Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 870/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15zzzh ust.1 pkt 1, art. 31 zo ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 77 par.1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 3 i 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 9 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, z późn. zm.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm., dalej: ustawa COVID-19), utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r., znak: [...] odmawiającą S. S. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco.

14 kwietnia 2020 r. S. S.wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Decyzją z [...] r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił S. S.prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. z uwagi na jej trudną sytuację finansową jako przedsiębiorcy.

S. S. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 15zzzh ust. 1 ustawy COVID-19 zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, która ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w dniu 31 grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014). Przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji wówczas, gdy kwota zadłużenia z tytułu składek na 31 grudnia 2019 r. jest równa lub wyższa od sumy przypisów składek za 2019 r. Oznacza to, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek może skorzystać tylko ten przedsiębiorca, który na 31 grudnia 2019 r. nie zalegał z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przedsiębiorca wprawdzie miał na 31 grudnia 2019 r. zadłużenie za okres równy lub dłuższy niż 12 miesięcy, ale realizuje zawartą z ZUS umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, zawartą przed 31 grudnia 2019 r.

W wyniku ponownej analizy sprawy ZUS stwierdził, że na 31 grudnia 2019 r. wnioskodawczyni zalegała z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy w kwocie wyższej niż suma przypisów za 2019 r., a jednocześnie nie miała zawartej umowy o rozłożeniu należności na raty. Na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. nadal figuruje na koncie wnioskodawczyni zadłużenie, które nie jest objęte spłatą w układzie ratalnym.

W związku z powyższym, zdaniem organu, wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją S. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę. Skarżąca podkreśliła, że w okresie od marca do maja 2020 r. tak samo jak inne firmy znajdowała się w trudnej sytuacji, jednakże przedsiębiorstwo pomimo dużo mniejszej liczby zleceń i znacznie obniżonych przychodów pracowało i żaden pracownik nie został pozbawiony pracy. W związku z powyższym skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tego organu w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku. Powodem wydania decyzji odmownej było przyjęcie, że przedsiębiorstwo skarżącej znajduje się w trudnej sytuacji z uwagi na fakt zalegania na 31 grudnia 2019 r. z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy w kwocie wyższej niż suma przypisów składek za 2019 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. poz. 1842, dalej: ustawa COVID-19).

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 15 zzzh ust. 1 pkt. 1 ustawy COVID-19 wsparcie, o którym mowa w art. 31zo tej ustawy, zgodnie z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE Seria C z 2020 r. Nr 91, s.1, dalej: Komunikat COVID-19), stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. W sekcji 3 pt. "Tymczasowe środki pomocy państwa" pkt. 22 Komunikatu COVID-19 stwierdzono, że komisja uzna taką pomoc państwa za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b TFUE, o ile spełnione zostaną wszystkie wymienione powyżej warunki (przepisy szczegółowe dotyczące produkcji podstawowej produktów rolnych oraz sektorów rybołówstwa i akwakultury określono w pkt. 23), w tym (lit. c) warunek, zgodnie z którym pomoc nie może być przyznana przedsiębiorstwom, które 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych).

W art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE Seria L z 2014 r. Nr 187, s. 1 ze zm., dalej: "rozporządzenie 651/2014") przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji zdefiniowano, jako przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż małe i średnie przedsiębiorstwo "MŚP", które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE (w przypadku Polski, jest to spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka komandytowo-akcyjna -przyp. tut. Sądu), a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, która istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od pierwszej sprzedaży komercyjnej , które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE (w przypadku Polski jest to spółka jawna oraz spółka komandytowa – przyp. tut. Sądu);

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancje lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowaniu restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014 niezbędnym warunkiem uznania przedsiębiorstwa za znajdujące się w trudnej sytuacji jest spełnienie jednej z przesłanek określonych w tym przepisie. Z tego względu przyjęcie w niniejszej sprawie, że przedsiębiorstwo skarżącej znajdowało się w trudnej sytuacji i odmowa przyznania wnioskowanego wsparcia z tej przyczyny, nie mogło być dowolne. Organ zobowiązany był w tym względzie (zgodnie z komunikatem COVID-19) do przyjęcia definicji obowiązującej na gruncie art. 2 pkt. 18 rozporządzenia 651/2014 i uwzględniając tę definicję przeprowadzić ustalenia faktyczne, które wskazywałyby na to, czy przedsiębiorstwo skarżącej spełniało na dzień 31 grudnia 2019 r. jedną z przewidzianych tam przesłanek, pozwalających uznać je jako znajdujące się na ten dzień w trudnej sytuacji.

Zauważyć również trzeba, że przywołanym powyżej przepisom odpowiada treść wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. Zgodnie bowiem z punktem 4.2 wniosku ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (według stanu na dzień 31.12.2019 r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej (2020/C 91 I/01 z 20.03.2020 r.):

A. Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK / NIE / NIE DOTYCZY

B. Czy w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK / NIE / NIE DOTYCZY

C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym ? TAK / NIE.

W rozpoznawanej sprawie wnioskiem z 14 kwietnia 2020 r. skarżąca zwróciła się o zwolnienie z obowiązku zapłaty nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone za okres od marca do maja 2020 r. W części 4.2 wniosku skarżąca zaznaczyła lit. A – Nie dotyczy, lit. B – Nie dotyczy, lit. C – Nie.

Organ pierwszej instancji odmówił prawa do zwolnienia uznając, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji, gdyż na 31 grudnia 2019 r. zalegała z opłaceniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy i nie posiadała zawartej umowy ratalnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że pomimo spadku obrotów przedsiębiorstwa w okresie od marca do maja 2020 r., żaden z pracowników nie został zwolniony.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł do argumentacji strony, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponownie stwierdził, że na 31 grudnia 2019 r. wnioskodawczyni zalegała z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy w kwocie wyższej niż suma przypisów składek za 2019 r., a jednocześnie nie miała zawartej umowy o rozłożeniu należności na raty. Powyższe, w ocenie ZUS, oznacza, że na 31 grudnia 2019 r. przedsiębiorstwo skarżącej znajdowało w trudnej sytuacji, a tym samym skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek.

Organ przyjął zatem na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy własne rozumienie pojęcia "przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji", całkowicie pomijając definicję z art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014. Takie postępowanie organu, jako całkowicie arbitralne, nie zasługuje na aprobatę. Podkreślenia wymaga przy tym, że w świetle motywu 14 rozporządzenia 651/2014, aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzenia oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia. Dokonując oceny prawnej w całkowitym oderwaniu od rzeczonych motywów organ dopuścił się zatem także naruszenia zasady pewności prawa, która powinna być przez ten organ chroniona w świetle art. 6 k.p.a.

ZUS nie dostrzegł również, że uległ zmianie Komunikat Komisji, do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz.UE Seria C z 2020 r. Nr 218, s.3 z 02.07.2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji).

Organ nie rozważył zatem, czy 31 grudnia 2019 r. przedsiębiorstwo skarżącej znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu definicji zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014, jak również czy sytuacja skarżącej została objęta powyższym wyjątkiem wynikającym ze zmiany Komunikatu COVID-19. Ponadto organ nie odniósł się w żaden sposób do oświadczenia skarżącej zawartego w formularzu informacji dotyczących pomocy publicznej w ramach uzupełnienia złożonego wniosku, że nie spełnia ona kryteriów kwalifikujących ją do objęcia postępowaniem upadłościowym, na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek nie była objęta postępowaniem upadłościowym i nie otrzymała pomocy na ratowanie, która nie została spłacona lub pomocy na restrukturyzację i nie podlega planowi restrukturyzacji. Ustaleń organu w powyższym zakresie brak. Natomiast poczynione w sprawie własne ustalenia organu odnośnie trudnej sytuacji przedsiębiorstwa skarżącej są całkowicie dowolne i arbitralne.

Zdaniem Sądu porównanie samej wysokości przypisu składek za 2019 r. i wysokości zaległości z tytułu nieopłaconych składek jest niewystarczające dla stwierdzenia, że przedsiębiorstwo skarżącej znajdowało się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. W wydanych w sprawie decyzjach organ nie wskazał, jaka jest zaległość skarżącej na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz wysokość przypisu składek za 2019 r. Stwierdził tylko, że kwota zadłużenia skarżącej z tytułu składek przekracza 12 miesięcy w kwocie wyższej niż suma przypisów za 2019 r. W związku z tym niewątpliwie zagadnienie istnienia zaległych składek, ich wysokości, okresów, których dotyczą wymagałoby wyjaśnienia. Ze względu na lakoniczność uzasadnienia kwestionowanych decyzji w powyższym zakresie badana decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie poddają się w pełni sądowej kontroli.

Brak dokonania ustaleń i zgromadzenia materiału źródłowego niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy prowadzi do istotnego naruszenia przez organ art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Ponadto, w ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 (decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne) i § 3 k.p.a., na podstawie którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12.05.2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji, winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma istotne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/08: "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".

Podkreślenia wymaga, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., II GSK 96/10).

W rozpoznawanej sprawie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy strona faktycznie znajdowała się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014. Trudną sytuację wnioskodawcy ZUS ograniczył bowiem wyłącznie do porównania kwoty całkowitej zaległości z tytułu składek istniejącej na dzień 31 grudnia 2019 r. z sumą przypisów składek w 2019 r., nie wskazując jednocześnie ich wysokości. Z uzasadnienia wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie wynika nadto, jakich konkretnie zaległości strona nie reguluje, za jaki okres i czy przedmiotowe należności są nadal wymagalne. Nie zebrano w tym zakresie niezbędnego materiału dowodowego i nie uwzględniono norm prawnych, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Zbierze niezbędny materiał dowodowy w zakresie zaległości strony i wyjaśni w uzasadnieniu decyzji w sposób rzetelny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, czy strona na 31 grudnia 2019 r. znajdowała się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014. W oparciu o poczynione ustalenia w odniesieniu do przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie organ stwierdzi, czy stronie przysługuje prawo do zwolnienia z należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Wobec powyższego działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

e.o.