Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1700/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz. 781
law: Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
Teza: Artykuł 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781 ze zm./ wskazuje wyraźnie, że przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych, będących ich następcami prawnymi. Warunek nabycia prawa użytkowania wieczystego przed ogłoszeniem ustawy w brzmieniu obecnie obowiązującym - 31 października 1998 r., nie dotyczy następcy prawnego użytkownika wieczystego.

Prawo użytkowania wieczystego jest prawem zbywalnym i jeżeli powstało przed datą określoną w powyższej ustawie, użytkownik wieczysty nabywa uprawnienia do jego przekształcenia w prawo własności. Jeżeli po tej dacie użytkownik wieczysty zbył to prawo, to również z uprawnieniem do przekształcenia w prawo własności.

TEZY

Artykuł 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781 ze zm./ wskazuje wyraźnie, że przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych, będących ich następcami prawnymi. Warunek nabycia prawa użytkowania wieczystego przed ogłoszeniem ustawy w brzmieniu obecnie obowiązującym - 31 października 1998 r., nie dotyczy następcy prawnego użytkownika wieczystego.

Prawo użytkowania wieczystego jest prawem zbywalnym i jeżeli powstało przed datą określoną w powyższej ustawie, użytkownik wieczysty nabywa uprawnienia do jego przekształcenia w prawo własności. Jeżeli po tej dacie użytkownik wieczysty zbył to prawo, to również z uprawnieniem do przekształcenia w prawo własności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Romana Ł., Anny P.-O.

na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 2 września 1998 r (...) w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15.06.1998 r (...).


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W decyzją z dnia 2.09.1998 r. (...) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15.06.1998 r. (...) w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej przy ul. S. 3 w W. w prawo jej własności, na wniosek Anny P.-O., Romana Ł., Anny F. i Michała O. W trakcie postępowania organy ustaliły, iż Anna P.-O. i Roman Ł. nabyli własność lokali nr 1 i 2 w budynku przy ul. S. 3, udział po 1/2 w częściach wspólnych przedmiotowego budynku oraz udział po 1/2 w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości w drodze spadku. Dnia 15.01.1998 r. zawarli z Anną F. i jej mężem Michałem O. umowę notarialną ustanowienia odrębnej własności lokalu o charakterze użytkowym, położonego na drugim piętrze budynku, oznaczonego nr 3 i jego sprzedaży, z którego własnością związany jest odpowiedni udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości. Dnia 29.05.1998 r. właściciele lokali nr 1, 2 i 3 złożyli wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Odmowa przekształcenia uzasadniona została tym, że do lokalu nr 3 nie mogą mieć zastosowania przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781 ze zm./. Z art. 1 ust. 2 ustawy wynika, iż ma ona zastosowanie do osób fizycznych, które prawo użytkowania wieczystego nabyły przed dniem jej ogłoszenia, tj, 9.10.1997 r., które to prawo powstaje z chwilą dokonania wpisu do księgi wieczystej. Anna F. i Michał O. własność lokalu nabyli dnia 15.01.1998 r., natomiast wieczystymi użytkownikami staną się z chwilą wpisu do księgi wieczystej.

Niemożność przekształcenia prawa w stosunku do właścicieli lokalu nr 3, uniemożliwia również to przekształcenie wobec pozostałych.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Anna P.-O. i Roman Ł. wnieśli o jej uchylenie, jako naruszającej prawo materialne. Podnieśli, że interpretacja przepisów ustawy przez organy jest błędna i powoduje naruszenie praw podmiotowych osób uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Zbywcy lokalu nr 3 prawo użytkowania wieczystego nieruchomości nabyli przed dniem 9.10.1997 r., a tym samym obecni właściciele, jako ich następcy prawni, mają legitymację do przekształcenia prawa. Skarżący z mocy ustawy posiadają prawo do przekształcenia, a zatem błędna interpretacja ustawy prawa ich narusza.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 4 września 1997 r., o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781 ze zm./, w art. 1 ustala zarówno krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, jak i warunki, od spełnienia których przekształcenie jest uzależnione. Z ust. 2 tego artykułu wynika, że przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed datą określoną w tym ustępie, a także do osób fizycznych, będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek o przekształcenie prawa do dnia 31.12.2000 r. Redakcja tego przepisu może nasuwać wątpliwości interpretacyjne, jak rozumieć spełnienie warunków niezbędnych do ubiegania się o przekształcenie prawa ; czy musi je spełniać tylko użytkownik wieczysty, czy również jego następca prawny, aby skutecznie ubiegać się o przekształcenie. W niniejszej sprawie istotne jest, czy następca prawny użytkownika wieczystego musiał nabyć prawo wieczystego użytkowania przed datą określoną przepisem czy też wystarczającym warunkiem do przekształcenia prawa było spełnienie tej przesłanki tylko przez użytkownika wieczystego. Organy orzekające stanęły na stanowisku, że warunek ten musi spełniać każdy ubiegający się o przekształcenie prawa. Zarówno użytkownik wieczysty, jak i jego następca prawny, prawo to powinni nabyć przed dniem ogłoszenia ustawy / wedle brzmienia przepisu w dacie orzekania /. Poglądu tego Sąd nie podzielił uznając, iż warunek nabycia prawa wieczystego użytkowania przed ogłoszeniem ustawy w brzmieniu obecnie obowiązującym - 31.10.1998 r., nie dotyczy następcy prawnego użytkownika wieczystego.

Wynika to z konstrukcji ust. 2 art. 1 ustawy, który wskazuje wyraźnie, że przepisy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed określonym dniem, a także do osób fizycznych, będących ich następcami prawnymi. Takie sformułowanie nie może prowadzić do wniosku, że warunek nabycia prawa przed wskazaną przepisem datą dotyczy obu kręgów podmiotów ; zarówno użytkowników wieczystych, jak i ich następców prawnych.

Dotyczy on tylko użytkowników wieczystych, skoro przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem (...)

Jeśliby warunek ten miał dotyczyć obu kategorii podmiotów, przepis musiałby mieć brzmienie, że przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, a także osób będących ich następcami prawnymi, które nabyły prawo przed dniem (...).

Umieszczenie sformułowania "a także osób fizycznych będących ich następcami prawnymi", po określeniu daty nabycia prawa wieczystego użytkowania musi być rozumiane w ten sposób, że uprawnionym do ubiegania się o przekształcenie prawa nie jest każdy następca prawny użytkownika wieczystego, a jedynie taki, który jest osobą fizyczną. Takie jest bowiem założenie ustawy, iż dotyczy ona przekształcenia prawa ustanowionego na rzecz osób fizycznych. Uprawnionymi do ubiegania się o przekształcenie są zatem osoby fizyczne - użytkownicy wieczyści, którzy prawo to nabyli przed określoną datą i ich następcy prawni, będący osobami fizycznymi.

Prawo użytkowania wieczystego jest prawem zbywalnym i jeżeli powstało ono przed datą określoną ustawą, użytkownik wieczysty nabywa uprawnienia do ubiegania się o jego przekształcenie. Jeżeli zatem po dacie określonej przepisami ustawy, zbył prawo użytkowania wieczystego, to również z uprawnieniami do przekształcenia. Przeniósł bowiem na następcę jedynie to, co przysługiwało jemu samemu. W przypadku, gdyby w trakcie toczącego się postępowania z wniosku użytkownika wieczystego o przekształcenie prawa, użytkownik wieczysty zmarł, jego następcy prawni weszliby do postępowania w charakterze strony i ich uprawnienia do przekształcenia prawa nie mogłyby być kwestionowane. W świetle konstytucyjnej zasady równości wobec prawa nie ma żadnych podstaw do tego, aby czynić różnicę pomiędzy następstwem uniwersalnym z dziedziczenia i singularnym - przeniesienie konkretnego prawa zwłaszcza, że ustawa nie stawia takich wymagań.

Organy podniosły, że następcy prawni skarżących nie byli użytkownikami wieczystymi, gdyż ich prawo nie zostało ujawnione w księdze wieczystej. W aktach sprawy znajduje się informacja o toczącym się postępowaniu wieczysto-księgowym, a w takiej sytuacji przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują stosowne rozwiązania.

Wadliwa interpretacja przepisów ustawy spowodowała naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy i wobec tego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.