Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 699/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 4, pkt 5 i pkt 12, art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 22
journal: Dz.U. 2016 poz 1714
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
article: par. 4 ust. 1, par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1801
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

SENTENCJA

Dnia 3 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2017 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. Ś., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2016r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23), powoływanej dalej jako "k.p.a." – oraz art. 2 pkt 12, pkt 17 lit. c), art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U z 2016r., poz. 169) – zwanej dalej: "ustawą" – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] kwietnia 2016r., znak [...], uchylającą w całości ostateczną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2011 roku, znak [...], orzekającą o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. M. na okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 30 września 2012 roku oraz odmawiającej przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. M. od dnia 1 października 2011 roku.

Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu 20 września 2011r. M. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2011/2012, na podstawie którego Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] września 2011r., znak [...], przyznał wnioskowane świadczenia na okres od dnia 1 października 2011r. do dnia 30 września 2012r.

Następnie w dniu 28 stycznia 2013r. Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. uzyskało informację ze Zbioru Meldunkowego Miasta Ł., iż matka wnioskodawczyni – G.P. jest osobą zamężną, natomiast mąż matki wnioskodawczyni – T. P. w 2010 roku osiągnął dochód określony w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 25 marca 2013 roku.

Organ I instancji stwierdził, że powyższa okoliczność nie była mu znana w dniu wydawania decyzji przyznającej stronie świadczenia i mając to na względzie postanowieniem z dnia [...] maja 2013 roku, znak [...], wznowiono postępowanie administracyjne w trybie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji wskazał, iż po ponownej weryfikacji dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ustalono, iż nastąpiło przekroczenie progu dochodowego, określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i w związku z tym decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2013r., znak: [...], uchylono w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2011 roku, znak: [...] i orzeczono odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. M. na okres od 1 października 2011 roku.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożyła pani M. M., które decyzją z dnia [...] czerwca 2015 roku, znak: [...], uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w uzasadnieniu wskazując na konieczność ustalenia przez organ I instancji prawidłowego składu rodziny strony i ustalenia czy w chwili składania wniosku strona mieszkała z matką i jej mężem, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2015r., znak: [...] odmówiono M. M. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 roku z uwagi na przekroczenie progu dochodowego określonego w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Decyzja ta stała się ostateczna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po wszczęciu w dniu 18 lutego 2016 roku z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2015 roku, znak [...], stwierdziło nieważność w całości powyższej decyzji, jako dotkniętej wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r., znak [...], Prezydent Miasta Ł., uchylił w całości własną ostateczną decyzję z dnia [...] września 2011r., znak [...], orzekającą o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. M. na okres od dnia 1 października 2011 roku do dnia 30 września 2012 roku oraz odmówił przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. M. od dnia 1 października 2011 roku.

Odwołanie od powyższej decyzji w terminie prawem przewidzianym złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. M.M. pismem z dnia 28 kwietnia 2016 roku. Z uwagi na fakt, iż z treści powyższego pisma nie wynikało jednoznacznie czy jest ono odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] kwietnia 2016r., znak [...], odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] kwietnia 2016r., znak [...], czy stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016r., znak [...], czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016r., znak [...], Kolegium pismem z dnia 8 czerwca 2016r. wezwało stronę do jednoznacznego oświadczenia woli i wyjaśnienia powstałych wątpliwości.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 5 lipca 2016r. M. M. wskazała, iż pismo z dnia 28 kwietnia 2016r. stanowi w części odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] kwietnia 2016 roku, znak [...]. Odwołująca wskazała na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, prowadzące w konsekwencji do ustaleń nie znajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie. Ponadto podniosła, iż okoliczność wynajmowania odrębnego lokalu mieszkalnego, ale również złe stosunki i brak łączących więzi z T. P. daje, w ocenie odwołującej podstawy do wyłączenia go ze struktury rodziny odwołującej.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja organu I instancji wydana została na skutek postępowania nadzwyczajnego jakim jest wznowienie postępowania, a nie w trybie postępowania zwykłego. Zdaniem organu I instancji, w sprawie odwołującej zaistniała podstawa do wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Aby mogło dojść do wznowienia postępowania na podstawie ww. przepisu muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki.

Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być nowe. Przy czym przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. "Nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli jednak okoliczności faktyczne lub dowody powstały po wydaniu ostatecznej decyzji, to dają one podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie będą podstawą wznowienia postępowania.

Trzecią przesłanką jest to, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Organ II instancji wskazał następnie, że przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy, rozstrzygniętej ostateczną decyzją, wydaną w postępowaniu zwykłym. W wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania, odmawia uchylenia decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do uchylenia, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Kolegium podkreśliło, że podstawą wznowienia postępowania był fakt, iż w dniu wydania przez organ I instancji decyzji przyznającej wnioskodawczyni świadczenia, organowi nie był znany fakt, iż matka wnioskodawczyni zawarła związek małżeński w dniu [...] czerwca 2010r., a co za tym idzie organ I instancji winien ponownie przeliczyć dochód rodziny wnioskodawczyni, uwzględniając małżonka rodzica osoby uprawnionej – T.P. Organ I instancji ponownie przeliczył dochód rodziny wnioskodawczyni i stwierdził, że w skład rodziny wnioskodawczyni wchodzą trzy osoby: M. M. (osoba uprawniona), G. P. (matka wnioskodawczyni) oraz T. P. (mąż matki wnioskodawczyni). Dochód za 2010 rok M. M. w wysokości 3798,45 zł organ I instancji prawidłowo uznał za utracony, zgodnie z art. 9 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 17 lit. c) ustawy. Miesięczny dochód rodziny odwołującej, który wyliczył organ I instancji, wyniósł 42.679,72 zł (dochód T. P. za 2010 rok opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych wynikający z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] marca 2013r.), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 1.185,55 zł, a zatem przekroczone zostało kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy, tj. 725,00 zł. Powyższe wyliczenie Kolegium uznało za prawidłowe.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że sporną kwestią w przedmiotowej sprawie stanowił fakt zaliczenia przez organ I instancji męża matki osoby uprawnionej do składu rodziny wnioskodawczyni, celem obliczenia dochodu. Strona bowiem wskazuje w odwołaniu, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem matki, który mieszka osobno i nie łoży na jej utrzymanie. W związku z tym, organ II instancji przytoczył definicję rodziny, określoną w art. 2 pkt 12 ustawy i stwierdził, że małżonek rodzica osoby uprawnionej, nawet jeżeli mieszka osobno, jest członkiem jej rodziny, dlatego jego dochód podlega wliczeniu do dochodu rodziny. Nie ma przy tym znaczenia jak faktycznie układają się stosunki między poszczególnymi członkami rodziny. Kolegium wskazało, że w orzecznictwie podkreśla się, iż ustawodawca definiując pojęcie "rodziny" uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. W związku z tym organ I instancji prawidłowo wliczył do składu rodziny wnioskodawczyni zarówno matkę – G. P., jak i jej męża – T. P.

Odnosząc się natomiast do kwestii nieuwzględnienia przez organ I instancji przy wyliczeniu dochodu rodziny wnioskodawczyni alimentów, świadczących przez T. P. na rzecz jego syna M. P., organ II instancji wskazał, iż co prawda w dniu [...] kwietnia 2013 roku do akt sprawy odwołująca dostarczyła wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] listopada 2008r., sygn. akt [...], zgodnie z którym T.P. został zobowiązany do łożenia alimentów w wysokości 500,00 zł miesięcznie na swoje dziecko, jednakże nie dołączyła dokumentów, świadczących o dokonywaniu wpłat przez T. P. tytułem alimentów w 2010 roku.

Dalej organ wyjaśnił definicja "dochodu" oraz "dochodu rodziny", która zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5 ustawy zawarta jest w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z powyższym zatem organ I instancji winien odliczyć od dochodu rodziny odwołującej alimenty świadczone przez T. P. na rzecz M. P. w sytuacji dostarczenia przez odwołującą dowodów wpłaty zasądzonych alimentów za 2010 rok. Odwołująca nie złożyła jednak do organu żadnych dokumentów, potwierdzających fakt świadczenia alimentów przez T. P. Strona w odwołaniu podnosi ponadto, iż z mężem matki nie łączą ich poprawne relacje, w związku z czym nie posiada żadnej dokumentacji w tym zakresie.

Podsumowując Kolegium w oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy stwierdziło, że skoro odwołująca chce skorzystać ze wsparcia państwa z funduszu alimentacyjnego, musi spełnić wszystkie wymogi, określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i przepisach wykonawczych do tej ustawy, w tym dostarczyć dokumenty dotyczące wszystkich członków rodziny w rozumieniu powołanej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uznał, iż prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje M. M. od dnia 1 października 2011 roku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. M., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, prowadzące w konsekwencji do ustaleń nie znajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie, w tym poprzez błędne określenie członków jej gospodarstwa domowego.

Skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 3 marca 2015r. nakazał organom zbadanie wnikliwie oprócz jej sytuacji materialnej, również sytuacji życiowej oraz zdrowotnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaleciło decyzją z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...], wnikliwszą analizę sytuacji skarżącej oraz zaleciło działania mające na celu ustalenie faktycznego składu rodziny oraz kwestii pozostawania skarżącej w odrębnym gospodarstwie domowym, co organ I instancji nagminnie lekceważył.

Zgodnie z ww. wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 3 marca 2015r. nie zasługiwał na aprobatę fakt, że przy ustalaniu sytuacji życiowej wnioskodawczyni, ograniczono się do wskazania sytuacji dochodowej rodziny i niektórych kosztów utrzymania jej członków. Organ I instancji nieprawidłowo przeprowadził postępowanie. Obowiązkiem organu orzekającego w niniejszej sprawie było zbadanie i rozpatrzenie sprawy, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czego organ nie uczynił.

Skarżąca dodała, że w składzie rodziny ujęła tylko siebie, ponieważ samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe na co dowodem są opłacane rachunki i umowy najmu lokalu na nazwisko skarżącej, dodatkowo w spornym okresie skarżąca była osobą pełnoletnią, uczącą się, jednocześnie mając problemy zdrowotne utrzymywała się sama.

Skarżąca wyjaśniła, że nie mieszka pod jednym dachem z mamą oraz T. P. Parokrotnie składała wyjaśnienia, iż z T. P., małżonkiem jej mamy nie wiążą skarżącą żadne więzi. Nie ujęła go w składzie rodziny, gdyż jest dla niej osobą obcą, nie łożącą na jej utrzymanie i odmawiającą jej pomocy finansowej. Fundusz nie rozpatrzył wnikliwie kwestii jej pozostawania w odrębnym gospodarstwie domowym, co jest istotą sprawy.

Dodatkowo skarżąca zaznaczyła, że z art. 2 pkt 12 ustawy nie można wyprowadzić sztywnej reguły, która określałaby w konkretnej sytuacji życiowej, które osoby należy zaliczyć do składu rodziny. Ustawodawca posłużył się zwrotem "odpowiednio" wskazując na różnych członków rodziny. Zastosowana przez organ I instancji definicja pojęcia "rodzina" całkowicie pomija fakt istnienia tego określenia. Uwzględniając zasadę racjonalności prawodawcy uznać należy, iż świadomie zastosował ten termin i nadał mu znaczenie prawne, mając za zadanie ułatwienie odkodowania zawartej w tym przepisie normy prawnej. Stosowanie przepisu prawa nigdy nie nakazuje mechanicznego stosowania norm, o których mowa, ani nie zwalnia z obowiązku rozpatrzenia, w jakim sensie i zakresie oraz w jaki sposób należy je stosować w konkretnej sytuacji prawnej, tak aby były adekwatne do charakteru i rodzaju spraw. Wówczas odpowiednie stosowanie oznacza niezbędną adaptację normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być stosowane.

Skarżąca zaznaczyła także, że organ I instancji, jak i II instancji nie ustalił jakie faktycznie były dochody T. P. Organ mógł zwrócić się do Urzędu Skarbowego czy Sądu Okręgowego z zapytaniem czy są płacone alimenty oraz w jakiej wysokości. Organy uchyliły się od rozpoznania sprawy, przerzucając na skarżącą obowiązek dostarczenia stosownych dokumentów z dokonywanych przez T. P. wpłat, wiedząc, że są to dane dla niej nie do zdobycia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

Orzeczenie, będące przedmiotem kontroli sądowej wydane zostało po wznowieniu z urzędu, postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M.M. Postanowienie to zapadło wobec ustalenia, iż po wydaniu przez organ I instancji decyzji z dnia [...] września 2011 r. o przyznaniu stronie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podstawą prawną wznowienia postępowania z urzędu zasadnie był zatem przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż w dniu 28 stycznia 2013 r. ujawniona została okoliczność, dotycząca zmiany składu rodziny skarżącej, okoliczność nie była znana organowi w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2011 r. a istniała w tej dacie, gdyż matka skarżącej zawarła związek małżeński w dniu [...] czerwca 2010 r. Bezsprzecznie jest to okoliczność mająca istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uzależnione jest od dochodu rodziny i jej składu. Wskazane świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725zł. Nie budzi zatem wątpliwości, iż dla ustalenia, czy w konkretnej sprawie wnioskodawcy przysługuje przedmiotowe prawo niezbędne jest ustalenie ilości członków rodziny oraz ich dochód. Wobec powyższego prawidłowo organ wznowił postępowanie z urzędu, tym samym uruchamiając tryb nadzwyczajny, na skutek którego stosownie do art. 151 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję z dnia [...] września 2011 r. wobec stwierdzenia podstaw do jej uchylenia i wydał decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przechodząc dalej do oceny skarżonej decyzji, stwierdzić należy, że jest ona następstwem niewadliwych ustaleń organu a jej prawidłowość nie budzi zastrzeżeń. Organ I, jak i II instancji zasadnie wskazał, iż prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługuje podmiotowi wymienionemu w przepisie art. 9 ust. 1 ustawy i po ustaleniu, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725zł. Co za tym niezbędne było wyjaśnienie, co rzeczowo uczynił organ, iż dochód rodziny stanowi sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 i 5 ustawy w związku z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych). Z kolei, jak zapisał ustawodawca w art. 2 pkt 12 ustawy, pod pojęciem rodziny rozumie się odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, a także osobę uprawnioną. Mając na uwadze jasno sformułowaną definicję "rodziny", organ rozpoznając sprawę z wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego zasadnie przyjął, iż rodzinę strony tworzą trzy osoby – skarżąca, jej matka i małżonek matki. Stanowiska organu w tym zakresie nie podziela skarżąca wskazując, iż mąż matki jest dla niej obcą osobą, od której nie otrzymuje żadnej pomocy, podobnie jak od matki, nie mieszkają również wspólnie. Co za tym, w ocenie skarżącej, nie ma żadnych przesłanek, aby uzależnić przyznanie jej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dochodu męża matki. Zdaniem Sądu, z uwagi na brzmienie przywołanych wyżej przepisów, z takim stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Stosowna argumentacja Sądu w tej materii jest skarżącej znana z uzasadnienia prawomocnego wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 306/14, utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016r., w sprawie o sygn.akt I OSK 228/14. Niemniej, ponieważ stanowisko to ma wpływ na istotę sprawy powtórzyć należy, iż jednoznaczne zdefiniowanie w słowniczku ustawowym pojęcia "rodzina" uwzględnia jej status prawny, a nie stan faktyczny. W myśl art. 2 pkt 12 ustawy, małżonek rodzica osoby uprawnionej jest zatem członkiem rodziny osoby uprawnionej, którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia alimentacyjnego, niezależnie od tego, jak faktycznie układają się stosunki między poszczególnymi członkami rodziny. Ustawodawca nie uzależnił przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od ustalenia, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, wyraźnie określił okoliczności, które obligatoryjnie organ musi wyjaśnić, a wśród nich m.in. dochód poszczególnych członków rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy. Ustawowej definicji pojęcia "rodziny" nie należy rozumieć tak, iż posłużenie się w tej definicji zwrotem "odpowiednio" uprawnia do analizy faktycznego składu rodziny w kontekście osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe – jak wywodzi skarżąca. Należy po raz kolejny podkreślić, iż ustawodawca definiując pojęcie "rodziny" uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Przedstawione stanowisko nie budzi zastrzeżeń i znajduje potwierdzenie w wypracowanej linii orzeczniczej – vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn.akt II SA/Sz 66/13; wyrok NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn.akt I OSK 407/13 (wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy na aprobatę zasługuje stanowisko Kolegium, wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ, z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego podjął wszelkie niezbędne kroki celem ustalenia stanu faktycznego sprawy, który znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Jak podkreślił organ fakt, iż skarżąca zamieszkuje oddzielnie i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe nie ma znaczenia na gruncie przytaczanych przepisów ustawy, w szczególności jeżeli chodzi o ustalenie dochodu rodziny. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organom administracji żadnej możliwości działania w granicach uznania administracyjnego, a skoro tak, ustalając, iż małżonek matki skarżącej jest w świetle ustawy członkiem rodziny, obowiązany był doliczyć dochód tego małżonka do dochodu rodziny skarżącej. W konsekwencji ustalono, iż dochód na członka rodziny wynosił 1185,55 zł, co niewątpliwie przekracza kryterium określone na kwotę 725zł, co za tym zasadnie organ odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na wnioskowany okres. Nawet gdyby zatem przychylić się do wniosku strony o odliczenie od dochodu kwoty świadczeń alimentacyjnych świadczonych przez męża matki (zakładając, iż udokumentowałaby faktyczne wywiązywanie się męża matki z nałożonych nań zobowiązań alimentacyjnych) to i tak dochód na członka rodziny przekroczyłby kryterium, gdyż wyniósłby 1018,88 zł. {(42679,72 zł. – 6000 zł. ):12 miesięcy : 3 osoby = 1018,88 zł.}. Reasumując, zgodzić należy się ze stanowiskiem Kolegium, które wyjaśniło, że przepisy prawa ściśle określają sposób wyliczenia dochodu rodziny. Organy orzekające w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają swobody w wyborze metody czy sposobu wyliczenia wysokości dochodu rodziny, ale mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. W zaskarżonej decyzji został szczegółowo przedstawiony sposób wyliczenia dochodu rodziny przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy. Należy podkreślić, że dokonane przez organy orzekające w sprawie wyliczenia są jasne i klarowne i nie wymagają dodatkowych objaśnień.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, których rozważenie z urzędu dyskwalifikowałyby kwestionowane rozstrzygniecie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1714), w zw. z § 4 ust. 1 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015r., poz. 1801) przyznano natomiast pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie w kwocie 240 zł., powiększone o należny podatek od towarów i usług, wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty te nie zostały pokryte nawet w części.

dc