Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 785/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3 i par. 4, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy;


UZASADNIENIE

Wraz z wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S.G. uiściła kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 15 lipca 2010 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 400 zł, wyjaśniając jednocześnie, że należny wpis w tej sprawie wynosi 500 zł, a to na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).

W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca oświadczyła (patrz pismo procesowe z dnia 3 sierpnia 2010 r.), że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego w kwocie 500 zł. W tych ramach nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. W motywach wniosku zadeklarowała, że jej miesięczne dochody, począwszy od marca br., wynoszą 2.158,22 zł netto (po potrąceniach egzekucyjnych). Stałe miesięczne wydatki stanowią miesięcznie kwotę 2.171,37 zł, w tym: czynsz – 350 zł, gaz - 107,50 zł, energia elektryczna – 57,71 zł, internet - 50 zł, telefon – 150 zł, ubezpieczenie – 178,37 zł, "życie" (środki czystości, żywność) – 350 zł oraz raty zobowiązań kredytowych: A – 209 zł, B – 270, karta kredytowa – 250 zł, odsetki od debetu – 100 zł. W motywach wniosku skarżąca odnotowała, iż posiada "z mężem rozdzielność majątkową." Podniosła nadto, że wszystkie kredyty zostały zaciągnięte przed całą sytuacją, kiedy "jej wydolność finansowa była dobra i mogła bez problemu spłacać zobowiązania finansowe." Obecnie – zdaniem skarżącej – sytuacja finansowa jej męża jest trudna. Aktualnie mąż jej nie pomaga i nie dokłada się do wydatków, bowiem mieszkanie jest wyłącznie jej własnością. Mąż nie mieszka razem z nią.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że wnioskująca nie posiada zasobów pieniężnych. Z kolei jej własnością jest mieszkanie o pow. 48 m2. S.G. jest nadto współwłaścicielem samochodu osobowego marki Opel Vectra (rok prod. 2000) o wartości około 10.000,00 zł.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłanie dokumentów źródłowych.

Odpowiadając na ww. wezwanie skarżąca nadesłała plik dokumentów, w tym: kopię zeznania podatkowego za rok 2009, kopię aktu notarialnego dotyczącego zamieszkiwanej przez nią nieruchomości, kopię wyroku, mocą którego orzeczono rozdzielność majątkową, dokumentację potwierdzającą egzekucję komorniczą, wyciągi bankowe z ostatnich sześciu miesięcy z zaznaczonymi wpływami z tytułu wynagrodzenia, dokumenty potwierdzające miesięczne wydatki, kopię obciążeń kredytowych oraz informację właściwej spółdzielni mieszkaniowej o wysokości czynszu i ilości osób zamieszkałych w lokalu należącym do skarżącej.

W oparciu o nadesłany materiał źródłowy ustalono nadto w tej sprawie. W 2009 r. skarżąca osiągnęła dochód, który po odliczeniach wyniósł 69.435,38 zł. Obecnie dochód skarżącej kształtuje się na poziomie 2.412,09 zł netto (średnia za okres od marca do sierpnia 2010 r.). Rozdzielność małżeńską, majątkową orzeczono w małżeństwie skarżącej z dniem 23 kwietnia 2010 r. (wyrok Sądu Rejonowego w Z. w sprawie o sygn. akt [...]). Skarżąca posiada rachunek bankowy, na którym ustanowiono jej limit debetowy w kwocie 11.000,00 zł. Z rachunku tego ponoszone są deklarowane przez skarżącą stałe wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Odnotowano jednakże dodatkowe operacje obciążeniowe, które dotyczą męża skarżącej bezpośrednio (np. operacja z dnia 16 sierpnia 2010 r. z tytułem C S.A. wpłata za polisę T.W.G. na kwotę 353,75 zł) bądź prowadzonej przez niego firmy (np. operacja z dnia 10 maja 2010 r. z tytułem "opłata faktury D" na kwotę 146,07 zł). Operacje te mają charakter cykliczny.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Wypada w punkcie wyjścia poczynić uwagi odnoszące się do zakresu obecnie rozpoznanego wniosku. W tych ramach trzeba odnotować, że S.G. zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych po tym, jak uiściła w tej sprawie kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego do skargi. Oświadczyła przy tym, że nie jest w stanie ponieść całej kwoty należnego w tej sprawie wpisu sądowego. Tymczasem jak wynika z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych. Z kolei z art. 245 § 4 tej ustawy wynika, że częściowe zwolnienie od opłat może polegać na zwolnieniu od poniesieni ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przenosząc te regulacje na grunt tej sprawy w zestawieniu z oświadczeniami skarżącej przyjęto, że intencją wnioskującej jest przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od opłat sądowych w części przekraczającej kwotę 100 zł.

Niezależnie wszak od zakresu wniosku o częściowe przyznanie prawa pomocy, weryfikacja jego zasadności oparta jest na analizie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności ustalone w sprawie, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ocena ta zaś musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których - w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów postępowania sądowego zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa pomocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i interesu strony skarżącej.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą (patrz art. 199 i art. 214 § 1 P.p.s.a.), a zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Kolejno podkreślenia wymaga, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia - w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych.

Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że S.G. nie wykazała, iż zachodzą podstawy do uwzględnienia jej żądania. Uznano bowiem, że skala oraz charakter ponoszonych przez nią obciążeń finansowych nie mogą skutkować przerzuceniem obowiązku poniesienia należnych kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w konsekwencji na innych podatników.

Uzasadnienia przyjętej konstatacji i zarazem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku należy upatrywać w pierwszej kolejności w wysokości dochodu skarżącej, który bez mała stanowi pięciokrotność należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Rozpoznający wniosek nie traci przy tym z pola widzenia stałych wydatków skarżącej. Jednakowoż, o ile oczywistym jest, że do takich należy zaliczyć te z nich, które bezpośrednio dotyczą skarżącej, o tyle niezrozumiałe jest pokrywanie przez skarżącą, a tym samym obciążanie - relatywnie sporej wartości - debetu, wydatkami jej męża. Już pobieżna lektura wyciągów bankowych pozwala przyjąć, że obciążenia z tego tytułu stanowią kwotę co najmniej 500 zł, czyli równowartość należnego w tej sprawie wpisu sądowego.

Taki stan rzeczy, pomimo orzeczenia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 23 kwietnia 2010 r., wskazywać może na "współpracę" małżonków w sprawach gospodarczych czy życiowych oraz pozostawanie w ekonomicznym związku, znajdującym zresztą uzasadnienie normatywne w art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zobowiązującym małżonków do wzajemnej pomocy, niezależnie od tego, czy pozostają oni w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). W innym ze swoich orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami" (z uzasadnienia postanowienia z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt I FZ 229/09, źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.