Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 47/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 128, art. 129 par. 1 i par. 2, art. 132
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2021 roku sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. T. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 93 lok. 28, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. B.A.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) - w skrócie: "k.p.a." - w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - powoływanej jako: "u.ś.r." - utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w S. z [...] r., nr [...], odmawiającej przyznania W.S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dziadkiem K.K..

Kolegium wskazało, że w odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji W.S. wniosła o jej uchylenie. Zwróciła się o uwzględnienie, że córki jej dziadka, w tym matka odwołującej się E. S. i ciocia J.B., nie mogą sprawować opieki nad ojcem, gdyż obie są aktywne zawodowo oraz nie dysponują środkami pieniężnymi, które mogłyby sfinansować sprawowanie opieki nad ojcem, a jej dziadkiem. Wskazała, że dziadek wymaga opieki całodobowej, nie dorywczej. Przedstawiła sytuację materialną córek K.K. oraz podniosła, że tylko ona jest w stanie zapewnić dziadkowi opiekę non stop. Decyzja MOPR nie jest dla strony satysfakcjonująca, ani zadowalająca.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że w świetle przepisów art. 17 u.ś.r. nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia warunków, wiążących się zarówno z osobą ubiegającą się o świadczenie, jak i z osobą wymagającą opieki oraz innymi członkami rodzin tych osób. Warunkiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest łączne wystąpienie pozytywnych przesłanek określonych w art. 17 u.ś.r. (sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną i niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki) przy jednoczesnym braku którejkolwiek z przesłanek negatywnych określonych przez ustawodawcę w tym przepisie.

Kolegium podkreśliło dalej, że K.K. (ur. [...] lipca 1957 r.) jest wdowcem, legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z [...] kwietnia 2018 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym do 30 kwietnia 2021 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 grudnia 2014 r., a niepełnosprawność istnieje od 21 stycznia 2014 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dziadkiem, złożyła W.S., która znajduje się w kręgu innych osób uprawnionych do ubiegania o świadczenie pielęgnacyjne, gdyż nie jest spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego z 7 lipca 2020 r. przeprowadzonego z W.S. wynika, że w związku ze śmiercią żony K.K. w czerwcu 2020 r. podjęła decyzję o objęciu opieką stałą, całodobową swojego dziadka. Zamieszkała razem z konkubentem i córką, z dziadkiem świadcząc na jego rzecz stałą i całodobową pomoc. W.S. nie może podjąć zatrudnienia w związku ze stałą, całodobową opieką nad dziadkiem. W dniu 21 września 2020 r. strona złożyła oświadczenie, że jej dziadek posiada dwie córki: E.S. i J.B. Organ I instancji przeprowadził z córkami K.K. rodzinne wywiady środowiskowe oraz odebrał od nich oświadczenia. Z wywiadu rodzinnego, jak również z oświadczenia J.B. wynika, że pracuje zawodowo w systemie trzy zmianowym, jej mąż również pracuje zawodowo. Jej ojciec wymaga opieki całodobowej, taką opiekę zapewnia wnuczka W.S., która z nim wspólnie mieszka i nie pracuje zawodowo. J.B. oświadczyła, że z powodu pracy zawodowej nie jest w stanie zapewnić ojcu całodobowej opieki. Pomaga mu w czasie wolnym od pracy, przyjeżdża do niego i zabiera do siebie. Nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Z wywiadu rodzinnego, jak również z oświadczenia E.S. wynika, że nie zamieszkuje ze swoim ojcem, pracuje zawodowo w pełnym wymiarze pracy trzyzmianowej i nie jest w stanie sprawować całodobowej opieki nad tatą. Nie ma orzeczonej niepełnosprawności. Tata jest osobą chorą, potrzebującą całodobowej opieki.

Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium stwierdziło, że w świetle stanu faktycznego sprawy uprawnienie W.S. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad jej dziadkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności może być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Z treści tego przepisu wynika, że w katalogu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca umieścił osoby, na których spoczywa w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., póz. 1359 z późn. zm). Regulacje prawne dotyczące obowiązku alimentacyjnego zawarte zostały w art. 128 i art. 129 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z tymi przepisami obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Zgodnie z art. 617 § 1 k.r.o. krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Zstępnymi są więc dzieci, wnuki, prawnuki, a wstępnymi - rodzice, dziadkowie, pradziadkowie. Jednocześnie zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Badając czy osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, należy mieć na uwadze treść art. 17 ust. 1a tej ustawy, zgodnie z którym Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. la u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie może lub nie chce zajmować się swoim rodzicem - tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że wobec faktu, że K.K. jako wymagająca opieki osoba niepełnosprawna ma dzieci - córki obciążone w stosunku do niego obowiązkiem alimentacyjnym, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego W. S., która jest wnuczką, a więc "osobą inną niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny", mogłoby nastąpić jedynie w razie ustalenia, że córki nie są w stanie sprawować nad ojcem stałej opieki. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśniają, w jakich przypadkach przyjąć należy, że osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki nie jest w stanie tej opieki świadczyć. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że przesłanka ta - "nie jest w stanie" - dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną sprawowania przez te osoby opieki nad osobą niepełnosprawną, co oznacza, że fakt wykonywania zajęcia zarobkowego przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu nie wyłącza możliwości sprawowania przez te osoby stałej opieki nad chorym członkiem rodziny, gdyż sprawa wykonywania pracy zawodowej wynika z woli osoby. Przyjęcie tego poglądu wyłącza na podstawie art. 17 ust. 1a u.ś.r. możliwość przyznania W.S. świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że jest osobą spokrewnioną z wymagającą opieki K.K. w drugim stopniu, a spokrewnione z nim w pierwszym stopniu osoby, tj. córki - z uwagi na pracę zawodową - nie są osobami, które nie są w stanie sprawować opieki nad ojcem. Przesłanki do przyznania zainteresowanej świadczenia pielęgnacyjnego istniałyby jedynie wtedy, gdyby dzieci jej dziadka nie były w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu, przy czym nie chodzi tu tylko o brak możliwości sprawowania przez nie bezpośredniej opieki nad niepełnosprawnym ojcem w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale także o brak możliwości dostarczenia przez nie środków pieniężnych potrzebnych na sfinansowanie takiej opieki. Niewątpliwie nie można automatycznie wykluczać wnuczki z kręgu potencjalnych osób, którym mogłoby być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Jednakże byłoby to możliwe tylko w razie zaistnienia szczególnej sytuacji, w której dzieci dziadka nie byłyby w stanie wypełniać swoich obowiązków alimentacyjnych. W szczególności zobowiązania rodzinne i zawodowe dzieci nie są szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi im sprawowanie opieki nad ojcem. To dzieci są w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicami i tylko zbieg nadzwyczajnych zdarzeń może spowodować przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na kolejne zobowiązane osoby (vide: wyrok WSA w Krakowie z 9 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 479/20, WSA w Białymstoku z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 71/20, WSA w Gliwicach z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/G11190/19, WSA w Szczecinie z 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1382/11 – orzeczenia dostępne w bazie LEX).

Kolegium uznało, że w rozpatrywanej sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny W. S. względem jej dziadka przed obowiązkiem alimentacyjnym córek dziadka. Bezsporne jest, jak wynika bowiem z akt sprawy, że wymagający opieki dziadek K.K. posiada żyjące, pełnoletnie córki, z których żadna nie legitymowała się w dacie wydawania zaskarżonej decyzji orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro zatem żyją córki K.K. nie legitymujące się orzeczeniami o niepełnosprawności, które są czynne zawodowo, to (wobec istnienia osób zobowiązanych w pierwszej kolejności) nie ma podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce jako osobie zobowiązanej w dalszej kolejności.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła W.S., która podniosła, że nie jest jej winą ani jej dziadka, że córki są aktywne zawodowo i mają takie, a nie inne sytuacje życiowe, mają stosunkowo niskie dochody, które uniemożliwiają im rezygnację z pracy i jednocześnie dostarczenie środków na utrzymanie ojcu. Obciążenie ich spowodowałoby skazanie ich rodzin na życie w ubóstwie. Ponadto nie wskazano jej, ani im, żadnego progu dochodowego, o który może chodzić. Skarżąca stwierdziła, że nie wie, co to znaczy: "potrzebne środki - ile ich ma być? lub kto ustala, kiedy występują nadmierne trudności, żeby tą stałą opiekę sprawować? Być może owe trudności występują.

Skarżąca zadeklarowała stałą, całodobową opiekę i wyjaśniła, że jest przez dziadka wychowana, mieszkała z nim wiele lat, jest z nim emocjonalnie związana, czuje, że powinna się podjąć tej opieki bardziej niż jej mama i ciocia.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie ma usprawiedliwionej podstawy prawnej. Organy obu instancji nie naruszyły bowiem ani przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i nie naruszyły prawa procesowego w istotny sposób, a zwłaszcza przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Należy dodatkowo wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy zasadnie organy uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanek uprawniających do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem, przy czym uprawnienie skarżącej do wnioskowanego świadczenia może być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie natomiast do art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z art. 129 § 1 ustawy wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obowiązek ten obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Z kolei art. 132 powołanej ustawy stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W orzecznictwie podkreśla się, że możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego także w sytuacji, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym sama nie legitymuje się wprawdzie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolna tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - niejako w jej zastępstwie - osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki. W praktyce więc chodzi o sytuację, gdy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności jest w wieku lub stanie zdrowia uniemożliwiającym sprawowanie opieki nad inną osobą, a jej sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki, stanowiący element obowiązku alimentacyjnego, ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w bliższej i dalszej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych, czyli dostarczaniu przez osoby zobowiązane do alimentacji środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki przez inne osoby.

W wyroku z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1700/12, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "Zawarte w art. 17 ust. 1a u.ś.r. uregulowanie prawne, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu.". Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 338/21 wskazano, że: "Jeżeli najbliżsi krewni powierzają opiekę nad swoim bliskim osobie niezobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to oni, jako osoby zobowiązane do alimentacji, a nie Skarb Państwa, winni zrekompensować utratę zarobków opiekunowi." – orzeczenia dostępne w CBOSA.

W niniejszej sprawie przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego zaistniałyby, gdyby córki K.K. w sposób obiektywny nie byłyby w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu wobec ojca. Natomiast powoływane przez skarżącą argumenty wykonywania zatrudnienia przez córki wymagającego opieki dziadka nie stanowią zdaniem Sądu obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że córki nie są w stanie sprawować opieki nad ojcem. Skoro bowiem córki K.K. żyją, nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności i pozostają czynne zawodowo, to już te okolicznością były wystarczające do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, o czym trafnie orzekły organy. Z woli ustawodawcy istnieje bowiem zakaz przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego wobec osób zobowiązanych w dalszej kolejności w sytuacji istnienia osób zobowiązanych w pierwszej kolejności i dopiero ustalenie obiektywnych okoliczności uniemożliwiających realizowanie takiego obowiązku przez zobowiązanych w pierwszej kolejności, na co wskazują sądy administracyjne, umożliwiałoby przyznanie świadczenia wnuczce. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie uprawnia do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdy w relacji rodzinnej, znajdują się osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych przed skarżącą. Podkreślić należy, że przepisy art. 17 ustawy mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że przyznanie wnioskowanego świadczenia uzależnione jest od spełnienia wszystkich zawartych w nim ku temu przesłanek. A zatem organ administracji nie ma możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Przy ustalonym stanie faktycznym przyznanie skarżącej świadczenia byłoby niezgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

dc