Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1775/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 223 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 7 ust. 1 i art 3
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1241
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.
article: art. 17 ust. 13 w związku z art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Anna Lech Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 732/11 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 732/11 oddalił skargę K. M. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w S. w dniu [...] listopada 2009 r. działając na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 i ust. 7 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323) mianował K. M. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy młodszego aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej. W odwołaniu funkcjonariusz domagając się uchylenia powyższego aktu, wskazał, że od [...] września 2009 r. jako kierujący sekcją pełni służbę związaną z podporządkowaniem innych funkcjonariuszy i pracowników. Uważa zatem, że spełnia warunki, o jakich mowa w art.223 ust.3 pkt.2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej i powinien być mianowany na stopień podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w S. w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej kierownicy urzędów zobowiązani zostali do nadania funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. nowych stopni służbowych. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w art. 223 ust. 2-6 ustawy. Zadaniem organu było zatem umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków. K. M. domaga się mianowania na stopień należący do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Powołany przepis dotyczy celników, którzy w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r., zajmowali stanowisko wiążące się z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników, bądź pełnili obowiązki na takim stanowisku. Podporządkowanie służbowe, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, dotyczy stanowisk należących do wyższych stanowisk kierowniczych oraz stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej wymienionych odpowiednio w art. 17 ust. 1 i ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, przy czym do stanowisk kierowniczych wymienionych w art. 17 ust. 13 ustawodawca zaliczył kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Pełen katalog stanowisk służbowych w Służbie Celnej zawiera załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz. U. Nr 25, poz. 301 z późn. zm.). W załączniku tym nie wyszczególniono stanowiska kierującego sekcją. K. M. przed wejściem w życie nowej pragmatyki służbowej zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i w ramach tegoż stanowiska w karcie zakresu obowiązków i uprawnień określono mu zadania przewidziane na tym stanowisku. Fakt wyznaczenia funkcjonariusza na kierującego Sekcją Kontroli Osób nie jest równoznaczny z objęciem stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnieniem obowiązków na takim stanowisku.

W ocenie Szefa Służby Celnej art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. odnosi się wprost do stanu sprzed dnia wejścia w życie ustawy. Wobec tego należy nadawać mu takie znaczenie, jakim ustawodawca posługiwał się na gruncie ustawy uchylonej. Brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni art. 223 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej. Gdyby bowiem ustawodawca zamierzał rozszerzyć krąg podmiotów, którzy winni być mianowani do określonego korpusu, poza osoby formalnie pełniące służbę na stanowisku związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników, to unormowałby taką sytuację stosowanym zapisem. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że K. M. ani w chwili uchylenia ustawy z dnia 24 lipca 1999 r., ani kiedykolwiek wcześniej nie zajmował stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników oraz nie pełnił obowiązków na takim stanowisku. Zatem w tym stanie faktycznym i prawnym brak było podstaw do mianowania go na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Organ odwoławczy dodał jednocześnie, że nie kwestionuje faktu kierowania przez K. M. Sekcją Kontroli Osób. Powyższe potwierdza bowiem karta zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariusza. Została ona jednak przyjęta przez funkcjonariusza do wiadomości i stosowania dopiero w dniu [...] sierpnia 2010 r., a zatem już po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Nawet, gdyby wymieniony kierował sekcją także w dniu wejścia w życie nowej pragmatyki, to fakt ten i tak nie dawał podstaw do określenia mu stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. M., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez błędną wykładnię terminu "zajmowanie stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników", 2) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. polegające na orzekaniu przez organ w oparciu o niepełny, wybiórczo zebrany materiał dowodowy i wydaniu decyzji bez wyjaśnienia stanu faktycznego, 3) art. 9 k.p.a. polegające na niepoinformowaniu skarżącego w sposób należyty o istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych, 4) art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 4 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu swej skargi K. M. stwierdził, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej pełnił służbę jako kierujący sekcją. Służba kierującego sekcją związana była z podporządkowaniem innych funkcjonariuszy i pracowników sekcji. Potwierdza to decyzja nr [...] Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w Izbie Celnej w S., w której treści wskazuje się wprost, iż podmiotami odpowiedzialnymi za sprawowanie kontroli zarządczej są m.in. kierownicy komórek organizacyjnych urzędów celnych, w tym – kierujący sekcjami (§ 1 ust. 1 pkt 1 decyzji), którzy to m.in. zapoznają podległych pracowników i funkcjonariuszy celnych z dokumentami zawierającymi mechanizmy systemu kontroli (§ 9 zd. 1 decyzji). W ocenie skarżącego organ błędnie zatem przyjął, że stanowisko kierującego sekcją nie należy do katalogu "stanowisk związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy" w rozumieniu art. 223 ustawy, zawężając zakres tego pojęcia do stanowisk wymienionych w art. 17 ust. 13 in fine dawnej ustawy o Służbie Celnej.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że organy nie kwestionują faktu istnienia Sekcji Kontroli Osób, którą w ramach zleconych czynności faktycznych na stanowisku starszego kontrolera celnego kieruje skarżący. Nie przeczą również, że kierowanie sekcją wiąże się z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Niemniej jednak wyznaczenie funkcjonariusza przez naczelnika urzędu na kierującego sekcją nie może być utożsamiane z objęciem przez niego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnieniem obowiązków na takim stanowisku, do czego wprost nawiązuje przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. W sprawie nie ma również żadnego znaczenia powołana przez skarżącego decyzja nr [...] Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] grudnia 2010 r., bowiem została ona wydana po upływie ponad roku od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) skargę K. M. oddalił. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Skarżący, powołując się na treść powyższego przepisu wskazywał, że od dnia [...] września 2009 r., jako kierujący Sekcją Kontroli Osób w Oddziale Celnym w S. pełnił służbę związaną z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, dlatego też powinien zostać mianowany na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. W ocenie WSA w Warszawie należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że dla wykładni użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej pojęcia "zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku" należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Przepis art. 17 ust. 3 tej ustawy stanowił, że stanowiska, które wiążą się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej, są stanowiskami kierowniczymi w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Według ust. 14 art. 17 do obsadzania i zwalniania stanowisk, o których mowa w ust. 13, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące powoływania i odwoływania zastępcy naczelnika urzędu celnego. Oznacza to, że organem właściwym do powoływania na stanowiska, które wiązały się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników i odwoływania z tych stanowisk był dyrektor izby celnej, działający na wniosek naczelnika urzędu celnego (art. 17 ust. 12 ww. ustawy). Powoływanie na stanowiska kierownicze związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w świetle przepisów ustawy z dnia 24 lipca 1999 r., należało do właściwości dyrektora izby celnej. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 obowiązującego do dnia 31 października 2009 r. zarządzenia Ministra Finansów nr 24 z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym w urzędach celnych mogły być tworzone wewnętrzne komórki organizacyjne, w tym sekcje składające się z co najmniej 2 osób, włącznie z kierującym. Przepis § 10 ust. 3 zarządzenia stanowił, że sekcją kieruje osoba wyznaczona przez naczelnika urzędu. Skoro zatem w świetle przepisów zarządzenia Nr 24 osoba kierująca sekcją nie była powoływana przez dyrektora izby celnej, na wniosek naczelnika urzędu celnego, lecz wyznaczana przez naczelnika urzędu, to nie można uznać, że było to stanowisko związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników w rozumieniu art. 17 ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Skarżący został wyznaczony do kierowania Sekcją Kontroli Osób w Oddziale Celnym w S. przez Naczelnika Urzędu Celnego. Dyrektor Izby Celnej w S. ani nie powołał go na to stanowisko, ani też nie powierzył mu pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Skarżący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej zajmował stanowisko starszego kontrolera celnego i posiadał stopień służbowy dyspozytora celnego, a zatem w oparciu o przepis przejściowy art. 223 ust. 4 tej ustawy prawidłowo został mianowany na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej. W ocenie Sądu I instancji, w toku postępowania przed organem odwoławczym nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto organ zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, ocenił zebrany w toku postępowania materiał dowodowy, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast niezapoznanie skarżącego przed wydaniem decyzji z zebranym materiałem dowodowym nie miało wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego w sprawie.

W skardze kasacyjnej K. M., reprezentowany przez adwokata, domagał się uchylenia powyższego wyroku i rozpoznania skargi w trybie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest błędną wykładnię art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w związku z art. 17 ust. 13 i ust. 14 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. w zakresie terminu "zajmowanie stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników", polegającą na przyjęciu, że immanentną cechą tych stanowisk jest powołanie na nie przez Dyrektora Izby Celnej, niezależnie od rzeczywistej treści obowiązków związanych z pełnieniem danego stanowiska a w konsekwencji na uznaniu, że kierowanie sekcją w oddziale urzędu celnego nie wiąże się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych, albowiem z podporządkowaniem takim wiążą się jedynie stanowiska, na które powołuje Dyrektor Izby Celnej na wniosek Naczelnika Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że do właściwego zastosowania art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r., niezbędne jest odkodowanie zawartego w nim pojęcia "stanowisko wiążące się z podporządkowaniem funkcjonariuszy". WSA w Warszawie przyjął, że w poprzednio obowiązującej ustawie o Służbie Celnej z dnia 24 lipca 1999 r. jedynym przepisem, odwołującym się do tożsamego zagadnienia był art. 17 ust. 3, stosownie do którego stanowiska, które wiążą się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej, są stanowiskami kierowniczymi w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Wobec tego, że art. 17 ust. 13 powołanej ustawy zawierał otwarty katalog takich stanowisk, to należy uznać, że każde stanowisko, na którym funkcjonariusz celny kierował pracą podporządkowanych mu funkcjonariuszy, jest takim stanowiskiem, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Analiza przepisu art. 17 ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. zawiera pełną i wyłączną normę odnoszącą się do sposobu oceny stanowiska jako kierowniczego. tj. takiego, które związane jest z podporządkowaniem funkcjonariuszy i pracowników. Sposób obsadzenia takiego stanowiska jest zatem kwestią wtórną i nie wpływa na zakres obowiązywania normy prawnej z art. 17 ust. 13 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. Nie sposób dojrzeć we wskazanych przepisach podstaw do stwierdzenia, że tylko stanowiska, na które mianuje dyrektor Izby Celnej, są stanowiskami związanymi z podporządkowaniem. Tym samym wyłączną i jedyną przesłanką, warunkiem koniecznym i wystarczającym do określenia danego stanowiska jako kierowniczego jest jego związanie z podporządkowaniem funkcjonariuszy i pracowników. Trudno uzasadnić pogląd, że sam sposób mianowania sprawia, iż danemu funkcjonariuszowi podporządkowani będą inni funkcjonariusze.

Według skarżącego kasacyjnie ścisłe powiązanie przez Sąd I instancji art. 223 ust. 3 pkt 2 z przepisem art. 17 ust. 14 ustawy poprzednio obowiązującej uznać należy za zasadniczy błąd przy dokonywaniu wykładni prawa materialnego. Przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy pragmatycznej w swym literalnym brzmieniu nie odwołuje się do sposobu powołania funkcjonariusza na dane stanowisko i nie wskazuje, iż jego dyspozycję należałoby stosować do funkcjonariuszy powołanych na stanowisko przez Dyrektora Izby Celnej. Mianowanie na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych wiąże on wyłącznie z jednym warunkiem – z pełnieniem służby na jakimkolwiek stanowisku związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Służba na stanowisku kierującego sekcją w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wiązała się i wiąże się nadal z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy. Sąd I instancji nie dostrzegł, że organ w odpowiedzi na skargę przyznał wprost, że kierowanie sekcją kontroli osób związane jest z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych i pracowników, co zdaniem kasatora dowodzi, że organ w istocie uznał zasadność skargi. Jeżeli w stosunku do osoby kierującej sekcją (w tym także skarżącego) odnieść można bez żadnej modyfikacji słowa hipotezy przepisu ustawowego, to nie sposób doszukać się przyczyn, by nie odnosić do niego również jego dyspozycji. Raz jeszcze należy wyraźnie zaznaczyć, że o treści stosunku prawnego, świadczy nie tyle jego nazwa, ile sposób jego faktycznego, akceptowanego przez obie strony wykonywania, określanego dodatkowo przez regulacje prawne. Ponadto wydawane w toku pełnienia przez skarżącego służby na wyżej wymienionym stanowisku akty wewnętrzne (przedłożone do akt postępowania) wskazywały jasno i wyraźnie, że także zwierzchnicy skarżącego traktowali zajmowane przez niego stanowisko jako związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a., Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzuconego naruszenia prawa, jak i jego zakres. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego nie zachodzi, dlatego podlegała ona rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną. W skardze tej wytknięto Sądowi I instancji wyłącznie naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w związku z art. 17 ust. 13 i ust. 14 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Tak postawiony zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Inicjując rozważania na temat wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, na wstępie zauważyć należy, że przepis ten został umieszczony w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Stanowi on zatem element przewidzianej tam regulacji szczególnej, której celem było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany stosunków służbowych ukształtowanych pod rządami uchylonej ustawy w stosunki służbowe kreowane nową pragmatyką służbową. Wprowadzenie takich rozwiązań dostowawczych było niezbędne, gdyż ustawodawca zdecydował, że osoby pozostające dotąd w służbie stają się funkcjonariuszami w rozumieniu nowej ustawy. Wszyscy zatem funkcjonariusze kontynuują służbę, ale na aktualnych warunkach i zasadach. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej przewidziała między innymi nowy katalog stopni służbowych, zmieniając nomenklaturę niektórych z poprzednio obowiązujących stopni. Wprowadziła też nieznane wcześniej korpusy osobowe, a ponadto przypisała wszystkie aktualne stopnie służbowe do poszczególnych korpusów osobowych. Przemianowanie funkcjonariuszy miało odbywać się przede wszystkim na zasadach równoważności. Celnicy z reguły mieli być zatem mianowani na stopnie odpowiadające pozycji w hierarchii poprzedniego katalogu stopni służbowych. Dlatego też zarówno w art.223 ust.2 jak i w art.223 ust.3 pkt.1 oraz ust.4, 5 i 6 nowej ustawy nadanie aktualnego stopnia służbowego w określonym korpusie uzależniono od tego, w jakim stopniu funkcjonariusz pełnił służbę bezpośrednio przed wejściem w życie nowej pragmatyki służbowej. Wyjątek w tym zakresie przewidziano jedynie w art.223 ust.3 pkt.2, stanowiąc, że przy przemianowaniu w tym trybie punktem odniesienia ma być nie dotychczasowy stopień służbowy lecz określone stanowisko, które zajmował celnik, lub na którym pełnił on służbę. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że regulacja zawarta w art.223 ust.3 pkt.2 ma charakter szczególny, i to nie tylko z uwagi na umieszczenie jej w przepisach przejściowych ale także z tego względu, że dopuszczała uzyskanie stopnia służbowego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej na innych, korzystniejszych warunkach. Taka norma, jak każdy przepis szczególny, nie podlega wykładni rozszerzającej, mającej na celu dalsze złagodzenie przewidzianych w nim warunków. Omawiany przepis ma charakter zamknięty. W sposób wyczerpujący konstruuje on zakres podmiotowy zawartej w nim normy. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do rozszerzania ściśle wyznaczonego tam kręgu osób uprawnionych, a do tego w istocie zmierza rozpoznawana skarga kasacyjna.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że przepis art.223 ust.3 pkt 2 ustawy stanowi, że "funkcjonariuszowi, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku, oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2. określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej". Z treści tego przepisu wynika, że funkcjonariusza, nawet gdy do dnia wejścia w życie nowej pragmatyki posiadał niższy stopień służbowy, mianuje się na stopień w korpusie oficerów młodszych, jednakże pod warunkiem że zajmował on wówczas stanowisko lub pełnił obowiązki na stanowisku, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Oznacza to, że do nadania stopnia w tym wyjątkowym trybie nie wystarcza samo wykonywanie przez celnika jakichkolwiek czynności, zadań czy funkcji związanych z podporządkowaniem innych osób. Bezwzględną przesłanką skorzystania z tego przywileju- według ścisłego brzmienia omawianego przepis- jest bowiem zajmowanie, aż do czasu wejścia w życie nowej ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienie obowiązków na takim stanowisku.

Użyte w powołanym przepisie terminy "stanowisko", "zajmował stanowisko" i "pełnił obowiązki na stanowisku" są pojęciami prawnymi. Wobec tego przy odkodowywaniu tych pojęć nie może być miejsca na intuicję znaczeniową wynikającą z języka potocznego. W konsekwencji przy ich wykładni nie można uwzględniać potocznego znaczenia tych wyrażeń. Znaczenia zwrotów prawnych należy bowiem poszukiwać przede wszystkim w akcie prawnym, w którym one się znajdują, bądź w innym akcie prawnym mającym zastosowanie w danej sprawie.

Art.223 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej dotyczy stanów prawnych i faktycznych ukształtowanych w okresie obowiązywania przepisów poprzedniej pragmatyki służbowej oraz istniejących aż do czasu wejścia w życie nowej regulacji, na co wskazuje między innymi sformułowanie "do czasu wejścia w życie ustawy". Rozważając znaczenie wskazanych terminów należy zatem w pierwszej kolejności sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Ustawa ta nie zawierała legalnej definicji stanowiska służbowego. Jednakże w art.7 ust.1 stanowiła ona, że funkcjonariusze pełnią służbę na stanowiskach służbowych. Z kolei w ust.3 art.7 ustawodawca przewidział dla ministra właściwego do spraw finansów delegację do określenia w drodze rozporządzenia stanowisk służbowych mających funkcjonować w strukturach Służby Celnej. Korzystając z tego upoważnienia Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz.U. Nr.25 poz 301 ze zm.), które w załączniku nr 1 zawierało tabelę wszystkich stanowisk występujących w izbach celnych i urzędach celnych, z wyszczególnieniem kwalifikacji wymaganych do zajmowania takich stanowisk. W związku z powyższym za stanowiska, na których celnik pełnił służbę w rozumieniu art.7 ust.1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, należało uznać stanowiska wyszczególnione w załączniku do powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r.

Dodać ponadto należy, iż powyższa ustawa przewidywała, że obsadzanie stanowisk służbowych następowało w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu celnego. W takim samym trybie możliwe było czasowe powierzenie funkcjonariuszowi pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym (art.81 ust.1 i art.18 ustawy). W tym kontekście stanowisko służbowe, na które funkcjonariusz został powołany lub na którym zlecono mu czasowo pełnienie służby, było jednym z elementów określających status prawny celnika. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że chodziło tu o stanowisko służbowe uznawane za takie w powołanych przepisach pragmatyki służbowej Służby Celnej i obsadzone z zachowaniem odpowiedniej procedury służbowej. Pełnienie przez funkcjonariusza innych obowiązków i wykonywanie innych zadań nie prowadziło do zmiany (stałego czy czasowego) stanowiska służbowego oraz nie mogło być utożsamiane z zajmowaniem stanowiska służbowego lub pełnieniem obowiązków na stanowisku służbowym w omówionym znaczeniu.

Powyższe uwagi w pełni odnoszą się także do stanowiska związanego podporządkowaniem służbowym, o jakim mowa art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Także i w tym zakresie należy odwołać się do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. W art.17 ust. 13 stanowiła ona, że stanowiska, które wiążą się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, w szczególności stanowiska: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej, są stanowiskami kierowniczymi w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności" świadczy, że wyliczenie stanowisk kierowniczych ma charakter przykładowy, nie tworzy zaś listy zamkniętej. Jednakże zastosowana egzemplifikacja stanowisk kierowniczych dowodzi jedynie, że za kierownicze należy uznać każde stanowisko związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy lub pracowników. Okoliczność ta nie oznacza natomiast, że każde podporządkowanie służbowe może rodzić skutki przewidziane w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W tym ostatnim przepisie, podobnie jak w art.17 ust.13 poprzednio obowiązującej ustawy, mowa jest wyłącznie o stanowisku związanym z podporządkowaniem innych osób. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw, aby terminowi "stanowisko" przypisywać inne znaczenie niż to wynika z przepisów obu omawianych pragmatyk służbowych, a w konsekwencji, aby sformułowania "zajmował stanowisko" i "pełnił obowiązki na stanowisku" utożsamiać z wykonywaniem jakichkolwiek innych zadań czy czynności. Zgodnie bowiem z utrwalonymi już poglądami doktryny i orzecznictwa sądowego identycznym sformułowaniom używanym w obrębie jednego aktu normatywnego nie można nadawać dwóch różnych znaczeń pod względem zakresu pojęciowego.

Wobec powyższego należy przyjąć, że źródłem przyporządkowania służbowego może być wyłącznie stanowisko służbowe, a zatem że art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ma zastosowanie tylko do osób, które zajmowały stanowisko lub pełniły obowiązki na stanowisku służbowym w rozumieniu art.17 ust.13 w zw. z art. 7 ust.1 z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Skoro w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy pragmatycznej pełen katalog stanowisk w Służbie Celnej zawierało wspomniane rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni, to nie może ulegać wątpliwości, że w kontekście uregulowań zawartych w ustawie z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej jak i rozporządzeniu z dnia 30 marca 2000 r., w rachubę mogą także wchodzić inne stanowiska kierownicze niewyszczególnione w art.17 ust.13 cyt. ustawy ale wymienione w załączniku nr 1 do powołanego rozporządzenia. W wykazie tym nie przewidziano w ogóle stanowiska kierującego sekcją. Podobnie takiego stanowiska nie wyszczególniono również w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2000 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego w Służbie Celnej oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 36, poz.408 ze zm.). Oznacza to, że przepisy poprzedniej pragmatyki służbowej nie kwalifikowały zadań związanych z kierowaniem sekcją jako stanowiska służbowego. Dlatego chociaż kierowanie sekcją może łączyć się z podporządkowaniem służbowym innych funkcjonariuszy lub pracowników, to jednak wykonywania takich zadań nie można pod względem prawnym utożsamiać z zajmowaniem stanowiska czy pełnieniem obowiązków na stanowisku kierowniczym w omawianym znaczeniu. Fakt wyznaczenia funkcjonariusza na kierującego sekcją nie jest bowiem równoznaczny ze zmianą dotychczasowego stanowiska służbowego i powołaniem na stanowisko lub powierzeniem obowiązków na stanowisku, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Dodać należy, że gdyby prawodawca zamierzał uznać kierującego sekcją za stanowisko kierownicze, to, mógłby tego dokonać tak jak w przypadku niektórych innych formacji mundurowych (np. Policji). Z takiej jednak możliwości nie skorzystał, także przy kolejnych nowelizacjach rozporządzenia z dnia 30 marca 2000 r. Również gdyby ustawodawca uznał, że celowe jest nadanie stopnia służbowego w korpusie młodszych oficerów większej grupie funkcjonariuszy, to wyraźnie i jasno rozszerzyłby kręg uprawnionych, obejmując nim inne osoby oprócz tych, które zajmowały stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełniły obowiązki na takim stanowisku. Brak takiego zapisu i wyjątkowość przedmiotowej regulacji, nakazują by omawiany przepis interpretować ściśle, w sposób niewykraczający poza jego gramatyczną wykładnię, która dodatkowo znajduje pełne potwierdzenie w wykładni systematycznej powołanych przepisów omawianych pragmatyk służbowych.

Z powyższych względów wytyk błędnej wykładni art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ocenić należy za chybiony. W rozpoznawanej sprawie Sądowi I instancji i organom celnym nie można też zarzucić niewłaściwego zastosowania tego przepisu. Z miarodajnych w sprawie ustaleń faktycznych wynika bowiem, że K. M. do dnia [...] października 2009 r. kierował wprawdzie Sekcją Kontroli Osób w Urzędzie Celnym w S. Oddziale Celnym w S., ale zajmował stanowisko starszego kontrolera i posiadał stopień służbowy dyspozytora celnego. Skoro przepisy nie przewidywały w ogóle stanowiska "kierującego sekcją", to oczywistym jest, że nie mógł być na takie stanowisko powołany ani nie mogło mu być ono czasowo powierzone. Polecenie mu wykonywania zadań związanych z kierowaniem sekcją nie było zatem równoznaczne z objęciem nowego stanowiska służbowego. Wobec tego, że nie spełniał przesłanek przewidzianych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to nadanie stopnia służbowego na podstawie tego przepisu nie było dopuszczalne, gdyż powołany przepis nie miał do niego zastosowania.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.