Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 559/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 i ust. 3; art. 89 ust. 1 i 2, art. 87a ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant specjalista Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. Burmistrz Miasta G. (dalej: "Burmistrz") zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie niewłaściwego dokonania cięć pielęgnacyjnych drzew rosnących na terenie położonym przy ul. [...] w G. będącym własnością Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] w G. (dalej: "Parafia" lub "skarżąca"). W dnia [...] maja 2021 r. do akt sprawy wpłynęło zawiadomienie od P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Delegatury w Ł. (dalej: "PWKZ") o wykonaniu cięć w koronach drzew na ww. terenie

z naruszeniem procedury ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2020, poz. 55; dalej: "u.o.p."). Do zawiadomienia dołączono protokół

z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2021 r. przy udziale przedstawicieli PWKZ, w którym stwierdzono usunięcie ponad 50% koron drzew (lip) w wyniku czego drzewa utraciły swój pokrój, ale w większości zachowały żywotność. W dniu [...] maja 2021 r. przedstawiciel Burmistrza przeprowadził oględziny, w trakcie których sporządzono protokół i dokumentację zdjęciową.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Burmistrz wymierzył Parafii administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa w związku z usunięciem gałęzi o wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa (pkt 1); ustalił administracyjną karę pieniężną w wysokości 11.640 zł zgodnie z wyliczeniem w specyfikacji stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji (pkt 2); wskazał, że naliczoną administracyjną karę pieniężną w wysokości 30% kary naliczonej w punkcie nr 2 sentencji decyzji w kwocie 3.492 zł, należy wpłacić na wskazane konto w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (pkt 3); odroczył termin płatności administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 70% kary naliczonej, tj. 8.148 zł na okres 5 lat od chwili, gdy decyzja stała się ostateczna (pkt 4); stwierdził, że odroczona część administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 8.148 zł, stanowiąca 70% kary naliczonej w pkt 2 sentencji decyzji, podlega umorzeniu po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, po stwierdzeniu, że drzewo zachowało żywotność lub jej nie zachowało z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonych oględzin ustalono, że cięcia pielęgnacyjne przeprowadzane były w koronach lip drobnolistnych. Proceder przeprowadzania tych cięć trwał od kilku lat. Większość drzew zachowała swoją żywotność. W chwili obecnej posiadają one inny pokrój pnia

i zdrowe pędy, które porastają stary pień tworząc zielony "słup". Najgorzej wyglądają trzy drzewa rosnące na terenie przykościelnym po prawej stronie od bramy wejściowej, które zostały całkowicie pozbawione korony. Dwa z nich posiadają duży ubytek w strukturze pni. Przez tzw. dziuplę widać, że pnie tych drzew w środku są spróchniałe. Organ wskazał, że zdaniem proboszcza Parafii może być to powód dla którego posiadały ono dużo suchych konarów, które spadając powodowały zagrożenie dla ludzi przebywających w ich pobliżu. Przy tak dużym ubytku

w strukturze wewnętrznej pni, drzewa te narażone były na wywrócenie się podczas silnych wiatrów, w związku z tym należałoby się zastanowić, czy nie zakwalifikować ich do usunięcia po uzyskaniu zezwolenia PWKZ. Pozostałe jedno drzewo mimo tego, że pozbawione zostało korony i pozostał jedynie jego pień, w chwili obecnej posiada widoczne oznaki powracania do życia. Organ wskazał, że w trakcie oględzin przedmiotowych drzew dokonano pomiaru obwodów pni na wysokości 130 cm od powierzchni ziemi, które wynoszą: 254 cm dla drzewa usytuowanego jako pierwsze licząc od bramy wejściowej na teren przykościelny, 243 cm dla drzewa usytuowanego jako drugie licząc od bramki wejściowej na teren przykościelny oraz 194 cm dla drzewa usytuowanego jako trzecie licząc od bramki wejściowej na teren przykościelny.

Powołując się na art. 87a ust. 5 u.o.p. organ stwierdził, że w ramach cięć pielęgnacyjnych dokonano ogłowienia drzew, a co za tym idzie wycięto faktycznie 100% korony. W związku zaś z tym, że przeprowadzone oględziny wykazały, że dwa drzewa posiadają duże ubytki w strukturze wewnętrznej pni i z tego powodu kwalifikują się one do usunięcia, odstąpiono od naliczania pieniężnej kary administracyjnej za ich zniszczenie spowodowane przez wadliwe przeprowadzenie cięć pielęgnacyjnych ich koron. Gdyby bowiem nie przeprowadzono cięć, spadające konary stwarzałyby zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Pozostałe jedno drzewo organ uznał za zniszczone z powodu nadmiernych cięć przeprowadzonych w jego koronie, które doprowadziły do jego ogłowienia. Z tego powodu naliczono administracyjną karę pieniężną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, tj. mnożąc obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm od powierzchni ziemi x stawka za 1 cm obwodu w zależności od gatunku drzewa i wielkości obwodu pnia x współczynnik 2 (stanowiący podwójny wymiar należnej opłaty. W wypadku, gdy istnieje prawdopodobieństwo, że drzewo wypuści nowe pędy, 70% naliczonej kary pieniężnej można zawiesić na okres 5 lat.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej: "SKO") utrzymało w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji SKO podzieliło ustalenia organu I instancji, przytoczyły przepisy prawa stanowiące podstawę naliczenia administracyjnej kary pieniężnej oraz stwierdziło, że w sprawie nie zachodziły wyjątki od naliczenia tej opłaty, o których mowa w art. 86 ust. 1 u.o.p. SKO odniosło się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów, uznając je za bezzasadne ze względu na fakt, że decyzja o wymierzeniu kary za zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, a nieznajomość przepisów u.o.p. nie zwalnia z odpowiedzialności za usunięcie lub zniszczenie drzewa.

W skardze na ww. decyzję, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, Parafia wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji; uznanie, że wycięcia korony drzewa dokonano w trosce o bezpieczeństwo, zdrowie i życie parafian oraz innych osób; dostrzeżenie troski proboszcza Parafii o bezpieczeństwo parafian i osób trzecich. Zarzutów nie sformułowano, ograniczając się do podkreślenia celowości

i niezbędności dokonanej wycinki oraz wskazania, że drzewo pozostało żywo.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W trakcie rozprawy w dniu 16 grudnia 2021 r. pełnomocnik Parafii złożył do akt dwa zdjęcia obrazujące stan spornego drzewa w dniu [...] października 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa w związku z usunięciem gałęzi o wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 85 ust. 1, 5 i 7, art. 87a ust. 5, art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2 – 9 i art. 89 ust. 1 u.o.p., a także przepisy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330).

Zgodnie z brzmieniem art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Kara, o której mowa wyżej nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (ust. 2). Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna (art. ust. 3). Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności (ust. 4). W przypadku, o którym mowa

w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary (ust. 5). Kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego (ust. 6).

Pojęcie "zniszczenia drzewa" posiada natomiast swoją prawną treść nadaną przez art. 87a ust. 5 u.o.p. Po myśli powołanego przepisu za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ustępie 2 tego przepisu. Ten ostatni przepis wskazuje, jakie prace w obrębie korony drzewa są dopuszczalne. W świetle więc tego przepisu, nie mogą one prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych (pkt 1); utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa (pkt 2); wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa (pkt 3).

Usunięcie zatem gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony wyżej, stanowi zniszczenie drzewa, a zatem podlega karze określonej w powołanym art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia.

Odnosząc powyższe do ustaleń poczynionych przez organy administracji

w niniejszej sprawie, wskazać należy, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że na terenie położonym przy ul. [...] w G., będącym własnością Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w G. w ramach cięć pielęgnacyjnych przeprowadzonych pod koniec lutego 2021 r. w koronach drzew tam rosnących, dokonano ogłowienia lipy drobnolistnej o obwodzie pnia na wysokości 130 cm wynoszącym 194 cm, a co za tym idzie wycięto faktycznie 100% całości korony tego drzewa. Wskazane okoliczności co do zasady nie są kwestionowane przez skarżącą.

Fakt zniszczenia drzewa, jednoznacznie wynika z przeprowadzonych na tym terenie oględzin w dniu [...] kwietnia 2021 r. przez przedstawicieli Wojewódzkiego Urzędu Ochrony zabytków w B. Delegatura w Ł., podczas których stwierdzono usunięcie ponad 50 % koron drzew (lip), w wyniku czego utraciły one swój pokrój, ale w większości zachowały żywotność. Protokół z tych oględzin dołączono do zawiadomienia inicjującego niniejsze postępowanie. Przeprowadzone przez organ I instancji w dniu [...] maja 2021 r. oględziny tych drzew potwierdziły cięcia pielęgnacyjne dokonane w koronach lip drobnolistnych, a także fakt, że proceder przeprowadzania tych cięć trwał od kilku lat. Ze spisanego na tę okoliczność protokołu wynikało, że większość drzew poddanym tym cieciom zachowała żywotność mimo dużej zmiany ich pokroju (obecnie wyglądają jak zielone "słupy"). Najgorzej wyglądają jednak trzy drzewa na terenie przykościelnym, po prawej stronie od bramy wejściowej. Pozbawione one są bowiem całkowicie korony. Z drzew o rozłożystych konarach po obcięciu 100 % konarów, pozostały tylko ogłowione pnie. Dokładne oględziny tych drzew wykazały jednakże, że dwa spośród nich posiadają duże ubytki w strukturze wewnętrznej pni z tego powodu kwalifikują się one do usunięcia po uzyskaniu stosownego zezwolenia. Pozostałe jedno drzewo mimo tego, że pozbawione zostało korony i pozostał jedynie pień, posiada widoczne oznaki powracania do życia. Wyżej opisany stan drzew zastany, odpowiednio w dniu [...] kwietnia 2021 r i [...] maja 2021 r. dokumentują dodatkowo zdjęcia dołączone do ww. protokołów oględzin (k. 5 - 7 i k. 9 – 23 akt organu I instancji). Skarżąca uczestniczyła w obu przypadkach w przeprowadzanych oględzinach.

Na podstawie powyższego trudno uznać, by pozbawienie drzewa korony - bo do tego sprowadzały się "przycięcia", nie nosiły znamion jego zniszczenia, skoro przeczy temu brzmienie art. 87a ust. 2 u.o.p. Przepis ten, o czym była już mowa wyżej prowadzi do ogólnego wniosku, zgodnie z którym wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie korony drzewa w zakresie nieprzekraczającym 30% korony drzewa nie jest objęte ograniczeniami. Natomiast każde działanie w większym zakresie jest możliwe tylko w przypadkach kazuistycznie wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa, które uzasadnia pociągnięcie do odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.

W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, że skarżąca wyraziła zgodę na przycięcie drzewa – lipy drobnolistnej, w sposób który doprowadził do jej zniszczenia. Trafnie również przyjęły organy obu instancji, że wbrew twierdzeniem skarżącej, w sprawie tej nie zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie od wymierzania skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa, będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca poza ogólnym powołaniem się na stan zagrożenia (opadanie suchych konarów na samochody i osoby przebywające w pobliżu tego drzewinie) oraz względy estetyczne (gromadzenie się ptaków powodujących zabrudzenie terenu), nie podała żadnych konkretnych faktów za tym przemawiających, jak i nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów potwierdzających jej tezę o zagrożeniu bezpieczeństwa wywołanym przez sporne drzewo. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że przedmiotowe drzewo stanowiło realne niebezpieczeństwo dla dóbr chronionych, a sama sytuacja wymagała natychmiastowej reakcji w postaci tak drastycznej przycinki korony drzewa. Również z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego nie wynika (w przeciwieństwie do dwóch pozostałych drzew wyłączonych z niniejszego postępowania), aby sporne drzewo posiadało ubytki w strukturze pnia powodujące jego osłabione i w konsekwencji zagrożenie w postaci jego złamania lub wywrócenia. Stan wyżej konieczności musi wynikać z obiektywnego stanu rzeczy, a nie subiektywnego przeświadczenia (odczucia) skarżącej. Zauważyć również trzeba, że w sytuacji, gdy strona z danej okoliczności wywodzi dla siebie określone skutki prawne, to powinna aktywnie uczestniczyć w wyjaśnianiu sprawy i z własnej inicjatywy przedstawiać konkretne fakty oraz ewentualne dowody uzasadniające swoje twierdzenia. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie oznacza bowiem nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej.

W tym stanie rzeczy, stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p organ zobowiązany był do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa.

Odnośnie wysokości wymierzonej kary pieniężnej wskazać należy, że z art. 89 ust. 1 u.o.p. wynika reguła, że karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3. 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Administracyjną karę pieniężna wylicza się mnożąc obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm od powierzchni ziemi x stawka w zł za 1 cm obwodu w zależności od gatunku drzewa i wielkości obwodu pnia x współczynnik (stanowiący podwójny wymiar należnej opłaty). W rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa gatunku lipa drobnolistna z uwzględnieniem stawek opłat wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów. Z załącznika nr 1 do rozporządzenia wynika bowiem, że dla gatunku lipa stawka w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm wynosi, w przypadku obwodu pnia powyżej 101 cm - 30 zł. Naliczona przez organy w powyższy sposób kara, tj. 194 x 30 x 2 = 11 640 zł odpowiada prawu i jako taka nie budzi zastrzeżeń Sądu.

Prawidłowo również w okolicznościach niniejszej sprawy, organy zastosowały przepis art. 88 ust. 4, 5 i 6 u.o.p. Oględziny przedmiotowego drzewa wykazały bowiem, że posiada ono znikome oznaki życia. Fakt, że na ogołoconym drzewie pojawiają się liczne pędy może mieć znaczenie, gdyż jak słusznie podnosi SKO,

w myśl art. 88 ust. 6 u.o.p. kara jest umarzana po upływie 5 lat, w którym decyzja

o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.

Reasumując, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, które odpowiada zasadom wynikającym z dyspozycji przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i na podstawie kompletnego materiału dowodowego zebranego w toku tego postępowania ustaliły stan faktyczny sprawy, w tym w sposób niewątpliwy okoliczności o kluczowym znaczeniu dla zastosowania ustawy, co dawało podstawy do obciążenia jej karą administracyjną. Ponadto, stosownie do wymogów art. 107 § k.p.a., wskazano podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniosło się do zarzutów odwołania. Sąd nie dopatrzył się również

z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego

w sprawie rozstrzygnięcia.

Marginalnie Sąd zwraca uwagę ma treść art. 88 ust. 8 u.o.p., zgodnie z którym na wniosek, złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna, lub od dnia, w którym upłynął termin, na który odroczono uiszczenie kary, można rozłożyć karę na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat. Decyzje w sprawach, o których mowa wyżej, wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (ust. 9).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151p.p.s.a., skargę oddalił.