Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2728/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1990, z późn. zm.), określanej dalej jako "ustawa" oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), określanej dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [...], A. S., ur. [...] lutego [...] r., od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia 12[...] stycznia 2017 r. nr[...], orzekającej o zobowiązaniu ww. cudzoziemca do powrotu w terminie 20 dni, od dnia doręczenia ww. decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w ww. decyzji nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, postanowił:

1. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu;

2. orzec o określeniu dobrowolnego powrotu w terminie 20 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w niniejszej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa;

3. utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Organ przedstawił następujący stan sprawy.

W dniu [...] stycznia 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wydał decyzję nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy. W uzasadnieniu stwierdzono, że wobec cudzoziemca została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuścił on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy.

A.S. złożył odwołanie, w którym zarzucił skarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego, a mianowicie: art. 348 pkt 1 lit. a, b i d oraz art. 348 pkt 2 ustawy, a ponadto art. 7 i 77 i art. 80 k.p.a., polegające na niedokładnym zbadaniu sytuacji w kraju pochodzenia, a także na niewystarczającej ocenie względów humanitarnych.

W uzasadnieniu cudzoziemiec podniósł, że w razie powrotu [...] może zostać pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo może zostać ukarany bez podstawy prawnej. W sytuacji powrotu musiałby bowiem, zgodnie z prawem, iść do wojska, a jeśli by odmówił, trafiłby do więzienia. Cudzoziemiec podniósł, że nie może podjąć służby wojskowej, z uwagi na swoje przekonania religijne (jest [...]).

Skarżący wywodził, że niepokój o przyszłość spowodował, że żyje w stresie, ma problemy ze snem, ma depresję i przyjmuje leki. W dniu 30 listopada 2016 r. otrzymał skierowanie do poradni specjalistycznej, tj. Poradni Zdrowia Psychicznego, gdzie rozpoznano u niego nieograniczone zaburzenie snu. W sytuacji powrotu na [...], jako wewnętrzny przesiedleniec, będzie miał poważne trudności z korzystaniem z opieki medycznej.

A.S. w dniu 31 maja 2015 r. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] postanowił odmówić nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy oraz odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej. Powyższy organ uznał, że cudzoziemiec nie wykazał, ani też materiał dowodowy sprawy nie uprawdopodabnia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. Wskazano także, iż brak jest podstaw aby sądzić, że w razie powrotu cudzoziemca do kraju pochodzenia, wystąpi w stosunku do niego rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. W kwestii obawy o bezpieczeństwo uznano, iż skarżący ma realną możliwość skorzystania z uprawnień przysługujących wewnętrznym przesiedleńcom, w tym relokacji.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu 20 lipca 2016 r. cudzoziemiec złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniosku. Strona odwołała się od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców, która decyzją z dnia 8[...] maja 2017 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu bezspornym jest, że skarżący nie opuścił terytorium Polski, zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 powołanej ustawy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] odmówił bowiem nadania mu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej (...) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. W sprawie została więc wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy.

W toku postępowania odwoławczego organ stwierdził, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1, w związku z art. 348 i 351 ustawy. Brak jest podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżący będzie narażony na zagrożenia, wymienione w powyższych przepisach.

W ocenie organu odwoławczego, dokonanej na podstawie opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC, cudzoziemiec posiada możliwość powrotu i zamieszkania w aktualnie stosunkowo bezpiecznym, kontrolowanym cały czas przez władze [...], rodzinnym [...], w którym nadal zamieszkuje część członków jego rodziny, tj. babcia i wujek. W sytuacji gdyby jednak uznał on, że podejmowane przez władze [...] starania w zapewnieniu bezpieczeństwa mieszkańcom [...] są niewystarczające, ma on realną możliwość przeniesienia się do innej (np. centralnej bądź zachodniej) części [...], gdzie nie toczą się żadne działania zagrażające bezpieczeństwu ludności cywilnej. Przyjęte w dniu 26 sierpnia 2015 r. przez Gabinet Rady Ministrów [...] Postanowienie nr 636 za "osoby wewnętrznie przesiedlone" na [...] uznaje osoby pochodzące z terenów okupowanych ([...]), osoby pochodzące z terenów prowadzenia operacji antyterrorystycznej (rejony [...] i [...]) oraz osoby pochodzące ze strefy przyfrontowej ("z linii styku"). Rozporządzeniem rządu [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. ustalono wykaz miejscowości znajdujących się w strefie operacji antyterrorystycznej, w którym znalazło się także miasto [...]. Zatem zgodnie z [...] prawem, mieszkańcom tej miejscowości, przemieszczającym się do bezpiecznych rejonów [...] przysługują wszystkie prawa należne osobom wewnętrznie przesiedlonym. Władze [...] zobowiązane są ponadto do realizacji w nowym miejscu ich zamieszkania wszelkich wypłat socjalnych, w tym rent i emerytur, udzielania pomocy w znalezieniu pracy oraz do rejestrowania przesiedleńców nie posiadających pracy bez żadnych dodatkowych wymogów, a co za tym idzie do wypłacania świadczeń przysługujących osobom bezrobotnym. Osoby wewnętrznie przesiedlone mają prawo do kontynuowania nauki, prowadzenia działalności gospodarczej oraz korzystania z opieki medycznej na takich samych prawach, jak pozostali obywatele [...]. Problemy osób wewnętrznie przesiedlonych mają przede wszystkim charakter ekonomiczny. Pomoc władz polega nie tylko na przyznawaniu pomocy pieniężnej, zapewnieniu tymczasowego mieszkania, czy stałej pracy, ale również na bezpłatnym transporcie w komunikacji miejskiej (np. dzieci w [...]), rozdawaniu różnego rodzaju darów przez wolontariuszy, czy też przygotowaniu dzieci do szkoły (np. Równe). Cudzoziemiec miał możliwość skorzystania w kraju pochodzenia z pomocy wyznaczonych do tego organów, a mimo to zdecydował się na opuszczenie kraju i migrację do Polski.

Dalej organ wskazał, że z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC blisko 60% osób wewnętrznie przesiedlonych nie doświadczyło żadnych trudności w nowym miejscu zamieszkania. Blisko 60% ludności lokalnej pozytywnie odnosi się do osób przesiedlonych, przy czym w Kijowie oraz zachodniej części [...] współczynnik ten wynosi około 50% społeczności lokalnej.

W kwestii podniesionej przez skarżącego obawy przed niemożnością skorzystania przez niego z opieki medycznej w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia, w związku z jego problemami zdrowotnymi związanymi z depresją i będącymi jej wynikiem zaburzeniami snu, organ wskazał, że osoby wewnętrznie przesiedlone mają prawo do korzystania z opieki medycznej, na takich samych prawach, jak inni obywatele [...]. Według danych Międzyresortowego Sztabu Koordynacyjnego ds. Przesiedleńców z dnia 22 sierpnia 2016 r. o pomoc medyczną zwróciło się 248 tys. 836 dorosłych przesiedleńców i 127 tys. 105 dzieci. Z kolei psychologowie Państwowej Służby [...] ds. Sytuacji Nadzwyczajnych wspólnie z przedstawicielami organizacji społecznych (wolontariackich) udzielili pomocy psychologicznej 172 tys. obywateli, w tym 48 tys. 95 dzieci. Powołując się na powyższe organ stwierdził, że A.S. w sytuacji powrotu na [...] będzie mógł skorzystać z pomocy lekarskiej.

Organ podkreślił, że z zeznań skarżącego, złożonych w dniu 19 lipca 2016 r. nie wynika, aby w kraju pochodzenia był on prześladowany, wskazał jedynie, że w przypadku powrotu na [...] obawia się powołania do wojska i ewentualnego udziału w działaniach wojennych. Powyższa obawa cudzoziemca oraz członkostwo we wspólnocie Świadków [...], a także związana z tym niemożność uczestnictwa w walkach, została przez niego zaakcentowana także w złożonym odwołaniu, co nie zostało poparte materiałem dowodowym. Jednocześnie, jak wynika z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC, zgodnie z art. 2 ustawy [...] Nr [...] "O alternatywnej (niewojskowej) służbie", z dnia 12 grudnia 1991 r. , prawo do alternatywnej służby mają obywatele [...], którym przekonania religijne nie pozwalają na spełnianie obowiązku wojskowego i którzy należą do organizacji religijnych (działających zgodnie z ustawodawstwem [...]) wykluczających możliwość używania broni przez swoich wyznawców. Wykaz takich organizacji religijnych zatwierdzono Postanowieniem Gabinetu Ministrów [...] Nr [...] "O zatwierdzeniu aktów prawnych", dotyczących stosowania ustawy [...] o alternatywnej (niewojskowej) służbie z dnia [...] listopada 1999 r. W wykazie organizacji religijnych, których wyznawcy mają prawo do alternatywnej służby wymienia się m. in. [...]. Alternatywną służbę wojskową obywatele [...] odbywają w przedsiębiorstwach, organizacjach, fundacjach, będących własnością (lub z udziałem) państwa lub instytucji komunalnych, powiązanych z ochroną socjalną ludności, z ochroną zdrowia, ochroną środowiska, budownictwem, gospodarką komunalno-mieszkaniową, gospodarka wiejską, a także w patronackiej służbie w organizacjach Towarzystwa Czerwonego Krzyża [...]. Jednocześnie otwarte źródła zwróciły uwagę na sprawę dwóch obywateli [...], P. B. (protestanta) oraz W.S. ([...]), których próbowano powołać do służby wojskowej - obaj oni wcześniej odbyli zasadniczą służbę wojskową, nie będąc jeszcze wierzącymi. W obu przypadkach zapadły korzystne dla odmawiających służby wojskowej wyroki sądowe. Do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, której sprawa dotyczy znajduje się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w art. 348 ust. 1 ustawy zagrożeń. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie mamy do czynienia jedynie z niepotwierdzonym domniemaniem zagrożenia, a obawy skarżącego organ ocenił jako hipotetyczne.

Powyższe argumenty – w ocenie organu – stanowią wystarczającą podstawę do odmowy zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 ust. 1 ustawy).

W kontekście prawa cudzoziemca do ochrony jego życia rodzinnego, o którym mowa art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organ wskazał, że żaden z tych aktów prawnych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru kraju, w którym chciałaby on zamieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie w tym kraju rodziny. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Przepisy ww. Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemca konieczności legalizowania jego pobytu w formie przez niego wybranej, na wybranej przez niego podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (D.O. i Inni p-ko Norwegii, wyrok [...] z dnia [...] lipca 2008 r., skarga nr [...], Nunez p-ko Norwegii, wyrok [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., skarga nr [...], A. i inni p-ko Norwegii (skarga nr [...] wyrok z dnia [...] lutego 2012r.). Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy reakcją państwa na zjawisko nielegalnej imigracji jest sankcja karna czy środki administracyjne. W obu ostatnich orzeczeniach podkreślono, że przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia (aktualnie zobowiązanie do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji, w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. System wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych, w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest bezterminowy - wynosi 1 rok. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. W ocenie organu nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Skarżący jest bezdzietnym kawalerem. Wskazał co prawda, że jego matka, ojczym oraz siostra zamieszkują aktualnie na terytorium Polski (w m. [...]), w związku z ubieganiem się o udzielenie ochrony międzynarodowej, jednakże on sam przez znaczny okres czasu zamieszkiwał we [...], dokąd się wyprowadził od rodziców, w związku z chęcią usamodzielnienia się. Jak wynika z jego zeznań, w połowie lipca 2016 r. postanowił powrócić do [...] i zamieszkać z rodziną, jednakże powyższą decyzję podjął jedynie ze względu na brak środków finansowych na samodzielne zamieszkanie. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, zobowiązanie do powrotu A.S. nie naruszy jego prawa do życia rodzinnego, jak też prawa do życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Organ stwierdził, że skarżący nie posiada majątku trwałego ani stałych źródeł dochodu, stanowiących podstawę jego egzystencji. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe A.S. zostało bezpowrotnie przeniesione do Polski.

Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja A.S. nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z naruszeniem przepisów Konwencji.

Zgodnie z art. 315 ust. 1 ustawy, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji.

W skardze z dnia [...] września 2017 r. A.S. zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez niewystarczające uwzględnienie w przedmiotowej sprawie sytuacji na [...] - Szef Udsc miał obowiązek zbadania faktycznej sytuacji w kraju pochodzenia oraz traktowania, któremu podlegają osoby wewnętrznie przemieszczone z terenów objętych konfliktem zbrojnym, zwłaszcza w kontekście ryzyka naruszenia mojego prawa do życia i bezpieczeństwa osobistego;

2. art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, w tym informacji o sytuacji w kraju pochodzenia.

II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 348 ustawy, poprzez niewystarczające zbadanie przesłanek zawartych w tym artykule.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r.

W uzasadnieniu skargi wywodził, że według raportu Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka (OHCHR) za okres od listopada 2015 r. do lutego 2016 r., osoby wewnętrznie przesiedlone na [...] napotykają na problemy w dostępie do opieki medycznej i podstawowych usług, spowodowane ich statusem prawnym. Biuro OHCHR otrzymało m.in. informacje o odmowie udzielenia pomocy medycznej przesiedleńcom z [...] w szpitalach w [...] i Dniepropietrowsku na tej podstawie, że nie posiadali świadectwa rejestracji jako osoby wewnętrznie przesiedlone. Zdemobilizowani żołnierze [...] i ranni doświadczają trudności w dostępie do usług rehabilitacyjnych oraz pomocy psychologicznej z powodu biurokratycznych opóźnień, a także braku odpowiednich zasobów, tj. sprzętu i personelu. Pomimo rosnącego zapotrzebowania na usługi medyczne, wydatki systemu opieki zdrowotnej zostały zredukowane o 10,8 % (prawie sześć miliardów UAH) w budżecie państwa na 2016 r. Spowoduje to prawdopodobnie dalsze ograniczenia w dostępności oraz wzrost kosztów wysokiej jakości opieki medycznej. Jednym z istotnym problemów pozostaje dostęp do odpowiednich leków.

W uzupełnieniu skargi skarżący zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 303 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a, b i d, art. 348 pkt 2 oraz art. 351 pkt 1 lit. a, b i d ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przyczyny pozwalające na niewydawanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, podczas gdy skarżący wskazywał, że zagraża to jego prawu do życia i bezpieczeństwa osobistego oraz, że mógłby zostać poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, a nadto, że naruszyłoby to jego prawo do życia rodzinnego i prywatnego;

b) art. 348 pkt 1 lit. a, b i d, art. 348 pkt 2 oraz art. art. 351 pkt 1 lit. a, b i d ustawy, poprzez ich niezastosowanie, które w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu, w sytuacji w której:

- sytuacja w mieście rodzinnym skarżącego jest niestabilna;

- odnotowano przypadki tortur i nieludzkiego traktowania ze strony organów bezpieczeństwa, zwłaszcza we wschodnich regionach [...];

- skarżący w razie powrotu do kraju pochodzenia nie będzie mieć pewności co do uzyskaniu statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej;

- powrót skarżącego na [...] skutkować będzie znacznym pogorszeniem jego stanu zdrowia psychicznego, co może nosić znamiona nieludzkiego lub poniżającego traktowania, zaś poważne problemy [...] służby zdrowia oraz panujący tam kryzys ekonomiczny, mogłyby w istotny sposób utrudnić dostęp skarżącego do opieki psychiatryczno - psychologicznej;

- ustawa [...] Nr [...] "O przygotowaniu mobilizacyjnym o mobilizacji" z dnia [...] października [...] r. nie reguluje kwestii dotyczących zastępczej (alternatywnej) służby na [...], zaś decyzje w tym zakresie pozostawia jedynie woli Ministra Obrony [...];

- wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu może prowadzić do ingerencji w prawo do życia rodzinnego, podczas gdy życie rodzinne jest stanem, które wyznacza intensywność więzi, zaś centrum życiowe skarżącego i jego rodziny w chwili obecnej jest w Polsce, a nadto pomiędzy skarżącym a jego rodziną występują dodatkowe zależności" bowiem skarżący w ramach własnych możliwości stara się pomagać finansowo matce i siostrze mieszkającej w Białej Podlaskiej oraz pomaga w opiece nad 11- letnią siostrą;

c) art. 3 i 5 ust. 1 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r., poprzez stwierdzenie, że po powrocie na [...] nie dojdzie do poniżającego traktowania i naruszeń bezpieczeństwa osobistego skarżącego, ewentualnie:

d) art. 315 ust. 1 ustawy, w wyniku ustalenia terminu dobrowolnego powrotu skarżącego na 20 dni jako za krótki, podczas gdy skarżący winien mieć możliwość powrotu dłuższego, umożliwiającego mu zakończenie spraw w Polsce oraz uzyskania możliwości posiadania miejsca zamieszkania na [...];

e) art. 319 pkt 1 ustawy, poprzez ustalenie zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako za długi, podczas gdy skarżący posiada na terenie Polski rodzinę oraz dziewczynę, więc zakaz ten winien być określony na najkrótszy z możliwych okresów.

2. naruszenie przepisów, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 7, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., w zw. z art. 80 k.p.a., w zw. z art. 136 k.p.a. - poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, wobec czego organ II instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechał przeprowadzenia obiektywnego postępowania dowodowego, w celu wyjaśnienia wątpliwości co do stanu rodzinnego i zdrowotnego skarżącego, z pogwałceniem zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu uczestnika postępowania administracyjnego co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez organ II instancji decyzji niekorzystnej dla skarżącego, opierającej się na arbitralnym przyjęciu, iż skarżący celowo migruje z uwagi na kryzys w kraju pochodzenia;

b) naruszenie art. 9 k.p.a. - poprzez zaniechania przez organ II instancji jakiegokolwiek poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw skarżącego w postępowaniu administracyjnym, a także dbania o to aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa poprzez udzielanie wskazówek;

c) wskutek powyższych uchybień również naruszenie art. 8 k.p.a. - poprzez prowadzenie sprawy w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, lecz je deprecjonujący;

d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędne decyzji organu I instancji.

3. Wniósł o dopuszczenie, a następnie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:

a) historii zdrowia i choroby z [...]S.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2018 r., a dotyczącej stanu zdrowia psychicznego skarżącego na okoliczność: faktu pozostawania przez skarżącego pod opieką psychologiczną, ze względu na stwierdzone stany lękowe oraz zaburzenia stresowe pourazowe wywołane stresem związanym z sytuacją w kraju pochodzenia;

b) decyzji Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2017 r. o udzieleniu ochrony uzupełniającej dla O.M., O.M. oraz L.M. na okoliczność naruszenia prawa skarżącego do życia rodzinnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] stycznia 2017 r.

Wywodził, że prawo mieszkańców [...] do uzyskiwania świadczeń nie jest jednoznacznie ustalone w [...] prawie i praktyce - [...] widnieje np. w wykazie miejscowości znajdujących się w strefie ATO, ale nie ma go (za wyjątkiem niektórych miejscowości przyporządkowanych do niego administracyjnie) w wykazie miejscowości znajdujących się w strefie przyfrontowej. Co więcej, na mapach prezentujących obszar prowadzenia operacji antyterrorystycznej (ATO), publikowanych przez Centrum Informacyjno - Analityczne Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony [...], [...] jest na terenach kontrolowanych przez władze w [...]. Powyższe sprawia, że urzędy interpretują przepisy w sposób niejednorodny. Wbrew twierdzeniom organu, skarżący w razie powrotu do kraju pochodzenia nie będzie mieć pewności co do uzyskania statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej, zwłaszcza że, jak wskazano w opracowaniu[...] z [...] sierpnia 2016 r., z uwagi na skalę problemu, z którym się przyszło zmierzyć [...], dotychczasowe działania państwa w obszarze pomocy uciekinierom były niewystarczające. Brakowało m.in. państwowego wsparcia psychologicznego, farmakologicznego czy też edukacyjnego. Co oczywiste, część osób nawet wewnętrznie przesiedlonych nie uzyskała oczekiwanej pomocy (twierdzenie a contrario z twierdzenia organu II instancji wskazujący, że 60% osób nie doświadczyło trudności w nowym miejscu zamieszkania).

Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, że u skarżącego stwierdzono zespół stresu pourazowego oraz inne zaburzenia lękowe, stanowiące zaburzenia nerwicowe, mające wpływ na zachowanie, myślenie, emocje i zdrowie fizyczne, u skarżącego nadto towarzyszy im depresja, a nawet próba samobójcza. Z uwagi na powyższe skarżący został objęty pomocą psychiatryczną, w postaci leczenia farmakologicznego.

Z wywiadu lekarskiego wynika, że skarżący narażony był na ekstremalny stres, związany z działaniami wojennymi w [...], w związku z czym przed przyjazdem do Polski żył w dużym napięciu. Zgodnie z orzecznictwem ETPC na podstawie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 1950 r. wydalenie przez Układające się Państwo osoby ubiegającej się o azyl może stanowić naruszenie art. 3, w przypadkach gdy przedstawione zostały istotne podstawy pozwalające uznać, iż osoba narażona będzie na realne ryzyko, iż zostanie poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu w kraju przyjmującym (vide Soering i przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 7 lipca 1989 r., § 90-91, Seria A mr 161, § 90-91). Decyzja o wydaleniu cudzoziemca cierpiącego na ciężką chorobę psychiczną lub fizyczną do kraju, gdzie leczenie takiej choroby odbywa się na niższym poziomie niż w Układającym się Państwie może prowadzić do naruszenia art. 3 (vide D. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, 2 maja 1997 r. Reports of Judgments and Decisions 1997-III). Wbrew twierdzeniom organu II instancji nie chodzi o niezadowolenie skarżącego z poziomu zakresu usług medycznych, a o realny brak możliwości ich świadczenia.

Powrót na [...] skutkować będzie znacznym pogorszeniem stanu zdrowia psychicznego skarżącego, co może nosić znamiona nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Ponadto poważne problemy [...] służby zdrowia oraz panujący tam kryzys ekonomiczny, mogłyby w istotny sposób utrudnić dostęp skarżącego do opieki psychiatryczno - psychologicznej. Trudno oczekiwać od babci skarżącego - jako osoby starszej - że weźmie na siebie pomoc w leczeniu psychiatrycznym wnuczka. Nie będzie zatem mógł liczyć na pomoc i wsparcie i rodziny.

Dalej skarżący wywodził, że z opracowania [...] z dnia [...] września 2016 r. wynika, że prawa człowieka na [...] w latach 2015 - 2016 były naruszane, np. w zakresie prawa do swobodnego wyznania czy też w zakresie prawa zakazu tortur. Odnotowano bowiem przypadki tortur i nieludzkiego traktowania ze strony organów bezpieczeństwa, zwłaszcza we wschodnich regionach kraju. Nadto na obszarze [...], tj. w m.in. obwodzie [...], w którym znajduję się [...], władze [...] nie są w stanie zapewnić bezpieczeństwa swoim obywatelom. W związku też z tym i sytuacją ciągłego zagrożenia ze strony Rosji oraz wspieranych przez nią separatystów, państwo [...] nie może sobie pozwolić na rezygnację z poboru do zasadniczej służby wojskowej i wprowadziło w tym zakresie szereg zmian. Pobór ten na [...] dotyczy osób w wieku 20-27 lat (skarżący ma 22 lata).

Zdaniem skarżącego ustawa [...] Nr [...] "O alternatywnej (niewojskowej) służbie" z dnia [...] grudnia [...] r., jak również ustawa [...] Nr [...]I "O przygotowaniu mobilizacyjnym o mobilizacji" z dnia [...] października [...] r. (ostatnia redakcja z dnia [...] czerwca [...] r.) nie regulują kwestii dotyczących zastępczej (alternatywnej) służby na [...]. Co prawda Ministerstwo Obrony [...] zobowiązało się do stosowania na zasadzie analogii zapisów ww. ustawy o służbie alternatywnej 1 dnia [...] grudnia [...] r., tym niemniej miałoby to polegać na tym, że komisja przy miejscowej rejonowej administracji ds. zastępczej (alternatywnej) służby powinna podjąć decyzję o zwolnieniu wnioskodawcy z powołania mobilizacyjnego. Służba mobilizacyjna powinna (ale nie musi) odbywać się poza strukturami Sił Zbrojnych [...], zaś osoba która zgłosi swoje przekonania religijne może zostać oddelegowana przez Ministra Obrony do właściwych pododdziałów. Faktem jest zaś to, że Instytut Wolności Religii z siedzibą w [...] odnotował wiele przypadków powoływania do służby osób, którym przekonania religijne nie pozwalają na pełnienie służby. Z uwagi na stałe zagrożenie ze strony [...] nie ma pewności czy władze [...] nie przeprowadzą kolejnej mobilizacji i czy będą respektowały prawa osób [...] służby.

Skarżący argumentował, że pojęcie "życie rodzinne" może obejmować również faktyczne więzi rodzinne, rozumiane jako rzeczywiste, bliskie więzi osobiste. Relacje pomiędzy dorosłymi członkami rodziny, można oceniać jako stanowiące o prowadzeniu życia rodzinnego w kontekście wzajemnej zażyłości i stopnia zależności w codziennym życiu.

Fakt zaś, że skarżący jest kawalerem jedynie wzmacnia jego potrzebę posiadania blisko i w bezpiecznym miejscu rodziny. Pomiędzy skarżącym, a jego rodziną występują dodatkowe zależności, bowiem skarżący oświadcza, iż mieszkając we Wrocławiu w ramach możliwości starał się pomagać finansowo rodzinie mieszkającej w Białej Podlaskiej. Ponadto po przeprowadzce pomagał matce w opiece nad 11-letnią siostrą. Jak tylko może odwiedza swoją rodzinę. Niewątpliwie z matką i siostrą łączy go bliska więź emocjonalna. Wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu prowadzi do rozdzielenia rodziny, gdyż matka i siostra skarżącego zostaną w Polsce (udzielono im ochrony uzupełniającej), gdzie też w chwili obecnej jest ich centrum życiowe.

W przypadku skarżącego jego centrum życiowe również znajduje się w Polce zarówno przez sam fakt posiadania tutaj najbliższej rodziny, jak i fakt, że ma on w Polsce swoją sympatię. W Polsce również pracował i ma własnych znajomych. Nie ma przy tym wątpliwości, iż wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu może prowadzić do ingerencji w prawo do życia rodzinnego i prywatnego, zaś brak możliwości widzenia się ze skarżącym może negatywnie odbić się na jego 11-letniej siostrze, jak i na samym skarżącym. Nadto w ostatnim czasie ojczym skarżącego zamieszkuje w innej miejscowości (przez co nie pomaga w utrzymaniu żony i córki), zatem matka i siostra skarżącego liczą na jego pomoc zarówno finansową jak i emocjonalną.

Zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie, w celu uzupełnienia dowodów, czego organy zaniechały.

Organy nie przeprowadziły rzetelnego postępowania wyjaśniającego wobec istniejących wątpliwości co do stanu rodzinnego i zdrowotnego skarżącego. Z powyższymi kwestiami wiąże się również uchybienie normie z art. 8 i 9 k.p.a., bowiem skarżący nie otrzymał żadnych wyjaśnień czy wskazówek.

W ocenie skarżącego określenie okresu dobrowolnego powrotu na jedynie 20 dni należy uznać za niesłuszny. Skarżący winien mieć możliwość powrotu dłuższego umożliwiającego mu zakończenie spraw w Polsce oraz uzyskania możliwości posiadania miejsca zamieszkania na [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

II. Bezspornym w sprawie jest, że funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej we Wrocławiu - Starachowicach w dniu 19 lipca 2016 r. przeprowadzili kontrolę legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec obywatela [...], A.S., i ustalili, iż cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polski b.ez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. Ponadto, w toku dalszych czynności funkcjonariusze ustalili, iż Skarżący w dniu [...] maja 2015 r. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] postanowił odmówić nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy oraz odmówić udzielenia ochrony uzupełniającej. W wyniku złożonego odwołania Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji i utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 20 maja 2016 r. w trybie art. 44 k.p.a.

Wskutek przeprowadzonego postępowania administracyjnego Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wydał w dniu [...] stycznia 2017 r. decyzję nr [...], orzekającą o zobowiązaniu A.S. do powrotu w terminie 20 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania ww. decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu oraz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania ww. decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w ww. decyzji nie opuści on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono, że wobec cudzoziemca została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuścił on terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy, który stwierdza, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej (...) stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

III. Odnosząc się do relewantnych w sprawie przepisów stwierdzić należy, że zgodnie z art. 302 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, który:

1) przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane lub

2) nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wykorzystaniu dopuszczalnego okresu jego pobytu na terytorium wszystkich lub niektórych państw obszaru Schengen, do którego był uprawniony bez konieczności posiadania wizy, w każdym okresie 180 dni, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej, lub

3) nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po wykorzystaniu dopuszczalnego okresu jego pobytu wskazanego w wizie Schengen w każdym okresie 180 dni, lub po wykorzystaniu dopuszczalnego okresu pobytu na podstawie wizy krajowej, lub (...)

13) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie okresu pobytu, do którego był uprawniony na podstawie zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej, lub (...)

16) została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej o uznaniu wniosku o udzielenie ochrom międzynarodowej za niedopuszczalny o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec:

a) nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 albo

b) przebywa w strzeżonym ośrodku albo w areszcie dla cudzoziemców.

Wystąpienie pozytywnej przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu jest bezsporne. W sprawie została bowiem wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy o cudzoziemcach.

IV. Istotą sporu pomiędzy skarżącym, a Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest natomiast kwestia istnienia ewentualnych podstaw do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a zatem negatywnych przesłanek zobowiązania do powrotu w świetle art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący sformułował, względem decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ogólne zarzuty proceduralne, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wskazując na wadliwość oceny materiału dowodowego.

W ocenie Sądu argumentacja organu oddaje pełen obraz uwarunkowań prawnych sprawy.

V. W orzecznictwie strasburskim kwalifikacja wydalenia jako krajowego środka ingerencji w prawo do życia rodzinnego nigdy nie była kwestionowana (por. wyrok ETPCz z 27 października 2005 r., sprawa [...] v. [...], [...]; wyrok ETPCz z 9 października 2003 r., sprawa [...] v. [...], [...]).

Jednak nawet w przypadku spełnienia przez cudzoziemca przesłanek pozytywnych, uzasadniających wydanie decyzji o zobowiązaniu go do powrotu, organy administracji muszą wyważyć czy naruszenie obowiązujących przepisów uzasadnia ingerencję władzy publicznej w życie rodzinne cudzoziemca i podstawowych wolności (zob. J. Chlebny, Ochrona interesu publicznego a prawo cudzoziemca do pobytu w Polsce, "Europejski Przegląd Sądowy" 2007, z. 7, s. 18 oraz R. Kubik, Polityka wydaleń w Rzeczypospolitej Polskiej a art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka na tle orzeczeń sądownictwa administracyjnego, [w:] Rada Europy a przemiany demokratyczne w państwach Europy Środkowej i Wschodniej w latach 1989-2009, red. J. Jaskiernia, Toruń 2010, s. 842 – 846).

Celem prawidłowego stosowania art. 8 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, niezbędne jest rozważenie sytuacji osobistej i rodzinnej cudzoziemca, w tym między innymi, długotrwałości pobytu w Polsce, ewentualnych przeszkód do zamieszkania z rodziną w kraju jego pochodzenia, w tym skutków wynikających dla rodziny z przeniesienia życia rodzinnego do innego kraju (por. wyrok NSA z 30 czerwca 2005 r., sygn. akt II OSK 554/05).

Odnosząc się do art. 348 ustawy stwierdzić należy, że organy obu instancji należycie wyjaśniły ww. kwestię. Zgodnie z orzecznictwem bezpośrednio odnoszącym się do przesłanek ww. przepisów dla uznania istnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany muszą istnieć poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba będąca w tzw. procedurze powrotowej, znajduje się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wskazanych w tych przepisach zagrożeń. Do uzyskania zgody na pobyt na podstawie art. 348 lub art. 351 pkt 1 ustawy uprawnione są zatem te osoby, które wykażą, że powrót do kraju pochodzenia spowoduje dla nich indywidualne i realne zagrożenie wolności i praw chronionych tymi przepisami. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca." (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2017 r. SA/Wa 2634/16, LEX nr 2303313).

Nie wystarczy zatem, co do zasady powołanie się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia. Innymi słowy, osoba taka winna posiadać jakieś cechy bądź znajdować się w jakiejś sytuacji faktycznej bądź prawnej, które warunkować będą urzeczywistnienie takiego zagrożenia. Sam obraz sytuacji bezpieczeństwa czy też poziomu przestrzegania praw człowieka nie jest w takim przypadku wystarczający, jeżeli nie wykazany zostanie związek z indywidualną sytuacją takiej osoby. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jedynie w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy bądź inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec wydalony do takiego kraju byłby narażony na naruszenia jego praw podstawowych.

Tymczasem skarżący na poparcie swoich tez powołał się wyłącznie na raport Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka, z którego, jak można wnioskować, zdaniem cudzoziemca wynika, iż osoby wewnętrznie przesiedlone napotykają na problemy w dostępie do opieki medycznej. Ponadto skarżący przytacza w uzasadnieniu skargi raport Misji Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (misja SMM) z dnia 20 listopada 2015 r., opisującego przypadki naruszenia zawieszenia broni.

Okoliczności dotyczące skarżącego, które zostały ustalone w postępowaniu wyjaśniającym nie wskazują aby zachodziła, którakolwiek z okoliczności, która mogłaby być kwalifikowana jako negatywna przesłanka do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie uzasadniał zastosowania wobec skarżącego tych przesłanek.

VII. Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej choroby skarżącego Sąd wskazuje, że z wyroku TSUE z 18 grudnia 2014 r., C-562/13 Abdida wynika, że rozwiązania unijne stoją na przeszkodzie ustawodawstwu krajowemu:

– które nie nadaje skutku zawieszającego środkowi odwoławczemu wniesionemu od decyzji nakazującej obywatelowi państwa trzeciego cierpiącemu na poważną chorobę opuszczenie terytorium państwa członkowskiego, gdy wykonanie tej decyzji może narazić tego obywatela państwa trzeciego na poważne ryzyko ciężkiego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, oraz

– które nie przewiduje zapewnienia, tak dalece jak to możliwe, zaspokojenia podstawowych warunków bytowych wspomnianego obywatela państwa trzeciego, w celu zagwarantowania, by opieka zdrowotna w nagłych wypadkach i leczenie chorób w podstawowym zakresie mogły rzeczywiście być realizowane, przez okres, na jaki to państwo członkowskie jest zobowiązane wstrzymać wydalenie tegoż obywatela państwa trzeciego, w następstwie skorzystania z tego środka odwoławczego.

Ponadto Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał, że o ile osoby niebędące obywatelami, które podlegają decyzji umożliwiającej ich wydalenie, nie mogą w zasadzie rościć sobie prawa do pozostawania na terytorium danego państwa w celu kontynuowania korzystania z pomocy i z medycznych świadczeń socjalnych czy innych dostarczanych przez to państwo, o tyle decyzja o wydaleniu cudzoziemca cierpiącego na poważną chorobę fizyczną lub umysłową do państwa, w którym możliwości leczenia tej choroby są mniejsze od dostępnych we wspomnianym państwie, może powodować podniesienie kwestii związanej z art. 3 EKPC w bardzo wyjątkowych przypadkach, gdy względy humanitarne przemawiające przeciwko wspomnianemu wydaleniu mają charakter nadrzędny (zob. w szczególności wyrok ETPC z dnia 27 maja 2008 r. w sprawie N. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, § 42). Jednakże okoliczność, że obywatel państwa trzeciego cierpiący na poważną chorobę nie może na mocy art. 3 EKPC, stosowanie do jego wykładni nadanej przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, w bardzo wyjątkowych przypadkach zostać wydalony do państwa, w którym brak jest odpowiedniego leczenia, nie oznacza, że powinno się mu zezwolić na przebywanie w państwie członkowskim z tytułu ochrony uzupełniającej na mocy dyrektywy 2004/83. W świetle powyższego art. 15 lit. b) dyrektywy 2004/83 należy interpretować w ten sposób, że poważna krzywda, którą definiuje, nie obejmuje sytuacji, gdy niehumanitarne lub poniżające traktowanie (...), którego może doznać wnioskodawca cierpiący na poważną chorobę w przypadku powrotu do państwa pochodzenia, jest wynikiem braku odpowiedniego leczenia w tym państwie, jeżeli nie chodzi o celowe pozbawienie tego wnioskodawcy opieki (pkt 39, 40, 41 wyroku TSUE z 18 grudnia 2014 r., C-542/13, Lex 1560720).

W związku z powyższym wskazać należy, że skarżący nie wykazał, że powrót do kraju pochodzenia będzie równoznaczny, z brakiem dostępu do leków, które przyjmuje czy z brakiem możliwości zażywania ich substytutów. Z żadnego z powoływanych opracowań przez skarżącego nie wynika, iż na terenie [...] nie leczy się depresji. Tymczasem, gdy chodzi o kwestie dotyczące stanu zdrowia skarżącego, wobec ogólnej sytuacji służby zdrowia w kraju pochodzenia, to stan publicznej służby zdrowia (brak jej funkcjonowania) mógłby mieć ewentualnie znaczenie w przypadku rozważenia ekstradycji osoby wymagającej leczenia z uwagi na ciężkie dolegliwości, która nie jest w stanie ponieść jego kosztów, w kontekście przesłanki zagrożenia prawa do życia i bezpieczeństwa osobistego. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie.

Wskazać również należy, że per se nie przeciwdziałają wydaleniu również względy medyczne, łączone ze stanem służby zdrowia i lepszymi standardami wykonywania usług medycznych w kraju przebywania. Należałoby wykazać bowiem dodatkowy czynnik w postaci narażenia na utratę zdrowia czy życia. ETPC w wyroku z dnia 27 maja 2008 r., N. v. Wielka Brytania, LEX nr 398001, wskazał bowiem, że 1. Cudzoziemcy, którzy są wydalani [z terytorium Układającego się Państwa], nie mogą zasadniczo rościć sobie żadnych uprawnień do pozostania na terytorium Układającego się Państwa w celu dalszego korzystania z medycznej, społecznej lub innej formy opieki oraz świadczeń zapewnianych przez wydalające Państwo. Fakt, iż okoliczności osobiste skarżącego, włącznie z jego oczekiwaną długością życia, zostałyby poważnie zmniejszone w przypadku wydalenia z Układającego się Państwa, jako taki nie wystarcza, by dać podstawę do stwierdzenia naruszenia art. 3 Konwencji. Decyzja wydalenia cudzoziemca, który cierpi na poważną chorobę psychiczną lub fizyczną, do państwa, gdzie możliwości leczenia tej choroby są gorsze niż możliwości dostępne w Układającym się Państwie, może zrodzić kwestię odpowiedzialności z art. 3, lecz jedynie w bardzo wyjątkowym przypadku, gdy względy humanitarne przemawiające przeciwko wydaleniu są nie do odparcia. Za bardzo wyjątkowe okoliczności została uznana sytuacja, w której skarżący był śmiertelnie chory i wydawał się bliski śmierci, a nie można było zagwarantować udzielenia mu żadnej opieki pielęgniarskiej lub medycznej w państwie jego pochodzenia, gdzie nie posiadał on rodziny chcącej się nim zaopiekować lub zapewnić mu nawet podstawowe pożywienie, schronienie lub wsparcie socjalne.

VIII. W kontekście ochrony życia rodzinnego wskazać należy, że wnioskodawca jest osobą pełnoletnią, nie posiada własnej (innej niż rodzice i rodzeństwo) rodziny. Europejski Trybunał Praw Człowieka niejednokrotnie wyrażał pogląd na gruncie art. 8 Konwencji, że prawo do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego nie oznacza, że państwo goszczące ma obowiązek respektowania wyboru cudzoziemca do pobytu w państwie jego wyboru. Te same kryteria należy odnieść do wyboru przez cudzoziemca miejsca w którym chciałby się leczyć czy uczyć (por. wyrok NSA z 23 marca 2016 r., sygn. akt, II OSK 2639/14,wyrok ETPC 2015-12-08, Z.H. i R.H. v. [...], wyrok ETPC z 27 maja 2008 r w sprawie N. przeciwko [...], nr [...]).

Rodzina skarżącego, która przebywa w Polsce może dla podtrzymania więzi odwiedzać skarżącego wówczas, gdy skarżący będzie przebywał na [...]. O nienaruszeniu art. 8 Konwencji świadczy ponadto okoliczność, że zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określony został jedynie na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji.

IX. Cudzoziemiec w skardze nie przytoczył żadnych argumentów, mogących uzasadniać, iż ocena stanu faktycznego, dotycząca sytuacji na [...], dokonana przez organ odwoławczy jest błędna. Przywołane przez skarżącego fragmenty raportów po pierwsze odnoszą się do sytuacji sprzed ok. dwóch lat, po drugie zaś nie wskazują w żaden sposób, aby jakkolwiek dotyczyły indywidualnej sytuacji skarżącego.

Organ odwoławczy, dokonując analizy całokształtu materiału dowodowego oraz sytuacji na [...] w odniesieniu do powyższych, pośrednio przytoczonych zarzutów dokonał prawidłowej i wyczerpującej oceny, w tym na podstawie aktualnych opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, dochodząc do wniosku, iż cudzoziemiec posiada możliwość powrotu i zamieszkania w aktualnie stosunkowo bezpiecznym, kontrolowanym cały czas przez władze [...], rodzinnym [...]. W sytuacji gdZyby jednak uznał on, że podejmowane przez władze [...] starania w zapewnieniu bezpieczeństwa mieszkańcom [...] są niewystarczające aby mógł powrócić i tam spokojnie i bezpiecznie zamieszkać, ma on realną możliwość przeniesienia się do innej, np. centralnej bądź zachodniej) części [...], gdzie nie toczą się żadne działania zagrażające bezpieczeństwu ludności cywilnej. Ponadto organ odwoławczy prawidłowo ustalił, iż osoby wewnętrznie przesiedlone mają prawo do korzystania z opieki medycznej na takich samych prawach, jak inni obywatele [...], zarówno w rządowych, jak i samorządowych placówkach ochrony zdrowia.

W tej sytuacji należy podkreślić, że ocena prawna ustalonych faktów, dokonana przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jest prawidłowa. Dotychczasowe skarżącego zachowanie stanowi podstawę do ochrony porządku oraz dobrobytu gospodarczego kraju oraz podstawę do ingerencji, pozostającej we właściwej proporcji do celu, w jakim stosowany jest środek. W tej sytuacji nie można mówić o tym, że została spełniona przesłanka udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, określona w art. 348 pkt 2 oraz ustawy.

Mając na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania, organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że w konsekwencji wydalenia do kraju pochodzenia, narażony byłby na ww. naruszenia, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Trafnie organy podniosły po dokonaniu analizy materiału dowodowego - że sytuacja w kraju jest co prawda napięta, ale nie istnieją żadne realne przesłanki skłaniające do twierdzenia, że może dotknąć skarżącego. Ponadto prawidłowo organ stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż w jego sytuacji zachodzi przesłanka ochrony życia rodzinnego lub praw dziecka. Skarżący natomiast jest już pełnoletni i nie posiada jeszcze własnej rodziny.

Obiektywna ocena sytuacji panującej na zachodniej [...] (potencjalny teren relokacji) świadczy o tym, że nie występuje tam zagrożenie działaniami wojennymi skoncentrowanymi we wschodniej części [...] (okręg [...] i [...]). Obawa rozprzestrzenia się konfliktu w chwili obecnej na teren zachodniej [...] nie jest uzasadniona okolicznościami. NSA w wyroku z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 889/17, LEX nr 2415204, wskazał, że tylko w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy bądź inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby, możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec zobowiązany do powrotu do takiego kraju byłby narażony na naruszenie jego praw podstawowych, o których mowa w art. 348 pkt 1 ustawy. Pogląd ten skłania do uznania, że brak działań wojennych, które obejmowałyby cały teren [...] powoduje, iż zasadnie uznał organ, że obawy skarżącego mają charakter czysto hipotetyczny, nie spełniając tym samym przesłanek z powyższego przepisu. Tymczasem dla uznania wydalenia planowanego przez Układające się Państwo za naruszenie Konwencji potrzeba, by wykazano istnienie podstaw wystarczających, aby stwierdzić, iż istnieje rzeczywiste ryzyko poddania zainteresowanej osoby w państwie przyjmującym traktowaniu zabronionemu przez art. 3 Konwencji (tak ETPC w wyroku z dnia 11 października 2011 r., Auad v. Bułgaria, LEX nr 951019).

Dodatkowo należy zauważyć, że ustawa o cudzoziemcach, w tym jej art. 348 ani art. 351 nie przewiduje możliwości odstąpienia od orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu z uwagi na aspekt pogorszenia warunków ekonomicznych osób zobowiązanych do powrotu lub członków jej rodziny (tak NSA w wyroku z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1336/16, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA).

X. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 8 k.p.a. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez skarżącego, ale też i na dokonanej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia.

XI. Odnosząc się do pozostałych kwestii procesowych, wskazać należy, że zgodnie z art. 315 ust. 1 w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. O ile w momencie wydawania decyzji przez organ I instancji formuła użyta w decyzji Komendanta (tj. "od dnia doręczenia niniejszej decyzji") nie nasuwała wątpliwości co do treści obowiązku skarżącej, to problem pojawił się w momencie wydania decyzji przez organ II instancji ponieważ w tej dacie termin 30 dniowy o którym mowa w decyzji organu I instancji upłynął. Prawidłowo Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców Powstaje w związku z tym w pkt 1 zaskarżonej decyzji uchylił decyzje organu I instancji w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu i ustalił nowy termin. Zagadnienie relacji art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do art. 130 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Równocześnie w art. 329 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przewidziano, że w przypadku gdy cudzoziemiec nie opuścił dobrowolnie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, decyzja ta podlega przymusowemu wykonaniu. W piśmiennictwie podniesiono, że gdyby uznać, iż termin dobrowolnego powrotu biegnie dalej, bez względu na otwarte postępowanie odwoławcze, doszłoby do paradoksu. Termin dobrowolnego powrotu upływałby w trakcie postępowania odwoławczego, a zatem w razie utrzymania decyzji w mocy (w całości – także w części orzeczenia terminu), decyzja podlegałaby od razu przymusowemu wykonaniu z mocy art. 329 ust. 1 (por. Dąbrowski, [w:] Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2015, teza 4 do art. 315). Należy mieć przy tym na uwadze, że możliwość dobrowolnego wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu stwarza dla cudzoziemca sytuację korzystniejszą w stosunku do osób, co do których nie określono terminu dobrowolnego powrotu. Chodzi tu w szczególności o zasady orzekania o zakazach ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen (zob. art. 318 ust. 2 pkt 2 ustawy. w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji) oraz o możliwość cofnięcia tych zakazów (art. 320 ust. 1 u.o.c.). Zdaniem Sądu, prawidłowa była dotychczasowa wykładnia powyższych przepisów stosowana przez Szefa Urzędu (znana Sądowi z urzędu z wielu podobnych spraw – zamiast wielu zob. np. sprawy IV SA/Wa 488/16 oraz IV SA/Wa 3210/16), a polegająca na uchylaniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczeniu nowego terminu liczonego od dnia doręczenia decyzji organu II instancji. Takie rozwiązanie w sposób jednoznaczny oraz czytelny dla strony i innych podmiotów zainteresowanych kształtowało sytuację prawną strony. Tym samym Szef Urzędu realizuje takie wartości jak pewność prawa i zaufanie do działań organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a.).

XII. Ustosunkowując się do treści skargi Sąd wskazuje, że jak stanowi art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podkreślić należy, że przywołany przepis nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Z treści tego przepisu nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego porad co do zasadności czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 k.p.a. zastępował stronę w jej aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., polega jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie (pogląd powyższy, wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1788/16, LEX nr 2463011).

W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została wyczerpująco uzasadniona, a strona – wbrew zarzutom skargi – miała zapewniony w niej czynny udział zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.

XIII. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

4