Wyrok NSA, sygn. akt III SA 233/84
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1984-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika, spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także podważenie w istotny sposób warunków egzystencji jego rodziny lub spowodowanie upadku gospodarstwa, bądź też prowadzonego zakładu, w wyniku spłaty lub wyegzekwowania zaległości podatkowych, mogą być uznane za szczególnie uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

TEZY

Znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika, spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także podważenie w istotny sposób warunków egzystencji jego rodziny lub spowodowanie upadku gospodarstwa, bądź też prowadzonego zakładu, w wyniku spłaty lub wyegzekwowania zaległości podatkowych, mogą być uznane za szczególnie uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Tadeusza Cz. na decyzję Wojewody Ostrołęckiego z dnia 25 stycznia 1984 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązania pieniężnego.


UZASADNIENIE

Wojewoda Ostrołęcki, decyzję nr Fn.III-RO-3252/108/38 z dnia 25 stycznia 1984 r., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Gminy w K. M., odmawiającą Tadeuszowi Cz. umorzenia IV raty zobowiązania pieniężnego za 1983 r. w wysokości 12.225 zł.

Wniosek o umorzenie tego zobowiązania Tadeusz Cz. motywował tym, że w sierpniu 1983 r. otrzymał decyzję o wywłaszczeniu części jego gruntów o powierzchni 596 m2 w związku z budową drogi publicznej, która faktycznie została wybudowana w 1973 r., i od tego czasu z gruntów tych nie korzystał, a opłacał od nich należności na rzecz Skarbu Państwa.

Odmawiając umorzenia zobowiązań pieniężnych, organy administracji państwowej kierowały się tym, że w dniu 1 stycznia 1983 r. Tadeusz Cz. był formalnym właścicielem omawianych gruntów, przeto ciążył na nim obowiązek uiszczania podatku gruntowego i innych należności od tych gruntów. Wywłaszczone grunty stanowią znikomą powierzchnię w stosunku do obszaru jego gospodarstwa, on sam zaś znajduje się w sytuacji materialnej, która nie uzasadnia umorzenia.

Decyzję Wojewody Tadeusza Cz. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego z argumentacją, jak w postępowaniu przed organami administracji państwowej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ostrołęcki, wnosząc o jej oddalenie, wskazał, że w latach 1973-1983 skarżący nie odwoływał się od decyzji wymiarowych, mimo że był w nich podawany obszar przyjęty do opodatkowania. Wywłaszczeniem od skarżącego przejęto 346 m2, z której to powierzchni roczny podatek i opłaty wynosiły średnio 25 zł /za okres lat 1973-1983 około 300 zł/ i kwota ta jest niewspółmiernie niska w stosunku do tej, o której umorzenie ubiegał się.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z przepisami prawa, Sąd nie dopatrzył się podstaw do jej uchylenia.

Materialnoprawną podstawę do umorzenia zaległych zobowiązań podatkowych stanowi art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, który upoważnia organy podatkowe do umorzenia zaległości w całości lub w części, jeżeli jest to uzasadnione względami gospodarczymi lub społecznymi. Ustawodawca zatem upoważnił organy podatkowe do orzekania o umorzeniu w ramach tak zwanego uznania administracyjnego, pozostawiając równocześnie tym organom ocenę w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie, jak również zakres umorzenia /w całości lub w części/. Dokonując takiej oceny w niniejszej sprawie, organy podatkowe - po przeanalizowaniu wszystkich jej okoliczności - doszły do przekonania, iż nie zachodzą tu szczególne warunki gospodarcze lub społeczne, które uzasadniałyby umorzenie, i w ramach uznania administracyjnego odmówiły umorzenia.

Ocenie tej nie można odmówić słuszności. Artykuł 31 cytowanej ustawy jest przepisem o charakterze wyjątkowym, umożliwiającym organom podatkowym umorzenie zaległości tylko w wypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi. O tego rodzaju względach można mówić na przykład w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczej dłużnika, spowodowanej klęską lub innym wypadkiem losowym, gdy spłata lub wyegzekwowanie zaległości podważyłyby w sposób istotny warunki egzystencji dłużnika i jego rodziny albo spowodowały upadek gospodarstwa lub prowadzonego zakładu. Takie okoliczności w sprawie niniejszej nie występują.

Jedynym argumentem, który przytaczał skarżący na uzasadnienie swego wniosku o umorzenie IV raty zobowiązań za 1983 r., było wywłaszczenie kilkusetmetrowej powierzchni jego gruntów, stanowiącej znikomą część gospodarstwa liczącego łącznie ponad 28,10 ha. Kwota rocznego podatku, przypadająca od tej części gospodarstwa, jest tak znikoma, że nie ma wpływu na zdolność płatniczą skarżącego i nie może uzasadniać umorzenia niewspółmiernie wyższej zaległości. Jak wynika z akt, gospodarstwo skarżącego jest dobrze wyposażone, funkcjonuje normalnie, a stan majątkowy nie wskazuje, aby nie mógł on wywiązywać się z zobowiązań finansowych wobec Państwa. brak jest zatem przesłanek do umorzenia.

Skoro organy podatkowe w ramach uznania administracyjnego odmówiły umorzenia, a decyzja w tym przedmiocie podjęta została w wyniku wszechstronnej i prawidłowej oceny całokształtu okoliczności sprawy, to brak jest podstaw do uznania, że jest ona niezgodna z przepisami prawa. Z tych względów, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, skargę należało oddalić.

Trzeba nadmienić, że korekta wymiaru zobowiązania pieniężnego, wynikająca ze zmniejszenia areału gruntów, powinna być dokonana w postępowaniu wymiarowym.