Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1393/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 41,42
journal: Dz.U. 2010 nr 96 poz 615
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk (spraw.), Sławomir Fularski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] Wydziału Prawa i Administracji na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania kategorii naukowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz Uniwersytetu [...] Wydziału Prawa i Administracji kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] , wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615, ze zm. - zwanej dalej "ustawą"), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2013 r. nr [...] przyznającą Uniwersytetowi [...] Wydziałowi Prawa i Administracji kategorię naukową B.

W uzasadnieniu powyższej Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej jako "Minister") wskazał, iż w dniu 12 kwietnia 213 r. jednostka naukowa Uniwersytetu [...] - Wydział Prawa i Administracji (dalej jako "Jednostka"), wystąpiła z wnioskiem o przyznanie kategorii naukowej i przekazał wypełnioną ankietę jednostki naukowej w systemie teleinformatycznym POL-on (dalej zwanym "systemem").

Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych jest przeprowadzana przez Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych (dalej jako "Komitet"), który w myśl art. 35 pkt 1 ustawy jest organem opiniodawczo-doradczym Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwanego dalej "Ministrem"). Zaś kryteria i parametry oceny jednostek naukowych z uwzględnieniem specyfiki grup nauk oraz rodzajów jednostek naukowych i ich wielkości, sposób przeprowadzania kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych oraz sposób dokumentowania wyników oceny zostały określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. poz. 877 i z 2013 r. poz. 191 – dalej jako "rozporządzenie").

Kompleksową ocenę Jednostki, na podstawie informacji przedstawionych przez nią w ankiecie jednostki naukowej, przeprowadził Zespół ewaluacji HS-6 złożony z ekspertów właściwych dla grupy nauk humanistycznych i społecznych (zwany dalej "Zespołem"), powołany przez Przewodniczącego Komitetu na podstawie art. 43 ust. 1ustawy.

Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia, kompleksowa ocena została przeprowadzona w grupie wspólnej oceny - GWO HS1PR, do której Jednostka została przyporządkowana przez Komitet w trybie określonym w § 16 ust. 2-4 rozporządzenia. Składy poszczególnych GWO zostały ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra.

Wyniki oceny Zespół przedstawił w karcie kompleksowej oceny jednostki naukowej dla grupy nauk humanistycznych i społecznych, sporządzonej zgodnie z wzorem stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia.

Zgodnie z § 25 ust. 1 rozporządzenia, wyniki kompleksowej oceny - w tym karty kompleksowej oceny jednostek naukowych zostały dokumentowane w postaci elektronicznej w systemie.

Na podstawie 18 ust. 1, rozporządzenia Zespół przyznał jednostce naukowej odrębną ocenę według każdego z czterech kryteriów kompleksowej oceny, o których mowa w § 6 rozporządzenia:

1) kryterium I "Osiągnięcia naukowe i twórcze" - ocena OI = 25,15 pkt,

2) kryterium II "Potencjał naukowy" - ocena O II = 376,00 pkt,

3) kryterium III "Materialne efekty działalności naukowej" - ocena OIII = 0,10 pkt,

4) kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej" - ocena OIV = 40,00 pkt.

W celu obliczenia ocen według kryteriów l i III oraz określenia liczby osiągnięć branych pod uwagę przy ocenie według kryterium I na podstawie informacji umieszczonych przez jednostkę w ust. 2 ankiety jednostki naukowej określone zostały wartości liczb N = 174,33 i N0 = 6,00, gdzie N jest średnią arytmetyczną, z okresu objętego ankietą, liczby pracowników zatrudnionych w jednostce naukowej w poszczególnych latach przy realizacji badań naukowych lub prac rozwojowych w ramach stosunku pracy, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, w odniesieniu do całorocznego okresu zatrudnienia, ustaloną na podstawie corocznie składanych oświadczeń do celów ubiegania się o przyznanie środków finansowych na działalność statutową (§ 15 ust. 1 rozporządzenia); a N0 jest liczbą pracowników, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, uwzględnianych przy określaniu liczby N, którzy byli zatrudnieni w Jednostce przez cały okres podlegający kompleksowej ocenie i nie byli autorami lub współautorami osiągnięć naukowych lub twórczych, o których mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia. Liczba N0 nie obejmuje pracowników inżynieryjno- technicznych (§ 15 ust. 3 rozporządzenia).

Na podstawie wyników oceny przeprowadzonej przez Zespół, Komisja do spraw Grupy Nauk Humanistycznych i Społecznych (zwana dalej "Komisją"), zgodnie z § 18 ust. 4 rozporządzenia, ustaliła - przy zastosowaniu metody porównań parami wyników wszystkich jednostek naukowych w GWO HS1PR, według algorytmu określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia - ostateczną ocenę Jednostki równą 21,33.

Możliwość zaliczenia Jednostki do jednej z kategorii naukowych Komisja ustaliła przy zastosowaniu jednostek referencyjnych (modelowej jednostki naukowej) scharakteryzowanej przez wartości ocen ustalonych dla każdego z czterech kryteriów kompleksowej oceny i dołączonej do GWO. Wartości ocen jednostek referencyjnych zgodnie z § 17 rozporządzenia zostały ustalone przez Komitet i zatwierdzone przez Ministra w dniu 9 września 2013 r. Dla każdej GWO ustalono dwie jednostki referencyjne: jednostkę referencyjną dla kategorii naukowej A i jednostkę referencyjną dla kategorii naukowej B.

W wyniku zastosowania algorytmu porównywania parami wyników wszystkich jednostek naukowych w GWO HS1PR (łącznie z wynikami dodanych do GWO jednostek referencyjnych), ostateczna ocena jednostki referencyjnej dla kategorii A ustalona została w wysokości 31,98 pkt, a dla jednostki referencyjnej dla kategorii B w wysokości - 77,79 pkt.

W związku z powyższym ostateczna ocena Jednostki uzyskała wartość niższą od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A, ale większą od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B, co zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia stanowiło podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii B.

W związku z powyższym Komisja w dniu [...] września 2013 r. podjęła uchwałę, w której zaproponowała przyznanie Jednostce kategorii naukowej B.

W dniu 19 września 2013 r. Komisja przekazała uchwałę Przewodniczącemu Komitetu, który na podstawie art. 45 ustawy w dniu 19 września 2013 r. wystąpił do Ministra z wnioskiem o przyznanie Jednostce kategorii naukowej B. Minister w dniu [...] października 2013 r. wydał o przyznaniu Jednostce kategorii naukowej B.

Wnioskiem z dnia 29 listopada 2013 r. Jednostka, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy, wystąpiła do Ministra w przepisanym terminie o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania kategorii naukowej rozstrzygniętej powyższą decyzją.

Wniosek został przekazany w systemie Komitetowi, celem uzyskania opinii, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy. Komitet dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Odniósł się również do zarzutów wprowadzonych przez Jednostkę w systemie, umieszczając także w systemie treść swojego stanowiska wobec tych zarzutów w stosownych polach.

W ramach opiniowania wniosku Jednostki, Komitet dokonał weryfikacji zdefiniowanych wyżej wartości liczb N i N0 ustalonych na podstawie danych przekazanych przez Jednostkę w ust. 2 ankiety jednostki naukowej i stwierdził, że wynoszą one odpowiednio N = 174,33 i N0 = 6,00.

Jednostka nie zakwestionowała we wniosku oceny przedstawionych w ankiecie osiągnięć w ramach kryteriów I-III poprzez wprowadzenie w systemie, w przewidzianych w tym celu miejscach, adnotacji dotyczących poszczególnych zdarzeń ewaluacyjnych odnotowanych w karcie kompleksowej oceny jednostki naukowej, stanowiącej załącznik nr 4 do rozporządzenia. Natomiast w pozycji "inne odwołania" sformułowano zarzut naruszenia § 14 ust. 5 rozporządzenia "przez bezpodstawne przyjęcie, że język polski nie jest językiem podstawowym w dyscyplinie naukowej, jaką stanowi prawo", odnosząc się w ten sposób pośrednio do zdarzeń ewaluacyjnych, które miały miejsce w ramach oceny dorobku Jednostki według kryteriów I-III. Wniesiono w związku z tym o przyznanie wszystkim zgłoszonym przez Jednostkę monografiom maksymalnej oceny w wysokości 25 pkt., tj. oceny przewidzianej za autorstwo monografii w języku podstawowym w danej dyscyplinie naukowej lub w języku angielskim, niemieckim, francuskim i hiszpańskim, rosyjskim lub włoskim. Powyższy zarzut i związany z nim wniosek nie mógł być uznany za zasadny, ponieważ przepis § 14 ust. 5 rozporządzenia w brzmieniu: "W grupie nauk humanistycznych i społecznych oraz w grupie nauk o sztuce i twórczości artystycznej przy kompleksowej ocenie uwzględnia się recenzowane publikacje o objętości co najmniej 0,5 arkusza wydawniczego, w języku podstawowym w danej dyscyplinie naukowej lub w językach: angielskim, niemieckim, francuskim, hiszpańskim, rosyjskim lub włoskim, zamieszczone w zagranicznym czasopiśmie naukowym niewymienionym w wykazie czasopism naukowych", dotyczy publikacji w czasopismach naukowych, na co wskazuje m.in. wymagana minimalna objętość publikacji 0,5 arkusza wydawniczego, podczas gdy zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia monografia musi posiadać objętość co najmniej 6 arkuszy wydawniczych.

Kwestia uznania języka za podstawowy w danej dyscyplinie naukowej jest natomiast regulowana przepisem § 14 ust. 6 rozporządzenia, który stanowi, iż właściwa komisja Komitetu decyduje, na wniosek zespołu ewaluacji, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy, o uznaniu języka innego niż języki: angielski, niemiecki, francuski, hiszpański, rosyjski lub włoski za język podstawowy w danej dyscyplinie naukowej, w szczególności w zakresie dyscyplin naukowych językoznawstwo i literaturoznawstwo. W opinii Komitetu, za którą podążyła praktyka oceny dorobku jednostek naukowych, uznanie języka za podstawowy w danej dyscyplinie naukowej należy ograniczyć do dyscyplin naukowych wskazanych w § 14 ust. 6 rozporządzenia. Nie ma zatem podstaw do tego, aby w ocenie dokonywanej według powyższej zasady uznać język polski za podstawowy w dyscyplinach naukowych należących do dziedziny nauk prawnych i przyznać w związku z tym za autorstwo monografii naukowych w języku polskim ocenę równą ocenie za autorstwo monografii w językach kongresowych, tj. 25 pkt.

W związku ze sformułowanym przez Jednostkę zarzutem nierozpatrzenia w postępowaniu całego materiału dowodowego Komitet dokonał sprawdzenia prawidłowości uwzględnienia w ocenie według kryterium I osiągnięć naukowych zgłoszonych przez Jednostkę w ankiecie jednostki naukowej. Jednakże nie stwierdził błędów w zastosowaniu wynikających z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia zasad oceny dorobku naukowego jednostki.

Jednostka we wniosku zakwestionowała także wynik punktowy oceny osiągnięć zgłoszonych przez nią do oceny w ramach kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej" i wniosła o przyznanie w ramach tego kryterium maksymalnej oceny przewidzianej w karcie kompleksowej oceny jednostki naukowej, stanowiącej załącznik nr 4 do rozporządzenia, tj. 100 pkt.

Rozpatrując to zastrzeżenie wzięto pod uwagę, że ocena osiągnięć przedstawionych przez Jednostkę w ramach kryterium IV była dokonana, zgodnie z § 12 rozporządzenia, z uwzględnieniem wymienionych w pkt 1- 5 kryteriów oceny. Przedmiotowej oceny osiągnięć zgłoszonych przez Jednostkę dokonali eksperci wchodzący w skład Zespołu, zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy właściwi dla danego rodzaju jednostek naukowych i dziedziny nauki, przez co potrafiący w danym obszarze nauki ocenić wartość osiągnięć zgłoszonych przez jednostki naukowe w skali punktowej określonej w karcie oceny jednostki naukowej. Oceny dokonało niezależnie dwóch ekspertów wchodzących w skład Zespołu. Każdy z ekspertów miał możliwość zapoznania się w systemie teleinformatycznym z osiągnięciami zgłoszonymi w ramach kryterium IV przez wszystkie jednostki naukowe oceniane w GWO HS1PR, reprezentujące ten sam typ jednostki naukowej i tę samą grupę dziedzin nauki, co pozwalało na porównanie osiągnięć zgłoszonych przez ocenianą jednostkę naukową z osiągnięciami pozostałych jednostek ocenianych w tej samej GWO. Każdy z ekspertów niezależnie proponował wstępną wartość oceny punktowej dla Jednostki w ramach kryterium IV, a następnie wartość oceny wprowadzanej do karty oceny jednostki naukowej była uzgadniana w ramach Zespołu.

Jednostka podniosła we wniosku, że "nie jest możliwe ustalenie składu osobowego zespołu ewaluacyjnego, który dokonywał ocen w ramach poszczególnych GWO". Zarzut ten nie mógł zostać uznany za słuszny bowiem składy zespołów ewaluacji oceniających jednostki naukowe przyporządkowane do poszczególnych GWO zostały opublikowane na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Biuletynie Informacji Publicznej wraz z wynikami oceny jednostek naukowych pod adresem: http://www.bip.nauka.gov.pl/oryginal/2013_11/70f83d2e187646b8ed8fee5019a22594.pdf.

Po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi przez Jednostkę w uzasadnieniu wniosku Komitet wyraził opinię, że wartość punktowa oceny przyznanej Jednostce w ramach kryterium IV została ustalona w sposób prawidłowy, odpowiadający znaczeniu osiągnięć przedstawionych przez Jednostkę w ust. 15 ankiety jednostki naukowej w porównaniu z osiągnięciami przedstawionymi przez pozostałe jednostki naukowe oceniane w GWO HS1PR. Stosownie zaś do § 12 rozporządzenia w zw. z ust. 15 załącznika nr 1 do rozporządzenia przedmiotem oceny ekspertów w ramach kryterium IV były tylko fakty wskazane przez stronę w stosownej części ankiety i dlatego nie jest wadą tej oceny, jeśli nie uwzględnia innych okoliczności.

W związku z tym, argumenty przedstawione przez Jednostkę nie uzasadniają przyznania jej wyższej oceny punktowej w ramach kryterium IV "Pozostałe efekty działalności naukowej". Ocena 40 pkt. odpowiada wartości naukowej osiągnięć przedstawionych w ankiecie przez Jednostkę w porównaniu z osiągnięciami przedstawionymi przez pozostałe jednostki naukowe oceniane w GWO HS1PR.

W związku z powyższym, wyniki oceny Jednostki według kryteriów I – IV nie uległy zmianie. Z uwzględnieniem wartości ocen (OI – 25,15 pkt, OII – 376,00 pkt, OIII – 0,10 pkt, OIV – 40,00 pkt) ponownego ustalenia ostatecznej oceny Jednostki przy zastosowaniu metody porównań parami wyników ocen według poszczególnych kryteriów wszystkich jednostek naukowych w GWO HS1PR (bez uwzględnienia zmian ocen wynikających z rozpatrzenia odwołań innych jednostek naukowych z tej GWO) oraz jednostek referencyjnych - według algorytmu określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia - ostateczna ocena Jednostki ma wartość 21,33.

W związku z powyższym, ostateczna ocena Jednostki uzyskała wartość niższą od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej A, ale większa od ostatecznej oceny jednostki referencyjnej dla kategorii naukowej B, co zgodnie z § 18 ust. 5 rozporządzenia, stanowiło podstawę do zaliczenia Jednostki do kategorii B.

Komitet w uchwale podjętej na posiedzeniu plenarnym w dniu [...] lutego 2014 r. wyraził opinię, że decyzja Ministra z dnia [...] października 2013 r. powinna zostać utrzymana w mocy. Uzasadnienie opinii Komitetu stanowiły adnotacje wprowadzone w systemie odnośnie poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez Jednostkę we wniosku.

Po zapoznaniu się z zarzutami przedstawionymi przez Jednostkę we wniosku, z dokumentacją kompleksowej oceny działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej Jednostki przeprowadzonej na podstawie informacji przekazanej przez nią w systemie w ankiecie jednostki naukowej, z wynikami oceny według czterech kryteriów, o których mowa w § 6 rozporządzenia, z wynikiem zastosowania algorytmu - określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia - w postaci ostatecznej oceny i jej porównania z ocenami ostatecznymi jednostek referencyjnych ustalonych w GWO HS1PR oraz z opinią Komitetu, Minister stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta z zachowaniem trybu i procedury określonych w ustawie i rozporządzeniu. Wskazane powyżej wyniki ponownego rozpatrzenia sprawy, w ramach którego wniosek Jednostki został zaopiniowany przez Komitet zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy, uzasadniały utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Decyzja Ministra z dnia [...] maja 2014 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Uniwersytet [...] Wydział Prawa i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednostka w skardze podniosła zarzut naruszenia:

1) art. 7, art. 77 ust. 1 oraz art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wprowadzenie w ramach systemu teleinformatycznego służącego złożeniu wniosku o nadanie kategorii naukowej ograniczenia w postaci maksymalnej liczby znaków, którymi Wydział mógł się posłużyć dla opisania - ujętych w ramach IV kryterium oceny - 10 osiągnięć o znaczeniu ogólnospołecznym lub gospodarczym. Skutkiem tego niemożliwe było nakreślenie pełnego obrazu oraz wagi przedstawionych osiągnięć oraz zaniżenie przez zespół oceniający ich wartości punktowej, co mogło wpłynąć na ostateczny wynik sprawy. Jednocześnie decyzja w tym zakresie nie zawiera żadnego rzeczowego uzasadnienia, które tłumaczyłoby, dlaczego łącznie wszystkim osiągnięciom przyznano 40 punktów na 100 możliwych do uzyskania, co stanowi naruszenie wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania oraz konkretyzującego ją art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie dotyczącym prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej;

2) art. 7 oraz art. 77 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., polegające na niewezwaniu do uzupełniania podania w zakresie informacji dotyczących osiągnięć zgłoszonych przez Wydział - w ramach IV kryterium oceny - przez co nie zostały one ocenione prawidłowo, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej nakazującej organom administracji podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zaniechanie wezwania w niniejszym przypadku, skutkowało pominięciem w ocenie istotnych okoliczności, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto naruszony został art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niewezwanie strony, przed wydaniem decyzji, do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Gdyby organ to uczynił, zasygnalizowane wyżej niejasności mogłyby zostać wyjaśnione przed podjęciem w sprawie stosownego rozstrzygnięcia;

3) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z błędną wykładnią § 14 ust. 5 i 6 rozporządzenia, polegające na błędnym i arbitralnym przyjęciu, że język polski nie jest językiem podstawowym w dyscyplinie prawo; niewyjaśnieniu, jaki język jest właściwym dla komunikowania wyników badań naukowych w dyscyplinie prawo, a przez to błędną ocenę w postępowaniu wyjaśniającym części przedstawionego przez Wydział materiału dowodowego skutkujące zaniżeniem jego punktacji mogącym wpływać na wynik sprawy;

4) art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1 i 3 k.p.a. poprzez odmowę stronie dostępu do akt sprawy (w formie dostępu do określonych elementów systemu teleinformatycznego) w zakresie dotyczącym oceny osiągnięć innych jednostek ocenianych w ramach GWO, co uniemożliwiło kontrolę zarówno, gdy chodzi o prawidłowość wyników będących rezultatem porównywania parami osiągnięć Wydziału z osiągnięciami innych jednostek w ramach tej samej GWO, w tym tzw. jednostki referencyjnej, jak również uniemożliwiło zbadanie, czy sama jednostka referencyjna została określona w sposób prawidłowy;

5) naruszenie zasady przekonywania, tj. art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie pełnego uzasadnienia decyzji, jak również formułowanie uzasadnienia niejasnego, opartego na kryteriach przyjętych ad hoc i nieznanych stronie wcześniej, mogącego ograniczać stronie możliwość wyczerpującego i rzetelnego przedstawienia swoich racji w toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze do sądu administracyjnego;

6) naruszenie zasady praworządności (art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP); naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz wywodzonych z niej zasad: nieretroaktywności oraz pewności prawa, a także naruszenie zasady budzenia zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), poprzez objęcie oceną jednostek naukowych lat 2009 – 2012 r., a więc okresu działalności jednostek sprzed wejścia w życie ustawy reformującej system nauki, co uniemożliwiło tym jednostkom "programowania swojej polityki" pod katem wymogów narzuconych oceną parametryczną.

Wskazując na powyższe strona skarżącą wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Minister uznał zarzuty skargi za niezasadne i w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z wszystkimi jej zarzutami należy się zgodzić.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.), kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 (do zadań Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych należy przeprowadzanie, nie rzadziej niż co 4 lata, kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych), jest przeprowadzana na podstawie wyników oceny poziomu naukowego prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych oraz ich efektów w odniesieniu do standardów międzynarodowych, a także oceny znaczenia działalności jednostki naukowej dla rozwoju nauki w skali międzynarodowej oraz wzrostu innowacyjności w skali kraju. W wyniku kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostkom naukowym jest przyznawana kategoria: 1) A+ - poziom wiodący; 2) A - poziom bardzo dobry; 3) B - poziom zadowalający, z rekomendacją wzmocnienia działalności naukowej, badawczo-rozwojowej lub stymulującej innowacyjność gospodarki; 4) C - poziom niezadowalający.

W świetle art. 42 ust. 4 i 5 powołanej ustawy, parametry i kryteria oceny jednostek naukowych zależą od ich wielkości, rodzaju i profilu naukowego i są dostosowane do specyfiki każdej z czterech grup dziedzin nauki, odrębne dla instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności, podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni, instytutów badawczych i jednostek naukowych, o których mowa w art. 2 pkt 9 lit. f. Podstawowymi kryteriami kompleksowej oceny jakości działalności naukowej lub badawczo-rozwojowej jednostek naukowych jest ocena: 1) poziomu naukowego prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych; 2) efektów działalności naukowej w odniesieniu do standardów międzynarodowych - w tym zwłaszcza publikacje autorstwa pracowników jednostki naukowej w renomowanych wydawnictwach oraz monografie naukowe, opracowane nowe technologie, materiały, wyroby, systemy i usługi, wdrożenia, patenty, licencje i prawa ochronne na wzory użytkowe, a także ocena znaczenia działalności jednostki naukowej dla rozwoju nauki w skali międzynarodowej oraz wzrostu innowacyjności w skali kraju, a w zakresie twórczości artystycznej aktywny udział w międzynarodowych wystawach, festiwalach, wydarzeniach artystycznych, plastycznych, muzycznych, teatralnych i filmowych.

Mając za podstawę art. 43 ust. 1 tej ustawy, przewodniczący Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych, na wniosek właściwej komisji, powołuje zespoły ewaluacji, w których skład wchodzą eksperci właściwi dla różnych rodzajów jednostek naukowych i dziedzin nauki. Do zadań zespołów ewaluacji należy przeprowadzanie kompleksowej oceny jakości działalności naukowej i badawczo-rozwojowej jednostek naukowych, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 (ust. 2 art. 43).

Na podstawie art. 44 ust. 2 powołanej ustawy, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dniu 13 lipca 2012 r. wydał rozporządzenie w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 877 ze zm.), w którym określił szczegółowe zasady prowadzenia postępowania o przyznanie kryteriów naukowych (parametry i kryteria kompleksowej oceny, sposób jej przeprowadzenia i dokumentowania - § 1 pkt 1-3 rozporządzenia).

Dostrzec w tym miejscu należy, iż mocą art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki (Dz. U Nr 96, poz. 620) ustawodawca nałożył na Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych obowiązek dokonania oceny jednostek naukowych i przyznania im kategorii naukowej A+, A, B, C w terminie do dnia 30 września 2013 r., co w oczywisty sposób prowadzi do wniosku, iż ocena poziomu naukowego prowadzonych prac naukowych i efektów działalności naukowej jednostek naukowych w odniesieniu do standardów międzynarodowych musiała zostać dokonana za okres działalności jednostek poprzedzający wejście ww. unormowań w życie. Nie można zatem zgodzić się ze stroną skarżąca, iż organ przyjmując do oceny okres działalności Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] za lata 2009 - 2012, objął przedmiotową oceną okres na, który jednostka naukowa nie miała wpływu na kształtowanie polityki naukowej w kierunku osiągnięcia jak najlepszych efektów zmierzających do uzyskania najwyższej kategorii naukowej, czym naruszył zasadę lex retro non agit. Trzeba wziąć bowiem pod uwagę, iż do czasu przyznania jednostkom naukowym kategorii na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, jednostki naukowe podlegały kategoryzacji (A, B, C) na podstawie ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 169, poz. 1049). Zatem jednostki naukowe były świadome stałej potrzeby podwyższania jakości działalności naukowej w związku z kategoryzacja naukową wszystkich jednostek w kraju, jak też wszystkie jednostki naukowe podlegały oceniane wg nowych lecz tych samych dla wszystkich jednostek kryteriów i za ten sam okres.

Kontrola przebiegu przeprowadzonej kompleksowej oceny skarżącej Jednostki, szczegółowo podanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (obszernie wskazanej w części historycznej wyroku) prowadzi do wniosku, iż nie we wszystkich kryteriach ocena została przeprowadzona prawidłowo. Otóż za zasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący błędnego przyjęcia przez organ, że język polski jest językiem niżej punktowanym w monografiach naukowych dotyczących obowiązującego prawa w Polsce i wskutek tego założenia żadnej z przyjętych monografii nie przyznano maksymalnej liczby 25 pkt, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z treści § 8 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia wynika, iż ocena osiągnięć naukowych i twórczych jednostki naukowej należącej do grupy nauk humanistycznych i społecznych obejmuje publikacje w czasopismach naukowych wymienionych w części A, B i C wykazu ministra, o której mowa w § 14 ust. 3 pkt 1, 2 i 3, recenzowane publikacje zamieszczone w zagranicznym czasopiśmie naukowym (§ 14 ust. 5) oraz monografie naukowe.

Przepis art. § 8 ust. 2 rozporządzenia stanowi, iż monografie naukowe, w szczególności; edycje tekstów źródłowych, leksykografie, atlasy i mapy wieloaspektowe, tłumaczenia publikacji zagranicznych wraz z opracowaniem redakcyjnym, tematyczne encyklopedie i leksykony, komentarze do ustaw, opracowania krytyczne tekstów literackich, słowniki biograficzne i bibliograficzne, bibliografie, katalogi zabytków, a w zakresie grupy nauk humanistycznych i społecznych oraz grupy nauk o sztuce i twórczości artystycznej także opracowania naukowe zawierające spójne tematycznie referaty wygłoszone na konferencji lub konferencjach naukowych, zalicza się do osiągnięć naukowych i twórczych jednostki naukowej, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: 1) stanowią spójne tematycznie, recenzowane opracowania naukowe; 2) zawierają bibliografię naukową; 3) posiadają objętość co najmniej 6 arkuszy wydawniczych; 4) są opublikowane jako książki lub odrębne tomy; 5) przedstawiają określone zagadnienie w sposób oryginalny i twórczy. Do osiągnięć naukowych i twórczych jednostki naukowej nie zalicza się monograficznych artykułów opublikowanych w czasopismach, skryptów i podręczników akademickich, powieści, zbiorów poezji, zbiorów opowiadań i reportaży, pamiętników i dzienników oraz wznowień monografii naukowych (ust. 3). Do osiągnięć naukowych i twórczych jednostki naukowej zalicza się rozdział w monografii naukowej stanowiący opracowanie naukowe o objętości co najmniej pół arkusza wydawniczego lub odrębne mapy (ust. 4).

Przepisy § 8 ust. 2 – 4 rozporządzenia określają precyzyjnie i kompleksowo ramy oceny monografii naukowych w ramach parametrów oceny osiągnięć naukowych i twórczych jednostki naukowej (OI). Tym kryterium z pewnością nie jest monografia w języku innym niż polski (tzw. językach kongresowych lub innym uznawanym z podstawowy). Oznacza to, iż nie ma przeszkód aby zgłoszonej monografii w języku polskim, o ile spełnia wszystkie ww. kryteria, przyznać maksymalna liczbę punktów, albowiem język w którym monografie opracowano nie stanowi kryterium oceny. Innymi słowy to wartość merytoryczna monografii powinna determinować wysoką ocenę, a nie język publikacji monografii. Dla przykładu monografię stanowi tłumaczenie publikacji zagranicznej oraz komentarze do ustaw (§ 8 ust. 2). Trudno zatem zaakceptować pogląd, w nauce polskiej (w dyscyplinie – prawo) za monografię najwyżej ocenianą można uznać tłumaczenie z języka obcego na inny język obcy, jak też komentarz do ustawy krajowej opublikowany w języku obcym.

Odnosząc się do argumentacji organu, iż w tym wypadku język polski nie mógł być uznany za podstawowy dla monografii naukowych z uwagi na treść § 14 ust. 5 i 6 rozporządzenia, nie sposób tego stanowiska zaaprobować.

W świetle bowiem ust. 5 powołanego § 14, w grupie nauk humanistycznych i społecznych oraz w grupie nauk o sztuce i twórczości artystycznej przy kompleksowej ocenie uwzględnia się recenzowane publikacje o objętości co najmniej 0,5 arkusza wydawniczego, w języku podstawowym w danej dyscyplinie naukowej lub w językach: angielskim, niemieckim, francuskim, hiszpańskim, rosyjskim lub włoskim, zamieszczone w zagranicznym czasopiśmie naukowym niewymienionym w wykazie czasopism naukowych. Zaś zgodnie z ust. 6 tego §, właściwa komisja Komitetu decyduje, na wniosek zespołu ewaluacji, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy, o uznaniu języka innego niż języki: angielski, niemiecki, francuski, hiszpański, rosyjski lub włoski za język podstawowy w danej dyscyplinie naukowej, w szczególności w zakresie dyscyplin naukowych językoznawstwo i literaturoznawstwo.

W niniejszej sprawie Zespół ewaluacji WGO HS1PR, Komisja, jak też organ wydający decyzję jednak nie dostrzegły, iż powyższe wymogi (jako zawarte w tej samej jednostce redakcyjnej - § 14) odnoszą się jedynie do czasopism naukowych. Kryteria i tryb oceny czasopism naukowych obejmuje: 1) rodzaje czasopism; 2) stosowane procedury kwalifikowania publikacji do druku; 3) zasięg oddziaływania czasopisma (krajowy lub międzynarodowy); 4) poziom umiędzynarodowienia czasopisma określany na podstawie: a) procentowego udziału recenzentów zagranicznych przy opiniowaniu zgłaszanych publikacji naukowych w ogólnej liczbie recenzentów, b) języka publikacji naukowych, c) procentowego udziału zagranicznych członków w radzie naukowej czasopisma, d) procentowego udziału publikacji afiliowanych w zagranicznych ośrodkach naukowych w stosunku do całkowitej liczby publikacji; 5) indeksację czasopisma w uznanych bazach bibliograficznych (§ 14 ust. 1). Zatem ust. 5 tego § odnosi się do czasopism naukowych nie zaś monografii naukowych. Natomiast kompetencje właściwej komisji Komitetu o decydowaniu, na wniosek zespołu ewaluacji, o uznaniu języka innego niż języki: angielski, niemiecki, francuski, hiszpański, rosyjski lub włoski za język podstawowy w danej dyscyplinie naukowej, w szczególności w zakresie dyscyplin naukowych językoznawstwo i literaturoznawstwo (ust. 6), dotyczą jedynie publikacji w języku obcym tylko w odniesieniu do czasopism naukowych.

W realiach niniejszej sprawy Zespół WGO HS1PR oceniający monografie naukowe zgłoszone przez skarżącą Jednostkę (a w konsekwencji i organ orzekający), zastosował kryterium oceny nieposiadające oparcia w obowiązujących przepisach prawa, czym naruszył przepisy praw materialnego – art. 42 ust. 5 pkt 1 ustawy w zw. z § 8 ust. 2 – 4 rozporządzenia oraz § 14 ust. 5 i 6 rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Dostrzec także należy, iż wprawdzie rozporządzenie reguluje kompleksowo tryb przyznawania kalifikacji naukowych, nie zwalnia to jednak organu z obowiązku stosowania przepisów k.p.a., zwłaszcza w zakresie wymogów stawianych uzasadnieniu decyzji określonych w art. 107 § 3 k.p.a. O ile decyzja wydana po raz pierwszy w toku instancji, ze względu na ogrom materiału podlegającego ocenie w postępowaniu o nadanie kwalifikacji naukowej i skomplikowany system oceny metodą porównań parami wyników ocen wg. poszczególnych kryteriów wszystkich jednostek naukowych w GWO HS1PR oraz jednostek referencyjnych wg algorytmu, o którym mowa w złączniku nr 8 do rozporządzenia, jak też informowanie na stronach internetowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego o poszczególnych etapach dokonywania oceny (w formie karty kompleksowej oceny jednostek naukowych, wyników punktowych porównania parami poszczególnych jednostek naukowych w ramach GWO, ostatecznej oceny jednostek naukowych w ramach poszczególnych GWO, kategorii naukowych proponowanych dla jednostek naukowych przez komisje Komitetu, kategorii naukowych przyznanych jednostkom naukowym przez Ministra, zgodnie z § 25 ust. 2 pkt 1 – 5 rozporządzenia), może ograniczać się do podania poszczególnych wartości punktowej każdego z kryterium ocen OI-IV, to już decyzja wydana po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy winna odnieść się do zasadności zarzutów w nim zawartych.

W realiach niniejszej sprawy Minister nie rozpatrzył wszystkich zarzutów wniosku odwoławczego skarżącej Jednostki w sposób zgodny z art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu, dlaczego łącznie wszystkim 10 zgłoszonym osiągnięciom o znaczeniu ogólnospołecznym lub gospodarczym (w IV kryterium – OIV) przyznano jednanie 40 pkt na 100 możliwych, Minister w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż "Komitet jest zdania, że ocena 40 pkt. odpowiada wartości naukowej osiągnięć przedstawionych w ankiecie przez Jednostkę w porównaniu z osiągnięciami przedstawionymi przez pozostałe jednostki naukowe w GWO HS1PR".

Ocenę w IV kryterium 10-ciu "pozostałych efektów działalności naukowej" jednostki naukowej reguluje § 12 rozporządzenia, nakazując uwzględnienie: 1) zastosowania wyników badań naukowych lub prac rozwojowych o dużym znaczeniu społecznym, w szczególności w zakresie ochrony zdrowia, ochrony środowiska, ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego, ochrony miejsc pracy, jakości i bezpieczeństwa żywności, lub gospodarczym, w tym w zakresie nowych technologii i produktów, wdrożeń, licencji oraz działań zwiększających innowacyjność; 2) efektów wynikających z rozwoju infrastruktury badawczej o znaczeniu ogólnokrajowym lub międzynarodowym i jej wykorzystania wykraczającego poza daną instytucję, w tym naukowych baz danych; 3) organizacji lub współorganizacji konferencji krajowych, w których wzięli udział przedstawiciele co najmniej 5 jednostek naukowych, lub konferencji międzynarodowych, w których co najmniej 1/3 czynnych uczestników prezentujących referaty reprezentowała zagraniczne ośrodki naukowe; 4) upowszechniania wiedzy, w tym organizacji festiwali nauki i innych form promocji i popularyzowania nauki, oraz działalności popularnonaukowej, w tym organizacji lub współorganizacji imprez popularnonaukowych i artystycznych, takich jak festiwale, konkursy i wystawy; 5) publikacji lub monografii naukowych mających szczególne znaczenie dla dziedzictwa narodowego, rozwoju kultury lub nauki.

Posłużenie się w powyższej regulacji takimi pojęciami jak: "o dużym znaczeniu społecznym", "o znaczeniu ogólnokrajowym lub międzynarodowym", "organizacja lub współorganizacja konferencji krajowych (...) międzynarodowych", "szczególne znaczenie dla dziedzictwa narodowego, rozwoju kultury lub nauki" wskazuje na konieczność przyjęcia pewnej gradacji osiągnięć w tym obszarze oceny. W istocie powołanie się przez organ na wiedzę ekspercką członków Zespołu, którzy przyznając 40 pkt. wzięli pod uwagę osiągnięcia przedstawione przez Jednostkę w porównaniu z osiągnięciami przedstawionymi przez inne jednostki naukowe oceniane w GWO HS1PR, w żaden sposób nie wskazuje na obiektywność tak dokonanej oceny. Nie wskazano Jednostce w motywach rozstrzygnięcia, które z osiągnięć wymienionych w § 12 pkt 1-5 rozporządzenia, a zgłoszone przez skarżącą Jednostkę były preferowane, a które punktowane niżej. To z kolei powoduje u strony postępowania uzasadnione obawy o rzetelność tak ustalonej wartości punktowej 10 dokonań w kryterium IV oceny i powoduje formułowanie słusznego zarzutu arbitralności rozstrzygnięcia wobec niedostatku jego uzasadnia.

Pozostałe zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione. Postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest postępowaniem całkowicie sformalizowanym, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu tworząc specyficzną procedurę opartą w dużej mierze na dokumentowaniu wyników kompleksowej oceny w postaci elektronicznej w systemie teleinformatycznym (§ 25 ust. 2 rozporządzenia). Biorąc pod uwagę, iż Komitet Ewaluacji dokonuje kompleksowej oceny na podstawie informacji zawartych w ankiecie jednostki naukowej przesyłanej elektronicznie (§ 2 rozporządzenia), jak też ilości ocenach jednostek naukowych i zgłoszonych przez nie osiągnięć (jak podaje organ jednostki przedstawiły w ankietach do oceny ok. 950.000 osiągnięć), ww. ankieta musi zawierać regulowane przepisami ograniczenia, chociażby co do jej objętości (ust. 15 załącznika nr 1 do rozporządzenia wprowadza ograniczenie 900 znaków do opisania osiągnięć w kryterium IV oceny). Przedmiotowe rozporządzenie w § 2 ust. 6 przewiduje jedynie uzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych ankiety, co przy kompleksowej regulacji tej materii, nie daje podstaw do uzupełniania merytorycznej zawartości ankiety w toku postępowania, jak też czynnego udziały strony na każdym etapie postępowania, co postulowała strona skarżąca. Z tego też względu niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a.

Reasumując, Minister przyznając stronie skarżącej kategorię naukową B dopuścił się naruszenia ww. przepisów materialnych i procesowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2013 r. Organ będzie zatem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę wziąwszy pod uwagę powyższe uwagi Sądu.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.