Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 336/99
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 4 pkt 2, art. 190 par. 1 pkt 34
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Treść art. 65 par. 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ oznacza, że bez względu na to, czy organ celny działa z urzędu czy też na wniosek strony, postępowanie zakończyć może się tylko jednym z dwóch rozstrzygnięć: organ może uznać zgłoszenie celne za prawidłowe bądź uznać je za nieprawidłowe, co obliguje go do podjęcia dodatkowych rozstrzygnięć o kwestiach wskazanych w pkt 2 lit. "a" lub "b" tego paragrafu.

TEZY

Treść art. 65 par. 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ oznacza, że bez względu na to, czy organ celny działa z urzędu czy też na wniosek strony, postępowanie zakończyć może się tylko jednym z dwóch rozstrzygnięć: organ może uznać zgłoszenie celne za prawidłowe bądź uznać je za nieprawidłowe, co obliguje go do podjęcia dodatkowych rozstrzygnięć o kwestiach wskazanych w pkt 2 lit. "a" lub "b" tego paragrafu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę spółki z o.o. "E. A." w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 30 grudnia 1998 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od cła.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 grudnia 1998 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. "E.-A." w W., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia 6 października 1998 r. (...)., którą odmówiono stronie uznania zgłoszenia celnego z dnia 3 czerwca 1998 r. za nieprawidłowe i zwolnienia od cła sprowadzonego towaru.

W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w zw. z art. 262 oraz przy zastosowaniu art. 65 par. 4 pkt 2, art. 190 par. 1 pkt 34 i art. 209 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ i par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej /Dz.U. nr 158 poz. 1047/. W uzasadnieniu natomiast wyjaśniono, że dnia 3 czerwca 1998 r. strona zgłosiła przywiezione towary w postaci dwóch kompletów ramion nalewczych do przepompowni paliw. Dyrektor Urzędu Celnego w C. po przyjęciu zgłoszenia celnego i po weryfikacji objął powyższy towar procedurą dopuszczenia do obrotu i wymierzył należności celne.

Pismem z dnia 11 września 1998 r. strona złożyła wniosek o uznanie zgłoszenia celnego z dnia 3 czerwca 1998 r. za nieprawidłowe i o zwolnienie sprowadzonego towaru od cła na podstawie art. 190 par. 1 pkt 34 Kodeksu celnego.

Decyzją z dnia 6 października 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. odmówił uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i zwolnienia od cła przedmiotowego towaru. Decyzja ta została zaskarżona przez stronę, która w uzasadnieniu odwołania powtórnie wniosła o zwolnienie od cła sprowadzonego w niniejszej sprawie towaru na podstawie art. 190 par. 1 pkt 34 Kodeksu celnego.

Odnosząc się do argumentacji odwołania przytoczono na wstępie treść wskazanego wyżej przepisu po czym zauważono, że na jego podstawie zwolnieniu od cła podlegają towary, które spełniają łącznie następujące przesłanki:

- zostały wniesione do kapitału zakładowego spółki jako przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego;

- mają charakter środków trwałych;

- zostały określone w umowie spółki lub w statucie oraz we wpisie do rejestru handlowego jako wkład niepieniężny podmiotu zagranicznego.

Nadmieniono dalej, że wymienione wyżej przesłanki powinny być spełnione przed dniem przyjęcia zgłoszenia celnego.

Nawiązując do powyższych uwag stwierdzono, że uchwałą Zgromadzenia Wspólników Spółki "E.-A." z dnia 12 czerwca 1998 r. podwyższono jej kapitał zakładowy między innymi o wkład niepieniężny wspólnika zagranicznego w postaci dwóch kompletów ramion nalewczych do przepompowni paliw. Podwyższenie kapitału zarejestrowane zaś zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w B.-B. z 26 sierpnia 1998 r.

Nawiązując do powyższych okoliczności zauważono, że dla oceny charakteru prawnego towaru wprowadzonego na polski obszar celny i poddanego ostatecznej odprawie celnej decydujące znaczenie ma fakt przyjęcie zgłoszenia celnego. Rozstrzyga ono bowiem o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym oraz o wymiarze należności celnych zatem wówczas musi być wykazane przez stronę istnienie tych okoliczności, które są opisane w ww. przepisie Kodeksu celnego.

Następnie przytoczono regulacje zawarte w art. 166, art. 168 i art. 258 par. 1 Kodeksu handlowego, po czym wyprowadzono wniosek, że skuteczność uchwały o podwyższeniu kapitału zagranicznego jest uzależniona od zarejestrowania przez Sąd Rejestrowy podwyższenia kapitału zakładowego /art. 258 Kh/. W konsekwencji tego przed uzyskaniem stosownego postanowienia Sądu Rejestrowego o wysokości i formie podwyższenia kapitału zakładowego sprowadzone towary nie mają charakteru aportu.

W konsekwencji tego uznano, że przedmiotowy towar nie spełnia ustawowych przesłanek i tym samym nie podlega zwolnieniu od cła przywozowego na podstawie art. 190 par. 1 pkt 34 Kodeksu celnego, bowiem w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego /3 czerwca 1998 r./ nie był jeszcze wniesiony do kapitału zakładowego Spółki jako przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego.

Końcowo zauważono, iż w sentencji zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej odmówiono uznania zgłoszenia celnego z ww. daty za nieprawidłowe powołując się na art. 65 par. 4 pkt 1 Kodeksu celnego zauważono jednak, iż powyższe uchybienie nie miało wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka z o.o. "E.-A." powołując się na zarzut naruszenia art. 190 par. 1 pkt 34 Kodeksu celnego poprzez uznanie, iż przedmiotowy towar nie może korzystać ze zwolnienia celnego wniosła o jej uchylenie.

Na poparcie powyższego żądania nawiązano do okoliczności faktycznych sprawy akcentując, że zgłoszenie celne z dnia 3 czerwca 1998 r. dokonane zostało przed zmianą umowy Spółki. Nawiązując następnie do treści art. 194 par. 1 pkt 34 Kodeksu celnego zauważono, iż zwolnienie dotyczy takich przedmiotów, które są wkładem niepieniężnym podmiotu zagranicznego.

Zaznaczono przy tym, że sprowadzone urządzenia w chwili zgłoszenia celnego wwożone były do kraju jako przedmioty wkładu niepieniężnego, jednakże samo postanowienie Sądu o podwyższeniu kapitału zakładowego zapadło w dniu 26 sierpnia 1998 r. Nie oznacza to jednakże, iż przedmiotowy towar nie był wkładem niepieniężnym, albowiem taki był cel ich przywozu, jak też związanego z tym wykorzystania zwolnień gwarantowanych ustawą. Podniesiono także, że okoliczność, iż towary te w chwili zgłoszenia celnego nie były ujęte w umowie Spółki jako wkład niepieniężny nie ma większego znaczenia, gdyż taki charakter de facto uzyskały później mocą prawomocnego postanowienia Sądu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2000 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał wniosek i argumentację skargi. Podkreślił przy tym, iż pierwotna decyzja celna nie zawiera właściwego uzasadnienia i podstawy prawnej. Zwrócił także uwagę na to, iż zgłoszenie celne, w którym ujęto że przedmiotowy towar właściwie jest aportem rzeczowym nie wiąże się z późniejszym spełnieniem warunków formalnych związanych z jego wniesieniem do kapitału Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozparzeniu niniejszej sprawy, stwierdził co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, albowiem mimo, że zaskarżona decyzja nie jest wolna od wad to jednak wbrew jej argumentacji nie narusza prawa w stopniu, który pozwalałby na uwzględnienie zgłoszonego w niej żądania.

Przystępując w tym stanie rzeczy do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na wstępie zgłosić należy zastrzeżenia do sposobu rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji wniosku zgłoszonego przez stronę.

Mianowicie przypomnieć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało podaniem z dnia 11 września 1998 r., którym wniesiono o uznanie zgłoszenia celnego z dnia 3 czerwca 1998 r. za nieprawidłowe i o zwolnienie od cła sprowadzonego na polski obszar celny towaru w postaci dwóch kompletów ramion nalewczych do przepompowni paliw na podstawie art. 190 par. 1 pkt 34 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./. Tym samym więc postępowanie to toczyło się w trybie określonym przez przepis art. 65 par. 4 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi zaś, że po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której:

1/ uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe,

2/ uznaje zgłoszenie za nieprawidłowe i:

a/ określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego,

b/ uznając, iż objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne.

Taka konstrukcja art. 65 par. 4 Kodeksu celnego oznacza zatem, że bez względu na to czy organ celny działa z urzędu czy też na wniosek strony postępowanie zakończyć może się tylko jednym z dwóch rozstrzygnięć - tj. organ ten może uznać zgłoszenie celne za prawidłowe bądź też uznać je za nieprawidłowe, co obliguje go do podjęcia dodatkowych rozstrzygnięć o kwestiach wskazanych w ppkt "a" lub "b" pkt 2. Innych rozstrzygnięć omawiany przepis bowiem nie przewiduje. Wniosek taki jest przy tym logiczną konsekwencją zastosowania do analizowanego przepisu reguł wykładni językowej, w świetle których załatwienie sprawy możliwe jest tylko na jeden z dwóch sposobów określonych w tymże przepisie.

Przenosząc zatem powyższe uwagi na grunt okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy zauważyć trzeba, że w sytuacji gdy strona wnosi o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe a organ dojdzie w wyniku przeprowadzonego postępowania do przekonania, iż wniosek ten uzasadniony nie jest to wyda decyzję, w której na podstawie art. 65 par. 4 pkt 1 Kodeksu celnego uzna to zgłoszenie za prawidłowe. Nie ma bowiem innej możliwości na gruncie omawianego przepisu, w którym ustawodawca w sposób jednoznaczny określił sposoby załatwienia sprawy prowadzonej w tym trybie.

Wskazane uchybienie nie ma jednak, zdaniem składu orzekającego, wpływu na wynik sprawy. Przede wszystkim bowiem wbrew zastrzeżeniom wyrażonym przez organ odwoławczy w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej przywołano prawidłowe podstawy prawne rozstrzygnięcia, w tym także art. 65 par. 4 pkt 1 Kodeksu celnego. Poza tym sens merytoryczny wyrzeczenia jakim wadliwie posłużył się organ pierwszej instancji jest w gruncie rzeczy identyczny, jak w przypadku jego prawidłowego sformułowania. Otóż bowiem gdy strona wnosiła o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe a organ odmówił jego uwzględnienia - tj. orzekł, o "odmowie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe", to w aspekcie logicznym wyrzeczenie takie i tak oznaczać będzie, że dotychczasowe zgłoszenie jest prawidłowe. Z tego względu błędne sformułowanie rozstrzygnięcia w żadnym przypadku nie mogło mieć takiego wpływu na wynik sprawy, by z powyższego względu ją uchylać.

Przechodząc w związku z tym do meritum niniejszej sprawy zauważyć należy, że podstawą zgłoszenia przedmiotowego wniosku było twierdzenie skarżącej, że sprowadzony przez nią towar w postaci dwóch kompletów ramion nalewczych winien być objęty procedurą celną dopuszczenia do obrotu w ramach operacji uprzywilejowanej, o której mowa w art. 190 par. 1 pkt 34 Kodeksu celnego. Spór między stronami sprowadza się zatem do kwestii czy rzeczywiście przedmiotowy towar można było zakwalifikować w sposób wyżej wskazany.

Rozstrzygając tak zakreślony problem w punkcie wyjścia przywołać należy art. 190 par. 1 pkt 34 Kodeksu celnego, który stanowi, że przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są środki trwałe stanowiące przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego, z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okres 3 lat, licząc od dnia dopuszczenia do obrotu.

W związku z taką konstrukcją powyższego przepisu organ odwoławczy zasadniczo trafnie zauważył, iż zakwalifikowanie importu towarów do określonej nim operacji uprzywilejowanej wymaga łącznego spełnienia kilku warunków, które winny zaistnieć przed datą dokonania zgłoszenia celnego. Warunkami tymi, w ocenie organu odwoławczego, jest zaś to by sprowadzone towary:

- zostały wniesione do kapitału zakładowego spółki jako przedmiot wkładu niepieniężnego /aportu/ podmiotu zagranicznego;

- miały charakter środków trwałych;

- zostały określone w umowie spółki lub w statucie oraz we wpisie do rejestru handlowego jako wkład niepieniężny podmiotu zagranicznego.

Z takim określeniem warunków koniecznych dla zastosowania ww. przepisu zasadniczo należy się zgodzić gdyż w istocie rzeczy wynikają one z jego literalnej treści uzupełnionej o znajdujące zastosowanie w niniejszym przypadku normy zawarte w Kodeksie handlowym. Zaznaczyć jednak należy, że powyższy wniosek może być kwestionowany w odniesieniu do trzeciego z wyżej określonych warunków. Mianowicie określając ten warunek organ odwoławczy pominął tezę uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1998 r. III ZP 49/97 /OSNAPU 1998 nr 16 poz. 473/, która aczkolwiek wydana została na gruncie art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ to jednak nie może być pomijana w jakichkolwiek rozważaniach dotyczących spornego problemu z racji tożsamości konstrukcyjnej ww. przepisu oraz przepisu znajdującego obecne zastosowanie w sprawie.

Teza ta głosi zaś, że dla uznania w postępowaniu celnym towarów przywiezionych z zagranicy przez podmiot zagraniczny i będących środkami trwałymi za stanowiące przedmiot wkładu niepieniężnego przeznaczonego na podwyższenie kapitału akcyjnego nie jest konieczne zarejestrowanie zmiany statutu spółki akcyjnej /art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne - t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/. Co prawda uchwała ta nie została podjęta jednogłośnie /patrz zdanie odrębne sędziego Andrzeja Wasilewskiego/ niemniej nie można zapominać, iż przedstawioną tezę Sąd Najwyższy powtórzył następnie w wyrokach z dnia 8 lipca 1998 r. III RN 53-60/97 i III RN 78/97 /OSNAPU 1999 nr 7 poz. 230/ oraz z dnia 3 lutego 1999 r. III RN 114-126/98 /OSNAPU 1999 nr 23 poz. 741/.

Nawiązując zatem do treści powyższej uchwały, jak też do jej szczegółowych pisemnych motywów stwierdzić należy, iż rejestracja uchwały Zgromadzenia Wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością /także uprawnionego organu spółki akcyjnej/ o podniesieniu kapitału zakładowego przez wniesienie aportu nie jest warunkiem koniecznym ubiegania się o zakwalifikowanie danego towaru sprowadzonego na polski obszar celny do kategorii operacji uprzywilejowanych. Warunkiem takim, w świetle naprowadzonych wyżej orzeczeń w tym cyt. uchwały Sądu Najwyższego, będzie jednak niewątpliwie to, by przed datą dokonania zgłoszenia celnego właściwy organ spółki kapitałowej prawa handlowego podjął stosowną uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego w drodze wniesienia aportu, która zarazem określać będzie jego przedmiot. Wskazana wyżej data graniczna tej czynności wynika zaś z faktu, iż zgodnie z art. 69 i art. 85 Kodeksu celnego data dokonania zgłoszenia celnego towaru przesądza o jego charakterze prawnym i stanie fizycznym.

Powyższego warunku skarżąca Spółka jednak nie spełniła. Z akt sprawy wynika bowiem, że uchwała Zgromadzenia Wspólników Spółki z o. o. "E.-A." o podwyższeniu kapitału zakładowego między innymi poprzez wniesienie przez zagranicznego wspólnika aportu podjęta została w dniu 12 czerwca 1998 r. (...), a więc już po dacie dokonaniu zgłoszenia celnego, które nastąpiło w dniu 3 czerwca 1998 r. (...). Tym samym skoro stosownie do powołanych wyżej przepisów /tj. art. 69 i art. 85 Kodeksu celnego/ data zgłoszenia celnego przesądza o charakterze prawnym sprowadzonego towaru to przedmiotowy towar nie mógł być uznany za przedmiot aportu do kapitału spółki. Towar ten, wobec braku stosownej uchwały, nie miał jeszcze bowiem takiego statusu. W rezultacie tego zgłoszenie celne jakie dokonała skarżąca było prawidłowe co implikuje to, że nie miała ona ani faktycznych ani też prawnych podstaw do żądania uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w oparciu o przepis art. 65 par. 4 Kodeksu celnego.

Powyższego stanowiska nie może przy tym zmienić argumentacja skargi, która przede wszystkim pozbawiona jest umocowania w obowiązujących przepisach prawa. Także okoliczność, że na fakturze przedstawionej organowi celnemu wraz ze zgłoszeniem celnym zaznaczono, że przedmiotowy towar zostanie wniesiony w formie aportu do Spółki (...) pozostaje dla niniejszej sprawy bez znaczenia prawnego. Adnotacja taka nie może bowiem zastąpić stosownej uchwały Zgromadzenia Wspólników, która w sensie jurydycznym kreuje określone dobra za przedmiot wkładu niepieniężnego /por.: uzasadnienie uchwały SN z dnia 31 marca 1998 r. III ZP 49/97/.

Reasumując powyższy wywód skoro wykazane zostało, że w dacie dokonania zgłoszenia celnego uprawniony organ nie podjął jeszcze uchwały o wniesieniu przedmiotowego towaru w formie aportu do kapitału Spółki towar taki nie mógł być zakwalifikowany do operacji uprzywilejowanej określonej w art. 190 par. 1 pkt 39 Kodeksu celnego, w konsekwencji czego dokonane przez skarżącą zgłoszenie celne było prawidłowe.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.