Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1348/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 170 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1948
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
article: art. 276 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1948
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 oraz art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Protokolant starszy referent Magdalena Frąckiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej L. K. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] maja 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej: "DIAS", "organ pierwszej instancji") poinformował L. K. (dalej: "skarżąca"), że nie otrzyma propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia, a w konsekwencji, zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.; dalej: "Przep. wprow. KAS"), jej stosunek służbowy wygaśnie z dniem [...] sierpnia 2017 r.

Pismem z [...] czerwca 2017 r. skarżąca wniosła "odwołanie od pisma zawierającego decyzję o zwolnieniu ze służby", domagając się uchylenia tej decyzji i przedłożenia propozycji służby. W odpowiedzi na odwołanie skarżącej DIAS wyjaśnił, że nieprzedstawienie propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby na podstawie art. 165 ust. 7 Przep. wprow. KAS znajduje oparcie w art. 170 ust. 1 Przep. wprow. KAS. Jednocześnie organ pierwszej instancji przypomniał, iż termin na składanie propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby upłynął w dniu [...] maja 2017 r., a termin ten jest nieprzekraczalny i nie ma ustawowej możliwości wręczenia propozycji po tej dacie ani przywrócenia go.

Również pismem z [...] czerwca 2017 r. skarżąca wezwała DIAS do usunięcia naruszenia prawa przez przedstawienie jej propozycji służby na podstawie art. 165 ust. 7 Przep. wprow. W odpowiedzi na to wezwanie organ pierwszej instancji wskazał, że ww. przepis statuuje autonomiczne prawo pracodawcy - kierownika danej jednostki organizacyjnej w zakresie rodzaju propozycji (tj. zatrudnienia na podstawie umowy o pracę albo propozycji pełnienia służby) jaka składana jest pracownikom i funkcjonariuszom danej jednostki lub nieprzedłożenia takiej propozycji. Natomiast z uwagi na fakt, iż niezłożenie propozycji zatrudnienia lub pełnienia służby nie stanowi decyzji administracyjnej, nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Następnie pismem z [...] lipca 2017 r. skarżąca wniosła do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Szef KAS", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") zażalenie na bezczynność DIAS w przedmiocie braku złożenia propozycji służby, pomimo ustawowego obowiązku wynikającego z art. 165 ust. 7 Przep. wprow. KAS i upływu ustawowego terminu, tj. do [...] maja 2017 r. Podkreśliła, iż złożone przez nią odwołanie od pisma organu pierwszej instancji z [...] maja 2017 r. nie zostało przekazane do Szefa KAS.

Organ drugiej instancji wskazał skarżącej w piśmie z [...] sierpnia 2017 r., że w sprawie propozycji służby/pracy nie jest prowadzone postępowanie administracyjne, w którym stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."), w tym przepisy dotyczące terminów załatwienia sprawy, zatem brak jest podstaw do stosowania art. 37 k.p.a. stanowiącego o uprawnieniu strony do wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Skarżąca wywiodła skargę na bezczynność DIAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt III SAB/Łd 4/19, zobowiązał organ pierwszej instancji do przekazania Szefowi KAS odwołania złożonego przez skarżącą w dniu [...] czerwca 2017 r. - w terminie 7 dni od dnia zwrotu akt, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność DIAS miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne wobec niezaskarżenia go skargą kasacyjną przez żadną ze stron postępowania.

W wykonaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt III SAB/Łd 4/19, organ pierwszej instancji przekazał Szefowi KAS odwołanie skarżącej z [...] czerwca 2017 r. od powołanego na wstępie pisma z [...] maja 2017 r. nr [...] zawierającego decyzję o zwolnieniu ze służby.

Decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję DIAS w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, nakazując mu wyjaśnienie, jakimi obiektywnymi kryteriami i zasadami kierował się, nie przedstawiając skarżącej propozycji służby/pracy.

Decyzją z [...] października 2020 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, DIAS, mając za podstawę art. 104 k.p.a., art. 170 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Przep. wprow. KAS w związku z art. 276 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.; dalej: "ustawa o KAS"), zwolnił skarżącą ze służby w Izbie Administracji Skarbowej w L. z upływem [...] sierpnia 2017 r. wobec wygaśnięcia z tym dniem stosunku służbowego w związku z nieotrzymaniem pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub pełnienia służby.

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, że w wyniku reformy przewidziano zmniejszenie o ok. 10% zatrudnienia w Służbie Celnej, administracji podatkowej i urzędach kontroli skarbowej. W piśmie z [...] stycznia 2017 r. nr [...] Szef KAS określił limity etatów przeznaczone dla funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w poszczególnych izbach w łącznej liczbie 9265 etatów, w tym w Izbie Administracji Skarbowej w L. - 315 etatów. Powyższy limit etatów przyznanych dla funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej w Izbie Administracji Skarbowej w L. został zmniejszony o 250 etatów w stosunku do limitu etatów Izby Celnej w L. na dzień [...] lutego 2017 r.

Ponadto w dniu [...] marca 2017 r. organ drugiej instancji zawarł porozumienie z NSZZ [...] w sprawie zabezpieczenia praw i interesów pracowników oraz funkcjonariuszy oraz zabezpieczenia realizacji zadań państwa w związku z wdrażaniem Krajowej Administracji Skarbowej. W ww. porozumieniu ustalono, że Szef KAS dołoży starań, aby pracownikom i funkcjonariuszom mu podległym zostało zaproponowane dalsze zatrudnienie lub dalsze pełnienie służby, chyba że spełnione zostaną przesłanki określone w art. 144 ust. 1 ustawy o KAS, art. 2 pkt 2b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 2399) albo osoby te pobierają świadczenia emerytalne lub nabyły uprawnienia do tych świadczeń. W tym kontekście organ pierwszej instancji podniósł, iż [...] sierpnia 2017 r. skarżąca posiadała uprawnienia emerytalne, dlatego podjął decyzję o nieprzedstawieniu jej propozycji służby lub pracy w podległej jednostce.

Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji DIAS, żądając jej uchylenia poprzez uznanie, że z dniem [...] sierpnia 2017 r. nie nastąpiło wygaśnięcie stosunku służbowego oraz przedłożenie propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub pełnienia służby, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżąca opisała swoje wykształcenie, przebieg kariery zawodowej, a także zdobyte umiejętności i doświadczenie w organach administracji skarbowej. Podała też, że za wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej w służbie Państwa w 2016 r. została odznaczona przez Prezydenta RP złotym medalem za Długoletnią Służbę. Skarżąca zauważyła, iż DIAS szuka nowych pracowników, bez wiedzy i doświadczenia. W 2017 r. i do chwili obecnej znajdują się ogłoszenia o poszukiwaniu pracowników do organów administracji skarbowej, w szczególności o kompetencjach takich jakie posiada skarżąca. Zdaniem skarżącej, działanie organu pierwszej instancji nosi znamiona dyskryminacji wiekowej. Jednocześnie wymieniła pracowników, którzy - mimo posiadania uprawnień emerytalnych – otrzymali propozycje pozostania w służbie, z których skorzystali. Skarżąca wskazała również funkcjonariuszy celnych z jej referatu, którym zaproponowano zatrudnienie w służbie cywilnej/pracę w akcyzie. Tak więc kryteria selekcji nie były jednakowe w stosunku do wszystkich zatrudnionych. Skarżąca bowiem nie otrzymała żadnej propozycji pracy - ani w służbie ani jako pracownik cywilny.

Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącej i przy piśmie z [...] listopada 2020 r. nr [...] przekazał je do rozpatrzenia Szefowi KAS.

Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Szef KAS w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że nieprzedstawienie skarżącej do [...] maja 2017 r. propozycji pracy/służby w Krajowej Administracji Skarbowej znajduje oparcie w Przep. wprow. KAS, ponieważ ustawodawca pozostawił kierownikom jednostek organizacyjnych KAS prawo decydowania, komu zostanie przedstawiona propozycja, a w przypadku złożenia propozycji określającej warunki zatrudnienia - wybór rodzaju zatrudnienia, jaki zostanie zaproponowany poszczególnym pracownikom i funkcjonariuszom danej jednostki, tj. czy będzie to zatrudnienie na podstawie umowy o pracę czy też propozycja pełnienia służby. Ustawa nie zawiera nakazu złożenia pracownikom propozycji zatrudnienia, zaś funkcjonariuszom propozycji pełnienia służby.

W ocenie Szefa KAS, uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji zawiera analizę przesłanek, z powodu których zaniechano przedstawienia skarżącej propozycji pracy/służby. DIAS, dokonując oceny potrzeb kadrowych w perspektywie tego, komu z dotychczasowych funkcjonariuszy należy złożyć propozycję zatrudnienia lub pełnienia służby, wziął pod uwagę potrzeby organizacyjno-kadrowe podległej jednostki, przebieg dotychczasowej służby, a nadto fakt nabycia bądź posiadania uprawnień emerytalnych przez pracownika/funkcjonariusza na dzień [...] sierpnia 2017 r. oraz przydatność do służby w Służbie Celno-Skarbowej. Zasadniczym powodem braku przedłożenia skarżącej propozycji służby/pracy był fakt posiadania przez nią na dzień [...] sierpnia 2017 r. uprawnień emerytalnych. Organ drugiej instancji powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I PK 72/15. Zdaniem organu odwoławczego, przyjęcie przez DIAS posiadania uprawnień emerytalnych jako jedno z kryteriów, było usprawiedliwione ze względu na zapewnione stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. Kryterium to odpowiadało również zapisom porozumienia zawartego [...] marca 2017 r. między Szefem KAS i NSZZ [...].

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu argumentu, że inni pracownicy/funkcjonariusze Izby Administracji Skarbowej w L., którzy posiadali uprawnienia emerytalne, otrzymali propozycje pracy bądź służby, organ drugiej instancji odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1906/19, w którym wskazano, iż trzeba mieć na uwadze bardzo złożone działanie jakim jest przeprowadzenie reformy instytucji o złożonej strukturze, zatrudniającej wielu pracowników i funkcjonariuszy. Nie sposób zakładać, że wolą prawodawcy było zapewnienie pełnej kontroli doboru kadr w oparciu o zestawienia z obiektywnie sparametryzowanymi ocenami wszystkich osób - funkcjonariuszy i pracowników, co do których podejmowane są rozstrzygnięcia materializujące się poprzez przedstawienie bądź nie propozycji dalszej pracy lub służby w odniesieniu co do każdego stanowiska pracy. O ile taka byłaby wola ustawodawcy, wskazałby na taką powinność. Może przy tym budzić wątpliwość, czy w ogóle tego rodzaju rzetelne i obiektywnie opracowanie mogłoby zostać sporządzone.

Zdaniem Szefa KAS, powyższe stanowisko Sądu wskazuje, iż akceptowalne jest indywidualne podejście do przyczyn braku przedstawienia propozycji dalszej służby/pracy w oderwaniu od oceny sytuacji innych osób, zatrudnionych bądź pełniących służbę w danej jednostce. Nadto kompetencje organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie obejmują ogólnego recenzowania działania DIAS, lecz dotyczą oceny zaskarżonego aktu, a co za tym idzie, oceny istnienia uzasadnionych przesłanek nieprzedstawienia skarżącej propozycji służby/pracy. Te zaś są obiektywne i znajdują oparcie w przepisach prawa.

Powyższa decyzja organu drugiej instancji stała się przedmiotem skargi skarżącej (reprezentowanej przez adwokat A. B.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 165 ust. 7 w związku z art. 170 ust. 1 Przep. wprow. KAS poprzez nieprzedstawienie propozycji służby, którego konsekwencją było wygaśniecie stosunku służbowego w sytuacji, kiedy to przy wydawaniu decyzji nie towarzyszyły przesłanki realizacji zadań organów państwa ani badanie merytorycznych przesłanek kompetencji i przydatności zawodowych skarżącej - specjalisty z zakresu podatku akcyzowego, a potrzeby kadrowe wskazały, że konieczne było zatrudnienie nowych pracowników w zakresie obowiązków skarżącej;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 165 ust. 7 w związku z art. 170 ust. 1 Przep. wprow. KAS polegające na dowolnym, a nie swobodnym podjęciu decyzji w zakresie braku przedstawienia propozycji w sytuacji, kiedy to prawo do emerytury posiadało 112 osób, z czego 29 osób otrzymało propozycje dalszej pracy w służbie jako funkcjonariusze i pracownicy cywilni, w tym 3 osoby jako funkcjonariusze celni. Wszyscy ci pracownicy spełniali wymogi otrzymania prawa do emerytury, tak samo jak skarżąca, a mimo to otrzymali propozycje nowego zatrudnienia jako funkcjonariusze i pracownicy cywilni;

3. przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu przez organ niezbędnych kroków do wyjaśniła stanu faktycznego, a przede wszystkim nieuwzględnienie treści przedłożonych przez skarżącą dokumentów w postaci pisma KAS dotyczących zestawiania pracowników, z którego jasno wynika, iż 112 osób, będąc w takiej samej sytuacji prawnej jak skarżąca, otrzymało propozycję, co oznacza brak jasnych i przejrzystych przesłanek kierownictwa organów skarbowych przy przedstawieniu propozycji poszczególnym pracownikom oraz brak informacji jakimi przesłankami kierowali się szefowie Izby Administracji Skarbowej w L., nie przedstawiając propozycji skarżącej;

4. art. 41 ust. 1 i ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 326/391) poprzez całkowite pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw, w tym przede wszystkim przez czynienie ustaleń wprost sprzecznych ze zgromadzonym przez organ materiałem, co implikuje twierdzenie, iż nie rozpoznano sprawy w sposób bezstronny i sprawiedliwy oraz, że strona nie została wysłuchana zanim podjęto indywidualne środki mogące negatywnie wpływać na jej sytuację.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła ww. zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżone decyzji.

W piśmie z [...] lipca 2021 r. skarżąca poparła skargę, akcentując zupełnie dowolne działanie DIAS w zakresie przedstawiania funkcjonariuszom/pracownikom propozycji dalszej służby/pracy. Pomimo najwyższych kompetencji skarżącej oraz obiektywnego zapotrzebowania kadrowego, nie przedstawiono jej propozycji zatrudnienia. Do ww. pisma skarżąca załączyła zestawienie sporządzone w Izbie Administracji Skarbowej w L. w przedmiocie złożenia propozycji pracy osobom posiadającym uprawnienia emerytalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że w celu przeprowadzenia reformy szeroko rozumianej administracji skarbowej Przep. wprow. KAS wprowadziły trzy rodzaje rozwiązań prawnych, dotyczących zmiany stosunku służbowego dotychczasowych funkcjonariuszy Służby Celnej w stosunek służbowy lub w stosunek pracy w Służbie Celno-Skarbowej.

Pierwsze rozwiązanie można określić jako kontynuację stosunku służbowego. Następuje ona w wyniku złożenia przez właściwy organ propozycji pełnienia służby na nowych warunkach jej pełnienia (zgodnie z art. 165 ust. 7 w związku z art. 169 ust. 4 zd. 1 Przep. wprow. KAS). Przy czym ustawodawca wyraźnie stanowi w drugim z ww. przepisów, że propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej następuje w drodze decyzji administracyjnej ustalającej warunki pełnienia służby.

Drugie rozwiązanie polega na wygaśnięciu dotychczasowego stosunku służbowego. Następuje ono w rezultacie niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub gdy funkcjonariusz nie zaakceptuje złożonej mu propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie (zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 Przep. wprow. KAS). W takim przypadku dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby, stosownie do art. 276 ust. 2 ustawy o KAS.

Trzecie rozwiązanie polega na przekształceniu dotychczasowego stosunku służbowego w stosunek pracy na skutek złożenia dotychczasowemu funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i po jej przyjęciu przez funkcjonariusza.

Sąd stwierdza, że w przypadku drugiego z ww. rozwiązań prawnych, dotyczących zmiany stosunku służbowego dotychczasowych funkcjonariuszy Służby Celnej, w związku z reformą szeroko rozumianej administracji skarbowej, wielokrotnie wypowiadała się judykatura, aczkolwiek w sposób niejednolity w kwestii podstawy prawnej i możliwości wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Rozbieżności w poglądach składów orzeczniczych spowodowały, że jednoznaczne stanowisko w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w uzasadnieniu uchwały podjętej 1 lipca 2019 r. w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. akt I OPS 1/19 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z uzasadnienia ww. uchwały NSA wynika, że wygaśnięcie dotychczasowego stosunku służbowego następuje w wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie (vide art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 Przep. wprow. KAS). Dochodzi wówczas do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby. Podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi art. 170 ust. 1 i 3 Przep. wprow. KAS w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS. Znaczenie tego przepisu nie budzi wątpliwości. Stanowi on, iż decyzję administracyjną wydaje się wyłącznie w przypadkach przeniesienia funkcjonariusza, powierzenia mu pełnienia obowiązków na innym stanowisku służbowym, przeniesienia na inne stanowisko, zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych czy zwolnienia ze służby. Katalog zawartych w tej regulacji przesłanek wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza jest zamknięty.

Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt III SAB/Łd 4/19, wydanym w sprawie skarżącej, zobowiązał DIAS do nadania biegu odwołaniu od decyzji o zwolnieniu ze służby, ale także stwierdził, że skoro wygaśnięcie stosunku służbowego ustawodawca nakazał jednoznacznie traktować w art. 170 ust. 3 Przep. wprow. KAS jak zwolnienie ze służby, to oznacza to dla organu obowiązek zachowania wszelkich wymogów formalnych przewidzianych dla postępowania w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, tj. wydania decyzji o zwolnieniu ze służby odpowiadającej wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w tym zawierającej uzasadnienie i pouczenie o prawie wniesienia odwołania do organu wyższej instancji.

W ocenie tut. Sądu, decyzje organów administracji skarbowej obu instancji nie przedstawiają dostatecznie zindywidualizowanych rozważań w zakresie przyczyn niezłożenia skarżącej propozycji nowych warunków zatrudnienia albo pełnienia służby. Tymczasem funkcjonariusz, który w istocie traci dotychczasowy status, ma pełne prawo do poznania powodów wygaśnięcia stosunku służbowego (w świetle posiadanych przez niego kwalifikacji i przebiegu dotychczasowej służby).

Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Szef KAS poprzestały na argumencie w postaci posiadania przez skarżącą uprawnień emerytalnych na dzień [...] sierpnia 2017 r. - w aspekcie porozumienia zawartego [...] marca 2017 r. pomiędzy organem odwoławczym i NSZZ [...]. Nie są to wystarczające motywy, jeśli zważy się – podnoszoną przez skarżącą, a niezakwestionowaną przez organ drugiej instancji – okoliczność, iż niektóre z osób legitymujących się w dniu [...] sierpnia 2017 r. uprawnieniami emerytalnymi otrzymały propozycje służby/pracy. Z wydruku załączonego do pisma skarżącej z [...] lipca 2021 r. wynika, że spośród 112 osób legitymujących się ww. uprawnieniami 29 (czyli ponad jedna czwarta) otrzymało propozycję dalszej służby/pracy, z czego 3 osoby jako funkcjonariusze celni.

Skarżąca odznacza się wieloletnią wzorową służbą w organach skarbowych, za którą została uhonorowana w 2016 r. przez Prezydenta RP złotym medalem. Zawsze była dobrze oceniana, otrzymywała nagrody finansowe oraz awansowała zarówno w stopniu, jak i na stanowisku. Nigdy w stosunku do niej nie było prowadzone postępowanie dyscyplinarne. Z uwagi na posiadaną wiedzę i doświadczenie zawodowe kilkakrotnie wyznaczano skarżącą na opiekuna merytorycznego nowo przyjętych osób w okresie ich służby przygotowawczej, a także skarżąca niejednokrotnie zastępowała swoich bezpośrednich przełożonych podczas ich nieobecności w pracy. W dacie zwolnienia ze służby skarżąca zajmowała stanowisko eksperta Służy Celnej i posiadała stopień podkomisarza celnego. Na ww. stopień awansowała po zdaniu szeregu egzaminów poprzedzonych udziałem w szkoleniach, które odbyły się w okresie od lutego do czerwca 2013 r.

Powyższe okoliczności powinny zostać wzięte pod rozwagę przez organy administracji skarbowej, tym bardziej, że wydane w kontrolowanej sprawie decyzje należą do kategorii decyzji uznaniowych. Taki charakter decyzji nakłada na organ administracji publicznej obowiązek jak najpełniejszego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia celem wykazania, iż zbadał on sprawę w zakresie ustawowych przesłanek, jak również zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Brak właściwego uzasadnienia decyzji wydanej w warunkach uznania administracyjnego stanowi podstawę do jej uchylenia przez sąd administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Sąd stwierdza, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie, tj. DIAS oraz Szef KAS, naruszyły art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Szef KAS, aprobując wadliwe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę, DIAS uwzględni powyższe rozważania prawne, dokona wszechstronnej analizy i oceny materiału dowodowego, a następnie podejmie decyzję, którą wyczerpująco uzasadni, w tym odniesie się do argumentacji skarżącej oraz zamieści zindywidualizowane powody wybranego rozstrzygnięcia. W szczególności organ pierwszej instancji odniesie się do argumentacji skarżącej dotyczącej przedstawienia propozycji dalszej służby/zatrudnienia 29 osobom spośród 112 osób, które – tak jak skarżąca – posiadały uprawnienia emerytalne w dniu [...] sierpnia 2017 r. Jak już wyżej wskazano, okoliczność ta – niepodważana przez Szefa KAS – świadczy o braku konsekwencji w działaniu organów administracji skarbowej, w tym braku przejrzystych, jasnych kryteriów doboru kadr po reformie KAS. W konsekwencji poddaje w wątpliwość stanowisko, iż organy kierowały się posiadaniem uprawnień emerytalnych przez pracowników/funkcjonariuszy, skoro i takie osoby były zatrudniane.

Nadto organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach nawet nie poruszyły kwestii przebiegu służby skarżącej, co również wymaga uzupełnienia. Zatem - wbrew twierdzeniu pełnomocnika Szefa KAS złożonemu na rozprawie w dniu [...] września 2021 r. - przebieg służby skarżącej nie mógł być brany pod uwagę przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu jej ze służby z powodu wygaśnięcia stosunku służbowego z dniem [...] sierpnia 2017 r.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania (obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej) rozstrzygnięto w punkcie drugim sentencji wyroku na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 800 ze zm.). Jednocześnie należy wskazać, iż skarżąca była w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) p.p.s.a.