Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 309/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1, art. 27 ust. 1a, art. 27 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 10 par. 1, art. 77, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania C. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] 2010 r. znak: [...].

U podstaw podjętego w tej sprawie przez organ administracji rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:

Organ I instancji decyzją z dnia [...] 2010 r., wydaną na podstawie art. 27 ust. 1, 1a i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa zobowiązał skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności w kwocie [...]000 zł z tytułu otrzymanych przez osoby uprawnione M. K. i P. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wraz z odsetkami naliczanymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia alimentacyjnego za poszczególne miesiące do dnia spłaty; co do zapłaty odsetek organ zalecił zobowiązanemu skontaktowanie się z Ośrodkiem [[...] Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K.] celu naliczenia odsetek na dzień spłaty zadłużenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] 2010 r. ([...]) przyznano K. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych: M. K. i P. K. w łącznej kwocie [...]000 zł na okres od [...] 2010 r. do [...] 2010 r. Dalej organ przywołał treść art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i stwierdził, że wobec tego dłużnik alimentacyjny C. K. obowiązany jest do zwrotu na rzecz właściwego wierzyciela - Gminy K. należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za okres zasiłkowy 2009/2010 wymienionym w decyzji osobom uprawnionym w łącznej w kwocie [...]000 zł (należność główna) wraz z odsetkami naliczanymi do dnia spłaty.

W odwołaniu od powyższej decyzji C. K. nie zgodził się z rozstrzygnięciem i domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Dłużnik alimentacyjny stwierdził, że posiada wiarygodne informacje, które wskazują, że K. K. nie kwalifikowała się do przyznania jej, jako reprezentującej małoletnie [...] M. K. i P. K., należności alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązany przedstawił okoliczności przemawiające jego zdaniem za uznaniem, że K. K. "prawdopodobnie świadomie zataiła" przed organem "rzeczywistą sytuację zarobkowo - majątkową w swojej rodzinie, co jest niezmiernie istotne dla ustalenia zasadności przyznania jej świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego". W ocenie strony decyzja Kierownika [...]OPS w K. z dnia [...] 2010 r. w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla małoletnich M. K. i P. K. na okres od [...] 2010 r. do [...] 2010 r. w łącznej kwocie [...]000 zł kwalifikuje się nawet do wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego, a tym bardziej do uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie strony w razie potwierdzenia się sformułowanych w odwołaniu zarzutów powinna być adresatem decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. ([...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powołując się na treść art. 3 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1 i 2 wyżej przywołanej ustawy, organ odwoławczy podniósł, iż decyzja wydana w sprawie zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową i po przyznaniu tego świadczenia organ ma obowiązek wydać decyzje nakazująca zwrot przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych na rzecz osób uprawnionych świadczeń. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że odwołujący obowiązany był do uiszczania alimentów na rzecz swoich dzieci, a egzekucja tych świadczeń okazała się bezskuteczna, co wynika z zaświadczeń komornika sądowego, w konsekwencji decyzja nakładająca na autora odwołania na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy obowiązek zwrotu wierzycielowi ustalonej kwoty jest zgodna z prawem. Kolegium uznało za uchybienie brak zawarcia w decyzji wyliczenia odsetek w zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania oraz wskazania stopy procentowej i w jakiej wysokości, od jakich kwot i dat odsetki te są naliczane (organ powołał się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 199/10), co jednak nie zwalnia organu i zobowiązanego z zachwiania wymogu wnikającego z treści przepisu art. 1a powołanej ustawy. Ponadto organ wskazał na naruszenie przez organ I instancji art. 107 § 3 kpa, polegające na powyższym uchybieniu oraz zbyt skrótowym umotywowaniu podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Kolegium powyższe uchybienia nie powinny jednak skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, jakkolwiek w przyszłości w praktyce orzeczniczej organu I instancji nie powinny mieć miejsca.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie prowadzone jest "na poziomie" rozstrzygnięcia opartego na art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w tym stadium sprawy organ nie może badać sytuacji majątkowej byłej małżonki strony - K. K., uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego. Zdaniem organu brak jest również podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem autor odwołania nie podaje konkretnych faktów, a jedynie przypuszczenia.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego C. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i uznania zasądzonych od skarżącego należności alimentacyjnych na rzecz uprawnionych małoletnich jako nienależnych. Zarzucił Kolegium błędne zastosowanie w sprawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i niezastosowanie w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a ponadto nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 kpa, jak również organom obydwu instancji zarzucił naruszenie zasad wyrażonych w art. od 6 do 10 § 1 kpa oraz w art. 11 kpa W uzasadnieniu skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną wcześniej w odwołaniu, jak również zakwestionował bezskuteczność egzekucji stwierdzoną zaświadczeniem komornika sądowego z dnia 22 września 2010 r., który - jak stwierdził skarżący - jest silnie z nim skonfliktowany.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 5 maja 2011 r. skarżący domagał się przeprowadzenia dowodu z dokumentu i zobowiązanie Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w K. do udostępnienia zaświadczenia wydanego przez komornika sądowego w przedmiocie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji alimentacyjnej sygn. akt [...] prowadzonej z wniosku K. K. przeciwko skarżącemu, zarejestrowanej pod znakiem sprawy: [...], w celu rozstrzygnięcia, czy zasadności złożenia przez wierzyciela alimentacyjnego wniosku K. K. do [...]OPS w K. o podjęcie działań przeciwko skarżącemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek tylko część zarzutów podniesionych w skardze okazała się zasadna.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze zauważyć należy, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym ust. 1a stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.

Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 tej ustawy - organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Z przytoczonych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1) oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2). Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnione. Na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 powołanej ustawy organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Sąd podziela pogląd, iż funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest niejako w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności w trybie regresu. Na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 powołanej ustawy organ nie może badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy, bowiem rzeczywistym aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Go 246/10 - Lex nr 664956).

Odnosząc powyższe do zarzutów skarżącego należy podzielić pogląd Kolegium, że skarżący obowiązany był do uiszczania alimentów na rzecz swoich dzieci, a egzekucja tych świadczeń okazała się bezskuteczna, co też wynika z zaświadczenia komornika sądowego, ponadto w tym stadium sprawy organ nie mógł badać sytuacji majątkowej byłej małżonki skarżącego - K. K.j, której wypłacono świadczenia alimentacyjne. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż Sąd w niniejszej sprawie zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., wydał wyrok na podstawie akt sprawy, w których znajdują się zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia [...] września 2010 r. sygn. akt [...], iż aktualnie prowadzi postępowanie egzekucyjne z wniosku K. K. przeciwko skarżącemu jako dłużnikowi w przedmiocie należności alimentacyjnych (k. 35 akt adm.), jak również zaświadczenie z dnia [...] września 2010 r. ([...]) o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 2007 r. sygn. akt [...] w wysokości [...] zł miesięcznie (k. 33 akt adm.). Z tego ostatniego zaświadczenia wynika, iż dłużnik dokonuje dobrowolnie wpłat w kancelarii komornika sądowego, lecz suma ta nie wystarcza na zaspokojenie zobowiązań alimentacyjnych dłużnika w wysokości aktualnie zasądzonych alimentów bieżących i zaległych. Kwestionowanie zaistnienia faktu bezskuteczności egzekucji w niniejszym postępowaniu nie mogło doprowadzić do podważenia zasadności wydania zaskarżonej decyzji, bowiem uprzednio została wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy K. decyzja z dnia [...] 2010 r. ([...]), którą przyznano pomoc finansową małoletnim dzieciom skarżącego uprawnionym do alimentów. To wydanie tej wcześniejszej deczyji było warunkowane uprzednim zaistnieniem bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Poza tym wyżej wskazane zaświadczenie komornika sądowego, stosownie do treści tego dokumentu urzędowego, wskazuje na zaistnienie bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, niemożność wyegzekwowania pełnej kwoty zasadzonych alimentów.

Pomimo bezzasadności części argumentacji podniesionej skardze, a dotyczącej wyżej omówionych okoliczności, zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, bowiem została wydana z naruszeniem prawa procesowego, w tym nie doszło do naprawienia uchybień procesowych organu I instancji.

Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż przesłanki formalne, jakie powinna spełniać każda decyzja administracyjna określa przepis art. 107 kpa.

Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji.

Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki i nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., sygn. akt V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej i ustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynika z art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa. Ponadto zgodnie z treścią art. 10 § 1 kpa organ jest obowiązany zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że decyzja organu I instancji w tej częsci, która odnosi się do obowiązku zapłaty przez skarżącego odsetek ustawowych od świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, nie spełniła przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna. Nie zawiera bowiem w tym zakresie uzasadnienia odpowiadającego wymogom przywołanego wyżej przepisu art. 107 § 3 kpa, a to z kolei wskazuje na braki w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego mogące istotnie rzutować na wynik sprawy.

W decyzji z dnia [...] 2010 r. organ I instancji wskazał kwotę wypłaconej osobom uprawnionym należności głównej, do zwrotu której zobowiązany jest skarżący, zaś co do odsetek ustawowych organ jedynie wskazał na zasadę naliczania tych odsetek od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia alimentacyjnego do dnia spłaty, jednakże nie wskazał w uzasadnieniu decyzji daty wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego K. K. na rzecz M. K. i P. K. Ponadto organ nie wyjaśnił jakie dokładnie kwoty zostały przez dłużnika alimentacyjnego uiszczone w okresie świadczeniowym, w tym zakresie nie powołał się nawet na dane, które wcześniej przedstawił skarżącemu dłużnikowi alimentacyjnemu w informacji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dnia [...] listopada 2010 r. ([...]). Ponadto w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na datę, z którą nastąpiła wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych.

Kolegium niniejszej sprawie w zasadzie dostrzegło powyższe uchybienia organu I instancji w tym zakresie, mimo to uznało, że stwierdzone braki nie powinny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, a zarazem organ odwoławczy nie usunął tych uchybień we własnym zakresie poprzez wskazanie okoliczności istotnych dla prawidłowego naliczenia w sprawie odsetek ustawowych, co umożliwiłoby jednoznaczne określenie kwoty należnych odsetek ustawowych na dzień zapłaty należności głównej.

Powyższe regulacje prawa materialnego w zakresie dotyczącym egzekwowania od dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych w ramach pomocy osobom uprawnionym do alimentów jednoznacznie przesądzają o zakresie niezbędnych ustaleń jakie winien poczynić, a następnie uzewnętrznić w uzasadnieniu decyzji organ administracji. Do ustaleń tych należy zaś nie tylko wysokość wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, lecz nadto data wypłaty tych świadczeń oraz dane dotyczące dokonanych przez dłużnika alimentacyjnego wpłat w okresie świadczeniowym do funduszu - wskazanie na poszczególne wpłaty i wypłaty oraz wskazanie dat poszczególnych operacji. Dopiero poczynienie takowych ustaleń i przedstawienie ich przez organ administracji w uzasadnieniu decyzji pozwoli stronie na prawidłowe obliczenie we własnym zakresie czy też skontrolowanie sposobu naliczenia przez organ administracyjny kwoty odsetek ustawowych przypadających na dzień spłaty. Brak powyższych elementów w uzasadnieniu decyzji organów obydwu instancji co najmniej poważnie utrudnia stronie skuteczną ochronę swych praw oraz zrozumienie podstaw nałożonych na nią obowiązków.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie nie tylko przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, ale także daje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 - 10 kpa), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. np. wyroki NSA: 25 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 558/09 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, z dnia 16 marca 1998 r., sygn. akt II SA 96/98 - Lex nr 41681; z dnia 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; z dnia 13 grudnia 1988 r., sygn. akt II SA 497/88 - ONSA 1989/ 2/68, Lex nr 10079; z dnia 8 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 380/97 - niepublik.; orzeczenia powołano za wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Po 199/10 - dostępnym w bazie orzeczeń jw.).

Sąd dopatrzył się również w niniejszej sprawie naruszenia przez organy obydwu instancji zasady wyrażonej w art. 10 § 1 kpa, bowiem skarżący przed wydaniem decyzji w każdej z instancji nie został pouczony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Niemniej jednak, wobec faktu, że skarżący miał możliwość przedstawienia swoich argumentów w odwołaniu, a zarzuty te nie prowadziły do zakwestionowania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń poczynionych przez organy obydwu instancji, samo to naruszenie nie mogło mieć w tym wypadku istotnego wpływu na wynik sprawy. [...] wspomniane naruszenie, połączone z innymi uchybieniami proceduralnymi, składa się na tego rodzaju wadę postępowania, która wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego - skoro decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadała wymogom art. 107 § 1 i 3 oraz 11 kpa, nie zawierała bowiem odpowiedniego uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie obowiązku zapłaty przez skarżącego odsetek ustawowych od kwoty głównej, zaś organ odwoławczy, wprawdzie dostrzegł uchybienia organu I instancji w tym zakresie, jednak nie naprawił ich poprzez wskazanie okoliczności istotnych dla określenia wysokości należnych odsetek ustawowych, jak również obydwa organy dopuściły się naruszenia art. 10 § 1 kpa - należało uchylić zaskarżoną decyzję i sprawę przekazać Kolegium do ponownego rozpatrzenia. W powyżej opisanym zakresie Kolegium uchybiło w sprawie również przepisowi art. 136 kpa rezygnując z przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego (we własnym zakresie bądź za pomocą organu I instancji). Skoro powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest mogły rzutować na sposób naliczania i wysokość kwoty odsetek, którą obok kwoty należności głównej będzie obowiązany uiścić skarżący, w konsekwencji stanowiły wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd zarazem uznał, iż z uwagi na rozmiar stwierdzonych uchybień, jak i aktualne brzmienie art. 138 § 2 kpa, wystarczające będzie uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji, co niewątpliwie posłuży także ekonomice postępowania.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż nie w pełni podziela stanowisko, że obliczenie kwoty odsetek ustawowych od należnej do zwrotu kwoty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzień wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezwzględnym obowiązkiem organu i powinno się znaleźć w osnowie (rozstrzygnięciu) decyzji. Przepisy art. 27 ust. 1 i ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wprost wskazują, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela wypłaconych należności łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. W konsekwencji, skoro w zasadzie data zapłaty odsetek zwykle będzie datą późniejszą od daty wydania decyzji, obliczenie takiej niepełnej kwoty odsetek i wskazanie jej w osnowie decyzji nie jest niezbędne. Nie oznacza to jednak, że organ może zaniechać naliczania należnych odsetek i w tym zakresie zdać się wyłącznie na stronę. Osnowa i uzasadnienie decyzji powinny zawierać wszystkie niezbędne ustalenia umożliwiające stronie rozeznanie się co do obowiązku odsetkowego oraz ewentualne obliczenie przez zobowiązanego kwoty należnych odsetek (w szczególności datę wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego i aktualną wysokość odsetek ustawowych), stąd też - również z uwagi na zasady zawarte w art. 8, art. 9 i art. 11 kpa - w zależności od okoliczności konkretnej sprawy (np. stopnia świadomości ekonomiczno-prawnej dłużnika alimentacyjnego) może być uzasadnione wyliczenie w uzasadnieniu decyzji aktualnej kwoty należnych odsetek (na dzień wydania decyzji lub inny oznaczony dzień) celem unaocznienia stronie rozmiaru należności odsetkowej obok należności głównej (z zastrzeżeniem, że kwota ta ulega zwiększeniu o odsetki należne do dnia faktycznej zapłaty należności głównej). Skoro organ powinien naliczać odsetki, stosownie do treści art. 27 ust. 1a powołanej ustawy, od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty, to nie ma żadnych przeszkód prawnych ani techniczno-rachunkowych do wskazania w uzasadnieniu decyzji ich aktualnej wysokości, przypadającej na konkretny dzień.

Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium uwzględni wyżej przedstawione rozważania i wskazówki, w szczególności zadba o należyte przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i zapewni stronie czynny udział w postępowaniu.

Nadto Sąd zauważa, iż wypowiedzenie się Kolegium w niniejszej sprawie co do zasadności wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] 2010 r. ([...]) w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie zwalnia organu od wyjaśnienia, jaka była intencja autora odwołania w zakresie zarzutów dotyczących wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją I instancji z dnia [...] 2010 r. o przyznaniu dzieciom skarżącego świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji - w zależności od ustaleń w tym zakresie - w razie stwierdzenia przez organ odwoławczy, że ma do czynienia również z wnioskiem o wznowienie postępowania organ ten powinien rozważyć sposób postąpienia z wnioskiem strony stosownie do treści art. 147 i art. 150 kpa oraz art. 65 kpa, uwzględniając tak możliwość wszczęcia trybu nadzwyczajnego z urzędu lub na wniosek strony (co wymaga ustalenia czy wniosek pochodzi od strony postępowania), jak i przestrzegając właściwości instancyjnej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu na podstawie art. 152 p.p.s.a. o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.