Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1201/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2019 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania wypłaconego świadczenia wychowawczego za świadczenie nienależnie pobrane oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie uznania wypłaconego świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. T.K. wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna J.K. wskazując, że jest to jego kolejne (nie pierwsze) dziecko.

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], przyznał T.K. świadczenie wychowawcze na syna J.K. w kwocie 500,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. Wójt Gminy [...] zawiadomił T.K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych na syna J.K. w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. Następnie organ wojewódzki decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], uznał świadczenia wychowawcze wypłacone w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. na J.K. w wysokości 500 zł miesięcznie za świadczenia nienależnie pobrane oraz zobowiązał T.K. do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w łącznej wysokości 6000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2018 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., sygn. akt [...], orzekający rozwód B.K. z T.K. a także zasądzający alimenty na rzecz małoletniego dziecka – K.K. (wpisanej w skład rodziny jako pierwsze dziecko) od ojca T.K. oraz ustalający miejsce pobytu małoletniej córki przy matce. W związku z czym, zdaniem Wójta, świadczenie wychowawcze na syna J.K. (wpisanego w skład rodziny jako drugie dziecko) nie przysługiwało.

Od powyższej decyzji T.K. złożył odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu podał, że w niniejszej sprawie z wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego wystąpił T.K. na syna J.K., urodzonego dnia [...] stycznia 2007 r. Z materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawca jest również ojcem K.K. urodzonej dnia [...] marca 2003 r.

Kolegium przytoczyło treść art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r. poz. 2134), dalej powoływanej jako ppwd, dotyczącego świadczenia nienależnie pobranego, w tym zawierającego jego definicję, a także art. 2 pkt 16 ppwd zawierającego definicję rodziny do której zaliczyć należy jedynie dzieci wspólnie zamieszkujące z małżonkami, rodzicami, opiekunami faktycznymi. Natomiast w przypadku dziecka, które, zgodnie z orzeczeniem sądu, znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Przy czym pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, lecz fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. Organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami a dziećmi - jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są sprawami cywilnymi. Zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. - ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można - w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego - domniemywać.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie występuje opieka naprzemienna nad K.K., bowiem nie zostało wydane orzeczenie sądowe w tej kwestii. W konsekwencji J.K. powinien zostać uznany za pierwsze dziecko T.K., a więc świadczenie wychowawcze na to dziecko mogło być przyznane w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. jedynie po spełnieniu kryterium dochodowego – stosownie do przepisów ppwd. Jednocześnie organ zauważył, że T.K. nie wnioskował o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – córkę K.

Kolegium podniosło, że nienależnie pobrane świadczenie, to świadczenie wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do jego pobierania, jeżeli niepowiadomienie o tych okolicznościach było świadomym i zamierzonym działaniem (lub zaniechaniem) świadczeniobiorcy. Wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego zawiera natomiast pouczenie dotyczące definicji składu rodziny. Jednocześnie pouczenie zawarte we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego jest pouczeniem jasnym i czytelnym, z którego jednoznacznie wynikają obowiązku osób, którym przyznane zostaje świadczenie wychowawcze. Zatem, mając na uwadze powyższe, w opinii Kolegium T.K. został zaznajomiony z przepisami prawa i definicją składu rodziny, z której wynika, że musi istnieć orzeczenie sądu dotyczące opieki naprzemiennej bez względu na to czy rodzice dziecka byli uprzednio w związku małżeńskim czy też nie. Wobec tego T.K. nie miał prawa występować z wnioskiem o przyznanie świadczenia na J.K. wskazując go jako kolejne dziecko.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. wniósł T.K. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 oraz 77 § 1 kpa, poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, jak również niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, tj. w szczególności nie poczynienie przez organ dostatecznych ustaleń pozwalających na ocenę świadomości skarżącego w pobieraniu nienależnego mu świadczenia i jego zawinionym negatywnym zachowaniu oraz ewentualnie od kiedy skarżący był świadomy braku prawa do pobierania spornego świadczenia wychowawczego, organ nie ustalił jednoznacznie, z uwagi na jakie okoliczności i przeprowadzone dowody uznał, że skarżący został pouczony o braku prawa do pobierania w/w świadczenia a pouczenie zawarte we wniosku było wystarczające, organ nie wskazał o jakich konkretnie przepisach (z podziałem na jednostki redakcyjne) został pouczony skarżący, w następstwie czego organ błędnie uznał za udowodnioną okoliczność nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko J.K. za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r.,

2) art. 80 kpa, poprzez jego niezastosowanie i niezebranie przez organ całokształtu materiału dowodowego w sprawie, tj. w szczególności organ nie zebrał materiału dowodowego pozwalającego na ocenę świadomości skarżącego w pobieraniu nienależnego mu świadczenia i jego zawinionym negatywnym zachowaniu oraz ewentualnie od kiedy skarżący byl świadomy braku prawa do pobierania spornego świadczenia wychowawczego, organ nie zebrał materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, z uwagi na jakie okoliczności i przeprowadzone dowody uznał, że skarżący został pouczony o braku prawa do pobierania w/w świadczenia oraz że pouczenie zawarte we wniosku było wystarczające, w następstwie czego organ błędnie uznał za udowodnioną okoliczność nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko J.K. za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r.,

3) art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez sporządzenie decyzji bez szczegółowego powołania podstawy prawnej, tj. brak wskazania w podstawie rozstrzygnięcia, który z punktów art. 25 ust. 2 ppwd znajdował w niniejszej sprawie zastosowanie - w skarżonej decyzji zarówno organu I jak i II Instancji brak jest wskazania konkretnej przesłanki (jednostki redakcyjnej) z uwagi na zaistnienie której stwierdzono fakt nienależenie pobranego świadczenia przez skarżącego, brak wskazania i ustalenia, z uwagi na jakie okoliczności i przeprowadzone dowody organ uznał, że skarżący został pouczony o braku prawa do pobierania w/w świadczenia, że pouczenie zawarte we wniosku było wystarczające oraz sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej swojego rozstrzygnięcia, skutkiem czego jest niemożliwa bądź utrudniona skuteczna kontrola decyzji administracyjnej pod względem zgodności z zastosowanym prawem,

4) art. 8, art. 9 oraz art. 11 kpa, poprzez ich niezastosowanie i tym samym prowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, brak należytego i wyczerpującego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego będących przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oraz brak wyjaśniania zasadności przesłanek wydania decyzji, jak również niewywiązanie się z obowiązku czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i nieudzielenie skarżącemu w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a to z uwagi na zarzuty podniesione powyżej.

II. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 25 ust. 1 w zw. z art. art. 25 ust. 6 ppwd, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przedmiotowego świadczenia za nienależnie pobrane oraz nakazanie jego zwrotu w tej samej decyzji, podczas gdy zgodnie z art. 25 ust. 1 ppwd do zwrotu jest obowiązana osoba, która pobrała nienależne świadczenie, a więc dopiero, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane można wydać kolejną decyzję nakazującą jego zwrot,

2. art. 25 ust. ust. 2 ppwd, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy przy braku ustalenia przez organ przesłanek uzasadniających zastosowanie tego przepisu, czego skutkiem było bezpodstawne stwierdzenie, że pobrane świadczenie wychowawcze na dziecko J.K. za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem, a w konsekwencji niezasadne żądanie zwrotu tego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, podczas gdy w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie zaistniały wszystkie przesłanki uzasadniające uznanie świadczenia za nienależnie pobrane, tj. świadomość skarżącego w pobieraniu nienależnego mu świadczenia i jego zawinione negatywne zachowanie oraz przede wszystkim brak jest przesłanek do uznania przedmiotowego świadczenia za nienależne.

Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II Instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Kontrolowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. uznającą, że świadczenia wychowawcze, wypłacone na rzecz J.K. w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zobowiązującą T.K. do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w łącznej kwocie 6000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wynoszącymi na dzień wydania decyzji 301, 86 zł

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (ppwd) w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1-3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł.

Zauważyć należy, że pojęcie "opieki naprzemiennej", którym ustawodawca posłużył się w przepisach ppwd wprowadzone zostało do obrotu prawnego z dniem 1 kwietnia 2016 r. wraz z wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, choć co istotne nie zostało dotychczas zdefiniowane przez ustawodawcę ani w treści wspomnianej ustawy, ani też w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2015 r., poz. 2082), czy też w przepisach innych ustaw. W tym miejscu należy przypomnieć, że od 29 sierpnia 2015 r. przepis art. 58 § 1 i § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd powszechny, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd powszechny może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Jednocześnie wskazać należy, że do art. 58 kodeksu rodzinnego dodano § 1b, zgodnie z którym na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2017 r. I OSK 947/17 czy z 17 listopada 2017 r. I OSK 1046/17), że zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 ppwd fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Językowa wykładnia tego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i nie ma potrzeby stosowania jakiejkolwiek innej wykładni tego przepisu (prokonstytucyjnej, celowościowej lub systemowej). Nie znajduje też uzasadnienia dla odstąpienia od wykładni literalnej. Nie można bowiem nadać stronie uprawnienia nieprzyznanego przez ustawę.

Należy też podkreślić, że na gruncie przywołanej ustawy zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obydwojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. Przepis ten należy zatem interpretować ściśle, gdyż ma on charakter wyjątku od ogólnej reguły. Skoro zatem regułą jest zaliczanie dziecka (w związku z przyznanymi ustawą uprawnieniami do pomocy państwa) tylko do jednej rodziny, ustanowiony w art. 2 pkt 16 ppwd wyjątek dotyczy sytuacji, w którym zaliczenie dziecka tylko do jednej rodziny pozostawałoby w sprzeczności z jednoznacznym, kategorycznym rozstrzygnięciem sądu, wiążącym zarówno rodziców, jak i organy państwa.

W rozpatrywanej sprawie skarżący nie dysponuje odpowiednim orzeczeniem sądowym. Z treści wyroku Sądu orzekającego rozwód z dnia [...] stycznia 2006 r. wynika bowiem, że Sąd w wyroku rozwodowym ustalił miejsce zamieszkania córki K.K. przy matce. Brak orzeczenia sądu ustalającego opiekę naprzemienną nad córką, wyklucza więc możliwość samodzielnego ustalania faktu jej występowania przez organ administracji publicznej, czy to w drodze swoistej reinterpretacji w tym aspekcie wyroku rozwodowego wydanego w okresie gdy w porządku prawnym obowiązującym w Polsce tego rodzaju instytucja prawna nie występowała.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, na gruncie omawianej ustawy, J.K. urodzony w 2007 r. nie mógł być uznany za członka rodziny skarżącego jako kolejne dziecko, gdyż córka K.K. została zaliczona do rodziny matki, a to wykluczało możliwość uzyskania przez skarżącego przewidzianego ustawą świadczenia wychowawczego na syna jako na kolejne dziecko w rodzinie - o co wnosił skarżący.

W tym stanie rzeczy zgodzić się należy z organami, że wypłacone skarżącemu za okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. świadczenie wychowawcze na syna jako na kolejne dziecko w rodzinie stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Istotny bowiem dla uznania ich za takowe jest obiektywne zaistnienie okoliczności objętych hipotezą normy prawnej z art. 25 ust. 2 ppwd, a nie przyczyny jakie do ich zaistnienia doprowadziły. Wobec tego Wójt Gminy [...], zobowiązany był wydać decyzję o ustaleniu, że pobrane świadczenie jest nienależnie pobrane i zobowiązaniu do jego zwrotu.

Zgodne z art. 25 ust. 1 ppwd, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Art. 25 ust. 2 zawiera definicję świadczenia wychowawczego nienależnie pobranego. Dla uznania zatem wypłaconego świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane, w myśl cytowanego przepisu, wystarczającym jest zaistnienie sytuacji w nim określonej, a sytuacja taka bezspornie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Niekwestionowaną wszak okolicznością jest (co znajduje to potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach), że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2017 r. przyznał T.K. świadczenie wychowawcze na syna J.K. (jako kolejne dziecko w rodzinie) w kwocie 500,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 września 2018 r. Następnie w dniu [...] listopada 2018 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., sygn. akt [...], orzekający rozwód B.K. z T.K. a także zasądzający alimenty na rzecz małoletniego dziecka – K.K. (wpisanej w skład rodziny jako pierwsze dziecko) od ojca T.K. oraz ustalający miejsce pobytu małoletniej córki przy matce. Jednocześnie sąd powszechny nie wydał orzeczenia w kwestii opieki naprzemiennej rodziców nad K.K., której miejsce zamieszkania jest przy matce. W konsekwencji – jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie - w świetle treści art. 2 pkt 16 ppwd J.K. należy uznać za pierwsze dziecko w rodzinie T.K., a więc świadczenie wychowawcze na to dziecko mogło być przyznane w okresie od dnia 1 października 2016 r. do dnia 30 września 2018 r. jedynie po spełnieniu kryterium dochodowego – stosownie do powołanych przepisów ppwd w brzmieniu obowiązujących w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Jednocześnie T.K. nie wnioskował o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W związku z czym świadczenie wychowawcze na syna J.K., wpisanego w skład rodziny skarżącego jako drugie dziecko, nie przysługiwało.

W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać należy, iż zgodnie z orzecznictwem dla zaistnienia przesłanek odpowiedzialności uregulowanych w art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, istotne znaczenie oprócz elementu obiektywnego, oznaczającego rzeczywiste pobranie nienależnego świadczenia, wymagane jest łączne zaistnienie przesłanki subiektywnej, to znaczy świadomości adresata przedmiotowego świadczenia, że nie przysługuje ono jemu. Żeby można było na taki podmiot nałożyć obowiązek zwrotu świadczenia, należy w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, że wiedział on o tym, że pobierając określone świadczenie działał niezgodnie z prawem. W orzecznictwie sądowym bowiem przyjmuje się, że "nienależne świadczenie" ma charakter obiektywny i występuje między innymi wówczas, gdy zostaje ono wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Z kolei "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się nadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Oznacza to, że tym przypadku o świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wtedy, gdy strona pobiera świadczenia, chociaż wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. Wobec powyższego wskazać należy, że w okolicznościach sprawy nie można zgodzić się z zarzutami skarżącego o pobraniu świadczenia wychowawczego nieświadomie, bowiem treść pouczeń zawartych w, znajdującym się w aktach sprawy, druku wniosku złożonego przez skarżącego o udzielenie prawa do ww. świadczenia, jest wyczerpująca i zrozumiała, a więc skarżący po zapoznaniu się z tymi pouczeniami miał pełną świadomość, czy wnioskowane świadczenie mu przysługuje.

Reasumując dotychczasowe rozważania stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo ustalonych okoliczności faktycznych, a powołane przepisy znajdowały zastosowanie w sprawie. W takiej zaś sytuacji wypłacone świadczenie należało uznać za nienależnie pobrane.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł jak w sentencji.