Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2092/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie: NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka, WSA del. Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "K." s.c. T. J. – K. H. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 167/07 w sprawie ze skargi "K." s.c. T. J. – K. H. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FSK 2092/08

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki cywilnej K. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 rok.

Stan sprawy Sąd przedstawił następująco:

Decyzją z dnia 9 października 2006 r. Prezydent Miasta Z. określił skarżącej Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2003 r. w kwocie 879 zł.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że nie można uznać za podatnika podatku od nieruchomości jednostki użytkującej nieruchomość będącą własnością jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli jednostka ta zawarła umowę na użytkowanie tej nieruchomości z podmiotem nie będącym właścicielem tej nieruchomości. Ponadto podniosła, że podatnikiem nie może być spółka cywilna jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, ponieważ nie jest i nie może być posiadaczem nieruchomości, a umowa najmu została zawarta nie przez spółkę, ale przez jej wspólników.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 9 stycznia 2007 r. decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej: u.p.o.l.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego. Do podmiotów, na których spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, zalicza się zatem także spółki cywilne. Brak umowy z właścicielem nie stanowi przeszkody w pobieraniu podatku od nieruchomości, a w rozpatrywanej sprawie umowę ze skarżącą Spółką zawarł Zarząd Budynków Komunalnych, administrujący nieruchomościami Miasta Z. na podstawie umowy z Prezydentem Miasta.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, akcentując, że organ odwoławczy nie wykazał, iż spółka cywilna może być posiadaczem nieruchomości, a decyzja organu pierwszej instancji powinna mieć charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny.

Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że spółka cywilna, chociaż nie posiada osobowości prawnej, jest powszechnie uznawana za korporację, czyli zrzeszenie osób, ma określoną organizację, a więc jest zindywidualizowaną jednostką organizacyjną, w ramach której może funkcjonować przedsiębiorstwo. Jeżeli zatem posiadaczem nieruchomości jest spółka cywilna, podatnikiem podatku od nieruchomości jest ta spółka, a nie jej wspólnicy. Ponieważ właściciel nieruchomości może umocować inną osobę do reprezentowania go przy zawieraniu w jego imieniu i na jego rachunek umów z osobami trzecimi, Zarząd Budynków Komunalnych w Z. mógł zawrzeć ze skarżącą umowę najmu lokalu użytkowego, stanowiącego własność Gminy Z. .

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

Postawiła następujące zarzuty:

1) określonego w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenia przepisów postępowania przez nierozpoznanie podniesionego w skardze zarzutu braku możliwości uznania spółki cywilnej za posiadacza nieruchomości;

2) określonego w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na uznaniu, że zgodnie z art. 3 u.p.o.l. spółka cywilna może być podatnikiem podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu powołano się na treść art. 3 u.p.o.l. oraz przywołano wypowiedzi z publicystyki podatkowej opowiadające się za poglądem, iż spółka cywilna nie może być podatnikiem podatku od nieruchomości. Ponadto wskazano, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, a jej "konstrukcja" regulowana jest przez prawo zobowiązań, to jest art. 860-875 Kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oświadczyło, że podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że – poza przypadkiem nieważności postępowania - kognicja sądu kasacyjnego jest ograniczona żądaniami i zarzutami postawionymi przez strony postępowania sądowoadministracyjnego, czyli podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej i nie obejmuje powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie. Dlatego też również w sprawie obecnie rozpoznawanej Naczelny Sąd Administracyjny, nie dopatrując się nieważności postępowania, orzekał w granicach zakreślonych podstawami kasacyjnymi, nie mogąc odnieść się do tych jej aspektów, które podstawami kasacyjnymi objęte nie zostały.

Naczelny Sąd Administracyjny w podjętej w pełnym jego składzie uchwale z dnia 26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAwsa z 2010 r. Nr 1, poz. 1) wyjaśnił, że Sąd ten ma obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych, wskazując zarazem, że przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone. Dla prawidłowego określenia podstaw skargi kasacyjnej nie jest zatem wystarczające powołanie się na przepis wymieniający te podstawy, ale konieczne jest także uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy, oznaczone numerem artykułu, paragrafu, ustępu, punktu i którego aktu prawnego, zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz – w przypadku naruszenia przepisów postępowania - jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Warunek przytoczenia podstaw kasacyjnych nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna nie określa wyraźnie, w opisany wyżej sposób, przepisów, które zdaniem jej autora zostały naruszone. Sąd kasacyjny nie może bowiem domyślać się intencji kasatora, ani tym bardziej zastępować go w formułowaniu zarzutów.

Pierwszy zarzut rozpoznawanej skargi kasacyjnej oprócz powołania się na przepis wymieniający podstawę kasacyjną w postaci naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zawiera wskazania, które przepisy i którego aktu prawnego zostały zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszone. W drugim zarzucie skargi kasacyjnej oprócz powołania się na przepis wymieniający podstawę kasacyjną w postaci naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, w sytuacji, gdy art. 3 u.p.o.l. dzieli się na pięć ustępów, z których pierwszy dzieli się ponadto na cztery punkty oraz dwa podpunkty, wymieniono jedynie przepis art. 3 u.p.o.l., bez wskazania tej jednostki redakcyjnej przepisu, która zdaniem autora skargi kasacyjnej została naruszona.

Taki sposób sformułowania podstaw kasacyjnych pozbawia sąd kasacyjny możliwości merytorycznego odniesienia się do postawionych zarzutów. By to uczynić Sąd ten musiałby bowiem podjąć próbę rekonstrukcji rzeczywistych intencji autora skargi, domyślając się, o które przepisy i którego aktu prawnego chodzi (w zakresie zarzutu pierwszego) oraz zastępując autora skargi we wskazaniu tego przepisu (tej jednostki redakcyjnej art. 3 u.p.o.l.), która mogła zostać naruszona. Dodać należy, że także uzasadnienie skargi kasacyjnej postawionych zarzutów nie konkretyzuje, ograniczając się do powtórnego, ogólnikowego powołania się na art. 3 u.p.o.l. oraz dodatkowo wskazując art. art. 860-875 Kodeksu cywilnego, a więc wymieniając zbiorczo wszystkie przepisy tytułu XXXI księgi trzeciej Kodeksu cywilnego, bez określenia, który z tych przepisów i w jaki sposób został w sprawie naruszony. Jak wcześniej wywiedziono, sąd kasacyjny nie może w jakimkolwiek zakresie wyręczać stron w formułowaniu podstaw i wniosków skargi kasacyjnej, toteż stwierdzenie zasadniczych wad konstrukcyjnych takiej skargi wyklucza możliwość jej merytorycznego rozpoznania. W konsekwencji prowadzi to więc do uznania, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.