Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 161/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 12 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt II SA/Go 631/18 w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od L. Z. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: WSA w Gorzowie Wielkopolskim lub Sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi L. Z. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: Kolegium) z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w wyniku czynności sprawdzających stwierdzono, że kontener na gruz zlokalizowany na ul. S.j na wysokości budynku nr [...] w G. W. zajmuje pas drogowy bez zezwolenia zarządcy drogi. Wykonano dokumentację fotograficzną oraz dokonano pomiaru zajęcia pasa drogowego (2,30m x 1,29m = 2,97 m2). Z przeprowadzonych czynności spisano protokół.

Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego decyzją z [...] lutego 2018 r. orzekł o nałożeniu na L. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...] " L. Z. karę pieniężną w wysokości 475,20 zł za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego przy ul. S. na wysokości budynku nr [...].

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

WSA w Gorzowie Wielkopolskim uwzględnił skargę na powyższą decyzję i uchylił decyzję obu instancji.

Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie obiektem, który umieszczono w pasie drogowym bez zezwolenia, był kontener na odpady należący do skarżącego L. Z. Skarżący podnosi, iż w istocie nie był dysponentem powyższego obiektu, a jedynie dostarczył go oznaczonej osobie we wskazane miejsce na podstawie umowy najmu kontenera i odbioru odpadów z dnia [...] kwietnia 2017 r. Analiza tej umowy, wskazuje na jej zbieżność czasową i miejscową z zajęciem pasa bez zgody zarządcy, za które została wymierzona kara administracyjna w niniejszej sprawie. Została ona, bowiem zawarta w dniu [...] kwietnia 2017 r. z H.N., określaną w niej, jako "zleceniodawca". Przedmiotem powyższej umowy najmu był kontener wraz z odbiorem odpadów, który został podstawiony pod adresem "ul. S. [...] ". Umowa została zawarta na okres od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia zgłoszenia przez zleceniobiorcę, ale nie dłużej niż 7 dni od dnia zawarcia umowy, z możliwością jej przedłużenia. Umowa zawierała postanowienie, iż to zleceniodawca wskazuje miejsce podstawienia kontenera oraz oświadczenie, że posiada tytuł prawny do nieruchomości lub zgodę na ustawienie kontenera pod załadunek odpadów, a w przypadku ustawienia go w pasie drogowym posiada zezwolenie zarządcy drogi w formie decyzji. W świetle powołanych poglądów wskazujących, wobec kogo powinna być kierowana decyzja nakładająca karę za zajęcie pasa drogowego niewątpliwie ma ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.

WSA nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że zawarta przez L. Z. umowa mogła stanowić okoliczność kształtującą stan faktyczny sprawy, ale jedynie w takim wypadku, gdyby skarżący w toku prowadzonego postępowania wykazał, że kontener został posadowiony przez niego w miejscu i w zakresie powierzchni oraz w czasie, co, do którego na rzecz innego podmiotu wydane zostało zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, a kontener posadowiony jest w zakresie zezwolenia, w związku z umową zawartą przez L. Z. ze stroną, która stosowne zezwolenie otrzymała i z którego treścią skarżący się zapoznał. Nadto zdaniem Sądu I instancji takie stanowisko w istocie rzeczy wprowadza nieuprawnione domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy zajmującego się wywozem odpadów, gdyż nie wynika ono z przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 – określanej dalej jako u.d.p.). Z przepisów nie wynika również, że przedsiębiorca ma obowiązek wykazywania (przeciwdowodu), że w danym przypadku, kto inny jest podmiotem odpowiedzialnym za zajęcie pasa drogowego.

Zdaniem WSA w rozpoznawanej sprawie istotna jest okoliczność, czy podmiot, który dokonał faktycznego zajęcia pasa drogowego działał na własną rzecz i we własnym imieniu. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie jest uprawniony wniosek, że takim podmiotem był skarżący. Nie może budzić, bowiem wątpliwości, że skarżący działał na rzecz zleceniodawcy, co wynika jednoznacznie z zawartej umowy i oświadczenia zleceniodawcy. Postawienie kontenera przez skarżącego wynikało z faktu, że zleceniodawcy nie dysponują środkiem transportu umożliwiającym odbiór kontenera i jego samodzielne ustawienie.

Sądu I instancji stwierdził, że kontener pozostawał w posiadaniu zależnym zleceniodawcy, albowiem przysługiwało mu władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu - innemu niż własność (art. 336 k.c.). Sam brak samodzielnej możliwości przemieszczania kontenera nie oznacza, iż zleceniodawca utracił władztwo nad rzeczą. Zdaniem WSA organ odwoławczy przyjął zawężające rozumienie zwrotu "osoba faktycznie zajmująca pas drogowy" sprowadzające się do podmiotu bezpośrednio dokonującego tą czynność, abstrahujące całkowicie od stosunków cywilnoprawnych łączących podmioty.

W konsekwencji Sądu I instancji uznał, iż organy naruszyły prawo materialne art. 40 ust. 1, ust. 12 pkt 1 u.p.d. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do nałożenia kary pieniężnej na podmiot, który nie dokonał zajęcia pasa drogowego.

Z tego względu WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; zwanej dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Kolegium zaskarżyło wyrok w całości domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

I. Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia;

2) art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Kolegium pomimo braku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek bezpodstawnego uznania, że zostały naruszone przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a., podczas gdy Kolegium dokonało wszechstronnej analizy stanu faktycznego sprawy w aspekcie przepisów prawa materialnego wyznaczających zakres ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz ustalenia jego prawnych konsekwencji;

3) art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez wydanie wyroku bez uwzględnienia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przez to uznanie, że Kolegium dopuściło się naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1440 ze zm.), dalej: u.d.p.

4) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie normy art. 151 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga na zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] października 2017 r. Nr [...], jako nieuzasadniona, powinna zostać oddalona.

II. Prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w związku z naruszeniem art. 1, art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 oraz art. 151 p.p.s.a., w postaci naruszenia:

1) art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 12 pkt 1 u.d.p., poprzez ich błędną wykładnię w zakresie ustalenia zakresu podmiotowego tych przepisów, a w szczególności polegającą na przyjęciu, że na podstawie zawartej umowy w ramach łączącego określone podmioty stosunku cywilnoprawnego można dokonać ustaleń w kwestii legitymacji do bycia stroną w postępowaniu prowadzonym na podstawie bezwzględnie obowiązujących norm prawa administracyjnego o nałożenie sankcji o charakterze publicznoprawnym, w wyniku czego można przenieść odpowiedzialność publicznoprawną na inny podmiot niż ten, który faktycznie dokonał czynności zajęcia pasa drogowego;

2) § 1 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1264), dalej: rozporządzenie, poprzez pominięcie ich znaczenia dla ustaleń stanu faktycznego sprawy w związku z błędną wykładnią art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 12 pkt 1 u.d.p., a w szczególności poprzez brak uwzględnienia, że podmiot, z którym skarżący zawarł umowę na mocy § 1 ust. 1, 2 i 3 pkt 1 rozporządzenia zobowiązany był w przypadku wystąpienia o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w ramach elementów formalnych wniosku przedłożyć szczegółowy plan sytuacyjny w skali 1:1000 lub 1:500, z zaznaczeniem granic i podaniem wymiarów planowanej powierzchni zajęcia pasa drogowego, a w razie uzyskania zezwolenia organ zobligowany był do określenia w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia miejsca objętego zezwoleniem i powierzchni pasa drogowego podlegającego zajęciu i jedynie na podstawie przedłożonego przez stronę umowy zezwolenia skarżący mógł posiadać wiedzę o miejscu i powierzchni pasa drogowego, którą mógł zajmować na podstawie zawartej umowy; w przeciwnym razie ponosi odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna Kolegium oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji, jako pierwsze rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero po nich zarzuty materialne. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji, a pośrednio przez organ, może być dokonana po uprzednim ustaleniu, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Skarga kasacyjna Kolegium jest zasadna, ale nie wszystkie zarzuty mają usprawiedliwione podstawy.

W ocenie NSA nietrafne są podniesione w tej skardze zarzuty wskazujące na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, w tym zakresie Kolegium dopatruje się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., przy czym łączy ten przepis z art. 1 oraz naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w łączności z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., a także naruszenia art. 133 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z odniesieniem do art. 40 i ust. 1, ust. 2 i ust. 12 pkt 1 u.d.p. Naruszenie tych przepisów zdaniem Kolegium polega na dokonaniu błędnej analizy stanu faktycznego sprawy na podstawie akt postępowania, czym WSA naruszył art. 133 p.p.s.a., jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i uznanie na tej podstawie, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia ww. przepisów postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do tak ujętych zarzutów stwierdzić należy, że są nietrafne, pomijając to, że w treści uzasadnienia Kolegium nie wskazuje, na czym polegało konkretnie naruszenie przepisów, które znalazły się w zarzucie. NSA przypomina i podkreśla, że skarga kasacyjna wyznacza granice sprawy, a więc zakres i kierunki weryfikacji skarżonego wyroku. Oznacza to, że Sąd II instancji jest związany zakresem podnoszonych w tej skardze naruszeń, czyli że nie może przyjmować innego ich kontekstu niż ten, które określiła strona. By jednak ten warunek był spełniony, to strona musi wskazać, na czym polega naruszenie przepisów, do którego odsyła zarzut. Z tego też względu skarga kasacyjna jest profesjonalnym i formalnym środkiem prawnym, a art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wśród koniecznych warunków skutecznej skargi kasacyjnej zawiera wskazanie zarzutów i ich uzasadnienie.

Niewykonanie tego obowiązku nie pozwala sądowi drugiej instancji na merytoryczne odnoszenie się do naruszeń objętych zarzutami, zwłaszcza, że w przypadku naruszeń prawa procesowego strona nie tylko ma te naruszenia wyartykułować i uzasadnić, ale musi także wykazać związek istotny między nimi a rozstrzygnięciem, bo tylko istotne naruszenie prawa procesowego mogło być skuteczną podstawą kasacyjną. Wobec powyższego NSA rozpoznając zarzuty procesowe odniesie się do nich tylko w tym zakresie w jakim są one ujęte poprawnie od strony formalnej. Takim zarzutem jest podnoszone przez Kolegium naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Jednak w rozpoznawanej sprawie ten zarzut jest nietrafny. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa formalne wymogi uzasadnienia wyroku. Generalnie reguluje on materię konstrukcji uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Wedle jego brzmienia uzasadnienie winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jest, więc przepisem o charakterze formalnym, zaś o jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie obejmuje choćby jednego z ustawowych wyżej wymienionych elementów, a wada ta może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W drodze zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować "techniczną kompletność" uzasadnienia, a nie prawidłowość merytoryczną, bowiem temu celowi służą zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano i wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia. W orzecznictwie panuje pogląd, wedle którego tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. (por.m.in. wyrok NSA z 22 marca 2013 r., II OSK 2259/11). W tej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie uchyla go spod kontroli instancyjnej. Natomiast to, czy stanowisko Sądu I instancji i argumentacja przywołana na jego poparcie jest zasadna i przekonująca, jest innym zagadnieniem i nie może być kwestionowane omawianym zarzutem.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, że z przepisu tego wynika tylko nakaz wyprowadzania oceny prawnej z faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Przepis ten nie może natomiast służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a. W ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd I instancji oceny skarżonej decyzji. Z przepisu tego wynika nakaz wyprowadzania oceny prawnej z faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy. Przepis ten nie może natomiast służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Podkreślić także należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nie stwierdził aby Kolegium naruszyło przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Natomiast w ocenie WSA Kolegium naruszyły prawo materialne to jest art. 40 ust.1, ust.12 pkt 1 u.p.d. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a swój wyrok oparł na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut oznaczony pkt 2.2) petitum skargi kasacyjnej. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie § 1 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 oraz § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004r. w sprawie warunków udzielania zezwoleń na zajęcie psa drogowego (Dz. U. z 2016, poz. 1264 ) polegające na pominięciu ich znaczenia dla ustaleń stanu faktycznego sprawy w związku z błędną wykładnia art. 40 ust. 1, ust. 2 i ust. 12 pkt 1 p.d.p.

Przypomnieć należy, że do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie nie tylko konkretnych przepisów prawa materialnego, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, ale także precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało to naruszenie.

W ramach wskazanego w punkcie 2.2) skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej nie określił w ogóle – w oparciu o wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a – postaci naruszenia wskazanych przepisów rozporządzenia, tj. czy naruszenie ma polegać na błędnej wykładni powołanych przepisów, czy też polega na wadliwym ich zastosowaniu. Wobec tego zarzut ten uchylał się spod rozpoznania.

Odnosząc się do sformułowanego w punkcie 2.1) skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego zgodzić należy się z Sąd I instancji, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż w przypadku kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, co do zasady odpowiedzialność administracyjnoprawna powinna być wiązana z właścicielem obiektu zajmującego pas drogowy. Jednak od tej zasady dopuszczalne są wyjątki w tych wszystkich przypadkach, w których mamy do czynienia z wieloma podmiotami zajmującymi pas drogowy lub zajęciem tego pasa w imieniu lub na rachunek osób trzecich. W takich sytuacjach przypisanie kary musi być odnoszone do konkretnej sytuacji faktycznej i w jej ramach organ ma ustalić podmiot odpowiedzialny.

Z materiału dowodowego zebranego w rozpoznawanej sprawie wynika, że skarżący zawarł w dniu [...] kwietnia 2017 r. z H. N. umowę najmu i odbioru odpadów. Zgodnie z § 1 pkt 5 umowy przedmiotem najmu jest kontener o pojemności 2 m3 wraz z odbiorem odpadów, który zostanie podstawiony pod adres ul. Słoneczna 89/1. W myśl § 2 pkt 4. umowy zleceniodawca wskazuje miejsce posadowienia kontenera i jednocześnie oświadcza, że posiada tytuł prawny do nieruchomości lub zgodę na ustawienie kontenera pod załadunek odpadów. W przypadku ustawienia kontenera w pasie drogowym, zleceniodawca oświadcza, że na czas trwania niniejszego zlecenia, posiada wymagane zezwolenie zarządcy drogi w formie decyzji administracyjnej na zajęcie pasa drogowego, chodnika lub innego terenu zielonego. W piśmie z dnia [...] maja 2017 r. H.N. wyjaśniła, że zamówiony u skarżącego kontener na odpady został dostarczony bez jej powiadomienia i nie była przy tym obecna.

W związku z powyższym zasadnie organ skarżący kasacyjnie stwierdził, że zapis umowy wskazujący jedynie ogólnie adres, pod który należało dostarczyć kontener nie dawał podstaw do ustalania przez skarżącego miejsca, w którym kontener miał zostać podstawiony. Zaaprobować, zatem należy pogląd, że zawarta przez skarżącego umowa mogła stanowić okoliczność kształtującą stan faktyczny sprawy, ale jedynie w takim wypadku, gdyby skarżący wykazał, że kontener został posadowiony przez niego w miejscu i w zakresie powierzchni oraz w czasie, co do którego na rzecz innego podmiotu wydane zostało zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, a kontener posadowiony jest właśnie w zakresie niniejszego zezwolenia, w związku z umową wiążąca skarżącego ze stroną, która stosowne zezwolenie otrzymała i z którego treścią skarżący się zapoznał. W przeciwnym razie posadowienie kontenera bez tego rodzaju związku z umowy w związku z uzyskanym zezwoleniem skutkuje zajęciem pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia przez skarżącego. Z akt sprawy wynika, że zleceniodawczyni nie wskazała miejsce posadowienia kontenera, a skarżący nie zweryfikował, czy miejsce, na które postawiony został kontener, w danym miejscu i czasie objęte jest zezwoleniem strony umowy, skutkiem czego ponosi odpowiedzialność za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Zdaniem Sądu II instancji w przypadku, gdy kilka podmiotów ma interes faktyczny lub prawny w zajmowaniu pasa drogowego, a żaden z nich nie uzyskał zezwolenia, karę za nielegalne zajęcie powinien ponosić w pierwszej kolejności ten, kto faktycznie zajął pas drogowy, bo to ten podmiot realnie zagraża drodze i bezpieczeństwu w ruchu drogowym, a przepisy prawa posługują się szeroką formułą, że kara jest wymierzana za zajęcie pasa drogowego (por. wyrok NSA z 17 września 2019 r. sygn. akt IIGSK 484/17). Z tych powodów zarzut wskazany w punkcie 2.1) oraz zawarty w punkcie 1.4) petitum skargi kasacyjnej należało uznać za zasadny.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art.151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.