Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 162/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z  art. 144
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64c par. 4 par. 7,  art. 59 par. 2,  art. 18,
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska – Grakowicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Marcin Miemiec, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi "A" Oddział w W. Inspektorat w J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) - zwanej dalej k.p.a. i na podstawie art. 64c § 4 § 7 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619) - zwanej dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia "A" Oddział w W., Inspektorat w J. G. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł, naliczonych przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku "B" Sp. z o.o. z/s w K., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: - [...] wystawionych przez "A" Oddział w W., Inspektorat w J. G., obejmujących zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz FP i FGŚP za IV-VI, VIII, X/2003 r., III, IV, VIII- XII/2004 r., I-III, V-XII/2005 r" I, III, IV, VI-VIII/2006 r., IX-XI/2007 r., II-X/2008 r. w kwocie łącznej należności głównej [...] zł i obciążeniu tymi kosztami wierzyciela.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W., jako organ egzekucyjny, prowadził na podstawie wymienionych w sentencji postanowienia tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne wobec "B" Sp. z o.o., na wniosek wierzyciela – "A" Oddział w W., Inspektorat w J. G. w związku z zaległościami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych.

W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podejmował szereg czynności egzekucyjnych zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności "B". Zawiadomienie w sprawie dokonanego zajęcia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] lipca 2011 r., natomiast zobowiązanej wraz z odpisami tytułów wykonawczych o numerach i [...] i od nr [...] do nr [...] uznano za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 10 sierpnia 2011 r. Kolejnymi zawiadomieniami z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr oraz [...] sierpnia 2011 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w "C" S.A. Zastosowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunków bankowych nie doprowadził do zaspokojenia roszczeń wierzyciela z uwagi na utrzymujący się od 2007 r. brak środków na rachunku bankowym zobowiązanej spółki.

W oparciu o powyższe ustalenia Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, iż zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego o których mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, w konsekwencji czego postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w związku z dokonanymi czynnościami zmierzającymi do ustalenia składników majątkowych i wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi powstały koszty egzekucyjne na łączną kwotę [...] zł. Z uwagi na fakt, iż powyższych kosztów egzekucyjnych nie udało się wyegzekwować od zobowiązanej spółki Naczelnik D. Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z dnia [...] marca 2013 r. działając w myśl art. 64c § 4 ustawy poinformował o obowiązku uiszczenia kosztów przez wierzyciela. Pismem z dnia [...].09.2013 r. wierzyciel wystąpił o umorzenie ciążących nań kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. organ odmówił umorzenia objętych podaniem kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł.

Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. uchylił postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując jednocześnie, iż w pierwszej kolejności należy skorzystać z przysługujących uprawnień procesowych, które doprowadzą do ustalenia jednoznacznej i nie kwestionowanej przez obie strony postępowania wysokości kosztów egzekucyjnych - wydać zaskarżalne postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego ustalił koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku spółki na kwotę [...] zł i obciążył nimi wierzyciela.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia szczegółowo przedstawił wysokość kosztów egzekucyjnych przyporządkowując je do odpowiednich tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela. Podniósł, iż koszty te, w myśl przepisu art. 64 c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, winien ponieść zobowiązany. Podkreślił jednak, że z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., obowiązek pokrycia kosztów egzekucyjnych, w myśl art. 64 c § 4 u.p.e.a., spoczywa na wierzycielu.

Nie zgadzając się z ustaleniami organu pierwszej instancji wierzyciel wniósł zażalenie.

W zażaleniu zakwestionował zasadność dokonania zajęcia rachunków bankowych dłużnika w "C" S.A. w sytuacji, gdy zajęcie takie, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostało dokonane przez wierzyciela, a rachunki bieżące od 2006 i 2007 r. nie wykazują obrotów. W ocenie żalącego działanie organu egzekucyjnego było sprzeczne z zasadą celowości w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którą organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Wierzyciel zakwestionował również skuteczność doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności – "B" zawiadomienia o zajęciu o nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., bowiem z informacji znajdującej się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie wynika, że zajęcie zostało doręczone w siedzibie spółki i odebrane przez upoważnioną osobę. Wierzyciel wskazał, iż w 2009 i 2010 r. zwracał się do organu egzekucyjnego z prośbą o podanie informacji o podjętych czynnościach egzekucyjnych, na którą nigdy nie otrzymał odpowiedzi. Zarzucił, iż opieszale prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika wobec zobowiązanej spółki uniemożliwiło skuteczne przeprowadzenie egzekucji, między innymi z ruchomości, jaką był samochód [...], a nieznane było miejsce jego parkowania do lipca 2012 r. Wierzyciel podniósł ponadto, iż wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność dopiero w dniu 30 listopada 2012 r. całkowicie uniemożliwiło wierzycielowi wydanie decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek i wyegzekwowanie dochodzonych należności od osób trzecich. Postanowieniem z dnia [...].03.2014 r. organ odwoławczy uchylił postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalił koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku spółki na kwotę [...] zł i obciążył nimi wierzyciela. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wierzyciel wniósł zażalenie na przedmiotowe postanowienie. Powielił zarzuty zawarte w zażaleniu z dnia [...].02.2014 r. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie i utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie w uzasadnieniu powołał przepisy regulujące zagadnienie kosztów egzekucyjnych, tj. zasady ich obliczania oraz ponoszenia, w tym w szczególności art.64 i 64c u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej zważył, że w myśl art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W myśl art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w sytuacji, gdy w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również i pod względem celowości, może wydać postanowienie, w którym utrzyma w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Zagadnienie kosztów egzekucyjnych, tj. zasady obliczania oraz ich ponoszenia, regulują przepisy Rozdziału 6 Działu 1 u.p.e.a. - Koszty egzekucyjne.

Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty za czynności egzekucyjne wraz z opłatą manipulacyjną i wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty.

Przepis art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny - z zastrzeżeniem § 2 - w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości (z zastrzeżeniem art. 64d) za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Zgodnie z art. 64 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.Z kolei przepis art. 64 § 6 u.p.e.a. uprawnia organ egzekucyjny do pobrania opłaty manipulacyjnej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 64 § 10 u.p.e.a.). Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Z kolei obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z dniem doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

Dalej organ podkreślił, że przyjęty w ustawie sposób uregulowania kosztów egzekucyjnych nie wiąże wysokości naliczonych opłat z rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez organ egzekucyjny w związku z podjętymi działaniami mającymi na celu wyegzekwowanie należności objętej danym tytułem wykonawczym, czy też z wysokością kwot wyegzekwowanych w toku postępowania. Obowiązujące przepisy w sposób precyzyjny wskazują nie tylko w jakiej wysokości mają być naliczone opłaty za dokonane czynności, ale też wyznaczają wprost moment powstania obowiązku ich uiszczenia. Organ egzekucyjny nie ma w tym zakresie swobody działania.

Następnie podkreślił, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych oraz zastosował skuteczny środek w postaci egzekucji z rachunku bankowego oraz egzekucji z wierzytelności. Wysokość należnych kosztów egzekucyjnych w przedmiotowych postępowaniach egzekucyjnych organ przedstawił w szczegółowej tabeli na kartach 5 – 83 uzasadnienia. Wskazał, że suma kosztów postępowania wynosiła ogółem [...] zł, w tym obciążających zobowiązanego w kwocie [...] zł, organ egzekucyjny –[...] zł, wierzyciela –[...] zł. Odrębną kwestią jest według organu natomiast wskazanie podmiotu zobowiązanego do uregulowania naliczonych kosztów egzekucyjnych.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że generalną zasadą jest, iż koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Od reguły obciążenia zobowiązanego kosztami prowadzonej egzekucji ustawa egzekucyjna przewiduje wyjątki, wprowadzając możliwość ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny lub przez wierzyciela. Podniósł, że obciążenie kosztami egzekucyjnymi innych niż zobowiązany podmiotów jest ograniczone do sytuacji ściśle określonych w ustawie (jako wyjątek od reguły odpowiedzialności zobowiązanego za koszty). Wierzyciel zostanie obciążony kosztami egzekucyjnymi, gdy postępowanie egzekucyjne zostało zakończone w sposób, który nie pozwala na pokrycie naliczonych kosztów z kwot uzyskanych w toku tego postępowania. W tym zakresie istotne jest, by niewypłacalność dłużnika była udowodniona w sposób wyczerpujący. Ciężar dowodu spoczywa na organie egzekucyjnym, który dokonując obciążenia wierzyciela musi wykazać, że brak składników majątkowych po stronie zobowiązanego uniemożliwił skierowanie do niego egzekucji w celu ściągnięcia należności z tytułu kosztów. Oznacza to więc, że jeżeli organ egzekucyjny decyduje się na umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., a następie obciąża wierzyciela kosztami prowadzonej egzekucji, to w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości musi wykazać, że rzeczywiście sytuacja majątkowa zobowiązanego nie pozwala na ściągnięcie zaległości, co czyni zasadnym zastosowanie przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż okoliczności sprawy uzasadniały obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, co potwierdza prawidłowość zakwestionowanego przez wierzyciela postanowienia organu pierwszej instancji.

W sprawie organ egzekucyjny dokonał względem zobowiązanej spółki czynności egzekucyjnych, obligujących do naliczenia kosztów egzekucyjnych, stosownie do art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. Bezsporne jest, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie odrębnego postanowienia, wydanego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. przez Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w dniu [...] listopada 2012 r. z uwagi na stwierdzenie bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zaistniała zatem przesłanka warunkującą zastosowanie rozwiązania prawnego przewidzianego w art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej organ egzekucyjny nie posiada już w stosunku do zobowiązanego wierzytelności o zapłatę kosztów egzekucyjnych, wobec tego nie może ich od niego ściągnąć, co czyni zasadnym obciążenie tymi kosztami wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2006r., sygn. akt II FSK 400/05). Wierzyciel nie kwestionował zasadności zakończenia egzekucji prowadzonej wobec spółki i nie wniósł zażalenia. Następnie organ egzekucyjny naliczył za czynności dokonane w toku postępowania prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wskazane w sentencji koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 113.433,40 zł., z czego zobowiązany pokrył 62.624,50 zł., organ egzekucyjny 2.078.80 zł., natomiast kwotą 38.655,10 zł. obciążył wierzyciela, podając jako podstawę swojego działania przepis art. 64 c § 1 pkt 1,4,5,14, § 2, § 3, § 4, § 5, § 6, § 7, § 9 pkt 1,2,4,11 i § 10 u.p.e.a. W ocenie organu odwoławczego, w uzasadnieniu wydanego postanowienia organ egzekucyjny przedstawił w sposób wyczerpujący, jakie są faktyczne koszty konkretnych czynności podejmowanych przez organ egzekucyjne w ramach prowadzonej egzekucji. W wydanym rozstrzygnięciu precyzyjnie wyjaśniono też wierzycielowi podstawy naliczenia kosztów egzekucyjnych wraz z wyszczególnieniem za jakie czynności i w jakiej wysokości wierzyciel zostaje obciążony. Ponadto przywołano przepis, stanowiący podstawę do obciążenia wierzyciela kosztami prowadzonej egzekucji.

Rozpatrując zarzut wierzyciela dotyczący braku zasadności dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego w "C" S.A. organ zważył, iż zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny podjął próbę zastosowania jednego ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Każdy z zastosowanych środków egzekucyjnych ma na celu wykonanie obowiązku. Przedmiotowa czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami ustawy. Organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym musi dążyć do wykonania obowiązków administracyjnych. Tym samym odstępując od zastosowania środków egzekucyjnych ze znanych mu składników majątku mógłby narazić się na zarzut działania na szkodę wierzyciela. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie egzekucja z innych wierzytelności i ruchomości, nie przyniosła wymiernych efektów, organ egzekucyjny właściwie postąpił kierując egzekucję do znanych mu rachunków bankowych zobowiązanego. Ponadto zajmując wierzytelności z rachunków bankowych należących do zobowiązanego organ egzekucyjny nie mógł dostatecznie ocenić w momencie! zajęcia, w jakim zakresie zajęte rachunki bankowe pozwolą na zaspokojenie egzekwowanej należności.

Według organu nie można się także zgodzić z twierdzeniem wierzyciela, jakoby zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnych należnych "B" Sp. z o.o. od "D" nie było skutecznie doręczone bo zdaniem wierzyciela "ze zwrotnego odbioru nie wynika, że zajęcie zostało doręczone w siedzibie spółki". M. K. prowadzący działalność pod nazwą "D" nie jest spółką prawa handlowego i nie mają tu zastosowania przepisy odnośnie doręczania przesyłek osobom prawnym. Za skutecznością doręczenia przemawia również fakt, iż M. K. pismem z dnia [...].08.2011 r. udzielił odpowiedzi na przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu.

Rozpatrując zarzut wierzyciela, jakoby postępowanie egzekucyjne prowadzone było przez Naczelnika opieszale i w związku z tym nie przeprowadzono skutecznej egzekucji z ruchomości jaką był samochód [...] mimo, iż z postanowienia z dnia [...].11.2012 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wynika, że organ egzekucyjny znał miejsce parkowania samochodu organ odwoławczy stwierdził, iż w postanowieniu z dnia [...].11.2012 r. organ egzekucyjny stwierdził, że nie ustalono miejsca parkowania ww. samochodu na terenie K.. Ponadto Naczelnik podjął próbę zajęcia pojazdu, czego dowodem jest dwukrotna wizyta poborcy w miejscu siedziby spółki w godzinach pracy zakładu, a także dwukrotne zapytania w tej sprawie policji. Podkreślił, że tego typu argumenty wierzyciel mógł podnieść we właściwym do tego trybie, tj. składając skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 u.p.e.a. Argumenty wierzyciela gdyby nawet były zasadne to i tak nie mogłyby mieć znaczenia w postępowaniu dotyczącym kosztów egzekucyjnych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wierzyciel "A" zakwestionował rozstrzygnięcie organu II instancji, zarzucając jego wydanie z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji, w tym w szczególności art.7 § 2 ustawy.

W treści skargi skarżący podniósł, iż w jego ocenie nastąpiło naruszenie zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego, a w szczególności: zasady celowości egzekucji, zasady stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wyegzekwowania obowiązku oraz zasady gospodarnego prowadzenia egzekucji. Zdaniem skarżącego zasada celowości egzekucji sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, ze nie doprowadzą do wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej koszty egzekucyjne. Ponadto zdaniem wierzyciela obciążenie go kosztami egzekucyjnymi w zakresie kosztów za zajęcie rachunku bankowego jest niezasadne, gdyż organ egzekucyjny posiadał informację, że zobowiązana spółka nie ma siedziby i nie prowadzi działalności gospodarczej od 2008 r. i mimo to w 2012 r. dokonał kolejnego zajęcia rachunku w banku w którym ciągle pozostawały niezrealizowane zajęcia. W uzasadnieniu swoich zarzutów skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2014 r. o sygn. akt II FSK 687/12.

W konsekwencji ZUS wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej wysokości kosztów egzekucyjnych oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu pierwszoinstancyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy na tle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy wierzyciel został na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. zasadnie obciążony kosztami egzekucji.

Za podstawę oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd przyjął opisany powyżej i ustalony przez organy przebieg zdarzeń, niekwestionowany przez stronę skarżącą. Skarżąca podważyła jedynie jego ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonego postanowienia w kontekście art. 64c § 4 u.p.e.a. i ogólnych zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. to wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego. Regulacja ta nie wymienia przyczyn niemożliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Nie rozróżnia w tym przedmiocie powodów faktycznych i prawnych. Brzmienie wskazanego przepisu statuuje zatem zasadę (jako wyjątek od reguły wyrażonej w art. 64c § 1 u.p.e.a.), że to właśnie na wierzycielu spoczywa obowiązek poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego, gdy nie mogą być one ściągnięte od osoby zobowiązanej.

Zwrot normatywny "nie mogą być one ściągnięte" należy rozumieć jako nieściągnięte w ogóle (z przyczyn faktycznych czy prawnych). Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych.

Innymi słowy, ustawodawca w tym przepisie nie stanowi o przyczynach, na skutek których koszty egzekucyjne nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, a tym bardziej nie odróżnia przyczyn faktycznych i prawnych.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że analizowany przepis znajdzie zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy w toku postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego. że nie będzie faktycznej możliwości ściągnięcia od niego kosztów egzekucyjnych (por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, Wrocław 2011, str. 678).

Z sytuacją taką będziemy również mieli do czynienia, gdy zobowiązany nie posiada majątku, z którego można te koszty zaspokoić, lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych. Podobnie będzie w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego, np. z powodu ogłoszenia upadłości zobowiązanego czy też z powodu jego śmierci (por. W. Grześkowiak, Komentarz Lex 2010 r.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie wystąpiła jedna ze wskazanych przyczyn uzasadniających obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny umorzył bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej spółki. Podstawą umorzenia tego postępowania był art. 59 § 2 u.p.e.a. W toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej stwierdzono bowiem, że zobowiązana spółka nie posiada majątku, z którego można przeprowadzić egzekucję i tym samym uzyskać kwotę, która przewyższałaby wydatki poniesione w trakcie prowadzonego postępowania. Organ egzekucyjny zatem zasadne naliczył koszty egzekucyjne na podstawie art. 64 § 4 u.p.e.a. i obciążył nimi wierzyciela, gdyż jak wykazał, nie mogły one zostać ściągnięte od zobowiązanej spółki.

Należy wskazać, że tutejszy Sąd w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażony w wyroku z dnia 25 sierpnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Po 451/10, LEX nr 749923), iż "Ustawodawca przez użycie w treści przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a. regulacji 'wierzyciel pokrywa' nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie".

W kontekście powyższych wywodów zarzut czy odczucie strony skarżącej co do obciążenia jej kosztami egzekucyjnymi niewspółmiernie wysokimi w stosunku do kwoty zaległości pobranej przez organ egzekucyjny od dłużnika, nie może wpływać i nie wpływa na prawidłowość dokonanego przez organ obciążenia wierzyciela w trybie art. art. 64c § 4 u.p.e.a. Poza tym wysokość kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów prawa i organ egzekucyjny nie ma na nią wpływu. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 64c. § 1 u.p.e.a. kosztami egzekucyjnymi są opłaty za czynności egzekucyjne wraz z opłatą manipulacyjną i wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny. Art. 64 u.p.e.a. kazuistycznie określa czynności egzekucyjne podlegające opłatom. Wysokość opłat za poszczególne czynności egzekucyjne została zróżnicowana w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku. W odniesieniu do egzekwowanych należności pieniężnych ustawodawca wyszczególnił 14 rodzajów czynności egzekucyjnych (art. 64 § 1 u.p.e.a.). Za ich dokonanie pobiera się określone opłaty, które obejmują należności ustalone kwotowo. W odniesieniu do niektórych czynności zostały ustalone stawki procentowe z określeniem minimalnej bądź maksymalnej kwoty. Wysokość opłaty manipulacyjnej wynika zaś wprost z art. 64 § 6 u.p.e.a. Innymi słowy, organ egzekucyjny pobiera opłatę za czynności egzekucyjne w wysokości i warunkach (co wymaga podkreślenia Sądu) opisanych w art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej. Z powołanych przepisów nie wynika bowiem, aby ustawodawca uzależniał wysokość naliczonych opłat od rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny w ramach działań zmierzających do wyegzekwowania wymagalnej należności objętej tytułem wykonawczym.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego, a w szczególności: zasady celowości egzekucji, zasady stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wyegzekwowania obowiązku oraz zasady gospodarnego prowadzenia egzekucji należy podzielić stanowisko organu, że istotą postępowania egzekucyjnego jest zrealizowanie rozstrzygnięć ostatecznych, a także rozstrzygnięć nieostatecznych, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, kończących postępowanie administracyjne, których zobowiązany nie wykonał w oznaczonym terminie przez wymuszenie wykonania obowiązków z nich wynikających. Organ egzekucyjny, otrzymawszy wniosek wierzyciela wraz z tytułami wykonawczymi, zobligowany jest starać się doprowadzić do całkowitego wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Ponadto, należy zauważyć, że przed zastosowaniem przez organ środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, nie można stwierdzić, że zajęcie takie nie doprowadzi do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W odniesieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego braku zasadności dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego w "C" S.A. podnieść należy, iż zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny podjął próbę zastosowania jednego ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Każdy z zastosowanych środków egzekucyjnych ma na celu wykonanie obowiązku. Przedmiotowa czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami ustawy. Organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym musi dążyć do wykonania obowiązków administracyjnych. Tym samym odstępując od zastosowania środków egzekucyjnych ze znanych mu składników majątku mógłby narazić się na zarzut działania na szkodę wierzyciela. Z uwagi na to, że w niniejszej. sprawie egzekucja z innych wierzytelności i ruchomości zobowiązanego, nie przyniosła wymiernych efektów, organ egzekucyjny właściwie postąpił kierując egzekucję do znanych mu rachunków bankowych zobowiązanego. Trafnie organ zważył, że jeżeli skarżący wierzyciel uważał, że z uwagi na brak majątku niezasadne było stosowanie środków egzekucyjnych, to mógł wystąpić o umorzenie postępowania aby w ten sposób ewentualnie zapobiec dokonywania czynności przez organ egzekucyjny. Zajmując wierzytelności z rachunków bankowych należących do zobowiązanego organ egzekucyjny nie mógł dostatecznie ocenić w momencie zajęcia, w jakim zakresie zajęte rachunki bankowe pozwolą na zaspokojenie egzekwowanej należności. Skarżący w uzasadnieniu zarzutu powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2014 r. o sygn. akt II FSK 687/12. Powyższy wyrok dotyczy zajęcia przez organ egzekucyjny ruchomości, czyli czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą one do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stwierdzenie takie nie jest możliwe w przypadku zajęcia rachunku bankowego.

W ślad za organem, w ocenie Sądu, podkreślić należy, że rozważania dotyczące prawidłowości prowadzenia egzekucji, pozostają poza przedmiotem niniejszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.