Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 783/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: par. 31 ust. 1 pkt 4 i 12
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego M. D. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. P. i H. P. decyzją z .. kwietnia 2008 r. uzyskali pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego z garażem i zbiornikiem szczelnym na działce nr geodezyjny [...] położonej w N. W dniu [...] grudnia 2008 r. złożyli do Starosty Powiatowego w B. zgłoszenie wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków z filtrem żwirowo – roślinnym i takową oczyszczalnię wykonali.

Na wniosek J. D. zostało wszczęte postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w B., który ustalił fakt zrealizowania spornej oczyszczalni przydomowej i decyzją z [...] czerwca 2013 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

(Dz. U. z 2010 r. Nr 243, póz. 1623, ze zm.), nakazał A. i H. P. rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków z filtrem gruntowo-roślinnym o wydajności 0,6 m3 /na dobę/, wybudowanej na działce nr geod. [...], niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i udzielonym pozwoleniem na budowę z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz obowiązującymi warunkami technicznymi. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie inwestor dokonał istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, wymagającego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Ponadto podkreślił, że realizacja oczyszczalni ścieków na powyższym terenie jest niezgodna z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] maja 2007 r., wydaną przez Burmistrza W., a jej usytuowanie w odległości 18,50 m od studni i około 3 m od ogrodzenia działki od strony J. D. (granicy) jest niezgodne z obowiązującymi warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, póz. 690, ze zm.). Organ także wskazał, że w analizowanym przypadku brak jest możliwości doprowadzenia wybudowanego urządzenia do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi. Dlatego nakazał jego rozbiórkę. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., po rozpatrzeniu odwołania A. i H. P., decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ podkreślił, że lokalizację przydomowych oczyszczalni ścieków regulują przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z przepisem § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, (a więc wodę do picia i na potrzeby gospodarcze), niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m. W przedmiotowej sprawie odległość ta nie została zachowana, albowiem wynosi 18,50 m. Inwestor nie występował o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie odprowadzania ścieków. Zgodnie z decyzją ścieki miały być odprowadzane do szczelnego zbiornika, tymczasem inwestor odstąpił od załączonego projektu i zrealizował przydomową oczyszczalnię ścieków. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że skoro kontrolowana oczyszczalnia nie spełnienia warunków technicznych stawianych przydomowym oczyszczalniom ścieków, a jednocześnie brak jest możliwości doprowadzenia wybudowanego urządzenia do stanu zgodnego z prawem – warunkami technicznymi, to zachodziła podstawa do nakazania rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie

II SA/Bk 891/13 oddalił skargę A. i H. P. W całości podzielił ustalenia oraz ocenę prawną dokonaną w postępowaniu administracyjnym. Uznał, że na skutek dokonanej przez inwestorów zmiany sposobu odprowadzania nieczystości doszło do naruszenia przepisów techniczno- budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. W szczególności sporna oczyszczalnia znajduje się w odległości 18,5 m od studni (na działce inwestora), przy wymaganej odległości 30 m. Także wskazano w uzasadnieniu, ze decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 Prawa budowlanego jest decyzją związaną, co oznacza, że organ administracji w przypadku stwierdzenia przesłanek do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części ma obowiązek wydania decyzji nakazującej taką rozbiórkę. Nie może odstąpić od wydania takiej decyzji, uzasadniając to, np. względami społecznymi.

Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej NSA wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie II OSK 712/15 uchylił wyrok sądu I instancji oraz obydwie decyzje organów nadzoru budowlanego. Wskazał, że w sprawie zarówno Sąd jak i organy przyjęły istotne naruszenie przepisów techniczno-budowlanych w postaci ewidentnego niespełnienia wymogów przewidzianych w § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co w efekcie, .w ich ocenie, uniemożliwiło również legalizację robót budowlanych.

Tymczasem, jak zauważył NSA, z akt sprawy nie wynika, aby organ dokonywał jakiegokolwiek pomiaru odległości między studnią a przewodem rozsączającym. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Sąd pierwszej instancji przyjął za organem, że odległość między studnią a usytuowaniem przewodu rozsączającego wynosi 18,5 m. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się jedynie protokół dokonania oględzin z dnia [...] maja 2013 r., z treści którego nie wynika, aby podczas dokonywania oględzin wykonywane były pomiary odległości. Brak również jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o tym, aby w innym dniu poza oględzinami były przeprowadzane przez organ czynności, w trakcie których dokonywano by pomiarów odległości od oczyszczalni do studni. O czynnościach takich nie byli również informowani skarżący. Informacja, że odległość oczyszczalni od studni wynosi około 18,5 m pojawia się dopiero w decyzji organu pierwszej instancji i następnie pomimo kwestionowania tej odległości przez skarżących w trakcie trwania całego postępowania, jest ona przyjmowana bez zastrzeżeń przez organ odwoławczy, a następnie przez Sad pierwszej instancji. Ponadto z przepisu § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wynika, że odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić -licząc od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m. Z akt sprawy wynika, że studnia w stosunku do której liczono odległość oczyszczalni jest studnią skarżących, gdyż znajduje się na tej samej działce co oczyszczalnia, tj. na działce nr [...], stanowiącej własność A. i H. P. Studnia ta, jak wskazywali skarżący, została nabyta przez nich wraz z działką i od samego początku woda z tej studni była wykorzystywana jedynie do celów gospodarczych (podlewanie ogrodu, zasilanie pieca centralnego ogrzewania, itd.). Woda ta, jak podnosili skarżący, nie nadaje się i nie nadawała się do spożycia przez ludzi. NSA wskazał na obowiązek ustalenia nie tylko odległości, ale, przede wszystkim, charakteru studni – czy woda jest wykorzystywana do spożycia przez ludzi i do celów domowych. Dokonał wykładni systemowej pojęcia "woda przeznaczona do spożywania przez ludzi:. Z uwzględnieniem regulacji przepisu art. 2 pkt 18a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r. póz. 139), skonstatował, że woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to woda w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczona do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach. Tym samym za wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a więc wodę przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych nie można uznać wody wykorzystywanej do celów gospodarczych (podlewanie ogrodu, zasilanie pieca centralnego ogrzewania, itd.). Odmienne są bowiem cele wykorzystywania takiej wody.

Sąd II instancji uznał, że stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku co do tego, że nie zachodziła możliwość nałożenia na inwestorów obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego było przedwczesne. Nie ustalono bowiem odległości oczyszczalni od studni a przede wszystkim nie wyjaśniono czy studnia dostarcza wodę przeznaczona do spożycia przez ludzi lub do innych celów domowych. Podkreślono, że regulacje prawne służyć mają głównie ochronie uzasadnionych interesów osób trzecich. Zalecono wyjaśnienie tych okoliczności.

Ponownie rozpoznając sprawę, po przeprowadzeniu oględzin oraz dopuszczeniu dowodu z dokumentów – schematu przydomowej oczyszczalni ścieków z filtrem żwirowo – roślinnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z [...] kwietnia 2017 r. z powołaniem się na art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 i 7 ustawy Prawo budowlane (dalej jako p.b.) odmówił nakazania wykonania czynności lub robót budowlanych. Ustalił odległość między studnią a krawędzią filtru oczyszczalni na 18,70 m a odległość między krawędzią filtru do ogrodzenia działki G. D. na 2,9 m. Studnia chłonna zaś znajduje się w odległości 6,52 m od wywiewki do krawędzi budynku mieszkalnego. Nie ustalono czy sporna oczyszczalnia posiada przewody rozsączające. Odległość studni chłonnej od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do celów sanitarnych ma 30 m bazując na mapie poinwentaryzacyjnej budynku mieszkalnego. Z uwagi na tę ostatnią odległość – spełniającą wymogi warunków technicznych oraz wobec zgłoszenia robót budowlanych (bez sprzeciwu organu), zdaniem PINB w B. nie zachodziła podstawa do nałożenia na inwestorów obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. D. zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 KPA przez niezebranie podstawowego materiału dowodowego, w szczególności nieustalenie czy studnia dostarcza wodę do spożycia przez ludzi i celów domowych. Zarzucił poczynienie oceny przez organ I instancji wyłącznie na podstawie oświadczenia inwestora, iż wodę do celów spożywczych przywozi w butelkach. Nie uwzględniono materiału dowodowego wynikającego z bliźniaczej sprawy w której ten sam organ nakazał rozbiórkę przydomowej oczyszczalni P. S. korzystającego ze studni inwestora w sprawie niniejszej. Wątpliwości odwołującego się budziło także ustalenie co do charakteru studni w sytuacji gdy od maja 2014 r. inwestor po złożeniu wniosku o warunki podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie podłączył się do tej sieci i prawdopodobnie nie zakończył postępowania, czego organ nie wyjaśnił. Nadto odwołujący się zarzucił niewyjaśnienie faktycznego podłączenia rury i niesprawdzenie czy oczyszczalnia posiada przewody rozsączające, jak też zakwestionował ocenę co do spełnienia wymogu odległości 30 m powołując się na ustalenia starosty B. w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy studni na działce J. D. Zaakcentował, że sporna oczyszczalnia została tak zlokalizowana, że uniemożliwia lokalizację studni głębinowych na działkach sąsiednich z uwagi na wymaganą odległość 30 m.

Odwołujący wytknął PINB, że nie uwzględnił faktu, że na terenie miejscowości N. obowiązuje strefa ochronna ujęć wód podziemnych i powierzchniowych określona w Rozporządzeniu nr 13/2014 DRZGW w Warszawie z 24.07.2014 r., ogłoszonym DZ. Urz.WP z 21.08.2014 r., nieruchomość inwestorów podlega pod tę strefę a tam zakazane jest wyposażenie indywidualnych posesji w przydomowe oczyszczalnie ścieków. Dlatego, jak wskazał, decyzje ustalające warunki zabudowy stanowiły o wyposażeniu w szamba a nie w oczyszczalnie ścieków.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji. Orzekł o nakazaniu – A. P. i H. P., w terminie do dnia [...] października 2017 r.:

1) - przeniesienia osadnika gnilnego, stanowiącego część przydomowej oczyszczalni ścieków, wykonanej na działce o nr geodezyjnym [...] przy ul. [...] w N., w taki sposób, aby jego odległość od granicy działki sąsiedniej wynosiła minimum 2,0 m,

2) wykonania wentylacji przedmiotowego osadnika gnilnego, wyprowadzonej co najmniej 0,6 m powyżej poziomu gruntu.

Na podstawie oględzin i oświadczenia inwestora oraz właściciela nieruchomości nr [...] uznał, że woda ze studni na działce nr [...] nie jest wykorzystywana do picia, a do celów gospodarczych.

Dlatego odległość pomiędzy studnią a oczyszczalnią na działce inwestora, mniejsza niż 30 m, nie narusza wymogów §31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Natomiast jest niezachowana odległość do granicy z działką nr [...] P. S. (przy wymaganej 2 m wynosi ona 1,60 m), to należało nałożyć obowiązek przeniesienia osadnika górnego.

Zdaniem organu przydomowa oczyszczalnia ścieków na ich nieruchomości ani na sąsiednie. Stwierdzone zaś naruszenie odległości wobec granicy działki nr [...] mogło zostać naprawione nałożonymi w decyzji obowiązkami. Odwołano się do wytycznych NSA zawartych w wyroku w sprawie II OSK 712/15.

Skargę do WSA w Białymstoku na powyższą decyzję wniósł M. D. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego a w szczególności:

- przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w zw. z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie możliwym jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sytuacji gdy nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia czy studnia głębinowa wykonana w odległości mniejszej niż 30 m od przydomowej oczyszczalni faktycznie nie dostarcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;

- art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie bez uwzględnienia, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy brak jest możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem z uwagi na obowiązujące na danym terenie rozporządzenie nr 13/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej komunalnych ujęć wód podziemnych i powierzchniowych dla B. w J. i W. zakazujące wyposażania przedmiotowej działki w przydomową oczyszczalnię ścieków;

oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci:

- art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zebrania i rozpatrzenia podstawowego materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, i przyjęcie jedynie na podstawie oświadczenia inwestora (głównego zainteresowanego w sprawie), że studnia głębinowa istniejąca w nieprzepisowej odległości od przydomowej oczyszczali nie dostarcza wody., przeznaczonej do spożycia przez ludzi;

- art. 80 Kpa w zw. z art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny poprzez brak uwzględnienia interesów osób trzecich tj. właściciela działki sąsiedniej, który z uwagi na zlokalizowaną na działce [...] przydomową oczyszczalnię, której obszar oddziaływania (promień 30 m) w całości obejmuje działkę [...], nie ma możliwości wybudowania na tej działce studni głębinowej.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy P. Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji PINB oraz zasądzenie od organu nadzoru budowlanego II instancji kosztów postępowania.

Skarżący ocenił, że organy obydwu instancji nie wykonały zaleceń NSA zawartych w wyroku w sprawie II OSK 712/15 bowiem nie wyjaśniły należycie charakteru studni oraz odległości. Nie uwzględniły wydanych nakazów rozbiórki dla identycznych oczyszczalni ścieków dla nieruchomości sąsiadujacych z działką inwestorów. Nie wyjaśniły kwestii podłączenia się inwestorów do sieci kanalizacyjnej i prawdziwego sposobu zaopatrywania się w wodę pitną dwóch rodzin podłączonych do studni na działce nr [...]

Przede wszystkim zaś zaakcentowano w skardze brak możliwości uznania spornej oczyszczalni za zgodną z prawem w sytuacji obowiązywania zakazu wynikającego z rozporządzenia DRZGW z 24 lipca 2014 r. oraz ograniczenia prawa własności skarżącego.

Swoje stanowisko M. D. podtrzymał w piśmie uzupełniającym z [...].01.2018 r.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutu, iż nie zostało uwzględnione w toku postępowania, że na terenie inwestycji obowiązuje rozporządzenie z 2014 r. zakazujące wykonywania przydomowych oczyszczalni ścieków, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wyjaśnił, iż nie pominął tego faktu, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż zakaz ten został wprowadzony po zrealizowaniu przez mał. P. przydomowej oczyszczalni ścieków, na podstawie skutecznego zgłoszenia. Z tego też powodu zakaz ma zastosowanie do przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości inwestora. Ponadto podnoszono, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.12.2016 r. sygn.. akt 712/15 także został wydany po wprowadzeniu tego zakazu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu. Zaskarżona decyzja nie może się ostać. Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 190 oraz 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. 2017 poz. 1369) – dalej jako p.p.s.a. – zarówno sąd rozpoznający obecnie sprawę (art. 190) jak i organy administracyjne (art. 153) były związane ocena prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku w sprawie II OSK 712/15. Związanie to oznacza, iż ani sąd, ani organy nie mogły formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonymi przez sąd II instancji poglądami. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, odstąpienie od wykładni prawa zawartej w orzeczeniu NSA może mieć miejsce wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego rozpoznania, uległ zasadniczej zmianie, takiej, że nie będą miały do niego zastosowania przepisy wyjaśniane przez NSA lub gdy zmienia się stan prawny (vide wyroki w sprawach: IVSA/Po 812/17 z 5.10.2017 r., I SA/Łd 681/17 z 23.08.2017 r. dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http: //orzeczenia.nsa.gov.pl., dalej jako CBOSA). Inaczej rzecz ujmując obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, ale może być wyłączony w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (wyrok w sprawie II OSK 259/16 z 17.10.2017 r.).

W wyroku w sprawie II OSK 712/15 NSA przesądził o dopuszczalności prowadzenia w niniejszej sprawie postępowania w trybie art. 51 ustawy – Prawo budowlane w sytuacji istnienia pozwolenia na budowę i późniejszego złożenia zgłoszenia zamiaru wykonania przydomowej oczyszczalni przy ustaleniach pozwolenia na budowę sposobu odprowadzenia ścieków w postaci zbiornika szczelnego i braku sprzeciwu organu odnośnie zgłoszenia. Ocena ta jest wiążąca, bowiem w zakresie sposobu działania inwestorów nie zaszła, po wyroku Sądu II instancji, żadna zmiana faktyczna ani prawna.

Natomiast w powołanym wyżej wyroku NSA zalecił przede wszystkim prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy tj. w pierwszej kolejności charakteru studni kopanej na działce inwestorów – czy dostarcza im wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi lub innych celów domowych a w sytuacji odpowiedzi twierdzącej- zbadanie odległości od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej. Oceny nakazał dokonać nie tylko poprzez pomiar odległości, ale także wyjaśnienie kwestii przyłączenia się inwestorów do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.

Organ I instancji dokonał pomiarów odległości, uznał, że działka inwestorów nie jest podłączona do sieci wodno – kanalizacyjnej a woda ze studni (jak oświadczył inwestor) wykorzystywana jest do celów sanitarnych i domowych. Nie zostały więc naruszone odległości wymagane przez przepisy techniczno – budowlane z uwagi na charakter studni (niedostarczającej wody do spożycia przez ludzi).

Organ odwoławczy podzielił ustalenia co do charakteru studni na działce inwestorów jako niedostarczającej wody do spożycia a jedynie do celów gospodarczych, zatem niewymagającej zachowania odległości określonej w § 31 ust 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Natomiast zauważył niezachowanie odległości osadnika gnilnego od granicy z działką sąsiednią P. S., co według organu pozwalało na nałożenie obowiązków doprowadzających do stanu zgodnego z prawem.

Przede wszystkim zauważyć należy, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania i nie rozważył ich należycie a mimo podjęcia prób uzupełnienia materiału dowodowego tego postępowania uzupełniającego nie dokończył a podjął rozstrzygnięcie. Wątpliwości sądu budzi nadto czynność odebrania w trybie art. 50 KPA od P. S. oświadczenia w dniu [...].06.2017 r. – faktycznie przesłuchanie w charakterze strony przy braku powiadomienia pozostałych stron i umożliwienia im zadawania pytań oraz ustosunkowania się. W tym miejscu przytoczyć należy stanowisko zaprezentowane w wyroku w sprawie II SA/Łd 814/16 z 17.06.2017 r. (Lex nr 2201098), w którym stwierdzono:

" 1. Osobiste stawiennictwo, o którym mowa w art. 50 i n. k.p.a., ma na celu wyjaśnienia pewnych kwestii przed organem, których nie można wyjaśnić pisemnie. Nie służy ono jednak do konfrontowania stron o sprzecznych interesach, temu służy przeprowadzenie rozprawy, na której strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Ponadto strony mogą wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego.

1. Nie można również "pod osłoną" wezwania do osobistego stawiennictwa przeprowadzać czynności dowodowych, na które strona nie jest przygotowana.

2. Z przepisów art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. wynika, że organ winien uprzedzić stronę, że będzie przesłuchiwana i że mogą jej zadawać pytania inne strony. Jednak możliwość przesłuchania strony nie uprawnia do konfrontowania stanowisk stron o sprzecznych interesach. Przesłuchanie ma jedynie na celu ustalenie pewnych okoliczności poprzez odpowiedzi na pytania, natomiast przesłuchujący nie może kwestionować tych odpowiedzi prowadząc ze świadkiem dyskusje.

3. Ponadto przesłuchanie stron jest dowodem ostatnim, zgodnie z art. 86 k.p.a, winno wieńczyć postępowanie wyjaśniające, a nie je rozpoczynać".

Skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela zaprezentowane powyżej stanowisko. Wyżej wskazane uchybienia dyskwalifikują zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa procesowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim, jednak wbrew stanowisku zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę, z uzasadnienia decyzji z [...].08.2017 r. nie wynika rozważenie nowozaistniałej kwestii - obowiązywania m. innymi na nieruchomości inwestorów zakazu wyposażania posesji w indywidualne systemy oczyszczania ścieków. Cytowany w odpowiedzi na skargę akapit z uzasadnienia zaskarżonej decyzji brzmi następująco: "Ponadto zgłoszenie zamiaru wykonania oczyszczalni na nieruchomości pp. P. zostało przyjęte skutecznie w dniu [...].12.2008 r. Podnoszone przez pełnomocnika strony okoliczności z 2014r. i 2015r. nastąpiły, gdy przedmiotowa oczyszczalnia była już - legalnie - zrealizowana. Dodatkowo z żadnego dokumentu, który znajduje się w aktach sprawy, nie wynika, aby w/w zgłoszenie obejmowało studnię na nieruchomości pp. P. zaznaczoną "do likwidacji". Stanowisko p. D. w tej kwestii podważa również inwestor".

Nie nawiązuje on, ani wcześniejszy tekst uzasadnienia do zakazu wynikającego z rozporządzenia DRZGW z [...].07.2014 r. a nawiązuje ogólnie do podnoszonych przez uczestnika postępowania okoliczności. Uczestnik postępowania podniósł fakt, iż w 2014 roku inwestor podjął czynność podłączenia się do sieci wodno- kanalizacyjnej, a skoro do chwili obecnej prawdopodobnie ich nie ukończył, to świadczy to w jego ocenie, ze woda ze studni służy nie tylko do celów gospodarczych (spłukiwania toalet), jak przyjęły organy. Inwestor bowiem nie jest zainteresowany podciągnięciem do sieci wodno – kanalizacyjnej korzystając z własnej studni.

Zdaniem sądu kwestia podstawowa - charakteru studni – czy dostarcza właścicielom nieruchomości od lat (jak dowodzą od nabycia posesji) wodę wyłącznie do celów gospodarczych, zaś do celów pitnych i domowych rodzina od lat korzysta z wody butelkowanej, zakupionej – nie została należycie wyjaśniona a podjęta ocena uzasadniona. W odwołaniu uczestnik postępowania podniósł istotne dla tych ustaleń okoliczności wskazując dowody, co zostało pominięte. Organ II instancji co prawda wystąpił do Starosty Powiatowego w B. o określone informacje i nadesłanie decyzji, ale nie czekając na wykonanie wezwania wydał własną decyzję. Sąd przypuszcza, że powodem takiego wykonywania czynności była opieszałość Starosty w realizacji prośby, ale dbałość o sprawne rozpoznanie odwołania nie może stanowić podstawy do oceny, iż zasady procedury administracyjnej nie zostały naruszone. Także zasady doświadczenia życiowego nie umacniają zajętego przez organy stanowiska, przy tym argumenty odwołania w tym przedmiocie wymagały ustosunkowania się czego zabrakło.

Skład orzekający w sprawie niniejszej nie może także zgodzić się ze stanowiskiem PWINB odnoszącym się do braku wpływu rozporządzenia DRZGW zawierającego zakaz wyposażenia posesji w indywidualne systemy oczyszczania ścieków na ocenę zgodności z przepisami spornej oczyszczalni, która zaistnieje po wykonaniu nałożonych zaskarżoną decyzją obowiązków (nota bene pkt II obowiązku w ogóle nie został uzasadniony). Powołanie się na wyrok NSA nie jest wystarczające. W sytuacji gdy okoliczność obowiązywania na danym terenie zarządzenia nie była znana sądowi administracyjnemu w sprawie II OSK 712/15, nie można obecnie uznawać, iż skoro zarządzenie wydane było przed wyrokiem Sądu II instancji i przed wykonaniem oczyszczalni przy braku sprzeciwu organu administracji architektoniczno – budowlanej, to owe zarządzenie nie ma żadnego wpływu dla obecnego rozstrzygnięcia sprawy przed organami nadzoru budowlanego. Istotą postępowania naprawczego jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Obiektem tym jest przydomowa oczyszczalnia ścieków podlegająca, wg wiążącej oceny NSA postępowaniu na podstawie art. 50- 51 Prawa budowlanego w sytuacji niezgodności z warunkami technicznymi. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia DRZGW z dnia 24.07.2014 r. o ustaleniu strefy ochronnej komunalnych ujęć wód podziemnych i powierzchniowych dla B. w J. i W. (DZUrz. Woj. Podl. 2014.2921) na terenie ochrony pośredniej zabrania się "wyposażania posesji w indywidualne systemy oczyszczania ścieków". Z pozycji nr 6405 załącznika nr 5 do tego rozporządzenia wynika, że działka inwestorów nr [...] znajduje się właśnie w tej strefie ochrony pośredniej.

Rozporządzenie jest aktem prawa aktualnie obowiązującym. Skoro postępowanie toczy się aktualnie, nie ma znaczenia, że w dacie wykonania obiektu (oczyszczalni), zakaz jeszcze nie istniał. Organ winien doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie orzekania a nie budowy.

W tym miejscu powołać można stanowisko sądów administracyjnych, z którymi skład orzekający w sprawie niniejszej się zgadza, iż celem postępowania toczącego się na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowalnego jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, w szczególności prawa budowlanego szeroko rozumianego. Pojęcia "do stanu zgodnego z prawem" nie można ograniczyć do przepisów techniczno – budowalnych (vide: wyroki w sprawach II OSK 2689/15 z 22.06.2017 r., II SA/Op 149/17 z 25.07.2017 r., II SA/Rz 1360/16 z 28.06.2017 r., CBOSA) Zatem także zgodność z innymi mającymi zastosowanie przepisami, musi być oceniana i ma wpływ na wynik tej oceny, w szczególności na dopuszczalność legalizacji danego obiektu budowlanego. Jednocześnie, wbrew ocenie PWINB, decydujące znaczenie ma stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji (vide wyroki w sprawach: II SA/Gd 439/17 z 18.10.2017 r., VII SA/Wa 1544/16 z 4.10.2017 r., II SA/Gd 147/17 z 26.07.2017 r., CBOSA). Jak stwierdził Sąd w powołanym wyroku w sprawie VII SA/Wa 1544/16: "istotą postępowania, o którym mowa w art. 51 p.b., jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym wykonane roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami p.b. A zatem, organ powinien wyjaśnić, jakie przepisy prawa powinny być stosowane, a także ustalić pod rządem jakich przepisów roboty budowlane zostały zrealizowane i czy obecnie obowiązujące przepisy pozwalają na uznanie robót budowlanych wykonanych pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów za stan zgodny z prawem".

Powyższa ocena nie pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem NSA zajętym w wiążącym wyroku w sprawie II OSK 712/15, bowiem sąd II instancji w ogóle nie wypowiedział się w zakresie wpływu rozporządzenia DRZGW z 24.07.2014 r. na możliwość legalizacji obiektu w sprawie niniejszej. Ta okoliczność – istnienia oraz obowiązywania rozporządzenia – ujawniła się już po wyroku NSA, bo w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej na skutek owego wyroku.

Podkreślić należy, że obowiązkiem organu odwoławczego było rozpoznanie odwołania w pełnym zakresie, co nie zostało uczynione. W szczególności budzi wątpliwość bardzo pobieżna ocena charakteru studni na działce inwestora co jest kluczowe dla oceny czy sporna oczyszczalnia ścieków narusza wymogi § 31 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych która to sytuacja, jak wiążąco uznał NSA, uruchamiałaby przedmiotowe postępowanie. Najbardziej istotne ustalenia zostały poczynione wyłącznie na podstawie oświadczenia inwestora i P. S., także czerpiącego wodę ze spornej studni, nota bebe wobec którego nakazano rozbiórkę jego oczyszczalni ścieków. Nie skonfrontowano tych wyjaśnień (wyżej wymienieni nie byli przesłuchani w charakterze strony) z pozostałymi dowodami, w tym decyzją o warunkach zabudowy, nie wyjaśniono kwestii niepodłączenia się inwestora do kanalizacji ogólnej co byłoby uzasadnione (podłączenie) przy korzystaniu z zakupowanej wody nie tylko do celów pitnych ale i pozostałych, domowych. Nie ustosunkowano się do istotnych okoliczności w przedmiocie oceny charakteru studni podniesionych w odwołaniu, chociażby przyczyn okresowych badań wody ze studni nieużywanej do celów pitnych i domowych. Nie zbadano warunków zabudowy udzielonych inwestorowi ani przyczyn nakazania rozbiórek pozostałych oczyszczalni na działkach sąsiednich, którą okoliczność podnosił uczestnik postępowania.

Również, jak wyżej wykazano, nie może być podzielona ocena organu odwoławczego o braku jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie sprawy obowiązywania zakazu sytuowania oczyszczalni przydomowych z uwagi na strefę ochronną, zawartego w powołanym rozporządzeniu z 24.07.2014 r.

W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 50 i 51, Prawa budowlanego organy nadzoru budowalnego mają za zadanie ocenić czy dany obiekt można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, zaś gdy okaże się, że nie ma możliwości doprowadzenia do zgodności z prawem, organ wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę.

W tym miejscu powtórzyć można za wyrokiem w sprawie II SA/Op 149/17 z 25.07.2017 r. "W trybie naprawczym (art. 50-51 p.b.) nie chodzi o to, aby organ nakazał lub odmówił nakazania rozbiórki, lecz o to aby w toku prowadzonego postępowania ustalił, czy doszło do wykonania robót budowlanych, które mogą-skutkować koniecznością dokonania odpowiednich zmian mając na uwadze słuszny interes osób trzecich oraz czy jest możliwe nakazanie wykonania przez inwestora takich czynności lub robót budowlanych, które doprowadziłyby obiekty stanu zgodnego z prawem i z poszanowaniem wspomnianych interesów osób trzecich. Dopiero brak możliwości nakazu wykonania odpowiednich czynności lub robót, przy jednoczesnym ustaleniu, że doszło do wykonania robót budowlanych naruszających obowiązujący porządek prawny, może skutkować nakazem rozbiórki bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b.)".

Na skutek niniejszego wyroku PWINB ponownie rozpozna odwołanie M. D. od decyzji z [...].04.2017 r. z uwzględnieniem powyżej zaprezentowanej oceny oraz pamiętając o istocie postępowania odwoławczego polegającego na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy. W przypadku konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego, która w sprawie niniejszej wydaje się być uzasadniona, oceni zasadność i dopuszczalność wykorzystania regulacji art. 136 KPA.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 lit c ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi z 30.08.2002 r. (Dz. U. 2017 poz. 1369) orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a.. Składa się na nie wpis od skargi w kwocie 500 zł. uiszczony przez skarżącego.