Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 543/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia NSA Jerzy Dudek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta z udziałem Wojewody o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 października 2003r. sygn. akt IISA/Lu1208/02 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W skardze z dnia [...] marca 2005 r. Burmistrz Miasta wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 października 2003 r., w sprawie II SA/Lu 1208/02, wnosząc o zmianę tego wyroku i uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] stwierdzającego nieważność zarządzenia nr [...] Burmistrza z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie ustalenia liczby zastępców Burmistrza Miasta oraz powołania zastępcy i ustalenia wynagrodzenia.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania Burmistrza Miasta zauważył, że wyrokiem z dnia 24 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił jego skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], stwierdzające nieważność zarządzenia nr [...] Burmistrza Ryk z dnia [...] grudnia 2002 r.

Skarżący podkreślił, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 października 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż osoba powołana na stanowisko Zastępcy Burmistrza nie spełniała wymogów kwalifikacyjnych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. nr 61, poz. 707 ze zm.) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych (Dz. U. nr 210, poz. 1784), tj. nie posiadała wyższego wykształcenia. Rozporządzenie to straciło moc z dniem wejścia w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. nr 33, poz. 264 ze zm.). Również to rozporządzenie wprowadzało obowiązek legitymowania się przez osoby powołane na stanowisko zastępcy burmistrza między innymi wyższym wykształceniem. Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na względzie uznał zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze za zgodne z prawem i skargę oddalił.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawę orzeczenia wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiły między innymi przepisy cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagrodzenia i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich.

Skarżący podniósł, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r., sygn. akt K 25/04, został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej między innymi art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1593 ze zm.) w zakresie, w jakim upoważniał Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych oraz § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich w zakresie, w jakim ustalał tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, które były określone w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia.

Skarżący zauważył, że zgodnie z art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem można również złożyć w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o nieważności aktu normatywnego, stanowiącego podstawę do wydania orzeczenia.

W ocenie skarżącego, biorąc pod uwagę to, że podstawę do wydania prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiły między innymi przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich, uznane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r. za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji, jak również nieobowiązujące w dacie wyrokowania, ale wydane na podstawie upoważnienia ustawowego, uznanego za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich, skarga o wznowienie postępowania jest w pełni zasadna.

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Burmistrz Miasta o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 października 2003 r. edstawieracyjne ale także sądy, w tym sądy administracyjne, które do __________________________________W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia sąd stwierdził, że istotny dla rozstrzygnięcia sprawy jest problem, czy zakwestionowanie przez Trybunał Konstytucyjny przepisu prawa materialnego może skutkować wznowieniem postępowania sądowoadministracyjnego. Analizując to zagadnie sąd powołał się na liczne poglądy doktryny i uznał, że sąd administracyjny posługuje się przepisami prawa materialnego w innym kontekście niż organ administracji publicznej. Orzeczenie sądu administracyjnego wydawane jest w odniesieniu do prawa materialnego, które było podstawą kontrolowanych przejawów działalności lub bezczynności organów administracji publicznej. Przepisy prawa materialnego – obok procesowego – są podstawą postępowania prowadzącego do załatwienia sprawy w prawnej formie działania administracji, która jest poddawana kontroli sądu administracyjnego. Sąd ten nie jest powołany do stosowania norm prawa materialnego, zgodnie bowiem z konstytucyjną zasadą podziału władzy, nie sprawuje władzy wykonawczej. Zatem podstawą wydania orzeczenia przez sąd administracyjny nie jest przepis prawa materialnego. Zasadniczą podstawę tych orzeczeń stanowią przepisy prawa procesowego – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a jeśli chodzi o rodzaje orzeczeń, określone w art. 145 i 149 tej ustawy, w pewnym zakresie także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro więc przesłanka "niekonstytucyjności" dotyczy przepisów prawa materialnego, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (podobnie A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 642).

W związku z powyższym stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1593 ze zm.) w zakresie, w jakim upoważnia Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych oraz § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagrodzenia i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. z 2003 r. nr 33, poz. 264 ze zm.) w zakresie, w jakim ustala tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, które są określone w załączniku nr 3 tego rozporządzenia – nie stanowi w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przesłanki wznowienia postępowania sądowego, o której mowa w art. 272 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zakończonego wyrokiem sądu z dnia 24 października 2003 r.

Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Burmistrza Miasta od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] lutego 2006 r. (sygn. akt III SA/Lu 9/06), Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2006 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przepisu art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prawo do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepis prawa, na podstawie którego wydane zostało prawomocne orzeczenie sądowe, wynika z przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji. Przepis ten dotyczy każdego prawomocnego orzeczenia sądowego, wydanego na podstawie prawa uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą. Bez znaczenia, z punktu widzenia regulacji ww. przepisu Konstytucji, pozostaje czy Trybunał kwestionuje przepisy prawa procesowego, czy materialnego. Każdy przypadek stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności podstawy prawnej, m.in. prawomocnego orzeczenia sądowego, stanowi podstawę domagania się wznowienia postępowania związanego z wydaniem tego rozstrzygnięcia. Podstawę prawną wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu stanowi już sam przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji, oczywiście na zasadach określonych w przepisach o wznowieniu postępowania, w niniejszej sprawie w powołanej wyżej ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że treść przepisów o wznowieniu postępowania, w tym treść przepisu art. 272 § 1 w/w ustawy trzeba wykładać na tle regulacji konstytucyjnej. Powołany przepis nie może być traktowany, jako regulacja oddzielna, niemająca związku z przepisem art. 190 ust.4 Konstytucji.

Zdaniem NSA wykładnia przepisu art. 272 § 2 powołanej ustawy przyjęta przez sąd I instancji oderwana od regulacji przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji (o znaczeniu tej regulacji dla sanacji konstytucyjności prawomocnych przeczeń sądowych zob. postanowienie TK z dnia 2 marca 2004 r. sygn. akt S 1/04, OTK-A 2004, nr 3, poz. 24 oraz wyrok TK z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04, OTK-A 2004, nr 9, poz.96) zasadza się na trudnym do zaakceptowania założeniu, że sąd administracyjny nie stosuje w swojej działalności orzeczniczej przepisów prawa materialnego, ponieważ jest powołany tylko do kontroli ich stosowania przez organy administracji publicznej, a przecież już z brzmienia przepisów powołanej ustawy wynika coś zgoła odmiennego. Skargę kasacyjną można oprzeć, w myśl regulacji przepisu art. 174 pkt 1 w/w ustawy na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez m.in. jego niewłaściwe zastosowanie. I mimo wyrażonego w literaturze przedmiotu poglądu, że przywołana regulacja została źle zredagowana (zob. Z. Kmieciak, Podstawy skargi kasacyjnej do NSA, PiP 2005, nr 1, s. 19) nie można przejść nad nią do porządku i zakładać, że nie ma ona treści normatywnej.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że termin "stosowanie prawa" jest w świetle powołanej ustawy terminem szerokim. Obejmuje szereg etapów. Nie można go sprowadzać wyłącznie do ustalania praw i obowiązków adresata określonej normy prawnej. Proces stosowania prawa obejmuje szereg innych działań, nie mniej ważnych, takich jak choćby jego wykładnia. Nie można zatem wyprowadzać wniosku, że sąd administracyjny nie stosuje w swojej działalności prawa materialnego tylko z tego, że w przeciwieństwie do organu administracji publicznej, nie ustala bezpośrednio praw i obowiązków adresata określonej normy prawa materialnego. To, że tego nie robi wynika z woli ustawodawcy, który wyznacza mu szczególne miejsce w systemie podmiotów stosujących prawo. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że stosowanie prawa przez sąd administracyjny polega na kontroli zgodności działania tych organów i podejmowanych przez nie rozstrzygnięć z prawem, ze skutkiem – choć pośrednim – dla adresata normy materialnoprawnej. Orzeczenie sądu wiąże organ administracji przesądzając w konsekwencji o prawach i obowiązkach adresatów normy prawa materialnego (treść stosunku administracyjnoprawnego). To przecież w tym celu sąd dokonuje wykładni przepisów, leżących u podstaw rozstrzygnięć administracyjnych, a także ich subsumcji. Bez tych czynności nie byłaby możliwa kontrola legalności działań administracji publicznej. Czynności te przesądzają o stosowaniu prawa materialnego, leżącego u podstaw rozstrzygnięć administracyjnych nie tylko przez organy administracji publicznej, ale także przez sąd administracyjny, choć sąd ten czyni to w swoisty sposób. Tego innego, swoistego dla sądu administracyjnego, sposobu stosowania prawa nie można traktować, jako działalności odrębnej niemieszczącej się w pojęciu stosowania prawa, przynajmniej w rozumieniu przepisów cytowanej ustawy. Jeśli tak, to nie sposób byłoby zaakceptować przywołany wyżej pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, że przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, nie może skutkować wznowieniem postępowania sądowoadministracyjnego. Przyjęcie tego poglądu oznaczałoby, że powoływany przepis art. 272 § 1 ustawy byłby w istocie przepisem martwym, uniemożliwiając wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w jakiejkolwiek sprawie, z wyjątkiem zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny przepisów postępowania de facto przepisów w/w prawa. To zaś przeczyłoby zasadzie racjonalności ustawodawcy powodując wewnętrzną sprzeczność przyjętych rozwiązań i ich istotną dysfunkcjonalność.

Wreszcie za poglądem, że sąd administracyjny stosuje przepisy prawa materialnego leżące u podstaw rozstrzygnięć administracyjnych przemawia fakt przedstawiania Trybunałowi Konstytucyjnemu przez ten sąd pytań prawnych o zgodność określonych przepisów prawa materialnego z Konstytucją, umowami międzynarodowymi i ustawami. Gdyby sąd nie stosował przepisów prawa materialnego w rozumieniu wyżej przyjętym, wynikającym z przepisów powołanej ustawy, to nie występowałby z pytaniami do Trybunału Konstytucjonalnego. Zdaniem NSA w kontekście powyższego wywodu zamierzonego skutku nie mógł odnieść kolejny argument Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, że na przeszkodzie ponownego rozpoznania sprawy na skutek skargi o wznowienie postępowania stanęła regulacja przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji uniemożliwiająca, zdaniem tego sądu, wznowienie tego postępowania sądowego przy braku określenia trybu i zasad wznowienia w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Argument ten jest chybiony już z tego względu, że tryb i zasady wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wbrew twierdzeniom sądu, są regulowane w przepisach art. 270-285 cytowanej ustawy, a brak w tej mierze stosownych regulacji w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) może dotyczyć postępowania nadzorczego wojewody, a nie postępowania sądowoadministracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdza wystąpienia przesłanek do zmiany zaskarżonego orzeczenia bądź jego uchylenia i odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania – art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zauważyć należy, że zgodnie z przepisem art. 282 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia i po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza.

Podstawę żądania wznowienia w sprawie stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r., wydany w sprawie K 25/04, którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

1. Art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. __________________________________________________________________________________________________o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806) w zakresie, w jakim upoważnia Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych,

2. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. ______________________________________________________________________________________________________________________________w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 61, poz. 708, z 2001 r. Nr 34, poz. 393, z 2002 r. Nr 210, poz. 1785 oraz z 2004 r. Nr 47, poz. 447) w zakresie, w jakim ustala on tabelę wymagań kwalifikacyjnych kierowników i zastępców kierowników, o których mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o pracownikach samorządowych, stanowiącą załącznik nr 1 do tego rozporządzenia,

3. § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia wymienionego w pkt 2 w zakresie, w jakim ustala on tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, stanowiące załącznik nr 4 do tego rozporządzenia,

4. § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. Nr 33, poz. 264 oraz z 2004 r. Nr 47, poz. 448) w zakresie, w jakim ustala on tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, które są określone w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia – są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 31 lipca 2005 r.

Mając na uwadze istnienie podstawy procesowej żądania wznowienia postępowania (art. 272 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 2006r., a wykładnią prawa w tym zakresie związany jest sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia – art. 282 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z przepisem art. 272 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Jak już wskazano, orzeczenie o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r. – poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie w sprawie II SA/Lu 1208/02 – Trybunał Konstytucyjny ogłosił w dniu 25 stycznia 2005 r., przy czym orzekł jednocześnie, że wymienione tam przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 31 lipca 2005 r. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zaistniała na skutek tzw. derogacji trybunalskiej przyczyna restytucyjna ma wpływ na wskazane rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, przy czym ustalenie to wymaga w pierwszej kolejności rozważenia jakie skutki w zakresie stosowania prawa wywołuje odroczenie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów.

Zgodnie z przepisem art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie i jednoznacznie wypowiadał się w kwestii skutków odroczenia utraty mocy obowiązującej niezgodnego z konstytucją przepisu. Wyjątkowo jasno zagadnienie to zostało przedstawione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 lipca 2003 r. (sygn. akt K 25/01), gdzie Trybunał stwierdził, że możliwość określenia przez Trybunał Konstytucyjny późniejszego niż dzień ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw terminu utraty mocy obowiązującej niezgodnego z konstytucją przepisu ustawy, znajduje wyraźną i niewątpliwą podstawę w art. 190 ust. 3 Konstytucji. W razie skorzystania przez Trybunał Konstytucyjny z tej możliwości do nadejścia wskazanego przez Trybunał terminu uznany za niezgodny z konstytucją przepis zachowuje moc obowiązującą, a zatem musi być przestrzegany i stosowany przez wszystkich jego adresatów. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji także to rozstrzygnięcie zamieszczone w tekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest nie tylko ostateczne, ale i ma moc powszechnie obowiązującą. Zakresem tej mocy objęte są również wszystkie sądy, Konstytucja nie przewiduje bowiem żadnego wyjątku w stosunku do zasady wyrażonej w jej art. 190 ust. 1. Wyjątku takiego nie stanowi w szczególności art. 178 ust. 1 Konstytucji, wskazujący akty normatywne, którym podlegają sędziowie sądów wyliczonych w art. 175 Konstytucji. Podleganie sędziów tych sądów Konstytucji oraz ustawom jest zagadnieniem leżącym na innej płaszczyźnie niż oparta na art. 190 ust. 1 Konstytucji powszechnie obowiązująca moc orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, wydanych w zakresie określonym przepisami konstytucyjnymi.

Podobnie wypowiada się Sąd Najwyższy w najnowszym orzecznictwie. Wskazać tu można wyrok z dnia 20 kwietnia 2006 r. (sygn. akt IV CSK 28/06, niepublikowany), gdzie Sąd Najwyższy stwierdził, iż jest poza sporem, że jeżeli Trybunał odracza utratę mocy obowiązującej przez wadliwą normę, wówczas ustawa zachowuje swą moc przez wskazany w orzeczeniu okres - wynika to wyraźnie z brzmienia art. 190 ust. 3 Konstytucji. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy i inne organy państwowe powinny tę normę stosować z wyjątkiem – dotyczącym sprawy, która była przyczyną wszczęcia postępowania przed Trybunałem (w przeciwnym razie podważony zostałby sens pytań prawnych). Możliwość pominięcia w tym okresie wadliwej normy przez sądy i inne organy w procesie stosowania prawa oznaczałaby w istocie przekreślenie sensu odroczenia, a więc i sensu art. 190 ust. 3 Konstytucji, który, jakkolwiek kontrowersyjny, jednak jest obowiązującym prawem. Jeżeli bowiem sąd nie musi normy nadal obowiązującej stosować, to oznacza to, że w istocie nie muszą jej stosować również podmioty, do których norma jest bezpośrednio adresowana, gdyż ewentualne związane z tym sankcje będą przez sądy kształtowane tak jakby norma nie obowiązywała. Co więcej Sąd Najwyższy zauważył, iż nie wydaje się, że można tu bez zastrzeżeń odróżnić, jak sugerują niektóre orzeczenia Sądu Najwyższego, obowiązywanie prawa od jego stosowania - prawo niestosowane przez organy państwowe zwłaszcza sądy, w istocie nie obowiązuje (taki jest przecież mechanizm desuetudo, który prowadzi do derogowania normy); stanowisko to prowadzi zatem do uznania retroaktywnego skutku orzeczeń. Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli odroczenie ma mieć sens, to tylko wtedy, gdy organy państwowe, w tym sądy, będą stosować wadliwą normę.

W tym samym orzeczeniu Sąd Najwyższy odniósł się także do zagadnienia wznowienia postępowania, stwierdzając, że trudna do przyjęcia byłaby sytuacja, w której akty stosowania prawa (wadliwej normy) mogłyby następnie, po ostatecznej utracie przez akt mocy obowiązującej, zostać wzruszone przez wznowienie postępowania; byłoby to rozwiązanie niespójne. W ocenie Sądu Najwyższego prowadzi to do wniosku, że w przypadku odroczenia skuteczności orzeczenia nie ma również możliwości późniejszego wznowienia postępowania. Te, jak i inne argumenty w ocenie Sądu Najwyższego skłaniają do przyjęcia tezy, że odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu przez Trybunał Konstytucyjny wyraża jednoznacznie myśl o prospektywnym działaniu takiego orzeczenia. Oznacza, że do czasu utraty mocy obowiązującej określonego przepisu, sądy i inne organy winne stosować ten przepis. Taki skutek działania orzeczenia Trybunału, który odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu eliminuje też możliwość wznowienia postępowania. Oznacza też, że w toku postępowania sądy winne uwzględniać wadliwe normy prawne do oceny zdarzeń, które wystąpiły jeszcze przed utratą przez tę normę mocy obowiązującej. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy także w uchwale z dnia 3 lipca 2003 r. (III CZP 45/03, opub. w OSNC 2004, nr 9, poz. 136) oraz w uchwale z dnia 23 stycznia 2004 r. (III CZP 112/03,opub. w OSNC 2005, nr 4, poz. 61).

Wyrażone wyżej poglądy Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawie w pełni podziela i akceptuje.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmienne stanowisko, wyrażone w jednym z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05, Wokanda 2006/5/35), sprowadzające się do stwierdzenia, że sąd może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją również w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu orzeczonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, nie zasługuje na aprobatę. Zaakceptowanie takiego kierunku orzecznictwa nie znajduje przekonujących podstaw jurydycznych, zaś bezpośredni skutek takiej wykładni przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji w istocie podważa normatywną wartość ustawy zasadniczej w zakresie w jakim Konstytucja wprowadziła zasadę powszechnej mocy obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podważenie konstytucyjnego uprawnienia Trybunału do określenia innego, niż dzień ogłoszenia orzeczenia, terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego – art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, zauważyć należy, że wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia, a mianowicie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r., wydany w sprawie K 25/04, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 października 2003 r., wydanego w sprawie II SA/Lu 1208/02. Ocena ta uzasadniona jest rozstrzygnięciem zawartym w pkt II wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r., w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 61, poz. 708, z 2001 r. Nr 34, poz. 393, z 2002 r. Nr 210, poz. 1785 oraz z 2004 r. Nr 47, poz. 447) w zakresie, w jakim ustala on tabelę wymagań kwalifikacyjnych kierowników i zastępców kierowników, o których mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o pracownikach samorządowych, stanowiącą załącznik nr 1 do tego rozporządzenia, traci moc obowiązującą z dniem 31 lipca 2005 r. Skoro więc Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej tego przepisu, to brak jest podstaw do zakwestionowania legalności rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r., opartego na tym właśnie przepisie, który w porządku prawnym pozostał i obowiązywał do dnia 31 lipca 2005 r.

W świetle przytoczonej argumentacji uznać należy, że w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia, nie są spełnione przesłanki do zmiany bądź uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 października 2003 r., bowiem odroczenie utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu wiąże nie tylko organy administracyjne ale także sądy, w tym sądy administracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza więc, że po ponownym rozpoznaniu sprawy w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia, skargę o wznowienie postępowania należało oddalić.

Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.