Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1254/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. i R. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2021 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku inwestora A. P. działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 Prawa budowlanego wydał decyzję nr [...] z dnia 21.05.2021 r., znak: [...], którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę i rozbiórkę obejmującego inwestycję pn. Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego (segment A i B) z garażem podziemnym, zagospodarowaniem terenu: drogami wewnętrznymi, miejscami postojowymi, chodnikami, ogrodzeniami, miejscami gromadzenia odpadów stałych, obiektami małej architektury, złączami elektroenergetycznymi i wewnętrznymi liniami zasilającymi, wewnętrznymi liniami gazowymi, instalacjami: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, stacją ładowania samochodów osobowych z zasilaniem, oświetlenia zewnętrznego, kanalizacji kablowej teletechnicznej, wewnętrznymi instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, elektryczną, teletechniczną, gazową, ogrzewania, wentylacji mechanicznej, rozbiórka instalacji wodociągowych, kanalizacyjnych, elektroenergetycznych, ciepłowniczych, telekomunikacyjnych na dz. nr [...] w m. K., gm. K. (ETAP II).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli T. B. oraz R. B. - którzy nie zostali uznani przez Starostę K. za strony postępowania zakończonego przedmiotowym pozwoleniem na budowę.

Decyzją z dnia 8 września 2021 r., znak [...] Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który, jako przepis szczególny względem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć, zgodnie z unormowaniem art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.

Wojewoda odniósł się do definicji obszaru oddziaływania obowiązującej przed jej zmianą ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.471 ze zmianami), gdyż inwestor skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 26 tej ustawy ("W terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy inwestor do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę albo wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego, albo zgłoszenia budowy może dołączyć projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym"). Według organu odwoławczego do procedowania pozwolenia na budowę i oceny projektu budowlanego stosuje się zapisy ustawy Prawa budowlanego sprzed nowelizacji.

W każdym zatem przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć.

Przedmiotem pozwolenia budowę w niniejszej sprawie jest budowa budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami (segment A i B) na terenie obejmującym 5226 m2 powierzchni działki nr [...] położonej w miejscowości K., przy jej całkowitej powierzchni 2,2493 ha, czyli w południowo-wschodnim jej fragmencie. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił krąg stron postępowania, obejmując działki nr: [...] i [...] w miejscowości K.. Uwzględnił przepisy techniczno-budowlane, z zakresu ochrony środowiska, przepisy prawa cywilnego, przepisy prawa materialnego związane z zagospodarowaniem i zabudową terenu działki inwestora względem działek sąsiednich - co zostało przeanalizowane przez Wojewodę w kontekście również kwestii wskazanych w odwołaniu jako warunkujących uznanie skarżących za strony.

W okolicznościach niniejszej sprawy zdaniem organu odwoławczego przedmiotowa inwestycja spełnia przepisy techniczno-budowlane, ale jednocześnie nie można stwierdzić, iż jej realizacja w przyjętej lokalizacji wraz z infrastrukturą względem działki nr [...], stanowiącej własność T. B., oraz działki nr [...], będącej własnością R. B., spowoduje ograniczenie w zabudowie i zagospodarowaniu tych nieruchomości. Obiekty, na które udzielono pozwolenia na budowę zaskarżoną decyzją nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie ww. nieruchomości skarżących. Działkę nr [...] (znajduje się poza zakresem pzt) od budynków mieszkalnych wielorodzinnych (segment A i B) oddzielają działki nr: [...], [...], a nieruchomość nr [...] znajduje się po drugiej stronie działki drogowej nr [...], lecz nie w sposób równoległy do objętego projektem budowlanym terenu tej inwestycji. Sama natomiast działka inwestycyjna o powierzchni 2,2493 ha wyłącznie narożnikiem usytuowana jest przeciwległe do działki nr [...]. Ze względu na lokalizację działek skarżących w stosunku do terenu inwestycji objętego kwestionowaną decyzją pozwolenia na budowę nie może być mowy o ograniczeniu ich zabudowy, czy zagospodarowania wynikającego z wymagań w zakresie przesłaniania, nasłoneczniania, o których mowa odpowiednio w § 13, § 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto ww. nieruchomości skarżących zlokalizowane są w terenie U5, tj. zabudowy usługowej, tym samym zarówno do istniejącej na nim zabudowy w postaci gospodarstwa ogrodniczego, jak i przyszłej wyłącznie usługowej nie mają zastosowania wyżej przytoczone przepisy warunków technicznych. Nawet gdyby przyjąć iż, jak twierdzi strona skarżąca, istnieje wzajemne oddziaływanie gospodarstwa ogrodniczego i projektowanej zabudowy to odległość pomiędzy obiektami - szklarnie na działce nr [...] a segment A i B, wynosząca ponad 50 metrów jest większa niż wysokość planowanych do realizacji budynków mieszkalnych wielorodzinnych wynosząca 15,55 m do krawędzi attyki. Ze względu na powyższe nie może dojść do przesłania szklarni na działce nr [...] i jakiegokolwiek oddziaływania na zabudowę oraz zagospodarowanie na działkach skarżących. Samo światło wykorzystywane do obsługi szklarń nie daje podstaw, by budynki mieszkalne wielorodzinne nie mogły powstać lub z tego powodu rozszerzyć krąg strony w sprawie pozwolenia na budowę tej inwestycji, na co wskazują skarżący.

Powyżej przytoczone kwestie odnoszące się do lokalizacji projektowanych obiektów kubaturowych pozwalają również na jednoznaczne stwierdzenie braku wpływu na zabudowę i zagospodarowanie działek skarżących pod względem unormowań bezpieczeństwa pożarowego wynikających z § 271 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Skarżący powołują się na naruszenie ich istotnych interesów związanych z prowadzonym gospodarstwem ogrodniczym poprzez nieuwzględnienie służebności przesyłu gazu z instalacji zlokalizowanej po działce objętej inwestycją, a w konsekwencji dającej według ich oceny status strony w postępowaniu zakończonym przedmiotową decyzją pozwolenia na budowę.

W kontekście powyższego zaznacza się, iż instalacja gazu od stacji redukcyjno-pomiarowej do działki nr [...] znajduje się wzdłuż dłuższej granicy działki inwestycyjnej zlokalizowanej po przeciwnej stronie terenu inwestycji, w północnej części działki nr [...], w odległości około 50 metrów od terenu objętego zaskarżoną decyzją. Zakresem tej inwestycji nie nastąpi żadna ingerencja w przedmiotową instalację gazową. Teren inwestycji określony na projekcie zagospodarowania terenu stanowiący część projektu budowlanego zatwierdzonego zaskarżoną decyzją nie obejmuje trasy, na której jest instalacja gazowa. Tak naprawdę żaden z etapów tej inwestycji nie obejmuje tego fragmentu działki nr [...]. Budowa drogi dojazdowej wewnętrznej do etapu III i IV inwestycji, pod którą biegnie instalacja gazowa, została objęta ostateczną decyzją Starosty [...] Nr [...] z 7.12.2020 r. znak: [...] Nie przewiduje się robót związanych z dojazdem po tym fragmencie działki inwestycyjnej, gdyż dojazd do tych dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych odbywa się z drogi gminnej, a następnie wzdłuż południowej granicy działki nr [...].

W okolicznościach tej sprawy nie doszło również do ingerencji w interesy osób trzecich w zakresie naruszenia stosunków wodnych ze względu na zaprojektowane przyłącza oraz instalację kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem retencyjnym. Sam fakt posiadania nieruchomości przy drodze gminnej, po której odbywa się dojazd do przedmiotowej inwestycji i jej użytkowanie stanowi interes faktyczny, a nie prawny, co oznacza, że nie daje on uprawnień strony. Nie można uznać również, że nieruchomości skarżących winny być uznane za znajdujące się w obszarze oddziaływania tej inwestycji, gdyż sam charakter inwestycji nie daje podstaw do uznania, że ruch samochodowy, hałas, wody opadowe, czyli uwarunkowania związane z eksploatacją tych budynków będą niewątpliwie wiązać się z oddziaływaniem na tak usytuowane nieruchomości, ograniczać ich sposób zagospodarowania i zabudowy. Powoływanie się na przewidywalny wzmożony ruch, uciążliwości związane z użytkowaniem drogi dojazdowej - już użytkowanej przez bliżej niezidentyfikowaną grupę osób, nie dają podstaw do uznania za stronę tego postępowania. Miejsca postojowe przewidziano w garażach podziemnych a na terenie działki jedynie 20 miejsc postojowych. Hałas powstający na etapie budowy jest uciążliwością o charakterze krótkotrwałym i ustępuje po zakończeniu budowy, nie stwarzając ograniczeń w zabudowie i zagospodarowaniu działek skarżących, które i tak zlokalizowane są zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. w terenach usługowych, a nie zabudowy mieszkaniowej.

Ponadto eksploatacja dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi nie będzie powodować ponadnormatywnego odziaływania na powietrze atmosferyczne z uwagi na niewielką emisję zanieczyszczeń. Działalność ogrodnicza powadzona jest w szklarniach, a nie na otwartym terenie.

Źródłem interesu prawnego skarżących nie mogą być immisje pośrednie jak hałas, zapach, światło emitowane przez obiekty. Fakt "immisji pośrednich" z jednej nieruchomości na inną nie uzasadnia przyznania osobom poszkodowanym tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pb.

Oceniając status stron w postępowaniu zakończonym ww. decyzją organu I instancji, należy mieć na uwadze, iż działka inwestycyjna ma powierzchnię 2,2493 ha i ze względów ekonomicznych budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych została podzielona na cztery etapy. Każdy z tych etapów w świetle spełnienia dyspozycji art. 28 ust. 2 Pb należy traktować indywidualnie i badać jak wpływa na interesy właścicieli działek sąsiednich. Teren tej inwestycji obejmuje południowo-wschodni fragment działki nr [...], który nie sąsiaduje z działkami skarżących.

Umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa jest możliwe między innymi w sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa w związku z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T. B. i R. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

- art. 7, 8, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej również: k.p.a.) przez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

- art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez błędną ich wykładnię skutkującą bezpodstawnym umorzeniem postępowania;

- art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane (dalej również: p.b.) przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w myśl tych przepisów Skarżący są stronami niniejszego postępowania;

- art. 140, art. 144, art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego (dalej również k.c.) przez ich pominięcie, a wskutek tego pominięcia uznanie, że działki należące do Skarżących (nr [...] i [...]) nie leżą w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a w konsekwencji, że Skarżący nie są stronami niniejszego postępowania, tymczasem do przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. należą także przepisy prawa cywilnego;

- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. przez jego pominięcie pomimo tego, że krąg podmiotów uznawanych za strony powinien zostać ustalony również na podstawie art. 28 k.p.a., subsydiarnego wobec art. 28 ust. 2 p.b. z uwagi na to, że wzajemna relacja obu regulacji jest tego rodzaju, że przepis art. 28 ust. 2 p.b. ma charakter zawężający, ale nie sprawia, że przepis art. 28 k.p.a. nie ma zastosowania w zakresie ustalania stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ II instancji nie dokonał analizy, czy np. normy zawarte w rozporządzeniu o warunkach technicznych zostały spełnione, ale dodatkowo podkreślono, że obszar oddziaływania obiektu nie może być utożsamiany tylko i wyłącznie z zachowaniem przez inwestora określonych przepisami techniczno-budowlanymi wymogów (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt: II OSK 332/12).

Zważyć należy, iż działki skarżących nr [...] i [...] są wykorzystywane do dużych rozmiarów działalności ogrodniczej. Przez działkę Inwestorki o nr [...], na której ma powstać planowana inwestycja, biegnie sieć gazowa, która zaopatruje gospodarstwo ogrodnicze należące do Skarżących w gaz. Jest to jedyne źródło zasilania w gaz gospodarstwa ogrodniczego Skarżących. Stosowna umowa, która ustanowiła służebność została zawarta w dniu 31 grudnia 2013 roku (umowa w aktach sprawy). Przedmiotowa umowa została przesłana do organu I instancji w dniu 9 marca 2021 roku, z tym, że została ona w sposób błędny uznana za dowód nie mający znaczenia dla niniejszej sprawy, a już tylko z tego powodu skarżący powinni zostać uznani za strony tego postępowania.

Skoro ustanowienie służebności przesyłu gazu ma zapewnić właściwe korzystanie z działki nr [...] i [...] należących do skarżących, to nie można doprowadzać do sytuacji, że skarżący zostaną pozbawieni uprawnień do odniesienia się do przedłożonej dokumentacji projektowej.

Skarżący są właścicielami ww. działek, na których prowadzona jest działalność ogrodnicza. Przedmiotem inwestycji jest natomiast budowa obiektów mieszkalnych wielorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą. Oczywistym jest więc, że przedmiotowe przedsięwzięcie na działce nr [...], z uwagi na lokalizację, projektowany sposób zagospodarowania terenu, służebności jakie są ustanowione, prawa podmiotów trzecich, oddziaływać będzie na nieruchomości sąsiednie, choćby w zakresie sposobu ich zagospodarowania w przyszłości, czy też sposobu prowadzenia działalności ogrodniczej przez skarżących. Już sama ta okoliczność jest wystarczająca do przyjęcia, że skarżącym przysługuje przymiot stron, a organ II instancji bezpodstawnie tego nie uwzględnił.

W tym przypadku przymiot strony T. B. i R. B. w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. wynika m.in. z norm, które gwarantują mu prawo korzystania z uprawnień wynikających z ustanowionej służebności przesyłu i jego ochronę tak jak prawa własności t.j. z art. 140 k.c. i daje tym samym możliwość uczestnictwa w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę dla przedmiotowej inwestycji.

Wojewoda w sposób błędny uznał, że dla przedmiotowej inwestycji (etapu II inwestycji), która ma być realizowana w części południowej działki inwestycyjnej ([...]) kwestia sieci gazowej biegnącej do działki skarżących nie ma znaczenia. Tymczasem ma znaczenie, bowiem na działce inwestycyjnej, na której mają powstać budynki wielorodzinne w 4 etapach znajdują się m.in. drogi dojazdowe, garaże podziemne, instalacje odwodnieniowe, które będą dotyczyć całej działki [...], dla której zostały wydane decyzje o pozwoleniu na budowę. Dlatego "sztuczne", niczym nie uzasadnione uznanie, że dla obiektów, które mają być wybudowane w południowej części działki [...] interesy skarżących nie mają żadnego znaczenia, jest działaniem bezpodstawnym. Jeżeli urządzenia, jakimi jest sieć gazowa, znajdują się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu (art. 3 pkt 20 p.b.), to podmioty korzystające z tych urządzeń - skarżący - winny być stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż budowa projektowanego obiektu budowlanego może zagrażać funkcjonowaniu sieci gazowej, a w konsekwencji również interesom Skarżących.

Dodatkowo planowana inwestycja na działce nr [...] uniemożliwi skarżącym prowadzenie działalności w dotychczasowym rozmiarze i na aktualnych warunkach. Wynika to z faktu, iż w obszarze działki Skarżących zaplanowano zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, a jej realizacja w zaplanowanym rozmiarze ograniczy znacząco, jeśli nie wyeliminuje działalność ogrodniczą prowadzoną na działkach Skarżących. Budowa budynków wielorodzinnych w tak bliskiej odległości od działek Skarżących spowoduje znaczne oddziaływanie obu przedsięwzięć (szklarni dużych rozmiarów na lokale znajdujące się w budynkach wielorodzinnych i na odwrót), które wzajemnie się wykluczają. Uprawa pomidorów bowiem z jednej strony wymaga, aby obiekty szklarni nie były w żaden sposób przysłonięte, tak aby w okresie, kiedy dostępne jest naturalne oświetlenie słoneczne uprawiane rośliny mogły z niego swobodnie korzystać. A przesłonięcie nastąpi wskutek realizacji ww. inwestycji. Z drugiej zaś strony w okresie, w którym światło słoneczne nie jest naturalnie dostępne, a zatem w okresie od zmierzchu do świtu każdego dnia, uprawiane pomidory dla swojego wzrostu wymagają sztucznego oświetlenia. Z uwagi na powyższe dopuszczenie możliwości zabudowania działki nr [...] budynkami wielorodzinnymi spowoduje, iż budynki takie będą w sposób zasadniczy zacieniać działki Skarżących, ograniczając, czy wręcz uniemożliwiając prowadzenie na tych działkach działalności o profilu ogrodniczym. Z drugiej strony opisana powyżej zabudowa spowoduje, iż w okresach, w których obiekty szklarniowe będą oświetlane sztucznym światłem, a zatem w niektórych częściach roku kalendarzowego przez znaczącą część doby, mieszkańcy budynków posadowionych na działce nr [...] będą narażeni na mieszkanie w warunkach, w których w ich bezpośrednim sąsiedztwie znajdował się będzie obiekt oświetlony bardzo jasnym światłem.

Dlatego charakter inwestycji oraz prowadzonej działalności na działkach sąsiednich musi być brany pod uwagę przez organ wyznaczający krąg stron postępowania, a w niniejszej sprawie mamy do czynienia z jednej strony z dużą w zakresie obszaru oddziaływania inwestycją wielorodzinną, a z drugiej strony z dużym gospodarstwem ogrodniczym, na które planowana inwestycja będzie oddziaływała.

Niejako potwierdzeniem słuszności ww. argumentów w odniesieniu do prawa sąsiedzkiego jest postanowienie NSA z dnia 1 października 2021 roku, sygn. akt: II OSK 1880/21, w którym to Sąd stwierdził, iż R. B. ma legitymację do zaskarżenia zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego K. (które to zmieniło przeznaczenie jego działki). Co prawda sprawa nie dotyczy ustalenia kręgu stron postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę, jednakże orzeczenie to oddaje sposób interpretowania przepisów dotyczących prawa sąsiedzkiego i winno służyć jako wytyczna wykładni przepisów również w niniejszym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że obiekty, na które udzielono pozwolenia na budowę zaskarżoną decyzją nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżących. Oceniono, iż ze względu na lokalizację działek skarżących w stosunku do terenu inwestycji objętego kwestionowaną decyzją, pozwolenia na budowę nie może być mowy o ograniczeniu ich zabudowy, czy zagospodarowania wynikającego z wymagań w zakresie przesłaniania, nasłoneczniania, o których mowa odpowiednio w § 13, § 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ustalono ponadto, iż nieruchomości skarżących zlokalizowane są zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w terenie zabudowy usługowej, zatem do istniejącej na nim zabudowy w postaci gospodarstwa ogrodniczego, jak i przyszłej wyłącznie usługowej, nie mają zastosowania przepisy warunków technicznych.

Uczestniczka postępowania A. P. w piśmie z dnia 18 stycznia 2022 r. wniosła o oddalenie skargi. Wskazała, że nie może być mowy o ustanowieniu służebności przesyłu, bowiem może być ona ustanowiona wyłącznie na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego (którym nie jest żaden ze skarżących), a ponadto w "porozumieniu o ustanowieniu służebności przesyłu" wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 245 § 1 i 2 kodeksu cywilnego oświadczenie właściciela nieruchomości obciążonej nie zostało złożone w formie aktu notarialnego. Zwrócono też uwagę, że sieć gazowa przebiegająca przed działkę nr [...] jest wyłączona z eksploatacji. Nie jest również prawdą, że zachodzi niebezpieczeństwo zacieniania szklarni skarżących – znajdują się one bowiem ponad 100 metrów od planowanej inwestycji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r. w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

Ponieważ nie wszystkie strony wykonały powyższe wezwanie (brak odpowiedzi od uczestników G. G. i I. P.), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że przedmiotem kontroli sądowej nie jest decyzja o pozwoleniu na budowę, lecz wyłącznie kwestia legitymacji skarżących do występowania w sprawie o wydanie tego pozwolenia jako strony postępowania.

Nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne w zakresie tego, że T. B. jest właścicielem działki nr [...], a R. B. działki nr [...].

Skarżący swoją legitymację uzasadniali służebnością przesyłu dla gazociągu położonego na działce, której dotyczy postępowanie o pozwolenie na budowę (T. B.), a także zacienianiem prowadzonej przez nich uprawy pomidorów przez mające powstać budynki mieszkalne. Domagali się dopuszczenia do udziału w postępowaniu już na etapie postępowania przed organem I instancji. Starosta [...] poglądów tych nie podzielił, podobnie jak Wojewoda w zaskarżonej decyzji.

Dokonując oceny prawidłowości tej decyzji trzeba mieć na względzie, że organ odwoławczy zastosował właściwe przepisy prawa materialnego i dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do tych przepisów, natomiast argumenty podnoszone w skardze są nietrafne i w dużej części ogólnikowe.

W szczególności w zaskarżonej decyzji prawidłowo powołano się na treść art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.). W myśl tych przepisów stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, a przez obszar oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.

Skarżący podkreślają w skardze, że "do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. zalicza się także teren, na którym uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach dopuszczalnych, określonych przez przepisy prawa. Przymiot strony zgodnie więc z art. 28 ust. 2 p.b. nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika też z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich".

Dokładnie ten sam wniosek zawarł Wojewoda w zaskarżonej decyzji, wskazując, że "obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji nie można utożsamiać wyłącznie z zachowaniem przez inwestora wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi, ponieważ obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenie w zagospodarowaniu, w tym zabudowie terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z tymi przepisami i co za tym idzie - nie można będzie uzyskać na jego realizację pozwolenia na budowę".

Wnioski te są słuszne i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie całkowicie je podziela.

Badając, czy działki należące do skarżących znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że obiekty, na które udzielono pozwolenia na budowę zaskarżoną decyzją nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie ww. nieruchomości skarżących. Działkę nr [...] od budynków mieszkalnych wielorodzinnych (segment A i B) oddzielają działki nr: [...], [...], a nieruchomość nr [...] znajduje się po drugiej stronie działki drogowej nr [...], lecz nie w sposób równoległy do objętego projektem budowlanym terenu tej inwestycji. Sama działka inwestycyjna o powierzchni 2,2493 ha wyłącznie narożnikiem usytuowana jest przeciwległe do działki nr [...]. Ze względu na lokalizację działek skarżących w stosunku do terenu inwestycji objętego kwestionowaną decyzją pozwolenia na budowę nie może być mowy o ograniczeniu ich zabudowy, czy zagospodarowania wynikającego z wymagań w zakresie przesłaniania, nasłoneczniania, o których mowa odpowiednio w § 13, § 57 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Dalej wskazano, że nieruchomości skarżących zlokalizowane są w terenie określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem U5, tj. zabudowy usługowej - tym samym zarówno do istniejącej na nim zabudowy w postaci gospodarstwa ogrodniczego, jak i przyszłej wyłącznie usługowej nie mają zastosowania wyżej przytoczone przepisy warunków technicznych.

Nawet gdyby przyjąć iż, jak twierdzi strona skarżąca, istnieje wzajemne oddziaływanie gospodarstwa ogrodniczego i projektowanej zabudowy to odległość pomiędzy obiektami - szklarnie na działce nr [...] a segment A i B, wynosząca ponad 100 metrów jest większa niż wysokość planowanych do realizacji budynków mieszkalnych wielorodzinnych wynosząca 15,55 m do krawędzi attyki. Ze względu na powyższe nie może dojść do przesłania szklarni na działce nr [...] i jakiegokolwiek oddziaływania na zabudowę oraz zagospodarowanie na działkach skarżących.

Samo światło wykorzystywane do obsługi szklarń nie daje podstaw, by budynki mieszkalne wielorodzinne nie mogły powstać lub z tego powodu rozszerzyć krąg strony w sprawie pozwolenia na budowę tej inwestycji, na co wskazują skarżący.

Sąd całkowicie ocenę tę podziela i stwierdza, że żaden z zarzutów podniesionych w skardze nie podważył skutecznie argumentacji Wojewody. Bardzo ogólnikowo są zarzuty, że "Oczywistym jest więc, że przedmiotowe przedsięwzięcie na działce nr [...], z uwagi na lokalizację, projektowany sposób zagospodarowania terenu, służebności jakie są ustanowione, prawa podmiotów trzecich, oddziaływać będzie na nieruchomości sąsiednie, choćby w zakresie sposobu ich zagospodarowania w przyszłości, czy też sposobu prowadzenia działalności ogrodniczej przez skarżących. Już sama ta okoliczność jest wystarczająca do przyjęcia, że skarżącym przysługuje przymiot stron, a organ II instancji bezpodstawnie tego nie uwzględnił". Skarżący dalej zarzucają, że wskutek budowy planowanej inwestycji nastąpi przesłonięcie prowadzonych przez nich szklarni, a "budynki takie będą w sposób zasadniczy zacieniać działki skarżących, ograniczając, czy wręcz uniemożliwiając prowadzenie na tych działkach działalności o profilu ogrodniczym".

Tymczasem w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że tereny należące do skarżących nie przylegają bezpośrednio do terenu inwestycji, a szklarnie znajdują się w znacznej odległości (kilkukrotnie większej niż wysokość objętych postępowaniem budynków) od planowanej lokalizacji tych budynków. O żadnym zacienianiu szklarni i utrudnianiu prowadzenia działalności nie może być w tej sytuacji mowy. Zarzuty skarżących nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy.

Z kolei okoliczność, że "mieszkańcy budynków posadowionych na działce nr [...] będą narażeni na mieszkanie w warunkach, w których w ich bezpośrednim sąsiedztwie znajdował się będzie obiekt oświetlony bardzo jasnym światłem" w żaden sposób nie odpowiada treści art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. W ramach ustalania kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę nie bada się wpływu istniejącego zagospodarowania okolicznych działek na teren inwestycji, lecz oddziaływanie mającego powstać obiektu budowlanego na otaczający go teren.

Zatem nie potwierdziły się zarzuty zacieniania terenów należących do skarżących przez planowaną inwestycję i w konsekwencji brak również podstaw do przyjęcia, że tereny te znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.

To samo należy odnieść do drugiego z argumentów skarżących, dotyczącego rzekomego zagrażania przez planowaną inwestycję funkcjonowania sieci gazowej, przebiegającej przez działkę inwestycją, co miałoby również zagrażać interesom skarżących.

Wojewoda szczegółowo przeanalizował przebieg sieci wskazując, że instalacja gazu od stacji redukcyjno-pomiarowej do działki nr [...] znajduje się wzdłuż dłuższej granicy działki inwestycyjnej zlokalizowanej po przeciwnej stronie terenu inwestycji, w północnej części działki nr [...], w odległości około 50 metrów od terenu objętego zaskarżoną decyzją. Zakresem tej inwestycji nie nastąpi żadna ingerencja w przedmiotową instalację gazową. Teren inwestycji określony na projekcie zagospodarowania terenu stanowiący część projektu budowlanego zatwierdzonego zaskarżoną decyzją nie obejmuje trasy, na której jest instalacja gazowa. Tak naprawdę żaden z etapów tej inwestycji nie obejmuje tego fragmentu działki nr [...]. Budowa drogi dojazdowej wewnętrznej do etapu III i IV inwestycji, pod którą biegnie instalacja gazowa, została objęta ostateczną decyzją Starosty [...] Nr [...] z 7.12.2020 r. znak: [...] Nie przewiduje się robót związanych z dojazdem po tym fragmencie działki inwestycyjnej, gdyż dojazd do tych dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych odbywa się z drogi gminnej, a następnie wzdłuż południowej granicy działki nr [...].

W tym kontekście nie są przekonujące ogólnikowe twierdzenia skarżących, że Wojewoda w sposób błędny uznał, że dla przedmiotowej inwestycji (etapu II inwestycji), która ma być realizowana w części południowej działki inwestycyjnej ([...]) kwestia sieci gazowej biegnącej do działki skarżących nie ma znaczenia. "Tymczasem ma znaczenie, bowiem na działce inwestycyjnej, na której mają powstać budynki wielorodzinne w 4 etapach znajdują się m.in. drogi dojazdowe, garaże podziemne, instalacje odwodnieniowe, które będą dotyczyć całej działki [...], dla której zostały wydane decyzje o pozwoleniu na budowę". Sam fakt lokalizacji w ramach planowanej inwestycji dróg dojazdowych, garaży podziemnych czy instalacji odwodnieniowych nie daje podstaw do twierdzenia, że będą one miały jakikolwiek wpływ na funkcjonowanie sieci gazowej, która przebiega w znacznym oddaleniu.

Wskazywana przez skarżących służebność nie jest wpisana do księgi wieczystej, jednakże skarżący podnoszą, że okoliczność ta nie ma znaczenia, "albowiem najistotniejsze znaczenie w kontekście ustalenia stron postępowania będzie miała kwestia wpływu planowanej inwestycji na interesy osób trzecich, a w konsekwencji i na prawa z tym związane skarżących. Ustanowienie służebności przesyłu na działce Inwestorki na rzecz nieruchomości T. B. i R. B. oznacza ich skonkretyzowane uprawnienia - również do korzystania z nieruchomości Inwestorki w oznaczonym zakresie. Służebność, czy też inne uprawnienia wynikające z umowy cywilnoprawnej, wiążą się z konkretnymi uprawnieniami, które planowana inwestycja może ograniczyć, a jeżeli nie ograniczyć, to może mieć wpływ na te uprawnienia".

Dowodem ustanowienia służebności ma być znajdujące się w aktach administracyjnych organu I instancji (k. 94) "POROZUMIENIE O USTANOWIENIU SŁUŻEBNOŚCI PRZESYŁU GAZU I SPOSOBIE KOSZTYSTANIA Z DZIAŁKI [...] W KRZESZOWICACH" z dnia 31 grudnia 2013 r. Jak słusznie zwraca uwagę uczestniczka postępowania umowa ta została sporządzona w "zwykłej" formie pisemnej, podczas gdy zgodnie z art. 245 § 2 kodeksu cywilnego do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości (a do tej kategorii należy służebność) wymagana jest forma aktu notarialnego dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia. Jest to forma szczególna pod rygorem nieważności umowy, zatem w istocie wskazywana przez skarżących służebność nie istnieje.

Co istotne, Wojewoda w zaskarżonej decyzji odniósł się również do innych przepisów szczególnych, z których mogłoby wynikać objęcie nieruchomości skarżących obszarem oddziaływania planowanego obiektu budowlanego (prawo wodne, prawo ochrony środowiska itd.), jednak wpływu takiego nie stwierdził. Trzeba się również zgodzić z organem, że immisje pośrednie jak hałas, zapach, światło emitowane przez obiekty nie uzasadnia przyznania osobom dotkniętym tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pb.

Z kolei argument skarżących odwołujący się do sprawy sygn. II OSK 1880/21, w którym to Sąd stwierdził, iż R. B. ma legitymację do zaskarżenia zapisów Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego K. (które to zmieniło przeznaczenie jego działki) jest całkowicie oderwany od realiów niniejszej sprawy. Przede wszystkim zupełnie odmiennie ustala się legitymację do wniesienia do sądu administracyjnego na uchwałę w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a inaczej w przypadku pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu przyznał, że "interesu prawnego skarżącego należy poszukiwać również w prawie sąsiedzkim, a jego naruszenia w tym, że w zaskarżonej części uchwały dotyczącej zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego teren działki skarżącego oraz tereny graniczące z działką skarżącego o symbolu U zmieniono na symbol MW/U. Zaskarżona w tej części uchwała będzie miała zatem, przez to bezpośrednie sąsiedztwo nieruchomości o różnym przeznaczeniu, realny wymiar wykonywania prawa przez właścicieli dwóch sąsiadujących z sobą nieruchomości. (...) można sformułować tezę, że o ile nieruchomości leżą w bezpośrednim sąsiedztwie, to z reguły ustalenia studium dla jednej nieruchomości naruszać będą interes prawny właściciela sąsiedniej nieruchomości. Można powiedzieć, że jeżeli właściciel jednej nieruchomości zgodnie z ustaleniami studium, którego postanowienia przełożą się na treść planu miejscowego (ustalenia, na skutek wiążącego organy gminy charakteru studium, będą mogły być przeniesione do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) może więcej, to właściciel sąsiedniej nieruchomości będzie musiał więcej znosić".

Niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący, po wybudowaniu objętych postępowaniem o pozwolenie na budowę budynków będą musieli więcej znosić, jednak w żaden sposób nie oznacza to, że należące do nich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, który przecież opiera się na ściśle określonych ograniczeniach w zagospodarowaniu, a nie na szeroko pojętym "znoszeniu". Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku o sygn. II SA/Kr 1250/21, w którym rozstrzygnięta została skarga skarżących w sprawie dotyczącej innego etapu tej samej inwestycji.

W świetle powyższego Sąd doszedł do wniosku, że Wojewoda prawidłowo odmówił uznania skarżących za strony przedmiotowego postępowania administracyjnego i umorzył postępowanie odwoławcze.

Ponieważ wszystkie zarzuty skarżących okazały się bezzasadne – Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.