieniu oraz art. 69 ust. 1 ugg sądy administracyjne doszły do przekonania, że ustawodawca w istocie skodyfikował występujące dotychczas w orzecznictwie sądowym przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (wyrok NSA z 22.8.2003 r. I SA 2622/01, Lex 149521). W wykładni art. 137 ust. 1 i 2 ugn w pierwotnym brzmieniu istotne nadal było jedynie to, czy w chwili podejmowania przez organ administracji zaskarżonej decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości grunt objęty żądaniem został już wykorzystany zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej (wyrok NSA z 28.5.2002 r. I SA 2743/00, Lex 82658).

Jedyną w istocie nowością normatywną było wprowadzenie do art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn konkretnego terminu 7 lat na rozpoczęcie realizacji inwestycji od chwili wywłaszczenia, przy czym do stosowania tego przepisu dochodziło jedynie wówczas, gdy na dzień orzekania o zwrocie nieruchomości nie rozpoczęto jeszcze prac związanych z realizacją tego celu; w takim wypadku organ oceniał, czy nie jest jeszcze za wcześnie na oddanie nieruchomości poprzednim właścicielom, posługując się oceną upływu 7-letniego terminu. Jeżeli w dniu orzekania o zwrocie nieruchomości stwierdzono zrealizowanie celu przedsięwzięcia, nie badano już dalej, czy nastąpiło ono w ciągu 7 lat od chwili wywłaszczenia, czy po upływie tego okresu. Przesłanka upływu 7 lat od chwili wywłaszczenia nie miała wówczas charakteru retroaktywnego.

Do odmiennej wykładni przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości doszło dopiero po wejściu w życie kwestionowanej przez WSA w Warszawie zmiany treści art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w obecnym brzmieniu [nadanym art. 1 pkt 89 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. nr 141, poz. 1492)] (cz. III pkt 3.3 uzasadnienia wyroku P 38/11).

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że ocenę dotychczasowego wykorzystania nieruchomości i zrealizowania celu wywłaszczenia należy dokonywać na dzień złożenia wniosku o jej zwrot, a nie tylko w chwili orzekania o zwrocie przez organ administracji (wyrok NSA z 22.8.2003 r. I SA 2622/01, Lex 149521).

Konsekwencją powyższej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn w obecnym brzmieniu jest uznanie, że skoro w chwili złożenia przez byłych właścicieli wniosku o zwrot nieruchomości cel został już na niej zrealizowany, wówczas nie ma podstaw do jej zwrotu, nawet jeśli realizacja celu nastąpiła zdecydowanie później niż przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia. W przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła. Skoro nieruchomość wywłaszczona przed 27 maja 1990 r. została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a zanim to się stało byli właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości, to prawo byłego właściciela lub jego spadkobierców do żądania zwrotu wygasło z chwilą skutecznej realizacji inwestycji (wyroki NSA z: 6.12.2006 r. I OSK 193/06, Lex 291163; 7.7.2011 r. I OSK 514/11, Lex 1082774; 3.11.2011 r. I OSK 1924/10, Lex 1149269; 30.11.2011 r. I OSK 2098/10, Lex 1149305, aprobowane przez Trybunał Konstytucyjny; cz. III pkt 3.6; 5.3 uzasadnienia wyroku P 38/11). Nie jest zasadne przyznanie w tej sytuacji pierwszeństwa poprzednim właścicielom w odzyskaniu nieruchomości, na których został już zrealizowany cel publiczny (np. infrastruktura szkoły podstawowej; cz. III pkt 5.3 uzasadnienia wyroku P 38/11).

Skoro w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (20 kwietnia 2007 r.; k. 11 t. II akt administracyjnych, przy czym wnioskodawcy prawidłowo określili przedmiot żądania zwrotowego dopiero dnia 30 sierpnia 2013 r.; k. 9 t. VI akt administracyjnych), na przedmiotowej części nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego wraz z zespołem ulic w rejonie osiedla mieszkaniowego "[...]") w postaci budowy fragmentu ciągu pieszego, zrealizowanego w ramach budowy osiedla, stanowiącego łącznik pomiędzy ulicą [...], a budynkami zrealizowanymi przy ul. [...], a w istocie jezdnią asfaltową, widoczną na k. 147 t. III akt administracyjnych, i mający przedłużenie wzdłuż budynku administracyjno-warsztatowego (k. 18 t. VI akt administracyjnych), oznaczonego symbolem [...] na tym rysunku. Sąd I instancji prawidłowo aprobował, że Wojewoda trafnie uznał, że budowa tego chodnika bitumicznego lanego, stanowi realizację celu publicznego (s. 10 decyzji z [...] grudnia 2016 r.; s. 11, 17 uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 196/17), jednakże błędnie przyjął, że stanowiło to jedynie przesłankę zwiększenia wartości nieruchomości (art. 140 ust. 4 ugn), gdy w istocie stanowiło to realizację celu wywłaszczenia - budowę ciągu pieszego, stanowiąc przeszkodę dla zwrotu owej nieruchomości (wyrok NSA z: 30.1.2018 r. I OSK 670/16, Lex 2441238; 5.7.2016 r. I OSK 610/15, Lex 2100731; 3.9.2010 r. I OSK 1537/09, Lex 745074).

Zarzuty (pkt II.1-8 petitum skargi kasacyjnej) podniesione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa), mimo że usprawiedliwione, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. To że organy, a także Sąd I instancji, w niektórych fragmentach uzasadnień nie przywoływały właściwych numerów działek bądź właściwych numerów obrębów, czy nie wskazywały właściwych numerów ksiąg wieczystych, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, oparte były na niewłaściwej wykładni art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ugn. Część błędów wymagała jedynie rektyfikacji (pkt II.1, 3, 4-7 petitum skargi kasacyjnej), bowiem w aktach sprawy są dokumenty źródłowe, które wskazują na właściwe numery działek bądź właściwe numery obrębów. Trafnie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że organy obu instancji nie przywołały dowodów, pozwalających ustalić, czy z pierwotnej działki nr [...] obrębu [...] (przy czym autor skargi kasacyjnej uważa, że działka nr [...] z obrębu "[...]"; zarzut II. 4 i 5 skargi kasacyjnej), w wyniku kolejnych podziałów powstała najpierw działka nr [...] w nowym obrębie [...], a następnie projektowana działka [...] (s. 4 pkt 1 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Takim dowodem winien być prawidłowo sporządzony przez geodetę uprawnionego i należycie oceniony przez organy obu instancji, wykaz synchronizacyjny, pozwalający ustalić, że w stanie z daty wywłaszczenia działka nr [...] z obrębu [...], objęta konkretną księgą wieczystą, a w dacie wywłaszczenia "cała nieruchomość oznaczona na mapie sytuacyjnej sporządzonej przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne i wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu [...]X.1973 r. [...] – jako działka opisana w rej. pom. pod poz. [...]" (k. 26 t. I akt administracyjnych), odpowiada w wyniku kolejnych podziałów obecnie istniejącej działce nr [...] z obrębu [...], objętej konkretną księgą wieczystą, której część stanowi projektowana działka nr [...] z obrębu [...].

Zagadnienie zawierania wcześniejszych umów dzierżawy przedmiotowych nieruchomości przed dniem 6 marca 2014 r. - począwszy od dnia 23 września 1998 r., nie dotyczy faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem ustalenie dzierżawy gruntów służyło jedynie ustaleniu legitymacji BSM [...] w kontrolowanym postępowaniu. Wybudowanie parkingu strzeżonego na innej działce, niż objętej przedmiotowym postępowaniem, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie kontrolowanej sprawy (pkt II.2 i 8 petitum skargi kasacyjnej).

Skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a Sąd I instancji z naruszeniem art. 151 ppsa oddalił skargi, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok w całości i rozpoznał skargi.

Wobec naruszenia zaskarżoną decyzją: prawa materialnego art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ugn, przez błędne przyjęcie przez Wojewodę [...], że celem wywłaszczenia było pobudowanie na części wywłaszczonej decyzją z [...] grudnia 1975 r. nr [...] działki, odpowiadającej obecnie projektowanej działce nr [...] z obrębu [...] konkretnego obiektu kubaturowego, będącego garażem i że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany przed dniem wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości; przepisów prawa procesowego (art. 8, art. 76 § 1 w zw. z art. 80 kpa) które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez utrzymanie w mocy decyzji z [...] maja 2016 r. nr [...] Starosty [...], mimo że zachodziły przesłanki uchylenia decyzji I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zachodzi współuczestnictwo pomiędzy miastem [...] a BSM [...] jako dzierżawcą przedmiotowej nieruchomości (B. Barut-Skupień, Współuczestnictwo procesowe w postępowaniu cywilnym i sądowoadministracyjnym, C.H. Beck 2014, s. 165).

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] rozpozna poprawiony i uzupełniony wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości (k. 9 t. VI akt administracyjnych), uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wyroku I OSK 2006/18. Organ dopełni szczególnej staranności przy oznaczaniu właściwych numerów działek i właściwych numerów obrębów oraz numerów ksiąg wieczystych.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (punkt 3) oraz art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (punkt 4 sentencji wyroku).