Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1644/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Notarialna
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 40 par. 1 pkt 9, art. 72 par. 2, art. 75
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2013 r. sprawy ze skargi I.F. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w K. z dnia [...] lipca 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącej I.F. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. F. (dalej też jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lutego 2013 roku, którą to chwałą odmówiono skarżącej wydania zaświadczenia potwierdzającego odbycie aplikacji notarialnej.

Podstawą prawną wydania zaskarżonej uchwały był art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) oraz art. 219, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1. w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej tez jako kpa.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 roku skarżąca zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w [...] o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego Rada Izby Notarialnej w [...], powołując się na przepisy art. 219 k.p.a. w zw. z art. 217 § 1 k.p.a. oraz art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - uchwałą z dnia [...] lutego 2013 r. odmówiła wydania skarżącej zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu wydanej uchwały Rada Izby Notarialnej w [...] wskazała, że z ustaleń organu wynika, że:

- skarżąca została wpisana na listę aplikantów notarialnych Uchwalą nr [...] RIN w [...] z dnia [...] listopada 2009 roku;

- odbyła praktyczną naukę zawodu przez okres dwóch lat i sześciu miesięcy pod patronatem Pani Notariusz I. G., zgodnie z § 1 rozporządzenia wykonawczego;

- patron wydał wnioskującej o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji pozytywną, pisemną opinię zgodnie z § 10 rozporządzenia wykonawczego;

- odbyła wymaganą 6 miesięczną praktykę sądową zgodnie z § 9 rozporządzenia wykonawczego;

- sędziowie, pod kierunkiem których aplikant odbywał praktyki w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego i sądzie gospodarczym wydali wnioskującej o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji pozytywne, pisemne opinie zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego,

- wnioskująca o wydanie zaświadczenia uczestniczyła w organizowanych przez Radę Izby Notarialnej w [...] zajęciach seminaryjnych w okresie dwóch lat i sześciu miesięcy;

- łączny czas nieobecności wnioskującej o wydanie zaświadczenia nie przekroczył w każdym roku aplikacji liczby dni określonej w § 4 i § 5 rozporządzenia wykonawczego.

Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], ustalenie jedynie opisanych wyżej faktów nie uprawnia do przyjęcia wniosku, że aplikantka odbyła aplikację, o której mowa w art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, a wydanie zaświadczenia w oparciu tylko o nie byłoby sprzeczne z celem aplikacji oraz przepisami określającymi sposób jej odbywania. Ustalenie tylko tych okoliczności jest, zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], jedynie potwierdzeniem faktu podjęcia przez aplikanta próby zaznajomienia się z całokształtem pracy notariusza oraz z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych.

W opinii Rady Izby Notarialnej w [...], wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji nie jest samym tylko potwierdzeniem pewnych faktów (wpisu na listę aplikantów notarialnych i pozostawanie na niej przez okres 2 lat i 6 miesięcy od daty rozpoczęcia aplikacji, posiadania patrona, odbycia praktyki sądowej oraz uczestniczenia w szkoleniach). Zdaniem organu, zaświadczenie wydane w oparciu o stwierdzone fakty jest także potwierdzeniem pewnego stanu prawnego - odbycia aplikacji notarialnej, który uprawnia osobę ubiegającą się o wydanie zaświadczenia do przystąpienia do egzaminu notarialnego. Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej musi więc zawierać urzędowe potwierdzenie pewnych określonych faktów oraz stanu prawnego istotnego dla osoby wnioskującej o wydanie zaświadczenia. Zdaniem organu, ustalenie owego stanu prawnego umożliwiającego przystąpienie do egzaminu zawodowego - wymaga od Rady Izby Notarialnej ustalenia, że w okresie 2 lat i 6 miesięcy od daty rozpoczęcia aplikacji, pobierając praktyczną naukę zawodu pod kierunkiem patrona, odbywając praktyki sądowe oraz uczestnicząc w szkoleniach - aplikant opanował dziedziny prawa objęte szkoleniem w stopniu, który umożliwia mu przystąpienie do egzaminu zawodowego - a zatem, czy próba zaznajomienia się z całokształtem pracy notariusza oraz z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczysto księgowych zakończyła się sukcesem. W tym celu, zgodnie z § 13 rozporządzenia wykonawczego, rada izby notarialnej może przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. Rada Izby Notarialnej w [...] wyjaśniła, że przy ocenie możliwości wydania na wniosek aplikanta zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, musiała mieć na uwadze treść uchwały nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] września 2009 r. w sprawie programu aplikacji notarialnej, zmienionej uchwałą nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] listopada 2011 r., z której wynika, między innymi, że w czasie odbywania aplikacji aplikanci składają dwa kolokwia (§ 6 ust. 1 uchwały), zaś wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych niniejszym programem uprawnia go do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji (§ 1 ust. 2 uchwały).

Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], jedyną dopuszczalną interpretacją zapisu "wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych programem", o którym mowa w w/w uchwale Krajowej Rady Notarialnej, jest przyjęcie stanowiska, że przez "wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych programem" należy rozumieć nie tylko odbycie szkolenia teoretycznego, praktycznego, jak również odbycie praktyk sądowych, ale także opanowanie na odpowiednim poziomie wiedzy pozwalającej na ocenę, że wnioskujący o wydanie zaświadczenia aplikant zaznajomił się z całokształtem pracy notariusza (art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie). Zatem, Rada Izby Notarialnej w [...] uznała, że zaświadczenie nie może stwierdzać jedynie wypełnienia warunków formalnych, gdyż prowadziłoby to do sytuacji, w której aplikant mógłby być jedynie obecny fizycznie na szkoleniu teoretycznym, mógłby być określoną ilość dni w kancelarii notarialnej w ramach odbywania szkolenia praktycznego, jak również określoną ilość dni w sądzie, natomiast nie musiałby podejmować jakiejkolwiek aktywności intelektualnej, a i tak spełniałby warunki - formalne (tylko) - do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji.

Organ podkreślił, że zgodnie z § 2 rozporządzenia wykonawczego aplikant jest obowiązany do sumiennego wykonywania powierzonych obowiązków i poleceń przełożonego, uczestniczenia w zajęciach seminaryjnych, stałego podnoszenia poziomu swojej wiedzy zawodowej. Organ stwierdził stanowczo, że przepis ten uzupełnia podstawowy w tym zakresie przepis ustawy, że aplikacja polega na zaznajomieniu się z całokształtem pracy notariusza. Organ doszedł do przekonania, że aplikacja notarialna to proces obejmujący szkolenie praktyczne pod kierunkiem notariusza - patrona, szkolenie praktyczne pod kierunkiem sędziego oraz szkolenie seminaryjne, którego zwieńczeniem powinno być zaliczenie na ocenę pozytywną "sprawdzianów wiedzy". Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], przy założeniu wykonania innych obowiązków objętych programem aplikacji, dopiero złożenie z wynikiem pozytywnym wszystkich kolokwiów przeprowadzanych w czasie trwania aplikacji, pozwala uznać, że aplikant odbył aplikację, o której mowa w art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie. Organ wskazał ponadto, że Rada Izby Notarialnej w [...] organizowała kolokwia w czasie aplikacji notarialnej, które miały swoje oparciu w przepisie § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji aplikacji notarialnej oraz na podstawie powołanej wyżej uchwały Krajowej Rady Notarialnej.

W ocenie Rady Izby Notarialnej, konsekwencją uzyskania oceny negatywnej z któregokolwiek z kolokwiów lub sprawdzianów, względnie niezłożenia lub nieprzystąpienia do któregokolwiek z nich, jest uznanie, że aplikant nie wykonał wszystkich obowiązków objętych programem aplikacji notarialnej.

Reasumując, Rada Izby Notarialnej w [...] stwierdziła, że niewykonanie obowiązków objętych programem aplikacji notarialnej, w tym niezaliczenie któregokolwiek z kolokwiów, uniemożliwia wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], skoro skarżąca, jako aplikantka notarialna, nie zrealizowała programu aplikacji notarialnej, w tym nie uzyskała pozytywnej oceny z kolokwium - należy stwierdzić, że skarżąca nie spełnił warunków potrzebnych do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji.

Na powyższą uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] skarżąca wniosła zażalenie do Krajowej Rady Notarialnej która, w wyniku rozpoznania powyższego zażalenia, utrzymała w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. odmawiającą wydania skarżącej zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

W uzasadnieniu uchwały Krajowa Rada Notarialna, podzielając argumentację wyrażoną w uchwale Rady Izby Notarialnej w [...], szeroko odwołała się do pojęcia "sprawowania pieczy", jako konstytucyjnego obowiązku każdego z samorządów zawodowych, w tym samorządu notarialnego (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP). Krajowa Rada Notarialna wskazała przy tym, że ów konstytucyjny zwrot o "sprawowaniu pieczy" należy rozumieć szeroko, zarówno, jeśli chodzi o jego aspekt podmiotowy (objęcie pieczą członków korporacji - notariuszy oraz osób dopiero do niej predestynujących - aplikantów), jak i przedmiotowy (reglamentowanie zarówno wykonywania zawodu, jak i dostępu do jego wykonywania). Przytaczając stanowisko doktryny, organ odwoławczy stwierdził, że organizacja aplikacji notarialnej jest podstawowym elementem procesu przygotowania do zawodu notariusza, a zatem jest elementem sprawowania pieczy nad prawidłowym wykonywaniem zawodu notariusza przez samorząd zawodowy. Krajowa Rada Notarialna stanowczo podkreśliła, że w świetle przepisów art. 35 pkt 3 i art. 73 ustawy - Prawo o notariacie oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej, organizowanie i prowadzenie aplikacji notarialnej jest obowiązkiem rad izb notarialnych. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła, że organy samorządu zawodowego, organizując szkolenie zawodowe aplikantów notarialnych, są zobligowane do zapewnienia odpowiedniego poziomu szkolenia. Zdaniem organu odwoławczego, oznacza to m.in. sprawdzanie (weryfikację) nabytych w trakcie aplikacji umiejętności i wiedzy. Prezentując powyższe stanowisko, Krajowa Rada Notarialna powołała się dodatkowo na przepis § 13 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, w którym mowa jest o organizowaniu przez rady izb notarialnych kolokwiów i sprawdzianów. Organ odwoławczy wskazał, że ich celem jest sprawdzenie stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie. Zdaniem Krajowej Rady Notarialnej, prawodawca celowo nie unormował kwestii organizowania kolokwiów i sprawdzianów w szerszym zakresie, pozostawiając w tym miejscu pole do działania organom samorządu zawodowego, które powinny odpowiednio uregulować tę problematykę w przepisach wewnątrzkorporacyjnych. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 40 § 1 pkt 9 ustawy - Prawo o notariacie wyraźnie przewiduje, że do kompetencji Krajowej Rady Notarialnej należy ustalenie programu aplikacji notarialnej. O tej kompetencji Krajowej Rady Notarialnej mowa jest również w art. 73 in fine ustawy - Prawo o notariacie. Oznacza to, zdaniem organu II instancji, że uchwała Krajowej Rady Notarialnej Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie programu aplikacji notarialnej (ze zmianami wprowadzonymi uchwałą Krajowej Rady Notarialnej Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r.) oparta jest na wyraźnej, wyrażonej w dwóch przepisach ustawy, delegacji ustawowej i jako taka zawiera normy obowiązującego prawa wewnątrzkorporacyjnego, do których przestrzegania zobligowane są wszystkie organy samorządu zawodowego notariuszy. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że przepisy przedmiotowych uchwał Krajowej Rady Notarialnej nigdy nie były kwestionowane przez Ministra Sprawiedliwości w trybie nadzorczym.

Zdaniem organu odwoławczego, z brzemienia przepisu art. 74 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którym do egzaminu notarialnego może przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu - wynika, że ukończenie oznacza wywiązanie się z wymaganych obowiązków, np. zdania stosownych egzaminów. W konsekwencji Krajowa Rada Notarialna wywnioskowała, że przesłanką uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej jest jej ukończenie, co oznacza, że aplikant powinien wywiązać się z ciążących na nim obowiązków przewidzianych obowiązkiem aplikacji, czyli również m.in. zdania stosownych kolokwiów organizowanych przez poszczególne rady izb notarialnych. Organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca w art. 73 ustawy - Prawo o notariacie powierzył organizację i prowadzenie aplikacji notarialnej organowi samorządu notarialnego, jakim jest Krajowa Rada Notarialna. Skoro zaś Krajowa Rada Notarialna w podjętej uchwale przewidziała możliwość organizowania kolokwiów (na podstawie § 13 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości), których celem jest sprawdzenie wiedzy aplikanta nabytej w czasie aplikacji, to, aby mówić o ukończeniu aplikacji, przyjąć należy, że aplikant zaliczył przewidziane programem aplikacji kolokwia.

Krajowa Rada Notarialna, uzasadniając swoje stanowisko, powołała się ponadto na orzecznictwo Sądu Najwyższego, z którego wynika, że szkolenie aplikantów leży w interesie publicznym. Zdaniem Krajowej Rady Notarialnej, interes ten obejmuje z całą pewnością "należyte szkolenie", co implikuje także konieczność sprawdzenia nabytej przez aplikantów w trakcie szkolenia wiedzy. W kontekście powyższych stwierdzeń, organ odwoławczy doszedł do przekonania, że celem każdego szkolenia jest podwyższenie kwalifikacji, czy też wiedzy zawodowej zdobytej przez aplikanta w toku trwania aplikacji.

Organ odwoławczy powołał się także na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że ocena przesłanki "odbycia aplikacji adwokackiej" winna być dokonana pod kątem realizacji programu aplikacji. Organ odwoławczy doszedł w tej sytuacji do przekonania, że odbycie aplikacji, to zrealizowanie programu aplikacji, który obejmuje zdanie kolokwiów na oceny pozytywne.

W ocenie Krajowej Rady Notarialnej, zgodnie z powołanym § 13 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r., kolokwia i sprawdziany są unormowane we wskazanej uchwale Krajowej Rady Notarialnej w sprawie programu aplikacji notarialnej. W myśl § 6 ust. 1 tejże uchwały, w czasie odbywania aplikacji notarialnej aplikanci składają dwa kolokwia. W ocenie organu odwoławczego, złożenie obu kolokwiów jest obowiązkiem każdego aplikanta. Krajowa Rada Notarialna dokonała w tym miejscu analizy sformułowania "składanie kolokwium", wskazując w kontekście tej analizy na brzmienie art. 11 pkt 5 ustawy - Prawo o notariacie, zgodnie z którym notariuszem może być powołany ten, kto złożył egzamin notarialny. Krajowa Rada Notarialna zauważyła, że ustawodawca posługuje się w tym przepisie określeniem "złożył" egzamin notarialny. W ocenie organu odwoławczego, samo przystąpienie do egzaminu nie oznacza, że aplikant kolokwium złożył. Organ odwoławczy podkreślił, że posłużenie się przez Krajową Radę Notarialną w treści § 6 ust. 1 uchwały sformułowaniem "składają dwa kolokwia", w świetle art. 11 pkt 5 ustawy - Prawo o notariacie oznacza wymóg zdania obu kolokwiów. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że § 1 ust. 2 cyt. uchwały Krajowej Rady Notarialnej stanowi wyraźnie, że wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych programem uprawnia go do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji.

W konsekwencji, Krajowa Rada Notarialna uznała, że aplikant, który podczas aplikacji notarialnej nie złożył któregokolwiek z dwóch kolokwiów, nie wykonał swoich obowiązków i w tej sytuacji nie jest on uprawniony do otrzymania stosownego zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Mając na względzie poczynione rozważania prawne oraz dokonując analizy stanu faktycznego ustalonego w toku prowadzonego postępowania, Krajowa Rada Notarialna uznała, że skarżąca nie odbyła aplikacji notarialnej, a zatem brak było podstaw do wydania jej stosownego zaświadczenia o odbyciu tej aplikacji.

Na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lutego 2013 roku skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

a/ art. 72 §1 i §2 w zw. z art. 40 § 1 pkt 9 w zw. z art. 73 ustawy - Prawo o notariacie poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że zaliczenie obydwu kolokwiów przeprowadzonych w trakcie aplikacji notarialnej jest warunkiem koniecznym jej ukończenia, a w konsekwencji warunkiem uzyskania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji, podczas gdy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że zaliczenie któregokolwiek kolokwium nie jest konieczne do ukończenia aplikacji notarialnej,

b/ art. 72 §1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie w zw. z §2-11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej poprzez błędne uznanie, iż ustawa Prawo o notariacie nie zawiera definicji aplikacji notarialnej, co miałoby uzasadniać odmowę wydania zaświadczenia żądanej treści, w sytuacji, gdy art. 72 § 1 ustawy Prawo o Notariacie wskazuje jednoznacznie definicję aplikacji notarialnej,

c/ art. 72 § 1 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 1 - 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej poprzez dowolne, a w konsekwencji błędne uznanie, iż spełnienie wszelkich przesłanek ustawowych i cyt. rozporządzenia przez wnioskodawczynię zdaniem Rady Izby Notarialnej w Krakowie nie uprawnia do przyjęcia wniosku, iż aplikant odbył aplikację notarialną gdyż byłoby do sprzeczne z celem aplikacji oraz nie może stanowić wypełnienia przesłanki "zaznajomienia się aplikanta z całokształtem pracy notariusza" a jedynie "próbę zaznajomienia się aplikanta z całokształtem pracy notariusza",

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 217 §2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 218 k.p.a. poprzez odmowę wydania przez organ zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej, mimo spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek faktycznych wynikających z przepisów prawa obligujących organ do urzędoweg poświadczenia faktu odbycia aplikacji notarialnej i przy jednoczesnym braku podstawy prawnej upoważniającej organ do odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że stosownie do treści art. 72 § 1 Prawa o notariacie aplikacja notarialna rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku, trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. W ramach szkolenia aplikant jest zobowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych. Zgodnie z § 2 tego przepisu aplikantowi, który odbył aplikację notarialna, o której mowa w §1 rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Zgodnie z art. 73 ustawy Prawo o notariacie aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną. W dniu [...] września 2009 r. Krajowa Rada Notarialna w oparciu o art. 40 §1 pkt 9 ustawy Prawo o notariacie wydała uchwałę nr [...] w sprawie programu aplikacji notarialnej, przy czym z treści tej uchwały wynika, że w czasie odbywania aplikacji aplikanci składają dwa kolokwia. Skarżąca podkreśliła, iż w niniejszej sprawie nie było sporne pomiędzy nią a organami samorządu notarialnego, iż została wpisana na listę aplikantów notarialnych oraz że upłynął przewidziany na podstawie art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o notariacie okres 2 lat i 6 miesięcy. Odbyła również praktyczną naukę zawodu pod patronatem notariusza, który wydał pozytywną opinię o skarżącej oraz odbyła wymaganą 6 miesięczną praktykę sądową i otrzymała pozytywne pisemne opinie. Dodatkowo skarżąca uczestniczyła w organizowanych zajęciach seminaryjnych, a łączny okres nieobecności skarżącej nie przekroczył w każdym roku aplikacji liczby dni określonej w § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. Przesłanki wydania zaświadczenia, o których mowa w art. 72 §1 Prawa o notariacie mają charakter enumeratywny, co oznacza, że w wypadku ich spełnienia organ ma obowiązek wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

W przekonaniu skarżącej, a wbrew argumentacji celowościowej zawartej w treści zaskarżonej uchwały, oczywistym jest taki właśnie kierunek wykładni. Przemawia za tym samo brzmienie art. 72 § 2 ustawy Prawo o notariacie, w którym mowa jest o wydaniu zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej aplikantowi, który odbył aplikację o której mowa w §1 tego przepisu, a wiec aplikację stricte zdefiniowaną w sposób legalny w treści tego przepisu, a nie doprecyzowaną względami celowości przez organy samorządu zawodowego. Odmienna wykładnia byłaby niedopuszczalna z punktu widzenia dopuszczalnych form wykładni przepisów prawa w świetle zasady praworządności oraz gwarancji praw i obowiązków jednostki w demokratycznym państwie prawa. Z treści przepisu art. 72 ustawy Prawo o notariacie nie wynika aby przesłanką wydania tego zaświadczenia był pozytywny wynik kolokwiów, stąd należy wnioskować, że negatywny wynik kolokwium nie uprawnia organów samorządu notarialnego do odmowy wydania zaświadczenia. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. sama organizacja kolokwiów przez organy samorządu notarialnego jest fakultatywna. Skoro zatem przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie wprowadzają konieczności przeprowadzania kolokwiów, to tym bardziej trudno uznać, że zgodnie z definicją aplikacji notarialnej, co ma potwierdzać zaświadczenie o jej odbyciu, aplikant ma obowiązek zaliczenia kolokwiów, albowiem w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości jako w przepisie powszechnie obowiązującego prawa brak obowiązku każdorazowej organizacji kolokwiów, a zatem uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania również jego zaliczenia - a maiori ad minus. Całkowita bezzasadność argumentacji prawnej zawartej w treści zaskarżonej uchwały polega na tym, iż organ samorządu notarialnego stawia znak równości pomiędzy uprawnieniem do organizacji i wprowadzenia kolokwiów, co miałoby się kryć pod pojęciem "zaznajomienia aplikanta z poszczególnymi dziedzinami prawa", a wprowadzeniem swoistej sankcji polegającej na uznaniu, że aplikant, który nie zaliczył danego kolokwium, nie odbył aplikacji notarialnej, której definicję zawiera art. 72 § 1 ustawy Prawo o notariacie, a żaden przepis prawa nie przewiduje jakichkolwiek sankcji z tytułu niezaliczenia kolokwium. Odmienne rozstrzygnięcie skutkowałoby wykroczeniem przez organ samorządu notarialnego poza ustawowo przyznane mu kompetencje poprzez, co jest niedopuszczalne (jak potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 maja 1994 r., sygn. akt I PO 4/94). Kompetencji do wyprowadzenia sankcji, których zresztą expresis verbis nie wprowadzono nie można domniemywać z treści art. 40 §1 pkt 9 w związku z art. 73, a także art. 35 pkt 3 Prawa o notariacie, które dotyczą ustalania przez Krajową Radę Notarialną programu aplikacji notarialnej oraz nadzoru nad szkoleniem aplikantów, jak również organizacji przez radę izby notarialnej szkolenia aplikantów. Zgodnie z art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., w sytuacji gdy przepis prawa, jakim niewątpliwie jest art. 72 § 2 ustawy Prawo o notariacie wymaga urzędowego poświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego, organ administracyjny jest zobligowany dokonać takiego poświadczenia pod warunkiem ustalenia, że stan faktyczny objęty treścią żądania o wydanie zaświadczenia zaistniał. Nie ma miejsca zdaniem skarżącej w tym zakresie na dokonywanie przez organ wykładni celowościowej przepisów prawa lub określonych okoliczności, lecz organ winien dokonać w treści zaświadczenia prostego odzwierciedlenia faktów i poświadczenia, że dana okoliczność miała miejsce lub nie zaistniała, co przybrać winno formę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści. Skarżąca zaznaczyła, że istota sporu zdaje się zasadzać na mylnym w jej przekonaniu stanowisku Krajowej Rady Notarialnej w [...], że ustawa Prawo o notariacie nie zawiera definicji "aplikacji", jak również pojęcia "odbycia aplikacji", co miałoby uprawniać organy samorządu notariatu do swobodnego wykładania tego pojęcia w oderwaniu od przepisów ustawowych, na podstawie swobodnego uznania z wykorzystaniem metod wykładni celowościowej, czy funkcjonalnej, chociażby z wykorzystaniem niektórych postanowień treści uchwał podejmowanych przez organy samorządu zawodowego, które z przekroczeniem udzielonych przez ustawodawcę kompetencji ustawowych wyłącznie do "organizowania" aplikacji notarialnej nie mogą prowadzić do nadawaniu pojęciu "aplikacji notarialnej" i jej "odbyciu" dowolnego znaczenia. Otóż zgodnie z art. 72 § 1 ustawy z Prawo o notariacie w zw. z § 2 - 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej aplikacja notarialna polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza, trwa 2 lata i 6 miesięcy, a w jej trakcie i w ramach szkolenia aplikant obowiązany jest zapoznać się z czynnościami sądów w sprawach gospodarczych, cywilnych oraz wieczystoksięgowych. Zatem przepisy art. 72 §1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie w zw. z §1-11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej jednoznacznie wskazują na czym polega aplikacja notarialna, tak więc wykonanie tych czynności przez aplikanta, na których polega aplikacja notarialna musi być równoznaczne z jej odbyciem.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że skarga I. F. jest zasadna.

Spór pomiędzy stronami toczy się na tym tle, jakie znaczenie, wagę i wpływ ma okoliczność niezdania kolokwium na obowiązek wydania zaświadczenia i czy w ogóle taki prawnonormatywny związek zachodzi.

Zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Przepis ten należy czytać łącznie z przepisem art. 218 § 1 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia, gdy określone fakty lub stan prawny wynikają z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza o istnieniu lub nie istnieniu obowiązku. Jest więc wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji - potwierdza bowiem istnienie uprawnienia lub obowiązku przyznanego lub potwierdzonego wcześniej w decyzji (konstytutywnej lub deklaratoryjnej) bądź w innym indywidualnym akcie prawnym.

Na podstawie art. 75 ustawy – Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości, po uzgodnieniu z Krajową Radą Notarialną, określił organizację aplikacji notarialnej wydając rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej, w którym w § 13 przewiduje się, iż rady izby notarialnej mogą dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany.

W rozpoznawanej sprawie pomiędzy stronami bezsporna była okoliczność, że skarżąca została wpisana na listę aplikantów notarialnych, odbyła też praktyczną naukę zawodu pod patronatem notariusza, który wydał pozytywną pisemną opinię o skarżącej oraz odbyła wymaganą 6 miesięczną praktykę sądową i otrzymała pozytywne pisemne opinie. Ponadto skarżąca I. F. uczestniczyła w organizowanych zajęciach seminaryjnych, a łączny czas jej nieobecności w szkoleniu nie przekroczył w każdym roku aplikacji liczby dni określonej w § 4 i § 5 rozporządzenia o organizacji.

KRN stoi na stanowisku, że skoro Minister Sprawiedliwości w cytowanym przepisie rozporządzenia dał korporacji możliwość przeprowadzania sprawdzianów opanowania wiedzy przez aplikantów, to konsekwencją dla aplikanta, który złożył kolokwium z wynikiem negatywnym, powinno być niedopuszczenie go do zdawania egzaminu. Stosownie bowiem do art. 74 § 2 p.n., aplikant, aby mógł przystąpić do egzaminu, będącego w istocie ostatecznym sprawdzianem przydatności do zawodu notariusza, musi przedłożyć zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Zdaniem samorządu zawodowego notariuszy przez odbycie aplikacji należy rozumieć przejście toku szkolenia i wylegitymowanie się w czasie aplikacji (przez pozytywne złożenie kolokwiów) opanowaniem wiedzy objętej tym szkoleniem.

Stanowiska samorządu notariuszy, w świetle ustawy – Prawo o notariacie i rozporządzenia o organizacji, nie można podzielić, jak i nie można uznać za uzasadnione postanowieniami zawartymi w uchwałach samorządu zawodowego, gdyż akty te nie mogą być niezgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, co było już kwestią związaną z uchwałą Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Uchwała ta została zaskarżona przez Ministra Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego, lecz nie doczekała się rozpoznania przez ten sąd, bowiem KRN przed rozprawą uchwałę uchyliła uchwałą nr [...] r. z dnia [...] listopada 2011 r.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r., jak podkreślał Sąd Najwyższy w tezie 2 wyroku z dnia 13 maja 2010 r. wydanym w sprawie III ZS 4/10, nie jest sprzeczne z ustawą. W tezie 3 tego wyroku stwierdzono, że rada izby notarialnej jest odpowiedzialna za organizację i odbywanie aplikacji notarialnej zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Istotnym w tej sytuacji jest prześledzenie, na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego – ustawy i rozporządzenia – rozumienie wyrażenia "odbycie aplikacji", bowiem ten zwrot jest odmiennie rozumiany przez samorząd notarialny i skarżącą.

Krajowa Rada Notarialna w uchwale nr [...] z [...] września 2009 r., wydanej w oparciu o art. 40 § 1 pkt 9 p.n. wprowadziła do programu aplikacji notarialnej obowiązek "złożenia dwóch kolokwiów" (§ 6.1. uchwały), wyprowadzając w zaskarżonych uchwałach z tego obowiązku skutek w postaci odmowy wydania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji w przypadku złożenia kolokwium z wynikiem negatywnym. Uzasadniając swoje stanowisko w kwestii konieczności zdania przez aplikanta notarialnego dwóch kolokwiów jako przesłanki wydania zaświadczenia, a w konsekwencji dopuszczenia do egzaminu notarialnego, KRN powołała się na użyte w treści przepisu art. 72 § 1 ustawy sformułowanie "zaznajomienia się z całokształtem pracy notariusza". W ocenie Sądu, w składzie orzekającym, wprowadzenie tego warunku dopuszczenia do egzaminu notarialnego nie można wyprowadzić z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ustawy – Prawo o notariacie i z rozporządzenia, natomiast jak podkreślał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. wydany w sprawie III SZ 3/03 oraz z dnia 19 września 1996 r. w sprawie I PO 7/96 – organy samorządu notarialnego mocą własnej uchwały nie mogą zwiększyć zakresu swych kompetencji, podobnie Naczelny Sąd Administracyjny – wyrok z dnia 23 sierpnia 2006 r. w sprawie II GSK 1046/05.

Zgodnie z przepisem art. 72 p.n., aplikacja notarialna rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku, trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych (§ 1). Aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej (§ 2). Z treści § 2 cytowanego przepisu ustawy należy wyprowadzić stwierdzenie, że odbycie aplikacji, to nic innego jak spełnienie wymagań określonych w § 1 – aplikacja musi zamknąć się w okresie ("trwa" jak stanowi ten przepis) 2 lata i 6 miesięcy; w ramach szkolenia aplikant musi zaznajomić się z czynnościami notariusza i z czynnościami wskazanych sądów. Tak przepisy ustawy pojmują "odbycie aplikacji notarialnej".

Przechodząc na grunt przepisów rozporządzenia, należy stwierdzić, że odbywanie aplikacji nie odbiega od tak pojmowanego "odbywania aplikacji notarialnej" określonego w ustawie. W przepisach § 1 ust. 1 i 2 oraz § 6 rozporządzenia o organizacji, odbywanie aplikacji notarialnej rozumie się jako szkolenie aplikanta pod kierownictwem wyznaczonego notariusza przez zapoznawanie się aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu obowiązków notariusza, a więc rozumienie "odbywania aplikacji" w rozporządzeniu jest zgodne z art. 72 § 1 ustawy - zaznajamianie się z całokształtem pracy notariusza. W § 5 ust. 1 rozporządzenia dookreślono okres owego zaznajamiania się z całokształtem pracy notariusza, który jest wymagany w wymiarze jednego dnia w tygodniu, dla aplikanta któremu rada izby notarialnej wyznaczyła notariusza (§ 1 ust. 2 rozporządzenia). W § 9 ust. 1 rozporządzenia przez "odbywanie aplikacji" w sądach w łącznym wymiarze 6 miesięcy rozumie się, tak jak określa to również art. 72 § 1 ustawy, odbycie szkolenia we wskazanych sądach przez zaznajomienie się z czynnościami tych sądów. W § 2 rozporządzenia określono obowiązki aplikanta notarialnego jako – sumienne wykonywanie powierzonych mu obowiązków i poleceń, uczestniczenie w zajęciach szkoleniowych i stałe podnoszenie poziomu wiedzy zawodowej.

Żaden z tych obowiązków, w tym także podany w kolejności jako trzeci, nie daje podstawy do stwierdzenia, że negatywny wynik z kolokwium powoduje skutek w postaci odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Również z § 13 rozporządzenia nie daje się wyprowadzić takiego skutku, podobnie jak z zapisów uchwały Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z [...] września 2009 r. uzupełnionej uchwałą nr [...] wskazanych w § 1 ust. 2 zdanie ostatnie – "Wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych niniejszym programem uprawnia go do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji". Obowiązki te, to przejście programu szkolenia w zakresie wskazanym w § 3 uchwały i taki program szkolenia skarżąca przeszła, co w sprawie nie jest sporne. Podobnie takiego skutku (odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej w związku z niezdaniem kolokwium) nie przewiduje zapis § 6 wymienionej uchwały. Jedyny skutek uzyskania przez aplikanta negatywnego wyniku z kolokwium, to obowiązek powtarzania tego kolokwium (§ 6 pkt 16 uchwał), a nie odmowa wydania zaświadczenia wskazanego w przepisach art. 72 § 2 i w art. 74 § 2 ustawy – Prawo o notariacie.

Z omawianych przepisów ustawy – Prawo o notariacie i rozporządzenia należy wyprowadzić wniosek, że oba te akty prawa powszechnie obowiązującego rozumieją "odbycie aplikacji notarialnej" jako odbycie szkoleń u notariusza i we właściwych sądach polegających na zapoznaniu się z całokształtem pracy notariusza i z czynnościami sądów, w okresach podanych w rozporządzeniu oraz w czasie trwania aplikacji wskazanym w art. 72 § 1 ustawy (2 lata i 6 miesięcy).

Tymczasem samorząd zawodowy notariuszy z pojęcia "odbycie aplikacji notarialnej" wyprowadza nieuprawniony wniosek, że w owym odbyciu aplikacji należy umieścić także sprawdziany wiedzy aplikanta i uzależnić wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji od wyniku tych sprawdzianów.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym, takie rozumienie tego określenia nie daje się wyprowadzić z przepisów ustawy oraz z § 13 rozporządzenia - Rada izby notarialnej może dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. Na marginesie jedynie nalezy podnieść, że Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1449) m.in. uchylił sporny w sprawie § 13 zmienionego rozporządzenia. Kontynuując uwagi o prawidłowości argumentacji Notariatu, sprowadzające się do stwierdzenia, że w odbyciu aplikacji zawiera się przeprowadzanie sprawdzianu wiedzy aplikantów warunkującego wydanie zaświadczenia należy zauważyć, że z art. 73 ustawy - aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną – nie można wyprowadzać kompetencji dla samorządu zawodowego dokonywania obowiązującej wykładni prawa powszechnie obowiązującego (por. uzasadnienie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2010 r. wydanego w sprawie III ZS 2/10).

Do działań organów samorządu notarialnego podejmowanych w formie uchwał ma zastosowanie przepis art. 7 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (por. uzasadnienie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2010 r. wydanego w sprawie III ZS 18/10). Analogicznym przepisem jest art. 6 k.p.a. – Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Jeżeli zatem organy samorządu zawodnego notariuszy odmawiają wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, do którego wydania są obowiązane zgodnie z art. 72 § 2 ustawy – Prawo o notariacie, w sytuacji w której aplikant spełnił wymagania "odbycia aplikacji" wskazane w art. 72 § 1 i w podanych wcześniej przepisach rozporządzenia, to powinny podać konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego dającego podstawę dla podjęcia takiej uchwały. W państwie demokratycznym, w którym rządzi prawo, organy władzy publicznej mogą powstać tylko na podstawie prawnej, a normy prawne muszą określać ich kompetencje, zadania i tryb postępowania, wyznaczając tym samym granice ich aktywności. Organy te mogą działać tylko w tych granicach. O ile jednostka ma swobodę działania zgodnie z zasadą, że co nie jest wyraźnie zabronione przez prawo, jest dozwolone, to organy władzy publicznej mogą działać tylko tam i o tyle, o ile prawo je do tego upoważnia, przy czym obywatel może zawsze domagać się podania podstawy prawnej, na jakiej organ podjął konkretną działalność. Jest to zgodne z wymogami wynikającymi z zasady demokratycznego państwa prawnego. Kontrolę przestrzegania tych zasad sprawują organy działające w trybie nadzoru, sądy, a także Trybunał Konstytucyjny (W. Skrzydło, Komentarz do art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Zakamycze 2002).

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej uchwały stwierdza, że podane w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisy: art. 72 p.n. oraz w uzasadnieniu uchwały § 13 rozporządzenia, z przyczyn omówionych wcześniej, nie uzasadniały odmowy wydania wnioskowanego przez skarżącą zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.

Zauważyć także należy, że samorząd notariuszy nie może konstruować normy prawnej dla takiego zachowania przez dokonywanie obowiązującej wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a już na pewno nie przez uzasadnianie odmowy wydania owego zaświadczenia argumentacją przedstawianą w uchwale. Argumentację tę można streścić w ten sposób: Skoro § 13 rozporządzenia daje możliwość samorządowi przeprowadzanie kolokwiów, to należy przyjąć, że kolokwia służą do sprawdzenia wiedzy aplikanta. Jeżeli zatem aplikant nie wykazał się pożądaną wiedzą, to nie można wydać mu zaświadczenia o odbyciu aplikacji, stanowiącego warunek dopuszczenia do egzaminu. Argumentację taką można postrzegać jedynie w kategoriach słusznościowych, gdyż nie znajduje ona żadnego ugruntowania w przepisach Prawa o notariacie, jak również w przepisach rozporządzenia.

Krajowa Rada Notarialna podnosiła, że uzależnienie wydania przedmiotowego zaświadczenia od wyniku kolokwium wyprowadziła z wykładni przepisów ustawy – Prawo o notariacie i z przepisów rozporządzenia, mając na względzie przepisy regulujące uprawnienia innych zawodowych korporacji prawniczych – adwokatów i radców prawnych. Podkreślano, że dla właściwego zrozumienia przepisu organ go stosujący jest uprawniony do dokonania jego wykładni, z czym należy się zgodzić, jednak w tym rozumieniu, że organ jest uprawniony do interpretacji istniejącego przepisu prawa powszechnie obowiązującego zawierającego określoną normę prawa. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, przykładowo wyrok z 17 marca 2010 r. w sprawie III ZS 2/10, organy samorządu zawodowego notariuszy nie są uprawnione do dokonywania powszechnie obowiązującej wykładni prawa, a właśnie takiej wykładni dokonano i to w celu wywiedzenia normy prawnej dającej podstawę do odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Należy zatem jeszcze raz podkreślić, że samorząd zawodowy notariuszy, przez dokonanie takiej wykładni w istocie będącej wykładnią kontra legem, nie mógł "wytworzyć" normy prawnej wiążącej negatywny wynik z kolokwium z odmową wydania przedmiotowego zaświadczenia. Dokonując takiej wykładni, "uzupełniającej" treść przepisów art. 72 i art. 74 § 2 ustawy – Prawo o notariacie, w efekcie przepisy te naruszył.

Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt III ZS 5/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ministra Sprawiedliwości na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie programu aplikacji adwokackiej, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Jednakże w uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że uchwała ta nie zawiera przepisu umożliwiającego niewydajnie zaświadczenia o odbyciu aplikacji po negatywnym wyniku sprawdzianu lub kolokwium. Podkreślono, że praktyka odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji po negatywnym wyniku sprawdzianu lub kolokwium jest nieprawidłowa (strona 5 uzasadnienia wyroku).

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym uważa, że organy samorządu zawodowego notariuszy dopuściły się naruszenia prawa powszechnie obowiązującego, a mianowicie art. 72 p.n. i art. 74 § 2 p.n. w związku z art. 217 k.p.a. wydając zaskarżone uchwały (decyzje administracyjne) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Rozstrzygnięcie to nie znajduje jednoznacznej podstawy materialnoprawnej w aktach normatywnych o charakterze powszechnie obowiązującym. W ocenie Sądu, przy egzekwowaniu obowiązków określonych w prawie administracyjnym materialnym, za którymi stoi pozbawienie strony jej uprawnień (w tym zawodowych, służbowych, etc.), bezwzględnie muszą być zachowane i przestrzegane przez organy zasady interpretacji i stosowania norm ustawowych, które ukształtowane są przede wszystkim w oparciu o zasadę prymatu wykładni językowej przed innymi rodzajami wykładni.(por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 października 2011 r. , sygn akt VI SA/Wa 1204/11. Lex nr 1148172).

W tych warunkach, stwierdzając naruszenie wymienionych przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania postanowił w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.