Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 907/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 15 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. D. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca [...] r.) Burmistrz Gminy i Miasta Nowe S. (dalej Burmistrz) na podstawie art. 104 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz.U. 139/06/993 ze zm., dalej uel bądź ustawa o ewidencji ludności) orzekł o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego z lokalu nr 18 w Ż.

W uzasadnieniu wskazano, że z podaniem o wymeldowanie R. P. z pobytu stałego wystąpił Prokurator Rejonowy w O. W. (dalej Prokurator). Wobec tego wszczęto postępowanie administracyjne z urzędu. Decyzją z dnia [...] grudnia [...] r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda) uchylił decyzję Burmistrza Gminy i Miasta N. S. z dnia [...] kwietnia "2009" [winno być "2008"] r. o wymeldowaniu R. P. z miejsca pobytu stałego w Ż. Wojewoda zalecił dokonanie ustaleń przy ponownym rozpoznaniu sprawy, czy R. P. mieszkał w chwili pożaru, przesłuchania świadków mieszkających w sąsiedztwie dla ustalenia przebywania przez Zainteresowanego na nieruchomości. W toku przeprowadzone postępowania wyjaśniającego ustalono, że R. P. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu nr [...] w Ż. od dnia [...] marca [...] r. (po poprawieniu błędu w poprzednim zameldowaniu Ż. [...] z dnia [...] czerwca [...] r.). Pismem z dnia [...] lipca [...] r. Prokurator wniósł o wymeldowanie R. P. podając, że Zainteresowany nie przebywa pod wskazanym adresem, a budynek w którym był zameldowany został spalony dnia [...] stycznia [...] r. W wyjaśnieniach nadesłanych do Urzędu Gminy i Miasta N. S. (dalej Urząd) w dniu [...] sierpnia [...] r. R. P. potwierdził nie przebywanie pod adresem zameldowania na pobyt stały. Dnia [...] października [...] r. przeprowadzono wizję lokalową w obecności funkcjonariusza z Komisariatu Policji w N. S. i pracownika Urzędu, mającego uprawnienia w zakresie konstrukcji budowlanych. Mimo prawidłowego zawiadomienia, Strona nie uczestniczyła w wizji. W trakcie wizji stwierdzono, że budynek w wyniku pożaru nie nadaje się do zamieszkania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. W. podał, że budynek mieszkalny w Ż. [...] jest w złym stanie technicznym i nie nadaje się do zamieszkania. Budynek mieszkalny spalony w [...] r. niszczeje; od tego czasu do chwili obecnej R. P. nie podjął żadnych czynności dotyczących odbudowy budynku. W trakcie rozprawy dnia [...] maja [...] r. przesłuchano w charakterze świadków mieszkańców Ż. – osoby najbliżej zamieszkałe – J. N. (zam. Ż. [...]) i Z. F. (zam. [...]). Każdy z tych świadków zeznał, że nie zna R. P., nie potwierdził przebywania Zainteresowanego pod adresem Ż. [...] przed i po spaleniu budynku mieszkalnego (od [...] marca [...] r. do chwili obecnej). M. K. (zam. [...]) nie przesłuchano ze względu na stan zdrowia, potwierdzony kserokopią karty leczenia szpitalnego. Z. S. – sołtys Ż. zaznała, że nie zna R. P. i nie może potwierdzić Jego zamieszkiwania i przebywania pod wskazanym adresem, mimo codziennego przejeżdżania obok posesji Ż. [...]. J. G. (od 22 lat będący doręczycielem Poczty Polskiej dla rejonu obejmującego Ż.), nigdy nie zastał R. P. na terenie posesji Ż. [...]; awiza zostawiał u sąsiadów z uwagi, że posesja nie ma skrzynki pocztowej. Zna R. P., ale tylko z kontaktów w siedzibie Urzędu Pocztowego N. K., ul. [...], z której R. P. odbiera korespondencję. Biorący udział rozprawie R. P. zeznał, że od chwili zawarcia umowy dzierżawy, w 1993 r., bywał w Ż., a z chwilą zamieszkania przebywał na pobyt stały w Ż., tj. od 31 marca 2006 r. i od tego czasu przebywa w spornym lokalu. Z posesją Ż. [...] graniczy miejscowość G., dnia [...] czerwca [...] r. przesłuchano świadków: Ł. Z. (zam. [...]), K. M. (zam. [...]), M. S. (zam. [...]). Wszyscy zeznali, że mieszkają w bardzo bliskiej odległości od spalonego budynku i nie znają R. P. R. P. nie uczestniczył w tej rozprawie, mimo prawidłowego zawiadomienia. Dnia [...] lipca [...] r. przesłuchano właściciela nieruchomości Ż. [...] T. B., który nabył tę nieruchomość aktem notarialnym w styczniu 2007 r. Zeznał On, że nigdy nie spotkał R. P. na nieruchomości i że nigdy w niej nie mieszkał. Fakt nie przebywania pod adresem Ż. [...] R. P. potwierdził świadek J. B. – poprzedni właściciel tej nieruchomości od lipca 2003 r. do 19 stycznia 2007 r. Wezwany do zapoznania się z zebranym materiałem R. P. nie zgłosił się. Z całego materiału dowodowego wynika, że R. P. nie zamieszkuje w Ż. [...] i do dziś nie podjął żadnych starań w celu odbudowy spalonego budynku. Burmistrz uznał za wiarygodne zeznania obcych dla stron świadków i opinię fachowego nadzoru budowlanego. Nie dano wiary zeznaniom R. P., że przebywa pod wskazanym adresem, że Jego centrum życiowe jest skoncentrowane w miejscu zameldowania na pobyt stały. Podnoszony przez R. P. zarzut o niemożności wejścia na teren sporny lokalu uznał za niezasadny, bowiem nowi właściciele spornego budynku zamieszkują w innej miejscowości, w której skoncentrowane są ich życiowe interesy. Nie budzi wątpliwości, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały, skoro budynek, w którym znajdował się lokal, został spalony i nie nadaje się do zamieszkania. Lokal ten nie może stanowić centrum życiowego R. P. W tej sytuacji utrzymanie zameldowania R. P. stanowi fikcję meldunkową. Celem ewidencji ludności jest m. in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 uel; k. 194-196 akt administracyjnych).

W odwołaniu R. P. zarzucił decyzji z [...] lipca [...] r. oczywistą niezgodność z prawem i ze stanem faktycznym; wniósł o uchylenie w całości tej decyzji; o zasądzenie od Prokuratora na rzecz Odwołującego się kosztów postępowania administracyjnego wg norm przepisanych. Odwołujący się podniósł, że organ I instancji całkowicie pozbawił Go możności obrony swych praw i nie ustanowił dlań pełnomocnika z urzędu a nadto prowadził postępowanie administracyjne, gdy R. P. był i jest niezdolny do brania udziału w postępowaniach administracyjnych z powodu spowodowania rozstroju zdrowia fizycznego i psychicznego przez wnioskodawcę czyli przez Prokuratora. Decyzja z [...] lipca [...] r. jest całkowicie niezgodna z prawem już z przyczyn formalnych, przez co jest ona nieważna. R. P. nigdy nie opuścił i nie opuści swego gospodarstwa rolnego w Ż. [...] o pow. [...] ha, w skład którego wchodzą m.in. budynki. Spalenie Odwołującemu budynku mieszkalnego w ww gospodarstwie nie daje organowi I instancji żadnej podstawy prawnej do wymeldowania Go z Jego gospodarstwa, ponieważ budynek ten można będzie odbudować. Jeżeli Odwołujący nie może przebywać w ruinach ww budynku, jest to siłą wyższą i nie uzasadnia wymeldowania Go z tego adresu, gdyż nie przebywanie w ruinach nie jest dobrowolne lecz przymusowe. Organ I instancji obraził art. 15 ust. 1 i 2 uel na szkodę odwołującego się. Burmistrz całkowicie pominął to, że "nowi właściciele" tj. T. B. i J. B. nie są właścicielami nieruchomości Odwołującego się Ż. [...], gdyż Ich fałszywe akty notarialne z 2003 r. i 2007 r. zostały unieważnione przez Sąd Okręgowy w K. m. in. w sprawie [...] - są to sprawcy przestępstw, których organ I instancji nazywa "nowymi właścicielami" i jest to zła wola organu I instancji. Burmistrz całkowicie pominął fakt, że Sąd Rejonowy w O. W. [...] i Sąd Okręgowy w K., nakazał usunięcie T. B. i J. B. z nieruchomości R. P. Ż. [...] – aktualnie przeciwko tym sprawcom przestępstw (z którymi współpracuje Prokurator) – toczy się postępowanie egzekucyjne o usunięcie Ich z gospodarstwa rolnego Odwołującego się w Ż. – sprawę prowadzi Komornik Sądu Rejonowego w O. W. Odwołujący wniósł o przesłuchanie Komornika na te okoliczność – po usunięciu B. R. P. będzie odbudowywać dom mieszkalny w Ż. (k. 45-44v akt Wojewody).

Decyzją z dnia [...] września [...] r. nr [...] (dalej decyzja z 30 września 2009 r.) Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności utrzymał decyzję z [...] lipca [...] r. w mocy.

W uzasadnieniu Wojewoda przedstawił dotychczasowy przebieg zdarzeń procesowych w postępowaniu. Wojewoda w szczególności wskazał, że stosownie do art. 15 ust. 2 uel, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Według pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. W. z [...] maja [...] r. nr [...], budynek mieszkalny w Ż. [...], w którym zameldowany jest Odwołujący się, nie nadaje się do zamieszkania. Dnia [...] stycznia [...] r. strawił go pożar. Świadkowie zamieszkali w pobliżu spornej nieruchomości zeznali, że R. P. nie jest im znany, albo że poznali Go dopiero przy okazji prowadzenia owego postępowania administracyjnego. Doręczyciel Urzędu Pocztowego wyjaśnił dnia [...] maja [...] r., że R. P. spotykał tylko w Urzędzie Pocztowym, nigdy w miejscu stałego zameldowania w Ż. nr [...]. Z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.3.2007 r. II OSK 521/06 o braku dobrowolności opuszczenia lokalu nie można mówić w przypadku złego stanu technicznego budynku, który jest faktem obiektywnym, wynikającym z wielu uwarunkowań, w tym często zaniedbań jego właścicieli. Taka okoliczność nie może być zaliczana do działań pozbawiających cech dobrowolnego opuszczenia. Zatem opuszczenie lokalu z powodu złego stanu technicznego budynku należy traktować jako opuszczenie dobrowolne. Od czasu pożaru budynku 24 stycznia 2007 r., Odwołujący się nie podjął działań, by rozpocząć remont budynku i się doń wprowadzić. Nieprzebywanie R. P. potwierdzają przesłuchani w maju i czerwcu 2009 r. świadkowie. Spełnione zostały przesłanki art. 15 ust. 2 uel. Ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny i winna odzwierciedlać faktyczne miejsce przebywania osoby. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce w którym osoba ta stale realizuje swe podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje choćby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok WSA w Warszawie z 22.9.2005 r. IV SA/Wa 600/05). W świetle zebranych dowodów ów lokal nie jest miejscem stałego przebywania Odwołującego się (k. 1,2 akt Wojewody).

W skardze na decyzję Wojewody z 30 września 2009 r. R. P. wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości; o zwolnienie Skarżącego od kosztów sądowych w całości i ustanowienie dlań pełnomocnika z urzędu. Skarżący zarzucił decyzji z 30 września 2009 r. oczywistą niezgodność z prawem i ze stanem faktycznym. R. P. podniósł, że nigdy dobrowolnie nie opuścił swego miejsca pobytu stałego zamieszkania w Ż. [...], bowiem Skarżący w Ż. [...] posiada gospodarstwo rolne o pow. [...] ha wraz z budynkami. Organy obu instancji zataiły ten istotny fakt i zataiły prawomocny wyrok Sądu w O. W.. – nakazujący włamywaczom T. i J. B. oddanie R. P. Jego gospodarstwa rolnego w Ż. [...], by mógł w nim przebywać. Ww B. w 2007 r. spalili dom Skarżącego w Ż. [...], a Prokurator krył Ich i kryje nadal, gdyż wyłudził On z B. duże pieniądze od firmy ubezpieczeniowej za dom Skarżącego. Sprawy te są w Sądach i dlatego Prokurator zaangażował się w wymeldowanie Skarżącego z Ż. [...]. R. P. ocenia, że został całkowicie pozbawiony obrony praw przed I i II instancją; wniósł o zawiadomienie Prokuratora Generalnego o przestępstwie organów władzy na szkodę Skarżącego (k. 2 akt IV SA/Po 907/09).

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2010 r. IV SA/Po 907/09 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał R. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. (dalej Rada Adwokacka) i odmówił ustanowienia radcy prawnego (k. 80-81 akt IV SA/Po 907/09). Wobec wniesienia sprzeciwu, w którym Skarżący subiektywnie podnosił, że adwokaci i radcowie prawni z urzędu okazali się zwykłymi oszustami działającymi na szkodę wnoszącego sprzeciw (k. 99 akt IV SA/Po 907/09), postanowienie z 20 kwietnia 2010 r. wygasło.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2010 r. IV SA/Po 907/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznał R. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. (dalej Rada Adwokacka) i odmówił ustanowienia radcy prawnego (k. 146-147 akt IV SA/Po 907/09). Rada Adwokacka wyznaczyła jako pełnomocnika z urzędu dla R. P. kolejno trzech adwokatów jako pełnomocników z urzędu (k. 140, 151, 168, 176 akt IV SA/Po 907/09).

W toku postępowania dwaj pełnomocnicy z urzędu podjęli kolejno działania w ramach reprezentowania Skarżącego, w postaci zapoznania się z aktami sprawy i udziału w rozprawie (k. 158-160, 170-171, 185 IV SA/Po 907/09). Uczestniczący aktywnie rozprawie Pełnomocnik poparł skargę; wskazał, że nie zostało wyjaśnione, czy Skarżący zamieszkuje w budynkach gospodarczych w owej nieruchomości; w jaki sposób odbiera korespondencję kierowaną także w niniejszej sprawie na ów adres (k. 185 akt IV SA/Po 907/09).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji (k. 4-5 akt IV SA/Po 907/09).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej ppsa) - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga winna zostać uwzględniona, jeśli Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenie prawa materialnego lub procesowego, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu.

Bezspornym w sprawie jest, że w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego R. P. zameldowany był pod adresem Ż. [...] na pobyt stały (k. 27-27v akt administracyjnych).

Podstawę materialnoprawną wymeldowania R. P. przez Burmistrza z pobytu stałego z lokalu Ż. [...] stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 139/06/993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego – w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Skarżący formułuje zarówno zarzut naruszenia prawa procesowego w postaci błędnego ustalenia, że R. P. dobrowolnie opuścił swe miejsce pobytu stałego w Ż. [...], jak i pominięcia w ustaleniach faktycznych zdarzeń ustalonych wyrokami Sądów powszechnych. Z uzasadnienia skargi wnosić należy, że Skarżący stawia także zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci błędnego aktu subsumcji – zastosowania art. 15 ust. 2 uel.

Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej. W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 kpa), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w danej sprawie.

Wbrew ocenie Skarżącego, nie został on pozbawiony w toku postępowania administracyjnego prawa do obrony. Prawo do obrony kodeksie postępowania administracyjnego odpowiada i wzorowane jest na prawie do obrony w kodeksie postępowania cywilnego. Pozbawienie strony możności obrony swych praw stanowi naruszenie dwu naczelnych zasad: prawdy obiektywnej i równości stron. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę polega na tym, że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem w danej instancji wyroku (odpowiednio – orzeczenie SN z 10.5.1974 r. II CR 155/74, OSP 3/75/66, z omówieniem: W. Siedleckiego w "Przeglądzie orzecznictwa" PiP 5/76/124 i E. Wengerka w "Przeglądzie orzecznictwa" NP 7-8/76/1137, akceptowany przez J. Jodłowskiego w: "Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 615 uw. 8; s. 614 uw. 7 i J. Gudowskiego w: "Kpc tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 688 uw. 69). Odnosząc ów pogląd do postępowania administracyjnego, do pozbawienia możności obrony swych praw dojść może na skutek wadliwości procesowych organu administracji publicznej, a owe zasady postępowania administracyjnego znajdują szczególności oparcie w art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 81 kpa. Organy obu instancji należycie chroniły prawo R. P. do obrony Jego praw w całym postępowaniu. W szczególności Burmistrz prawidłowo dnia 05 sierpnia 2008 r. zawiadomił R. P. o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego i wezwał do złożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia, do złożenia wyjaśnień (k. 3, 5 akt administracyjnych). R. P. aktywnie uczestniczył w postępowaniu, składając pisma strony dnia 12 sierpnia 2008 r. (k. 6 akt administracyjnych). Dnia 06 września 2008 r. doręczono R. P.: pismo z 18 sierpnia 2008 r. zawiadamiające w trybie art. 10 § 1 kpa o możliwości zapoznania się w dniu 26 sierpnia 2008 r. z całością akt sprawy i możliwością wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału, i decyzję Burmistrza z 26 sierpnia 2008 r. nr [...] o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w Ż. (dalej decyzja z 26 sierpnia 2008 r.; k. 7, 9-10, 12, 13 akt administracyjnych). Na skutek skutecznego złożenia odwołania dnia 18 września 2008 r. przez R. P., Wojewoda decyzją z 29 września 2008 r. uchylił decyzję z 26 sierpnia 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (k. 14-17, 20-21 akt administracyjnych). Dnia 29 października 2008 r. R. P. odebrał zawiadomienie o wyznaczonej na dzień 23 października 2008 r. wizji lokalowej, która odbyła się dnia 23 października 2008 r. z udziałem: T. M. – pracownika Urzędu, W. J. - funkcjonariusza Komisariatu Policji w N. S. i Z. K. – Kierownika Referatu Inwestycyjnego i Rozwoju Gospodarczego Urzędu (k. 28, 30-31, 32 akt administracyjnych). Dnia 05 listopada 2008 r. doręczono R. P. decyzję Burmistrza z 28 października 2008 r. nr [...] o odmowie wymeldowania R. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w Ż. (dalej decyzja z 28 października 2008 r.; k. 33-34, 36 akt administracyjnych). W wyniku uchylenia decyzji z 28 października 2008 r. decyzją Wojewody z 02 grudnia 2008 r. nr [...], dnia 27 grudnia 2008 r. doręczono R. P. wezwanie do złożenia wyjaśnień w charakterze strony do dnia 31 grudnia 2008 r. (k. 47, 48 akt administracyjnych). Dnia 13 stycznia 2009 r. doręczono Zainteresowanemu II wezwanie do złożenia wyjaśnień w charakterze strony do dnia 20 stycznia 2009 r. i zawiadomienie o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy na dzień 31 marca 2009 r. (k. 53, 55, 56, 57 akt administracyjnych). Pismem z 20 stycznia 2009 r., nadanym w polskiej placówce pocztowej Poznań 2, R. P. złożył wyjaśnienia na piśmie, wskazując w szczególności, że "Ponieważ jeszcze jestem w trakcie leczenia i rzadko przebywam w Ż. [...]..." (k. 60 akt administracyjnych). Dnia 11 lutego 2009 r. R. P. złożył zeznania w charakterze strony (k. 66, 70-71 akt administracyjnych). Pracownik Urzędu T. M. przesłuchała dnia 24 lutego 2009 r. w charakterze świadka J. K. i J. C., wskazanych we wniosku dowodowym przez R. P. (k. 85, 84, 71 akt administracyjnych). Dnia 19 marca 2009 r. R. P. osobiście zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym i wniósł obszerne, sześciostronicowe pismo w sprawie (k. 91-94 akt administracyjnych). Dnia 1 kwietnia 2009 r. doręczono Zainteresowanemu decyzję z dnia 27 marca 2009 r. nr [...] o odmowie wymeldowania R. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w Ż. (dalej decyzja z 27 marca 2009 r.; k. 97-99 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 24 kwietnia 2009 r. nr [...] Wojewoda uchylił decyzję z 27 marca 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dnia 19 maja 2009 r. doręczono R. P. zawiadomienie o zamiarze przesłuchania w charakterze świadków: M. K., Z. F., Z. S., Z. Sz., H. K., J. N., doręczyciela Urzędu Pocztowego w N. S. z rejonu wsi Ż. i do złożenia wyjaśnień w charakterze strony (k. 133, 130, 114, 118, 120, 122, 124, 126, 128 akt administracyjnych). Dnia 16 lipca 2009 r. doręczono R. P. zawiadomienie o możliwości zapoznania się do dnia 28 lipca 2009 r. z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 kpa; k. 189, 190 akt administracyjnych).

Wszystkie te zdarzenia procesowe wskazują, że na żadnym z istotnych etapów postępowania administracyjnego R. P. nie był pozbawiony możności obrony swych praw. Zbyt późne doręczenie zawiadomienia o terminie wizji lokalowej (k. 28, 30-31, 32 akt administracyjnych), wynikało z tego, że R. P. nie przebywał na nieruchomości Ż. [...], lecz odbierał za każdym razem przesyłki po awizo w siedzibie Urzędu Pocztowego N. S.. Uchybienie to (późniejsze doręczenie zawiadomienia o owej wizji lokalowej) nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem Skarżący już po wizji lokalowej nie mniej niż pięciokrotnie składał pisma strony (k. 60, 82, 93-91v, 147-146v, 199-198v akt administracyjnych), dnia 11 lutego 2009 r. i 26 maja 2009 r. złożył zeznania w charakterze strony a dnia 19 marca 2009 r. badał osobiście akta administracyjne (k. 71-70, 94, 145-145v akt administracyjnych) i nie kwestionował treści protokołu oględzin lokalowych. Skarżący skutecznie wniósł odwołanie dnia 18 września 2008 r., skutecznie zgłosił wnioski dowodowe i miał zapewniony osobisty udział w postępowaniu administracyjnym. W sprawie nie zachodziły przesłanki ustanowienia dla Zainteresowanego pełnomocnika z urzędu w postępowaniu administracyjnym skoro R. P. ma duże doświadczenie życiowe i procesowe, i w toku całego postępowania umiejętnie i ze znawstwem bronił swych praw.

Organy obu instancji prawidłowo i trafne oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy (art. 80 i 81 kpa; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H. Beck 2009 s. 332 nb 2). Burmistrz a następnie Wojewoda, nie przeinaczyli żadnego z zebranych w sprawie dowodów; ocenili poszczególne dowody z osobna i we wzajemnej łączności. Burmistrz prawidłowo wytłumaczył, dlaczego stan zdrowia świadka M. K., która będąc osobą starszą (71 lat) i ciężko chorą (operowaną na Oddziale Neurochirurgicznym Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K. w trybie ostro dyżurowym, z rozpoznaniem guza dołu skrzydłowo-podniebiennego lewego naciekającego przestrzeń nad – i podoponową w okolicy skroniowo-czołowej oraz tkanki miękkie okolicy ciemieniowej lewej; ustępująca afazja ruchowa; k. 116-115v akt administracyjnych), stanowił podstawę dla pominięcia tego dowodu. W aktach administracyjnych znajdują się odpisy dokumentów: wyroku z dnia 28 listopada 2008 r. [...] Sądu Rejonowego w O. W.; wyroku z dnia 19 marca 2009 r. [...] Sądu Okręgowego w K., umowy darowizny między J. B. i T. B. a T. B. i R. B. w formie aktu notarialnego z 19 stycznia 2007 r. repertorium A: [...], zawartej przed notariuszem J. k. (k. 72-81, 138-139, 169-178 akt administracyjnych). Owe odpisy dokumentów nie dotyczyły faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie, bowiem dotyczą zagadnień cywilnoprawnych między R. P. a świadkami J. B. i T. B. Jedynie zatem na marginesie należy wskazać, że wyroki te zapadły w sprawie o ochronę naruszonego posiadania owej nieruchomości rolnej położonej w Ż [...] gmina N. S.

Organy obu instancji w decyzji z 30 września 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji 29 lipca 2009 r. trafnie odmówiły dania wiary zeznaniom R. P. i twierdzeniom zawartym w pismach Zainteresowanego w tej części, w której twierdził, że nieruchomość w Ż. nr [...] nadal stanowi centrum spraw życiowych R. P., że nie opuścił jej dobrowolnie. Przeciwko daniu wiary tej części zeznań R. P. przemawiało to, że obcy dla Zainteresowanego świadkowie, zamieszkali w najbliższym sąsiedztwie nieruchomości Ż. 18: K. M., M. S., L. Z., Z. S., Z. F., J. N., zeznali jednoznacznie, że nie znają R. P., nie widują R. P. na posesji a wszelkie prace na posesji wykonuje p. B. (k. 165, 164, 163, 143, 142-142v, 141 akt administracyjnych). Także śwd. J. G. - doręczyciel Poczty Polskiej dla tego rejonu od 22 lat, nigdy nie spotkał R. P. w Ż.; awiza zostawiał u sąsiadów p. K., a Zainteresowanego spotykał wyłącznie z siedzibie Urzędu Pocztowego (k. 137 akt administracyjnych). Ten tryb doręczeń potwierdzają wszystkie zwrotne potwierdzenia doręczeń odbioru przesyłek (k. 5,12,13,19,32,48,55,57,63,66,88,99,107,130,133,151,159,168,186,190,192,202 akt administracyjnych; k. 3,15,27,37 akt Wojewody) i informacje Naczelnika Placówki Pocztowej N. S. (k.86 akt administracyjnych).

Odmowa dania wiary zeznaniom R. P. ze strony organów I i II instancji jest trafna. Zgodnie z doświadczeniem życiowym, gdyby R. P. przebywał na nieruchomości w okresie od 30 marca 2006 do dnia 30 września 2009 r., nawet po spaleniu domu dnia 24 stycznia 2007 r. nocując w stodole, a nieruchomość ta stanowiłaby centrum spraw życiowych Zainteresowanego, zgodnie z doświadczeniem życiowym byłby wielokrotnie widywany zarówno na tej nieruchomości, jak i w obrębie wsi Ż. Nawet wykonywanie drobnych prac porządkowych, charakterystycznych dla zamieszkiwania w siedlisku gospodarstwa rolnego, wiąże się z obecnością osoby przebywającej w takim charakterze na podwórku, bądź chodzeniem do sklepu czy do sąsiadów – np. w celu pożyczenia narzędzi czy uzyskania pomocy sąsiedzkiej w sprawach dnia codziennego. Nie ulega wątpliwości, że tego typu niewielkiej społeczności, R. P. byłby osobą znaną – czy to przez sołtysa, czy doręczyciela z 22 letnim stażem, czy przez sąsiadów (tymczasem śwd. J. N. poznał R. P. dzień przed rozprawą). Prowadzi to do wniosku, że R. P. jedynie dla polepszenia swej sytuacji procesowej deklaruje, że śpi w stodole i że zamierza podjąć prace polowe na nieruchomości bądź odbudować dom, skoro do 5 czerwca 2009 r. nie zwrócił się do właściwych organów administracji budowlanej o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych; nie podjął także żadnych prac zabezpieczających (k. 161 akt administracyjnych).

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego – w szczególności art. 15 ust. 1 i 2 uel, w postaci podniesionej w skardze. Przy dekodowaniu normy prawnej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, nie sposób ograniczać się jedynie do językowej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 uel. Skoro bowiem ustawodawca wiąże obowiązek wymeldowania się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego, a pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 uel), to dla przyjęcia, że na danej osobie ciąży obowiązek wymeldowania, konieczne jest ustalenie, że opuściła ona dotychczasowe miejsce pobytu stałego z zamiarem, że stale przebywać będzie pod innym niż dotychczasowy, adresem. Nie jest też istotne, czy Zainteresowany wskazuje aktualne miejsce stałego pobytu, czy też nie.

Odnośnie art. 15 ust. 2 uel należy podnieść, że ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego a nie stanu prawnego (uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r. – K 20/01 – OTK-A 3/02/34, dalej TK K 20/01). Zmiana dokonana art. 1 pkt 6 ustawy nowelizującej służyła wykonaniu wyroku TK K 20/01 także w tej części, w której pominięto w art. 15 ust. uel przesłankę "utraty uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 uel" w dawnym brzmieniu. Zameldowanie pod określonym adresem potwierdza jedynie miejsce zamieszkania osoby a nie legalność jej pobytu w określonym lokalu. Z tej przyczyny trafnie organy obu instancji nie prowadziły ustaleń w zakresie stosunków cywilnoprawnych, łączących R. P. z T. B. i J. B. Zagadnienia te należą do wyłącznej kognicji Sądów powszechnych (art. 177 in princ. Konstytucji RP i art. 1 i 2 § 1 kpc) i nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej na podstawie art. 15 ust. 2 uel.

Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych jest pogląd, że rozumienie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego odpowiada zaniechaniu posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania (przykładowo – wyrok NSA z: 1.7.2008 r. – II OSK 739/07; 21.11.2008 r. - II OSK 1426/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Gdańsku z 29.1.2009 r. – III SA/Gd 449/08; Bydgoszczy z 24.6.2008 r. – II SA/Bd 968/07; 25.6.2008 r. – II SA/Sz 6/08; w Poznaniu z 20.5.2008 r. – III SA/Po 168/08). Ustawodawca w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności nie wprowadził ustawowej definicji opuszczenia miejsca pobytu stałego. Użyteczne w tej materii może okazać się stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu uchwały 7 SSN z 9.3.1959 r. - CO 1/59- OSN 4/59/95= OSPiKA 2/60/35 (na tle stosunku najmu). Pogląd ten pozostaje aktualny mimo zmiany stanu prawnego (uzasadnienie uchwały SN z 27.7.1989 - OSNC 9/90/107 s. 3; Z. Bidziński "Status prawny lokali i ich dysponentów" W. Pr. 1998 s. 77). Przesłanką wydania przez organ administracji publicznej decyzji o wymeldowaniu jest nie tylko samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, ale również powzięty dobrowolnie zamiar takiego zachowania. Trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu winien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych (wyroki NSA z: 18.12.2002 r. - V SA 935/02; 23.4.2001 r. - V SA 3169/00; 13.2.2002 r. - II SA/Wr 15/00; wyrok WSA w Białymstoku - II SA/Bk 563/06).

Dla zapewnienia zgodności między stanem faktycznym a zapisami ewidencji ludności niezbędne jest, by organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelach czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne (decyzja o zameldowaniu i wymeldowaniu) zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Charakter porządkowy zarówno aktu zameldowania jak i wymeldowania oznacza, że akt taki nie stanowi źródła powstania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza do domu, czy mieszkania. Akty te nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W niniejszej sprawie żaden z prawidłowo ocenionych jako wiarygodne dowodów nie wskazuje, że nieruchomość w Ż. [...] (w tym którykolwiek z budynków gospodarczych), stanowi po 24 stycznia 2007 r. centrum spraw życiowych R. P. Zainteresowany deklaruje, że mieszka w stodole w Ż. [...], ufając że to polepszy jego sytuacje procesową w procesach cywilnych.

W orzecznictwie Sądów Administracyjnych przyjęto, że pobytem stałym w danym lokalu warunkującym zameldowanie w nim na pobyt stały jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych - art. 6 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 uel w zw. art. 25 kodeksu cywilnego. Miejsce stałego pobytu to takie miejsce, w którym osoba stale realizuje swe podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy codziennego użytku (odzież, żywność, meble) przyjmuje wizyty innych osób, nadaje i przyjmuje korespondencję. Mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a więc lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe.

Niemożność przebywania w budynku, który spłonął 2 lata i 10 miesięcy przed wydaniem zaskarżonej decyzji i do remontu którego Skarżący w tym okresie nie przystąpił, nie jest siłą wyższą, jak to R. P. podniósł w odwołaniu (k. 8 akt Wojewody). Siłą wyższą był natomiast pożar domu, lecz działanie siły wyższej ustało z chwilą ugaszenia pożaru.

Instytucja zameldowania służy wyłącznie do rejestracji danych o miejscu pobytu osób i ma charakter porządkowy. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i trafnie orzekły o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego w Ż. [...]. Skarżący może wskazać adres dla doręczeń by odbierać na dotychczasowych zasadach w Urzędzie Pocztowym kierowaną doń korespondencję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie znajdując tym samym podstaw do uwzględnienia rozpatrywanej skargi i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 163/02/1348 ze zm.).