Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3065/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 134 par. 1; art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1, art. 5 ust. 2; art. 2
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 15 października 2021 r. nr PR3.6400.58.2020.6.GLV/F w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 października 2021 r. nr PR3.6400.58.2020.6.GLN/F Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej utrzymał w mocy decyzję

Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2019 r. nr PR3.6400.27.2018.NIW.3

w przedmiocie umorzenia postępowania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z 29 sierpnia 2018 r., nr PR3.6400.27.2018.NIW.3, Minister Finansów (poprzednik prawny Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej) działając

na podstawie art. 105 § 1 i art. 104 § 1 k.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne, w sprawie zastosowania ustawy z 1968 r. w stosunku

do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], róg z ul. [...], objętej wykazem hipotecznym [...]. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Minister stwierdził, że nie posiada dowodów, aby roszczenia jakiejkolwiek osoby wynikające z utraty praw do nieruchomości położonej w [...], [...] przy ul. [...],

róg z ul. [...], spełniały przesłanki zastosowania któregokolwiek z układów. W świetle powyższych ustaleń uznano, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych

do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r.

Tym samym organ pierwszej instancji stwierdził, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w całości, albowiem brak jest materialnoprawnych podstaw

do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Prezydent m. st. Warszawy.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister stwierdził, że "(...) z posiadanej i opracowanej dokumentacji wykonania układów indemnizacyjnych wynika, że nie są znane

dane potwierdzające, aby za nieruchomość położoną w W., [...], przy ul. [...], róg z ul. [...], objętą wykazem hipotecznym [...], przyznano odszkodowanie na podstawie któregokolwiek z układów indemnizacyjnych, zawartych przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej lub Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W szczególności dane takie nie wynikają

z decyzji z dnia [...] marca 1965 r., nr [...] (...)". Akta sprawy prowadzonej

przez Komisję amerykańską dowodzą, że Z. T. - wnioskiem nr [...], zgłosiła swoje roszczenie przed Komisją w stosunku do "Działki miejskiej przy ul. [...], [...], W., znajdującą się niedaleko rogu ul. [...] (3-cia działka od rogu od ul. [...])

Nr w rejestrze gruntów (numer hipoteczny) [...] (...)"(cyt. z ww. wniosku nr [...] przetłumaczonego z języka angielskiego na język polski przez tłumacza przysięgłego).

We wniosku tym wskazała również, że mienie to nabyła dla niej, jako wówczas osoby niepełnoletniej, jej matka – M. C.. Komisja rozpatrując wniosek Z.K. , na mocy decyzji nr [...] z [...] marca 1965 r., która 13 maja 1965 r. stała się ostateczna, oddaliła roszczenie powódki w zakresie dotyczącym nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], w dzielnicy [...]. Jednocześnie przedmiotową decyzją

- przyznała odszkodowanie za utratę prawa własności do innej nieruchomości.

W decyzji Komisja wskazała, że Z.K. jest obywatelką

Stanów Zjednoczonych od dnia swojej naturalizacji, tj. [...] listopada 1946 r.

Ponadto stwierdzono "(...) na podstawie oficjalnej polskiej dokumentacji, że matka powódki, M. C., była zarejestrowaną właścicielką

[...] metrów kwadratowych niezabudowanego gruntu zapisanego jako

"[...]" znajdującej się przy ulicy [...], w dzielnicy

[...], w mieście W., Polska, oraz że nieruchomość ta była objęta treścią Dekretu z 26 października 1945 roku (Dz. U. 1945, nr 50, poz. 279). Dekret ten, obowiązujący od 21 listopada 1945 roku, przewidywał przejmowanie gruntów w [...]. Przy braku dowodów o znaczeniu przeciwnym,

Komisja stwierdza, że grunty powódki zostały przejęte dnia 21 listopada 1945 roku.

Z powyższego w sposób jasny wynika, że majątek będący przedmiotem roszczenia

nie należał do obywatela Stanów Zjednoczonych dnia 21 listopada 1946 roku,

w dniu utraty, co jest wymagane celem wypłaty odszkodowania (...)".

Tym samym Komisja uznała, że "W zakresie w jakim prawa i udziały powódki odnośnie mienia, na których opiera się roszczenie, nie należały nieprzerwanie do obywatela Stanów Zjednoczonych od dnia utraty mienia do 16 lipca 1960 roku, roszczenie to

nie jest roszczeniem obywatela Stanów Zjednoczonych zgodnie z definicja zawartą

w Załączniku A do Umowy z Polską w sprawie roszczeń z 1960 roku

i tym samym zostaje oddalone." Jednocześnie Komisja stwierdziła, że

"(...) M. C. była obywatelką Stanów Zjednoczonych od dnia

swojej naturalizacji, [...] marca 1954 roku, oraz że zmarła nie pozostawiwszy testamentu dnia [...] maja 1956 roku, pozostawiając powódkę Z.K.,

jako swą jedyną spadkobierczynię" (wyżej wskazane cytaty pochodzą z decyzji

nr [...] przetłumaczonej z języka angielskiego na język polski przez tłumacza przysięgłego).

Mając powyższe na uwadze, Minister zauważył, że rola decyzji, o której mowa w art. 2 ustawy z 1968 r., ogranicza się jedynie do deklaratoryjnego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na Skarb Państwa (na co wyraźnie wskazuje sformułowanie użyte w przepisie art. 2) i dalszą kwestią pozostaje to, czy decyzja ta może być podstawą wpisu tego prawa do księgi wieczystej, a więc także i to, czy będzie

do tego celu wykorzystana (por. ww. wyrok NSA z 19 października 2006 r., sygn. akt

I OSK 367/05).

Zgodnie z art. II Układu roszczeniami, o których mowa w artykule I są roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu:

nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw

i interesów związanych lub odnoszących się do mienia,

przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym rozumie się,

że dla celów niniejszego ustępu datą przejęcia własności albo utraty używania

lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane do mienia,

długów przedsiębiorstw, które zostały znacjonalizowane lub przejęte

przez Polskę i długów, które obciążały mienie znacjonalizowane, przejęte na własność lub inaczej przejęte przez Polskę.

Z załącznika do ww. umowy lit. A pkt /a/ wynika ponadto, że tymi roszczeniami są

ww. prawa i interesy, które od daty nacjonalizacji, przejęcia na własność lub innego przejęcia, do dnia wejścia w życie niniejszego układu, były nieprzerwanie bezpośrednio własnością osób fizycznych będących obywatelami Stanów Zjednoczonych.

Minister ustalił, że z roszczeniem o odszkodowanie za utratę prawa własności

do przedmiotowej nieruchomości wystąpiła do Komisji – Z. K,

jako spadkobierczyni M. C. Fakt posiadania obywatelstwa

Stanów Zjednoczonych Ameryki przez M. C., w drodze naturalizacji

- od [...] marca 1954 r., został potwierdzony w trakcie postępowania przed Komisją

o przyznanie odszkodowania (dowód: treść ww. decyzji nr [...]) prowadzonego

na podstawie ww. umowy międzynarodowej. Stwierdzono również podczas postępowania, że M. C. zmarła [...] maja 1956 r., a spadek po niej nabyła

(w całości) córka – Z.K., obywatelka Stanów Zjednoczonych

od daty naturalizacji, tj. od [...] listopada 1946 r. (fakty ustalone na podstawie ww. decyzji nr [...]). Skoro M. C. nabyła obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki - [...] marca 1954 r., to jest po dniu przejścia nieruchomości położonej

w W. przy ul. [...], [...], na rzecz

Skarbu Państwa, co miało miejsce w dniu [...] listopada 1945 r., to Komisja uznała,

że majątek ten nie należał do obywatela Stanów Zjednoczonych, w dniu jego utraty.

Z tego powodu Komisja oddaliła roszczenie w tym zakresie i nie przyznała odszkodowania za utratę prawa własności do ww. nieruchomości.

Wobec powyższych ustaleń, w szczególności na skutek braku spełnienia przesłanki przewidzianej w ustawie z 1968 r. Minister stwierdził, że nieruchomość położona

w W. przy ul. [...], [...] nie została objęta skutkami Układu.

Tym samym w niniejszej sprawie nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego, w odniesieniu do którego organ mógłby zająć przewidziane prawem stanowisko. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W sytuacji takiej brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy lub brak jest podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego.

Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a.,

to brak przedmiotu postępowania, a tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok WSA w Poznaniu z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt

IV SA/Po 654/09). Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjno-prawnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego materialnoprawnego stosunku

(zob. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 9, Warszawa 2008).

Rozstrzygnięcie wydawane w trybie ustawy z 1968 r. jako decyzja deklaratoryjna stwierdza jedynie zaistnienie pewnego stanu, istniejącego już niezależnie od niej samej, potwierdza skutki prawne powstałe z mocy samego prawa. Przejście nieruchomości

na własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustaw nacjonalizacyjnych

lub przejęcie ich w inny sposób w wyniku zastosowania polskich przepisów lub decyzji administracyjnych jest jednym z warunków wskazanych w umowach międzynarodowych o uregulowaniu roszczeń finansowych z innymi państwami. Spełnienie tego oraz innych warunków wskazanych w tych umowach oznacza stan przejścia nieruchomości

lub praw na rzecz Skarbu Państwa na podstawie tych umów (art. 1 ustawy z 1968 r.). Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie ustawy z 1968 r. jest więc ustalenie wystąpienia takiego stanu prawnego, w którym określone prawa przeszły

na Skarb Państwa, a roszczenia wynikające z tego przejścia, przysługujące uprzednim właścicielom wygasły wskutek zawarcia układów indemnizacyjnych. Ustalenie to prowadzi do stwierdzenia, w formie decyzji deklaratoryjnej, przejścia nieruchomości

na rzecz Skarbu Państwa w związku z zawarciem określonego układu indemnizacyjnego.

Ustalenie, że nie nastąpiło przejście nieruchomości na Skarb Państwa

oraz wygaśnięcie roszczeń ze względu na zawarcie układów indemnizacyjnych oznacza, że taki stan prawny nie zaistniał, a zatem nie ma też sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Bezsporne przy tym pozostaje, że pierwsza przesłanka umożliwiająca stwierdzenie przejścia przedmiotowej nieruchomości

na własność Skarbu Państwa, na podstawie ustawy z 1968 r., została spełniona.

Poza sporem pozostaje również fakt, że w toku postępowania nie zostało udowodnione, aby byłej właściciele nieruchomości przyznano odszkodowanie na podstawie któregokolwiek z układów indemnizacyjnych. Nie udowodniono również, aby w dacie utraty nieruchomości, jej była właścicielka lub jej następca prawny posiadali obywatelstwo któregokolwiek z Państw będącego ich stroną, a zatem, że do uzyskania takiego odszkodowania byli uprawnieni. W przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Wykładnia językowa przepisu art. 2 ustawy z 1968 r. bezsprzecznie dowodzi, że możliwość wydania decyzji odmownej nie została

w tym przepisie przewidziana ani wprost, ani w sposób dorozumiany.

Treść analizowanej normy prawnej nie zawiera także alternatywnej do pozytywnej decyzji - formy załatwienia sprawy, ani nie wskazuje przesłanek załatwienia sprawy

w sposób odmienny, niż "stwierdzenie przejścia". Przepis posługuje się sformułowaniem "na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście",

a nie np. decyzji w sprawie przejścia czy decyzji w przedmiocie przejścia, etc. Zatem,

w ocenie Ministra decyzja odmowna może być wydana tylko wówczas, gdy została wyraźnie przewidziana przepisami prawa, a dyspozycja art. 2 ustawy z 1968 r.

takiej możliwości nie wskazuje.

W konsekwencji powyższego, skoro w niniejszej sprawie nie wystąpił stan podlegający stwierdzeniu w formie decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r., postępowanie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu.

Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta m.st. Warszawy zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego, tj:

art. 105 § 1 k.p.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji braku podstaw do jego zastosowania,

przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7

i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, w tym między innymi ustalenia przedmiotu postępowania, to jest ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem postępowania,

przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77

i 80 k.p.a. w związku z art. 40 ust. 1 i 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez zaniechanie przez organ orzekający wyczerpującego zebrania i zbadania materiału dowodowego, zaniechanie opracowania geodezyjnego i ustalenia przedmiotu postępowania w postaci aktualnych oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości, a w konsekwencji dokonanie oceny sprawy

z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, - art. 46 kc w zw. z art. 1,2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1698 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów

na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968.12.65) poprzez brak określenia,

jakiej "nieruchomości" dotyczy decyzja.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach

danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę

za niezasadną.

Podstawą umorzenia postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość

było ustalenie, że ze względu na nieobjęcie praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości skutkami układu między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki

i Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli

Stanów Zjednoczonych, ani żadnym innym z pozostałych 11 układów międzyrządowych (zwanych układami indemnizacyjnymi) regulujących problematykę roszczeń

osób zagranicznych do przejętego po wojnie przez państwo polskie mienia,

zawartych w latach 1948 -1971 r.

W sprawie nie jest kwestionowane, że tylko w odniesieniu do tego rodzaju mienia, którego dotyczą skutki jednego z przywołanych układów, zastosowanie znajduje ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Taki też zakres przedmiotowy ustawy wynika z jej art. 1, który stanowi,

że jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa

na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości (...) następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Po myśli art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.

Warunkiem zatem wydania, na podstawie art. 2 omawianej ustawy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa

(a tylko tego rodzaju rozstrzygnięcie, ów przepis dopuszcza), jest po pierwsze:

jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a po wtóre objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Niezaistnienie

tych warunków prowadzić musi do umorzenia prowadzonego w tym przedmiocie postępowania, z uwagi na to, że stan faktyczno-prawny, z którego zaistnieniem ustawodawca łączy obowiązek wydania ww. decyzji nie zaistniał. Brak więc przedmiotu postępowania administracyjnego, w odniesieniu do którego Minister mógłby zająć przewidziane prawem stanowisko.

Przywołany wyżej Układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki

i Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przewidywał, że strona polska zapłaci stronie amerykańskiej globalną sumę 40.000.000 USD, na poczet całkowitego zaspokojenia wszelkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Rządu polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw

i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce

przed dniem wejścia w życie układu (art. I ust. 1 układu). Roszczenia te po myśli art. II Układu, obejmowały m.in. roszczenia z tytułu : "a) nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia; b) przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia

na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających

lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia,

przy czym rozumie się, że dla celów niniejszego ustępu datą przejęcia własności

albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane do mienia".

W załączniku do Układu doprecyzowano nadto, że roszczeniami obywateli Stanów Zjednoczonych są: "prawa i interesy związane i odnoszące się do mienia znacjonalizowanego, przejętego na własność lub inaczej przejętego przez Polskę,

które od daty nacjonalizacji, przejęcia na własność lub innego przejęcia, do dnia wejścia życie niniejszego układu były nieprzerwanie, z zastrzeżeniem postanowień

w paragrafach B i C niniejszego załącznika, a) bezpośrednio własnością

osób fizycznych będących obywatelami Stanów Zjednoczonych; [....]" (paragraf A)

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 ustawy

z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U.

z 2020 r., poz. 256 dalej jako "k.p.a."). Zgodnie z powołanym przepisem,

gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości

albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organu, że ustalone w niniejszej sprawie okoliczności powinny prowadzić do wydania decyzji o umorzeniu postępowania

jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Z art. 105 § 1 k.p.a.

wynika obowiązek umorzenia postępowania przez organ administracji publicznej

gdy z jakiejkolwiek przyczyny postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Ustalenie istnienia przesłanki "bezprzedmiotowości" w postępowaniu stwarza zatem obowiązek jego zakończenia umorzeniem postępowania w danej instancji. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty. Przesłanki umorzenia postępowania w trybie zwykłym należy zaś oceniać w odniesieniu do przedmiotu postępowania. Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje natomiast wtedy, gdy istnieje sprawa administracyjna załatwiana w tej formie działania. Zatem o przedmiocie postępowania możemy mówić wówczas gdy obowiązujący przepis prawa tworzy podstawę do wydania decyzji konkretyzującej prawa i obowiązki podmiotu spoza struktur administracji publicznej,

z uwagi na to, że podmiot ten znalazł się w sytuacji faktycznej przewidzianej w normie prawnej tworzącej podstawę do działania organu administracji publicznej w tej właśnie formie. Co do zasady można wskazać, że o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego można mówić w przypadku gdy ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada stanowi hipotetycznemu zapisanemu w normie prawa materialnego

(por. J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego.

Komentarz, Warszawa 2017, str. 563 - 564, Nb 7 - 8).

Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy zatem do czynienia wówczas gdy ustawodawca w ogóle nie przewidział możliwości stosowania formy decyzji administracyjnej w określonej sytuacji z tego powodu, że pozostaje ona poza zakresem zadań i kompetencji przypisanych organom administracji publicznej

albo dlatego, że właściwą reakcją organu na tę sytuację ma być zastosowanie innych form działania niż decyzja. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - pozytywne czy negatywne - staje się niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Warszawie

z 27 listopada 2013 r., VIII SA/Wa 657/13, LEX nr 1408058).

Przedmiotowe postępowanie prowadzone z urzędu toczyło się na podstawie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Zatem warunkiem wydania, na podstawie art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r., deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście

na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw (a tylko tego rodzaju rozstrzygnięcie powołany przepis dopuszcza), jest: 1) nacjonalizacja nieruchomości lub jej przejęcie

w inny sposób przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, 2) objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową.

Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę Ministra,

że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności niezbędne do zastosowania ustawy z 9 kwietnia 1968 r. W szczególności, co ma decydujące znaczenie,

żadna z osób uprawnionych do spornej nieruchomości nie posiadała obywatelstwa amerykańskiego w dacie, w której osoby te nabyły prawo do roszczenia. Jak wynika

z akt sprawy, i co nie jest kwestionowane, Z. K. uzyskała obywatelstwo Stanów Zjednoczonych w dniu [...] listopada 1946 r., a M. C.

w dniu [...] marca 1954 r. W konsekwencji, wobec braku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych w ustawie z 9 kwietnia 1968 r. prawa wynikające

z nieruchomości położonej przy ul. [...], [...],

róg ul. [...] w W. nie mogły zostać objęte układem między

Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych.

W ocenie Sądu, prawidłowo również uznał organ, że niezaistnienie w niniejszej sprawie warunków do zastosowania ustawy z 9 kwietnia 1968 r. prowadzić musi

do umorzenia prowadzonego w tym przedmiocie postępowania. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego w sprawie nie zaistniał stan faktyczno - prawny,

z którego zaistnieniem ustawodawca łączy obowiązek wydania decyzji na podstawie art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Brak jest więc przedmiotu postępowania administracyjnego, w odniesieniu do którego Minister mógłby zająć przewidziane prawem stanowisko. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela

w tym zakresie pogląd wyrażony w nieprawomocnym wyroku WSA w Warszawie

z 22 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1964/19, że mając na względzie "ograniczoną przepisami prawa jurysdykcję administracyjną do rozstrzygania jedynie

co do tego, co wyraźnie wynika z przepisu prawa materialnego, konstytuującego sprawę administracyjną, w przypadku ujawnienia braku podstaw do wydania decyzji pozytywnej, tj. stwierdzenia przejścia własności na Skarb Państwa, uzasadnione

staje się umorzenie postępowania. Możliwość wydania w sprawie decyzji została bowiem zdeterminowana zaistnieniem pewnego stanu faktycznego, przewidzianego przez ustawodawcę, z którym to stanem wiąże określone skutki prawne".

Prawidłowo zatem Minister Finansów, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie. Skoro bowiem przedmiotowa nieruchomość nie mogła zostać objęta układem między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem

Stanów Zjednoczonych, to nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. i wydania decyzji merytorycznej. To bowiem

czy dana nieruchomość mogła zostać objęta międzynarodową umową o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych jest okolicznością decydującą o tym,

czy postępowanie w sprawie stwierdzenia przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych

w ogóle posiada przedmiot, a tym samym czy może się toczyć. Wobec powyższego

za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., a także zarzut naruszenia przepisów procesowych wskazanych w skardze. Zbędne było też

w tej sytuacji dokładne określenie nieruchomości w postaci aktualnych oznaczeń ewidencyjnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie

art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374

ze zm.).