Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 734/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2011 r. sprawy ze skargi U. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stosunków wodnych na gruncie - oddala skargę -


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 734/10

Uzasadnienie

Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j.: Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), zwanej dalej "Prawem wodnym", orzekł o obowiązku wykonania do dnia 31 sierpnia 2010 r. przez M. O. i J. G., właścicieli działki ew. nr [...] położonej w N.:

- odwodnienia działki ew. nr [...] zgodnie z uzyskanym wcześniej pozwoleniem wodno-prawnym, określającym sposób gromadzenia i odprowadzania

ścieków opadowych o objętości powyżej 5 m3 na dobę oraz rodzaj i parametry

urządzeń retencyjno-rozsacząjących na tej działce,

* Zmiany ukształtowania powierzchni terenów zielonych na działce ew. nr

[...] ze spadkiem nie mniejszym niż 3% od granicy do wewnątrz działki. Spadek

powinien dotyczyć minimum połowy szerokości pasa terenu między granicą działki a

budynkiem lub terenem utwardzonym,

* szczelnych barier uniemożliwiających powierzchniowy spływ wody z działki

ew. nr [...] na działki sąsiednie;

Ponadto organ zobowiązał M. O. i J. G. do zgłoszenia wykonania powyższych obowiązków do Urzędu Gminy w L.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2009 r. J. M., właściciel działki ew. nr [...] w N., zwrócił się do Wójta Gminy L. o wydanie na podstawie art. 29 Prawa wodnego decyzji nakazującej właścicielowi działki ew. nr [...] przywrócenie na niej pierwotnego poziomu gruntu z uwagi na cykliczne zatapianie jego działki ew. nr [...] i nieruchomości sąsiednich wodami spływającymi z działki nr ew. [...] w związku z wybudowaniem na tej działce budynku, w którym działa przedszkole.

Organ zaznaczył, że przekazywana przez U. R. i J. M. dokumentacja zdjęciowa była przekazywana powołanym w sprawie biegłym, niemniej jednak nie mogła stanowić dla organu zasadniczego dowodu w prowadzonym postępowaniu ze względu na zbyt skomplikowany charakter sprawy, a także ze względu na to, iż organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc prawdy obiektywnej. Sporządzenie ekspertyzy hydrologicznej przez niezależnych biegłych zostało uznane przez organ za możliwość jej poznania.

Organ podniósł, że powołani w sprawie biegli T. S. i J. L. sporządzili ekspertyzę nie wskazującą na to, aby przyczyną podtopień na działkach sąsiadujących z działką ew. nr [...] było podwyższenie jej poziomu i wybudowanie tam przedszkola.

Zdaniem organu z powyższej opinii wynika, co następuje.

W przeszłości obszar objęty ekspertyzą (działki ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]) był terenem użytkowanym rolniczo, na którym znajdował się staw lub oczka wodne. Teren ten odwadniany był rowem melioracyjnym, który -sukcesywnie zasypywany - już nie istnieje. Obecnie jedynie działki ew. nr [...] i nr [...] są niezabudowane. Na działkach ew. nr [...], [...], [...] i [...] wybudowano domy jednorodzinne, a na działce nr ew. [...] budynek przedszkola i utwardzono znaczną część jej terenu. Proces przekształcania się tych terenów z rolniczego sposobu ich użytkowania w działki budowlane przebiegał latami, dlatego też nie jest możliwe ustalenie kto i kiedy likwidował kolejne naturalne odbiorniki wód opadowych. Na omawianym terenie brak jest kanalizacji deszczowej, która odbierałaby wody opadowe z dróg gminnych. Wiercenia wykazały, że pod 20-30 cm warstwą humusową do głębokości 50-120 cm występują gliny piaszczyste i piaski gliniaste, a niżej gliny. Są to więc utwory słabo przepuszczalne i dlatego po większych opadach deszczu woda może, przez pewien czas, stagnować na powierzchni terenu.

Sporządzona ekspertyza w ocenie organu charakteryzuje istniejący obecnie układ wodny na omawianym terenie określając zmiany ukształtowania powierzchni terenu, dokonane przez właścicieli nieruchomości w związku z prowadzonym procesem budowlanym i ocenia czy zmiany te mają wpływ na zakłócenie stosunków wodnych na tym terenie. Jako że ani M. O. i J. G. ani U. R. nie udostępnili biegłym swoich działek do przeprowadzenia badań i szczegółowych oględzin działek, wyniki ekspertyzy w odniesieniu do tych nieruchomości są niepełne, mogą nieznacznie różnić się od rzeczywistych, co nie znaczy jednak, iż są niewiarygodne.

Przeprowadzone badania wykazały, iż należąca do U. R. działka ew. nr [...] jest największym odbiornikiem wód pochodzących spoza swojego obszaru. Wszystkie zabudowane nieruchomości zostały podwyższone. Najbardziej działka ew. nr [...] - w granicach od 15-40 cm, pozostałe od kilku do ok. 20 cm. Największe przekształcenia terenu, polegające na uszczelnieniu dużych powierzchni nastąpiły na działce ew. nr [...], na której powstał 3-kondygnacyjny budynek przedszkola. Z tego powodu wykonano dla tej działki obliczenia ilości powstających ścieków opadowych. Ponieważ są to wartości znacznie przekraczające wielkość 5 m3 na dobę niezbędne jest uzyskanie pozwolenia wodno-prawnego określającego warunki zagospodarowania ścieków opadowych na terenie działki ew. nr [...]. Częstsze w ostatnich latach deszcze ulewne powodują, iż ścieków opadowych jest znacznie więcej niż poprzednio. Ponadto powierzchnia terenu działki ew. nr [...] opada w kierunku działek ew. nr [...], [...] i [...]. Ze względu na cokoliki ogrodzenia działki ew. nr [...] równe z powierzchnią terenu lub miejscami wyższe od niej tylko o 2-3 cm, wody deszczowe spływają częściowo z tej działki na działki ew. nr [...] i [...] lub na drogę w kierunku działki ew. nr [...], a następnie jej poboczem płyną dalej na działkę nr ew. [...]. Znaczne ilości wód opadowych spływające z dachu przedszkola na działce ew. nr [...] do znajdujących się na terenie działki studni chłonnych nie mogą efektywnie infiltrować ze względu na niską przepuszczalność gruntu i wysoki poziom wód gruntowych. Powoduje to przesycenie gruntu praktycznie aż do powierzchni i powstawanie zwiększonych spływów powierzchniowych z terenu trawnika na działkę ew. nr [...].

Woda deszczowa zgromadzona w studzienkach na działce ew. nr [...] oraz stagnująca na działce ew. nr [...], gdzie dopływa powierzchniowo m. in. z działki ew. nr [...] przesiąka gruntem na działkę ew. nr [...] i nieco zwiększa uwilgotnienie jej południowo-zachodniej części. Spływ powierzchniowy wody z działki ew. nr [...] na działkę ew. nr [...] nie występuje.

W celu wyjaśnienia wpływu systemu infiltracyjnego zainstalowanego na działce ew. nr [...] na poziomy wody na działce ew. nr [...] biegli wykonali dwa odwierty: pierwszy na poboczu ulicy, w pobliżu studni retencyjno-infiltracyjnej, zlokalizowanej na działce ew. nr [...], drugi naprzeciwko pierwszego, tuż przy ogrodzeniu, na działce ew. nr [...]. Rzędne wody nawierconej, tj. tuż po wykonaniu odwiertu w pierwszym odwiercie, w pobliżu studni infiltracyjnej określono na głębokości 0,5 m poniżej powierzchni terenu. Po upływie około dwóch godzin, woda w tym otworze obniżyła się do głębokości 0,7 m poniżej powierzchni terenu. W związku z powyższym wnioskować można, iż w okresie pomiędzy pierwszym i drugim pomiarem woda ze studni infiltracyjno-retencyjnej na działce ew. nr [...] została odpompowana, co spowodowało obniżenie poziomu wody w odwiercie drugim, znajdującym się na nieruchomości ew. nr [...]. Po wykonaniu odwiertu wraz z upływem czasu woda zawsze ustala się na poziomie wyższym niż tuż po wierceniach.

Powierzchnia działki ew. nr [...] obniża się od tarasu w stronę ogrodzenia. Działka ta jest oddzielona drogą utwardzoną kostką brukową od działki ew. nr [...], dlatego woda z działki ew. nr [...] nie wpływa bezpośrednio na działkę ew. nr [...]. Przed bezpośrednim napływem wody z zewnątrz działka ta chroniona jest ponadto fundamentem ogrodzenia sięgającym na głębokość około 1 m oraz cokolikiem o wysokości od 5 do 19 cm. Fundament i cokolik pod ogrodzenie uniemożliwia ponadto odpływ wody z tej działki na tereny sąsiednie. Jednocześnie działka ta ma dużą powierzchnię biologicznie czynną w stosunku do powierzchni utwardzonej, stąd woda opadowa i roztopowa jest w zasadzie wprowadzana do gruntu w jej obrębie. Wyjątkiem jest trasa podjazdowa od bramy do garażu, wybudowana z 3% spadkiem w stronę drogi. Przy nawalnych deszczach woda z tego obszaru spływa na drogę i dalej płynie drogą, częściowo zatrzymując się w obniżeniu terenowym drogi i pobocza, usytuowanym na wysokości tarasu budynku, w odległości około 10 m od granicy z działką ew. nr [...]. Następnie częściowo odparowuje, a częściowo zasila działkę ew. nr [...]. Woda spływająca z trasy podjazdowej do garażu nie powoduje zmian uwilgotnienia działki ew. nr [...].

W związku z powyższym w ocenie organu właściciele działki ew. nr [...] zakłócili układ stosunków wodnych na omawianym terenie szkodliwie wpływając na grunty sąsiednie poprzez wybudowanie dużego obiektu z powierzchnią dachu formującą taką ilość ścieków opadowych, która wymaga opracowania projektu ich zagospodarowania na własnej nieruchomości poprzez uszczelnienie większości powierzchni działki i poprzez pozostawienie zbyt małej powierzchni biologicznie czynnej. Ponadto brak zgody właścicieli działki ew. nr [...] na przeprowadzenie szczegółowej ekspertyzy na tej nieruchomości i oceny istniejącego na działce systemu zbierania i rozsączania wód opadowych, w tym studni chłonnych i zbiornika retencyjnego, uniemożliwił uzyskanie najbardziej wiarygodnego materiału dowodowego, obrazującego sposób gospodarowania wodami opadowymi na działce ew. nr [...].

Zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie.

W ocenie organu uzyskanie przez właścicieli działki ew. nr [...] pozwolenia wodno-prawnego określającego sposób gromadzenia i odprowadzania ścieków opadowych oraz rodzaj i parametry urządzeń retencyjno-rozsaczających oraz wykonanie odwodnienia zgodnie z tym pozwoleniem zapobiegnie przedostawaniu się wody na nieruchomości sąsiednie. Ponadto wykonanie zmiany ukształtowania powierzchni terenów zielonych i szczelnych barier na działce ew. nr [...] uniemożliwi powierzchniowy spływ wody z tej działki na działki sąsiednie.

Odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wnieśli M. O., U. R. i J. M.

Po rozpatrzeniu odwołań decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie należało ustalić, czy ewentualne zmiany stanu wody na dz. ew. nr [...] dokonane przez jej właścicieli szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Ze sporządzonej przez biegłych ekspertyzy wynika, że właściciele działki ew. nr [...] naruszyli stosunki wodne przez realizację na tej działce obiektu budowlanego - przedszkola.

Zdaniem organu odwoławczego z powyższej ekspertyzy wynika jednak także, iż - choć podwyższenie terenu działki ew. nr [...] i niewłaściwy sposób odprowadzenia wód opadowych przyczyniły się niewątpliwie do podtapiania sąsiednich działek - nie jest to jedyna przyczyna tego zjawiska. Wskazano, że podwyższono również wszystkie pozostałe działki. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego nie wiadomo w jakim stopniu działania właścicieli działki ew. nr [...] przyczyniły się do zmiany stosunków wodnych na działkach sąsiednich. Jak wskazano w ekspertyzie, przy ulewnych deszczach i w czasie roztopów wiosennych woda za działki ew. nr [...] spływa częściowo na działkę [...] (własność U. R.), a także na drogę (ul. [...]) w pobliże ogrodzenia działki ew. nr [...] (własność J. M.) w rejonie jej południowo - zachodniego narożnika, skąd przesiąka na tę działkę.

Organ drugiej instancji wskazał, iż ekspertyza jest niekompletna, gdyż nie przeprowadzono pomiarów i badań instalacji odwadniających na wszystkich działkach, w tym nie przeprowadzono ich na działce ew. nr [...] i [...] z powodu ich nieudostępnienia przez właścicieli. Jakkolwiek w ekspertyzie wskazano na istnienie w przeszłości rowu melioracyjnego, to jednak nie ustalono jego przebiegu ani nie dokonano oceny jaki mógł mieć on wpływ na stosunki wodne na przedmiotowych działkach. Nie można również pominąć wpływu stanu i sposobu odwodnienia drogi (ul. [...]) na zalewanie sąsiednich posesji. Jak wynika z akt sprawy, w tym z ekspertyzy, sprawa zalewania przedmiotowych działek winna być rozpatrzona kompleksowo (zbadania stosunków wodnych na większym obszarze). Uznano zatem, że stan faktyczny w sprawie nie został dostatecznie wyjaśniony.

Ponadto, w ocenie kolegium, organ pierwszej instancji nie ustosunkował się w decyzji do zastrzeżeń stron co do ekspertyzy, stąd uzasadnienie jego decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k. p. a.

Powyższe uzasadnia zdaniem kolegium uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia postępowania dowodowego i rozważenia zastrzeżeń stron odnoszących się do wydanej ekspertyzy. Skoro nie można ustalić w jakim stopniu do zalewania działek sąsiednich w stosunku do działki ew. nr [...] przyczynili się właściciele tej działki, w sytuacji gdy również właściciele wszystkich pozostałych działek objętych ekspertyzą dokonali podwyższenia terenu ich działek i gdy nie wiadomo w jakim stopniu inne czynniki przyczyniły się do zaistniałego stanu rzeczy (m. in. zasypanie rowu melioracyjnego), nie można zastosować art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jedynie w stosunku do właścicieli działki ew. nr [...].

Kolegium podniosło, że z nadesłanych przez M. O. dokumentów (kopie wyroków WSA w Warszawie i NSA wydanych w sprawie o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę przedmiotowego przedszkola) wynika, że sprawa zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wybudowanego przedszkola została rozstrzygnięta przez sąd administracyjny. Kwestia ta nie może być już zatem przedmiotem badania przez organy administracji publicznej (organy budowlane). Natomiast jeśli przedmiotowy obiekt zostałby zrealizowany niezgodnie z pozwoleniem na budowę (projektem budowlanym), strony mają zawsze możliwość żądania wszczęcia postępowania w takiej sprawie przed właściwym organem budowlanym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.: Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej "Prawem budowlanym". Kwestia ta nie ma jednak znaczenia w postępowaniu w niniejszej sprawie, w której rozstrzygnięcie następuje na podstawie przepisów Prawa wodnego, a nie Prawa budowlanego.

Skargę na decyzję kolegium wniosła U. R. Skarga J. M. została odrzucona przez Sąd z uwagi na brak formalny, stąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym działał on jako uczestnik.

Skarżąca U. R. wskazała, że kolegium powierzchownie zajęło się kwestią zasadniczą, tj. wybudowaniem gmachu przedszkola na działce ew. nr [...] i pozostawieniem niewystarczającej do utrzymania normalnych warunków środowiskowych na sąsiednich działkach powierzchni biologicznie czynnej (ok. 20%).

Zdaniem skarżącej kolegium niezasadnie próbuje rozłożyć odpowiedzialność za permanentne zalewanie działek ew. nr [...] i nr [...] pobliskich sąsiadów.

Zabrakło wyraźnego wskazania, że to woda ze znacząco podwyższonej, zabetonowanej w ogromnej mierze działki ew. nr [...] zalewa sąsiednie działki ew. nr [...] i nr [...].

W ocenie skarżącej kolegium nie odniosło się do jej zarzutów:

* gmach przedszkola jest usytuowany na stosunkowo niewielkiej działce o

pow. 1350 m2, lecz jest prawie dwukrotnie dłuższy od normy dopuszczonej w

miejscowym planie (dopuszczona dł. 8-15 m, a jest aż ok. 27 m),

* powierzchnia biologicznie czynna wymagana w miejscowym planie wynosi

minimum 50%, a na działce ew. nr [...] jest zaledwie ok. 20%,

* nastąpiło znaczące podwyższenie i wyprofilowanie działki ew. nr [...] w

stronę działki skarżącej i uczestnika J. M.,

* nieuwzględnienie zdjęć jako dowodów,

- działka uczestnika J. M. jest także zalewana wodami spływającymi z nieruchomości J. G. i M. O.,

- działka J. M. z prawej strony graniczy z parcelą nawet w najmniejszym stopniu niezabudowaną, nie jest możliwe zatem, aby teren ten miał jakikolwiek wpływ na stosunki wodne na działce J. M. Po lewej zaś stronie jest ulica [...] (po jej drugiej stronie są zabudowania znacząco oddalone od ulicy). Natomiast od strony ul. [...] nieruchomość J. M. sąsiaduje z dość dużą działką (pow. ok. 2000 m2), na której usytuowany jest budynek mieszkalny o powierzchni 150-200 m2. Podwyższeniu gruntu także w przypadku tego sąsiedztwa nie ma mowy.

W skardze J. M., które w związku z jej odrzuceniem Sąd potraktował jako pismo procesowe, decyzji kolegium zarzucono, że skupiła się tylko i wyłącznie na naruszeniu art. 29 Prawa Wodnego przez inwestorów, którzy zbudowali olbrzymi gmach przedszkola, z rażącym naruszeniem wszystkich parametrów zabudowy wymaganych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, skutkiem czego są permanentne zatapiania nieruchomości sąsiednich. Zdaniem uczestnika organy tego wątku nie zbadały, a skupiły się tylko na jednym skutku permanentnym zatapianiu nieruchomości sąsiednich, chociaż naruszenie art. 29. Prawa Wodnego było pierwszym powodem wszczęcia postępowania z urzędu przez Wójta Gminy na wniosek uczestnika. Uczestnik wniósł o nakazanie przywrócenia zabudowy działki ew. nr [...] zgodnie z wszystkimi parametrami zabudowy wymaganymi w planie miejscowym, po dokonaniu rzetelnej inwentaryzacji przedszkola przez rzeczoznawców sądowych.

Uczestnik wskazał, że już w postępowaniu administracyjnym wskazywał na czym polegało rażące naruszenie parametrów zabudowy działki ew. nr [...]. Kolegium nie zechciało powrócić do spraw związanych z naruszeniem prawa budowlanego, lecz problem polega na tym, że osoby poszkodowane w obydwu postępowaniach były z nich wyłączone, a ich argumenty i dowody - oddalone z powodu rzekomego braku interesu prawnego, co dało możliwość pełnomocnikom prawnym inwestorów oraz samym inwestorom do przedłożenia w WSA dowodów niezgodnych z prawdą i spreparowanych w taki sposób, aby zminimalizować zarzuty naruszenia prawa wykazane przez Wojewodę oraz GINB. Ukryto przed WSA decyzję wojewody z dnia [...] maja 2008 r. oceniającą działania Starosty [...] w procedurze wydawania pozwolenia na budowę przedszkola z rażącym naruszeniem przepisów k. p. a. Następna decyzja wojewody z dnia [...] czerwca 2008 r. unieważniła pozwolenia na budowę. Mając do dyspozycji ułomną dokumentację Wojewoda [...] mógł postawić tylko część zarzutów wobec projektu architektoniczno-budowlanego jako niezgodnych z warunkami zabudowy wymaganymi przez plan miejscowy. Odbioru obiektu dokonali niezgodnie z właściwością inspektorzy z Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego, więc nie dopuścili do inwentaryzacji i weryfikacji geodezyjnej tego obiektu w czasie wykonywania ekspertyzy hydrologiczno-geodezyjnej związanej z naruszeniem art. 29 Prawa Wodnego.

W dokumentach użytych w postępowaniach sądowoadministracyjnych w sprawie uchylenia pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie (przed WSA i NSA) użyto dowodów niezgodnych z prawdą. Fundamentalnym argumentem była w nich teza o ograniczeniu oddziaływania ogromnego obiektu przedszkola w granicach działki ew. nr [...], co miało implikować brak interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich do uczestnictwa w tych postępowaniach.

W obecnym postępowaniu natomiast nie neguje się faktu posiadania interesu prawnego przez sąsiadów ze względu na ewidentne ograniczenie swobody dysponowania naszymi nieruchomościami ponad przeciętną miarę.

Uczestnik zarzucił decyzjom organów obu instancji akceptację rażącego naruszenia warunków zabudowy działki ew. nr [...]. Zdaniem J. M. decyzja Wójta Gminy L. zaleca właścicielom działki ew. nr [...] wykonanie czynności nie gwarantujących skutecznej eliminacji zatapiania wodami opadowymi nieruchomości sąsiednich. Wójt pominął wskazywane przyczyny (przekroczenie wszystkich parametrów zabudowy), a jednocześnie nie zagwarantował skutecznej eliminacji skutków, ponieważ zmiana profilu nachylenia gruntu, jak i zalecane wykonanie cokolików czy retencja wody w nieszczelnych istniejących zbiornikach nic nie zmieni. Zgodnie z fizycznym prawem przepływu płynów w naczyniach połączonych, wody opadowe na gliniastym podłożu zawsze będą spływać na nieruchomości położone niżej. Fakt ten potwierdziła wykonana ekspertyza hydrologiczno-geodezyjna opracowana przez rzeczoznawców.

Zdaniem uczestnika Wójt Gminy nie wykazuje dbałości o dobro publiczne -drogę gminną (ul. [...]) i wspólną kanalizację sanitarną i oczyszczalnię ścieków sanitarnych. Zatapianie drogi gminnej spowodowało jej zapadliska już po roku występowania przelewu wód z działki ew. nr [...]. Zgłaszane do Gminy przez uczestnika odpompowywanie dokonywane niemal codziennie przez inwestorów przedszkola wód opadowych do kanalizacji sanitarnej i prawdopodobne połączenie zbiornika pod wykonanym parkingiem do kanalizacji sanitarnej nie spotkało się z żadnym działaniem prewencyjnym ze strony Gminy.

Nakazane przez Wójta działania dawały właścicielom działki [...] dodatkowy czas sześciu miesięcy (do 31 sierpnia 2010 r.) na utrzymywanie destrukcyjnego oddziaływania na działki sąsiednie. W przypadku bezspornego stwierdzenia naruszenia prawa przez inwestorów usunięcie tych skutków powinno być bezzwłoczne, co jest tym ważniejsze,iż Gmina nie poczuwa się do odpowiedzialności za usuwanie skutków zatopień. W związku z tym wniesiono o nakazanie Wójtowi Gminy L., aby zgodnie z treścią ekspertyzy wykazującej, iż działka uczestnika jest zatapiana z ul. [...], przyjął odpowiedzialność za ten stan rzeczy przez jej odwodnienie, a do czasu tej czynności - przez usuwanie wodę z działki uczestnika na każde jego wezwanie, tak jak było to wcześniej ustalone. Uczestnik wniósł ponadto o nakazanie przywrócenia zabudowy działki ew. nr [...] zgodnie z wszystkimi parametrami zabudowy wymaganymi w planie miejscowym, po dokonaniu rzetelnej inwentaryzacji przedszkola przez rzeczoznawców sądowych.

W odpowiedzi na skargę U. R. organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik M. O. w złożonym na rozprawie piśmie z dnia 25 lutego 2011 r. wniósł o oddalenie skargi oraz złożył ekspertyzę hydrologiczną, dopuszczona następnie przez Sąd jako dowód w sprawie. Uczestnik M. O. wskazał na likwidację rowów melioracyjnych na obecnej ulicy [...] i działce ew. nr [...], na okoliczność, że tereny działek skarżącej oraz uczestnika J. M. są ukształtowane na poziomie w zasadzie poniżej powierzchni terenów pozostałych działek oraz na niewystarczające rozpoznanie geologiczne działki ew. nr [...], by wnioskować o przepływie wody gruntowej, jako że urządzenia retencyjne na tej działce wystarczają na zmagazynowanie wody w czasie dreszczów nawalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p. p. s. a.", (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym, stosownie do art. 134 p. p. s. a., zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k. p. a. stanowiącym, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Kwestią zasadniczą dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest więc ustalenie, czy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że wydający decyzję w pierwszej instancji Wójt Gminy L. przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k. p. a., wskutek czego posiada ono znaczne braki mogące być uzupełnione jedynie w ponownym postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 p. w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego).

Z brzmienia tych przepisów wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że stosownie do art. 134 p. p. s. a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Niniejsza sprawa przed Sądem polega na zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2010 r. wydanej na podstawie przepisów Prawa wodnego. Poza kontrolą Sądu w tym postępowaniu sądowym pozostaje więc ocena zgodności z prawem innych aktów, w tym aktów wydawanych w postępowaniach o wydanie pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie. Nie mają więc znaczenia w sprawie podnoszone przez uczestnika J. M. zarzuty o niezgodności gabarytów przedszkola z planem miejscowym oraz z projektem architektonicznym oraz okoliczność, czy inne podmioty poza inwestorem brały udział w tych postępowaniach.

Z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika, że przesłankami wydania nakazów w tym trybie jest ustalenie, że właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Sam fakt dokonania określonej zmiany nie jest więc wystarczający do zastosowania tego przepisu. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na działkach sąsiednich, a ponadto spowodowała szkodę.

W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż sporządzona w postępowaniu przed organem pierwszej instancji opinia biegłych z października 2009 r. nie jest wystarczająca do całościowej oceny stosunków wodnych panujących na badanym obszarze, a więc także do ustalenia przyczyn zalewania działek ew. nr [...] i nr [...] i ich wpływu na istniejący stan rzeczy. Niekompletność opinii polega na niezbadaniu wpływu podwyższenia poziomu innych działek z badanego terenu na stan wody na gruncie, nieprzeprowadzeniu pomiarów na terenie działek ew. nr [...] i nr [...] oraz nieustalenie przebiegu dawniej istniejącego rowu melioracyjnego ani wpływu jego zasypania na stan wody na gruncie.

Odnośnie wspomnianego wyżej rowu Sąd nadmienia, że ustawodawca -nakładając na właściciela nieruchomości obowiązki związane z utrzymaniem określonych stosunków wodnych na posiadanej nieruchomości i zakazem ich zmiany ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich - nie odniósł się w żaden sposób do pojęcia urządzenia wodnego, którego definicja zawarta została w art. 9 ust. 1 pkt 19 pkt a Prawa wodnego, a do których zalicza się m. in. również rowy. Skutkiem tego art. 29 Prawa wodnego odnosi się do stanu wody na gruncie rozumianego jako pewien stan faktyczny, niekoniecznie związany z prawnie uregulowanymi sposobami korzystania z wód i istniejący w oderwaniu od faktu jego ujawnienia w rejestrach urzędowych. Normy zawarte w art. 29 Prawa wodnego adresowane są do właścicieli nieruchomości niezależnie od tego, czy na ich terenach znajdują się urządzenia wodne w rozumieniu tej ustawy, a tym bardziej, czy urządzenia te figurują w rejestrach urzędowych. Celem art. 29 Prawa wodnego jest zapewnienie niepogorszonego stanu stosunków wodnych na gruntach, zakaz ingerencji w faktyczny stan wód na gruntach, jeśli może to szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie, nie zaś nakaz utrzymania i konserwacji urządzeń wodnych, czy zakaz ich niszczenia, które to obowiązki podlegają dyspozycjom odrębnych przepisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 160/07).

Sąd podziela stanowisko organu, że sama dokumentacja zdjęciowa, choć może w pewien sposób ukazać niekorzystne skutki dla właścicieli niektórych działek z badanego terenu, nie jest jednak w stanie jednoznacznie wskazać na przyczyny tego stanu rzeczy oraz na stopień przyczynienia się do jego zaistnienia przez właścicieli poszczególnych działek. W sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego opinia biegłego jest zasadniczo niezbędna. Zarówno ustalenie czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właściciela (właścicieli) gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom tj. określenie odpowiednich "urządzeń", do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń.

Zgodnie z art. 136 k. p. a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu dla ustalenia przyczyn istniejącego stanu wody na gruncie, w tym zalewania działek ew. nr [...] i nr [...], nie wystarcza analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, a ustalone one mogą być dopiero przez dokonanie i ocenę specjalistycznej opinii hydrologicznej w pełnym zakresie. Wykraczałoby to zdaniem Sądu poza zakres czynności, do których jest uprawniony organ drugiej instancji na podstawie art. 136 k. p. a., a ponadto nie zapewniało zagwarantowanej w art. 15 k. p. a. dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Powyższe wskazuje, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia było uzasadnione.

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p. p. s. a.