Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 487/97
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1999-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "b"
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 89
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Nie jest warunkiem zawieszającym w rozumieniu przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ uzależnienie wykonania uchwały podwyższającej kapitał akcyjny od nabycia akcji i zarejestrowania podwyższenie kapitału akcyjnego w sądzie.

TEZY

Nie jest warunkiem zawieszającym w rozumieniu przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ uzależnienie wykonania uchwały podwyższającej kapitał akcyjny od nabycia akcji i zarejestrowania podwyższenie kapitału akcyjnego w sądzie.


UZASADNIENIE

Nadzwyczajne Wolne Zgromadzenie Akcjonariuszy Domu Maklerskiego Spółki Akcyjnej w S. /obecnie E./ Spółka Akcyjna w K. I. dnia 5 grudnia 1994 r. uchwaliło podwyższenie kapitału akcyjnego o kwotę nie mniejszą niż 600.000 zł a nie większą niż 1.320.000 zł poprzez emisję akcji imiennych.

Tytułem opłaty skarbowej od powyższej uchwały notariusz Maria D. pobrała opłatę skarbową w kwocie 1.320 zł.

Skarżąca "E. I." SA wniosła pismem z dnia 9 maja 1996 r. o zwrot ww. opłaty albowiem w subskrypcji żaden z akcjonariuszy nie dokonał ważnego zapisu na akcje nowej emisji.

Decyzją z dnia 14 sierpnia 1996 r. Urząd Skarbowy w G. odmówił zwrotu opłaty wobec upływu terminu z art. 175 par. 1 Kpa.

Na skutek odwołania skarżącej decyzja ta została uchylona przez Izbę Skarbową w G. w dniu 15 października 1996 r. z uwagi na wadliwe podanie podstawy prawnej jej wydania.

Decyzją z dnia 28 listopada 1996 r. Urząd Skarbowy w G. odmówił zwrotu opłaty skarbowej wskazując, że opłata skarbowa jest należna bez względu na to czy i jak jest wykonywana umowa cywilnoprawna od której opłatę pobrano.

W odwołaniu z dnia 12 grudnia 1996 r. skarżąca wniosła o uchylenie powyższej decyzji. Spółka wskazała, że z istoty uchwały podwyższającej kapitał akcyjny wynika uzależnienie jej od zaistnienia w sensie prawnym zdarzenia przyszłego i niepewnego jakim jest faktyczne wniesienie kwot lub aportów na kapitał akcyjny i zarejestrowanie dokonanej czynności przez Sąd rejestrowy. Zatem uchwała miała charakter warunkowy, gdyż uzależniona była od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Uchwała nie stanowi umowy a jedynie oświadczenie akcjonariuszy nie powodującego skutków prawnych w sferze praw i obowiązków Spółki. Urząd Skarbowy zdaniem Spółki błędnie przyjął, że opłata należy się od samej czynności cywilnoprawnej a nie od jej wykonania.

Decyzją z dnia 18 grudnia 1997 r. Izba Skarbowa w G. utrzymała w mocy decyzje organu pierwszej instancji wywodząc, że sporna uchwała nie zawierała postanowień spełniających istotę warunku w rozumieniu art. 89 Kc. Wola akcjonariuszy nie uzależniała wystąpienia skutków prawnych uchwały od okoliczności przyszłej i niepewnej. Wymóg wpłaty na akcje nowej emisji czy zgłoszenie podwyższenia kapitału akcyjnego w sądzie stanowi warunek prawny nie objęty istotą przepisu art. 89 Kc. Przyjęcie, że zwrot opłaty skarbowej przysługuje od czynności bezskutecznej stanowiłoby rozszerzającą wykładnię art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "E. I." SA wniosła o uchylenie powyższej decyzji jako błędnie uznającej, że podwyższenie kapitału nastąpiło już w dniu 5 grudnia 1994 r. co jest sprzeczne z kodeksem handlowym i z wolą ustawodawcy który przewidział zwrot opłaty skarbowej od czynności co do których nie spełnił się warunek zawieszający od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej. Wolą ustawodawcy było niepobieranie opłaty od czynności które nie zostały wykonane ze względu na brak zdarzenia, które w dniu dokonywania czynności jest według wiedzy podmiotu dokonującego czynności zdarzeniem przyszłym i niepewnym.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie wywodząc, że akcjonariusze nie wyrazili woli uzależnienia skutku prawnego uchwały od wskazanej przez siebie okoliczności przyszłej i niepewnej, a więc nie wystąpił warunek w rozumieniu art. 89 Kc a na takim to oparta jest konstrukcja art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o opłacie skarbowej gdzie użyto zwrotu "od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej". Zatem przepis ten ma zastosowanie tylko co do warunków w rozumieniu prawa cywilnego wprowadzonych wolą stron a nie wynikających bezpośrednio z ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ opłata skarbowa podlega zwrotowi jeżeli nie spełni się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykonanie czynności cywilnoprawnej.

Spór sprowadzał się do oceny, czy warunkiem zawieszającym w rozumieniu cyt. wyżej przepisu jest uzależnienie wykonania uchwały podwyższającej kapitał akcyjny skarżącej Spółki od nabycia akcji i zarejestrowania podwyższenie kapitału akcyjnego w sądzie.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 1994 r. III SA 1059/93 /POP 1998 nr 5 poz. 200 i OSP 1999 z. 7-8 poz. 133 z glosą Krzysztofa Zagrobelnego/ opłata skarbowa jest świadczeniem przymusowym nieodpłatnym i w zasadzie bezzwrotnym, pobieranym od samego dokonania określonych czynności cywilnoprawnych. Przepisy art. 13 cyt. ustawy regulujące kwestie zwrotu opłaty skarbowej tylko w ściśle określonych sytuacjach zredagowane są w sposób kazuistyczny wykluczający możliwość rozszerzającej lub zwężającej wykładni.

Zgodzić wypada się ze stronami, że art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o opłacie skarbowej dotyczy sytuacji objętej przepisami art. 89 Kc i nast. tj. normuje zwrot opłaty skarbowej w sytuacji gdy wykonanie czynności cywilnoprawnej uzależnione było od zdarzenia przyszłego i niepewnego /warunku/.

Przepis art. 89 Kc stanowi, że powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego.

Przyjmuje się, że warunek oznacza oświadczenie woli, w którym osoba dokonująca czynności prawnej uzależnia powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Warunek taki odróżnić należy od tzw. conditiones iuris odnoszących się do przesłanek wymaganych przez prawo /Kodeks cywilny z komentarzem pod red. J. Winiarza Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1989 r. tom I str. 101/.

Przykładem takiego warunku prawnego jest utrata mocy przez umowę Spółki z powodu niedopełnienia obowiązku rejestracji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 1997 r. III SA 1331/95 /nie publ./ sytuacja taka nie odpowiada żadnej z wyliczonej w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o opłacie skarbowej przesłanek.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela też rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I SA/Lu 593/96 - /wyrok z dnia 26 lutego 1997 r. - nie publ./ że pobierając opłatę skarbową, notariusz prawidłowo określił jej wysokość od maksymalnej kwoty podwyższenia kapitału określonej w uchwale przez akcjonariuszy, a warunki ustawowe, których spełnienie niezbędne jest do zarejestrowania zmiany statutu, nie są równoznaczne z pojęciem "warunku" w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

Zatem skoro uchwała o podwyższeniu kapitału akcyjnego nie zawiera warunku zawieszającego nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "b" cyt. wyżej ustawy.

Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.