Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 597/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji~Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 46, UST. 1 PKT 5, ART. 46 UST. 2 PKT 1-2
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: ART 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi L. S. i W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych osobowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również jako: "Minister", "organ"), powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 47 ust. 3 w związku z art. 50 ust. 1 oraz art. 46 ust. 1 pkt 5, art. 46 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388 z późn. zm.), dalej: "ustawy o ewidencji ludności", po rozpatrzeniu wniosku L.S. i W.K. (dalej: "skarżących) - wspólników N.s.c., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych osobowych kobiet urodzonych w latach 1946 - 1970 z województw dolnośląskiego, lubuskiego oraz wielkopolskiego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżący zwrócili się do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie z rejestru PESEL danych osobowych kobiet urodzonych w latach 1946 - 1970 z wybranych powiatów leżących w województwie dolnośląskim, lubuskim oraz wielkopolskim. Wskazany przez skarżących zakres żądanych danych obejmował: numer PESEL, imię, nazwisko, adres zameldowania na pobyt stały (miasto, ulica, nr domu, nr mieszkania, kod pocztowy, powiat). Uzasadniając potrzebę uzyskania danych z rejestru PESEL wskazali, że wnioskowane dane mają być wykorzystane w celu wysyłania imiennych zaproszeń do wzięcia udziału w profilaktycznym badaniu mammograficznym.

Po rozpatrzeniu sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., odmówił skarżącym udostępnienia z rejestru PESEL danych w zakresie określonym w złożonym wniosku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powodem negatywnego rozstrzygnięcia był brak spełnienia przesłanek warunkujących możliwość udostępnienia danych z rejestru PESEL, określonych w art. 46 ust. 1 pkt 5 oraz w art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności.

Skarżący zwrócili się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w tym:

- art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o ewidencji ludności, poprzez uznanie, że skarżący nie spełniają przesłanek określonych w tym przepisie, mimo, że dane z rejestru PESEL są wnioskodawcy niezbędne do realizacji zadań publicznych, określonych w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej;

- art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności, poprzez uznanie, że skarżący nie spełniają przesłanek określonych w tym przepisie, mimo, że wnioskodawca stanowi jednostkę organizacyjną, która pozyskane dane zamierza wykorzystać w celach badawczych, a po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą;

- art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, poprzez uznanie, że skarżący nie mają interesu prawnego w przekazaniu im danych z rejestru PESEL.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Minister, wskazaną na wstępie decyzją, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2015 r.

Minister wskazał, że istotą sprawy jest kwestia ustalenia, czy skarżący byli prawnie legitymowani do uzyskania z rejestru PESEL, w oparciu o art. 46 ust. 1 pkt 5 oraz art. 46 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, danych osobowych kobiet urodzonych w latach 1946 - 1970 z województw dolnośląskiego, lubuskiego oraz wielkopolskiego.

W ocenie Ministra w analizowanej sprawie skarżący nie wykazali należytego spełnienia przesłanek wynikających z treści art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o ewidencji ludności. Minister wskazał, że prawna dopuszczalność zakwalifikowania konkretnego wnioskodawcy jako podmiotu uprawnionego do nieodpłatnego uzyskania informacji z rejestru PESEL jest uzależniona od kumulatywnego spełnienia trzech warunków tj. wykazania, że dane z tego rejestru PESEL są niezbędne do realizacji: zadań ustawowych, zadań własnych oraz zadań o charakterze publicznym. Podkreślił, że organ analizuje wskazane powyżej przesłanki w sposób łączny, samo realizowanie przez podmiot wnioskujący zadania o charakterze publicznym nie przesądza o prawnej dopuszczalności uzyskania danych z rejestru PESEL. Realizowane zadanie publiczne, do którego skutecznej realizacji niezbędne i konieczne jest dysponowanie przez dany podmiot informacjami z rejestru PESEL, musi mieć bowiem charakter ustawowy i być zadaniem własnym podmiotu wnioskującego.

Zdaniem Ministra materiał dowodowy zebrany w sprawie, jak i dodatkowe wyjaśnienia ujęte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wskazują, aby skarżący realizowali ustawowe zadania własne o charakterze publicznym, co pozwoliłoby na udostępnienie z rejestru PESEL wnioskowanych danych.

Minister stwierdził, że co prawda skarżący realizują zadania publiczne (realizacja badań diagnostycznych), nie są to jednak ustawowe zadania własne skarżących, są to bowiem zadania podejmowane na mocy umowy z NFZ, którego ustawowym zadaniem własnym jest realizacja programów zdrowotnych, w tym zakresie skarżący są jedynie faktycznym realizatorem pewnego, ściśle określonego zakresu danych.

Minister nie podzielił stanowiska skarżących, że uprawnienie do uzyskania wnioskowanych danych wynika z podpisanej z NFZ umowy w sprawie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, co w ocenie skarżących, niewątpliwie świadczy o posiadaniu interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych. W ocenie organu interesu prawnego skarżących w uzyskaniu wnioskowanych danych z rejestru PESEL nie można wywieść z samego faktu zawarcia umowy z NFZ, bowiem źródłem interesu prawnego jest każdorazowo przepis powszechnie obowiązującego prawa, a nie umowne postanowienie, którego treść została ukształtowana w oparciu o wolę układających się stron. W analizowanej sprawie, jak stwierdził Minister, przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a w szczególności treść art. 48 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jednoznacznie wskazują, że to Fundusz, a nie faktyczni - wybrani w konkursie ofert - świadczeniodawcy, posiada interes prawny w uzyskaniu danych osobowych z rejestru PESEL.

Zdaniem organu, wybór realizatora danego programu dokonany przez NFZ, jak i Ministra Zdrowia nie świadczy o tym, że ów wybrany w drodze konkursu ofert podmiot będzie uważany na gruncie przepisów ustawy o ewidencji ludności za jednostkę organizacyjną realizującą własne zadania ustawowe o publicznym charakterze. Organ wskazał, że faktyczne realizowanie działań z danego programu zdrowotnego, bądź programu profilaktycznego (przeprowadzanie badań diagnostycznych), nie może być utożsamiane z realizacją całego ustawowego zadania przypisanego – na podstawie art. 48 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Narodowemu Funduszowi Zdrowia.

Minister uznał, że stanowisko skarżących jakoby uzyskanie wnioskowanych danych wynikało z przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest błędne. W rozpatrywanej sprawie podstawą realizowanych przez skarżących świadczeń nie są przepisy powszechnie obowiązującego prawa, ale treść umowy (kontraktu) o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, mającej charakter umowy wzajemnej, odpłatnej, dwustronnie obowiązującej, w której każda ze stron jest jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem.

Zdaniem Ministra zadania realizowane przez podmioty medyczne wybrane w drodze konkursu ofert nie są autonomicznymi, ustawowymi zadaniami własnymi o publicznym charakterze, są to bowiem każdorazowo zadania powierzone, a powstała pomiędzy Funduszem a świadczeniodawcą więź prawna charakteryzuje się cywilnoprawnym charakterem, mającym swe źródło w umowie o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a nie przepisach ustawowych. Stosunek powstały w ten sposób między NFZ a świadczeniodawcą, w analizowanym przypadku N. s.c. ma zatem, zdaniem Ministra, charakter umownego zobowiązania, którego powstanie i wykonanie podlega ocenie z punktu widzenia prawa cywilnego.

Organ stwierdził także, że okoliczności przypisania ustawowego zadania realizacji programów zdrowotnych Funduszowi, nie zmienia również fakt, iż źródłem finansowania realizowanych przez skarżących działań są środki publiczne. Okoliczność pochodzenia środków finansowych przeznaczonych na realizację faktycznych działań z zakresu danego programu zdrowotnego nie wpływa bowiem na zmianę ustawowej kompetencji do realizacji danych zadań. Organ stwierdził, że zawarcie przez NFZ umowy z wybraną w konkursie ofert placówką medyczną nie pociąga za sobą formalnego przekazania kompetencji do realizacji całego programu zdrowotnego, ze wszystkimi prawami i obowiązkami z tego tytułu wynikającymi. Nie pozwala na to, w ocenie Ministra, forma w jakiej danej placówce medycznej powierza się wykonywanie ściśle określonych świadczeń, źródłem której jest umowa, a nie regulacja o charakterze ustawowym.

Organ podniósł, że pomimo oczywistej użyteczności i celowości uzyskania danych o które wniesiono, nie można zapominać o przesłankach warunkujących prawną dopuszczalność uzyskania danych z rejestru PESEL. W ustawie o ewidencji ludności ustawodawca w sposób jasny i precyzyjny określił przesłanki legitymujące podmiot wnioskujący do uzyskania danych z rejestru PESEL. W analizowanej sprawie skarżący wykazali, że są realizatorami działań z zakresu Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi, nie jest to jednak ustawowe zadanie własne skarżących.

Minister podkreślił także, że do uzyskania danych objętych wnioskiem uprawniony jest podmiot ustawowo odpowiedzialny za realizację zadań związanych z programami zdrowotnymi tj. Narodowy Fundusz Zdrowia, ewentualnie Minister Zdrowia, gdy chodzi o przepisy ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych", gdyż to wskazane powyżej jednostki organizacyjne, a nie świadczeniodawcy realizujący pewien umownie określony zakres działań, są podmiotami prawnie legitymowanymi do uzyskania danych z rejestru PESEL, w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności, w celu realizacji zadań związanych z programami zdrowotnymi/programami profilaktycznym .

L.S. i W.K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2015 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1) przepisów prawa procesowego, tj.

- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kpa w zw. z art. 127 § 3 Kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2015 r.;

- art. 7 w zw. z art. 77 Kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, tj. umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej – profilaktyczne programy zdrowotne, zawartej przez skarżących z NFZ w dniu 24 czerwca 2014 r., co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, ponieważ organ doszedł do przekonania, że wnioskodawca nie miał interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestru PESEL;

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o ewidencji ludności, poprzez uznanie, że skarżący nie spełniają przesłanek określonych w tym przepisie, mimo że dane z rejestru PESEL są skarżącym niezbędne do realizacji zadań publicznych, określonych w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej;

- art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że interes prawny w uzyskaniu danych nie może wynikać ze stosunków cywilnoprawnych, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ organ uznał, że po stronie skarżącego brak jest interesu prawnego, tymczasem skarżący ma interes prawny, gdyż nieudostępnienie mu danych z rejestru PESEL uniemożliwia wywiązanie się z umowy zawartej z NFZ i tym samym uniemożliwia wykonanie zadania ustawowego i publicznego;

- art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że cel "badawczy" stanowi wyłącznie cel "naukowy", mimo że nie wynika to z przepisu prawnego, zdaniem zaś skarżącego, który prowadzi program zdrowotny Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi i wykonuje m. in. badania mammograficzne pacjentek i tym samym stanowi jednostkę organizacyjną, która pozyskane dane zamierza wykorzystać w celach badawczych.

W odpowiedzi na skargę Minister Cyfryzacji - który w związku z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 2281) stał się organem właściwym w sprawach związanych z rejestrem PESEL oraz Rejestrem Dowodów Osobistych - wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest zgodna z prawem.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócili się z wnioskiem o udostępnienie z rejestru PESEL danych osobowych kobiet urodzonych w latach 1946 - 1970 z wybranych powiatów leżących w województwie dolnośląskim, lubuskim oraz wielkopolskim w celu wysyłania imiennych zaproszeń do wzięcia udziału w profilaktycznym badaniu mammograficznym. Wskazali, że realizują program profilaktyki raka piersi finansowany przez Ministerstwo Zdrowia i NFZ.

Zgodnie z art. 46 ustawy o ewidencji ludności dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, udostępnia się następującym podmiotom:

1) organom administracji publicznej, sądom i prokuraturze;

2) Policji, Straży Granicznej, Służbie Więziennej, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Służbie Celnej, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biuru Ochrony Rządu, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu, Szefowi Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, organom wyborczym i strażom gminnym (miejskim);

3) komornikom sądowym - w zakresie niezbędnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

4) organom kontroli skarbowej i wywiadowi skarbowemu;

5) państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom - w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach;

6) Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, w zakresie danych osób poszukiwanych.

2. Dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione:

1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny;

2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą;

3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą.

Skarżący zakwestionowali stanowisko organu, że nie spełniają przesłanek z art. 46 ust. 1 pkt 5, art. 46 ust. 2 pkt 1, art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności.

W ocenie skarżących spełniają oni warunek określony w art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o ewidencji ludności bowiem – mimo że nie są z nazwy i wprost upoważnieni do wykonywania zadania publicznego – ale są realizatorem programu zdrowotnego i tym samym wykonują zadania publiczne NFZ określone przepisami rangi ustawowej, tj. art. 48 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie jest trafna. Jak słusznie wskazał Minister w zaskarżonej decyzji z treści art. 48 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika, że to Fundusz, a nie faktyczni – wybrani w konkursie ofert świadczeniobiorcy, posiada interes prawny w uzyskaniu danych osobowych z rejestru PESEL. Przepis art. 48 ust. 1 ustawy stanowi, że programy zdrowotne może opracowywać, wdrażać, realizować i Finansować Fundusz, a programy polityki zdrowotnej mogą opracowywać, wdrażać, realizować i finansować ministrowie oraz jednostki samorządu terytorialnego. Fundusz realizuje programy polityki zdrowotnej zlecone przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Zgodnie natomiast z art. 48b ust. 1 i 5 ustawy, w przypadku programów polityki zdrowotnej wyboru realizatora tego programu dokonuje się w drodze konkursu ofert. Fundusz dokonuje wyboru realizatora programu zdrowotnego i zawiera z nim umowę na zasadach i w trybie określonych dla umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

W rozpatrywanej sprawie skarżący wykonują zadania z rodzaju profilaktycznych programów zdrowotnych na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W ocenie Sądu prawidłowe są wnioski organu, że mimo iż ustawa przewiduje możliwość wyboru przez Fundusz realizatora danego programu, to zadania z zakresu realizacji programów zdrowotnych pozostają w zakresie właściwości Funduszu i to Fundusz ponosi ustawową odpowiedzialność za ich wykonanie. Wykonywanie przez skarżących – wspólników spółki cywilnej zadań powierzonych w drodze cywilnoprawnej nie czyni z nich podmiotu realizującego zadania publiczne, określone w odrębnych przepisach, o czym mowa w art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o ewidencji ludności. Nie zmienia tego także twierdzenie skarżących, że mimo, iż NFZ jest odpowiedzialny za realizację wszystkich programów zdrowotnych, to skarżący są odpowiedzialni za realizację powierzonego im programu zdrowotnego. Należy jeszcze raz podkreślić, że skarżący realizują obowiązki wynikające z umowy cywilnoprawnej, a nie z ustawy. Zdaniem Sądu ustawowe zadanie realizacji programów zdrowotnych zostało przypisane NFZ, a zawarcie umowy z realizatorem danego programu wybranym w konkursie ofert, nie pociąga za sobą formalnego przekazania kompetencji do realizacji danego programu zdrowotnego ze wszystkimi prawami i obowiązkami z tego tytułu wynikającymi.

Zdaniem Sądu nieusprawiedliwione są także zarzuty naruszenia przez Ministra art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, który pozwala na udostępnienie danych z rejestru PESEL osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Skarżący źródła tego interesu prawnego upatruje w umowie zawartej z NFZ o udzielaniu świadczeń opieki zdrowotnej. Pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych określone, dlatego też w celu rozstrzygnięcia konkretnej sprawy dla ustalenia cech interesu prawnego należy odnieść się do przepisu art. 28 Kpa. W myśl art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Status strony posiada więc, w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, podmiot, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie albo który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Interes ów występuje wówczas, gdy istnieje obiektywnie bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, która stanowi źródło tego interesu. Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest norma prawa materialnego. Przez interes prawny, w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i ma mieć realny charakter. Naruszenie interesu prawnego musi powodować dla strony skarżącej negatywne konsekwencje prawne. Brak ochrony w obowiązujących przepisach prawa powoduje, że strona ma wyłącznie interes faktyczny to znaczy, że jest jedynie zainteresowana, aby zapadło korzystne dla niej rozstrzygnięcie w sprawie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazali, że posiadają interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych. Przepisem stanowiącym źródło interesu prawnego nie jest art. 48 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, bowiem z nie wynika z niego obowiązek realizacji określonych zadań zdrowotnych przez skarżących. Obowiązek ten wynika natomiast z umowy cywilnoprawnej zawartej z Funduszem, która w ocenie Sądu nie może stanowić o istnieniu interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestru PESEL, gdyż umowy cywilnoprawne nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Jak już wyżej wskazano źródłem interesu prawnego jest każdorazowo przepis powszechnie obowiązującego prawa, a nie umowne postanowienie, którego treść została ukształtowana, stosownie do treści art. 3531 Kc w oparciu o wolę układających się stron.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności. Zdaniem skarżących organ dokonał błędnej wykładni tego przepisu poprzez uznanie, że cel "badawczy" stanowi wyłącznie cel "naukowy". Tymczasem skarżący zamierzają wykorzystać pozyskane dane w celach badawczych, tj. w celu wykonywania badań w ramach programu profilaktyki raka piersi.

Odnosząc się do tego zarzutu należy podnieść, że organ prawidłowo uznał, że przeprowadzanych przez skarżących badań lekarskich pacjentek w ramach programów profilaktycznych nie można zakwalifikować jako realizowania celu badawczego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Organ przeanalizował definicję programu zdrowotnego zawartą w art. 5 pkt 30 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i prawidłowo doszedł do wniosku, że z definicji tej wynika, że programy zdrowotne nie zawierają elementów badawczych (naukowych). Ich celem jest bowiem wykrywanie i realizacja określonych potrzeb zdrowotnych i poprawy stanu zdrowia określonej grupy świadczeniobiorców, a zatem działania nastawione na profilaktykę, wykrywanie chorób i schorzeń oraz ich leczenie w stosunku do konkretnych pacjentów.

Sąd nie stwierdził także, aby organ – poprzez niedołączenie do akt przedmiotowej sprawy dowodu jakim jest umowa zawarta przez skarżących z NFZ – naruszył przepisy art. 7 oraz 77 Kpa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Należy podkreślić, że organ nie negował zawarcia umowy cywilnoprawnej przez skarżących z Narodowym Funduszem Zdrowia. Jednak – jak już wyżej wskazano – prawidłowo uznał, że umowa cywilnoprawna nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zatem nie może stanowić o istnieniu po stronie skarżących interesu prawnego uzasadniającego udostępnienie wnioskowanych danych ze zbioru PESEL. Analiza treści umowy nie miałaby wpływu na dokonanie powyższego ustalenia.

Słusznie podkreślił Minister w odpowiedzi na skargę, że odmawiając skarżącym udostępnienia wnioskowanych danych, nie zamknął stronie drogi do realizacji zawartej z NFZ umowy. Podmiotami prawnie legitymowanymi do uzyskania dostępu z rejestru PESEL są bowiem Minister Zdrowia, który w zakresie swojej właściwości realizuje zadania związane z profilaktyką i programami zdrowotnymi lub Narodowy Fundusz Zdrowia, który realizuje ustawowo zdefiniowane zadania związane z realizacją programów zdrowotnych, a zatem podpisując umowę z jednym z tych podmiotów skarżący, na mocy postanowień umowy, winni uzgodnić aspekt związany z pozyskaniem danych osobowych tych osób, na rzecz których świadczenie wynikające z umowy ma być realizowane.

Reasumując, zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów Sąd uznał za nieuzasadnione. Również z urzędu nie dopatrzył się innych uchybień, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.