Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 746/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 5 i 7
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 187 par. 3, art. 240 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski, asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018r. sprawy ze skargi D. K. i S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2015r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 746/17

Uzasadnienie

W dniu "[...]" Wójt Gminy wydał decyzję o nr: "[...]", w której ustalił D. i S. K. (dalej: "strona", "podatnicy" lub "skarżący") podatek od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 24 404 zł. Do ustalenia zobowiązania podatkowego w tej decyzji (zwanej dalej "decyzją wymiarową") przyjęto, zgodnie z informacją podatkową złożoną przez podatników, znajdujące się na należącej do nich działce nr "[...]"- grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 3 600 m2 oraz budynek wykorzystywany do działalności gospodarczej o powierzchni 1 031,35 m2. Od decyzji tej podatnicy nie złożyli odwołania.

Po wydaniu powyższej decyzji organ podatkowy powziął wiadomość, że ww. nieruchomość wydzierżawiona została spółce A, prowadzącej działalność handlową (sklep "[...]"). Stwierdzono także, że na terenie nieruchomości utwardzono grunt, który przeznaczono na parking oraz postawiono słupy oświetleniowe i bilbord reklamowy, czyli budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podlegające opodatkowaniu. Właściciele nieruchomości nie zgłosili tych obiektów do opodatkowania, pomimo wezwania organu wystosowanego do nich w dniu "[...]".

W związku z powyższym, organ postanowieniem z dnia "[...]","[...]" wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2015 r. Postanowieniem z dnia "[...]" włączono do postępowania materiał dowodowy zgromadzony w innym postępowaniu, które toczyło się pod nr: "[...]": protokół z oględzin nieruchomości, ewidencję środków trwałych i opinię biegłego rzeczoznawcy majątkowego sporządzoną na zlecenie organu w celu ustalenia wartości budowli oraz umowę najmu i wyjaśnienia najemcy.

Decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]" Wójt Gminy, działając w trybie wznowienia postępowania podatkowego, uchylił własną decyzję z dnia "[...]" i ustalił wysokość zobowiązania w tym podatku w kwocie 31 827 zł. W decyzji wznowieniowej przytoczono przepis art.3 ust.1 pkt1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z 12 stycznia 1991 r. (t.j. DzU 2014, poz.849 ze zm.) z którego wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych. Przepis art.2 ust.1 tej ustawy wskazuje, że podatkowi od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części, związane z działalnością gospodarczą. Przepisy powyższe definiują budowlę jako obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Przepisy prawa budowlanego wprost wskazują, że wolnostojące urządzenia reklamowe stanowią budowle, jeżeli są trwale związane z gruntem. W ocenie organu taką budowlą jest reklama znajdująca się na gruncie należącym do podatników, wobec czego powinni, jako właściciele gruntu, uiszczać od niej podatek. Organ powołał przepis art.48 Kodeksu cywilnego i podniósł, że wynika z niego, iż do części składowych gruntu należą w szczególności budowle, budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Zatem właściciel gruntu jest ich właścicielem. Organ wskazał też, że wskutek zawarcia umowy dzierżawy nie dochodzi do przejścia obowiązku podatkowego z właściciela na dzierżawcę. Ustalenia dokonane w ramach wznowienia postępowania podatkowego doprowadziły do wyliczenia podatku od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 31 827 zł, poprzez przyjęcie do podstawy opodatkowania:

- powierzchni 1031,35 m2 budynku wiązanej z działalnością gospodarczą przy zastosowaniu stawki 20,80 zł/m2, co wynosi 21 452,08 zł podatku,

- powierzchni 3 600 m2 gruntów związanych z działalnością gospodarczą przy stawce 0,82 zł/m2, co wynosi 2 952 zł podatku,

- budowli związanych z działalnością gospodarczą 371 147 zł przy stawce podatku 2% od wartości, co wynosi 7 422,94 zł podatku.

W decyzji podkreślono także, podatek należny jest od dnia 1 stycznia 2015 r., gdyż cały obiekt, wraz z ujawnionymi obecnie budowlami, został oddany do użytku w 2014 r., a więc budowle te istniały już w dniu wydawania zmienianej decyzji z dnia "[...]"., przy czym okoliczność ta nie była znana organowi podatkowemu podczas wydawania ww. decyzji, gdyż nie została wykazana przez podatników w informacji w sprawie podatku od nieruchomości. Wobec tego organ stwierdził zaistnienie przesłanki z art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w postaci nowych okoliczności, istniejących w dniu wydania decyzji wymiarowej, nieznanych organowi podatkowemu w czasie jej wydawania, tj. w dniu "[...]" i w związku z powyższym organ uchylił własną decyzję w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2015 r. oraz wydał decyzję ustalającą to zobowiązanie w nowej wysokości.

Od decyzji tej złożone zostały dwa odwołania, przez każdego z dwojga podatników. Odwołania mają tożsamą treść. Wskazano w nich na naruszenie przepisów postępowania, tj. art.240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację oraz bezzasadne wznowienie postępowania podatkowego w sytuacji, gdy brak było do tego podstaw. Wskazano, że okolicznością powszechnie znaną w małej miejscowości, jaką jest "[...]", jest okoliczność, że na spornej nieruchomości znajdują się utwardzony parking, bilbord reklamowy i słupy oświetleniowe. Wobec tego o istnieniu tych budowli organ podatkowy powinien wiedzieć nie tylko z urzędu, lecz także jako notorium powszechnie znane.

Ponadto w odwołaniu zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez pominięcie treści przepisu art.4 ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wskazano, że wynika z niego sposób ustalania podstawy opodatkowania budowli. Zdaniem podatników należało ustalić wartość budowli według przepisów o podatku dochodowym. Nie było podstaw do ustalenia wartości budowli w drodze opinii biegłego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" znak: "[...]" utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy. Podniesiono, że na podatniku podatku od nieruchomości spoczywa obowiązek określony w art.6 ust.6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nakazujący składanie organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania w danym roku, w szczególności, gdy doszło do zmiany sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania. Dane zawarte w informacji stanowią podstawę faktyczną w postępowaniu dotyczącym podatku od nieruchomości za dany rok. W większości przypadków organ podatkowy, opierając się na zasadzie zaufania do rzetelności przedstawionych przez podatnika informacji nie weryfikuje ich treści. Jeżeli jednak zdarzy się, że podatnik celowo lub nieświadomie złożył informację niezgodnie ze stanem rzeczywistym, to organ jest uprawniony do weryfikacji takich przypadków stosując nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji, w tym w szczególności wznawiając postępowanie na podstawie art.240 §1 pkt 5 Op.

Podatnicy złożyli informację IN-1 w dniu "[...]", wskazując w niej jedynie grunty zajęte na działalność gospodarczą o powierzchni 3 600 m2 oraz budynek o powierzchni 1031,35 m2, także związany z działalnością gospodarczą. Innych przedmiotów opodatkowania w informacji nie zgłoszono. Dlatego w decyzji z dnia "[...]" dokonano wymiaru podatku od nieruchomości według przedstawionych przez podatników danych, zawartych w ww. informacji.

Dopiero w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu "[...]" ustalono, że na nieruchomości znajdują się także budowle podlegające opodatkowaniu, nie ujawnione wcześniej w informacji. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stroną co do potraktowania faktu istnienia tych budowli jako notorium powszechnego. Wskazał przy tym na różnice pomiędzy faktami powszechnie znanymi, w tym także osobom piastującym urząd, a okolicznościami nieznanymi organowi w rozumieniu ww. art.240 §1 pkt 5 Op. Organ podkreślił, że dopiero w dniu przeprowadzenia ww. oględzin, w trakcie przeprowadzania czynności urzędowych nastąpiło ujawnienie istnienia ww. budowli, co dało podstawę do wznowienia postępowania podatkowego dotyczącego wymiaru podatku od nieruchomości.

Organ wskazał na opinię biegłego – rzeczoznawcy majątkowego J. R., który w operacie szacunkowym z dnia "[...]" ustalił wartość stacji transformatorowej i linii oświetleniowej, placów utwardzonych kostką brukową i asfaltobetonem oraz reklamy kasetonowej zamontowanej na słupie oświetleniowym w łącznej wysokości 371 147 zł. Ponadto biegły w piśmie z dnia "[...]" potwierdził, że wszystkie budowle znajdujące się na działce nr "[...]" w obrębie "[...]" są trwale związane z gruntem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.4 ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazano, że z przesłanej przez podatników dniu "[...]" karty z ewidencji środków trwałych nie wynika wartość budowli, wobec czego organ pierwszej instancji miał podstawę prawną do zlecenia ustalenia tej wartości rzeczoznawcy majątkowemu. Zdaniem SKO prawidłowość postępowania organu pierwszej instancji nie nasuwa zastrzeżeń. Także za wiarygodne uznano ustalenia zawarte w opinii biegłego, zaś sam proces wyceny dokonany został zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Od decyzji tej złożona została skarga. Zarzucono w niej obrazę prawa procesowego, tj. art.240 §1 pkt 5 Op poprzez błędną interpretację i w konsekwencji wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją pomimo braku podstaw, a także obrazę prawa materialnego, a mianowicie art.4 ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego pominięcie i ustalenie wartości budowli na podstawie opinii biegłego.

W związku z powyższym zażądano uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy. W uzasadnieniu skargi wskazano że w związku z konstytutywnym charakterem decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, jej wydanie powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego w celu ustalenia wszystkich istotnych dla wymiaru podatku okoliczności. Składana przez podatnika deklaracja jest jedynie jednym z dowodów w sprawie. Na podstawie art.187 Op organ ma prawo uwzględnić w postępowaniu okoliczności znane mu z urzędu, bez konieczności przeprowadzania dowodu w tym zakresie.

Przyznano w skardze, że decyzja w sprawie podatku od nieruchomości z dnia "[...]" mogła zostać zmieniona tylko w trybie nadzwyczajnym, w oparciu o przesłanki z art.240 §1 pkt5 Op. Podniesiono, że prowadząc postępowanie wymiarowe zakończone wydaniem decyzji z dnia "[...]" organ podatkowy musiał znać nie tylko z urzędu, ale także jako fakt powszechnie znany w miejscowości "[...]"- okoliczność, że na nieruchomości, której dotyczyło postępowanie, znajdują się utwardzony parking, bilbord reklamowy i słupy oświetleniowe. Miejscowość ta liczy ok. 3000 mieszkańców. Na spornej nieruchomości znajduje się sklep znanej sieci spożywczej. W dacie wydawania decyzji wymiarowej był to nowy sklep, niedawno otwarty. Dlatego skarżącym trudno sobie wyobrazić, aby organ podatkowy nie wiedział, co, poza budynkiem, znajduje się na nieruchomości. Wobec tego, zdaniem skarżących, brak było podstaw do wznowienia postępowania podatkowego.

Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazano, że w świetle przepisu art.4 ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych brak było podstaw do ustalenia, w drodze opinii biegłego, wartości stacji transformatorowej i linii oświetleniowej, placów utwardzonych kostką brukową i asfaltobetonem oraz reklamy kasetonowej zamontowanej na słupie oświetleniowym. Ponadto wątpliwości skarżących budzi sama opinia, a zwłaszcza przyjęta metoda szacowania, z uwagi na przyjęte założenie, że w obrocie brak jest podobnych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, stwierdzając, że podniesione w skardze argumenty były już przedstawione przez skarżących w złożonych przez nich odwołaniach od decyzji, wobec czego organ drugiej instancji odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Sąd podziela stanowisko organu co do zasadności wznowienia postępowania podatkowego ze względu na wystąpienie nowych istotnych dla sprawy okoliczności, nieznanych organowi w czasie wydawania decyzji wymiarowej. Bezsporna jest okoliczność znajdowania się na należącej do skarżących nieruchomości w dniu "[...]" takich obiektów jak stacja transformatorowa i linia oświetleniowa, a także place utwardzone kostką brukową i asfaltobetonem oraz reklama kasetonowa zamontowana na słupie oświetleniowym. Bezsporne jest także to, że nieruchomość wraz z ww. obiektami była w dniu "[...]" przedmiotem najmu na rzecz firmy A, wykorzystującej przedmiot najmu do działalności gospodarczej. Niewątpliwie skarżący nie wykazali tych obiektów w informacji podatkowej, chociaż byli do tego zobowiązani. Istotne jest, że organ podatkowy w czasie wydawania decyzji wymiarowej nie miał wiedzy o istnieniu tych obiektów, gdyż podatnicy nie wykazali ich w informacji podatkowej. Nie można podzielić zapatrywań strony skarżącej co do tego, iż powszechnie znaną okolicznością, a więc znaną także organowi podatkowemu, jest okoliczność znajdowania się ww. obiektów na terenie nieruchomości, na której znajduje się sklep "[...]". Słusznie uznał organ odwoławczy, że czym innym jest okoliczność powszechnie znana, o której mówi przepis art.187 §3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU 2017, poz.201 ze zm., dalej: "Op"), czym innym zaś jest nowa, istotna dla sprawy okoliczność, nieznana organowi podczas wydawania decyzji, czyli przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art.240 §1 pkt5 Op. Fakty powszechnie znane organ podatkowy oznajmia stronie w trakcie postępowania, co ma na celu usprawnienie postępowania poprzez zniesienie obowiązku przeprowadzania dowodów w kwestiach oczywistych. Nowa istotna dla sprawy okoliczność, ujawniona po wydaniu decyzji, a nieznana podczas jej podejmowania, jest przyczyną wznowienia postępowania i może doprowadzić do zmiany wcześniej wydanej decyzji, o ile okaże się, że organ nie wiedział o niej podczas wydawania decyzji. Nie jest przy tym istotne, z jakiej przyczyny organ nie miał wiedzy o tej istotnej okoliczności i w jaki sposób się o niej dowiedział. Istotne jest, aby wiedzę tę nabył już po wydaniu decyzji oraz aby okoliczność ta była istotna dla sprawy. Z akt sprawy wynika, że na moment wydawania decyzji wymiarowej, tj. na dzień "[...]", Wójt Gminy dysponował jedynie informacją podatkową złożoną przez podatników w dniu "[...]", z której wynika, że deklarują do opodatkowania grunt wraz z budynkiem, wykorzystywane do działalności gospodarczej. Podatnicy nie wykazali w złożonej informacji innych obiektów. Zatem, gdy po wydaniu decyzji wymiarowej organ podatkowy powziął wiadomość o ich istnieniu, zobowiązany był do zmiany decyzji podatkowej poprzez wznowienie postępowania podatkowego, uchylenie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2015 r. i wydanie nowej decyzji w tej sprawie, z uwzględnieniem ujawnionych okoliczności. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie został zatem naruszony przepis art.240 §1 pkt5 Op.

W ocenie sądu w postępowaniu podatkowym doszło jednak do naruszenia przepisu art.122 Op, mówiącego, iż w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z akt sprawy wynika bowiem, że wśród niezgłoszonych do opodatkowania obiektów znajdują się stacja transformatorowa oraz linia oświetleniowa placu. Organ pierwszej instancji powołał się na art.48 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Zdaniem sądu organ powinien uwzględnić także treść przepisu art.49 §1 Kc, stanowiącego, iż urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Organ podatkowy powinien zatem wyjaśnić, czego nie uczynił - czyją własnością są rzeczona stacja transformatorowa i linia oświetleniowa placu. Z uwagi na brzmienie zacytowanego art.49 §1 Kc możliwe jest, że obiekty te należą do zakładu energetycznego, a nie do skarżących, co oznaczałoby, że należy wyłączyć je z opodatkowania. Kwestia ta powinna zostać zbadana w postępowaniu przed organem podatkowym. Dlatego, rozpatrując sprawę ponownie, organ wyjaśni, do kogo należą ww. obiekty, a następnie wyda stosowną decyzję.

W pozostałym zakresie sąd nie podziela zarzutów skargi. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organ art.4 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. DzU 2014, poz.849 ze zm.) poprzez jego pominięcie i ustalenie wartości budowli na podstawie opinii biegłego. Zgodnie z powołanym przepisem, podstawę opodatkowania dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, stanowi, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne. Zatem, gdyby podatnicy dokonywali odpisów amortyzacyjnych podczas rozliczania podatku dochodowego od osób fizycznych, to przyjęta przez nich do amortyzacji wartość budowli byłaby podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

W aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się ewidencja środków trwałych, z której wynika, że podatnicy nie ujęli w niej spornych budowli, co wskazuje na to, że nie dokonywali odpisów amortyzacyjnych z nimi związanych. Dlatego należało zastosować przepis ust.5 art.4 ww. ustawy, zgodnie z którym - jeżeli od budowli lub ich części, o których mowa w ust. 1 pkt 3, nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych - podstawę opodatkowania stanowi ich wartość rynkowa, określona przez podatnika na dzień powstania obowiązku podatkowego. Skoro na dzień powstania obowiązku podatkowego podatnicy nie określili wartości budowli, to w takiej sytuacji, zgodnie z ust.7 art.4 ustawy, organ podatkowy słusznie powołał biegłego w celu ustalenia wartości budowli. Zatem organ nie naruszył przepisu art.4 ust.1 pkt 3 i ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, powołując biegłego do ustalenia wartości budowli znajdujących się na działce nr "[...]".

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawna dokonaną w niniejszym wyroku, w szczególności zaś wyjaśni, do kogo należą ww. obiekty, znajdujące się na należącej do skarżących działce i ustalenia te uwzględni w wydanej decyzji.

W związku z powyższym na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na zasadzie art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DzU 2015 r., poz. 1804). Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy (200 zł), opłata skarbowa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego (480 zł).