Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 590/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 art. 73 par. 1 par. 2 art. 74 par. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 29 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant sekretarz Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 roku sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dokumentu dotyczącego oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił E. K. udostępnienia dokumentu potwierdzającego wykonanie nałożonego prawem obowiązku, pisemnego zawiadomienia wnioskodawcy w 1985r., jako dzierżawcy nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40 o przeznaczeniu do oddania w wieczystą dzierżawę w/w gruntu z budynkiem warsztatowym.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że w dniu 14 lutego 2012r. E. K. wniósł o udostępnienie m.in. wykazów terenów przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste oraz sposobu publikacji tych wykazów w trybie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001r. (Dz. U. z 2001r., nr 12, poz. 1198) i udostępnienie wszystkich akt dotyczących dzierżawionej przez niego nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40, w szczególności umów dzierżaw, a nadto dokumentu, potwierdzającego wykonanie nałożonego prawem obowiązku pisemnego zawiadomienia wnioskodawcy w 1985r. jako dzierżawcy nieruchomości przy ul. A 40

o przeznaczeniu do oddania w wieczystą dzierżawę w/w gruntu z budynkiem warsztatowym, na podstawie art. 73 K.p.a.

Organ w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalił, że wykazy, o które strona wnioskuje są z roku 1985, tj. sprzed roku 1990, w którym powstał samorząd gminny. Zgodnie z udzielonymi przez Archiwum Zakładowe Urzędu Miasta Ł. wyjaśnieniami, do w/w Archiwum kierowane były dokumenty dotyczące spraw prowadzonych przez Urząd od 1990r. W zasobach Archiwum nie odnaleziono wnioskowanych wykazów. Zatem z wyżej wymienionych przyczyn, udostępnienie tychże wykazów E. K. nie jest możliwe.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł E. K., w jego treści zarzucając, iż:

- nieprawidłowe jest oznaczenie postanowienia, sygnatura jest identyczna z sygnaturą innego postanowienia tego samego organu adresowanego do niego w innej sprawie, tj. sprawie udostępnienia innych dokumentów;

- brak jest oznaczenia organu administracji publicznej, co stanowi naruszenie art. 124 §1 K.p.a., bowiem na postanowieniu widnieje jedynie napis Prezydent Miasta Ł. bez podania adresu organu i pieczęci nagłówkowej, zaś podpis i stempel osoby wydającej postanowienie, tj. p.o. z-cy Dyrektora Wydziału, jest rozbieżny i niepotwierdzający nazwy organu administracji publicznej, a w pieczęci tej brak jest adresu siedziby organu;

- naruszono zasadę czynnego uczestnictwa strony w każdym stadium postępowania, wyrażoną w art. 10 §1 K.p.a., ponieważ zdaniem żalącego się nie jest jasne, o jakie dokładnie dokumenty zwracał się organ do Archiwum Zakładowego i jaką odpowiedz otrzymał, gdyż wnioskodawca nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym, a organ zaniechał przesłania mu kopii wniosku o dokumenty archiwalne oraz odpowiedzi Archiwum Zakładowego, przy czym wniósł, w trybie art. 73 § 2 K.p.a. o wydanie z akt sprawy i przesłanie na adres do korespondencji potwierdzonych kopii wniosku organu o wydanie dokumentów z archiwum oraz wyjaśnienia i opis kwerendy przeprowadzonej przez Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta w Ł.;

- naruszono art. 81 K.p.a., bowiem żalący się nie miał możliwości zapoznania się z dowodami w postaci wyjaśnień Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta w Ł., zatem okoliczność ta nie może zostać uznana za udowodnioną;

- naruszono art. 77 § 1 K.p.a., przez zaniechanie ciążącego na organie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, albowiem z poprzednich pism organu wynika, iż zwracał się o kwerendę do archiwum, ale w sprawie udostępnienia wykazów terenów przeznaczonych do oddania w wieczyste użytkowanie, o które strona zwróciła się na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 oraz art. 73 i art. 74 § 2 oraz w związku z art. 28 i art. 126 K.p.a. utrzymało w mocy wskazane na wstępie postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu 14 lutego 2012r. E. K. zażądał:

1) udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej wykazów terenów przeznaczonych o oddania w użytkowanie wieczyste oraz sposobu publikacji tych wykazów, dotyczących stanu z 1985r.;

2) udostępnienie w trybie art. 73 K.p.a. akt dotyczących dzierżawionej przez wnioskodawcę nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40, w szczególności umów dzierżawy.

Jednocześnie wniósł o udostępnienie dokumentu potwierdzającego wykonanie obowiązku pisemnego zawiadomienia go w 1985r. jako dzierżawcy nieruchomości o przeznaczeniu do oddania w wieczystą dzierżawę w/w działki gruntu z budynkiem warsztatowym.

Następnie pismem z dnia 14 maja 2012r. E. K. złożył zażalenie na bezczynność organu w załatwieniu jego wniosku, wskutek czego postanowieniami z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odpowiednio:

1) uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło miesięczny termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 73 K.p.a. z wniosku o udostępnienie dokumentu potwierdzającego wykonanie obowiązku pisemnego zawiadomienia w 1985r. wnioskodawcy jako dzierżawcy nieruchomości, o przeznaczeniu jej w do oddania w użytkowanie wieczyste ([...]);

2) uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło miesięczny termin załatwienia sprawy w oparciu o art. 73 K.p.a. z wniosku o udostępnienie akt dzierżawionej nieruchomości w Ł. przy ul. A 40, w szczególności umów dzierżawy ([...]);

3) uznało za nieuzasadnione zażalenie na bezczynność w zakresie odmowy udostępnienia, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, wykazów terenów

przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste oraz sposobu publikacji tych wykazów w 1985r.

W dalszej kolejności postanowieniami z dnia [...] o tym samym znaku [...] Prezydent Miasta Ł.:

1) odmówił E. K. udostępnienia akt dotyczących nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40, a także umów dzierżaw;

2) odmówił E. K. udostępnienia dokumentu potwierdzającego wykonanie nałożonego prawem obowiązku pisemnego zawiadomienia w 1985r., jako dzierżawcy nieruchomości, o przeznaczeniu oddania gruntu w użytkowanie wieczyste wraz z budynkiem warsztatowym.

Na powyższe postanowienia E. K. złożył zażalenia, przy czym przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zażalenie na drugie z wymienionych postanowień — na postanowienie o odmowie udostępnienia dokumentu potwierdzającego wykonanie nałożonego prawem obowiązku pisemnego zawiadomienia w 1985r., jako dzierżawcy nieruchomości, o przeznaczeniu oddania gruntu w użytkowanie wieczyste wraz z budynkiem warsztatowym. Drugie z nich zostało załatwione odrębnym postanowieniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu podjętego postanowienia wyjaśniło, że prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów oraz żądania uwierzytelnienia lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii z akt sprawy normuje przepis art. 73 K.p.a. Zgodnie z jego treścią, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1 a). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Z powyższego wynika, że wymienione uprawnienia przysługują stronie postępowania administracyjnego, również po zakończeniu tego postępowania. Strona ma prawo przeglądać akta sprawy, sporządzać z nich notatki, kopie lub odpisy - może to czynić wyłącznie w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Strona może również żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, jednak w tym przypadku musi wykazać, że ma w tym ważny interes. Aby zastosować art. 73 K.p.a. organ administracji publicznej musi mieć pewność, że wnioskodawca jest stroną postępowania administracyjnego, które się toczy lub się zakończyło.

Dalej wyjaśniono, iż organ pierwszej instancji jako powód odmowy wydania wierzytelnego odpisu wykazu z 1985r. wskazał fakt, że dokumentu tego nie odnaleziono w archiwum, a zdaniem organu, wnioskodawcy nie chodziło o wykazy, lecz o pismo zawierające zawiadomienie go, jako dzierżawcy o przeznaczeniu gruntu do oddania w użytkowanie wieczyste. Błąd ten stanowiłby podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdyby kiedykolwiek wcześniej wnioskodawca był właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a przez to stroną postępowania administracyjnego dotyczącego tej nieruchomości. Jednak jak ustalono w postępowaniu odwoławczym, wnioskodawca nigdy nie był stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości położonej w Ł. ul. A 40, był bowiem jej dzierżawcą, a stosunek obligacyjny nie jest źródłem legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym. Wedle organu powyższe oznacza, że ani aktualnie, ani wcześniej (jako dzierżawca) E. K. nie był stroną postępowania administracyjnego dotyczącego wspomnianej nieruchomości, w konsekwencji nie przysługują mu uprawnienia wynikające z art. 73 K.p.a. Zdaniem organu wniosek taki wynika z analizy przepisu art. 28 kkp.a., w związku z przepisami wydanego na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r., nr 22, poz. 159), rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz. U. Nr 13, poz. 120 ze zm.). Z rozporządzenia tego wynika, że oddawanie terenów w użytkowanie wieczyste i sprzedaż położonych na tych terenach budynków i lokali lub oddawanie takich budynków i lokali w użytkowanie wieczyste następowało w drodze decyzji, której stroną (adresatem) był nabywca (§ 9 i 10) i która to decyzja stanowiła podstawę zawarcia umowy o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste z równoczesną sprzedażą (oddaniem w użytkowanie wieczyste) położonych na tym terenie domów (budynków) lub lokali, jeżeli teren był zabudowany (§ 11). Osoby pozostające w stosunkach obligacyjnych nie miały statusu strony w tym postępowaniu - jak wynika z § 5 rozporządzenia, obowiązkiem zbywcy było jedynie pisemne zawiadomienie najemców lokali mieszkalnych w budynkach położonych na terenach przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste oraz dzierżawców takich terenów o przeznaczeniu tych terenów do oddania w użytkowanie wieczyste z równoczesną sprzedażą położonych na nich domów (budynków). E. K. jako dzierżawca terenu przeznaczonego do oddania w użytkowanie wieczyste nie był zatem stroną postępowania zmierzającego do wydania decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, nie ma on zatem - także aktualnie - prawa wglądu do akt tej sprawy, ani prawa do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów z akt tej sprawy (nawet jeśli dotyczą zawiadomienia go jako dzierżawcy) o przeznaczeniu będącego przedmiotem dzierżawy gruntu do oddania w użytkowanie wieczyste.

Przypomniano także, iż zgodnie z art. 74 § 2 K.p.a., odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, a organ administracji ma obowiązek wydania postanowienia w trybie art. 74 § 2 K.p.a. odmawiającego wydania odpisu dokumentu także wówczas, gdy przyczyną odmowy jest nie uznanie wnioskodawcy za stronę postępowania.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, wskazujących na uchybienia formalne w postanowieniu organu pierwszej instancji, Kolegium nie znalazło podstaw do ich uwzględnienia, gdyż po pierwsze nie dopatrzyło się nieprawidłowości w oznaczeniu postanowienia - to, że obydwa zaskarżone postanowienia mają jednakowy znak sprawy nie oznacza, że są one wadliwe. Po drugie, wbrew twierdzeniu zażalenia, organ administracji publicznej został prawidłowo wskazany - postanowienie zawiera nazwę tego organu, a brak w nim adresu siedziby nie przesądza o wadliwości postanowienia, zwłaszcza że adres ten jest znany wnioskodawcy. Po trzecie, zdaniem organu odwoławczego nie można podzielić twierdzeń wnioskodawcy, co do pozostałych naruszeń przepisów postępowania - wbrew temu, co wskazano w zażaleniu, do postanowień nie stosuje się wszystkich przepisów o decyzjach, jak np. art. 10 K.p.a., art. 77 czy art. 78. Przypomniano, że zgodnie z art. 126 K.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2 - 5 oraz art. 109 -113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145 - 152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Błędny jest zatem pogląd wnioskodawcy, że w kwestiach wpadkowych, do jakich należy udostępnienie akt sprawy, kończących się wydaniem postanowienia, należy stosować wszystkie przepisy, które wchodzą w grę przy wydawaniu decyzji. Z tego powodu organ odwoławczy nie podzielił zarzutów wskazujących na naruszenie w przepisów art. art. 10 § 1, art. 81, art. 77 § 1, art. 78 K.p.a.

E. K. pismem z dnia 10 marca 2013r. wniósł na podstawie art. 111 § 1 w związku z art. 126 K.p.a. o uzupełnienie, co do rozstrzygnięcia, powyższego postanowienia, bowiem jak wskazał we wniosku z dnia 14 lutego 2012r wnosił o wydanie z akt sprawy w trybie art. 73 K.p.a. akt dzierżawionej nieruchomości dokumentów z lat 1973 - 1985 oraz dokumentu potwierdzającego wykonanie obowiązku organu pisemnego zawiadomienia jego, jako dzierżawcy nieruchomości w Ł. przy ulicy A 40, o przeznaczeniu tejże do oddania w wieczyste użytkowanie innej osobie. Natomiast organ drugiej instancji ustalił i rozstrzygnął, iż w postępowaniu administracyjnym toczonym w związku z oddaniem w wieczyste użytkowanie nieruchomości przy ul. A 40 wnioskodawca nie miał przymiotu strony, jednakże owo postępowanie zdaniem strony toczyło się w 1986r, zaś on wnioskował o dokumenty z lat 1973 -1985 i o tym aspekcie organ nie rozstrzygnął. Dodał, że od maja 1973r. do sierpnia 1985r. był bezsprzecznie stroną w toczących się postępowaniach (składał wnioski o oddanie nieruchomości, które są w aktach sprawy), a dodatkowo w maju 1973r. był dzierżawcą nieruchomości oraz stroną w postępowaniu o wydanie decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę (Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z 17 października 1973r., nr III GKP/5/2291/73). Dodał, że wzmiankowane dokumenty posiada, ale chciałby przejrzeć pozostałe z wymienionego okresu. Podkreślił, że w/w nieruchomość została oddana w wieczyste użytkowanie aktem notarialnym dopiero w styczniu 1986r. i takie dokumenty znajdują się w aktach sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., postanowieniem z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 111 ust. 1 b) w związku z art. 126 K.p.a. odmówiło uzupełnienia wskazanego wyżej własnego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...].

Kolegium w uzasadnieniu postanowienia wyjaśniło, że zgodnie z art. 111 § 1 K.p.a., strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie było podstaw do uzupełnienia postanowienia, co do rozstrzygnięcia, bowiem postanowienie obejmuje sprawę w granicach wniosku strony, a we wniosku z dnia 14 lutego 2012r. E. K. zażądał: 1) udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej wykazów terenów przeznaczonych o oddania w użytkowanie wieczyste oraz sposobu publikacji tych wykazów, dotyczących stanu z 1985r.; 2) udostępnienie w trybie art. 73 K.p.a. akt dotyczących dzierżawionej przez wnioskodawcę nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40, w szczególności umów dzierżawy. Jednocześnie wniósł on o udostępnienie dokumentu potwierdzającego wykonanie obowiązku pisemnego zawiadomienia go w 1985r. jako dzierżawcy nieruchomości o przeznaczeniu do oddania w wieczystą dzierżawę w/w działki gruntu z budynkiem warsztatowym. Żądania te, wyznaczające zakres sprawy administracyjnej, zostały załatwione stosownymi postanowieniami organów obu instancji. Dodano, że także w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] E. K. wskazywał, że jego żądanie dotyczy 1985r., natomiast na lata 1973 - 1988 powoływał się w treści zażalenia tylko w kontekście ustaleń, co do miejsca przechowywania teczki zawierającej dokumenty dotyczące nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40.

Zdaniem Kolegium nawet gdyby przyjąć, że wnioskodawcy chodziło o dokumenty z lat wcześniejszych, niż to wynika z jego wniosku, to i tak nie byłoby podstaw do wydania mu uwierzytelnionego odpisu dokumentu z akt sprawy o ustanowienie użytkowania wieczystego powyższej nieruchomości na rzecz innej osoby. Sam wnioskodawca wskazuje, że w 1973r. był on jej dzierżawcą, zaś jak już organ wskazywał, stosunek obligacyjny (powstały na tle umowy dzierżawy) nie jest, w ocenie Kolegium, źródłem legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym. W związku z tym ani aktualnie, ani wcześniej (jako dzierżawca) E. K. nie był stroną postępowania administracyjnego dotyczącego wspomnianej nieruchomości, nie przysługują mu zatem uprawnienia z art. 73 K.p.a.

E. K. zaskarżył oba wskazane postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, tj. zarówno postanowienie z dnia [...], jak postanowienie z dnia [...].

Postanowieniem (nieprawomocnym) z dnia 11 września 2013r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 591/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie uzupełnienia postanowienia z dnia [...] nr [...].

Natomiast w uzasadnieniu skargi na postanowienie Kolegium z dnia [...], nr [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania E. K. podtrzymał zarzuty podniesione w zażaleniu, wskazując nadto na:

- niewłaściwe zastosowanie art. 28 K.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie art. 28 K.p.a;

- błędną wykładnię § 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych w nich budynków;

- naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 81 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie przez organy obu instancji;

- naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez niewystarczające rozważenie materiału dowodowego i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W toku kontroli sądowo administracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], którym odmówiono E. K. udostępnienia dokumentu potwierdzającego wykonanie nałożonego prawem obowiązku pisemnego zawiadomienia wnioskodawcy w 1985r., jako dzierżawcy nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40 o przeznaczeniu do oddania w wieczyste użytkowanie w/w gruntu z budynkiem warsztatowym.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 73. § 1 K.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Nadto strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Natomiast odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 K.p.a.). Dodatkowo należy przypomnieć, iż stosownie do treści art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Podnieść należy, że interes prawny jest przesłanką materialno prawną udziału w postępowaniu. Stwierdzenie braku interesu prawnego powoduje, że podmiotowi nie przysługuje przymiot strony postępowania. Interes prawny musi przy tym istnieć obiektywnie, a nie odzwierciedlać subiektywne odczucia danego podmiotu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, gdy dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006r., w sprawie o sygn. akt II GSK 163/06, Lex 274855). Należy przy tym podkreślić, że interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001r., w sprawie o sygn. akt I SA 2326/00, Lex nr 54528).

Wskazać należy również, iż z treści wspomnianego art. 73 § 1 K.p.a. wyraźnie wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 K.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. a to oznacza, że organ rozpatrujący wniosek winien w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony. Powyższe nie zwalnia jednak organu od załatwienia sprawy (wniosku) w formie przewidzianej przepisami K.p.a. Rozpoznając żądanie udostępnienia akt i wydania z akt sprawy odpisu dokumentów organ administracji ma obowiązek udostępnienia akt, wydania odpisu dokumentów lub podjęcia postanowienia o odmowie wydania odpisu. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. ma zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 czerwca 1999r., w sprawie o sygn. akt IV SA 1374/98, Lex nr 47904, z dnia 11 maja 1999r., w sprawie o sygn. akt IV SA 1023/98, Lex nr 47267, z dnia 5 września 2001r., w sprawie o sygn. akt II SAB/Gd 127/00, Palestra 2002/9-10/202).

Przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie kwestia odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu wnioskowanego dokumentu w trybie art. 74 § 1 K.p.a.

W ocenie sądu organ odwoławczy zasadnie uznał, że zaistniały przesłanki do odmowy udostępnienia skarżącemu wnioskowanego dokumentu, na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 28 K.p.a. oraz, że brak przymiotu strony winien prowadzić do rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 144 K.p.a. Stanowisko organu odwoławczego - wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stwierdzające, iż wobec ustalenia, że wniosek o udostępnienie akt złożyła osoba nie mająca przymiotu strony, organ winien poinformować tę osobę o odmowie udostępnienia żądanych akt uznać należy za prawidłowe, albowiem o obowiązkiem organu administracji jest wydanie postanowienia w trybie art. 74 § 2 K.p.a., odmawiającego wydania odpisu dokumentu także wówczas, gdy przyczyną odmowy jest nieuznanie wnioskodawcy za stronę postępowania. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszechstronnie i dogłębnie rozważyło kwestię interesu prawnego skarżącego do uzyskania żądanego odpisu dokumentu, potwierdzającego wykonanie obowiązku zawiadomienia skarżącego, jako dzierżawcy nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 40 o przeznaczeniu gruntu do oddania w użytkowanie wieczyste.

Podkreślenia wymaga okoliczność, iż postępowanie w trakcie którego organ miał obowiązek pisemnego zawiadomienia wnioskodawcy, jako dzierżawcy nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 40 o przeznaczeniu do oddania w wieczystą dzierżawę tegoż gruntu, zakończone zostało decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł.–Ś. wspólnego dla wszystkich dzielnic miasta Ł. – Geodety Miejskiego z dnia [...], nr [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste D. K. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w Ł. przy ul. A 40, oznaczonej jako działka nr 577.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu zwyczajnym zakończonym decyzją dotyczącą oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa.

W związku z powyższym należało ocenić, czy skarżący miał w tej sprawie interes prawny, by żądać wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu o który wnioskował. Przypomnieć należy, iż musi to być interes o charakterze bezpośrednim, zindywidualizowanym (osobistym), skonkretyzowanym i realnym. Innymi słowy interes ten musi wynikać ze ściśle określonego przepisu prawa materialnego oraz odnosić się wprost do podmiotu żądającego wszczęcia postępowania i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. W niniejszej sprawie sąd podzielił stanowisko Kolegium, iż skarżący nie wskazał jakiejkolwiek normy prawa materialnego, z której można by wywieść jego interes prawny. Zarówno przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r., nr 22, poz. 159 ze zm.), jak również rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz. U. nr 13, poz. 120 ze zm.) w żaden sposób nie uprawniały skarżącego do żądania uwzględnienia jego osoby jako strony w postępowaniu o ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu.

Jak słusznie podkreśliło Kolegium, interes prawny skarżącego nie może wynikać z przepisów wskazanego rozporządzenia, gdyż z treści tego aktu prawnego wynika, że oddawanie terenów w użytkowanie wieczyste i sprzedaż położonych na tych terenach budynków i lokali lub oddawanie takich budynków i lokali w użytkowanie wieczyste następowało w drodze decyzji, której stroną (adresatem) był nabywca (§ 9 i 10) i która to decyzja stanowiła podstawę zawarcia umowy o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste z równoczesną sprzedażą (oddaniem w użytkowanie wieczyste) położonych na tym terenie domów (budynków) lub lokali, jeżeli teren był zabudowany (§ 11). Osoby pozostające w stosunkach obligacyjnych nie miały statusu strony w tym postępowaniu - jak wynika z § 5 rozporządzenia, obowiązkiem zbywcy było jedynie pisemne zawiadomienie najemców lokali mieszkalnych w budynkach położonych na terenach przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste oraz dzierżawców takich terenów o przeznaczeniu tych terenów do oddania w użytkowanie wieczyste z równoczesną sprzedażą położonych na nich domów (budynków). E. K. jako dzierżawca terenu przeznaczonego do oddania w użytkowanie wieczyste nie był zatem stroną postępowania zmierzającego do wydania decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, nie ma on zatem - także aktualnie - prawa wglądu do akt tej sprawy, ani prawa do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów z akt tej sprawy (nawet jeśli dotyczą zawiadomienia go jako dzierżawcy) o przeznaczeniu będącego przedmiotem dzierżawy gruntu do oddania w użytkowanie wieczyste.

Tym samym organ w toku niniejszego postępowania w sposób nie budzący zastrzeżeń ustalił niezbędne okoliczności, które jednoznacznie przemawiają za koniecznością odmówienia wydania skarżącemu uwierzytelnionego odpisu dokumentu potwierdzającego wykonanie obowiązku zawiadomienia skarżącego, jako dzierżawcy, o przeznaczeniu gruntu do oddania w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi w trybie § 5 wskazanego rozporządzenia. Tym samym organ prawidłowo podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia uczynił normę art. art. 74 § 2 w związku z art. 28 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

A. P.