Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1178/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 10 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Agnieszka Grosińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2003 r. S. L. zwrócił się do Starosty B. z żądaniem zmiany w trybie art. 154 § 1 k.p.a. ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] Nr [...] w sprawie przejęcia od J. i A. K. na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 7,6180 ha, położonego we wsiach D. i W. M. – Z.. Wnioskodawca podniósł, że w gospodarstwie tym się urodził i pracował do pełnoletniości, posiada wymagane prawem kwalifikacje rolne i jest uprawniony do jego przejęcia przed Skarbem Państwa. Czynione przez niego od 16 maja 1997 roku starania o zwrot gospodarstwa, a w szczególności działki leśnej o powierzchni 3,35 ha, którą osobiście zalesił, nie odniosły żadnego skutku. Jego słuszny interes, wymaga zmiany decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...]

W dniu 20 maja 2003 r. S. L., wskazując na art. 26 k.p.a., zwrócił się do Wojewody [...] o rozpoznanie tej sprawy lub przekazanie jej do załatwienia innemu staroście z województwa [...], z uwagi na fakt, że opiniujący sprawę od 16 maja 1997 roku radca prawny pozbawia go praw do gospodarstwa rolnego.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., któremu zgodnie z właściwością Wojewoda [...] przekazał wniosek S. L., odmówiło wyznaczenia innego organu do załatwienia przedmiotowej sprawy i przekazało Staroście B. wniosek o wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] Starosta B. odmówił wyłączenia od udziału w sprawie radcy prawnego - A. G..

Pismem z dnia 20 sierpnia 2003 roku S. L. na żądanie organu I instancji sprecyzował swój wniosek o zmianę ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] wskazując, iż domaga się aby w decyzji tej skreślić J. K. jako osobę przekazującą na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne, wpisać A. K. jako wyłączną właścicielkę gospodarstwa rolnego i uznać S. L. jako osobę uprawnioną do przejęcia gospodarstwa rolnego w miejsce Skarbu Państwa.

W dniu 12 września 2003 roku A. K. oświadczyła, że przyłącza się do wniosku S. L. o zmianę powyższej decyzji. Do wniosku tego przyłączyli się również spadkobiercy J. K. J. K., W. K. i M. K..

Decyzją z dnia [...], Nr [...] działając na podstawie art. 155 k.p.a., Starosta B. odmówił uchylenia decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] o przejęciu na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego od J. i A. K.. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzja z [...] stanowiła podstawę decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznaniu A. K. emerytury, którą pobiera do chwili obecnej. Podkreślił, iż decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...], A. i J. K. przyznano na własność działkę nr [...], pozostałe działki pochodzące z przejętego gospodarstwa rolnego zostały rozdysponowane: działki Nr 194/1, 237/2, 204, 247 sprzedane osobom trzecim, a działka nr 2 przekazana w zarząd Lasów Państwowych Nadleśnictwo B.. Ponadto organ I instancji wskazał, iż nie zostały spełnione podstawowe przesłanki umożliwiające uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem strony. Decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową. Zdaniem organu pierwszej instancji interes społeczny sprzeciwia się uchyleniu decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] r, gdyż decyzja ta została w całości wykonana zgodnie z interesem strony, w wyniku jej wykonania doszło do rozporządzenia częścią przekazanego gospodarstwa rolnego na rzecz przekazujących i na rzecz osób trzecich, jedna z osób przekazujących, tj. A. K. pobiera świadczenia emerytalne. Zmiana decyzji jest więc sprzeczna z jej interesem, gdyż doszłoby do uchylenia podstawy prawnej pozwalającej na dalsze pobieranie świadczeń emerytalnych. Za uchyleniem decyzji nie przemawia również słuszny interes wnioskodawcy. Decyzja Naczelnika Gminy B. z dnia [...] pomimo wniosków S. L. w sprawie wznowienia postępowania i stwierdzenia jej nieważności, nie została uchylona. W związku z tym, że strona wystąpiła o zmianę decyzji, która miałaby doprowadzić do zwrotu całego gospodarstwa rolnego, należało żądanie strony traktować jako wniosek o uchylenie decyzji.

Od decyzji powyższej odwołanie wniósł S. L. zarzucając, iż została ona sporządzona przez radcę prawnego, który od 1997 r. w sposób nierzetelny opiniuje jego sprawę o zwrot gospodarstwa rolnego. Zarzucił organowi I instancji , iż mimo braku upoważnienia ustawowego włączył do sprawy siostrzeńców odwołującego się jako strony postępowania, czym doprowadził do jego poniżenia w ich oczach, stwarzając pozór, że bez ich wiedzy chciał zawłaszczyć majątek po ich zmarłym ojcu. Podniósł, iż jego siostra ani siostrzeńcy nie mają żadnego interesu prawnego w rozumieniu art. 155 k.p.a. stąd ich zgoda na zmianę decyzji nie ma żadnego znaczenia prawnego. Zarzucił ponadto organowi I instancji, iż samowolnie zmienił kwalifikację prawną wniosku odwołującego się z art. 154 § l k.p.a. na art. 155 k.p.a., podczas gdy tylko skarżący jest stroną w sprawie i tylko jego słuszny interes wymaga zmiany decyzji z [...].

W piśmie z dnia 24 czerwca 2004 r S. L. zarzucił ponadto, iż wydana przez Starostę B. decyzja jest nieważna, gdyż narusza postanowienia art. 96 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i odmówiło zmiany decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż zaskarżona decyzja jest decyzją Starosty B., który jest organem administracji publicznej, a nie decyzją radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] Starosta B. odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu radcy prawnego A. G. uznając, że S. L. nie wskazał okoliczności, które świadczyłyby o jego stronniczości. Również zdaniem Kolegium, podana przez S. L. przyczyna nie uzasadniała wyłączenia pracownika od udziału w sprawie.

Podkreślił, iż zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zagadnieniem wstępnym, od którego zależało rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, było więc ustalenie kręgu spadkobierców po zmarłym J. K. , który był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] Skoro wnioskiem S. L. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zmiany tej decyzji, obowiązkiem organu pierwszej instancji było ustalenie i zawiadomienie o wszczętym postępowaniu wszystkich zainteresowanych osób. Nie można bowiem spadkobiercom osoby przekazującej gospodarstwo rolne na Skarb Państwa odmówić przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji o przejęciu tego gospodarstwa. Chybiony jest więc zarzut S. L., że organ pierwszej instancji bezprawnie powołał do sprawy jego siostrzeńców. Organ ten prawidłowo także zażądał przedłożenia postanowienia sądu stwierdzającego prawa do spadku po zmarłym J. K.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 96 ustęp 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) organ II instancji wskazał, iż zgodnie z tym przepisem postępowanie w sprawach indywidualnych wszczętych i nie zakończonych przed dniem l stycznia 1999 r., przechodzących do właściwości organów gmin, powiatów i samorządów województw, przejmują wójtowie, starostowie i marszałkowie województw, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, z tym, że odwołania od decyzji wydanych przez kierowników rejonowych urzędów rządowej administracji ogólnej przed dniem l stycznia 1999 r. w sprawach przechodzących do właściwości gmin i powiatów z zakresu administracji rządowej - rozpatruje wojewoda. Przepis ten jest przepisem przejściowym określającym właściwość organów w sprawach wszczętych przed dniem l stycznia 1999 r. i nie zakończonych decyzją ostateczną. Natomiast toczące się obecnie postępowanie w sprawie zmiany decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...], jest postępowaniem nowym - wszczętym z wniosku S. L. z dnia 11 kwietnia 2003 r. - powołany przepis nie ma więc w sprawie zastosowania.

Odnoście zarzutu samowolnej zmiany kwalifikacji prawnej wniosku skierowanego do organu I instancji organ odwoławczy podkreślił, iż kwalifikacja i ocena wniosków kierowanych przez strony do organów administracji publicznej należy do tychże organów. Zgodnie z art. 154 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Na podstawie tego przepisu mogą być zmienione lub uchylone decyzje ostateczne, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy wskazał, iż każde rozstrzygniecie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuacją prawną strony należy traktować jako rozstrzygniecie, na podstawie którego strona nabyła prawo. Nie ulega wątpliwości, że decyzja z dnia [...] o przejęciu na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego od A. i J. małż. K., jest decyzją, na mocy której strony "nabyły prawo." Do jej uchylenia lub zmiany może więc mieć zastosowanie wyłącznie art.155 k.p.a., dlatego organ I instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek S. L. w oparciu o art. 155 k.p.a., a nie art. 154 k.p.a., jak wnosił zainteresowany. Zgodnie z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zaproponowane przez S. L. zmiany w decyzji z dnia [...] w istocie podważają jej legalność. Organ administracji publicznej rozstrzygający, w trybie art. 155 k.p.a., sprawę zmiany decyzji ostatecznej, nie jest władny ocenić jej zgodność z prawem, temu bowiem służą tryby nadzwyczajne - wznowienie postępowanie, stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 k.p.a. nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz weryfikacja ostatecznej decyzji z punktu widzenia występowania interesu społecznego lub słusznego interesu strony przy braku przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji. Celem tego postępowania jest rozstrzygnięcie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją przesłanki przemawiające za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Przeszkodą do weryfikacji decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może być brak podstawy prawnej w obowiązujących przepisach prawa materialnego dla żądanego przez stronę sposobu zmiany decyzji. Zgodnie z wnioskiem S. L. zmiana decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] miałaby polegać, między innymi, na uznaniu, że to on jest osobą uprawnioną do przejęcia gospodarstwa rolnego w miejsce Skarbu Państwa. Decyzja ta została wydana na podstawie obowiązujących w dniu jej wydania przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). Ani powołana ustawa, ani obowiązująca obecnie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) nie przewiduje ustalenia w drodze decyzji administracyjnej osoby uprawnionej do przejęcia gospodarstwa rolnego, natomiast przekazanie gospodarstwa rolnego następcy odbywało się i odbywa obecnie na podstawie umowy cywilnoprawnej. Brak jest więc podstawy prawnej do rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej czy S. L. jest, czy też nie jest osobą, uprawnioną do przejęcia gospodarstwa rolnego.

W art. 6 k.p.a. wyrażona została zasada ogólna postępowania administracyjnego (zasada praworządności), zgodnie z którą, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Uwzględnienie żądań S. L. musiałoby spowodować naruszenie tej zasady, a to pozostawałoby w sprzeczności z interesem społecznym. Tym samym nie można uznać, że za zmianą decyzji z dnia [...] przemawia "słuszny interes" S. L.. Niewątpliwie w jego interesie byłoby uwzględnienie zawartych we wniosku żądań, jednak nie można mówić o słuszności tego interesu, gdy pozostaje on w sprzeczności z obowiązującymi przepisami i z interesem społecznym.

Kolegium stwierdziło jednak, że zobowiązane było do uchylenia decyzji organu I instancji o odmowie uchylenia powyższej decyzji bowiem S. L. wyraźnie wnosił o jej zmianę wskazując zakres żądanych zmian. Uwzględnienie jego wniosku rzeczywiście miałoby doprowadzić do zwrotu gospodarstwa rolnego, gdyby zapadła decyzja zgodna z żądaniem zainteresowanego. Byłaby to jednak decyzja zmieniająca dotychczasową decyzję, a nie decyzja ją uchylająca, czyli eliminująca ją w całości z obrotu prawnego.

W dniu 18 sierpnia 2004 roku S. L. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu powtórzył zarzuty podnoszone uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzucił ponadto, iż wyrokiem z dnia 27 maja 1999 roku Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Wojewody [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania nieodpłatnie na współwłasność S. L. i A. K. nieruchomości rolnej położonej w obrębie D., oznaczonej w ewidencji gruntów pod nr 2 o powierzchni 3,35 ha, organy administracyjne zaś do chwili obecnej nie wykonały powyższego wyroku i nie wydały żadnej decyzji w przedmiocie ustalenia praw skarżącego do spornego gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko oraz argumentację podnoszoną w toku dotychczasowego postępowania. Podkreśliło, że postępowanie w sprawie zmiany decyzji Naczelnika Gminy B. zostało wszczęte wnioskiem S. L. z dnia 11 kwietnia 2003 r. Jest to zupełnie inne postępowanie, niż wszczęte w 1997 r. w sprawie bezpłatnego zwrotu nieruchomości, które wbrew twierdzeniu skarżącego jest ostatecznie zakończone. Powołanym wyrokiem NSA uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] uchylającą decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] w sprawie odmowy nieodpłatnego przyznania na współwłasność S. L. i A. K. nieruchomości o pow. 3,35 ha położonej w obrębie ewidencyjnym D. oznaczonej jako działka nr 2. Po uchyleniu decyzji Wojewody [...] dalsze postępowanie prowadził Wojewoda [...], który decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy wymienioną wyżej decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. W tym samym dniu Wojewoda [...] wydał również decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił tę decyzję Wojewody [...] i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 31 stycznia 2005 roku skarżący oświadczył, iż w tym samym przedmiocie toczą się dwa postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. oraz przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W dniu 2 lutego 2006 roku Sąd ustalił, iż decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa odmówił zmiany swojej decyzji z dnia [...], a obecnie na rozstrzygnięcie oczekuje wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy. Postępowanie toczy się z wniosku S. L. w trybie art. 154 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.S.." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 p.p.S.. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w rozstrzyganej sprawie była ocena zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. uchylającej decyzję Starosty B. z dnia [...] i odmawiającej zmiany decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] o przejęciu na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego od A. i J. K. Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej legalności tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przy jej wydaniu prawa przez organy administracji.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż S. L. począwszy od 16 maja 1997r., kiedy to złożył wniosek o przyznanie mu na własność działki leśnej o pow. 3,35 ha, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przejętego na wniosek J. i A. K. na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia [...], podejmuje czynności mające na celu wzruszenie tej decyzji. Poza wskazanym wyżej wnioskiem z dnia 16 maja 1997r. o przyznanie mu na własność działki leśnej, w dniu 21 września 1999r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. dnia [...]. Wobec ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji – w dniu [...] S. L. wystąpił z żądaniem wznowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Postępowanie to zakończone zostało ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] mocą której Kolegium uchyliło decyzję Starosty B. z dnia [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] o przejęciu na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego J. i A. K. i umorzyło postępowanie I Instancji, w związku z niezachowaniem przez S. L. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W sprawie tej wyrokiem z dnia 22 maja 2002 roku wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi - sygn. akt II SA/Łd 1926/01. Oddalając skargę S. L., Sąd wskazał, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...], a ponadto w sprawie nie zachodzą przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Następnie skarżący podjął kroki zmierzające do stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji, a następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy swoją decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 400/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę S. L. na powyższą decyzję.

Przechodząc do oceny skargi złożonej w sprawie niniejszej odnieść się należy do podnoszonego przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do sądu administracyjnego zarzutu niewłaściwości organów administracyjnych przed którymi toczyło się nadzwyczajne postępowanie w trybie art. 154-155 k.p.a. tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz Starosty B. jako organu I instancji. W ocenie skarżącego organem właściwym do wydania decyzji w trybie art. 154 i 155 k.p.a. w sprawie zmiany decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] był Wojewoda [...], co potwierdza decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]. W tym miejscu wskazać należy, iż tego rodzaju zarzut był już przedmiotem oceny sądu administracyjnego w innych toczących się z udziałem skarżącego postępowaniach w sprawach prowadzonych w trybie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia [...] o przejęciu na Skarb Państwa spornego gospodarstwa rolnego. W wyrokach z dnia 14 lutego 2001 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1674/00, z dnia 22 maja 2002 roku w sprawie , sygn. akt II SA/Łd 1926/01 oraz z dnia 21 grudnia 2004 roku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 400/03, zapadłych już po wydaniu powoływanej przez skarżącego decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sąd administracyjny potwierdził właściwości wojewody do prowadzenia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności spornej decyzji i przesądził kwestie właściwości Starosty B. jako organu uprawnianego do orzekania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją dnia [...], a w konsekwencji samorządowego kolegium odwoławczego jako organu wyższego stopnia uprawnionego do rozpoznania odwołania od decyzji starosty. W wyrokach tych sąd podkreślał, iż tryby wznowienia postępowania i i stwierdzenia nieważności decyzji są odrębnymi trybami wzruszania decyzji ostatecznych – różne są podstawy i przesłanki prowadzące do wzruszenia, odmienna jest właściwość organów powołanych do ich rozstrzygania, tryby te nie mogą być stosowane zamiennie. W kontekście powyższego, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą obecnie nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż Starosta B. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie są organami właściwymi do prowadzenia postępowania w trybie art. 154-155 k.p.a.

Sąd w całości podziela stanowisko organu II instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] co do znaczenia przepisu przejściowego art.96 ustęp 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872.) oraz przywoływanego przez skarżącego na poparcie swojego stanowiska dotyczącego niewłaściwości organów administracyjnych wyroku NSA z dnia 27 maja 1999 roku. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy stosownie do przepisu art. 96 ustęp 1 pkt 3 powołanej ustawy, postępowanie w sprawach indywidualnych wszczętych i nie zakończonych przed dniem l stycznia 1999 r., przechodzących do właściwości organów gmin, powiatów i samorządów województw, przejmują wójtowie, starostowie i marszałkowie województw, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, z tym, że odwołania od decyzji wydanych przez kierowników rejonowych urzędów rządowej administracji ogólnej przed dniem l stycznia 1999 r. w sprawach przechodzących do właściwości gmin i powiatów z zakresu administracji rządowej - rozpatruje wojewoda. Przepis ten jest przepisem przejściowym określającym właściwość organów w sprawach wszczętych przed dniem l stycznia 1999 r. i nie zakończonych decyzją ostateczną. Natomiast poddane kontroli sądu administracyjnego postępowanie w sprawie zmiany decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...], jest postępowaniem nowym - wszczętym z wniosku S. L. z dnia 11 kwietnia 2003 r. oznacza to, że powołany przepis, jak trafnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji, nie ma w sprawie zastosowania. Należy też podkreślić, iż powołując się na orzecznictwo sądowe trzeba pamiętać, iż dotyczy ono indywidualnych spraw i zapadło na tle konkretnego stanu faktycznego odmiennego od występującego w przedmiotowej sprawie. Nadto w wyroku tym także sąd nie wypowiedział się w sposób odmienny, od przedstawionego powyżej stanowiska, w przedmiocie właściwości organów administracyjnych w postępowaniach nadzwyczajnych , których przedmiotem była decyzja z dnia [...].

Wskazać należy, iż obecnie równolegle toczą się dwa postępowania z wniosków skarżącego: pierwsze, o zmianę w trybie art. 155 k.p.a lub jak chce skarżący w tybie art. 154 k.p.a. decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości rolnej od A. i J. K., wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. nr 40 poz. 268) i w tym przedmiocie toczy się postępowanie w rozstrzyganej sprawie, drugie to prowadzone przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. o zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z [...]. Z ustaleń Sądu wynika, iż decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił zmiany swojej decyzji z [...], a na rozpoznanie oczekuje wniosek S. L. o ponowne rozpoznanie tej sprawy. Podkreślić należy, iż toczące się równolegle postępowania administracyjne prowadzone są wobec innych aktów administracyjnoprawnych i są od siebie niezależne, tak więc postępowanie przed Ministrem Rolnictwa nie stanowi przeszkody do rozpoznania sprawy niniejszej, w rozumieniu art.125 § 1 pkt 1 p.p.S..

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi S. L. wskazać należy, iż jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest statuowana przepisem art. 16 k.p.a. zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych stojąca na straży ochrony praw nabytych w drodze stosunków administracyjnoprawnych. Konsekwencją zasady stabilności rozstrzygnięć ostatecznych jest wyjątkowa dopuszczalność weryfikacji tych decyzji w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym. Nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego mają charakter samoistny, a ich wszczęcie rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania służącym kontroli niewadliwych decyzji ostatecznych jest tryb przewidziany przepisami art. 154-155 k.p.a.

W ocenie sądu rozstrzygającego w przedmiotowej sprawie organy administracyjne prawidłowo przyjęły jako podstawę procesową swojego rozstrzygnięcia przepis art. 155 k.p.a. dokładnie wyjaśniając w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak podstaw do rozpoznania wniosku skarżącego w oparciu o powołany przez niego przepis art. 154 k.p.a wobec czego nie można ich rozstrzygnięciu postawić zarzutu dowolności, a w konsekwencji naruszenia prawa w stopniu obligującym Sąd do uchylenia decyzji.

Przepis art. 155 k.p.a. określa prawne przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawa. Zarówno w doktrynie, jak i utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że pojęcie "nabycia prawa" należy rozumieć w tym wypadku szeroko. Przyjmuje się, że każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawo". Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej, nakłada na stronę obowiązek - ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabyła prawo", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki i w jakim zakresie na niej ciążą. Ostateczna decyzja administracyjna, która nakłada na stronę określone obowiązki może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 kpa, tylko wówczas, gdy przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony, a uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Postępowanie prowadzone w tym trybie jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już w sprawie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny i słuszny interes strony przy jednoczesnym uwzględnieniu ewentualnych przepisów szczególnych, które wykluczałyby możliwość takiej zmiany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1987 roku sygn. akt III SA 1048/86, opubl. w ONSA 1987/2/50, wyrok NSA z dnia 23 marca 2001 roku w sprawie sygn. akt IV SA 1515/96 opubl. w systemie informacji prawniczej LEX nr 53442). Z redakcji przepisu art. 155 kpa wynika, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy. Uchylenie lub zmiana decyzji pozostawiona jest więc uznaniu organu orzekającego. Pozostawienie rozstrzygnięcia uznaniu organu nie oznacza, że może być ono dowolne, jednakże kontrola legalności decyzji odmawiającej zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej w tym trybie, dokonywana przez Sąd ograniczać się musi do badania, czy dokonana przez organ ocena i przyjęte rozstrzygnięcie wynikają z racjonalnych, logicznych motywów, czy uzasadnienie takiej decyzji dotyczy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nie narusza zasady, którą statuuje art. 7 kpa. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu skarżonej decyzji naruszenia prawa przez organy administracji publicznej, skutkującego koniecznością jej uchylenia.

W ocenie Sądu organy orzekające w tej sprawie zarówno w I jak i II instancji, trafnie ustaliły faktyczną treść i zakres żądań strony skarżącej, zawartych w piśmie z dnia 11 kwietnia 2003 roku, a sprecyzowanych na żądanie organu I instancji pismem z dnia 20 sierpnia 2003 roku. Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 kpa, żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości, sprecyzowanie żądania należy do strony, a nie do sfery ocennej organu administracyjnego, orzekającego w danej sprawie (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 r., I SA 367/90; ONSA 1990, z.2-3, poz. 47).W piśmie z 20 sierpnia 2003 roku skarżący w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, żądał aby w decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...]skreślić J. K. jako osobę przekazującą na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne, wpisać A. K. jako wyłączną właścicielkę gospodarstwa rolnego i uznać S. L. jako osobę uprawnioną do przejęcia gospodarstwa rolnego w miejsce Skarbu Państwa.

Należy podkreślić, iż decyzja administracyjna stosownie do przepisu art. 107 § 1 k.p.a. to akt prawny o określonej treści i określonej formie wywołujący skutki prawne w postaci powstania, zmiany bądź wygaśnięcia konkretnego stosunku prawnego. Treścią tego stosunku jest zwykle skonkretyzowane uprawnienie lub obowiązek konkretnego podmiotu. Przedstawione przez skarżącego oczekiwania co do kształtu zmian decyzji z 1988 roku sprowadzają się faktycznie do zmian podmiotowych - polegających na wykreśleniu jej podmiotu Andrzeja K. , oraz wpisania jej nowego podmiotu S. L., a także przedmiotowych poprzez uznanie S. L. za osobę uprawnioną do przejęcia spornego gospodarstwa rolnego w miejsce Skarbu Państwa. W istocie wiec wniosek S. L. zmierza do wydania nowej decyzji o treści żądanej przez wnioskodawcę, czemu sprzeciwia się przepis art. 155 k.p.a. decyzja taka może bowiem zostać wydana jedynie w nowym postępowaniu z udziałem innych podmiotów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który podziela Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą, iż w trybie art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalna nawet przy wyrażeniu zgody zmiana podmiotu decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 22 lutego 1991 roku w sprawie sygn. akt IV SA 1377/90 opub. w ONSA 1991/2/37).

Z przedstawionego przez Sąd skrótowo na wstępie rozważań w przedmiotowej sprawie, przebiegu nieskutecznych postępowań toczących się z wniosków S. L. w innych nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego tj. w trybie wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności wynika, iż brak było podstaw prawnych do ponownego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej pozostającą w obrocie prawnym ostateczną decyzją z [...]. W istocie bowiem do ponownego rozpoznania sprawy musiałoby prowadzić uwzględnienie żądań skarżącego tym razem zgłoszonych w oparciu o przepis art. 154 k.p.a, których zakres znacznie przekraczał ramy zakreślone w przepisach art. 154-155 k.p.a. Zakres żądań sformułowanych przez skarżącego nie tylko nie mieści się w ramach postępowania w trybie art. 154 – 155 k.p.a. ale wręcz należy do zakresu postępowania w innych nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego, podczas gdy, co już wielokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny, tryby te wzajemnie się wykluczają.

Ze wskazanych powyżej względów uznać należało, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] wydana została w zgodzie z obowiązującym prawem i dlatego na podstawie art. 151 p.p.S.. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.