Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1626/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz R. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005r nr [...] orzekającą o odmowie przyznania R. K. odszkodowania za część gruntu pochodzącego z nieruchomości zabudowanej, położonej w W. przy ul. [...], dawniej oznaczonej " [...] w W." plac nr [...], o pow. [...] m².

W uzasadnieniu decyzji podano następujące okoliczności.

Przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], dawniej oznaczona " [...] w W." plac nr [...], o pow. [...] m² .stanowiła własność S. L. i J. L. w częściach równych. Została ona objęta działaniem dekretu z dnia 26 października1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. z 1945 r. nr 50, poz.279). Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 w/w dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

W dniu 28 stycznia 1949 r. S. L. i J. L. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do w/w nieruchomości

Następnie R. K. – spadkobierca byłych właścicieli działki – złożył w dniu 12 września 1997 r. wniosek o przyznanie mu prawa użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Oba powyższe wnioski zostały rozpoznane razem i decyzją Burmistrza Gminy W. z dnia [...] czerwca 2001 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na części gruntu o pow. [...] m² - na rzecz R. K., zaś umową z dnia [...] lutego 2002 r. – zawartą w formie aktu notarialnego – oddano mu powyższy grunt o pow. [...] m² w użytkowanie wieczyste.

Następnie decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] odmówiono R. K. przyznania prawa użytkowania wieczystego do pozostałej części gruntu o pow. [...] m² stanowiącego obecnie pas komunikacyjny ul. [...].

Wobec czego R. K. w dniu 2 listopada 2004 r. złożył wniosek o przyznanie mu odszkodowania za w/w część gruntu o pow. [...] m² stanowiącą ulicę [...].

Po rozpoznaniu tego wniosku, Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r nr [...] orzekł o odmowie przyznania R. K. odszkodowania za część gruntu pochodzącego z nieruchomości zabudowanej, położonej w W. przy ul. [...], dawniej oznaczonej " [...] w W." plac nr [...], o pow. [...] m² stanowiącej obecnie pas komunikacyjny ul. [...].

Prezydent stwierdził, że kwestię odszkodowania reguluje art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.), który jest wyłączną podstawą prawną dla przyznania odszkodowania z tytułu przejęcia przez Państwo gruntu stanowiącego działkę, która przed datą wejścia w życie dekretu z dnia 26 października1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Z akt sprawy wynika, że na dzień 21 listopada 1945r. nieruchomość przy ul. [...] była zabudowana budynkiem mieszkalno-gospodarczym, co potwierdzają nadesłane przy piśmie Archiwum Państwowego W. z dnia 6 kwietnia 2005r. kserokopie i barwne wydruki materiałów archiwalnych.

Prezydent uznał, że nie można przyznać odszkodowania za działkę zabudowaną, gdyż nie mogła być ona przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, że odszkodowanie przysługuje za inną działkę niż ta pod domem jednorodzinnym. Ponadto przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się do działki niezabudowanej.

Od decyzji tej R. K. złożył odwołanie kwestionując zasadność rozstrzygnięcia Prezydenta W..

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005r nr [...].

Podtrzymał on stanowisko i argumentację Prezydenta odnośnie tego, że odszkodowanie nie przysługuje. Dodał, iż przedmiotem postępowania jest odszkodowanie tylko za działkę o pow. [...] m², która – w dacie wejścia w życie w/w dekretu z dnia 26 października1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy - nie była odrębną nieruchomością, gdyż stanowiła wtedy część nieruchomości oznaczonej jako "[...] w W." o pow. [...] m². Wobec czego nie ma potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii, czy przedmiotowa część działki mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. K. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Uznał on wykładnię w/w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dokonaną przez organy administracji za niezgodną z celem tego przepisu i dokonaną w sposób sprzeczny z jego uzasadnionym interesem.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzje te zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy , co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7 i 77 kpa.

Obecnie kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy reguluje art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane tylko za:

1. gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r.,

2. dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.,

3. działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (a więc przed 21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Tak więc, do przyznania odszkodowania za działkę potrzebne jest łączne zaistnienie dwóch przesłanek:

- działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne,

- poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Tych istotnych elementów organy nie wyjaśniły i nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Organy w ogóle nie zajmowały się kwestią, czy przedmiotowa działka mogła być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne w planach zagospodarowania przestrzennego. Nie wyjaśniły także, kiedy właściciele lub ich następcy prawni, zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką. Należało przy tym uwzględnić, że "faktyczna możliwość władania nieruchomością" o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku ( por. wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r. IV SA 311/96 LEX nr 45948). Fakt późniejszego podziału działki (po dacie wejścia w życie w/w dekretu z dnia 26 października1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy) i wykorzystanie części działki na pas komunikacyjny ulicy [...], nie ma znaczenia w sprawie, gdyż podział nastąpił niezależnie od woli byłego właściciela. Znaczenie ma tylko okoliczność, czy cała przedmiotowa działka o pow. [...] m², mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i kiedy poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią - po dniu 5 kwietnia 1958 r. czy przed tym dniem.

Ponieważ organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji, dlatego też Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2005r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr.152 poz. 1270 ze zmianami) , orzekł jak w sentencji wyroku.