Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 25/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Asesor WSA Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w Urzędzie Skarbowym w B. w dniu 29.06.2005r. W. S. zwrócił się o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie 999,60 zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości w wysokości 164,50zł, wskazując w uzasadnieniu na swoją trudną sytuację materialną w związku z pozostawaniem bez pracy i uzyskiwaniem dochodów jedynie z zasiłku dla bezrobotnych. Wskazał również na nie wypłacenie przez syndyka upadłości firm, w których ostatnio pracował, zaległych należności z tytułu wynagrodzenia za pracę.

W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił w oparciu o zebrane dowody, iż wysokość otrzymywanego przez stronę zasiłku wynosiła w maju i czerwcu 2005r., po potrąceniach (w tym alimentów) 211,91 zł netto, zaś w lipcu tegoż roku 218,74 zł.. Wg zeznania PIT-37 podatnik osiągnął w 2004r. roku łączny dochód w kwocie 5.526,50 zł. W kwietniu i maju 2005 r. korzystał z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego w wysokości 74,70 zł. Jest ponadto współwłaścicielem uszkodzonego w wyniku wypadku i wymagającego naprawy za kwotę ok. 5.000zł samochodu osobowego, a ponadto współwłaścicielem czteropokojowego mieszkania własnościowego, w którym zamieszkuje samotnie i w związku z utrzymaniem którego ponosi miesięczne wydatki za energię elektryczną - 12,50 zł, gaz - 17,50 zł, wodę – 12 zł oraz opał 80 zł.

Odmawiając wnioskodawcy umorzenia przedmiotowej zaległości Naczelnik Urzędu Skarbowego w decyzji z dnia "[...]" r. o nr "[...]" powołał przepis art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz.U z 2005r.nr 8 poz.60 ze zm.) podnosząc, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę ma szczególny i wyjątkowy charakter, a jej udzielenie uwarunkowane jest zaistnieniem nadzwyczajnych, wyjątkowych okoliczności. Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie żadne wyjątkowe, ani nadzwyczajne okoliczności nie spowodowały sytuacji w jakiej znalazł się podatnik. Zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 powstała natomiast w związku z nienależnym zwrotem podatnikowi nadpłaty w wysokości 3.380,60zł, wykazanej w złożonym zeznaniu PIT-37 za 2003r., w którym strona odliczyła całość wydatków z tytułu ulgi na remont i modernizację budynku mieszkalnego, pomimo rozwiązania wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 30.09.2003 r. małżeństwa W. S. z M. S. Małżonka podatnika w zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2003 r. skorzystała przy tym z przysługującej ulgi remontowej, wykazując 1/2 poniesionych wydatków mieszkaniowych.

W tych okolicznościach, po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ podatkowy nie dopatrzył się ważnego interesu Podatnika oraz interesu publicznego, który uzasadniałby udzielenie wnioskowanej ulgi. Uznał tym samym, iż przyznanie wnioskowanej ulgi byłoby niezgodne z zasadą sprawiedliwości i równości opodatkowania, przy czym kłopoty finansowe związane z niewypłaceniem świadczeń pracowniczych nie stanowią usprawiedliwienia dla nieuiszczenia zaległości. W stanie faktycznym sprawy zastosowanie żądanej ulgi skutkowałoby nierównym traktowaniem podmiotów w sferze zobowiązań podatkowych oraz postawiłoby podatnika w korzystniejszej sytuacji w porównaniu do podmiotów prawidłowo i terminowo rozliczających się z budżetem Państwa.

Stanowisko organu I instancji podtrzymał Dyrektor Izby Skarbowej. W uzasadnieniu wydanej w związku z wniesionym odwołaniem decyzji z dnia "[...]" r. o nr "[...]" utrzymującej w mocy w/w rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu, Dyrektor Izby podniósł, iż brak dochodów lub majątku podatnika w dacie rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami nie jest sam w sobie wystarczającą przyczyną uwzględnienia takiego wniosku, tym bardziej w sytuacji, gdy powstałe zaległości nie wynikają z nagłych, losowych okoliczności, lecz powstały na skutek określonego działania strony.

Nie negując trudnej sytuacji materialnej podatnika organ II instancji podkreślił, iż w związku z tym, że M. S. w korekcie zeznania podatkowego za rok 2003 odliczyła połowę przysługującej jej do odliczenia ulgi mieszkaniowej, W. S. po ustaniu wspólności ustawowej między małżonkami mógł odliczyć jedynie połowę przysługującej ulgi. Przedmiotowa zaległość powstała zatem w wyniku zawyżenia przez podatnika kwoty przysługującej nadpłaty w zeznaniu rocznym za 2003 rok.

Przedstawiona, bezpośrednia przyczyna powstania zaległości podatkowej, nie miała tym samym charakteru nadzwyczajnego czy wyjątkowego, nie była też następstwem zdarzeń niezależnych od Podatnika, które mogłyby skutkować umorzeniem podatku. Dlatego też organ odwoławczy uznał, iż nie wystąpiła w sprawie ani przesłanka ważnego interesu podatnika, ani też przesłanka interesu publicznego do udzielenia wnioskowanych ulg Uzasadnione jest ono bowiem w szczególności niezawinionymi przez podatników okolicznościami powstania zaległości. Tymczasem, w niniejszej sprawie zaległość podatkowa powstała w wyniku określonego działania strony.

Z powyższych względów decyzję organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej uznał za słuszną i odpowiadającą prawu.

W złożonej skardze W. S. podniósł, iż dokonane przez Niego rozliczenie podatku za 2003r. jest prawidłowe. Jego korekta nastąpiła zaś w związku z wezwaniem przez urząd skarbowy. Skarżący podał, iż to on ponosił i odliczał nakłady dotyczące wydatków mieszkaniowych, bowiem była żona nie pracowała, zaś wszystkie prace remontowe wykonywał sam. Podnosząc, że nie z własnej winy stracił pracę wskazał, iż prawo do pracy i godnego życia gwarantują mu przepisy Konstytucji.

W. S. ponownie podkreślił, że syndyk firmy, w której pracował nie uregulował dotychczas należności z tytułu Jego wynagrodzenia za pracę. Podatnik ma zaś na utrzymaniu dwóch uczących się "[...]" synów. Zarzucił ponadto organom podatkowym wybiórcze i dowolne umarzanie należności podatkowych, często firmom posiadającym majątek.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz.1269), zwanej dalej p.u.s., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu określa podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej, stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art.3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje i inne wymienione w tym przepisie akty administracyjne.

W świetle powyższych unormowań nie jest kompetencją sądu administracyjnego merytoryczne rozstrzyganie sprawy administracyjnej, które zastąpiłoby rozstrzygnięcie organu administracyjnego. Badając natomiast legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy zasadnie uznał, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu.

W myśl art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), organ podatkowy może na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie tego przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, co potwierdza zawarte w nich sformułowanie "organ podatkowy może...". Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej, pozostawiona więc została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się zatem do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on przepisów postępowania, a w szczególności zasady swobodnej oceny dowodów.

Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Organy podatkowe w oparciu o zgromadzone dowody ustaliły, że sytuacja materialna i finansowa skarżącego jest niewątpliwie trudna. Niemniej jednak uznały, iż brak jest podstaw do umorzenia zaległości z uwagi na okoliczności jej powstania związane z otrzymaniem do zwrotu niesłusznie wykazanego podatku w zeznaniu za rok 2003r. Przyjęły ponadto, iż nie można z góry przesądzać, że w krótkim czasie podatnik nie uzyska możliwości zarobkowania, zaś jego sytuacja nie ulegnie poprawie. W takim zaś przypadku umorzenie należności spowodowałoby przedwczesną rezygnację z całości należnych Skarbowi Państwa zobowiązań na skutek ich wygaśnięcia. Brak dochodów strony w chwili rozpoznawania wniosku nie stanowi zatem wystarczającej przesłanki uwzględnienia tego wniosku, tym bardziej, iż nie wynika on z nagłych losowych okoliczności, lecz powstał na skutek określonego działania podatnika.

Zdaniem Sądu, powołana wyżej argumentacja uzasadniająca odmowę umorzenia bezspornych należności Skarbu Państwa, a zatem brak przesłanek z art.67 § 1 Ordynacji podatkowej, nie budzi zastrzeżeń. Skoro bowiem zarówno umorzenie stanowi instytucję nadzwyczajną, to tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą więc wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1997r. SA/Gd 3277/95).

W orzecznictwie NSA wyraża się tak daleko idące poglądy (np. w wyroku z dnia 8 kwietnia 1998r. o sygn. akt SA/Ka 1494/96, czy z dnia 28 stycznia 1998r. o sygn. akt I SA/Wr 2028/96), że niesporne wystąpienie okoliczności gospodarczo lub społecznie uzasadnionych oraz przypadków zagrożenia bytu podatnika nie obligują organu podatkowego do umorzenia podatku, czy zastosowania innego typu ulg.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i rodzinną strony i poddały ocenie racje, na które powołał się skarżący. Dokonanej przez organy obu instancji ocenie zebranych dowodów nie można zarzucić dowolności, opiera się ona bowiem na przyjętej w orzecznictwie wykładni cyt. wyżej przepisu dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych oraz mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego.

W sytuacji więc, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły aspekty faktyczne i prawne, zaś w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, iż jest ona niezgodna z prawem.

Za nie mogące zasługiwać na uwzględnienie, należało tym samym uznać nie podlegające weryfikacji w związku z nie przedstawieniem dowodów na poparcie zgłoszonej tezy, zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organy zasady uznania administracyjnego poprzez umarzanie należności podatkowych w sposób wybiórczy i dowolny.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.