Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1967/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 205 a ust. 1i 2, art. 205 b ust. 1, art. 209b ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1393
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1  art. 5 ust. 1 lit. c, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Sędzia WSA Justyna Mazur (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej także: "Prezes ULC"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; dalej; "k.p.a."), art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (t. j. Dz.U. z 2013 r. poz.1393; dalej: "Prawo lotnicze"), art. 7 ust. 1 lit. b, art. 8 ust. 1 lit. a, art. 9 ust. 1 lit. a i ust. 2 oraz art. 14 ust. 2 w zw. z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.Urz.UE.L. 46 z 17 lutego 2004 r.; dalej: "rozporządzenie (WE) nr 261/2004") - po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą

w [...] (dalej także: "skarżąca", "Spółka", "przewoźnik") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r. znak: U[...], którą po rozpatrzeniu wniosku W. N., J. N., M. W., M. W., Z. S., M.S., A. S., R. Ż., R. S., J. K., M. K., S. C., M. L., K. S., P. G., A. P., W. P., D. M., A. E., S. K., E. K., K. B., B. P., E. T., M.R., K. H., J. G., P.G., A. G., K. T. i A. B. (dalej także: "pasażerowie", uczestnicy postępowania") będących pasażerami lotu nr [...]

z [...] do [...] ([...]) z dnia [...] września 2011 r., stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. w [...] art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 polegające na niewypłaceniu odszkodowania w wysokości 400 EUR dla każdego z ww. pasażerów w związku

z opóźnieniem lotu nr [...] z [...] do [...] ([...]) z dnia [...] września 2011 r. oraz ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji i nałożył na [...] Sp. z o.o. karę pieniężną za naruszenie postanowień art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w wysokości 31.000 zł.

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte na podstawie skargi złożonej przez ustanowionego pełnomocnika w imieniu W. N., J.N., M. W. M. W., Z. S., M. S., A.S., R. Ż., R.S., J. K., M. K., S. C., M. L., K. S., P. G., A.P., W. P., D. M., A.E., S. K, E. K., K. B., B. P., E. T., M. R., K.H., J. G., P.G., A. G., K.T. i A. B. w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. w [...] postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W toku postępowania Prezes ULC, ustalił, że skarżąca opóźniła lot nr [...] z [...] do [...] w dniu [...] września 2011 r. w wylocie o 4 godziny 15 minut, a w przylocie o 3 godziny 45 minut. Pasażerowie mieli potwierdzoną rezerwację na rejs na godzinę 4:30. Planowany przylot na lotnisko w [...] miał nastąpić o godzinie 7:30 (PLT). Pasażerowie stawili się na lotnisku w dniu odlotu i podczas oczekiwania na odprawę zostali poinformowani

o opóźnieniu rejsu. Rejs faktycznie odbył się o godzinie 8:45 (PLT), a zakończył się

o godzinie 11:15 (PLT), a pasażerowie odbyli podróż opóźnionym rejsem. Odległość z lotniska w [...] do [...] wynosi 1752 km. Organ przywołał art. 7 ust.

1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 1 lit. c oraz art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, wskazując, iż zgodnie z wykładnią celowościową, zapewniającą skuteczność przepisów rozporządzenia, na podstawie art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004 pasażerom rejsów opóźnionych w przylocie o co najmniej trzy godziny co do zasady należy się odszkodowanie tak jak pasażerom rejsów odwołanych, chyba że przewoźnik uwolni się od odpowiedzialności odszkodowawczej poprzez wykazanie, że opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Prezes ULC wskazał, iż Spółka w swoim piśmie wyjaśniła, że opóźnienie lotu nastąpiło na skutek poważnych zakłóceń w rotacji spowodowanych chorobą kapitana statku powietrznego, a także decyzją kierownictwa lotów. Przewoźnik powziął wiadomość o chorobie tuż przed rejsem i jak twierdzi, natychmiast podjął działania mające na celu zapewnienie zastępstwa, zaś na potwierdzenie faktu choroby kapitana statku przedłożył kopię zwolnienia lekarskiego. Prezes ULC podniósł także, iż przesłanką zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej jest nadzwyczajność zdarzenia

i brak możliwości zapobieżenia opóźnieniu lotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Wskazał, iż przewoźnik wyjaśnił, że po uzyskaniu wiadomości o niestawiennictwie kapitana w pracy rozpoczął działania mające na celu zapewnienie zastępstwa, nie wyjaśnił jednak na czym konkretnie te działania polegały i czemu trwały tak długo, że nie dało się uniknąć opóźnienia lotu powyżej trzech godzin. Pełnomocnik pasażerów podniósł, że kwestia braku załogi gotowej do wykonania lotu pojawiła się ponad dwie doby przed zaplanowanym lotem. Wskazano, że standardem w lotnictwie komunikacyjnym jest posiadanie zapasowej załogi, gotowej do wykonania lotu m. in. w takich przypadkach, a okoliczność choroby jednego członka załogi trudno uznać za okoliczność nadzwyczajną dla przewoźnika lotniczego. Organizacja pracy załóg, w tym zastępstwa należy bowiem do zadań ściśle zależnych od przewoźnika lotniczego. W tych okolicznościach Prezes ULC podniósł, iż brak jest podstaw do uznania we wskazanym wypadku zdarzenia zewnętrznego, niezależnego od przewoźnika, któremu przewoźnik nie może zapobiec poprzez podjęcie odpowiednich racjonalnych środków. Powołując się na powyższe wywody Prezes ULC uznał, że przewoźnik nie udowodnił, iż opóźnienie było spowodowane nadzwyczajną okolicznością w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz, że podjął wszelkie racjonalne środki, by zapobiec opóźnieniu lotu. Tym samym w ocenie Prezesa ULC należało uznać, że przewoźnik był zobowiązany do wypłaty na rzecz pasażerów, o których mowa

w decyzji odszkodowań za opóźniony lot w wysokości 400 euro dla każdego z nich. W związku z tym ww. decyzją z dnia [...] września 2013 r. zostało stwierdzone naruszenie przez przewoźnika [...] Sp. z o.o. w [...] art. 7 ust. 1 lit. b w związku z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. O nałożeniu kary pieniężnej Prezes ULC orzekł na podstawie art. 209 b ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze i pkt 1.5 załącznika nr 2 do ustawy Prawo lotnicze. Wskazał, iż naruszenie,

o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 4800 zł. Zgodnie z pkt 1.5 załącznika nr 2 do ustawy Prawo lotnicze, za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 Prezes ULC nakłada karę w wysokości od 1000 do 2500 zł. Prezes ULC wskazał, jednocześnie, iż mając na uwadze, zapis art. 16 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, wobec zaniedbania przez przewoźnika lotniczego obowiązku wypłaty odszkodowań na rzecz 31 pasażerów, zasadnym jest nałożenie na niego kary pieniężnej w kwocie 31000 zł, która spełni swoją funkcję odstraszającą, będąc jednocześnie proporcjonalną do stwierdzonego naruszenia.

Pismem z dnia 10 października 2013 r. [...] Sp. z o. o.

w [...] na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. wniosła

o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji z dnia [...] września 2013 r.

w części stwierdzającej naruszenie przez przewoźnika przepisów art. 7 ust. 1 lit b

w związku z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz w części nakładającej na przewoźnika karę pieniężną, a także o orzeczenie braku naruszenia przez przewoźnika przepisów art. 7 ust. 1 lit. b w związku z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

W uzasadnieniu wniosku przewoźnik podniósł, że w sprawie nastąpiło ciężkie naruszenie procedury administracyjnej poprzez całkowite pominięcie argumentacji przewoźnika odnośnie przedawnienia roszczeń. Ponownie został podniesiony zarzut przedawnienia. Wskazano jednocześnie, iż w razie nieuwzględnienia ww. zarzutów Spółka podnosi, że w sprawie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności skutkujące zwolnieniem przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania. W przypadku nieuwzględnienia ww. zarzutów przewoźnik zakwestionował wysokość nałożonej kary pieniężnej.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2013 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ULC wskazał, że pasażerowie posiadali potwierdzoną rezerwację na lot nr [...] na trasie [...] - [...] w dniu [...] września 2011 r., obsługiwany przez przewoźnika [...] sp. z o.o., który to lot został opóźniony w dolocie do miejsca przeznaczenia o 3 godziny

i 45 minut. Wskazał jednocześnie, iż przewoźnik poinformował, że zakłócenie

w rotacji, skutkujące opóźnieniem lotu nr [...], było spowodowane chorobą kapitana M. Z., co w ocenie przewoźnika, konstytuuje nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zwalniającą przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania. Na potwierdzenie faktu choroby przewoźnik przedłożył kopię zwolnienia lekarskiego kapitana. Prezes ULC wskazał, iż przesłanką zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej jest nadzwyczajność zdarzenia i brak możliwości zapobieżenia opóźnieniu lotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Dodał, iż przewoźnik nie przedstawił dowodów na potwierdzenie podjętych działań, nie wyjaśnił dlaczego trwały tak długo, nie udowodnił, że nie dało się uniknąć opóźnienia lotu powyżej trzech godzin, ani też nie wskazał korelacji pomiędzy chorobą kapitana M. Z., rozpoczętą-wieczorem w dniu [...] września 2011 r. a opóźnieniem lotu nr [...], które miało miejsce półtorej doby później. Prezes ULC podniósł, iż nie można w niniejszej sprawie zakwalifikować choroby kapitana, jako okoliczności nadzwyczajnej ze względu na upływ czasu (półtorej doby) pomiędzy tym zdarzeniem a wystąpieniem opóźnienia lotu nr [...]. Wskazał, iż organizacja pracy załóg, w tym organizacja zastępstwa należy do zadań ściśle zależnych od przewoźnika lotniczego. Brak jest tym samym zdarzenia zewnętrznego, niezależnego od przewoźnika, któremu przewoźnik nie może zapobiec poprzez podjęcie odpowiednich racjonalnych środków. W tych okolicznościach Prezes ULC stwierdził, że przewoźnik nie udowodnił, iż w niniejszej sprawie miała miejsce nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca opóźnienie lotu, zaś zgodnie z brzmieniem art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze ciężar dowodu, że uprawnienia przysługujące pasażerowi,

w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 261/2004, nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. Tym samym w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, gdyż nie zaszła nadzwyczajna okoliczność, uzasadniająca opóźnienie lotu i na przewoźniku spoczywał wobec pasażera obowiązek wypłaty odszkodowania. Powyższe, jak wskazano, sprawia, że brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia zawartego w decyzji nr [...] w tym zakresie. Prezes ULC podniósł także, iż z wyjaśnień przewoźnika wynika, że zakłócenia w rotacji samolotu były częściowo spowodowane opóźnieniami w greckiej przestrzeni oraz brakiem tzw. slotu, związane ze strajkiem kontrolerów ruchu lotniczego w tym kraju. Wskazał także, iż w wyniku powyższych zakłóceń, w ocenie przewoźnika, rozmiary opóźnienia w wykonaniu lotu nr [...] wzrosły o 1 godzinę i 7 minut, na dowód czego przewoźnik dołączył do wyjaśnień swój dokument planowania samolotów - daily report (ang. raport dzienny). Organ wskazał, iż zwrócił się do [...] Władzy Lotniczej celem ustalenia, czy w dniu [...] września 2011 r. miał miejsce w [...] strajk [...]. Z uzyskanej w odpowiedzi informacji wynika, że w tych dniach miał miejsce tzw. strajk włoski, co spowodowało utrudnienia w ruchu samolotów w greckiej przestrzeni powietrznej, jednakże nie miała miejsca w stosunku do danego samolotu decyzja kierownictwa lotów, która spowodowałaby danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie tego lotu. Dodał, iż za nadzwyczajne okoliczności powinno się uważać sytuację, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień lub odwołań lotów. W tych okolicznościach w ocenie Prezesa ULC brak jest podstaw do uznania powyższej okoliczności za okoliczność nadzwyczajną, skutkującą brakiem obowiązku wypłaty pasażerowi odszkodowania

w trybie art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Odnosząc się do podniesionego zarzutu przedawnienia roszczeń Prezes ULC stwierdził, że skoro ani rozporządzenie (WE) nr 261/2004, ani przepisy ustawy - Prawo lotnicze nie przewidują, iż pasażer może wnieść skargę na naruszenie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jedynie w określonym czasie od zdarzenia, jak również nie przewidują przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania,

o którym mowa w art. 7 tego rozporządzenia, brak jest podstaw, aby uznać, że roszczenie to ulega przedawnieniu.

Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2014 r. złożyła [...] Sp. z o.o. w [...].

Skarżąca zarzuciła, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez nie zastosowanie w sprawie przepisów art. 205 Prawa lotniczego oraz art. 118 i 778 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.; dalej: "k.c.", "kodeks cywilny"), a także błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 5 ust 3, 6, 7 ust. 1 lit (b), 9 Rozporządzenia (WE) 261/2004 oraz przepisów art. 209b ustawy Prawo lotnicze, a także prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej z mocy art. 6, 11, 77 i 80 k.p.a.

Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2013 r. i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja jest decyzja błędna, gdyż w niniejszej sprawie, w związku z art. 205 Prawa lotniczego, ma zastosowanie art. 778 k.c., zgodnie z którym "roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia kiedy miał być wykonany". Tym samym zarzut przedawnienia został zatem skutecznie podniesiony przez skarżącą wobec faktu, że skargi w imieniu pasażerów zostały wniesione po upływie roku od dnia lotu. Skarżąca przywołała uchwałę Sądu Najwyższego z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt [...], wskazującą na przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Wskazała, że roszczenie pasażera względem przewoźnika ma charakter cywilnoprawny. Dodała, iż świetle ww. uchwały Sądu Najwyższego, roszczenia o wypłatę ryczałtowego odszkodowania winny podlegać jednolitej ocenie niezależenie od tego czy na skutek wyboru pasażera będą dochodzone przed sądem cywilnym czy przed Prezesem ULC. Jednocześnie niedopuszczalne jest, by w zależności od wyboru sposobu dochodzenia tego roszczenia zarzut przedawnienia mógł bądź nie mógł być zgłaszany. Dodała, iż w przypadku uwzględnienia w decyzji Prezesa ULC roszczenia o zryczałtowane odszkodowanie, jest ono egzekwowane w trybie art. 777 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.; dalej: "k.p.c.") (art. 205b ust. 6 Prawa lotniczego), tj. na zasadach cywilnego, a nie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącej nie istnieje także żadne aksjologiczne uzasadnienie, by roszczenie majątkowe o zapłatę zryczałtowanego odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 traktować inaczej niż wszystkie inne roszczenia majątkowe, które z zasady ulegają przedawnieniu. Wskazała także, iż art. 205 Prawa lotniczego odsyła do przepisów prawa cywilnego, które powinny być stosowane spójnie i całościowo. Skarżąca podkreśliła ponadto, że bezpośrednimi przyczynami opóźnienia rejsu były zakłócenia w greckiej przestrzeni powietrznej w dniu [...] września 2011 r. tj. strajk włoski "work to rule" (co potwierdza sam Prezes ULC

w Decyzji) oraz związane z tym niedobory obsługi służb ATC skutkujące przydzieleniem slotu o 1 godzinę i 7 minut później niż oczekiwana oraz nagła

i niespodziewana choroba kapitana M. Z., który według harmonogramu przewoźnika miał pełnić obowiązki dowódcy w czasie rejsu [...] w dniu [...] września 2011 r., a więc rejsu poprzedzającego w rotacji rejs [...], będący przedmiotem niniejszego postępowania; rejsy te miały być wykonywane tym samym egzemplarzem samolotu o znakach rejestracyjnych [...], który w sezonie lato 2011 był jedyną maszyną eksploatowaną przez skarżącą. W ocenie skarżącej Prezes ULC w decyzji dokonał błędnej oceny wpływu strajku włoskiego [...] służb ATC (służby kontroli ruchu lotniczego) i przydzielenia późniejszego slotu na opóźnienie lotu [...], odmawiając im przymiotu nadzwyczajnej okoliczności w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Zakłócenia w greckiej przestrzeni powietrznej spowodowane strajkiem włoskim były niewątpliwie niezależne od przewoźnika i wyczerpują znamiona nadzwyczajnej okoliczności, o której mowa. Skarżąca zakwestionowała także zasadność nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 209b Prawa lotniczego, która jej zdaniem nie powinna była zostać nałożona wobec braku naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Podniosła ponadto, że z treści art. 209b Prawa Lotniczego nie wynika, by kara miała być naliczana odrębnie od każdego pasażera,

a ustawodawca miał na celu nałożenie kary za naruszenie danego "typu" obowiązku, bez uwzględniania liczby pasażerów, których to naruszenie dotyczyło.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Uczestnicy postępowania działaniem pełnomocnika, pismem z dnia 19 maja 2015 r. wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym

i przepisami postępowania administracyjnego obowiązującymi w dacie jego wydania. W ocenie Sądu skarga analizowana według tak określonych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowiły przepisy art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 oraz art. 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz art. 5, art. 6 i art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Zgodnie z art. 205a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo lotnicze, Prezes ULC kontroluje przestrzeganie przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE, a w szczególności rozpatruje skargi, o których mowa w art. 16 ust. 2 tego rozporządzenia. W myśl art. 205b ust. 1 ustawy, w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1 (to jest skargi pasażera na naruszenie przepisów rozporządzenia) Prezes ULC stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej:

1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo

2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 określa również obowiązek i termin jego usunięcia.

Stosownie zaś do art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była skarga 31 pasażerów opóźnionego lotu z dnia [...] września 2011 r. na trasie [...] – [...] ([...]) nr [...] na naruszenie przepisów rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego oraz żądanie wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Start samolotu planowany był na godzinę 4:30 (PLT). Planowy przylot na lotnisko w [...] miał zaś nastąpić o godz. 07:30 (PLT). Lot odbył się, jednak jego start nastąpił o godzinie 08:45, to jest o cztery godziny piętnaście minut po planowanej godzinie startu, natomiast lądowanie nastąpiło o godz. 11:15, tj. trzy godziny i czterdzieści pięć minut po planowanej godzinie lądowania. Powodem opóźnienia lotu była choroba kapitana M. Z. oraz i brak tzw. slotu, związany z tzw. "strajkiem włoskim" kontrolerów ruchu lotniczego w [...] przestrzeni powietrznej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy, mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że:

i) zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub

ii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu

i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub

iii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości:

a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów;

b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów;

c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b).

Wskazać w tym miejscu należy, iż Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 stwierdził, że "artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego". Tym samym, zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku opóźnienia lotu wynoszącego co najmniej trzy godziny przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 tego rozporządzenia

w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Jednocześnie w art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przewidziano, że obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, iż odwołanie lotu zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepis ten nawiązuje do punktu 14 preambuły rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w którym wskazano, że "Podobnie jak

w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą

w szczególności zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika". Podkreślenia wymaga, że wobec otwartego charakteru ww. katalogu, zwolnienie przewoźnika od obowiązku wypłaty zryczałtowanego odszkodowania może mieć miejsce także z innych przyczyn, niemniej jednak zawsze muszą mieć one w stosunku do przewoźnika lotniczego charakter zewnętrzny.

W ocenie Sądu wobec treści wskazanych wyżej przepisów zasadne jest stanowisko organu, z którego wynika, że skarżąca Spółka nie dowiodła, iż opóźnienie lotu było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, które uwalniałyby przewoźnika od obowiązku wypłaty odszkodowania. Opóźnienie lotu spowodowane nieobecnością kapitana lotu związaną z jego chorobą należy do przyczyn związanych z organizacją i funkcjonowaniem przewoźnika lotniczego jako przedsiębiorstwa. Organizacja pracy personelu lotniczego, w tym także organizacja zastępstwa na wypadek nieobecności w pracy, należy do okoliczności ściśle zależnych od przewoźnika lotniczego. Nie można uznać za nadzwyczajną okoliczność chorobę jednego członka załogi, nie jest to bowiem zdarzenie zewnętrzne, niezależne od przewoźnika, któremu przewoźnik nie może zapobiec poprzez podjęcie odpowiednich racjonalnych środków i którego nie da się w żaden sposób przewidzieć. Przewoźnik lotniczy na etapie planowania lotów powinien był zorganizować pracę załóg lotniczych w taki sposób, aby choroba jednego pracownika nie wpływała negatywnie na połączenia lotnicze, zwłaszcza

w sytuacji, gdy (jak wskazuje sam przewoźnik) dysponował w przedmiotowym sezonie tylko jedną maszyną. Warto jednocześnie zauważyć, że zwolnienie lekarskie zostało wystawione w dniu 16 września 2011 r. i w tym dniu przewoźnik lotniczy dowiedział się o chorobie kapitana. Lot, który jest przedmiotem niniejszego postępowania miał się natomiast odbyć w dniu [...] września 2011 r. o godzinie 4:30. Przewoźnik miał zatem wystarczająco dużo czasu, aby zorganizować zastępstwo

i zapobiec opóźnieniu lotu. Przyczyny opóźnienia lotu wskazanej przez przewoźnika lotniczego w niniejszej sprawie nie można zatem uznać za okoliczność nadzwyczajną, zwalniającą go od odpowiedzialności odszkodowawczej.

Podobnie należy odnieść się do kolejnych ze wskazywanych przez przewoźnika okoliczności, związanych z tzw. "strajkiem włoskim" w greckiej przestrzeni powietrznej i oczekiwaniem na zapewnienie przestrzeni nad lotniskiem przeznaczonej do startu i lądowania dla lotu [...], tzw. "slotu" przez 1 godzinę

i 7 minut od gotowości samolotu do odlotu. Powyższe okoliczności nie wypełniają przesłanki strajku, mającego wpływ na działalność przewoźnika, o którym mowa w punkcie 14 preambuły rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Z akt administracyjnych istotnie nie wynika, aby w dniu 18 września 2011 r. miał miejsce strajk mający wpływ na działalność przewoźnika i były podejmowane decyzje kierownictwa lotów skutkujące opóźnieniem wykonania lotów. Tym samym należy zgodzić się

z twierdzeniem Prezesa ULC, iż tego rodzaju zdarzenia, pozwalające na uznanie nadzwyczajnego charakteru okoliczności, o których mowa w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, nie zostały przez skarżącą wykazane. Oczekiwanie na tzw. "slot" w okolicznościach niniejszej sprawy jest konsekwencją opóźnienia w przygotowaniu samolotu do odlotu i nie stanowi przesłanki zwalniającej przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej.

W tych okolicznościach uznać należy, iż przewoźnik nie wykazał, aby opóźnienie lotu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, których nie mógł uniknąć lub im zapobiec. Skoro zaś odszkodowanie nie zostało wypłacone wszystkim pasażerom składającym skargę, doszło do naruszenia art. 7 rozporządzenia, a co za tym idzie, zasadnym było również nałożenie na przewoźnika lotniczego kary pieniężnej przewidzianej w art. 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze.

Jednocześnie podzielić należy stanowisko Prezesa ULC, zgodnie z którym roszczenie o wypłatę odszkodowania przewidzianego w art. 7 rozporządzenia nie ulega przedawnieniu. Zgodnie z art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 każde Państwo Członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za wykonywanie postanowień rozporządzenia w odniesieniu do lotów z lotnisk znajdujących się na jego terytorium oraz lotów z krajów trzecich na te lotniska. W myśl art. 16 ust. 2 rozporządzenia, każdy pasażer może wnieść do każdego organu wyznaczonego na podstawie ust. 1 skargę na naruszenie niniejszego rozporządzenia, które miało miejsce na jakimkolwiek lotnisku znajdującym się na terytorium Państwa Członkowskiego lub dotyczące jakiegokolwiek lotu z kraju trzeciego na lotnisko znajdujące się na tym terytorium. W ustawie Prawo lotnicze ustawodawca krajowy przewidział, że skargi pasażera na naruszenie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 rozpatruje komórka organizacyjna Urzędu Lotnictwa Cywilnego – Komisja Ochrony Praw Pasażerów (art. 205 a ust. 2 ustawy Prawo lotnicze). W razie złożenia takiej skargi Prezes Urzędu w drodze decyzji administracyjnej, w postępowaniu toczącym się w oparciu o przepisy ustawy – Prawo lotnicze, stwierdza naruszenie prawa, określając zakres nieprawidłowości, nakładając karę pieniężną oraz w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7 rozporządzenia, o którym mowa określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Podkreślenia wymaga, iż mamy tu do czynienia ze stosunkiem administracyjnoprawnym. Zauważyć jednocześnie trzeba, że żaden przepis rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jak również ustawy Prawo lotnicze, nie przewiduje, iż skargę można wnieść jedynie w określonym czasie, nie przewidują one również przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania. Brak takiej regulacji nie uzasadnia stosowania w tym zakresie przepisów kodeksu cywilnego do stosunku administracyjnoprawnego, nie można domniemywać utraty prawa posiłkując się uregulowaniami z innych dziedzin prawa. Wbrew poglądowi skarżącego, również z art. 205 Prawa lotniczego nie można wyprowadzić konieczności stosowania przepisów prawa cywilnego dotyczących przedawnienia do niniejszego stosunku administracyjnoprawnego. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Prezesa ULC, iż w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń. Ustalenia tego nie podważa wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 listopada 2012 r. C-139/11, w którym stwierdzono, że termin na wytoczenie powództwa o odszkodowanie, o którym mowa w art. 5 i art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest ustalany zgodnie z przepisami każdego państwa członkowskiego w dziedzinie przedawnienia roszczeń. Z wyroku tego wynika, że powództwo o odszkodowanie może podlegać przedawnieniu, nie oznacza to jednak, iż takiemu przedawnieniu podlegać musi. Zasadność zastosowania w niniejszej sprawie przepisów z kodeksu cywilnego wskazywanych przez skarżącą w odniesieniu do przedawnienia roszczenia nie wynika także

z przytaczanej przez Spółkę Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2014 r. III CZP 113/13. Wskazywana przez Sąd Najwyższy przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przez Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego,

z jednoczesnym wskazaniem na fakultatywny charakter skargi z art. 16 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz brak podstaw do wyłączenia, czy ograniczenia drogi sądowego dochodzenia tego roszczenia, pomimo przyznania Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego kompetencji do orzekania o odszkodowaniu z art. 7 ww. rozporządzenia, w następstwie wniesienia skargi, nie przeczy istnieniu stosunku administracyjnoprawnego w niniejszej sprawie, ani też nie wskazuje na zasadność zastosowania w niej przywoływanych przez skarżącą przepisów kodeksu cywilnego.

Za niezasadny należy uznać także zarzut, iż kara pieniężna za naruszenie przepisów rozporządzenia nie może być naliczana odrębnie od każdego pasażera, lecz winna być nakładana za naruszenie danego typu obowiązku, bez uwzględniania liczby pasażerów, których to naruszenie dotyczyło. Zauważyć trzeba, że każdy

z pasażerów może wnieść skargę odrębnie, natomiast z art. 205b Prawa lotniczego wynika, że organ w przypadku stwierdzenia naruszenia rozporządzenia nakłada na przewoźnika lotniczego karę, o której mowa w art. 209b ust. 1 ustawy. Nie może budzić wątpliwości, że gdyby każdy z pasażerów złożył odrębną skargę, organ wydając w stosunku do każdego z nich decyzję, miałby obowiązek nałożenia na przewoźnika kary w każdej z decyzji. Łączne rozpoznawanie przez organ skarg wielu pasażerów danego lotu nie powoduje, że karę wymierza się za naruszenie danego typu obowiązku, bez uwzględniania liczby pasażerów. Należy też zwrócić uwagę, na to że, jak wynika z art. 16 ust. 3 rozporządzenia, ustanowione przez Państwa Członkowskie sankcje za naruszenia rozporządzenia powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Trudno byłoby uznać karę w wysokości 1000 zł (czy nawet w maksymalnej wysokości przewidzianej za naruszenie art. 7 rozporządzenia, a więc 2500 zł) za niewypłacenie odszkodowania kilkudziesięciu pasażerom, za spełniającą te wymogi.

W świetle powyższych okoliczności stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2014 r. jest zgodna

z prawem.

Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, należało orzec jak w sentencji wyroku, za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).