Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1801/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1259/15 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od M. G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3825 (trzy tysiące osiemset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") wyrokiem z 15 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1259/15, uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ II instancji") z [...] lutego 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, zasądzając od GITD na rzecz M. G. (dalej: "strona", "skarżący") kwotę 2.850 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższy wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] listopada 2014 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości B. zatrzymany został do kontroli zespół pojazdów składający się z trzech pojazdów: trzyosiowego ciągnika samochodowego marki V. o nr rej. [...], dwuosiowej naczepy marki D. o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki D. o nr rej. [...]. Wskazanym zespołem pojazdów w imieniu strony wykonywano krajowy transport drogowy rzeczy. Przewożony ładunek w postaci dwóch kontenerów transportowano pomiędzy G. a R. Kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

O. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji") decyzją z [...] stycznia 2015 r., nr [...], nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Organ I instancji uznał, że dopuszczając do ruchu po drogach publicznych pojazd członowy złożony z ciągnika siodłowego i dwóch naczep – bez wymaganego zezwolenia – strona naruszyła art. 62 ust. 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: "P.r.d.").

W odwołaniu strona nie zgodziła się z decyzją organu I instancji, podnosząc, że organ ten błędnie zakwalifikował naczepę składającą się z dwóch części, jako dwie naczepy. Do odwołania załączono opinię rzeczoznawcy samochodowego.

GITD utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony stan faktyczny, a z jego całokształtu niewątpliwie wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ II instancji wskazał, że naruszenie to zostało zakwalifikowane jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono, iż przewożono ładunek podzielny w postaci dwóch kontenerów. Także strona postępowania została ustalona prawidłowo, a w sprawie nie zaszły przesłanki uzasadniające zwolnienie ją spod odpowiedzialności.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż strona wykonywała przewóz trzema pojazdami. W ocenie tego organu podkreślenia wymaga fakt odrębnej rejestracji obu naczep, co wskazuje na ich niezależny, indywidualny charakter. Możliwym bowiem jest poruszanie się wyłącznie jedną naczepą, co w ocenie organu ITD w sposób niebudzący wątpliwości świadczy o rozdzielności przedmiotowych pojazdów. Ponadto, dowody rejestracyjne wydane zostały na dwa odrębne człony, identyfikujące się dwoma, odrębnymi numerami VIN, w konsekwencji czego nie można tych przyczep traktować jako jednej części w myśl przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

W skardze do WSA skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją ją poprzedzającą, zarzucił naruszenie polegające na: 1) zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu oceny materiału dowodowego wbrew art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a."), w szczególności przez odmówienie mocy dowodowej dokumentu w postaci prywatnej ekspertyzy rzeczoznawcy, przy braku dowodów przeciwnych, a także niepowołanie przez dowodu z opinii biegłego, oraz na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego i przekroczenie swobodnej oceny dowodów z dokumentów zawnioskowanych przez skarżącego i nieprawidłowe przyjęcie, że naczepa o nr rej. [...] stanowi samodzielny pojazd dwuosiowy odrębny od naczepy [...] podczas, gdy stwierdzenie takie jest sprzeczne ze stanem faktycznym, bowiem konstrukcja naczepy, jak i sposób jej zarejestrowania przewiduje, że może ona stanowić jedynie człon jednego, pięcioosiowego pojazdu wraz z naczepą [...], nie stanowiąc odrębnego pojazdu; 2) naruszeniu art. 89 § 1 K.p.a., przez niepowołanie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy naczepa o nr rej. [...] stanowi samodzielny pojazd dwuosiowy odrębny od naczepy [...], czy stanowią one jeden pojazd dwuczłonowy w sytuacji, gdy z opinii rzeczoznawcy przedstawionej przez skarżącego wynika, wbrew ustaleniom organu ITD, że jest to jeden pojazd dwuczłonowy; 3) naruszeniu art. 4 lit. b rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 czerwca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, przez niezastosowanie znajdującej się w tam definicji pojazdu, jako m.in. zespołu pojazdów, do stanu faktycznego sprawy; 4) błędnej interpretacji i niewłaściwym zastosowaniu art. 62 ust. 4 i ust. 4b P.r.d., przez uznanie, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów i jego przejazd wymagał zezwolenia podczas, gdy zespół ten w rzeczywistości składał się z dwóch pojazdów i zezwolenie nie było wymagane; 5) niezastosowaniu art. 140aa ust. 4 P.r.d. i nie umorzenie postępowania, pomimo dochowania przez skarżącego należytej staranności.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, wskazując na niezasadność podniesionych zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję.

Jak podał WSA z akt sprawy wynika, że kontroli przedmiotowego zespołu pojazdów dokonano jedynie w zakresie spełnienia obowiązku posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym, jako zespołu pojazdów składającego się – zdaniem GITD – z trzech pojazdów: trzyosiowego ciągnika samochodowego oraz dwuosiowej i trzyosiowej naczepy. Ustalenia te zostały zakwestionowane przez skarżącego stając się przedmiotem spory w rozpatrywanej sprawie.

Sąd I instancji nie podzielił w tym względzie stanowiska GITD odnośnie dochowania wymogów wynikających z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

W ocenie sądu GITD, pomimo podjętego działania na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, nie wyjaśnił w postępowaniu dowodowym, aby kontrolowany zespół pojazdów mógł – bez żadnych wątpliwości – zostać uznany za składający się z trzech, a nie dwóch pojazdów, to jest czy dołączone do ciągnika naczepy stanowiły jeden połączony pojazd, czy dwa oddzielne pojazdy. Organ ten nie odniósł się do obszernej opinii nr [...] z [...] grudnia 2014 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę samochodowego, a załączonej do odwołania. Wobec analizy treści zawartych w opinii twierdzenie organu II instancji o bezspornych ustaleniach faktycznych jest nadużyciem. Dlatego też, wobec niewystarczającego zbadania powyższych okoliczności, w ocenie sądu I instancji doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego WSA uznał, że przedwczesne okazało się odniesienie do zarzutów podniesionych w skardze.

W skardze kasacyjnej z 27 lutego 2016 r. GITD zaskarżył w całości wyrok WSA z 15 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1259/15, zarzucając temu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a więc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez przyjęcie przez sąd I instancji, że w sprawie nie zostało wyjaśnione czy kontrolowany zespół pojazdów mógł zostać uznany za składający się z trzech, a nie dwóch pojazdów podczas, gdy z materiału dowodowego wynikało niezbicie, że kontrolowany zespół pojazdów składał się z samochodu ciężarowego oraz dwóch naczep, zaś organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się do zarzutów strony i złożonej przez nią opinii rzeczoznawcy.

Na podstawie tak sformułowanego zarzutu GITD wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona wniosła o jej oddalenie, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione i dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji były powzięte przez ten Sąd wątpliwości co do tego, czy zespół pojazdów poddany kontroli drogowej składał się z dwóch albo trzech pojazdów. Uznany zaś przez organy za zespół trzypojazdowy był pojazdem nienormatywnym w świetle art. 62 ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy wyjaśniony został na etapie postępowania administracyjnego w stopniu wystarczającym a wątpliwości Sądu I instancji prowadzące do uchylenia zaskarżonej decyzji nie były uzasadnione.

Należy bowiem przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, że podczas kontroli kierowca zespołu pojazdów wylegitymował się trzema dowodami rejestracyjnymi, wystawionymi dla każdego z trzech pojazdów wchodzących w skład zespołu.

Według przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym dowód rejestracyjny to dokument stwierdzający dopuszczenie do ruchu pojazdu, który spełnia określone prawem wymagania w tym wymagania o charakterze technicznym (art. 71 ust. 1 i art. 72 ust. 1). Dowód rejestracyjny jest zatem dokumentem urzędowym, potwierdzającym, że pojazd, którego rejestracja została w ten sposób potwierdzona, jest pojazdem w rozumieniu Prawa o ruchu drogowym.

Definicje pojazdu zawierają zaś art. 2 pkt 31, 50 i 52 tej ustawy. W pojęciu pojazdu mieści się również naczepa i przyczepa.

Jeżeli zatem zarówno tzw. ciągnik, jak i naczepa oraz przyczepa były zarejestrowane jako odrębne pojazdy, to Sąd nie miał podstaw do zarzucenia organowi niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, dotyczących rzeczywistego charakteru połączonych elementów tego zespołu pojazdów. Status pojazdu określa bowiem dowód rejestracyjny, a nie okoliczności faktyczne, dotyczące sposobu jego użytkowania.

W rozpatrywanej sprawie nie przedstawiono zaś żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć prawdziwość danych zawartych w dowodach rejestracyjnych naczepy i przyczepy. Załączona przez skarżącego opinia rzeczoznawcy samochodowego odnosi się do możliwości użytkowania pojazdów, oceniając m.in. techniczne zdolności ich łączenia. Nie była jednak w żadnej mierze podstawą do kwestionowania prawidłowości ich urzędowej rejestracji jako odrębnych pojazdów.

Argument, że naczepa kontenerowa wchodząca w skład kontrolowanego pojazdu członowego faktycznie składa się z dwóch części, a nie z dwóch pojazdów, z których pierwsza część posiada dwie osie, natomiast druga część tej naczepy posiada trzy osie i nie jest w stanie poruszać się samodzielnie po drodze bez podłączenia go do pojazdu poprzedzającego, zdaniem Sądu nie ma znaczenia w sprawie. Ustawa bowiem, zgodnie z przywołaną definicją, nie wymaga, aby zarejestrowany pojazd był w stanie samodzielnie poruszać się po drodze. Fakt, że człon naczepy o nr rej. [...] nie może być używany bez pojazdu poprzedzającego, nie zaprzecza możliwości zakwalifikowania obu tych środków transportu jako osobnych pojazdów.

Oceny tej nie zmienia zarzut niezastosowania definicji pojazdu zawartej w rozporządzeniu 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 czerwca 2016r. Powyższy przepis nie mógł bowiem znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ ten akt prawny dotyczy harmonizacji przepisów socjalnych dot. transportu, a nie kwestii przejazdu pojazdów nienormatywnych.

Ponadto, NSA stwierdza także, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności egzoneracyjne, o których mowa w art. 140aa ust. 4 p.r.d. Wbrew twierdzeniom strony, nie przemawia za zwolnieniem jej z odpowiedzialności za przejazd przekonanie, że złączone pojazdy stanowią jeden pojazd. Możliwe bowiem było przy dołożeniu staranności ustalenie, że sporna naczepa składa się z dwóch odrębnych pojazdów i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem poprzez przejazd zespołu pojazdów zgodnego art. 62 ust. 4 p.r.d. Należy w tym miejscu zauważyć, że kwestia prawidłowości poruszania się po drogach podobnymi zespołami pojazdów była poddawana kontroli przez GITD już w 2013r., kiedy to zakwestionowano słuszność stanowiska skarżącego (sygn. II GSK 2809/14).

Zauważyć należy także, że Naczelny Sąd Administracyjny zajmował już wielokrotnie jednolite stanowisko w zbliżonych stanach faktycznych i prawnych (por. II GSK 2754/16, II GSK 1483/15, II GSK 67/15).

Dostrzec także wypada, że wbrew stanowisku głoszonym przez M.G. istnieje możliwość zgodnego z prawem użytkowania przedmiotowego zespołu pojazdów w określonych warunkach tj. po uzyskaniu stosownego zezwolenia w przypadku przewozu ładunku niepodzielnego. Tym samym nie znajduje zrozumienia wyrażany przez stronę pogląd o faktycznej dyskryminacji zarejestrowanych urzędowo pojazdów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę i oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203§ 2 p.p.s.a w zw. z §14 ust.2 pkt 2 lit a ustawy w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Sz.Widłak A.Kuba B.Mleczko-Jabłońska