Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 592/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 18 ust. 6
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2020 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania płatności i ustalenia zobowiązania w Wariancie 7.2.7 Konie zimnokrwiste w typie s.; 2. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz M. G. kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2019 r. za pośrednictwem formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) M. G. (dalej: wnioskodawca, rolnik, beneficjent, strona, skarżący) złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2019, w tym o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej do powierzchni [...] ha w Wariancie: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki oraz w Wariancie: 7.2.7 Konie zimnokrwiste w systemie sztumskim, deklarując [...] sztuk koni.

Do wniosku producent dołączył wykaz [...] klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych z [...] lutego 2019 r.

W dniu [...] lutego 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w B. (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) wydał w sprawie decyzję Nr [...], na mocy której przyznał wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo klimatyczną w Wariancie 4.8 w wysokości [...] zł oraz w Wariancie 7.2.7 w wysokości [...]zł.

Na skutek odwołania rolnika Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji) decyzją z [...] kwietnia 2020 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z [...] lutego 2020 r w zakresie dotyczącym Wariantu 7.2.7. wskazując, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy rozważyć zastosowanie art. 4 rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 ze.zm., dalej: rozporządzenie nr 809/2014).

Decyzją z [...] maja 2020 r. Nr [...] Kierownik ARiMR, ponownie rozpoznając wniosek rolnika, działając na podstawie:

- art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 217 t.j., dalej: ustawa PROW 2014-2020),

- § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm., dalej: rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne),

- art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE.L. 181

z 20.06.2014, str. 48 i Dz. Urz.UE.L. 225 z 19.08.2016, str. 41, dalej: rozporządzenie nr 640/2014) w związku z § 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego,

- art. 19 ust. 1 akapit pierwszy nr 640/2014 oraz

- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256, dalej: k.p.a.), przyznał wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości [...] zł, w tym:

1. Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki (kod EFRROW 050460013021100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości [...] zł,

2. Wariant: 7.2.7 Konie zimnokrwiste w typie sztumskim (kod EFRROW 050460013021100, krajowa pozycja budżetowa 33010270000) w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

Ponadto organ I instancji ustalił stronie obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w dniu [...] marca 2015 r. na powierzchnię [...] ha w Wariancie: 4.8 oraz zwierzęta w Wariancie: 7.2.7 do liczby [...] sztuk.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zobowiązanie na Wariant: 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki zostało podjęte [...] marca 2015 r. na powierzchnię [...] ha, położoną na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...] ha. W roku 2019 skarżący zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej powierzchnię [...] ha, położoną na ww. działkach ewidencyjnych, z tym że w odniesieniu do działki nr [...] wskazał powierzchnię [...] ha, a do działki nr [...] powierzchnię [...] ha.

W związku z zaciągniętym zobowiązaniem z powierzchni zadeklarowanej do płatności w roku 2019 na działce nr [...] ([...]ha) wykluczono powierzchnię [...] ha, zaś w związku z niedochowaniem zobowiązania podjętego [...] marca 2015 r. na działce ewidencyjnej nr [...] (W.) organ I instancji wskazał, że zostanie wszczęte odrębne postępowanie w sprawie nienależnie/nadmiernie pobranych płatności.

Kierownik ARiMR stwierdził więc powierzchnię [...] ha jako gruntów rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu: 4.8. Stawka płatności do 1 ha w ramach tego wariantu została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego i wynosi [...] zł, co daje przyznaną kwotę [...] zł.

W odniesieniu do Wariantu 7.2.7 organ I instancji stwierdził [...] sztuk koni

z zadeklarowanych [...] sztuk. Stawka płatności w ramach tego Wariantu: Konie zimnokrwiste w typie sztumskim została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego i wynosi [...] zł. Przyznana kwota z tego tytułu została zmniejszona na podstawie art. 31 rozporządzenia nr 640/2014 ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy liczbą koni deklarowanych

a faktycznie stwierdzonych, wynoszącą 40 %. Dlatego płatność przyznano do [...] sztuk koni w kwocie [...] zł.

Organ I instancji ustalił, że dwie sztuki klaczy o numerach: [...] i [...] wskazane we wniosku nie zostały potwierdzone na wykazie klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, na którym zostały wskazane inne zwierzęta o numerach: [...] i [...]. W takiej sytuacji uznano, że w przypadku, gdy rolnik deklaruje zwierzę z innym numerem niż ma faktycznie (czyli inne zwierzę), nie będzie to zwierzę zatwierdzone w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit 2 pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014.

Odnosząc się do wytycznych organu odwoławczego Kierownik ARiMR wskazał na treść art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, zgodnie z którym wnioski

o przyznanie płatności i dokumenty uzupełniające złożone przez rolnika mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Na podstawie informacji zawartych w dokumentach, będących w posiadaniu rolnika na dzień złożenia wniosku, tj. paszportów koni oraz wykazu klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, gdzie są wskazane numery identyfikacyjne klaczy, Kierownik ARiMR uznał, że błąd mógł i powinien zostać wykryty przez wnioskodawcę. W związku z tym zadeklarowanie do płatności zwierząt niebędących w posiadaniu rolnika nie można uznać jako błędu oczywistego. Przyznanie płatności w ramach Wariantu: 7.2.7 Konie zimnokrwiste w typie sztumskim ma bowiem charakter wnioskowy i organ nie może wykraczać poza żądanie wyrażone we wniosku.

Zgodnie z ustaleniami organu I instancji oba podjęte [...] marca 2015 r. przez rolnika zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach Wariantu: 4.8 na powierzchni [...] ha oraz Wariantu: 7.2.7 w liczbie [...] sztuk zostały zakończone

z dniem [...] marca 2020 r.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie wskazując, że obejmuje ono jedynie ustalenia dotyczące Wariantu: 7.2.7. Wniósł o przyznanie płatności do

[...] klaczy znajdujących się w wykazie klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych na dzień [...] marca 2019 r., ponieważ ten dokument odzwierciedla stan faktyczny posiadanych przez niego zwierząt, a we wniosku nastąpiła oczywista omyłka, wynikająca z działania aplikacji, która wczytała dane dotyczące numerów klaczy z roku poprzedniego. Skarżący podniósł, że organ I instancji w żaden sposób nie umożliwił mu wykazania, że działał w dobrej wierze, bo w swoim gospodarstwie ma klacze wymienione w wykazie w ilości [...] sztuk, tj. tyle, ile zadeklarował w 2015 r., a więc kontynuuje zobowiązanie zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Jednocześnie wskazał, że wniosek elektroniczny został wypełniony i przesłany przez pracownika Oddziału Doradztwa Rolniczego, ponieważ on nie potrafi tego samodzielnie wykonać.

Decyzją z [...] lipca 2020 r. Nr [...] Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji

w zaskarżonym zakresie dotyczącym Wariantu: 7.2.7, obejmującą przyznanie płatności oraz ustalenie liczby zwierząt w tym wariancie.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy na wstępie przedstawił treść przepisów prawa krajowego i unijnego regulujących procedurę przyznawania płatności rolnośrodowiskowej na lata 2014-2020. Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Dyrektor ARiMR stwierdził, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji prawidłowo wykluczył [...] klacze, zawnioskowane przez skarżącego. Wskazał, że sztuki zadeklarowane do płatności o numerach: [...] oraz [...] nie znajdują się w wykazie klaczy zakwalifikowanych do programu zasobów genetycznych, sporządzonym na dzień [...] marca 2019 r. Dlatego należy uznać, że do tych klaczy skarżący nie spełnił warunku z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego (zwierzęta zatwierdzone), więc wyliczenie przez organ I instancji płatności w ww. wariancie, po potrąceniach, było prawidłowe.

Dyrektor ARiMR rozważył również możliwości uznania błędnej deklaracji skarżącego jako błąd oczywisty. Wskazał, że o zakwalifikowaniu danego błędu jako błędu oczywistego decydować musi łatwość jego wykrycia. Przyjął, że błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Za oczywisty błąd - obok omyłek pisarskich - można uznać również niespójności, sprzeczności czy przeoczenia. Zasadniczym warunkiem jest to, by błąd dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz

z nim dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że błąd oczywisty to taki, który widoczny jest dla każdego bez przeprowadzenia jakiejkolwiek dodatkowej analizy.

W związku z tym w rozpatrywanym przypadku organ I instancji na podstawie wniosku złożonego przez skarżącego oraz dołączonego do niego wykazu klaczy zakwalifikowanych do programu zasobów genetycznych nie mógł stwierdzić

w sposób jednoznaczny, że doszło do złożenia błędnej deklaracji ze strony wnioskodawcy. Musiałby przeprowadzić dodatkową analizę złożonych dokumentów oraz zażądać od wnioskodawcy dodatkowych informacji, a wówczas tak wykryty błąd nie mógłby już być uznany za oczywisty.

Dyrektor ARiMR, odnosząc się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu, zauważył, że to na rolniku ciąży obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku, który podpisując wniosek jednocześnie oświadcza, że zna zasady przyznawania płatności, a zatem powinien być świadomy konsekwencji w sytuacji złożenia błędnego lub niekompletnie wypełnionego wniosku. Rolnik odpowiada za treść wniosku

o przyznanie płatności niezależnie od tego, czy wniosek wypełnił samodzielnie, czy przy pomocy innej osoby.

Skarżący złożył skargę na ww. decyzję Dyrektora ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o uchylenie zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji. W treści skargi sformułował zarzuty w formie opisowej podnosząc, że:

- realizuje pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe (od 2015 r.)

i w wykazie klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, podpisanym przez Wojewódzki Związek Hodowców Koni w W. Oddział

w R. oraz Instytut Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego

w K., datowanym na [...] marca 2019 r., znalazły się już [...] nowe klacze;

- wniosek elektroniczny został wypełniony i przesłany przez profesjonalnego pracownika Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w B., ponieważ skarżący przyznał, że tej czynności nie potrafił wykonać samodzielnie, bo nie jest biegły w obsłudze komputera, a tym bardziej skomplikowanych aplikacji;

- osoba wprowadzająca dane do wniosku pomyliła się i wpisała dane dwóch spornych klaczy z 2018 r. (lub pobrała je domyślnie z poprzedniego roku), bez poprawienia numerów dwóch nowych klaczy;

- organ odwoławczy przytoczył treść art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, ale błędnie go zinterpretował, ponieważ w przedmiotowym przypadku w aktach znajdowały się dokumenty (wniosek oraz wykaz klaczy) i organ mógł uznać błąd we wniosku za błąd oczywisty, a w przypadku wątpliwości wezwać skarżącego do złożenia wyjaśnień, czego nie uczynił;

- na stronie 7 zaskarżonej decyzji organ odwoławczy popadł w sprzeczność, kiedy raz twierdzi, że błąd oczywisty jest wówczas, gdy ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ, a następnie dwa wiersze poniżej wskazuje, że zasadniczym warunkiem jest to, by błąd dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nim dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary;

- przedmiotowy błąd był możliwy do wykrycia przez pracownika weryfikującego dokumenty skarżącego i tak się stało, bo przez porównanie dwóch dokumentów błąd został wychwycony;

- wniosek wywiedziony przez Dyrektora ARiMR na podstawie wyroku WSA

w Gorzowie Wielkopolskim z 24 maja 2018 r. w sprawie I SA/Go 55/18 jest sprzeczny z linią orzeczniczą sądów administracyjnych w tym zakresie (por. wyrok WSA

w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., I SA/Sz 49/20, wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r.,

I GSK 779/19, wyroki w Gorzowie Wielkopolskim z 6 marca 2019 r., I SA/Go 485/18

i z 18 czerwca 2020 r., I SA/Go 117/20, wyrok WSA w Bydgoszczy z 6 listopada 2019 r., II SA/Bd 505/19);

- organ nie odniósł się do konkretnego przypadku skarżącego, dlaczego nie uznał jego działania za działanie w dobrej wierze i nie wezwał go do złożenia wyjaśnień w tym zakresie;

- Kierownik ARiMR wydał decyzję z [...] maja 2020 r., nie czekając na ewentualną możliwość złożenia przez skarżącego sprzeciwu do sądu administracyjnego od decyzji kasatoryjnej Dyrektora ARiMR z [...] kwietnia 2020 r.;

- Dyrektor ARiMR nie odniósł się do stwierdzeń organu I instancji odnośnie do wielokrotnie popełnianych przez stronę podobnych błędów (strona 6 decyzji organu I instancji), o których skarżący nic nie wie, a organy piszą ogólnie, nie wyjaśniając, jak te oceny odnoszą się do jego wniosku, co stanowi o naruszeniu przez organy art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a.;

- organy nie dokonały właściwej oceny przypadku skarżącego pod kątem zmiany zobowiązania czy też zastąpienia klaczy, o których mowa w § 7 ust. 1-2 i § 8 ust. 1-3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, a posłużyły się jedynie ogólnymi sformułowaniami, że nie został spełniony warunek z § 5 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia;

- Dyrektor ARiMR wydał zaskarżoną decyzję, nie czekając na możliwość wypowiedzenia się przez skarżącego w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia w tym zakresie ([...] lipca 2020 r.), które nastąpiło w piśmie z [...] lipca 2020 r.,

a wpłynęło do organu odwoławczego po dacie wydania decyzji;

- organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie wypełniły w należyty sposób regulacji wymienionej w art. 107 § 3 k.p.a. (prawidłowe uzasadnienie decyzji).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że organy ARiMR nie przypisują skarżącemu złej wiary bądź celowego działania w celu uzyskania płatności, jednak nie można błędnej deklaracji rolnika uznać za błąd oczywisty. Przyznał, że w dniu wydania decyzji wpłynęły do organu odwoławczego wyjaśnienia skarżącego, ale nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

W uzupełnieniu skargi skarżący dołączył oświadczenie A. D. – Kierownika Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w B.

z [...] września 2020 r., potwierdzające fakt składania przez nią wniosku o przyznanie płatności na 2019 r. w imieniu rolnika w aplikacji eWniosekPlus.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzona zgodnie z powyżej wskazanymi wytycznymi kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy ARiMR w postępowaniu administracyjnym dopuściły się naruszeń przepisów prawa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny przez Sąd, czy organy ARiMR prawidłowo odmówiły skarżącemu pełnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019 w Wariancie 7.2.7, przyznając ją jedynie do [...] klaczy, zamiast do deklarowanych [...].

W tym zakresie organy powołały się na treść § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, że klacze wskazane we wniosku rolnika

o wsparcie z [...] maja 2019 r. o numerach: [...] i [...] nie zostały potwierdzone na wykazie klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych. Natomiast na ww. wykazie zostały wskazane inne klacze

o numerach: [...] i [...]. Tym samym uznano, że co do [...] klaczy zachodzi przypadek braku zatwierdzenia zwierzęcia w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit 2 pkt 18 lit. b) rozporządzenia nr 640/2014. Przy czym organy obu instancji, wychwytując nieścisłości między wnioskiem a wykazem klaczy z zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, nie uznały tego błędu jako błędu oczywistego w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, z którego wynika, że wnioski o przyznanie płatności i dokumenty uzupełniające złożone przez rolnika mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu

w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał

w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach uzupełniających składanych przez rolnika wraz

z wnioskiem.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 poz. 217 j.t., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) w postępowaniu o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. W myśl art. 27 ust. 2 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie

z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z treści art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na rolniku składającym wniosek. To nie zwalnia jednak organów od przestrzegania zasady praworządności, czy też obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu, organy orzekające, realizując zasady postępowania wynikające z ww. przepisów, winny ocenić, czy w sprawie wystąpił "oczywisty błąd"

w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 na podstawie nie tylko analizy wniosku, ale i dokumentów uzupełniających do niego dołączonych (w tym wykazu klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych wg. stanu na 15 marca 2019 r.). Oczywistość błędu należy rozważać w okolicznościach danej sprawy, "na podstawie ogólnej oceny danego przypadku" (jak stanowi art. 4 rozporządzenia nr 809/2014).

Z akt sprawy wynika, że pracownicy organów orzekających bez trudności wychwycili błąd we wniosku dotyczący numerów [...] klaczy, po porównaniu jego treści z treścią wykazu klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, dołączonego do kompletu dokumentów złożonych przez rolnika wraz z przedmiotowym wnioskiem. Skarżący w toku postępowania administracyjnego wielokrotnie wskazywał, że w gospodarstwie posiada te klacze, które znajdują się

w wykazie, a we wniosku wystąpił błąd, który powstał podczas jego wypełniania

w formie elektronicznej przez pracownika Ośrodka Doradztwa Rolniczego (odwołanie rolnika z [...] marca 2020 r., odwołanie od decyzji organu I instancji, pismo z [...] lipca 2020 r.).

W aktach sądowych znajduje się dodatkowo oświadczenie A. D.

z [...] września 2020 r., pracownika Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego

w B., z którego wynika, że w aplikacji eWniosek Plus udostępnionej na stronie internetowej ARiMR automatycznie wprowadzone były już numery [...] klaczy skarżącego, zadeklarowane w poprzednim roku 2018. Do wniosku dołączyła obligatoryjny załącznik – wykaz klaczy zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych na dzień [...] marca 2019 r., ale nie zweryfikowała numerów klaczy wskazanych we wniosku z tymi z wykazu. Poza tym podczas wysyłania wniosku w aplikacji elektronicznej nie pojawiły się żadne błędy czy rozbieżności pomiędzy numerami klaczy zawartymi w tymże wniosku i załączniku – wykazie.

W ocenie Sądu jednostki organizacyjne ARiMR, jako organy wyspecjalizowane, profesjonalne i niewątpliwie oceną obejmujące wnioski kompleksowo, dysponujące adekwatną znajomością przepisów, mają obowiązek dostrzec oczywiste sprzeczności w składanych wnioskach. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że błąd oczywisty to taki, który widoczny jest bez przeprowadzenia jakiejkolwiek dodatkowej analizy czy bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami. Przeciwnie, stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonego z dokumentem wolnym od błędu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r., I SA/Go 117/20, publ. Lex nr 3026373, wyrok WSA w Kielcach z 11 kwietnia 2019 r., I SA/Ke 88/19, publ. Lex nr 2654239). Błąd oczywisty charakteryzuje się tym, że może zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników (por. wyrok WSA w Szczecinie z 22 marca 2018 r., publ. Lex nr 2474825).

Wbrew organowi I instancji, pojęcie "oczywistego błędu" nie może odnosić się jedynie do omyłek pisarskich czy rachunkowych. Za oczywisty błąd w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 można uznać również niespójność, sprzeczność czy przeoczenie. Zasadniczym warunkiem uznania błędu za oczywisty jest to, aby dało się go ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nim dokumentów oraz by nie można przypisać stronie złej wiary. Ocena organu, jak już wyżej wskazano, winna być dokonana na podstawie ogólnej oceny danego przypadku (por. wyrok WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., I SA.Sz 49/20, publ. Lex nr 3024899, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31 lipca 2019 r., I SA/Go 389/19, publ. Lex nr 2706750, wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., I GSK 779/19, publ. CBOSA).

W przedmiotowej sprawie skarżący już 5 rok realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe (ostatni rok zobowiązania), obejmujące od początku [...] sztuk zadeklowanych klaczy, a nie [...]. Zarówno we wniosku jak i w wykazie również wskazywanych było [...] sztuk tych zwierząt. Od początku ujawnienia przez organ

I instancji przedmiotowego błędu co do numerów [...] zawnioskowanych do płatności klaczy skarżący konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego twierdził, że nieścisłość powstała na etapie wypełniania wniosku elektronicznego przez osobę, która mu w tym pomagała. Co istotne, była to osoba profesjonalna w tym zakresie, bo pracownik Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego. Na etapie sporządzania wniosku ani skarżący, ani pomagający mu pracownik nie byli świadomi zaistnienia błędu co do numerów [...] spośród [...] klaczy zadeklarowanych do płatności na 2019 rok.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, zdaniem Sądu, organy ARiMR, kierując się zasadą praworządności, powinny w razie wątpliwości wyjaśnić zakres wniosku złożonego przez skarżącego, czego nie uczyniły na wstępie, a w toku dalszego postępowania nie uznawały jego tłumaczenia o posiadanych [...] klaczach wskazanych w wykazie na dzień [...] marca 2019 r. i błędnym wskazaniu we wniosku [...] numerów klaczy, które posiadał w latach poprzednich. Dlatego należało uznać, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie dokonały dogłębnej, pełnej oceny sprawy jako konkretnego, jednostkowego przypadku, w tym nie zbadały

w sposób właściwy przesłanek z art. 4 rozporządzenia 809/2014, przy czym bezpodstawnie oceniły, że przedmiotowego błędu nie można uznać za oczywisty oraz w ogóle nie odniosły się do przesłanki dobrej wiary beneficjenta.

Należy również uznać zarzut strony, że organ odwoławczy nie dokonał właściwej oceny przypadku skarżącego na podstawie całego zebranego materiału dowodowego pod kątem zmiany zobowiązania czy też zastąpienia klaczy, o których mowa w § 7 ust. 1-2 i § 8 ust. 1-3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, a posłużył się jedynie ogólnymi sformułowaniami i zacytowaniem treści przepisów, wyciągając dowolny, a z pewnością przedwczesny wniosek, że nie został spełniony warunek z § 5 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia.

Zasadny jest też zarzut strony, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję, kiedy jeszcze nie minął zakreślony przez niego w piśmie z [...] lipca 2020 r. (doręczonym w dacie [...] lipca 2020 r.) termin na zapoznanie się beneficjenta ze zgromadzonym materiałem dowodowym, wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i złożenie wyjaśnień. Tym samym został naruszony art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ skarżący złożył pismo z [...] lipca 2020 r., które wpłynęło do organu odwoławczego [...] lipca 2020 r., a więc już po wydaniu decyzji z [...] lipca 2020 r. Organ odwoławczy nie odniósł się zatem do zarzutów w nim zawartych,

a w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że skarżący zapoznał się z aktami [...] lipca 2020 r., ale do dnia wydania decyzji nie złożył żadnych wyjaśnień w sprawie. Jednocześnie przedłużył postępowanie odwoławcze do [...] sierpnia 2020 r.

w związku z koniecznością zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się

w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu obu kontrolowanych decyzji

w zaskarżonej części (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę organy orzekające dokonają oceny podniesionych w toku postępowania przez skarżącego argumentów w kontekście art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, z uwzględnieniem wykładni tego przepisu wskazanej przez Sąd w uzasadnieniu oraz realiów niniejszej sprawy. Natomiast w celu rozwiania wszelkich wątpliwości odnośnie do zakresu wniosku organ I instancji zwróci się do beneficjenta o złożenie dodatkowych wyjaśnień.