Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 322/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Pełnomocnik procesowy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1, art. 46 par. 3, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Od obowiązku określonego w art. 46 par. 3 w związku z art. 37 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ nie zwalnia fakt, że pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu /administracyjnym/. W takiej sytuacji obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie drugiego jego egzemplarza albo sporządzenie uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych.

TEZY

Od obowiązku określonego w art. 46 par. 3 w związku z art. 37 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ nie zwalnia fakt, że pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu /administracyjnym/. W takiej sytuacji obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie drugiego jego egzemplarza albo sporządzenie uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędziowie NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Jerzy Rypina, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2352/04 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną .


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2352/04, w punkcie pierwszym odrzucił skargę A. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...], nr [...], wydaną w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, zaś w punkcie drugim orzekł o zwrocie wpisu od skargi w kwocie 200 zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z zarządzeniem, zawartym w piśmie z dnia 6 stycznia 2005 roku, pełnomocnik skarżącej A. K. został wezwany do usunięcia braków formalnych złożonej skargi z dnia 9 listopada 2004 roku, poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego, a także do uiszczenia wpisu w kwocie 200 złotych. Jednocześnie pouczono go, że niedopełnienie wskazanych w wezwaniu czynności w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi. Sąd zwrócił uwagę, że jak wynika z akt sprawy, wezwanie prawidłowo doręczono w dniu 12 stycznia 2005 roku, a zatem wskazany w nim siedmiodniowy termin upływał dnia 19 stycznia 2005 roku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej uiścił w dniu 13 stycznia 2005 r. należny wpis sądowy. W zakreślonym terminie nie złożył jednak pełnomocnictwa procesowego. W związku z powyższym i na podstawie art. 58 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270; dalej w skrócie: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę i orzekł o zwrocie wpisu od skargi.

Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, skierowaną do Naczelnego Sadu Administracyjnego, wniosła A. K. (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego), zaskarżając to postanowienie w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: (1) naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi wobec nie usunięcia jej braków w terminie, mimo że termin do usunięcia braków nie został stronie wyznaczony; (2) naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi wobec nie usunięcia jej braków w terminie, mimo iż w rzeczywistości skarga nie miała braków formalnych; (3) naruszenie art. 46 § 2 i 3 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że pełnomocnik strony złożył pełnomocnictwo do akt sprawy przed wezwaniem go przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do uzupełniania braków formalnych skargi. Wskazując na tak sformułowaną podstawę kasacyjną, wniesiono: (a) o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi; (b) o przyznanie stronie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono w pierwszej kolejności, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu naruszył art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ nie wyznaczywszy stronie terminu do założenia pełnomocnictwa procesowego, odrzucił skargę strony z uwagi na nieprzedstawienie takiego pełnomocnictwa w terminie 7 dni. Zwrócono uwagę, że punkt 1 wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2005 roku, w którym Sąd ten wzywał pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa procesowego, nie wskazuje terminu, w jakim pełnomocnictwo winno zostać przedstawione. Wezwanie zawiera wprawdzie wskazanie siedmiodniowego terminu, lecz dotyczy ono jedynie punktu 2 wezwania, czyli uiszczenia wpisu od skargi. Termin ten został przez stronę dochowany, co potwierdził Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zauważono, że wezwanie nie zawierało podstawy prawnej żądania uzupełnienia braków formalnych, która pozwoliłaby stronie określić, w jakim terminie powinna braki uzupełnić. W szczególności, wezwanie nie powołuje art. 49 § 1 p.p.s.a., a więc przepisu, który reguluje kwestię terminu uzupełniania braków formalnych pism. Wskazanie tego przepisu, jako podstawy wezwania strony do uzupełnienia braków, być może pozwoliłoby stronie ustalić rzeczywistą treść wezwania. W przekonaniu strony nie można wymagać od niej, aby sama dokonała określenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Niedokładność wezwania powodująca wątpliwości co do prawidłowości wezwania o uzupełnienie braków wyklucza zaś możliwość odrzucenia pisma.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. również dlatego, że odrzucił skargę, która nie miała w rzeczywistości braków formalnych. Do tego naruszenia doszło w wyniku niezastosowania przez Sąd art. 46 § 2 i art. 46 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którymi, gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze - sygnaturę akt (§ 2), oraz do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa (§ 3). Zestawienie przepisów art. 46 § 2 i art. 46 § 3 p.p.s.a pozwala - wg autora skargi kasacyjnej - stwierdzić, że ustawodawca dopuszcza wystąpienie sytuacji, w której nawet do pierwszego pisma w sprawie nie zastało załączone pełnomocnictwo, o ile pismo wnosi pełnomocnik, który pełnomocnictwo złożył już wcześniej. Wskazano, że celem art. 46 § 3 p.p.s.a. jest umożliwienie sądowi weryfikacji, czy pełnomocnik jest w rzeczywistości uprawniony reprezentowania strony, a więc ma doprowadzić do sytuacji, w której sąd będzie faktycznie dysponował pełnomocnictwem udzielonym przez stronę. Wskazanie przez pełnomocnika, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy całkowicie wystarcza do wypełnienia dyspozycji wskazanych przepisów, skoro zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, za pośrednictwem którego wnosi się skargę, przekazuje sądowi skargę wraz z aktami sprawy.

W związku z powyższym zaakcentowano, że wnosząc skargę w rozpatrywanej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik wskazał explicite na wstępie skargi, że udzielone mu pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy. W postępowaniu przed Ministrem Finansów strona złożyła bowiem nie tylko odpis pełnomocnictwa, lecz w dniu w dniu 3 czerwca 2004 roku przedłożyła do akt nawet jego oryginał (znajduje się w skoroszycie: postępowanie przed Ministrem Finansów, t. II, k. 19), upoważniający pełnomocnika do reprezentowania strony również przed sądami administracyjnymi. Fakt ten pełnomocnik podniósł powtórnie w piśmie z dnia 24 stycznia 2005 roku (pismo to wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dopiero w dniu 27 stycznia 2005 roku, czyli w dniu wydania zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi, w uzasadnieniu którego nie zostało w ogóle wspomniane, a zatem możliwe, że Sąd pisma nie otrzymał przed wydaniem postanowienia, co prawdopodobnie miało wpływ na jego rozstrzygnięcie). Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie otrzymał od Ministra Finansów skargę strony oraz akta sprawy, to wraz z tym aktami otrzymał również oryginał pełnomocnictwa udzielonego przez stronę pełnomocnikowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skierował zatem do pełnomocnika wezwanie do przedstawienia pełnomocnictwa, mimo że posiadał to pełnomocnictwo w aktach sprawy prowadzonej przez siebie pod sygnaturą III SA/Wa 2352/04 (na co strona wskazała na wstępie skargi oraz w piśmie z dnia 24 stycznia 2005 roku), a więc mógł stwierdzić, że pełnomocnik był uprawniony do wniesienia skargi na decyzję Ministra Finansów. W konsekwencji nie można przyjąć, że pełnomocnik nie złożył wraz ze skargą udzielonego mu pełnomocnictwa, a skarga miała braki formalne. W takim przypadku odrzucając skargę z powodu nieuzupełnienia braków formalnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Autor skargi kasacyjnej sformułował podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając w tych ramach (jak wynika z petitum skargi kasacyjnej) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 46 § 2 i 3 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że pełnomocnik zobowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Obowiązek taki wypływa wprost z art. 37 § 1 p.p.s.a., który rozróżnia pełnomocnictwo od uwierzytelnionego jego odpisu, przewidując alternatywnie możliwość dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa lub wierzytelnego odpisu pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnik tego nie uczynił, pełnomocnictwo powinien dołączyć do pierwszego pisma wnoszonego przez siebie. Trzeba mieć na uwadze, że mamy do czynienia z nową sprawą i nowym postępowaniem, po zakończeniu którego akta administracyjne są zwracane stronom. Wbrew poglądowi wyrażonemu przez autora skargi kasacyjnej, od obowiązku określonego w art. 46 § 3 w związku z art. 37 § 1 w.w. ustawy nie zwalnia fakt, że pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu (administracyjnym). W takiej sytuacji obowiązkiem pełnomocnika jest dołączenie drugiego jego egzemplarza albo sporządzenie uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych (tak np. NSA w wyroku z dnia 20 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2663/00, niepublik., który zachował aktualność pod rządami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 120; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 207; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 84). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpatrywanym przypadku pełnomocnik skarżących nie dopełnił wynikającego z art. 37 § 1 p.p.s.a. obowiązku dołączenia przy pierwszej czynności procesowej pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego jego odpisu, co uprawniało Wojewódzki Sąd Administracyjny do sformułowania wezwania o dołączenie pełnomocnictwa, wg wyboru pełnomocnika: oryginału pełnomocnictwa albo uwierzytelnionego jego odpisu, np. pełnomocnictwa znajdującego się znajduje się w aktach administracyjnych.

Nie można przy tym przyjąć, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu naruszył art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nie wyznaczając stronie w wezwaniu terminu do założenia pełnomocnictwa procesowego i odrzucając skargę strony z uwagi na nieprzedstawienie takiego pełnomocnictwa w terminie 7 dni. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny autora skargi kasacyjnej, że wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 stycznia 2005 r., w którym Sąd ten wzywał pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa procesowego, nie wskazuje terminu, w jakim pełnomocnictwo winno zostać przedstawione. Należy zauważyć, że treść pisma Sądu z dnia 6 stycznia 2005 r. brzmi: "Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wzywa do: 1. usunięcia braków formalnych skargi z dnia 9.11.04 r. na decyzję [...] z dnia [...] Ministra Finansów przez: a) złożenie pełnomocnictwa procesowego (oryginał albo uwierzytelniony odpis) 2. uiszczenie wpisu w kwocie 200 złotych (słownie dwieście złotych) w kasie Sądu (kasa czynna w godz. 9:00- 15:00, ostatni dzień miesiąca 9-12:30) bądź na rachunek bankowy Sądu (konto: 96. 1010 1010 0078 1022 3100 0000), w terminie 7 dni. Nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270). Nieuiszczenie wpisu w terminie spowoduje odrzucenie skargi (art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270)."

Analizując treść w.w. pisma, należy stwierdzić, że składa się ono z trzech zdań. Pierwsze zdanie rozpoczyna się od słów: "Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału...", zaś kończy się słowami: "...,w terminie 7 dni". Powyższe zdanie zawiera więc wezwanie zarówno o brak formalny (oznaczone punktem 1), jak i o wpis od skargi (oznaczone punktem 2). Kolejne punkty wezwania zaczynają się bowiem z małych liter, zaś termin siedmiodniowy jest wymieniony (i podkreślony) po przecinku oddzielającym informację o terminie od w.w. wezwań. Odnosi się więc do całej poprzedzającej części zdania, tj. zarówno do treści wezwania z punktu pierwszego, jak i z punktu drugiego. Drugie i trzecie zdanie pisma zawiera formuły dotyczące przewidzianych rygorów za niezastosowanie się do wezwania. Drugie zdanie odnosi się właśnie do wezwania o uzupełnienie braku formalnego: "Nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje odrzucenie skargi (art. 58 § 1 pkt 3 (...)" p.p.s.a. (brak wpisu bowiem nie jest brakiem formalnym i jego nieuiszczenie skutkuje wprawdzie odrzuceniem skargi, ale w oparciu o podstawę prawną zawartą w art. 220 § 3 p.p.s.a.), trzecie zaś zdanie pisma dotyczy skutków nieuiszczenia wpisu od skargi: "Nieuiszczenie wpisu w terminie spowoduje odrzucenie skargi (art. 220 § 3 (...)" p.p.s.a.

Kierując się przytoczonymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.