Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 375/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 1,2, i 3, art. 26 par. 4 i par. 5 pkt 1, art. 29, art. 27 par. 1 pkt 2, art. 28a
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi T. F., W. J. – Ś. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia w sprawie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżących T. F. i W. J. – Ś. kwotę po 100 zł (sto) dla każdego z nich.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim decyzją z 13 maja 2008r., nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118), nakazał M. K., W. J., T. F., W. F. i Z. F. wykonanie doraźnych zabezpieczeń budynku usytuowanego w G. przy ul. [...]. Decyzja ta stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Dokonując kontroli w dniu 23 kwietnia 2009r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim ustalił, że nałożony obowiązek nie został wykonany przez zobowiązanych, zatem pismem z 24 kwietnia 2009r. przesłał zobowiązanym upomnienie wzywające do wykonania nałożonego obowiązku. Następnie, w dniu 1 lipca 2009r. wystawił na każdego ze zobowiązanych tytuł wykonawczy, po czym postanowieniem z 1 lipca 2009r. nałożył na ww. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł na każdego zobowiązanego.

Organ odwoławczy po rozpoznaniu zażaleń na powyższy akt postanowieniem z 26 sierpnia 2009r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na popełnione przez organ I instancji błędy dotyczące wymiaru grzywny.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim postanowieniem z [...], nr [...], działając na podstawie art. art. 119, 121 i art. 122 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), nałożył na M. K., W. J. T. F., W. F. i Z. F. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10000 zł, w kwocie 2000 zł na każdego ze zobowiązanych. Ponadto organ wskazał, że w razie niewykonania obowiązku w terminie do dnia 23 kwietnia 2010r. zostanie orzeczone wykonanie zastępcze. W uzasadnieniu decyzji przedstawił opisany wyżej stan faktyczny sprawy. Podał, że wysokość nałożonej grzywny została ustalona na podstawie art. 121 § 2 cyt. ustawy oraz realnego istniejącego zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia osób postronnych. Odnotował, iż zgodnie z odpisem z Księgi Wieczystej nr [...] działka nr A - teren zabudowany mieszkaniowy - stanowi współwłasność wyżej wymienionych osób, co zostało potwierdzone w Sądzie Rejonowym w G. w dniu 1 kwietnia 2010r., obowiązanych do wykonania obowiązku z decyzji nr [...]. Organ zatem uznał, że określeni zobowiązani ponoszą odpowiedzialność solidarną, zatem grzywna w celu przymuszenia w kwocie 10000 zł została podzielona na jednakowe kwoty, tj. po 2000 zł. na każdego z nich.

Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli W. J.-Ś. i W. F., wskazując na surowość nałożonej grzywny w stosunku do uzyskiwanych skromnych dochodów oraz na swoją trudną sytuację majątkową. Ponadto W. J.-Ś. podniosła okoliczność uniemożliwienia przez M. K. Z. F. i W. F. wykonania na części budynku nowej elewacji. Poza tym W. J. Ś., uzupełniając zażalenie przedstawiła akt notarialny w postaci umowy darowizny z 30 kwietnia 2010r., na mocy której darowała Z. F. swój udział we współwłasności nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 18, art. 23 § 1 i art. 23 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954) po rozpatrzeniu zażaleń W. J.-Ś. i W. F., w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił omówiony stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że przedmiotem jego oceny jest wyłącznie kontrola czynności egzekucyjnych Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym w myśl art. 29 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według którego organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, nie jest zaś uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podkreślił, że w świetle przepisów cyt. ustawy organ egzekucyjny uprawniony jest do stosowania w całości lub części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku (art. 1a pkt 7), nie mając przy tym, na tym etapie postępowania, prawa do oceny merytorycznej, odnośnie zgodności z prawem egzekwowanej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie budził wątpliwości fakt, że żalący nie wykonali nałożonego na nich obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji organu I instancji. Obowiązek ten był wymagalny i wobec jego niewykonania organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie egzekucyjne. Tytuły wykonawcze zostały sporządzone na urzędowym formularzu i zostały prawidłowo wypełnione zgodnie z treścią art. 27, art. 27c i art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie stwierdził także uchybień dotyczących doręczenia zobowiązanym upomnienia, tytułu wykonawczego i postanowienia organu pierwszej instancji. Dalej odnotował, iż zasady dotyczące stosowania i wymiaru środka egzekucyjnego, jakim jest grzywna w celu przymuszenia, określają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dostrzegł, że art. 7 § 2 cyt. ustawy nakłada na organ egzekucyjny obowiązek stosowania środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków, środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Podkreślił, że z kolei zgodnie z treścią art. 121 § 2 ustawy każdorazowo nałożona grzywna na osobę fizyczną nie może przekraczać kwoty 10000 zł. Natomiast art. 121 § 4 ustawy stanowi, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Zatem ze względu na powyższe unormowania prawne organ egzekucyjny powinie rozważyć czy nałożenie grzywny spełni cel przewidziany w ustawie, gdyż w sytuacji, gdy zasadne jest orzeczenie grzywny powinien określić jej wysokość w takiej wysokości, by zobowiązanemu bardziej opłacało się wykonanie obowiązku niż uiszczenie grzywny. Dokonując zatem oceny, w świetle przedstawionych wywodów, organ odwoławczy stwierdził, że grzywna nałożona w przedmiotowej sprawie w kwocie 2000 zł na każdego z zobowiązanych nie została określona w nadmiernej wysokości, i nie ma charakteru karnego, a równocześnie jest wystarczająco dolegliwa dla zobowiązanych by skłonić ich do wykonania nałożonego obowiązku. Przeto zarzuty skarżących wskazujące na jej surowość nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ została ona określona zgodnie z przepisami ustawy.

Na koniec organ odwoławczy, odnosząc się do przedłożonego przez W. J.-Ś. w toku postępowania odwoławczego aktu notarialnego – umowy darowizny z 30 kwietnia 2010r. - którą podarowała Z. F. udział we współwłasności nieruchomości, objętej decyzją z 13 maja 2008r. w sprawie wykonania doraźnych zabezpieczeń budynku usytuowanego w G. przy ul. [...] zaakcentował, że skoro umowa ta została zawarta po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, to po myśli zacytowanego art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawarta umowa darowizny nie ma wpływu na prawidłowość wcześniej wydanego postanowienia.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu W. J.-Ś. oraz T. F. nie zgodzili się z postanowieniem organu odwoławczego oraz pierwszej instancji. W. J.-Ś. wniosła o umorzenie postępowania, kwestionując nałożoną grzywnę w wysokości 2000 zł. Wskazała, że do jej nałożenia doszło w czasie załatwiania formalności związanych z zawarciem aktu darowizny przekazującym części nieruchomości bratu Z. F. Wskazała, że od 30 kwietnia 2010r. nie jest już współwłaścicielką nieruchomości. Dodatkowo podała, że to M. K. lekceważy nakaz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim określony w decyzji z 13 maja 2008r., gdyż tylko jej połowa domu od strony zachodniej nie była remontowana i uległa zniszczeniu do tego stopnia, że tym złym stanem nieruchomości zainteresował się inspektor nadzoru. Zaakcentowała swoją złą sytuację materialną. Z kolei, T. F. w skardze do tut. Sądu podniósł zaś, że nałożenie na niego obowiązku wyeliminowania zagrożenia decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim z 13 maja 2008r. jest bezpodstawne, gdyż nakaz ten powinien był zostać skierowany tylko do M. K. do której należy połowa domu. Zauważył, że nawet gdyby przyjąć, iż powinien ponosić odpowiedzialność za zły stan techniczny nieruchomości jako współwłaściciel to tylko do wielkości udziału w nieruchomości, tymczasem on zapłaci najwięcej, bo jego udział wynosi jedynie 3/64 w działce nr A. Wskazał, że wcześniej właścicielem części nieruchomości był C. K., który nigdy nie remontował swojej części budynku ani na zewnątrz ani wewnątrz. Jego część budynku jest zadbana i pomalowana, jak również druga połowa zabudowy gdzie mieszkają bracia. Na dowód tego dołączył do skargi zdjęcia. Poza tym zauważył, że M. K. zabroniła im tynkowania jej części budynku, zatem organ nadzoru budowlanego niesłusznie karze pozostałych współwłaścicieli, którzy nie mają wpływu na postępowania jednego z nich.

Odpowiadając na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo stwierdził, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanych poprzez dolegliwość finansową od nakazanego zachowania się i na każdym z nich ciąży wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej obowiązek wykonania określonych obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zdaniem organu pomimo, że wymiar grzywny jest ustalany w granicach określonych ustawą, na podstawie uznania organu egzekucyjnego nie ma możliwości przy jej wymierzaniu stosowania kryterium winy, przyczynienia się, czy też brania pod uwagę wielkości udziału we współwłasności zobowiązanego współwłaściciela.

Na rozprawie w dniu 26 października 2010r. połączono sprawy ze skargi W. J.-Ś. (sygn. akt II SA/Op 376/10) ze sprawą ze skargi T. F., zawisłej pod sygn akt II SA/Op 375/10 w celu łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Obecna na rozprawie W. J.-Ś. dodała, że niezrozumiałe dla niej jest dlaczego ma ponosić koszty zabezpieczenia nieruchomości, której nie jest współwłaścicielką. Oświadczyła, że około roku 1992r. doszło do zmiany jej nazwiska na dwuczłonowe i brzmi ono J.-Ś. Na potwierdzenie tej okoliczności okazała dowód osobisty wydany przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w dniu 7 stycznia 2003 r. Uczestnik postępowania W. F. poparł skargi skarżących. Potwierdził, że M. K. swoim zachowaniem uniemożliwiała wykonanie bieżącej konserwacji obiektu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwaną dalej P.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 ustawy).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność m.in. postanowienia (art. 3 § 2 P.p.s.a) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialonoprawnym. Godzi się stwierdzić także, iż sąd administracyjny nie jest uprawniony, ani też władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a przy orzekaniu nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani też nie bierze pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej.

Przeprowadzona w wyżej wskazany sposób kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, iż nie odpowiadają one prawu.

Na wstępie trzeba odnotować, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - zwaną dalej ustawą). Ustawa ta w art. 1 określa, m.in. sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, a także sposób prowadzenia przez organy egzekucyjne postępowania i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Natomiast po myśli art. 3 § 1 ustawy egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej omówionych wyżej obowiązków (wierzycielem) jest stosownie do przepisu art. 5 § 1 pkt 1 ustawy właściwy do orzekania organ I instancji za wyjątkiem przypadków wymienionych w pkt 4, który nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 1 i 2 ustawy). Organ ten w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym może wystąpić także w roli organu egzekucyjnego, na mocy art. 20 § 1 pkt 4 ustawy. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 §1). Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art.15 §1 ustawy). Stosownie do treści art. 26 § 5 pkt 1 ustawy wszczęcie egzekucji administracyjnej w analizowanych przypadkach następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, zaś z art. 26 § 4 ustawy wynika, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie przez siebie wystawionego tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawnionym do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, który w niniejszej sprawie został określony w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim z dnia 13 maja 2008r., nr [...], w sprawie wykonania doraźnych zabezpieczeń budynku usytuowanego w G. przy ul [...], na działce nr A. Decyzja ta stała się ostateczna i podległa wykonaniu. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 23 kwietnia 2009 r. organ egzekucyjny pierwszej instancji stwierdził, że nałożony obowiązek nie został wykonany Upomnieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r. wzywał zobowiązanych do wykonania nałożonego obowiązku (dowód: potwierdzenia odbioru przesyłki). Następnie w dniu 1 lipca 2009 r. organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy nr [...], zaś postanowieniem z [...] nałożył na M. K., W. J., T. F., W. F. i Z. F. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10000 zł, w kwocie 2000 zł na każdego ze zobowiązanych. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, biorąc pod uwagę treść art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu zbadał także zgodność zaskarżonego postanowienia z innymi przepisami ustawy, w tym wystawiony tytuł wykonawczy przez organ egzekucyjny. Stosownie do przepisu art. 26 § 1 ustawy tytuł ten powinie zostać sporządzony według ustalonego wzoru określonego w załączniku nr 24 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541) oraz odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 27 § 1 ustawy. Wystawione tytuły wykonawcze skierowane do W. J. oraz Z. F., nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2 ustawy oraz we wzorze. W myśl przywołanego przepisu tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację. We wzorze, w rubryce B "Dane Identyfikacyjne Zobowiązanego", w pkt 6 dotyczącym zobowiązanego będącego osobą fizyczną wskazano, że w tej rubryce należy wpisać nazwisko, pierwsze imię oraz drugie imię. Jak wynika z oświadczenia złożonego przez skarżącą przed tut. Sądem oraz z aktu notarialnego Repertorium A nr [...], sporządzonego w dniu 30 kwietnia 2010r. nazwisko zobowiązanej J. składa się z dwóch członów i brzmi J.-Ś., zaś organ egzekucyjny w tytule wykonawczym podał tylko jeden człon jej nazwiska. Natomiast Z. F. identyfikowany jest przez dwa imiona: Z. S., co potwierdza opisany wyżej akt notarialny, tymczasem w tytule wykonawczym wpisano jedynie pierwsze imię zobowiązanego. W ocenie Sądu, stwierdzone wady dyskwalifikują tak wystawione tytuły wykonawcze, albowiem nieprawidłowo określają podmioty zobowiązane do wykonania określonych obowiązków. Opisane wady tytułów wykonawczych uszły uwadze organu odwoławczego. Nie można również zgodzić się ze stwierdzeniem organu pierwszej instancji, że zobowiązani ponoszą odpowiedzialność solidarną, wobec tego podzielił wymierzoną grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 10000 zł na jednakowe kwoty, tj. po 2000 zł. na każdego z nich. Konsekwencją treści tytułu wykonawczego jest konieczność wdrożenia odrębnych postępowań egzekucyjnych wobec wszystkich adresatów decyzji Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim z dnia13 maja 2008r. Bezspornie chodzi o wspólny obowiązek, lecz w ocenie tut. Sądu, brak jest podstaw prawnych do kwalifikowania go jako zobowiązanie solidarne. Trzeba zauważyć, że pojęcie zobowiązania solidarnego należy do dziedziny prawa cywilnego. Na podstawie art. 369 Kodeksu cywilnego, zobowiązanie jest solidarne, jeżeli wynika to z ustawy lub z czynności prawnej. Istotą solidarności dłużników jest zaś możliwość wyboru przez wierzyciela spełnienia świadczenia jedynie przez jednego z dłużników ( art. 366 § 1 K.c. ). Zasada ta nie może mieć jednak zastosowania do wykonania obowiązku w drodze decyzji administracyjnej. Niewątpliwie decyzją z dnia 13 maja 2008r. nałożono obowiązek wykonania doraźnych zabezpieczeń budynku na pięciu adresatów nie wskazując, iż jest to zobowiązanie solidarne. Określony w decyzji nakaz ma charakter podzielny, a jego wykonanie obciąża wszystkich współwłaścicieli, niezależnie od wielkości udziałów. Przyjdzie odnotować, że obowiązkiem organów administracji jest wskazanie adresata decyzji zgodnie z wymogami ustawy – Prawo budowlane. Ustawa ta nie odwołuje się do pojęcia solidarności zobowiązania, podczas gdy na etapie postępowania egzekucyjnego to treść tytułu wykonawczego decyduje o zakresie obowiązku. Również ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie posługuje się pojęciem solidarności. Zdaniem tut Sądu, skoro egzekwowany obowiązek w postaci opisanego nakazu nałożonego na kilku zobowiązanych, nie ma charakteru zobowiązania solidarnego, to i zastosowany środek egzekucyjny nie może mieć charakteru zobowiązania solidarnego. Zatem organ egzekucyjny nie może twierdzić, iż zobowiązani ponoszą odpowiedzialność solidarną i obciążać każdego zobowiązanego jednakową kwotą bez konkretnych oraz odpowiednich ustaleń. W tym miejscu trzeba wskazać, że stosownie do przepisu art. 7 § 2 ustawy organ egzekucyjny winien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Dążąc do wykonania przez zobowiązanych egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny miał w kontrolowanej sprawie do wyboru dwa środki egzekucyjne. Poza grzywną nałożoną w celu przymuszenia, mógł jeszcze zastosować przewidziane w art. 127 ustawy wykonanie zastępcze, które stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. W ocenie Sądu, ten drugi środek egzekucyjny jest bardziej uciążliwy. Pociąga, bowiem za sobą bardziej dolegliwe dla zobowiązanych skutki natury finansowej. Zauważyć również należy, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanych, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Ustawodawca wprowadził tylko górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Nie jest to uznanie dowolne, ponieważ organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 ustawy) i zasady niezbędności (art. 7 § 3). Wynika z nich obowiązek organu egzekucyjnego zastosowania wobec zobowiązanych takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Zatem, uzasadniając zastosowaną wysokość nałożonej grzywny organ egzekucyjny mógł odwołać się jedynie do zasad celowości i skuteczności podjętych działań, a nie do odpowiedzialności solidarnej. Stąd uzasadnienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji w tym zakresie jest błędne. Prawidłowo natomiast organ, nakładając grzywnę w celu przymuszenia, jednym postanowieniem na kilku zobowiązanych określił zasady realizacji tego obowiązku, wskazując określoną kwotę grzywny oraz jej części na każdego z zobowiązanych. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem skarżącego T. F., jak wywodził w skardze, że przy wymierzeniu grzywny organ powinien ustalić jej wysokość proporcjonalnie do wysokości udziału we współwłasności zobowiązanego współwłaściciela. Organ winien jednak wziąć pod uwagę, by była ona skuteczna, ale także aby nie była nadmiernie uciążliwa dla zobowiązanego.

Idąc dalej, badając zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego drugiej instancji, pod kątem zarzutu W. J.-Ś. o braku podstaw do obciążania jej grzywną w sytuacji, gdy nie jest już współwłaścicielką obiektu, trzeba stwierdzić, że jest on uzasadniony. Nieuprawniony jest pogląd organu odwoławczego, że zawarta umowa darowizny, po dacie wydania postanowienia przez organ egzekucyjny pierwszej instancji, nie ma wpływu na prawidłowość wcześniej wydanego postanowienia. Zgodnie z art. 28a ustawy " W przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych czynności egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście obowiązku na następcę prawnego." Przepis ten dotyczy więc sytuacji, gdy na skutek czynności cywilnoprawnych dochodzi do zmiany właściciela rzeczy, z którą jest związany egzekwowany obowiązek. Taka sytuacja może polegać m.in. na darowaniu udziału w nieruchomości, w stosunku do którego wydano nakaz wykonania doraźnych zabezpieczeń budynku. W takim wypadku obowiązek przechodzi na następcę prawnego, czyli obdarowanego. Nakaz wykonania doraźnych zabezpieczeń budynku jest obowiązkiem wynikającym z normy prawa materialnego administracyjnego. W wyroku WSA z dnia 24 stycznia 2005 r., II SA/Wr 39/03 zaprezentowano stanowisko, które w pełni podziela tut. Sąd, że "Jeżeli występuje następstwo prawne (czyli sprawa dotyczy praw zbywalnego lub dziedzicznego) obowiązek administracyjny przechodzi z mocy prawa na następcę prawnego zobowiązanego (art. 28a ustawy o egzekucji w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o egzekucji." Zatem zarzut skarżącej, że nie jest ona już zobowiązana do wykonania doraźnych zabezpieczeń budynku, gdyż obecnie nie jest współwłaścicielem opisanego budynku, którego nakaz dotyczy, wobec treści art. 28a cyt. ustawy powinien być przez organ II instancji rozpoznany, bowiem kontynuacja czynności egzekucyjnych wobec zbywcy obiektu budowlanego, - czyli skarżącej - stanowi naruszenie przepisu art. 28a ustawy, co z kolei ma wpływ na wynik sprawy. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko osobie, która nie jest stroną postępowania jest niedopuszczalne i powinno skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań.

Wobec przedstawionej argumentacji należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 135 tej ustawy uchylić postanowienie pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200, a orzeczenie w przedmiocie niewykonywania zaskarżonego postanowienia wydano na podstawie art. 152 P.p.s.a.

-----------------------

7