Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 134/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1, par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 roku ze skargi R. N. sprawy na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] r. Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz R. N. kwotę 200 ( dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2009 r. R. N. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie pomocy z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009. We wniosku zadeklarował działki rolne o numerach ewidencyjnych: 2, 1, 102/1, 102/2, 103, 117/2, 99, 96, 97, 98.

W dniu 4 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wezwał producenta do złożenia wyjaśnień, ponieważ w toku kontroli administracyjnej stwierdzono, że dwóch producentów, tj. R. N. i I. N. wystąpiło o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 98 i 99.

W dniu 21 grudnia 2009 r. R. N. złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem z dnia 21 grudnia 2009 r., z którego wynika, że działki ewidencyjne o nr 98 i 99 użytkuje R. N. na podstawie umowy ustnej z wcześniejszymi właścicielami działek. Przedstawił dwie kopie wypisu z rejestru gruntów nr [...]z dnia 21 grudnia 2009 r. wydane przez Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatu[...], z których wynika, że współwłaścicielami spornych działek ewidencyjnych o nr 98 i 99 są: B. B. (udział 1/10), A. M. (1/20), H. N.-M. (1/10), A. N. (1/20), A. N. (1/10), I. N. (1/10), J. N. (1/10), R. N. (1/10), S. N. (1/10), J. P. (1/10), i J. Z. (1/10).

Decyzją z dnia [...]nr [...]Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał R. N. płatność ONW na 2009 r. w łącznej wysokości 789,39 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż działki nr 98 i 99 w roku 2009 użytkowali zarówno R.N. jak i jego brat I. Ponieważ współposiadacze nie dysponują pisemną zgodą wszystkich pozostałych współposiadaczy obie działki zostały wykluczone z płatności na 2009 r.

Od wymienionej decyzji odwołanie złożył R.N.

Decyzją z dnia [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniesiono, iż nie została należycie udowodniona okoliczność jednoczesnego użytkowania działek nr 98 i 99 przez R. N. i I. N. Zachodzi zatem konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, w którym organ I instancji winien rozważyć przesłuchanie między innymi następujących świadków: B. B., A. M., A. N., J. P., K. P., P. W., M. Ż. i D. J.

Decyzją z dnia [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U z 2007 r. Nr 64 poz. 427 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 ze zm.), art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 74 ze zm.), art. 50 ust. 3, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/200 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008" (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18-58, ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., przyznał R. N. płatność ONW na rok 2009 w łącznej wysokości 789,39 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, nie można jednoznacznie określić jednego posiadacza gruntów rolnych położonych na działkach o nr 98 i 99, obręb Z., gmina P., powiat [...]. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne organ uznał, iż działki nr 98 i 99 obręb Z., były w 2009 roku w posiadaniu dwóch producentów: I. N. i R. N. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku. W niniejszej sprawie R. N. nie dołączył do wniosku pisemnej zgody współposiadacza. W związku z powyższym odmówiono przyznania płatności ONW na rok 2009 do w/w działek zadeklarowanych we wniosku i odstąpiono od zastosowania sankcji.

Od powyższej decyzji R. N. złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi I instancji niezbadanie zasadności nadania I. N. numeru w ewidencji producentów rolnych oraz niewzięcie pod uwagę okoliczności że skarżący od 2004 r. jest dzierżawcą i aktywnie uprawia działki nr ewid. 98 i 99. Wskazał, że I. N. złożył w dniu 16.04.2009 r. w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. oświadczenie, iż nie uprawia działek o nr ewid. 98 i 99, a powyższe działki uprawia R. N..

Decyzją z dnia [...]nr [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie § 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej " rolnikiem ":

1) który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tir et drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17'maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej identyfikacyjnym ";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.)".

Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 2-3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy. W przypadku współposiadania działek rolnych stosownie do brzmienia cytowanego przepisu konieczne jest porozumienie posiadaczy poprzez wyrażenie pisemnej zgody na wystąpienie o płatności ONW przez jednego z nich. Zgodę należy dołączyć do wniosku. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący i nie ma podstaw prawnych do tego by odstąpić od jego stosowania, a w szczególności, by uzupełniać wniosek o brakującą zgodę, bowiem zgodę współposiadacza dołącza się do przedmiotowego wniosku a nie później.

Organ wskazał, że przeprowadzona w analizowanej sprawie krzyżowa kontrola administracyjna wykazała, że wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009 do tych samych działek ewidencyjnych o nr: 98, 99, zostały złożone przez dwóch producentów rolnych – R. N. i I. N., będących współwłaścicielami w częściach ułamkowych 1/10 ww. działek ewidencyjnych. Zgromadzony materiał dowodowy w ocenie organu odwoławczego pozwala stwierdzić, że brak jest porozumienia pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego. W ocenie organu II instancji uprawiali oni sporne działki, bez porozumienia i wbrew swej woli, przeszkadzając sobie nawzajem w pracach polowych. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że treść oświadczenia I. N. z dnia 16 kwietnia 2009 r., z którego wynika, że nie użytkował spornych działek, została przez I. N. dwukrotnie podważona, w dniu 9 kwietnia 2010 r. podczas przesłuchania przy udziale strony oraz w dniu 7 czerwca 2011 r. podczas przesłuchania świadka R. N. przy udziale strony I. N. Wobec powyższego organ odwoławczy odmówił oświadczeniu mocy dowodowej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymał zarzut niezbadania zasadności nadania I. N. numeru w ewidencji producentów rolnych, co jest kluczowe w sprawie oraz niewzięcie pod uwagę okoliczności że od 2004 r. jest dzierżawcą i aktywnie uprawia działki nr ewid. 98 i 99, natomiast I. N. złożył w dniu 16.04.2009 r. w Powiatowym Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ż. oświadczenie, że nie uprawia działek o nr ewid. 98 i 99. Wskazał, iż organ uznał jako dowód w sprawie protokół z rozprawy administracyjnej, pomimo licznych uchybień. Skarżący chciał uczestniczyć w rozprawie lecz nie mógł, gdyż został wyproszony z sali i nie został wpuszczony na rozprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1171/11 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...]Sąd wskazał, że organy administracji nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organy przesłuchały stronę oraz w charakterze świadków M. C., I. N. i K. K., nadto załączono protokół rozprawy administracyjnej z dnia 7 czerwca 2011 r. zawierający zeznania 10-u świadków. Rozprawa ta została przeprowadzona w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich I. N. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy organy administracji uznały, iż sporne działki nr 98 i 99 w 2009 r. były użytkowane zarówno przez skarżącego jak i jego brata.

Analiza zeznań wszystkich świadków wskazuje, zdaniem Sądu, na istotne sprzeczności ich relacji. W sytuacji gdy występują tak zasadnicze rozbieżności organ administracji winien w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy, a w szczególności przesłuchać wszystkich świadków, których zeznania mogłyby mieć znaczenie dla wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza zgłoszonych przez stronę we wniosku dowodowym z 21 grudnia 2009 r. W ocenie Sądu, nie została również dokładnie wyjaśniona kwestia odwołania przez I. N. oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2009 r. Oświadczenie to zostało złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. i wynika z niego, iż I. N. rezygnuje z ubiegania się o dopłaty bezpośrednie do działek nr 98 i 99 i wyraża zgodę aby dopłaty otrzymywał R. N., który uprawia tę ziemię. Nadto podniósł on, iż "..tej ziemi nie uprawiam tj. działki 98 i 99". I. N. odwołał to oświadczenie podając dwukrotnie różne tego przyczyny. W czasie przesłuchania w dniu 9 kwietnia 2010 r. zeznał, iż "... to oświadczenie podpisałem bo nie znałem treści tego oświadczenia. Oświadczenie nie pisałem sam". Podczas rozprawy w dniu 7 czerwca 2011 r. zeznał natomiast, iż "...wtedy co napisałem te oświadczenie(w kwietniu 2009 r.) R. mi obiecał, że z dopłat będzie ze mną się rozliczał a tak nie zrobił, oszukał mnie". Sąd zaznaczył, iż dopuszczalne jest odwołanie złożonego oświadczenia lecz zależy to od tego z jakiej nastąpiło to przyczyny. Oświadczenie z 16 kwietnia 2009 r. jest istotnym dowodem w sprawie i przyczyny jego odwołania winny być dokładnie wyjaśnione. Winny zatem zostać wyjaśnione zarówno okoliczności jego złożenia jak i zweryfikowane przyczyny jego odwołania. Zdaniem Sądu, odmówienie mocy dowodowej temu oświadczeniu tylko dlatego, że I. N. je podważył nie jest wystarczające.

W ocenie sądu organy administracji naruszyły również przepis art. 89 § 2 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W rozpoznawanej sprawie jako dowód załączono protokół z rozprawy z dnia 7 czerwca 2011 r. przeprowadzonej w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. Rozprawa ta została przeprowadzona w sprawie z wniosku I. N. o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW do działek nr 98 i 99. W sprawie tej stroną był I. N., zaś skarżący został przesłuchany w charakterze świadka (akta tej sprawy załączono do sprawy III SA/Łd 1172/11). Sąd zaznaczył, iż wymieniony protokół rozprawy jest dowodem w rozumieniu art. 75 § 1 kpa i dopuszczalne było jego załączenie do niniejszej sprawy. Jednak istotne zdaniem Sądu jest, iż skarżący mimo, że chciał to nie mógł uczestniczyć w rozprawie. Jak wynika z treści skargi oraz treści jego pisma z 19 lipca 2011 r., po jego przesłuchaniu w charakterze świadka wyproszono go z sali. Mimo, że chciał być obecny na rozprawie i kilkakrotnie przypominał o sobie czekając pod salą, nie wpuszczono go na rozprawę. Skarżący nie miał zatem możliwości przysłuchiwania się zeznaniom świadków, zadawania im pytań, składania wyjaśnień i ewentualnie konfrontowania ze świadkami. W sytuacji gdy świadkowie przesłuchiwani w rozpoznawanej sprawie składali sprzeczne zeznania, a rozbieżności ich relacji dotyczyły zasadniczych kwestii to, w ocenie Sądu, wskazane było przeprowadzenie rozprawy także w niniejszej sprawie z udziałem skarżącego jako strony. Zapewniłoby to bowiem skarżącemu pełne uprawnienia w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Sądu, nie może być tak, iż zasadnicze dowody przeprowadza się na rozprawie w innej sprawie, choć dotyczącej tej samej spornej kwestii co w niniejszej sprawie, a następnie załącza się ten protokół rozprawy i w oparciu o dowody przeprowadzone na tej rozprawie wydawane jest rozstrzygnięcie.

W wyroku z dnia 16 maja 2012 r. Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić rozważania zawarte w uzasadnieniu tego wyroku. Przede wszystkim winien załączyć do akt wniosek dowodowy strony z dnia 21 grudnia 2009 r., o którym mowa w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z [...]. Należy także rozważyć możliwość przesłuchania w charakterze świadków B. B., A. M., A. N., J. P., K. P., P. W., M. Ż. i D. J., tak jak wskazano to w uzasadnieniu decyzji z [...]. Należy również dokładnie wyjaśnić okoliczności złożenia przez I. N. oświadczenia z 16 kwietnia 2009 r. oraz przyczyny jego odwołania. Organy administracji winny także rozważyć możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej umożliwiając skarżącemu w niej uczestniczenie. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy, a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Organy winny również odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

Decyzją z dnia [...]nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. odmówił R. N. przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: nizinne strefa I na rok 2009 i nałożył sankcje w wysokości 660,51 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Organ podkreślił w uzasadnieniu, że w sprawie przyznania R. N. płatności ONW za 2009 r. zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia jest ustalenie, kto był faktycznym posiadaczem gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych nr 1, 98, 99 na dzień 31 maja 2009 r., czyli czy został spełniony warunek uzyskania płatności ONW w roku 2009, określony w art. 18 ust. 1 – 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z dnia 7 marca 2007 r. Przeprowadzona krzyżowa kontrola administracyjna w sprawie o przyznanie płatności wykazała, że działki ewidencyjne nr 98 i 99 w miejscowości Z. zostały wskazane we wnioskach złożonych przez dwóch producentów tj. R. N. i I. N.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. zauważył, iż strony toczącego się sporu w zakresie użytkowania działek ewidencyjnych nr 98 i 99 oraz jak okazało się później również działki ewidencyjnej nr 1 w miejscowości Z., powołują się na różny tytuł prawny do w/w gruntów. R. N. podaje w złożonych wyjaśnieniach, jak i zeznaniach, iż posiadał ustną umowę dzierżawy z ojcem. I. N. w złożonych wyjaśnieniach przedstawił zgodę siedmiorga ze współwłaścicieli w/w gruntów tj.: H.N.-M., S. N., W.P., J. N., A. N., J. Z., B. B.

W trakcie toczącego się postępowania o przyznanie płatności za 2009 i wynikłego konfliktu kontroli krzyżowej równolegle toczyło się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Ż. o dział spadku i zniesienie współwłasności spornych działek. Organ nadmienił, że postępowanie przed sądem przebiegało niezależnie od prowadzonego postępowania o przyznanie płatności za 2009 rok. Powyższe wynika z różnego charakteru toczących się postępowań oraz rozpatrywanej kwestii.

Kierownik BP ARiMR w S. stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala uznać, iż w roku 2009 brak było porozumienia między stronami konfliktu krzyżowego tj. R. N. a I. N. Uprawiali oni działki ewidencyjne nr 1, 98 i 99 w miejscowości Z. bez porozumienia, wbrew swojej woli, a wręcz przeszkadzając sobie nawzajem i dokonując szkód w uprawach. Taki stan rzeczy potwierdzają zeznania I. N., H. N.-M., S. M., K. K. oraz strony postępowania R. N.. Jak wynika z zeznań świadków między I. N. a R.N. dochodziło do konfliktów w zakresie użytkowania gruntów rozstrzyganych również przy udziale policji (według świadków interwencja policji odbyła się kilkakrotnie). Kierownik Posterunku Policji w P. KPP w Ż. podał, iż w dniu 21 lipca 2010 roku w miejscowości Z. miała miejsce interwencja policji polegająca na tym, że: "R. N. nie pozwalał orać i uprawiać ziemi swojemu bratu przez co doszło do awantury pomiędzy nimi". Mimo, iż powyższa interwencja policji obrazuje konflikt z 2010 roku, to jednak pokazuje skalę konfliktu między stronami sporu. Organ podkreślił, że R. N. składając zeznania i oświadczenia w toku postępowania również podaje, iż I. N. utrudniał mu prowadzenie prac polowych - choćby zaorywanie zboża tuż przed skoszeniem, czy grożąc użyciem siły jeżeli będzie kontynuował prace polowe.

Kierownik Biura Powiatowego wskazał, że z akt sprawy wynika, iż cześć działki nr [...]użytkował wyłącznie (był w posiadaniu) R. N. Fakt ten potwierdza sam I. N. druga strona konfliktu oraz H. N.-M., S. N. i K. K. Organ po analizie zeznań powyższych świadków stwierdził, że nie można jednoznacznie określić wielkości powierzchni powyższych gruntów, jak również położenia w obrębie działki nr [...]. Organ przyjmuje, że powierzchnia ta wynosiła 0,50 ha opierając głównie się na zeznaniach S. N. Z wymiarów podanych przez H. N. –M. wynika również, że była to powierzchnia ok. 0,50 ha. Jedynie zeznania tych świadków pokrywają się. K. K. podczas przesłuchania w dniu 2.03.2011 r, zaznaczył na szkicu, że część działki nr 99 była użytkowana przez R. N.

Organ I instancji stwierdził również, iż R. N. składając wniosek o przyznanie płatności ONW na 2009 rok nie posiadał pisemnej zgody współwłaścicieli działek ewidencyjnych nr 1, 98. 99 w miejscowości Z. Nie przedstawił takiej zgody w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. stwierdził zatem, iż R. N. w przeprowadzonym postępowaniu nie uprawdopodobnił, iż trwale władał gruntami rolnymi na działce ewidencyjnej nr 1, 98, 99 w roku 2009. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż w roku 2009 współużytkownikiem w/w działek była druga strona konfliktu kontroli krzyżowej I. N.

Organ zaznaczył, że ze względu na ustalone różnice między powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia pomocą ONW, płatność została odmówiona i została nałożona sankcja. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2009 wynosiła 8,32 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych, kwalifikowana do płatności wynosiła 8,32 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 4,63 ha i ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16). Zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności ONW a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 79,70%. W związku z powyższym w roku 2009 odmówiono R. N. przyznania płatności do obszaru ONW strefa nizinna I. Wymierzono ponadto sankcję w wysokości 660,51 zł. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74 ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Organ zwrócił uwagę, że w związku ze stwierdzeniem, iż w myśl art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich R. N. nie był w roku 2009 posiadaczem działek ewidencyjnych nr 1, 98, 99 w miejscowości Z. oraz wobec uznania, iż w myśl art. 18 ust. 2-3 tej ustawy, iż nie posiadał zgody wszystkich współposiadaczy w/w działek obszar gruntów rolnych zadeklarowanych, który nie kwalifikuje się do płatności ONW to:

- na działce rolnej A, w części zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr 1 - powierzchnia 0,15ha;

- na działce rolnej F, w części zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr 99 - powierzchnia 1,14ha;

- na działce rolnej G, w części zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr 98 - powierzchnia 2,22ha.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. N. wskazał, iż wnosi o przyznanie mu płatności do gruntów rolnych na działkach nr ewid. 2, 16, 96, 97, 103, 105, 102/1, 102/2, 117/2 znajdujących się w województwie [...], powiat [...], gmina P., nazwa obrębu Z., numer obrębu[...], z wyłączeniem spornych działek ewidencyjnych nr 1, 98, 99. Wniósł jednocześnie o odstąpienie od zastosowania sankcji w myśl art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż wykazanie gruntów rolnych na działkach ewid. nr 1, 98, 99 nie było celowym działaniem producenta rolnego, a wszystkie działania prowadzone były w dobrej wierze i przekonaniu o braku znamion zaniedbania. Wnoszący odwołanie podkreślił, iż na przełomie roku 2003 i 2004 ojciec na podstawie ustnej umowy oddał mu w dzierżawę gospodarstwo rodzinne w całości, co oznacza, że jako posiadacz zależny nie potrzebował zgody współwłaścicieli do uprawiania spornych działek i ubiegania się o płatności. Zaznaczył, iż po śmierci ojca padł ofiarą zawiści i zmowy rodzinnej, gdyż rodzeństwo chciało podzielić gospodarstwo rodzinne na działki i zawarło układ z bratem I. N. R. N. wskazał, iż ciągłe spory rodzinne, w tym sądowe, nadwyrężyły jego zdrowie i dlatego składa rezygnację z ubiegania się o dopłaty do działek nr 1, 98 i 99.

Skarżący podkreślił, iż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest dla niego krzywdzące, gdyż przez szereg lat w dobrej wierze uprawiał sporne działki nr 98 i 99, ponosząc przy tym koszty. Wskazał, iż pozbawienie go dopłat do jego własnego gospodarstwa, które niezaprzeczalnie uprawia, jest sprzeczne z prawomocnym wyrokiem z 16 maja 2012 r., który dotyczył wyłącznie działek nr 98 i 99.

Zaskarżoną decyzją nr [...]z dnia [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. Po obszernym opisaniu zebranych w sprawie materiałów dowodowych organ odwoławczy podniósł, iż zgromadzony materiał dowodowy jest zupełny, a przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w dalszym ciągu nie pozwoli na jednoznaczne udowodnienie, który z producentów rolnych był wyłącznym posiadaczem spornych działek.

Organ odnosząc się do wniosku o wyłącznie spornych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 1, 98, 99, zawartego w odwołaniu z dnia 4 października 2013 roku i umorzenia postępowania w tym zakresie, wyjaśnił, że przepis art. 105 § 2 Kpa w tym przypadku nie ma zastosowania, bowiem art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 wyłącza zastosowanie tego przepisu. Zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 "Każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu. W przypadku gdy Państwo Członkowskie skorzysta z możliwości przewidzianych w drugim akapicie art. 16 ust. 3, to Państwo Członkowskie może postanowić, iż zgłoszenie do skomputeryzowanej bazy danych bydła zwierzęcia, które opuściło gospodarstwo, może zastąpić pisemne wycofanie. Jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości." Organ podkreślił, iż w przypadku kolizji norm prawa krajowego i prawa wspólnotowego, zastosowanie ma prawo wspólnotowe (prymat prawa wspólnotowego), stąd w tym przypadku nie ma możliwości umorzenia postępowania na wniosek strony. Wycofanie z płatności spornych działek nastąpiło dopiero w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, a zatem po poinformowaniu strony o stwierdzonych nieprawidłowościach we wniosku. Zatem organ odwoławczy podał, że podczas rozpatrywania sprawy dokonał oceny stanu posiadania działek rolnych przez wnioskodawcę zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW.

Na podstawie zeznań świadków organ odwoławczy ustalił, że niespornie R. N. posiadał część działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o nr 99, w stosunku do pozostałych deklarowanych spornych gruntów tj. pozostałej powierzchni części działki ewidencyjnej o nr 99 oraz działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o nr 98 i 1, nie można wobec sprzecznych zeznań świadków ustalić, która ze stron konfliktu samodzielnie je posiadała na dzień 31 maja 2009 roku. Wobec istnienia najprawdopodobniej współposiadania spornych gruntów przez R. N. i I. N., aby uzyskać płatność należy przedstawić zgodę współposiadacza. Strona takiej zgody nie przedstawiła. Wymóg uzyskania zgody wnika z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy. Organ podkreślił, że nie można przyznać płatności w sytuacji, gdy działki rolne stanowiły przedmiot współużytkowania, bądź nie były przez stronę użytkowane, a organy ARiMR nie są kompetentne do rozstrzygania sporów między rolnikami twierdzącymi, że deklarowane działki rolne są przez nich uprawiane w całości.

Odnosząc się do zarzutu strony, że w poprzednich decyzjach wydawanych w niniejszej sprawie organy uznawały brak winy i odstępowały od nałożenia sankcji na podstawie art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym "obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod wzglądem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości", Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podkreślił, iż we wcześniejszych decyzjach w sprawie przyznania płatności na 2009 rok organy ARiMR oceniały zgromadzony na dzień wydania tych decyzji odpowiednio na dzień [...]w stosunku do decyzji Dyrektora ŁOR utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję oraz na dzień [...] w stosunku do decyzji Kierownik Biura Powiatowego w S. Po uchyleniu natomiast tych decyzji przez WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 16 maja 2012 roku, przeprowadzono dodatkowe postępowanie dowodowe poprzez przesłuchanie świadków. Z zeznań tych wynika, że składając wniosek o przyznanie płatności złożył wniosek nieodpowiadający stanowi faktycznemu w terenie, bowiem w momencie składania wniosku strona miała świadomość współposiadania spornych gruntów rolnych i istniejącego konfliktu między stronami. W takim przypadku w celu uzyskania płatności strona powinna uzyskać zgodę współposiadacza lub w inny sposób udowodnić, że daną powierzchnię uprawiała samodzielnie.

Organ odwoławczy podkreślił, iż dostrzega braki uzasadnienia decyzji organu I instancji, gdyż nie dokonał on oceny sprawy w kontekście powołanego przepisu art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jednak z uwagi na fakt, iż uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy, nie stwierdził podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. N. podkreślił, iż jest rolnikiem i zagadnienia prawne są dla niego trudne. Wskazał, iż nie wiedział, że składając odwołanie, a później skargę do sądu na decyzje ARiMR, które uważał za krzywdzące, nie otrzyma wsparcia, a dodatkowo zostanie za to ukarany. Podał, iż decyzja z dnia [...]przyznawała mu płatności ONW w wysokości 789,39 zł, a po uchyleniu przez WSA i przekazaniu do ponownego rozpatrzenia organ I instancji odebrał mu dopłaty zarówno do jego gospodarstwa jak i spornych działek oraz nałożył sankcje.

Skarżący podkreślił, iż podając we wniosku sporne działki nr 98 i 99 działał w dobrej wierze, gdyż był przekonany, że posiadając umowę dzierżawy gospodarstwa z ojcem A. N., jako posiadacz zależny uprawiający sporne działki, zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z 26 stycznia 2007 r. nie musi posiadać zgody pozostałych współposiadaczy. Ponadto, jego brat I. N. złożył w dniu 16.04.2009 r. oświadczenie zgodnie ze stanem faktycznym, że rezygnuje z ubiegania się o dopłaty bezpośrednie i ONW do działek nr ewid. 98 i 99 położonych we wsi Z. z jednoczesną zgodą, aby dopłaty te otrzymywał R. N., który uprawia tą ziemię. I. N. dodał wówczas, że nie uprawia działek 98 i 99.

R. N. wskazał, że w czasie kiedy składał w dniu 14.05.2009 r. wniosek o dopłaty za 2009 r. był pewien, że niezależnie od dzierżawy spornych gruntów posiada oświadczenie I. o wyrażeniu zgody na pobieranie dopłat. Organ nie powinien zatem nakładać na niego sankcji. Podkreślił, że organ I instancji nie dokonał bezspornego wyjaśnienia kwestii czy oświadczenie I. N. z 16 kwietnia 2009 r. dotyczyło przyznania pomocy finansowej za 2009 r. czy również za 2010 r., co nakazał WSA.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz przyznanie mu dopłat do jego gospodarstwa, które bezspornie użytkuje, jak również o odstąpienie od nałożonych sankcji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację, wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 9 marca 2014 r. R. N, poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji producentów rolnych i anulowania numeru identyfikacyjnego nadanego I. N.

Na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. skarżący wyjaśnił, że oświadczenie złożone przez I.N. z Ż. w dniu 16 kwietnia 2009 r. dotyczyło płatności na rok 2009 i następne. Wskazał, że o odwołaniu oświadczenia przez brata dowiedział się formalnie w 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje;

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- dalej: "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Punktem wyjścia dla oceny prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej muszą być rozważania zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2012 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1171/11. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl natomiast, art. 170 powołanej wyżej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W powyższym wyroku Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien załączyć do akt wniosek dowodowy strony z dnia 21 grudnia 2009 r., o którym mowa w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego z 29 października 2010 r. Należy także rozważyć możliwość przesłuchania w charakterze świadków B. B., A. M., A. N., J. P., K. P., P. W., M. Ż. i D. J., tak jak wskazano to w uzasadnieniu decyzji z [...]. Należy również dokładnie wyjaśnić okoliczności złożenia przez I. N. oświadczenia z 16 kwietnia 2009 r. oraz przyczyny jego odwołania. Organy administracji winny także rozważyć możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej umożliwiając skarżącemu w niej uczestniczenie. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Organy winny również odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.

Zdaniem Sądu nie wszystkie powyższe zalecenia zostały przez organy agencji rolnej wykonane, w szczególności nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania wyjaśniającego na okoliczność złożenia przez I. N. oświadczenia z 16 kwietnia 2009 r. oraz przyczyny jego cofnięcia w kontekście odstąpienia przez organy od zastosowania wobec skarżącego art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym "obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod wzglądem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości".

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64 poz. 427 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40 poz. 329 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia z 11 marca 2009 r. płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 i 3 ustawy z 7 marca 2007 r. jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy informacje o jednostce.

Z wymienionych przepisów wynika, iż płatność ONW przysługuje rolnikowi będącemu posiadaczem gruntów rolnych. W przypadku natomiast gdy grunty są we współposiadaniu to płatność przysługuje temu współposiadaczowi, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę.

Przepisy ustawy z 7 marca 2007r. i rozporządzenia z 11 marca 2009 r. nie wyjaśniają pojęcia posiadania. Odwołanie się w tej kwestii do przepisów Kodeksu cywilnego nie jest wystarczające. Istotą płatności ONW jest dofinansowanie do produkcji rolnej. Pomoc taka przysługuje zatem rolnikom, którzy faktycznie użytkują posiadane przez nich grunty rolne a nie tym rolnikom którzy są formalnie posiadaczami takich gruntów lecz faktycznie ich nie użytkują. Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy więc być jedynie posiadaczem gruntów rolnych lecz należy je przede wszystkim rolniczo użytkować. Pogląd, iż pojęcie posiadania gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 13 października 2010 r. w spr. I SA/Gd 332/10 (Lex nr 747856) i wyroku z 22 grudnia 2010 r. w spr. I SA/Gd 335/10 (Lex nr 747859), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 10 grudnia 2009 r. w spr. I SA/Sz 733/09 (Lex nr 582684) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 30 września 2010 r. w spr. I SA/Go 549/10 (Lex nr 748530).

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia kto użytkował działki rolne nr 1, 98 i 99 w roku 2009, a mianowicie czy współużytkowali je R. N. i I. N., czy też tylko jeden z nich. Przeprowadzona przez organ I instancji kontrola administracyjna wniosku R. N. wykazała bowiem, że o płatności do zgłoszonej przez stronę we wniosku działki ewidencyjnej nr 98 i 99 ubiega się dwóch producentów rolnych tj. R. N. oraz jego brat – I. Mając zatem na uwadze § 2 rozporządzenia ONW, obowiązkiem organu I instancji było ustalenie, który z wnioskujących o przyznanie płatności rolników był posiadaczem działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 98, 99 oraz 1.

Podczas ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 16 maja 2012 roku, sygn. akt III SA/Łd 1171/11, organ I instancji przeprowadził rozprawy administracyjne mające na celu ustalenie faktycznego użytkownika spornych działek oraz dodatkowo przesłuchał świadków w tym B. B., A. M., A. N., J. P., K. P., M. Ż. i D. J. Przesłuchano również stronę i I. N. na okoliczność złożenia oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2009 roku. Skarżący uczestniczył podczas przesłuchiwania świadków i miał możliwość zadawania pytań. Nie przesłuchano P. W., bowiem organ I instancji nie ustalił jego miejsca zamieszkania, jednak brak zeznań tego świadka - w ocenie sądu - nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem świadek ten miał zeznawać na okoliczność wykonywania prac polowych kombajnem na zlecenie I. N. Okoliczność wykonywania prac polowych na spornych działkach w roku 2009 przez I. N., potwierdzona została dowodami z przesłuchania innych świadków.

Zgodzić się należy z organem, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne udowodnienie, który z producentów rolnych był wyłącznym posiadaczem spornych działek rolnych w 2009 r. Z tego względu stwierdzić należy, że nie można ustalić który z producentów rolnych posiadał deklarowane do płatności działki rolne. Głównymi dowodami w tej sprawie wobec braku porozumienia stron konfliktu krzyżowego, co do stanu faktycznego, były zeznania świadków. Świadków podzielić można na 3 grupy. Grupa pierwsza, która wskazuje, że sporne działki użytkował I. N., grupa druga wskazująca, że wyłącznym posiadaczem spornych działek był R. N., a w grupie trzeciej znaleźli się świadkowie, którzy zeznali, że sporne działki były przedmiotem współposiadania. W zeznaniach D. J., J. K., M. Ż. oraz A. M., wskazane zostało, że sporne działki uprawiał w 2009 r. R.N. Natomiast na I. N. wskazywali świadkowie: H. N.-M., S. N., A. N., J. Z., J. N., J. Z., A. M. Ponadto w zeznaniach K. P., J. N. znalazło się twierdzenie, że na części działek rolnych występowało współposiadanie, jednakże z zeznań tych nie można określić, których konkretnie działek rolnych współposiadanie dotyczyło w 2009 roku.

Sąd przychyla się do stanowiska organu odwoławczego, że dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, który z braci N. – R. czy I. użytkował sporne działki w roku 2009, jest niecelowe, bowiem już zebrane dowody z całą pewnością nie pozwalają na przyjęcie, że wyłącznym posiadaczem działek ewidencyjnych o nr 1, 98 i 99 był R. N., a to jego wniosek o przyznanie płatności podlega ocenie w niniejszym postępowaniu.

Zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż w roku 2009 brak było porozumienia między stronami konfliktu krzyżowego tj. R. N. a I. N. Uprawiali oni działki ewidencyjne nr 1, 98 i 99 w miejscowości Z. bez porozumienia, wbrew swojej woli i przeszkadzali sobie nawzajem dokonując szkód w uprawach. Taki stan rzeczy potwierdzają zeznania I. N., H. N.-M., S. M., K. K. oraz strony postępowania R. N. Jak wynika z zeznań świadków, między I. N. a R. N. dochodziło do konfliktów w zakresie użytkowania gruntów rozstrzyganych również przy udziale policji (według świadków interwencja policji odbyła się kilkakrotnie). Kierownik Posterunku Policji w P. KPP w Ż. podał, iż w dniu 21 lipca 2010 roku w miejscowości Z. miała miejsce interwencja policji, co pokazuje skalę konfliktu między stronami sporu. Podkreślić należy, że R. N. składając zeznania i oświadczenia w toku postępowania również podaje, iż I. N. utrudniał mu prowadzenie prac polowych poprzez zaorywanie zboża tuż przed skoszeniem, czy grożąc użyciem siły jeżeli będzie kontynuował prace polowe.

Pomimo tego, że zeznania świadków co do upraw na działkach 1,98 i 99 są niespójne, to jednakże z tych zeznań można wywieść, że zarówno I. N. jak i R. N. uprawiali sporne działki i nie ma możliwości jednoznacznego wskazania powierzchni danych działek rolnych uprawianych samodzielnie przez skonfliktowanych producentów rolnych, bądź które działki były przez nich współposiadane. Zasadnie organ przyjął zatem, że R. N. posiadał część działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o nr 99, w stosunku do pozostałych deklarowanych spornych gruntów tj. pozostałej powierzchni części działki ewidencyjnej o nr 99 oraz działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o nr 98 i 1, nie można wobec sprzecznych zeznań świadków ustalić, która ze stron konfliktu samodzielnie je posiadała na dzień 31 maja 2009 roku. Wobec istnienia współposiadania spornych gruntów przez R. N. i I. N., aby uzyskać płatność R. N. winien był załączyć do wniosku zgodę współposiadacza. Strona takiej zgody nie przedstawiła. Wymóg uzyskania zgody wnika z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy, który stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę (ust. 2). Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy (ust. 3). Nie można przyznać płatności w sytuacji, gdy działki rolne stanowiły przedmiot współużytkowania, bądź nie były przez stronę użytkowane, a organy ARiMR nie są kompetentne do rozstrzygania sporów między rolnikami twierdzącymi, że deklarowane działki rolne są przez nich uprawiane w całości. Co prawda w dniu 16 kwietnia 2009 r. I. N. złożył w biurze agencji w Ż. oświadczenia o wyrażeniu zgodna pobieranie dopłat przez R. N., jednak w dniu 27 kwietnia 2007 r. do Biura Powiatowego w Ż. wpłynęło kolejne oświadczenie I. N. o odwołaniu oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2009 r., przyjąć zatem należy, że skarżący nie dysponował zgodą współposiadacza na otrzymywanie w roku 2009 dopłat do spornych działek.

Bez znaczenia dla oceny użytkowania w roku 2009 gruntów rolnych pozostaje natomiast podnoszona przez skarżącego kwestia obowiązywania ustnej umowy dzierżawy spornych działek zawartej z ojcem, gdyż dla przyznania płatności rolnych istotne jest ustalenie, kto jest faktycznym posiadaczem tych działek, a nie kto posiada do nich tytuł prawny.

Dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie ma również znaczenia, zdaniem Sądu, powoływana przez stronę okoliczność wszczęcia postępowania w przedmiocie wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania numeru identyfikacyjnego nadanego I. N. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem kwestia oceny wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, złożonego przez R. N., natomiast posiadanie numeru identyfikacyjnego przez I. N. będzie miało znaczenie dla oceny wniosków tego producenta o przyznanie płatności.

Z treści odwołania skarżącego oraz uzasadnienia skargi wniesionej do sądu wynika, że obecnie nie kwestionuje on ustaleń organów w zakresie współużytkowania działek o nr ewid. 1, 98 i 99 oraz co do braku zgody współposiadacza na otrzymywanie dopłat do tych działek. R. N. wyraźnie bowiem w odwołaniu wskazał, iż wnosi o przyznanie mu płatności do gruntów rolnych na działkach nr ewid. 2, 16, 96, 97, 103, 105, 102/1, 102/2, 117/2 znajdujących się w województwie[...], powiat [...], gmina P., nazwa obrębu Z., numer obrębu [...] z wyłączeniem spornych działek ewidencyjnych nr 1, 98, 99. Również w skardze podkreślił, że dopłaty powinny mu zostać przyznane do jego gospodarstwa, które bezspornie użytkuje z pominięciem spornych działek.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o wyłącznie spornych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr 1, 98, 99, zawartego w odwołaniu z dnia 4 października 2013 roku i umorzenia postępowania w tym zakresie, organ prawidłowo przyjął, iż przepis art. 105 § 2 k.p.a. w tym przypadku nie ma zastosowania, bowiem art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 wyłącza zastosowanie tego przepisu. Zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 "Każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu. W przypadku gdy Państwo Członkowskie skorzysta z możliwości przewidzianych w drugim akapicie art. 16 ust. 3, to Państwo Członkowskie może postanowić, iż zgłoszenie do skomputeryzowanej bazy danych bydła zwierzęcia, które opuściło gospodarstwo, może zastąpić pisemne wycofanie. Jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości." Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika bezspornie, że wycofanie z płatności spornych działek nastąpiło już po poinformowaniu strony o stwierdzonych nieprawidłowościach we wniosku. Pierwsze poinformowanie strony o nieprawidłowościach wniosku nastąpiło bowiem w wezwaniu z dnia 4 grudnia 2009 roku, odebranym 11 grudnia 2009 roku. Stąd zgodzić się należy z Dyrektorem Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., że na etapie odwołania od decyzji brak jest możliwości skutecznego wycofania części wniosku i umorzenia postępowania w tej części.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu organy zasadnie uznały, że w przypadku wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2009 różnica między powierzchnią zgłoszoną przez skarżącego, a stwierdzoną wyniosła 3,69ha (8,32ha powierzchni zadeklarowanej – 4,63ha powierzchni stwierdzonej). Różnica wynika z dokonania przez organy wyłączenia z powierzchni zadeklarowanych we wniosku działek rolnych, powierzchni spornych działek, jak również korekty powierzchni niektórych z pozostałych działek (B i D) w oparciu o system informacji geograficznej. Należy podkreślić, że skarżący nie kwestionował wielkości korekty na działkach ewidencyjnych B i D, a Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości działania organów w tym zakresie.

Reasumując, w ocenie Sądu, ustalenia organów w zakresie powierzchni działek rolnych spełniających warunki do przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2009 dokonane zostały prawidłowo, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2012 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1171/11.

Jak zaznaczono wyżej, zdaniem Sądu w tym składzie, organy agencji rolnej nie przeprowadziły jednak należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego na okoliczność złożenia przez I. N. oświadczenia z 16 kwietnia 2009 r. oraz przyczyny jego cofnięcia w kontekście odstąpienia przez organy od zastosowania wobec skarżącego art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym "obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod wzglądem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości".

Odnosząc się do zeznań I. N. dotyczących okoliczności złożenia oświadczenia w dniu 16 kwietnia 2009 roku o rezygnacji z dopłat, organ wskazał, że oświadczenie to zostało złożone w toku sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008, w wyniku wystosowania przez organ I instancji wezwania do złożenia wyjaśnień do dwóch producentów rolnych R. N. i I. N.. Zdaniem organu dotyczyło zatem płatności na rok 2008.

I. N. podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 29 maja 2013 roku zeznał, że oświadczenie zostało napisane przez R. N., a następnie podpisane przez świadka. Świadek stwierdził, że nie wiedział dokładnie czego dotyczy to oświadczenie, wiedział jednak, że oświadczenie to dotyczy zgody na pobieranie dopłat. Wskazał, że odwołał powyższe oświadczenie pismem z 23 kwietnia 2009 r. z powodu nierozliczenia się z dopłat przez R. N.

Świadek T. W. - pracownik Biura Powiatowego w Ż. potwierdził, że I. i R. N. wspólnie stawili się w agencji w dniu 16 kwietnia 2009 r. i spisali przedmiotowe oświadczenie, które następnie zostało podpisane przez I. N. Następnie świadek wskazał, że oświadczenie było spisane dla potrzeb rozpatrzenia wniosków obu stron na rok 2008 oraz, że nie potrafi powiedzieć, czy dotyczyło również lat następnych. I. N. odwołał oświadczenie złożone w dniu 16 kwietnia 2009 roku, lecz świadek nie pamiętał, czy to było kilka dni czy kilka tygodni po złożeniu oświadczenia.

Organ odwoławczy, analizując kwestię oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2009 r. złożonego w agencji w Ż., stwierdził, że zarówno złożenie jak i odwołanie oświadczenia nastąpiło przed złożeniem przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 i przed dniem, na który ustalane jest posiadanie tj. 31 maja 2009 roku. W ocenie organu odwoławczego, oświadczenie o rezygnacji z dopłat jak i okoliczności złożenia oświadczenia o odwołaniu oświadczenia o rezygnacji z dopłat, w świetle zeznań sprzecznych zeznań świadków i stanowisk stron odnośnie uprawiania działek rolnych, nie są dowodem, na którym można by ustalić fakt posiadania lub nieposiadania przez stronę całości bądź części spornych działek rolnych. Ponadto, oświadczenia te spisane zostały przed dniem, na który ustala się posiadanie w niniejszej sprawie, którym jest 31 maja 2009 roku.

Sąd zgadza się, że kwestia okoliczności złożenia przez I. N. oświadczenia z dnia 16 kwietnia 2009 r. oraz jego odwołania w dniu 23 kwietnia 2009 r. nie ma istotnego znaczenia dla oceny samego faktu posiadania przez R. N. działek ewidencyjnych o nr 98, 99 i 1 w roku 2009. Jednak w ocenie Sądu może mieć ogromną wagę przy ocenie przesłanek wynikających z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym "obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod wzglądem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości". R.N. podnosił bowiem w skardze, że składając w dniu 14 maja 2009 r. wniosek o płatności na rok 2009 był przekonany, iż dysponuje zgodą współposiadacza na pobieranie dopłat do działek ewidencyjnych nr 98 i 99 i co się z tym wiąże, spełnia warunek, o którym mowa w art. 18 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich. I. N. złożył bowiem w dniu 16 kwietnia 2009 r. w obecności skarżącego oświadczenie o treści: "Oświadczam, że rezygnuję z ubiegania się o dopłaty bezpośrednie i ONW do ziemi na działkach nr Ew 98 i 99 położonych we wsi Z. Jednocześnie wyrażam zgodę aby te dopłaty otrzymał R. N. zam. w S. ul. A który uprawia tą ziemię. Wyrażam zgodę na zwrot przyznanych mi płatności. Dodaje że tej ziemi nie uprawiam t.j. działki 98 i 99 położonych we wsi Z.".

Dysponując powyższym oświadczeniem oraz nie posiadając wiedzy o odwołaniu tego oświadczenia, R. N. mógł być przekonany, jak podnosi w skardze, że w dniu składania wniosku o płatności na rok 2009 ma zgodę brata na pobieranie dopłat na działki 98 i 99. Skarżący oświadczył bowiem na rozprawie, że w jego ocenie oświadczenie z 16 kwietnia 2009 r. dotyczyło roku 2009 i lat następnych, a formalnie o odwołaniu tego oświadczenia dowiedział się w roku 2013. Ocena zatem kwestii okoliczności złożenia w dniu 16 kwietnia 2009 r. oświadczenia przez I. N. oraz odwołania tego oświadczenia ma istotne znaczenie dla ustalenia po stronie skarżącego istnienia winy w nieprawidłowym wypełnieniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2009.

Podkreślić przy tym należy, że wydając do tej pory decyzje w sprawie płatności na rok 2009 organy obu instancji nie miały wątpliwości, iż ze wzgledu na brzmienie art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zachodzą przesłanki do odstąpienia wobec R. N. od wymierzenia sankcji z uwagi na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych a kwalifikujących się do płatności. Decyzją z dnia [...]nr [...](uchyloną przez organ odwoławczy w dniu[...]) oraz decyzją z dnia [...]nr [...](utrzymaną przez organ odwoławczy w mocy decyzją z dnia [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał R. N. płatność ONW na 2009 r. w łącznej wysokości 789,39 zł. Uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 maja 2012 r. w spr. o sygn. III SA/Łd 1171/11 decyzji Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z dnia [...]oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, spowodowało, iż rozpoznając po raz trzeci sprawę wniosku R. N. o przyznanie płatności na rok 2009 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z dnia [...]nr [...] odmówił R. N. przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu: nizinne strefa I na rok 2009 i nałożył sankcje w wysokości 660,51 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Przy czym, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., zmieniając radykalnie dotychczasowe stanowisko w zakresie istnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia stronie sankcji, w żaden sposób nie wyjaśnił powodów takiego działania. W decyzji organu I instancji bark jest jakiegokolwiek uzasadnienia odnoszącego się do przyczyn niezastosowania przez ten organ art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W sytuacji, kiedy organ dwukrotnie wydawał już decyzję o płatnościach na rok 2009 i dwukrotnie przyznawał skarżącemu te płatności, mimo, że ustalenia w zakresie stanu faktycznego pozostają w zasadzie niezmienione, to przy kolejnym rozpatrzeniu sprawy i zajęciu zupełnie odmiennego stanowiska w zakresie wystąpienia przesłanek z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. winien był szczegółowo tę kwestie uzasadnić.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora [...]Oddziału ARiMR, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż braki uzasadnienia decyzji organu I instancji, spowodowane brakiem oceny sprawy w kontekście przepisu art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, nie miały wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że we wcześniejszych decyzjach w sprawie przyznania płatności na 2009 rok organy ARiMR oceniały zgromadzony na dzień wydania tych decyzji odpowiednio na dzień [...]w stosunku do decyzji Dyrektora ŁOR, utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję oraz na dzień [...]w stosunku do decyzji Kierownik Biura Powiatowego w S. Po uchyleniu natomiast tych decyzji przez WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 16 maja 2012 roku, przeprowadzono dodatkowe postępowanie dowodowe poprzez przesłuchanie świadków. Z zeznań tych wynika, w ocenie organu, że składając wniosek o przyznanie płatności złożył wniosek nieodpowiadający stanowi faktycznemu w terenie, strona miała świadomość współposiadania spornych gruntów rolnych i istniejącego konfliktu między stronami. W takim przypadku w celu uzyskania płatności strona powinna uzyskać zgodę współposiadacza lub w inny sposób udowodnić, że daną powierzchnię uprawiała samodzielnie.

Tymczasem R. N. podniósł w skardze, że podając we wniosku sporne działki nr 98 i 99 działał w dobrej wierze, gdyż był przekonany, że posiadając umowę dzierżawy gospodarstwa z ojcem A. N., jako posiadacz zależny uprawiający sporne działki, zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z 26 stycznia 2007 r. nie musi posiadać zgody pozostałych współposiadaczy. Ponadto, jego brat I. N. złożył w dniu 16.04.2009 r. oświadczenie zgodnie ze stanem faktycznym, że rezygnuje z ubiegania się o dopłaty bezpośrednie i ONW do działek nr ewid. 98 i 99 położonych we wsi Z. z jednoczesną zgodą, aby dopłaty te otrzymywał R. N., który uprawia tą ziemię. I. N. dodał, że nie uprawia działek 98 i 99. R. N. wskazał, że w czasie kiedy składał w dniu 14.05.2009 r. wniosek o dopłaty za 2009 r. był pewien, że niezależnie od dzierżawy spornych gruntów posiada oświadczenie I. o wyrażeniu zgody na pobieranie dopłat. Organ nie powinien zatem nakładać na niego sankcji. Podkreślił, że organ I instancji nie dokonał bezspornego wyjaśnienia kwestii czy oświadczenie I. N. z 16 kwietnia 2009 r. dotyczyło przyznania pomocy finansowej za 2009 r. czy również za 2010 r., co nakazał WSA.

Żaden z organów nie odniósł się do powyższych okoliczności podnoszonych przez skarżącego w kontekście przesłanek z art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż pojawiły się one dopiero na etapie skargi do sądu. Skoro bowiem organ I instancji w ogóle nie uzasadnił przyczyn odstąpienia od zastosowania powyższego przepisu, to wnosząc odwołanie skarżący nie miał możliwości należytej obrony swoich interesów i podnoszenia argumentów uzasadniających brak winy w nieprawidłowym zadeklarowaniu w dniu 14 maja 2009 r. działek rolnych do płatności.

Tymczasem powyższa kwestia jest obecnie istotą sporu między stroną a organami. R. N. nie kwestionuje już bowiem ani w odwołaniu, ani w skardze, ustalonej przez organy powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności ONW na rok 2009, lecz podkreśla, że nie zgadza się z ukaraniem go sankcjami i odmową przyznania płatności do działek rolnych, które bezspornie użytkuje.

Takie działanie organu z całą pewnością narusza art. 10 k.p.a. i prowadzi w rezultacie do pozbawienia strony możliwości działania i obrony swoich praw. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Mogą one odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Czynny udział strony przejawia się w szczególności w możliwości podnoszenia argumentów odnoszących się do stanowiska organu wyrażonego w toku postępowania, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Zatem poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności dokonywanych w toku postępowania. To nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a., taki obowiązek spoczywa właśnie na organach administracji publicznej.

W ocenie Sądu, brak uzasadnienia w decyzji organu I instancji stanowiska Kierownika, co do przyczyn niezastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, spowodowało, iż skarżący nie miał możliwości obrony swoich praw w postępowaniu odwoławczym i naruszało art. 10, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż organ odwoławczy nie miał możliwości wnikliwego odniesienia się do stanowiska strony w zakresie braku winy w nieprawidłowym zadeklarowaniu działek rolnych do płatności w dniu 14 maja 2009 r.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Na mocy art. 152 wskazanej ustawy, Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej ustawy, który stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji winien wyczerpująco odnieść się do argumentacji skarżącego w zakresie braku winy w nieprawidłowym zadeklarowaniu działek rolnych do płatności we wniosku z dnia 14 maja 2009 r., a w przypadku uznania, że wobec skarżącego nie ma zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, szczegółowo wyjaśnić swoje stanowisko w tym zakresie. W razie konieczności organ ten winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność, czy oświadczenie I. N. z 16 kwietnia 2009 r. dotyczyło przyznania pomocy finansowej za 2009 r. oraz kiedy skarżący dowiedział się o odwołaniu tego oświadczenia przez brata. W razie ewentualnego złożenia przez stronę odwołania, rolą organu drugiej instancji będzie ponowna analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem możliwości obciążenia skarżącego sankcjami za złożenie nieprawidłowego wniosku o przyznanie płatności na rok 2009.

k.ż.