Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 935/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2a,  art. 7,  art. 16,  art. 38
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 6 i 22,  art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 15 par. 1 pkt 3,  art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 2,  art. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 maja 2013 r. E.O. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką K.O. (ur. [...] 2002 r.), zaliczoną do osób niepełnosprawnych od urodzenia do dnia 31.12.2015 r., na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...]r.

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Kierownik Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G., odmówił E.O. przyznania wnioskowanej formy pomocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że córka strony legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie z oświadczenia strony z dnia 9 maja i 13 lipca 2013 r. wynika, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,72 ha przeliczeniowego i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu z tego tytułu w KRUS. Organ powołując się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12 oraz treść art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) uznał, że występuje u strony przesłanka negatywna w postaci prowadzenia gospodarstwa rolnego, co pozbawia ją jako rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji E.O. odwołała się informując, iż zgodnie z załączoną kserokopią pisma Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie Departamentu Polityki Rodzinnej z dnia 16 lipca 2013 r. rolnik niezależnie od wielkości gospodarstwa rolnego może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko co do pozostawania wnioskodawczyni poza kręgiem osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego oraz przywołało brzmienie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a ustawy).

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Natomiast przepis art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w tej ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawodawca podając definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie wymienił expressis verbis prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Ograniczył pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" generalnie do wykonywania pracy przez pracowników najemnych, którzy są związani z pracodawcą różnego rodzaju umowami oraz w ramach spółdzielni produkcyjnych i usługowych. Zatem przywołana definicja odnosi się do działalności gospodarczej o charakterze pozarolniczym, co wskazuje na celowy i świadomy zamiar nieobjęcia tym pojęciem działalności rolniczej. W sensie ekonomicznym, prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Tak, więc na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem do rolnika nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach E.O. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Jeszcze raz zaznaczyła, iż nie zgadza się z niekorzystną dla niej interpretacją przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która nie przewiduje rozszerzenia definicji ustawowej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawartej w jej art. 3 pkt 22. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne uznała, że fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, o ile jest to do pogodzenia z zagwarantowaniem należytej opieki osobistej nad osobą niepełnosprawną, nie wyklucza przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia, co potwierdza załączone do odwołania pismo Ministerstwa PiPS z dnia 16 lipca 2013 r. Posiadane przez skarżącą gospodarstwo rolne położone jest w W., tj. w powiecie [...] i jest oddalone od G. o ok. 160 km. Nie jest uprawiane i jest zbyt małe, aby było dochodowe (1,72 ha przeliczeniowego). Skarżąca natomiast przebywa wraz z córką w G., gdzie sprawuje na nią całodobową opiekę.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy postulował o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie dostrzegł z urzędu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i prawa procesowego, które mogło mieć na nią wpływ, w świetle brzmienia art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...]r., Nr [...], o odmowie przyznania skarżącej pomocy w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad jej córą K. Poza sporem jest kwestia, że skarżąca opiekuje się chorą od urodzenia córką K. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,72 ha przeliczeniowego w miejscowości W. i tam jest zameldowana na pobyt stały wraz z córką oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS.

Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) i wystąpienie przesłanki negatywnej w postaci braku w odniesieniu do osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik zaliczenia do kategorii osób wymienionych w tym przepisie, z powodu nie wykazania rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu art. 3 pkt 22 tej ustawy. Posiadanie przez skarżącą gospodarstwa rolnego, zdaniem organów orzekających sprawie, nie spełnia warunku uznania, że nie podejmuje ona lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy, bowiem z tego tytułu może korzystać z przywileju ubezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Powyższe zagadnienie stało się przedmiotem rozważań poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12 stwierdził, że: "Prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.)." (teza uchwały). W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na konieczność ścisłego stosowania definicji legalnej pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej. W definicji tej ustawodawca ograniczył wyjaśniane pojęcie do wykonywania pracy przez pracowników najemnych, którzy są związani z pracodawcą różnego rodzaju umowami oraz w ramach spółdzielni produkcyjnych i usługowych. Definicja ustawowa odnosi się expressis verbis m.in. do działalności gospodarczej o charakterze pozarolniczym, co wskazuje na celowy i świadomy zamiar nieobjęcia tym pojęciem działalności rolniczej. Istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polega na tym, że jest ono adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie jest więc osobą uprawnioną osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródła utrzymania i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. Stąd też aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi po pierwsze spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, a po drugie nie może być beneficjentem dochodów wymienionych w ust. 5 tegoż przepisu. Jednocześnie w omawianej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że treść art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala skonstruować obowiązującą normę prawną, z której wynika, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie jest uprawnione na gruncie logicznych i systemowych reguł wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (podobnie NSA w wyroku z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1702/12, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zdefiniowanie w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrażenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" w tym przepisie wyklucza rozszerzającą interpretację tego pojęcia. Tym samym pominięcie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub innej działalności rolniczej oznacza, że takie zajęcia nie mogą być traktowane jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa na gruncie omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rolnik nie może zatem ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, bowiem w odróżnieniu od pracownika nie jest on poddany wymogom w zakresie czasu i organizacji pracy.

Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 15 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do podejmowania uchwał mających na celu ujednolicanie orzecznictwa sądów administracyjnych. Przepisy te wyróżniają dwa rodzaje uchwał: uchwały abstrakcyjne (art. 15 § 2 pkt 2), których przedmiotem są wątpliwości prawne, niemające bezpośredniego związku z postępowaniem toczącym się w indywidualnej sprawie sądowoadministracyjnej oraz uchwały konkretne podejmowane w celu rozstrzygnięcia zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej.

Kwestia mocy wiążącej zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak również podjętych na tle konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej została uregulowana w art. 269 p.p.s.a. W świetle tego przepisu, w sytuacji gdy jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Norma ta nie wyróżnia jednego rodzaju uchwał i nie ma odniesienia tylko do uchwał, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zatem z komentowanego przepisu wynika, że moc ogólnie wiążącą posiadają zarówno uchwały abstrakcyjne, jak i tzw. uchwały konkretne, czyli indywidualne.

Stanowisko zajęte przez NSA w formie uchwały wiąże więc pośrednio wszystkie składy sądów administracyjnych do momentu zmiany wykładni określonego przepisu przez inną uchwałę (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, wyd. II, s. 634).

W orzecznictwie wskazuje się również, że szeroka moc wiążąca uchwał NSA ma zagwarantować jednolitość orzecznictwa, konieczną chociażby dlatego, że orzeczenia sądu administracyjnego powodują określone konsekwencje nie tylko dla uczestników postępowania sądowoadministracyjnego, ale także dla pewnej polityki stosowania prawa przez organy administracji publicznej. Należy bowiem mieć na uwadze, że - obok wskazanego w przepisach p.p.s.a. formalnego związania uchwałami NSA - uchwały te wiążą w rzeczywistości również organy administracji i innych uczestników obrotu prawnego, bowiem w oparciu o nie podejmowane są różnorakie działania prawne (por. Wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r., II OSK 853/09, Wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., I OSK 254/07, Wyrok NSA z dnia 4 września 2012 r., II FSK 1719/10, Wyrok NSA z 7 września 2011 r., I OSK 1533/10).

Mając na uwadze powyższe nie jest skuteczne powoływanie się na informacje pozyskane w tym zakresie przez skarżącą z innych źródeł.

W rozpoznawanej sprawie ani Sąd, ani też organy administracji nie mogły uchylić się od zastosowania przywołanej wcześniej uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12.

Przede wszystkim trzeba zauważyć, że powołana ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśnia znaczenia pojęcia "rolnik". Jak wskazano w cytowanej uchwale, pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 z późn. zm., a obecnie t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1403), zgodnie z którym rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Jak wynika ponadto z art. 3 pkt 6 ustawy o świadczenia rodzinnych, wyrażenie "gospodarstwo rolne" powinno być rozumiane zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. nr 136 poz. 969 z późn. zm., a obecnie t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1381), wedle którego za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Zaznaczyć należy, że ustawa o podatku rolnym wiąże skutki fiskalne nie z posiadaniem statusu rolnika czy prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a z samym faktem posiadania gruntów rolnych (art. 3 ust. 1-5), wyjątek wyraźnie zaznaczając w art. 3 ust. 6, w którym obowiązek podatkowy co do gruntów objętych współwłasnością (będących we współposiadaniu) dwóch i więcej osób, jeżeli grunty te stanowią gospodarstwo rolne, nakłada na tego współwłaściciela (posiadacza), który to gospodarstwo prowadzi w całości.

Mając na uwadze wyżej cytowaną uchwałę stwierdzić należy, że bez znaczenia są podnoszone przez skarżącą okoliczności, że jej zdaniem nie jest ona rolnikiem i nie ma z posiadanego gospodarstwa żadnych korzyści, bowiem jak sama deklaruje posiada grunty rolne o powierzchni 1,72 ha przeliczeniowego, czyli posiada gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca jest rolnikiem w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Na powyższą okoliczność wskazuje sama skarżącą w znajdujących się w aktach administracyjnych dwóch oświadczeniach z dnia 9 maja i 3 lipca 2013 r.

Bez znaczenia są podnoszone przez skarżącą okoliczności, że nie ma z gospodarstwa żadnych korzyści, ani też dochodów z pola i nie pobiera unijnych dopłat.

Podkreślić należy, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), oraz w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). Zatem w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie zalicza się do żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym świadczą znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy przywołane już wcześniej oświadczenia.

Dodatkowo należy podkreślić, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia jest zrekompensowanie osobie zainteresowanej rezygnacji zaprzestania aktywności zawodowej, poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442). Należy podkreślić, że przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu (art. 2b ostatnio przywołanej ustawy), ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej.

W tym aspekcie nie zasługują na uwzględnienie wywody skargi sprowadzające się do konstatacji, że skoro art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zalicza do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pracy w gospodarstwie rolnym, to do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika wystarczy jedynie złożenie przez niego oświadczenia, że nie prowadzi on gospodarstwa rolnego, bądź też, że gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów. Z kolei odnosząc się do twierdzeń o braku osobistej pracy na roli oraz nieuzyskiwaniu jakichkolwiek dochodów z gospodarstwa należy powołać się na wyrażony w omawianej uchwale następujący pogląd: "w sensie ekonomicznym, prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej". (cytat). Przywołane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że nawet brak uzyskiwania dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego nie uprawnia do twierdzeń o zaprzestaniu prowadzenia tego gospodarstwa.

W konkretnych, obiektywnie występujących okolicznościach, takich jak np. niska cena skupu, nieurodzaj, czy też niewielki areał pól, przeprowadzenie siewu, zbiorów, magazynowania i transportu płodów rolnych prowadzenie gospodarstwa rzeczywiście może być nieopłacalne. Taka jest jednakże specyfika prowadzenia działalności rolniczej, opartej podobnie jak działalność gospodarcza na ryzyku. Powyższe nie może jednakże przesądzać o wyłączaniu rolników z obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych KRUS.

Zaznaczyć przyjdzie, że ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że ubezpieczeniu społecznemu z mocy ustawy podlega rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1), natomiast inny rolnik, jeżeli działalność rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania, podlega ubezpieczeniu na wniosek (art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2 pkt 1). Należy przy tym podkreślić, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ustawowe domniemanie z art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że właściciel gruntów zaliczanych do użytków rolnych prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach (jak i że podatnik podatku rolnego prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania - art. 38 pkt 2).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ust 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na uznaniu, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie wskazanych wcześniej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy, skoro skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. i należało orzec, jak w sentencji wyroku.