Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 2643/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Informacja prasowa
Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną w części, uchylono zaskarżone postanowienie w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania WSA
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 85 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 167 poz 1398
law: Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 55/14 w sprawie ze skargi P.G. na bezczynność Powiatu [..] w przedmiocie udzielenia informacji prasowej postanawia: 1) uchylić pkt 3) zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania; 2) oddalić skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 55/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w pkt 1) umorzył postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane na skutek wniesionej przez P.G. skargi na bezczynność Powiatu [..] w przedmiocie udzielenia informacji prasowej; w pkt 2) stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz w pkt 3) zasądził od Powiatu [..] na rzecz P.G. kwotę 309 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wnioskiem z dnia 13 lutego 2014r. S.P. – dziennikarz dziennika "[..]" wystąpił do Starostwa Powiatowego w [..] na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984r. Prawo prasowe o przesłanie kopii wniosku oraz decyzji (uchwały) dotyczącej nadania tytułu "Wolontariusza roku" M.H. – prezesowi Koła Łowieckiego "[..]" w [..].

W dniu 22 kwietnia 2014r. P.G. – redaktor naczelny dziennika "Łowiecki" wniósł za pośrednictwem Starosty [..] skargę na bezczynność tego organu w udzieleniu żądanej informacji publicznej, domagając się zobowiązania organu do udzielenia informacji zgodnie z wnioskiem z dnia 13 lutego 2014r. w terminie 7 dni. Zarzucił organowi naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (zwanej dalej : u.d.i.p.) poprzez bezczynność w udzieleniu informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę, Starosta [..]wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że rzeczywiście pismem z dnia 13 lutego 2014 r. S.P. dziennikarz dziennika "[..]" na podstawie przepisów ustawy Prawo prasowe wystąpił z pisemną prośbą o przesłanie kopii wniosku lub decyzji dotyczącej nadania tytułu "Wolontariusza roku" M.H.. Nie otrzymał odpowiedzi na powyższe pismo do dnia wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego, jednakże informację o braku dokumentów wskazanych wnioskiem z dnia 13 lutego 2014 r. wnioskodawca otrzymał pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako : u.d.i.p.), stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy jak i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W wąskim zakresie odsyła do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalając, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się k.p.a. Reguluje ona udostępnienie informacji publicznej (art. 7, 13 i 14 ustawy), jak również odmowę udostępnienia informacji w trybie art. 16 ust. 1 ustawy, czy też dopuszcza stwierdzenie przez organ, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej i wówczas organ powiadamia jedynie wnoszącego, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. teza nr 2 wyroku NSA w Warszawie z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059.02, LEX nr 77178, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 162/07, LEX nr 322803).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. Art. 6 zawiera przykładowy, otwarty katalog typowych informacji publicznych. Dlatego też doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji publicznej, za informację publiczną uznaje wszelkie informacje dotyczące faktów wytworzonych przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, znajdujące się w posiadaniu organu władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy, por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 181/02; wyrok NSA z dnia 20 października 2002 r., II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 2036-2037/02 za: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s.28). W szczególności, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ust. 2 u.d.i.p, udostępnieniu podlega informacja publiczna o polityce działania i organizacji organów władzy publicznej oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, w tym informacje o zamierzeniach działań władzy i projektowaniu aktów normatywnych.

W ocenie Sądu I instancji, istotnym jest, że po wniesieniu skargi na bezczynność Starosty [..], organ ten rozpoznał niezwłocznie wniosek, udzielając informacji, iż organ nie posiada żądanych dokumentów, a pan M.H. został wytypowany przez Starostę [..] do nadania mu tytułu "Wolontariusza roku." Okoliczność ta jest istotna o tyle, że stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Przy czym w myśl art. 54 § 3 P.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. W konsekwencji, w dacie orzekania przez Sąd, organ nie pozostawał już w bezczynności. Tym samym na skutek okoliczności, które zaistniały po wniesieniu skargi, a przed wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne co do skarżonej bezczynności stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 2 i 3 tego artykułu.

Przechodząc do oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., Sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co umożliwić ma stronie ewentualne dochodzenie odszkodowania, o którym mowa w art. 417¹ § 3 kodeksu cywilnego, z tytułu niezgodnego z prawem zaniechania organu co do wydania aktu administracyjnego. Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnił, iż podniesione przez organ argumenty wskazują, że zaniechanie udzielenia wnioskodawcy odpowiedzi było spowodowane tym, iż organ nie dysponował wskazanymi we wniosku o udzielenie informacji publicznej dokumentami( wnioskiem, decyzją czy uchwałą w zakresie wyboru "Wolontariusza roku"), a więc zaniechanie organu nie było zamierzone. Organ mylnie przyjął, iż skoro nie dysponuje żądanymi dokumentami, to nie jest zobowiązany do udzielenia informacji stronie. Organ natomiast niezwłocznie udzielił odpowiedzi po wniesieniu skargi przez stronę pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. Powyższe, zdaniem Sądu I instancji, uzasadniało rozstrzygnięcie zawarte w pkt II postanowienia, co równocześnie czyniło niezasadnym wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny.

W pkt III sentencji postanowienia Sąd I instancji orzekł o zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego na zasadzie art. 201 § 1 P.p.s.a. i art. 205 § 1 i 3 P.p.s.a., zgodnie z którymi : do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (§ 1)

Przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.) - § 3.

Wskazana w pkt. III orzeczenia sądu łączna kwota 309 zł. obejmuje wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty przejazdu pełnomocnika skarżącego do sądu administracyjnego w obie strony według ceny biletu PKP Intercity w wysokości 96 zł. oraz 17 zł. tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ( 100 zł. wpisu sądowego + 2 x 96 zł. + 17 zł.= 309 zł. – por. notatkę urzędową).

Zgodnie ze wskazanym unormowaniem zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a., a więc w sytuacji, gdy organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, uwzględni ją w ramach autokontroli.

Sąd I instancji nie uwzględnił zwrotu wszystkich wskazywanych przez stronę kosztów postępowania wyszczególnionych pismem procesowym złożonym na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. Zauważył bowiem, iż zgodnie z art. 205 § 3 P.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.).

Z kolei z tych przepisów ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, do których odsyła art. 205 § 3 P.p.s.a. – tj. przepisów Działu 2 – "Należności świadków, biegłych, tłumaczy i stron w postępowaniu cywilnym" - w art. 85 stanowi się: 1. Świadkowi (tu stronie) przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu.

2. Górną granicę należności, o których mowa w ust. 1, stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

3. Według tych samych zasad świadkowi (stronie) przysługuje zwrot kosztów noclegu oraz utrzymania w miejscu wykonywania czynności sądowej.

4. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 1 i 3, świadek (strona) powinien należycie wykazać.

Biorąc pod uwagę powyższą regulację, Sąd I instancji zwrócił skarżącemu rzeczywiście poniesioną opłatę sądową – czyli 100 zł, a nie 200 zł. jak wnosił skarżący we wniosku. Jeżeli zaś chodzi o zwrot kosztów podróży, to Sąd zasądził zwrot skarżącemu od organu kosztów wskazanych art. 85 ust. 1 stosowanej odpowiednio ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych za "inny odpowiedni środek transportu" - czyli za przejazd pociągiem, uznając, iż w świetle ust.4 art. 85 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych strona nie udokumentowała tych kosztów należycie. Ponadto istniała możliwość dojazdu do [..]na godzinę 11.30 wyznaczoną w rozpatrywanej sprawie, albowiem według najkorzystniejszego połączenia kolejowego strona mogła przybyć do [..]na godz. 10.05 (por. notatka urzędowa). Podkreślić również należy, iż wskazywana przez pełnomocnika skarżącego uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2012r., III PZP 4/12 dotyczy celowych i niezbędnych kosztów przejazdu do sądu profesjonalnego pełnomocnika strony w celu wzięcia udziału w rozprawie, którym pełnomocnik skarżącego nie jest.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.G., zaskarżając go w części tj. w zakresie pkt 2) i pkt 3), zarzucił mu naruszenie prawa procesowego tj.

1) art. 149 § 1 zdanie 1 i 2 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzi rażące naruszenie prawa wobec znacznej zwłoki w zachowaniu terminu odpowiedzi przekraczającej ponad 4 krotnie termin ustawowy;

2) art. 85 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych stosowanej odpowiednio na mocy 205 § 3 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie zasady zwrotu kosztów dojazdu samochodem pełnomocnika skarżącego, jak i poprzez uznanie, że oświadczenie pełnomocnika nie jest wystarczającym dla zasądzenia zwrotu kosztów dojazdu pełnomocnika samochodem.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie pkt 2) i pkt 3) zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Powiat [..]wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej pkt 3) zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie zostały wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a. Nie rozpoznaje on zatem ponownie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem rozważań wojewódzkiego sądu administracyjnego, ani nie bada w całości legalności postępowania przed Sądem I instancji. Kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej. Sąd kasacyjny może więc uwzględnić tylko te przepisy, których złamanie wyraźnie w skardze kasacyjnej zarzucono. Nie jest natomiast uprawniony do poprawiania, konkretyzowania ani uzupełniania zarzutów kasacyjnych. Tym samym z własnej inicjatywy nie może rozpatrywać innych wad lub w innym zakresie niż naruszenia wskazane przez wnoszącego skargę kasacyjną. Podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie muszą być sformułowane precyzyjnie, nie pozostawiając miejsca na przypuszczenia i domysły co do rzeczywistych intencji strony skarżącej kasacyjnie.

Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie oparta została m. in. na zarzucie naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 149 § 1 zdanie 1 i 2 P.p.s.a., przez przyjęcie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Należy wyjaśnić, że art. 149 § 1 P.p.s.a. jest jednym z tzw. przepisów wynikowych, podobnie jak art. 146 § 1, art. 147, art. 151, czy art. 145 § 1 P.p.s.a. Warunkiem zastosowania art. 149 § 1 P.p.s.a. jest więc spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia czy niestwierdzenia przez Sąd I instancji naruszeń prawa przez organ administracji. Jeżeli z postanowienia wynika, że wojewódzki sąd administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa świadczących o bezczynności organu, jednak nie uznał że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić Sądowi naruszenia art. 149 § 1 P.p.s.a, gdyż jego rozstrzygnięcie odpowiada dyspozycji zastosowanego przepisu. Nawet błędne oddalenie skargi na bezczynność organu, czy też błędne zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku i stwierdzenie, że jego bezczynność miała miejsce ( lub nie ) z rażącym naruszeniem prawa, nie polega samo w sobie na nieprawidłowym zastosowaniu odpowiednio art. 151 P.p.s.a. i art. 149 § 1 P.p.s.a., lecz może ewentualnie wskazywać na błąd popełniony w fazie kontroli zaskarżonej bezczynności organu. Powołanie wyłącznie art. 149 § 1 P.p.s.a jako naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające do podważenia zaskarżonego postanowienia, gdyż przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca chcąc postawić zarzut złamania regulacji zawartej w art. 149 § 1 P.p.s.a., zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut z wytykiem naruszenia innych przepisów, którym – jej zdaniem – uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich odniesień oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 149 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej, ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony.

W podstawie rozpatrywanej skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 149 P.p.s.a. nie powiązano z żadnymi przepisami, którym w ocenie składającego skargę kasacyjną miał uchybić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia art. 149 P.p.s.a.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 85 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych stosowanej odpowiednio na mocy 205 § 3 P.p.s.a., należy wskazać, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 P.p.s.a. i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami (art. 209 P.p.s.a.). Wyjątek co do zwrotu kosztów postępowania określony w art. 200 P.p.s.a. podyktowany jest tym, że skarga jest środkiem kontroli działalności administracji publicznej i wobec tego w razie uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Oznacza to, że żądanie zwrotu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji może być uwzględnione tylko wówczas, jeżeli strona poniosła określone koszty postępowania. Stawiennictwo strony w sądzie w związku z dochodzeniem swoich praw wiążę się z koniecznością poniesienia przez stronę kosztów podróży. Łączy się to z określonym uszczerbkiem w zakresie praw majątkowych strony, zasługujących na zwrot w świetle art. 200 P.p.s.a.

Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 P.p.s.a.). Stosownie do art. 205 § 3 P.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Zgodnie z zasadami określonymi w art. 85 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 sierpnia 2012 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1101), świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży – z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu – w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. W poprzednim brzmieniu (przed dniem 5 listopada 2012 r.) art. 85 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie wskazywał na rodzaj środków transportu, przy skorzystaniu z których przysługuje zwrot kosztów podróży. Obecnie przepis ten, wprost dopuszcza korzystanie z samochodu będącego w dyspozycji strony, jako środka transportu, co stanowi jasne odejście od wcześniejszej regulacji. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 31 sierpnia 2012 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (druk 270) ustawodawca wskazując na zmiany, jakie zaszły zarówno w sferze społecznej, jak i gospodarczej, w tym w zakresie rozpowszechnienia się indywidualnych środków transportu, uznał, że niecelowe byłoby dalsze utrzymywanie zwrotu wydatków tylko do kosztów podróży środkiem transportu masowego. Zmiana ta ma zapewnić dostosowanie zwrotu kosztów podróży do obecnych warunków społeczno-gospodarczych, a tym samym przynieść większe poszanowanie praw majątkowych stron.

Jednocześnie w art. 85 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych została ustalona górna granica przyznawanych kosztów, którą stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. W przypadku podróży samochodem kwota ta wynosi 0,8358 zł za 1 km przebiegu pojazdu samochodu osobowego o pojemności silnika powyżej 900 cm3 (§ 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy; Dz. U. nr 27, poz. 271 ze zm.).

Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że zaprezentowana przez Sąd I instancji wykładnia art. 85 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie jest prawidłowa, albowiem w istocie zmierza do wyłączenia możliwości ubiegania się przez stronę (pełnomocnika strony) zwrotu kosztów przejazdu własnym samochodem. Nie można przyjąć, że tylko z tego powodu, iż istnieje możliwość przejazdu publicznym środkiem transportu, nieracjonalny i niecelowy jest przejazd własnym samochodem. Taka wykładnia art. 85 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie uwzględnia celu zmian wprowadzonych ustawą z dnia 31 sierpnia 2012 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, w szczególności zapewnienia większego poszanowania praw majątkowych stron. We współczesnych warunkach społeczno-gospodarczych samochód jest powszechnie wykorzystywanym środkiem transportu. Tym samym, skoro pełnomocnik skarżącego w dniu 24 czerwca 2014 r. stawił się na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, korzystając z samochodu, to za koszt przejazdu do Sądu należy uznać rzeczywiście poniesiony koszt przejazdu tym samochodem.

Należy jednak podnieść, że zgodnie z art. 85 ust. 4 w związku z art. 91 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, to na stronie spoczywa ciężar wykazania wysokości poniesionych kosztów. Oznacza to, że nie można automatycznie przyjmować, iż stronie należy się zwrot kosztów przejazdu według maksymalnej wartości (maksymalna stawka za kilometr 0,8358 zł) przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy. Strona zobowiązana jest wykazać rzeczywiście poniesione koszty dojazdu do Sądu w dniu rozprawy. We wniosku strona podała jedynie, że koszt przejazdu do Sądu wyniósł "653, 59 zł (782 km x 0,8358 zł)". Twierdzenia strony odnośnie poniesionych kosztów przejazdu wymagają oceny Sądu pod względem ich racjonalności i celowości, w szczególności co do wyboru trasy.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd I instancji ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania dokona oceny wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu pełnomocnika skarżącego na rozprawę w dniu 24 czerwca 2014 r. samochodem.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1) postanowienia oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2) postanowienia.