Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 167/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 181 § 1, art. 19, art. 22 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt II SAB/Ol 91/10 oddalającego wniosek A. Z. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: M. G., A. J.i T. L. od rozpoznania skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 sierpnia 2010 r. w sprawie orzeczenia dyscyplinarnego postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II SAB/Ol 91/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek A. Z. o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie: M. G., A. J. i T. L. od orzekania w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 sierpnia 2010 r. w sprawie orzeczenia dyscyplinarnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że A. Z. w dniu 17 stycznia 2011 r. złożył wniosek o wyłączenie składu orzekającego rozpoznającego skargę w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że podstawą wyłączenia sędziów WSA M. G., A. J. i T. L. jest art. 19 w związku z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.). Uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów skarżący upatruje w tym, że wielokrotnie występował o ich wyłączenie od rozpoznawania jego spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że powyższy wniosek nie jest zasadny. Stwierdził przy tym, że wskazani we wniosku sędziowie złożyli oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia od orzekania w przedmiotowej sprawie wobec braku pomiędzy nimi a którąkolwiek ze stron tego postępowania tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Natomiast skarżący nie wykazał i nie udowodnił żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych oświadczeń sędziów, a zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w art. 18 P.p.s.a. użył pojęcia "uzasadniona wątpliwość". Zatem chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego uzasadnioną obiektywnymi powodami, wątpliwość ta musi być realna a nie potencjalna. Tak więc nie jest wystarczające gołosłowne poddawanie w wątpliwość przez skarżącego bezstronności sędziów przez zarzucanie "małej obiektywności". Również okoliczność, że załączniki do odpowiedzi na skargę nie zostały przesłane skarżącemu nie uzasadnia zarzutu braku obiektywizmu i wyłączenia sędziów. Instytucja wyłączenia sędziego służy wyłącznie zapewnieniu bezstronności, a nie kontroli merytorycznej prawidłowości orzekania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. Z. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 19 P.p.s.a. przez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że norma ta może być rozumiana inaczej niż to, że jeśli w sprawie zachodzi albo istnieją okoliczności, co do wątpliwości lub mogące wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego przez jego jednoznaczne lub pokrewne działania lub zachowania albo też inne skutki jego zachowań odnoszące się do sprawy lub do uprawnień strony, a mające wpływ na sprawę lub mogące oddziaływać na sprawę pozytywnie lub negatywnie w toku dalszej instancyjnej kontroli, to nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki wynikające z normy art. 19 P.p.s.a. skutkujące uwzględnieniem przesłanek z zakresu wniosku;

- art. 22 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 19 P.p.s.a. poprzez subiektywne przyjęcie, że sprawa wniosku skarżącego o wyłączenie składu sędziowskiego WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 950/10 z powodu naruszeń praw przysługujących skarżącemu nie spowodowało to, że nie zachodziły w ogóle i nie istniały jakiegokolwiek rodzaju podstawy oraz okoliczności do przyjęcia, że działanie polegające na naruszeniu przepisów prawa art. 76 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 75 P.p.s.a. na skutek art. 47 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 2 P.p.s.a. na skutek art. 49 § 1 P.p.s.a. do obowiązku przekazania stronie postępowania odpowiedzi organu administracji wraz z załącznikami na skargę i na skutek jego podjęte decyzje w stosunku do skarżącego w tej sprawie mogłyby wywołać jakąkolwiek uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów;

- art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. na skutek art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. przez błędne przyjęcie oraz wadliwe ustalenie faktów sprawy, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 91/10 brak było jakichkolwiek przesłanek rzeczywistych i prawnych do przyczyn wyłączenia składu sędziowskiego w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 91/10, którego to dotyczył wniosek o wyłączeniu oraz to, że przesłanki wskazane przez skarżącego nie mogą stanowić przyczyny wyłączenia.

W bardzo obszernym uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziów musi być poprzedzone złożeniem przez nich dokładnie skonkretyzowanych oraz właściwie i należycie uzasadnionych wyjaśnień w tym wyjaśnień odnoszących się do wniosku i wskazanych przyczyn wyłączenia. Nie można uznać, jak uczynił to WSA w Olsztynie, że złożenie przez sędziego oświadczenia nieodnoszącego się w ogóle do zakresu wniosku strony jest wystarczające, aby uznać wniosek strony za nieuzasadniony.

Przytaczając orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego, wskazał, że przesłanki względne wyłączenia sędziego, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego są zwrotem niedookreślonym. Sąd I instancji nie dokonał oceny, czy takie przesłanki zaistniały. Wobec braku prawidłowych oświadczeń sędziów i wobec niespełnienia wymogu formalnego tj. braku wskazania należytych wiarygodnych i skonkretyzowanych wyjaśnień składu orzekającego we wskazanym zakresie WSA w Olsztynie nie mógł dokonać prawidłowej oceny wniosku skarżącego.

W dalszej części zażalenia skarżący w obszerny sposób wyraził swoje subiektywne przekonanie o zasadności złożonego wniosku. Nadto wskazał, że naruszenie art. 22 § 2 P.p.s.a. przez sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie polegało na tym, że ograniczyli się oni jedynie do zawarcia w aktach sprawy treści art. 19 P.p.s.a., iż nie istnieje między nimi, a żadną ze stron okoliczność tego rodzaju że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Tym samym nie odnieśli się do zapisów art. 18 P.p.s.a., bowiem oświadczenie sędziów musi opierać się na wszystkich podstawach wyłączenia z art. 22 § 2 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu, czego warunkiem jest niezależność sędziego zarówno od organów państwa, jak i od stron. Wyłączenie sędziego ma służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, które eliminują możliwość wywierania nacisków na sędziego z którejkolwiek strony (M. Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 151).

Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 P.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.).

Odnosząc się do zarzutu niezłożenia przez sędziego oświadczenia w trybie określonym w art. 22 § 2 P.p.s.a., należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy wszyscy sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy skarżącego, wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu, złożyli wymagane oświadczenia. Ich treść w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, które dotyczy wniosek o wyłączenie złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenia nie zasługuje na uwzględnienie (postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10).

Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu wskazał, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani w zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziów, nie wskazał żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Nie wykazał ponadto, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności w danej sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Ogólnikowe twierdzenia powołane w składanych pismach nie mogą wskazywać na brak bezstronności sędziów przy rozpoznawaniu sprawy.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz złożone przez sędziów oświadczenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie słusznie orzekł, że brak było podstaw do wyłączenia od orzekania w sprawie sędziów objętych wnioskiem.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.