Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 443/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), asesor WSA Wojciech Śnieżyński, , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi O. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego O. B. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

|

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 16 maja 2017 r. nr [...], uchylająca w całości decyzję Prezydenta W. z dnia 27 marca 2017 r. nr [...] i uznająca, że świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego wypłacone O. B. za okres od 1 czerwca 2007 r. do 31 stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 17.748,00 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi, podlegającymi zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami oraz umarzająca postępowanie pierwszej instancji w zakresie świadczeń z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconych za okres od 1 kwietnia 2007 r. do 31 maja 2007 r.

W dniu 12 grudnia 2005 r. zainteresowany złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 13 grudnia 2005 r. nr [...] Prezydent W. przyznał wnioskodawcy bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny od 1 grudnia 2005 r. z uwagi na posiadany znaczny stopień niepełnosprawności.

W dniu 17 lutego 2017 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. otrzymał z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informację, że zainteresowany pobiera świadczenie rentowe wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, wypłacanym od 31 grudnia 2005 r. Decyzją z dnia 27 marca 2017 r. nr [...] Prezydent W. uchylił decyzję własną z dnia 13 grudnia 2005 r. nr [...] i odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2005 r. z uwagi na uprawnienie do pobierania dodatku pielęgnacyjnego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W konsekwencji decyzją z dnia 27 marca 2027 r. nr [...] Prezydent W. na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) uznał świadczenie z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, wypłaconego za okres od 1 kwietnia 2007 r. do 31 stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 18.054,00 zł za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Organ wskazał, że wypłata świadczeń za okres od 1 kwietnia 2007 r. do 31 stycznia 2017 r. nastąpiła pomimo wystąpienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń. Taką okolicznością było uzyskanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS przez zainteresowanego, co spowodowało brak uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Strona była pouczona o braku prawa do świadczenia w tym przypadku, zarówno przy składaniu wniosku, jak i w decyzji przyznającej świadczenie. Kwota 18.054.00 zł to kwota zasiłku pielęgnacyjnego pobranego za okres od 1 kwietnia 2007 r. do 31 stycznia 2017 r.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie został bowiem spełniony warunek przewidziany w tym przepisie, że osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Nie można uznać za spełnienie wymogów prawidłowego pouczenia przytoczenie treści przepisu. Pouczenie jest prawidłowe wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, aby następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie. Pouczenie powinno być dostępne dla strony w każdym czasie, tak żeby miała ona możliwość porównania sytuacji, w jakiej się znajduje z okolicznościami podniesionymi w pouczeniu.

Takiego warunku nie spełnia pouczenie, zamieszczone w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, chociażby zostało ono opatrzone podpisem strony. Wniosek taki jest elementem akt administracyjnych sprawy, a strona nie ma do niego dostępu na co dzień.

Organ nie dokonał właściwego pouczenia, zobowiązując stronę do podpisania wniosku, w treści którego znajdowało się twierdzenie, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie pobierającej dodatek pielęgnacyjny. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i jego stan wskazuje na konieczność wsparcia w samodzielnej egzystencji oraz pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Stan zdrowia strony dodatkowo uniemożliwiał mu samodzielne zapoznanie się z pouczeniami znajdującymi się w aktach administracyjnych oraz ich pełne zrozumienie wobec sformułowania ich językiem prawniczym, niezrozumiałym dla laika.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i uznało, że świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego wypłacone stronie za okres od 1 czerwca 2007 r. do 31 stycznia 2017 r. w łącznej kwocie 17.748,00 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi, podlegającymi zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji w zakresie świadczeń z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconych za okres od 1 kwietnia 2007 r. do 31 maja 2007 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie świadczeń rodzinnych wypłaconych za okres od 1 kwietnia 2007 r. do 31 maja 2007 r. stało się na etapie postępowania odwoławczego bezprzedmiotowe z uwagi na upływ 10 letniego terminu przedawnienia.

Organ odwoławczy wyjaśnił też, że na pojęcie nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, składa się element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania oraz element subiektywny, czyli szczególny stan świadomości (woli) osoby pobierającej takie świadczenie rodzinne. W sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek uznania zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane, ponieważ od dnia 31 grudnia 2005 r. stronie przysługuje prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Strona została też pouczona o braku prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego, zarówno w treści wniosku, jak i w doręczonej stronie decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Przepis ten jest jasny i czytelny. Trudno wyobrazić sobie bardziej klarowny komunikat dotyczący omawianego przypadku utraty prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W zamieszczonym w decyzji pouczeniu zaś dodano, że strona ma obowiązek niezwłocznie poinformować organ o wszystkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Strona była więc pouczona o obowiązku informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Nie można nakładać na organy administracji obowiązku do wypełniania przepisu dodatkową treścią normatywną, która miałaby w sposób kazuistyczny opisywać ewentualne rodzaje zmian w sytuacji świadczeniobiorców, z uwzględnieniem "profilu" świadczeniobiorcy i jego indywidualnych cech. W ocenie Kolegium dowiedzione zostało, że w sprawie wystąpił przypadek nienależnie pobranych świadczeń, opisany w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Natomiast argumenty dotyczące niepełnosprawności strony i jej sytuacji majątkowej mogą jedynie stanowić podstawę do złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty, podniesione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zgodnie z ust. 2 pkt 2 powołanego wyżej przepisu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

W ocenie organu skarżący był zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego w okresie od dnia 1 czerwca 2007 r. do dnia 31 stycznia 2017 r. zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 17.748,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Według organu okolicznością wykluczającą możliwość pobierania przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego we wskazanym okresie był fakt przyznania mu z dniem 31 grudnia 2005 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dodatku pielęgnacyjnego do świadczenia rentowego. Jak wskazał organ, skarżący utracił uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego, bowiem zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W konsekwencji, wypłacenie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, która jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego następuje bez podstawy prawnej.

Jednakże stosownie do art. 30 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie sądowo – administracyjnym zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Istnieje wtedy element obiektywny (wystąpienie okoliczności) oraz subiektywny w postaci świadomego i celowego działania wbrew pouczeniu (wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 268/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 72/17).

Okoliczności badanej sprawy wskazują wprawdzie, że skarżący pobierał "nienależne świadczenie" w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, jednakże nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący był świadomy nieuprawnionego pobierania świadczenia i przypisanie skarżącemu złej wiary, wyrażającej się w dążeniu do uzyskania nielegalnie pomocy finansowej ze środków publicznych.

Organy wskazują, że wobec skarżącego zastosowano prawidłowe pouczenia o braku możliwości jednoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego, zarówno w treści wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, jak i w decyzji organu pierwszej instancji z dnia 13 grudnia 2005 r., przyznającej zasiłek pielęgnacyjny.

Zdaniem Sądu stanowisko organu o prawidłowości zastosowanych wobec skarżącego pouczeń nie zasługuje na akceptację.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1701/12). W konsekwencji, ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13).

Należy zauważyć, że w części II wniosku skarżący potwierdził, że nie jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego oraz zobowiązał się do powiadomienia o każdej zmianie, mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Natomiast w załączonym do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego pouczeniu znajdowała się informacja na temat warunków, jakie muszą być spełnione dla uzyskania tego świadczenia, w tym informacja, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz na podstawie innych ustaw. Nadto w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego wskazano, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) oraz na podstawie innych ustaw. W pouczeniu zamieszczonym w decyzji zaznaczono, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie tych świadczeń zobowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jednakże wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, który skarżący podpisał, a w którym zawarta była w zasadzie jedyna jasna i w pełni zrozumiała informacja dla osoby nieposiadającej wykształcenia prawniczego (oświadczenie, że "osoba, której wniosek dotyczy nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego") został pozostawiony w aktach administracyjnych sprawy, zatem skarżący w istocie nie miał do niego ani do zawartych w nim pouczeń dalszego dostępu. W momencie składania wniosku w dniu 12 grudnia 2005 r. oświadczenie to było zgodne ze stanem faktycznym, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby skarżący uprawniony był wówczas do dodatku pielęgnacyjnego.

Z kolei w treści decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny organ nie wyjaśnił stronie w sposób przystępny i zrozumiały sytuacji, w których nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Sformułowanie, że "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) oraz na podstawie innych ustaw" zapewne jest niezrozumiałe dla osoby nie mającej na co dzień bliższej styczności z przepisami prawa. Podobne sformułowanie zamieszczone zostało także w treści pouczenia, stanowiącego załącznik do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Równie niezrozumiałe dla świadczeniobiorcy jest sformułowanie, że "w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie tych świadczeń zobowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych". Pouczenie to jedynie w sposób ogólny informuje o obowiązku powiadomienia organu o zdarzeniach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Należy też zauważyć, że postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego ograniczyło się jedynie do wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w dniu 22 lutego 2017 r., a następnie decyzji w dniu 27 marca 2017 r. Lakoniczna informacja zamieszczona w zawiadomieniu o możliwości przedstawienia "pisemnego stanowiska w tej sprawie" nie precyzuje, jakie okoliczności winny zostać wyjaśnione przez stronę. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił więc żadnych okoliczności związanych ze świadomością i złą wiarą skarżącego co do pobierania nienależnego świadczenia. Również organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie. Takie postępowanie organów obu instancji narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Skarżący jest bowiem osobą niepełnosprawną, co wymusza na organach administracyjnych szczególną staranność w ocenie zachowania skarżącego, które nie jest co prawda zgodne z przepisami prawnymi, ale podlega ocenie z punktu widzenia dodatkowego kryterium, jakim jest świadomość działania niezgodnie z prawem.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący legitymuje się orzeczeniem, stwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności o charakterze trwałym, datowany od dzieciństwa. W orzeczeniu wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ze względu na stan zdrowia skarżący nie ma możliwości złożenia czytelnego podpisu ("podpis" na wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, odcisk palca na pełnomocnictwie do zastępowania przed organami administracji, adnotacja w dowodzie osobistym - podpis niemożliwy). Skarżący, poruszający się na wózku elektrycznym, wyjaśnił przed sądem, że po śmierci matki mieszka sam i pomaga mu ciotka. Po śmierci matki wiele osób mu pomagało, w tym w załatwianiu spraw urzędowych. Wyjaśnił, że decyzji o przyznaniu zasiłku nie widział, nie czytał i nie może jej znaleźć w domu. Może tę sprawę załatwiała siostra, która nie mieszka od wielu lat we W.

Powyższe okoliczności wskazują na znaczne utrudnienia związane z możliwością zapoznania się przez skarżącego z treścią pouczenia w decyzji w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Należy też zwrócić uwagę na brak przejrzystej i czytelnej formy wydanej decyzji, ponieważ decyzja sporządzona została przy użycie drobnej czcionki z zastosowaniem zmniejszonych odstępów pomiędzy poszczególnymi wierszami tekstu. Taka forma tekstu nie ułatwia zapoznania się treścią decyzji osobie pełnosprawnej, natomiast znacznie utrudnia, jeśli nawet nie uniemożliwia zapoznanie się z tą treścią skarżącemu cierpiącemu na niedowład rąk i dłoni oraz nieskoordynowane ruchy ciała i głowy.

W konsekwencji brak jest podstaw aby uznać, że skarżący, pobierając jednocześnie konkurencyjne świadczenia, działał w złej wierze, a tylko w takiej sytuacji świadczenie można byłoby uznać za nienależnie pobrane i wywodzić z tego obowiązek jego zwrotu. W powyższych okolicznościach sprawy nie wystąpiły przesłanki do uznania otrzymanego przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego za pobrane nienależnie świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i orzeczenia o obowiązku jego zwrotu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej zobowiązany będzie uwzględnić wyżej przedstawioną ocenę prawną.

Stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (480,00 zł – koszty zastępstwa przez pełnomocnika). Natomiast na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1827) udzielenie pełnomocnictwa nie podlegało opłacie skarbowej.