Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 147/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Monika Sawa (spr.) WSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej jako k.p.a., oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204), dalej jako u.g.n., po rozpatrzeniu odwołania D. P. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. orzekającej o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], w rejonie ulic [...] i [...] ( dawna ul. [...]), ozn. hip. [...] o pow. [...] m2 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Nieruchomość położona w [...] w rejonie ulic [...] i [...] (dawna ul. [...]), ozn. hip. [...] o pow. [...] m2 objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 48, poz. 195) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy [...]. Obecnie na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2015 poz. 1438 tj.) grunt przedmiotowej nieruchomości stanowi własność [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] Oddział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] września 1948 r. L. dz. [...], właścicielem ww. nieruchomości była S. z W. Dawna właścicielka złożyła w wyznaczonym dekretem z dnia 26 października 1945 r. terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego). Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1960 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło S. C. przyznania użytkowania do gruntu nieruchomości hip. [...] położonego przy ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2000 r., sygn. akt [...], stwierdziło nieważność w/w decyzji z dnia [...] stycznia 1960 r. Decyzją Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2004 r., znak [...], umorzono - na wniosek strony - postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) gruntu przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] maja 2003 r. ([...] maja 2003 r. data na wniosku) E. C. wystąpiła o ustalenie w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ul. [...] onz. hip. [...]. Swoje prawa do występowania z roszczeniem wnioskodawczyni udowodniła przedkładając postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] stycznia 1990 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po S. C., ostatnio stale zamieszkałej i zmarłej [...] lipca 1988 r. w [...], nabyła na podstawie ustawy córka E. C. w całości. Decyzją z dnia [...].09.2006 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił E. C. przyznania odszkodowania za nieruchomość hip. [...]. Powyższa decyzja została uchylona przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu [...] marca 2018 r. do Urzędu [...] wpłynęło pismo D. P. ponawiające wniosek z dnia [...] grudnia 2003 r. o przyznanie odszkodowania. Do wniosku dołączono akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] października 2017 r. za numerem Repertorium A [...], sporządzonym przed M. W. notariuszem w [...], zgodnie z którym spadek po E. C., ostatnio stale zamieszkałej i zmarłej [...] sierpnia 2017 r. w [...], nabyła wprost córka D. P. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Prezydent [...] ponownie odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], w rejonie ulic [...] i [...] ( dawna ul. [...]), ozn. hip. [...] o pow. [...] m2. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r., w ustawowo przepisanym terminie, D.P. złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, podnosząc naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez błędne ustalenie, że nie została w niniejszej sprawie spełniona jedna z przesłanek odszkodowawczych, zawartych w art. 215 ust. 2 u.g.n., związana z utratą faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez poprzednich właścicieli.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy Wojewoda wskazał, że stosownie do postanowień art. 215 ust. 2 u.g.n. przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu [...] kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Z powyższego wynika, że odszkodowanie za grunt przejęty na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przysługuje dawnemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcom prawnym, jeżeli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ wskazał, że w kwestii pierwszej przesłanki dotyczącej przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne to zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, art. 215 ust. 2 u.g.n. należy ją rozpatrywać według kryteriów obowiązujących przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Pojęcie "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu, jakie mu wówczas nadawano - był to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to ograniczenia wprowadzono w późniejszym okresie. Wojewoda podniósł, że w przedmiotowej sprawie kwestię spełnienia pierwszej z przesłanek wyznaczonych przez art. 215 u.g.n., czyli możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne ocenić należy na podstawie planu zabudowania istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Planem takim był Ogólny Plan Zabudowania [...] - plan strefowy, zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Zgodnie z ww. Ogólnym planem zabudowania [...], obowiązującym w dacie wejścia w życie ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r., nieruchomość położona przy dawnej ul. [...] znajdowała się w strefie II a, w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa do 2 kondygnacji oraz 30 % powierzchni zabudowania. Wojewoda wskazał, że na tej podstawie organ pierwszej instancji stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Odnosząc się do prawidłowości powyższego ustalenia, Wojewoda podniósł, że stoi na stanowisku, iż potraktowanie owego planu jako dowodu adekwatnego do ustalenia przesłanki możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne jest w niniejszej sprawie wystarczające. Z jednej strony, zdaniem organu, należy wziąć pod uwagę ogólny charakter wspomnianego planu, którego celem było m.in. ustalenie kierunków i perspektyw rozwoju urbanistycznego [...], w tym maksymalnych normatywów zabudowy. Wojewoda podniósł, że tytułem przykładu brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wykluczona jest możliwość wzniesienia mniejszego budynku czy też wzniesienia 4 kondygnacyjnego budynku, ale przy np. 20% zabudowie działki, (zob. wyrok WSA z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt TSA/Wa 712/08). Ponadto wskazania omawianego planu co do przeznaczenia nieruchomości oznaczały wielkości progowe, a zatem bez naruszenia planu możliwe było realizowanie budynków o parametrach mniejszych. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowe jest uznanie, że przy parametrach zabudowy przedmiotowej nieruchomości przy dawnej ul. [...] istniała potencjalna możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W kwestii drugiej przesłanki tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu [...] kwietnia 1958 r., Wojewoda odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 1999 r., sygn. akt lV SA 614/97 zgodnie z którym przez faktyczne władanie rozumie się nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku". Sąd podkreślił, że "negatywna przesłanka w postaci pozbawienia faktycznej możliwości władania działką po dniu [...] kwietnia 1958 r. może być dostatecznie zobiektywizowana w zasadzie wyłącznie poprzez ustalenie o objęciu faktycznego, rzeczywistego władztwa przez Państwo. Chodzi tu o faktyczne przejęcie władztwa, a nie o objęcie w

posiadanie w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy". Nadto, faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 u.g.n. odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1748/09). Zarówno w piśmiennictwie jak i judykaturze podkreśla się, że sam termin "pozbawienie faktycznej możliwości władania nieruchomością" jest nieprecyzyjny i nastręcza wielu wątpliwości interpretacyjnych. Organ odwołał się także do stanowiska wyrażonego w komentarzu do ustawy o gospodarce nieruchomościami autorstwa Mirosława Gdesza gdzie wskazano, że pozbawienie wykonywania władztwa nad rzeczą mogło nastąpić wyłącznie przez przejęcie faktycznego posiadania nieruchomości przez inny podmiot wbrew woli dawnego właściciela. Wojewoda wskazał, że jak ustalił organ I instancji i co potwierdza dokumentacja zgromadzona w sprawie, działka objęta roszczeniem o przyznanie odszkodowania stanowi w znacznej części teren między blokami o adresach [...],[...] i [...],[...]. Wymienione powyżej bloki mieszkalne powstały w latach 1949 - 1964 w ramach budowy osiedla mieszkaniowego "[...]" realizowanego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową, a następnie przejęte przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]". Budowa osiedla oparta została o promesę z dnia [...] marca 1948 r. Przy piśmie z dnia [...] września 2004 r. znak [...], Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" przesłała kopie pozwoleń na budowę poszczególnych budynków, z których wynika, iż bloki o adresach [...] (blok oznaczony [...]) i [...] (blok oznaczony jako [...]) powstały w oparciu o indywidualne pozwolenia na budowę wydane przez Wydział Inspekcji Budowlanej w dniu [...] lipca 1948 r. Jak wynika z kwestionariusza dla robót przy budowie budynku [...] przy ul. [...], rozpoczęcie robót nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 r. i zostały one zakończone w dniu [...] marca 1949 r. Wystąpienie [...] Spółdzielni Mieszkaniowej do Zarządu Miejskiego w [...] Wydział Inspekcji Budowlanej o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku oznaczonego jako [...] nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1951 r. Na podstawie informacji z rejestru budynków ustalono, że znajdujące się w najbliższym sąsiedztwie działki hipotecznej [...] budynki mieszkalne zostały pobudowane: blok przy [...] w 1949 r., blok przy [...] w 1950 r. Pismem z dnia [...] marca 2006 r. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] poinformował, że na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] znajdują się dwa obiekty użytkowe:

- lokal użytkowy usytuowany w piwnicy budynku mieszkalnego [...], znajdujący się częściowo poza obrysem budynku, jednak stanowi jego integralną cześć i został wybudowany jako jedna inwestycja z budynkiem mieszkalnym w 1949 r.,

- garaż powstały w wyniku adaptacji komórki (szopy) postawionej systemem gospodarczym przez b. Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w latach 50-tych ubiegłego wieku. Pomieszczenie to służyło do składowania zbędnych opakowań, makulatury i innych odpadów po towarach przywożonych do sklepu.

Powyższe informacje znajdują również potwierdzenie w zdjęciach lotniczych wykonanych w 1953 roku, na których jednoznacznie widać istniejącą zabudowę tj. bloki o adresach [...] i [...] oraz przy [...] i [...]. Organ wskazał, że jak wynika ze zdjęcia przesłanego przez Wojskowe Biuro Historyczne przy piśmie dnia [...] marca 2018 r. nr [...], teren pomiędzy budynkami posadowionymi na przedmiotowej nieruchomości jest zagospodarowany z urządzonymi ciągami komunikacyjnymi. Zdaniem Wojewody należy zgodzić się z wnioskiem organu I instancji, zawartym w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., że jako teren osiedlowy położony pomiędzy budynkami mieszkalnymi, pomiędzy którymi (tj. blokami o adresach: [...],[...],[...] i [...]) istniała niewielka odległość oraz których termin budowy zawierał się w zbliżonym okresie czasu - cała działka hipoteczna została zajęta podczas prowadzenia prac budowlanych. Powyższe ustalenia poparte stosowną dokumentacją lokalizacyjną dają podstawę do stwierdzenia, że utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością hipoteczną [...] o pow. [...] m2 przez dawnych właścicieli, nastąpiła przed dniem [...] kwietnia 1958 r. W rezultacie uprawnione jest stwierdzenie organu I instancji o utracie faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem [...] kwietnia 1958 r., gdyż opiera się nie tylko na dokumentacji planistycznej inwestycji takiej jak: pozwolenia na budowę ale również wykonawczej i zawierającej postęp prac realizacyjnych, takiej jak: kwestionariusz dla robót budowlanych oraz zdjęcia lotnicze, wykonane przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Jest to właściwy kierunek wykładni przesłanki związanej z utratą faktycznej możliwości władania, zawartej w art. 215 ust. 2 u.g.n. Reasumując, Wojewoda wskazał, że organ I instancji właściwie orzekł o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. [...], wobec niespełnienia przesłanki utraty faktycznej możliwości władania nią przez dawnych właścicieli po dniu [...] kwietnia 1958 r., nie naruszając przy tym ani przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., ani przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 215 ust. 2 u.g.n. Odnosząc się z kolei, do treści odwołania, organ podniósł, że nie wskazano w nim na żadne inne, poza zgromadzonymi przez organ I instancji, dowody, z których mogłyby wynikać ustalenia odmienne od poczynionych w decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], w rejonie ulic [...] i [...] ( dawna ul. [...]), ozn. hip. [...] o pow. [...] m2. Wojewoda podał także, że w powołanej przez pełnomocnika strony odwołującej "licznej korespondencji z właściwymi organami" dawnych właścicieli nieruchomości, prowadzonej od dnia [...] sierpnia 1946 r. do 1960 roku w sprawie zabudowy działki hipotecznej domem jednorodzinnym, która miałaby świadczyć o faktycznym władaniu działką po dniu [...] kwietnia 1958 r. brak w aktach sprawy. Nie została także dołączona do odwołania od decyzji organu I instancji. Zdaniem Wojewody z uwagi na powyższe nie sposób zarzucić organowi I instancji pominięcia tej części materiału dowodowego. Brak też możliwości jego weryfikacji przez organ stopnia wojewódzkiego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. P. (dalej: skarżąca) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa procesowego tj.; art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. - mające wpływ na jej treść, polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, dowolną jego ocenę oraz oparcie ustaleń o kopie dokumentów, którym nie można nadać przymiotu dowodu skutkujące błędnym uznaniem, iż właściciele lub ich następcy utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością położoną przy ul. [...] hip. [...] przed datą [...] kwietnia 1958 roku;

2) przepisów prawa materialnego tj.: art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie skutkujące błędnym uznaniem, iż właściciele lub ich następcy utracili możliwość władania przedmiotowa nieruchomością położoną przy ul. [...] hip. [...] przed datą [...] kwietnia 1958 roku.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Nr [...] w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45).

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi należy na wstępie wskazać, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu [...] kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r.

Przepis ten przewiduje zatem dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Należało zatem zbadać, czy na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo uznały, że byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji dokonały prawidłowego rozstrzygnięcia i zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki wymienione w treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące przyznanie odszkodowania, a co za tym idzie brak było możliwości uwzględnienia zgłoszonego wniosku.

Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje zaistnienie pierwszej z przesłanek zawartej w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie organu nieruchomość położona w Warszawie w rejonie ulic [...] i [...], ozn. hip [...] o pow. [...] m2 mogła być przeznaczona przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego pod budownictwo jednorodzinne. Zgodnie bowiem z Ogólnym Planem Zabudowania [...] - plan strefowy, zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r., nieruchomość położona przy dawnej ul. [...] znajdowała się w strefie II a, w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa do 2 kondygnacji oraz 30 % powierzchni zabudowania rodzinne - także o parametrach mniejszych. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane w skardze i Sąd je podziela.

Jednocześnie jednak istotnym jest, że nie została spełniona druga przesłanka wynikająca z treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wymagająca, aby poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r.

Faktyczna możliwość władania, o której mowa w powołanym przepisie odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948). Z ustaleń organów wynika, że byli właściciele utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i z tym stanowiskiem Sąd orzekający się zgadza.

Jak wynika bowiem z akt sprawy omawiana nieruchomość objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, stanowi w znacznej części teren między blokami o adresach [...],[...] i [...],[...]. Wymienione bloki mieszkalne powstały w latach 1949 - 1964 w ramach budowy osiedla mieszkaniowego "[...]" realizowanego przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową, a następnie zostały przejęte przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]". Budowa osiedla oparta została o promesę z dnia [...] marca 1948 r. Z kopii pozwoleń na budowę poszczególnych budynków, wynika, że bloki o adresach [...] (blok oznaczony jako [...]) i [...] (blok oznaczony jako [...]) powstały w oparciu o indywidualne pozwolenia na budowę wydane przez Wydział Inspekcji Budowlanej w dniu [...] lipca 1948 r. Ponadto z kwestionariusza dla robót przy budowie budynku [...] przy ul. [...], wynika, że rozpoczęcie robót nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 r. i roboty te zostały zakończone w dniu [...] marca 1949 r. W dniu [...] kwietnia 1951 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wystąpiła do Zarządu Miejskiego w [...] Wydział Inspekcji Budowlanej o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku oznaczonego jako [...]. Na podstawie informacji z rejestru budynków organy prawidłowo także ustaliły, że znajdujące się w najbliższym sąsiedztwie działki hipotecznej [...] budynki mieszkalne zostały pobudowane: blok przy [...] w 1949 r., blok przy [...] w 1950 r. Jak wynika z pisma z 28 marca 2006 r. Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] znajdują się dwa obiekty użytkowe:

- lokal użytkowy usytuowany w piwnicy budynku mieszkalnego [...], znajdujący się częściowo poza obrysem budynku, jednak stanowi jego integralną cześć i został wybudowany jako jedna inwestycja z budynkiem mieszkalnym w 1949 r.,

- garaż powstały w wyniku adaptacji komórki (szopy) postawionej systemem gospodarczym przez b. Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w latach 50-tych ubiegłego wieku. Pomieszczenie to służyło do składowania zbędnych opakowań, makulatury i innych odpadów po towarach przywożonych do sklepu. Powyższe informacje, jak słusznie wskazały organy, znajdują również potwierdzenie w zdjęciach lotniczych wykonanych w 1953 roku, na których jednoznacznie widać istniejącą zabudowę tj. bloki o adresach [...] i [...] oraz przy [...] i [...]. Także ze zdjęcia przesłanego przez Wojskowe Biuro Historyczne wynika, że teren pomiędzy budynkami posadowionymi na przedmiotowej nieruchomości jest zagospodarowany z urządzonymi ciągami komunikacyjnymi. Sąd podziela stanowisko organów, że jako teren osiedlowy położony pomiędzy budynkami mieszkalnymi, pomiędzy którymi (tj. blokami o adresach: [...],[...],[...] i [...]) istniała niewielka odległość oraz których termin budowy zawierał się w zbliżonym okresie czasu - cała działka hipoteczna została zajęta podczas prowadzenia prac budowlanych. Powyższe ustalenia organów poparte są stosowną dokumentacją lokalizacyjną i dają, jak przyjęły organy. podstawę do stwierdzenia, że utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością hipoteczną [...] o pow. [...] m2 przez dawnych właścicieli, nastąpiła przed dniem [...] kwietnia 1958 r. Organy dokonały prawidłowej analizy materiału dowodowego w tym dokumentacji planistycznej inwestycji - pozwolenia budowę, ale również wykonawczej i zawierającej postęp prac realizacyjnych - kwestionariusz dla robót budowlanych oraz zdjęć lotniczych wykonanych przed dniem [...] kwietnia 1958 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy dokonały całościowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a dokonana ocenia nie nosi cech dowolności. Sąd zwraca uwagę, że określona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zezwala organom na dokonanie własnej oceny wyników postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie ocena ta oparta została na prawidłowej analizie materiału dowodowego zmierzającej do ustalenia stanu faktycznego pod kątem subsumcji tego stanu faktycznego pod odpowiedni przepis prawa materialnego i jest zgodna z zasadami logiki. W świetle bowiem wszystkich dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, wbrew zarzutom skargi, oczywistym jest, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się budynki mieszkalne a przedmiotowa działka stanowiła obszar niezbędny do ich właściwego funkcjonowania. Przeciwne twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Strony wprawdzie powoływały się na liczne dokumenty, żaden jednak, który podważyłby stanowisko organów, nie został do akt złożony. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. skarżącej nie przysługuje odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Sąd w pełni podziela ustalenia organów w tym zakresie gdyż potwierdzają je opisane w decyzji, a zgromadzone w aktach dokumenty.

Na marginesie należy zauważyć, że Sądowi znana jest treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. SK 41/09, zgodnie z którym art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie, w jakim pomija stosowanie przepisów tej ustawy dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości, które przeszły na własność gminy (...) lub państwa na podstawie dekretu warszawskiego, innych niż domy jednorodzinne, jeżeli przeszły one na własność państwa po [...] kwietnia 1958 r., i działek, które przed dniem wejścia w życie powołanego dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo inne niż jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po [...] kwietnia 1958 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak z punktu 8 uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że niekonstytucyjność art. 215 ust. 2 u.g.n. została stwierdzona z uwagi na jego niezupełność z punktu widzenia wymogów konstytucyjnych. Oznacza to, że Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją tego, że w przepisie zostało coś przez ustawodawcę pominięte, a zgodnie z Konstytucją powinno być unormowane. Skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu w zakresie, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Wyrok Trybunału wskazuje na potrzebę ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Następstwem wyroku jest zatem konieczność stosownej aktywności ustawodawcy. W świetle powyższych rozważań Trybunału Konstytucyjnego uznać należy, że art. 215 ust. 2 u.g.n. mógł być podstawą prawną zaskarżonej decyzji.

Także postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 28 października 2015 r. sygn. P 6/13, odnoszące się do kwestii oceny ustalenia daty na którą poprzedni właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią tj. [...] kwietnia 1958 r., nie zawierało w tym zakresie rozstrzygnięcia. Trybunał uchylił się bowiem od merytorycznego rozpoznania sprawy argumentując brakiem możliwości wejścia w kompetencje władzy ustawodawczej z jednoczesnym zagrożeniem stabilności finansów państwa.

Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego, w tym również przepisom powołanym w złożonej skardze. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia. W postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. organ dokonuje bowiem oceny występowania przesłanek w nim wskazanych i w przypadku nie wystąpienia którejkolwiek z nich, zobligowany jest do wydania decyzji odmownej, która nie jest decyzją uznaniową, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 II OPS 6/19).