Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 50/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1,1a,1b, pkt 2, ust. 2, ust. 3, art. 3 ust. 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją nr [...], z dnia [...] r., wydaną w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o przekształceniu", oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13, odmówił Spółdzielnia Mieszkaniowa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej, położonej w S. przy ulicy [...], w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta S., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,3640 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w S. V Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta nr [...]

Od przedmiotowej decyzji odwołanie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa, zwana dalej "Spółdzielnią". Odwołująca się wniosła

o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty. Decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego art. 3 ust 1 pkt 1 ustawy o przekształceniu, a także poprzez niezastosowanie art. 1 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r.,

nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r.,

poz. 1257), dalej zwanej "K.p.a., oraz art. 3 ust. 1a w związku z art. 1 ust. 1, ust. 1a,

ust. 1b pkt 2, ust. 2, ust. 3 ustawy o przekształceniu i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (Dz. U. z 2015 r., poz. 373), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ ustalił, że Spółdzielnia wniosła o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości w prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej.

Do wniosku załączyła:

• kserokopię decyzji podziałowej Burmistrza Miasta S. z [...] r.

nr [...], w której zatwierdzono podział działki nr [...] o pow. 0,4229 ha, położonej w obrębie [...] miasta S., m.in. na działkę nr [...]

o pow. 0,3640 ha przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną,

• wydruk treści księgi wieczystej nr [...],

• wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...],

• kserokopię aktu notarialnego rep. A. [...] z [...] r. - umowy nieodpłatnego przekazania w trybie art. 43 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa "[...]" przez [...] na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] o pow. 0,4229 ha wraz z prawem własności posadowionego na tej działce budynku mieszkalnego.

Dnia 2 sierpnia 2017 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynął operat szacunkowy sporządzony na zlecenie organu przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określono wartość prawa własności przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...]zł i wartość prawa użytkowania wieczystego na kwotę [...]zł. Spółdzielnia zaakceptowała określone w operacie wartości.

Decyzją z [...] r. Starosta [...] odmówił Spółdzielni przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości.

Po ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz analizie przepisów prawa organ II instancji uznał, że odwołanie Spółdzielni nie zasługuje na uwzględnienie. S. analiza akt sprawy wykazała jednak, że wydając zaskarżoną decyzję Starosta naruszył prawo formalne i materialne - organ I instancji nie powołał w sentencji zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego, w których zawarto przesłanki do przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości. Organ w sentencji powołał jedynie art. 3 ust. 1 pkt 1, który to mówi o organie właściwym do wydania decyzji o przekształceniu. Zdaniem organu odwoławczego, nie są to jednak naruszenia będące podstawą do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, bowiem przedmiotowa sprawa nie mogła zostać załatwiona inaczej, jak poprzez wydanie decyzji odmawiającej Spółdzielni przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Wojewoda stwierdził, że materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie

o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. z 2012 r., poz. 83 ze zm.). W swoim pierwotnym kształcie ustawa ta, w art. 1, umożliwiła dokonanie przekształcenia osobom fizycznym, które 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Ponadto o przekształcenie mogły wnosić osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po

13 października 2005 r. oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych i garaży. Ustawa prawo takie przyznawała również osobom fizycznym i prawnym będącym następcami prawnymi tych podmiotów.

Krąg podmiotów mogących żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności został następnie rozszerzony ustawą z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1371). Na jej podstawie do art. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. dodano ustęp 1a, zgodnie z którym przekształcenia mogły żądać osoby fizyczne, które 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:

- w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed 5 grudnia 1990 r.,

- na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Tym podmiotom uprawnienie przysługiwało niezależnie od przeznaczenia nieruchomości oraz nawet wówczas, gdy prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po 13 października 2005 r.

Z żądaniem przekształcenia można było wystąpić do 31 grudnia 2012 r. Prawo użytkowania wieczystego przekształcało się w prawo własności nieruchomości z dniem, w którym decyzja o przekształceniu stała się ostateczna. Opłata z tytułu przekształcenia była ustalana na podstawie wartości nieruchomości, wycenianej przez rzeczoznawcę, z tym że - po wejściu w życie ustawy o zmianie z 2007 r. - ustawodawca wprowadził obligatoryjne bonifikaty.

Art. 4 ust. 8 i 9 ustawy o przekształceniu z 2005 r., w zakresie, w jakim wskazywał, że udzielenie bonifikaty jest obowiązkiem organu jednostki samorządu terytorialnego właściwego do wydania decyzji o przekształceniu, został uznany za niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji w wyroku Trybunału

z 26 stycznia 2010 r. (sygn. K 9/08, OTK ZU nr l/A/2010, poz. 4). Trybunał odroczył jednocześnie utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów na 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Odpowiedzią ustawodawcy na zakwestionowanie przez Trybunał przepisów ustawy o przekształceniu z 2005 r., przewidujących obligatoryjne udzielanie bonifikat, było uchwalenie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 110). Ustawodawca nie ograniczył się jednak w jej treści jedynie do zmian zasad udzielania bonifikaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale jednocześnie zmienił zakres przedmiotowy, podmiotowy i czasowy przekształcenia, rozszerzając istotnie krąg uprawnionych.

Nowelizacja ustawy rozszerzyła zakres rodzajów nieruchomości, co do których użytkownik wieczysty mógł wystąpić z żądaniem przekształcenia jego dotychczasowego prawa w prawo własności nieruchomości na wszystkie nieruchomości objęte prawem użytkowania wieczystego, bez względu na ich rodzaj i przeznaczenie. Osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogły wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności, z uwzględnieniem pewnych ograniczeń podmiotowych. Ograniczenia te dotyczyły nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste [...] Związkowi Działkowców, nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129), nieruchomości, wobec których toczy się postępowanie administracyjne mające na celu nabycie nieruchomości lub jej części pod inwestycję celu publicznego.

Dnia 10 marca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem sygn. akt K 29/13, sprostowanym postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. orzekł, że ...Art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego

w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto:

a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji,

b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest zgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji...

Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw

w dniu 17 marca 2015 r. i z tą datą ww. przepisy prawa przestały obowiązywać

w dotychczasowym brzmieniu.

Z uwagi na przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca

2015 r. i znacząco odmienne - bo zawężone co do kręgu uprawnionych i rodzaju nieruchomości, w odniesieniu do których mogło nastąpić przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności - brzmienie tego przepisu przed nowelizacją z 2011 r. w sprawie istotne było to, czy Spółdzielnia Mieszkaniowa spełniła warunki do wystąpienia z takim wnioskiem również przed wejściem w życie nowelizacji ustawy, tj. przed dniem 9 października 2011 r.

Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy osoby fizyczne będące dniu wejścia

w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

W myśl art. 1 ust. 1a ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały:

1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;

2) na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W..

Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności, mogą również wystąpić:

1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział

w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego;

2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży (art. 1 ust. 2).

Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2.

W sprawie bezsporne jest, że prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości przed nabyciem go przez odwołującą się Spółdzielnię Mieszkaniową przysługiwało [...]. Spółdzielnia stała się użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości na mocy aktu notarialnego rep. A. [...] z [...] r., a zatem nie spełnia przesłanek określonych w art. 1 ust. 1 i 1a - nie była bowiem w dniu

13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości i nie jest osobą fizyczną (spółdzielnia jest osobą prawną).

Nie spełnia także przesłanki przypadku dotyczącego spółdzielni mieszkaniowych określonego w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy. Wynikające z pkt 2 ust. 2 art. 1 ustawy uprawnienie spółdzielni mieszkaniowych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, rozciąga się jedynie na te grunty, które zabudowane są budynkami mieszkalnymi lub garażami, stanowiącymi przedmiot ich własności, ale wbrew twierdzeniu odwołującej się - przy ocenie spełnienia przesłanek do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego należy brać pod uwagę stan faktyczny, istniejący w dniu 13 października 2005 r., w którym weszła w życie przedmiotowa ustawa. Dla skuteczności przekształcenia istotne jest bowiem to, czy prawo użytkowania wieczystego istnieje w chwili wydawania decyzji o jego przekształceniu w prawo własności i czy przysługuje ono wnioskodawcy, jak i to czy wnioskodawca był użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym, jednak jak już podkreślono wyżej, na dzień wejścia w życie ustawy, tj. 13 października 2005 r., Spółdzielnia nie była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, ani też właścicielem tego budynku.

W sprawie nie ma również zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy - Spółdzielnia nie jest bowiem jedną z osób będących właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że Spółdzielnia jest wyłącznym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości gruntowej oraz właścicielem nieruchomości budynkowej usytuowanej na tymże gruncie. Nie służy jej prawo własności wyodrębnionego lokalu położonego w tym budynku, z którym to prawem związany byłby udział we współużytkowaniu wieczystym gruntu.

Spółdzielni nie można również uznać za następcę prawnego PKP S.A.,

w rozumieniu art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu. Pod pojęciem następstwa prawnego, o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć zarówno następców prawnych na zasadzie sukcesji generalnej, jak i sukcesji syngularnej. Aby jednak osoba, która nabyła prawo użytkowania wieczystego, mogła żądać przekształcenia nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, podmiot, od którego prawo to nabyła, musi spełniać kryteria określone w art. 1 ust. 1, ust. 1a lub ust. 2 ustawy. Wówczas dopiero, można uznać, że jest ona następcą prawnym w rozumieniu art. 1 ust. 3 tejże ustawy i przysługuje jej prawo żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności.

PKP S.A. nie tylko jako osoba prawna nie spełnia kryteriów określonych w art. 1 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 pkt 1 (podobnie jak odwołująca się była wyłącznym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości gruntowej oraz właścicielem nieruchomości budynkowej usytuowanej na tymże gruncie) i pkt 2, ale na mocy ust. 1b art. 1 ustawy została wyłączona spod mocy ustawy. Zgodnie z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy przepisu ust. 1 nie stosuje się do nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129). PKP S.A. będąca użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w dniu 13 października 2005 r. była spółką, w której to Skarb Państwa posiadał (i nadal posiada) pozycję dominującą.

Z art. 1 ust. 1b ustawy wynika jasno, że jeśli w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie, to żądanie przekształcenia nie przysługuje. W sytuacji, gdy we wskazanej dacie prawo to przysługiwało podmiotowi wymienionemu w art. 1 ust. 1b wykluczone jest przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Decydujące znaczenie ma bowiem przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego w dniu 13 października 2005 r.

Zbycie prawa użytkowania wieczystego po dacie 13 października 2005 r. przez jeden z podmiotów określonych w art. 1 ust. 1b nie wyłącza zakazu przekształcenia. Zakres podmiotowy określony w art. 1 ust. 3 ustawy nie obejmuje następców prawnych podmiotów, o których mowa w art. 1 ust. 1b ustawy. Skoro po stronie państwowej osoby prawnej nie powstało prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, to następca prawny tej osoby nie może nabyć prawa przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności.

Reasumując, kontrola legalności zaskarżonej decyzji Starosty [...] dowiodła, że brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego. Kwestionowana decyzja nie narusza w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy prawa materialnego i procesowego. Zarzuty Spółdzielni Mieszkaniowej nie mogły w żadnym razie rzutować na wynik sprawy, Spółdzielnia nie spełnia bowiem warunków wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie określonych w ustawie.

Powyższa decyzja Wojewody została zaskarżona przez Spółdzielnię Mieszkaniową do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Spółdzielnia zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego - art. 32 ust. 4 przez niewłaściwe niezastosowanie, i art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prawo użytkowania wieczystego do gruntu nabyte w drodze sukcesji uniwersalnej nie stanowi tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością do celów budowlanych;

2) przepisów prawa procesowego - art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością do celów budowlanych.

Zarzucając organowi odwoławczemu wydanie decyzji utrzymującej rozstrzygnięcie organu I instancji z naruszeniem prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego art. 3 ust 1 pkt 1 ustawy

o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a także, poprzez niezastosowanie art. 1 ust 2 pkt 2 ww. ustawy wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim odmawia Spółdzielni przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w S. przy ulicy [...],

2. Wydanie decyzji zgodnej z obowiązującymi przepisami prawnymi.

Mając na względzie wskazane zarzuty, Spółdzielnia wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody,

2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

Spółdzielnia przyznała, że z dniem 17 marca 2015 r., tj. od dnia publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw (Dz. U. 2015 r., poz. 373) przestał obowiązywać artykuł 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu stanowiący, że osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Podobnie przestał obowiązywać artykuł 1 ust. 3 ustawy przewidujący, że wniosek z żądaniem przekształcenia mogą wnieść osoby fizyczna i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa

w ustępie 1 art. 1 ustawy o przekształceniu.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 marca 2015 r.,

sygn. akt K 29/13 wyraźnie wskazał, że pierwotna treść ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zasadniczo umożliwiała przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych.

Nowelizacja w ocenie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie, w jakim dotyczyła nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego, była również niezgodna z art. 165 ust. 1 Konstytucji gwarantującym samodzielność samorządu terytorialnego.

W związku z publikacją wyroku art. 1 ust. 1 oraz art. 1 ust. 3 powinny być stosowane w brzmieniu obowiązującym przed dniem 9 października 2011 r.

Oznacza to, że podmiotami uprawnionymi do skutecznego przekształcenia są osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych. Dodatkowo na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z wnioskiem o przekształcenie mogą wystąpić również spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży.

Oznacza to, że spod niniejszego wyroku w zakresie podmiotowym wyłączone są spółdzielnie mieszkaniowe, zatem przysługuje im prawo ubiegania się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w odrębną własność. W tym zakresie stanowisko Wojewody, które utrwala błędny pogląd Starosty [...] jest nietrafne ponieważ strona, będąca spółdzielnią mieszkaniową, ma prawo do wystąpienia do organu o przekształcenie użytkowania wieczystego w odrębną własność.

Drugą z przesłanek skutecznego przekształcenia jest ustalenie, że w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r., wnioskodawca użytkował już na podstawie stosownej umowy nieruchomość na cele wskazane w ustawie. Oznacza to, że dla skuteczności przekształcenia konieczne jest istnienie prawa użytkowania wieczystego w dniu wejścia w życie ustawy (wyrok WSA w Gdańsku z 10 czerwca 2009 r., II SA/Gd 187/09, LEX nr 563648), a użytkownik wieczysty, któremu oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste po tej dacie, nie ma możliwości skutecznego zainicjowania przekształcenia.

Nie jest natomiast konieczna pełna tożsamość wnioskodawcy oraz użytkownika wieczystego korzystającego z nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy, bowiem zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z żądaniem przekształcenia może wystąpić również następca prawny wcześniejszego użytkownika wieczystego. W takim jednak przypadku podmiot, od którego następca prawny nabył użytkowanie wieczyste, musi spełniać warunki przekształcenia na dzień wejścia w życie ustawy (wyrok WSA w Poznaniu z 19 marca 2014 r., II SA/Po 1324/13, LEX nr 1474184).

Ustawodawca wskazał, że przekształceniu podlega wyłącznie nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym lub garażami albo ewentualnie przeznaczona pod taką zabudowę. Ocena, czy użytkownik wieczysty korzystał z nieruchomości zabudowanej tego typu budową następuje na dzień wejścia w życie ustawy,

co oznacza, że dokonane później w tym zakresie zmiany nie powinny mieć znaczenia. W niniejszym stanie faktycznym bezsporne jest, że przedmiotowa nieruchomość była zabudowana w dniu 13 października 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutamii wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

W ocenie sądu, należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie zebrały materiał dowodowy w stopniu umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, właściwie go oceniły i wydały decyzje zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym.

Podstawę kontrolowanych decyzji stanowił 1 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 2, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 3 ust. 1a ustawy z dnia z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm.), w wersji spowodowanej działaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13. Wyrok ten, co nie budzi wątpliwości, odnosi się do stanu prawnego niniejszej sprawy.

Skutkiem stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. z art. 2 Konstytucji RP oraz w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP, nie jest możliwe przekształcenie, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w sytuacjach, w których, od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów, użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia.

Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i tych osób prawnych, którym, jako właścicielom lokali – służy związany

z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Ponadto, na skutek wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ustawowa podstawa do administracyjnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. A contrario, zachowuje podstawę prawną uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie wcześniejszych ustaw z 1997 r., 2001 r. i 2003 r. a także uwłaszczenia przewidziane w ustawie o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym ustawą nowelizującą z 2007 r. (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, Dz. U. z dnia 17 marca 2015 r., poz. 373).

Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że organy prawidłowo procedowały

w sprawie wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej, uwzględniając stan prawny odnośnie do przepisów art. 1 ust. 1, 2 i 3 ustawy o przekształceniu w brzmieniu obowiązującym w stanie pierwotnym oraz ukształtowanym nowelą z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. nr 191, poz. 1371).

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o przekształceniu z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa

w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić:

1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział

w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego;

2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży.

Obowiązujące aktualnie brzmienie art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu

z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a więc stan prawny właściwy dla niniejszej sprawy - osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy

(13 październik 2005 r.) użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.

Spółdzielnie mieszkaniowe, będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży, stanowią kategorię podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W tym wypadku możliwość przekształcenia dotyczy wyłącznie tych gruntów, na których posadowione są budynki mieszkalne lub garaże stanowiące własność spółdzielni mieszkaniowej, przy czym dotyczy to wyłącznie nieruchomości, do których prawo użytkowania wieczystego przysługiwało spółdzielni w dniu wejścia w życie ustawy z 2005 r. o przekształceniu,

tj. w dniu 13 października 2005 r. Tak więc skoro Spółdzielnia Mieszkaniowa uzyskała prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], w obrębie ewidencyjnym nr [...] miasta S., dopiero dnia 26 października 2015 r., nabywając je nieodpłatnie od [...], w dacie wejścia w życie ustawy o przekształceniu Spółdzielnia nie była użytkownikiem wieczystym ww. nieruchomości.

Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z 2005 r., w brzmieniu nadanym ustawą z 2007 r., z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 2.

Możliwość przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności została więc przyznana przez ustawodawcę nie tylko podmiotom, które były użytkownikami wieczystymi w dniu wejścia w życie ustawy, lecz również ich następcom prawnym.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego art. 1 ust. 3 ustawy

o przekształceniu traci moc w zakresie w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.187.1110).

Warto podkreślić, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, które przysługiwało osobom określonym w ust. 1 oraz ust. 1a ustawy

o przekształceniu, mogą wystąpić wyłącznie następcy prawni tychże osób będący osobami fizycznymi. Co do następców prawnych osób, o których mowa w ust. 2 ustawodawca nie wprowadza już takiego ograniczenia i dlatego zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne będące ich następcami prawnymi są legitymowane do złożenia wniosku o przekształcenie przysługującego im prawa użytkowania wieczystego. Tym samym uprawnienie do przekształcenia nie przysługuje osobom prawnym będącym następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 1a. Natomiast w zakresie opisanym w art. 1 ust. 2 dopuszczalne jest szerokie następstwo prawne, a mianowicie: osoby fizycznej po osobie fizycznej, osoby prawnej po osobie fizycznej, osoby prawnej po osobie prawnej i wreszcie osoby fizycznej po osobie prawnej. Spółdzielnia, w tym przypadku, nie jest następcą prawnym osób wymienionych w art. 1 ust. 2.

Spółdzielnia nie spełnia więc przesłanek wynikających z art. 1 ust. 3 ustawy

o przekształceniu, w jej przypadku nie może więc być mowy o następstwie prawnym.

Co prawda PKP S.A. stała się użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości już 5 grudnia 1999 r., ale w tym miejscu należy zwrócić uwagę na art. 1 ust. 1b ustawy o przekształceniu, dodany przy okazji zmiany ustawy ustawą z dnia

28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011r. Nr 187, poz.1110)) z dniem 9 października 2011 r. Zgodnie z nim przepisu ust. 1 ustawy o przekształceniu nie stosuje się do:

1) nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste [...] Związkowi Działkowców;

2) nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129);

3) nieruchomości, wobec których toczy się postępowanie administracyjne, mające na celu nabycie nieruchomości lub jej części pod inwestycję celu publicznego.

Skoro PKP S.A. była spółką, w której wyłącznym udziałowcem był Skarb Państwa, z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. bezsprzecznie nie przysługiwało jej prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Przepis art. 1 ust. 3 nie wymienia podmiotów określonych w art. 1 ust. 1b, zatem podmioty te zostały wyłączone, z możliwości występowania z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Tak więc

w przypadku Spółdzielni art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu nie może znaleźć zastosowania, z uwagi na precyzyjne określenie wszystkich przypadków, w których może dochodzić do następstwa prawnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że ich pierwsza część jest zupełnie niezrozumiała, bowiem odnoszą się one do naruszenia przepisów ustawy Prawo budowlane, która w niniejszej sprawie nie była stosowana.

Natomiast zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy

o przekształceniu nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten zawiera normę kompetencyjną stanowiąc, że decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wydaje starosta wykonujący zadania

z zakresu administracji rządowej - w przypadku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, w tym również nieruchomości, w stosunku do których prawo własności Skarbu Państwa wykonują inne państwowe osoby prawne. W niniejszym postępowaniu organem I instancji był właśnie Starosta [...], który rozpoznał sprawę zgodnie z przyznaną mu kompetencją. Fakt, że decyzja ta nie załatwiła sprawy zgodnie z wnioskiem Spółdzielni, nie może być oceniany jako naruszenie tego przepisu.

Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o przekształceniu należy wskazać, że powyżej sąd dokonał wykładni tego przepisu, uwzględniającej także wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wskazane w skardze wyroki dotyczące stosowania tego przepisu zapadły przed wydaniem stosowanego w sprawie wyroku Trybunału i w innych stanach faktycznych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.