Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 407/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80, art. 81
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 2870 (dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał W. K. jednolitą płatność obszarową na rok 2014 w wysokości 15.086,28 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o 88,81 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz 143,87 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

W uzasadnieniu organ podał, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku i powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła 16,66 ha. Powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 21 listopada 2016 r. wydał decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych przez W. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 r. w wysokości 15.086,28 zł.

Organ wskazał, że wydając decyzję z dnia 19 stycznia 2015 r. przyznał płatność zgodnie z powierzchnią ewidencyjno-gospodarczą (PEG) wyznaczoną w oparciu o ortofotomapy wykonane w dniu 4 lipca 2010 r. W dniu 14 września 2014 r. wykonano nowe zdjęcia, na podstawie których wyznaczono nowe wartości powierzchni ewidencyjno-gospodarczej działek rolnych. Uległy one zmniejszeniu w stosunku do wartości powierzchni wyznaczonych na podstawie zdjęć wykonanych w dniu 4 lipca 2010 r. W związku z tym stwierdzono nieprawidłowość w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w oparciu o nowe wartości powierzchni ewidencyjno-gospodarczych wynosi 13,67 ha. W przypadku gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha lecz nie więcej niż 20 % powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana, zostaje pomniejszona o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Jeśli różnica przekracza 20 % nie przyznaje się żadnej pomocy. W niniejszym przypadku różnica wyniosła 21,87 %, wobec czego należało odmówić przyznania jednolitej płatności obszarowej. Nie było też możliwe odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jak też nie zachodziły negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Płatności wypłacone na podstawie decyzji z dnia 19 stycznia 2015r. nie wynikały z pomyłki organu, bowiem w dniu wydawania decyzji organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że maksymalna powierzchnia kwalifikowana do płatności wyznaczona na podstawie nowych zdjęć będzie inna niż wyznaczona na podstawie zdjęć starych.

Decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 559/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił powyższą decyzję. Sąd stwierdził, że w sprawie pojawiły się wątpliwości co do tego, czy decyzja wydana została jedynie na podstawie informacji z systemu informacji geograficznej czy też przeprowadzona została kontrola na miejscu. Ponadto wskazał, iż skarżąca przedłożyła w postępowaniu odwoławczym zdjęcia, bez wskazania, których działek zdjęcia te dotyczą, natomiast organ uznał, że zdjęcia dotyczą jednej z działek skarżącej, ale w części niewykluczonej z przyznania płatności. Niemniej Sąd uznał, iż stanowisko organu w tym zakresie nie jest weryfikowalne, bowiem organ nie wskazał, której części działki miałyby - w jego ocenie - zdjęcia te dotyczyć. W rezultacie Sąd zalecił wyjaśnienie kwestii kontroli na miejscu oraz jednoznaczne wyjaśnienie, których działek skarżącej (ich części) dotyczyły przedłożone zdjęcia, a następnie ponowne rozważenie zgłoszonych przez skarżącą wniosków dowodowych.

Decyzją z dnia 28 marca 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po ponownym rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu, realizując wytyczne Sądu, organ wskazał, że weryfikacja wniosku i wskazanych w nim powierzchni działek rolnych została dokonana wyłącznie w oparciu o system informacji geograficznej, natomiast czynności kontrolnych w gospodarstwie wnioskodawcy nie przeprowadzono.

Dalej organ wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznając stronie w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. jednolitą płatność obszarową do działek rolnych A i B położonych m.in. na działkach ewidencyjnych [...] i [...] oraz [...], opierał się na ortofotomapie sporządzonej w dniu 4 lipca 2010 r. Tymczasem z aktualnej ortofotomapy sporządzonej w dniu 4 września 2014 r. wynika, że maksymalny kwalifikowany obszar, wyznaczony dla ww. działek jest mniejszy. Z płatności wykluczono obszary zachwaszczone i zakrzaczone.

Wyjaśnienia pełnomocnika strony dotyczące dokonywania w kwietniu i wrześniu 2014 r. oprysków preparatem typu Roundup oraz ręcznego wycinania krzewów i talerzowania potwierdzają, że co najmniej do połowy maja grunty porośnięte były chwastami.

Organ odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów w postaci przesłuchania strony, operatów szacunkowych i opinii biegłego, jak również odmówił przeprowadzenia rozprawy. Wyjaśnił, że ustalenie powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomap jest wystarczające. Pomiary, o których strona wspomniała w odwołaniu, zostały poczynione podczas oględzin w dniu 19 kwietnia 2016 r., a zatem nie są miarodajne dla oceny stanu faktycznego z 2014 r. Operaty szacunkowe z kolei wskazują stan na dzień 14 grudnia 2014 r., także zatem nie mogą służyć porównaniu ze stanem udokumentowanym zdjęciami lotniczymi. W tym czasie można było bowiem wykonać wiele zabiegów agrotechnicznych na gruntach rolnych, które wobec zaniedbania strony stały się obszarem nieużytkowanym rolniczo.

Organ podkreślił, że płatność wypłacona stronie na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 19 stycznia 2015 r. wynikała z pomyłki ARiMR, który oparł się na danych wynikających z nieaktualnych ortofotomap. Jednakże strona mogła wykryć błąd organu. Skarżąca doskonale wiedziała, że na dzień składania wniosku o przyznanie płatności część gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] i [...], zgłoszonych we wniosku, jest zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona, a tym samym nieużytkowana rolniczo w roku 2014. Płatności nie są przyznawane z urzędu, ale na wniosek rolnika, złożony w Biurze Powiatowym ARiMR na urzędowym formularzu, w którym rolnik deklaruje posiadanie określonych gruntów rolnych, uprawnionych do płatności, natomiast integralną część wniosku stanowią oświadczenia i zobowiązania, w tym oświadczenie, że rolnik zna zasady oraz tryb przyznawania płatności i zobowiązanie do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami. Mając powyższe na uwadze, nie można uznać, że zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez stronę nienależnie pobranej płatności za 2014 rok.

W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

I. błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż znaczna część gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...], uwzględniona przez organ do płatności, była zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona, a tym samym nie była używana rolniczo w roku 2014, w sytuacji gdy skarżąca utrzymywała grunt w tzw. dobrej kulturze rolnej i dokonywała niezbędnych zabiegów agrotechnicznych wymaganych prawem, zgodnie z ochroną środowiska;

II. dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnym ustaleniu, że:

- na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...] występowały krzewy, krzaki i chwasty; skarżąca wykonała na gruncie wyłącznie opryski preparatem Rundup; działania podjęte przez skarżącą mające na celu utrzymanie gruntu w dobrej kulturze rolnej, w szczególności ponowne dokonanie oprysków gruntu (po zabiegach poczynionych w pierwszej połowie roku) w październiku 2014 r. świadczą wyłącznie o nieprowadzeniu przez nią działalności rolniczej - w sytuacji, gdy tereny zadeklarowane do płatności nie były porośnięte drzewami ani krzakami, gdyż skarżąca dokonywała wymagane prawem zabiegi agrotechniczne pozwalające na utrzymanie gruntu w dobrej kulturze rolnej i zgodnie z treścią Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm, na wiosnę usuwała okrywę roślinną, a w pozostałym okresie pielęgnowała grunt, usuwając krzewy i samosiejki, co oznacza, że grunt ten poddawany był w 2014 r. kilkukrotnie zabiegom zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów;

- ortofotomapy wykonane we wrześniu 2014 r. pozwalają na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni i kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem jej kwalifikowalności do płatności, w szczególności stan jej zachwaszczenia; ortofotomapy pozwalają na dokładne ustalenie wielkości gruntu kwalifikowanego do płatności i potwierdzają, jakoby grunt wskazany przez skarżącą do płatności nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, w szczególności, gdy zostały one zaimportowane do systemu dopiero 12 grudnia 2014 r. - gdyż wykonane ortofotomapy nie przedstawiają gruntu skarżącej z dokładnością pozwalającą na stwierdzenie jakiej wielkości roślinność porastała ten grunt i w jakich miejscach na gruncie były to chwasty a w jakim miejscu krzewy, a wyłącznie przedstawiają barwy gruntu, których intensywność może zależeć również od sposobu ich wydruku na papier i pozwala na całkowicie dowolne dokonanie interpretacji w zakresie zachwaszczenia czy zakrzaczenia gruntu, tym bardziej, że organ w uzasadnieniu decyzji nie oparł się na żadnych normach (tabelach, skalach), które pozwalałyby odnieść się do przedstawionych twierdzeń oraz że według twierdzeń organu zdjęcia te zostały wykonane w okresie przed wykonaniem przez skarżącą po okresie lęgowym ptaków kolejnych zabiegów agrotechnicznych mających na celu usunięcie porośniętych krzewów, aby później wykonać talerzowanie gruntu;

III. naruszenie norm prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. Nr 23, ze zm.), dalej: k.p.a, tj. nienależyte wyjaśnienie całości stanu faktycznego sprawy, na skutek czego jej załatwienie nie uwzględniło interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej poprzez całkowite pominięcie okoliczności faktycznych wskazujących na dokonanie przez skarżącą po oprysku zabiegu drapania kultywatorem i kolejno wapnowania, a później w drugiej połowie 2014 r. wykonania po oprysku, również zabiegu wycinania krzewów i talerzowania gruntu, tj. wymaganych prawem zabiegów agrotechnicznych dla ugorowanego gruntu ornego, pozwalających na utrzymywanie go w dobrej kulturze rolnej przez okres całego roku; ustalenie, wyłącznie na podstawie zdjęć satelitarnych, wielkości gruntu niekwalifikowanego do płatności oraz nieprawidłowe przyjęcie na podstawie przedmiotowych zdjęć, że obszar nieruchomości o zielonym kolorze stanowi grunt porośnięty krzewami, chwastami bądź samosiejkami;

art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. tj. niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz jego dowolną a nie swobodną ocenę, poprzez błędne przyjęcie, że:

wykonane we wrześniu 2014 r. zdjęcia satelitarne wskazują, jakoby grunt wskazany do płatności nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, w sytuacji gdy zdjęcia te pokazują wyłącznie, że na badanych gruntach była roślinność;

skoro we wrześniu 2014 r. na gruncie dokonany został kolejny oprysk, wskazywało to na silne i trudne do zlikwidowania zachwaszczenie i utwierdzenie organu w przekonaniu, że skarżąca nie prowadziła na gruncie działalności rolniczej, w sytuacji gdy wykonanie przez skarżącą kolejnych zabiegów (w tym oprysku Rundupem) miało na celu wyłącznie spełnienie wymogów nakładanych na skarżącą na mocy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (§ 1 ust. 1 pkt, 1 i 4 oraz § 2) mających na celu zapobieganie rozprzestrzeniania się chwastom;

latem grunt porastały krzewy, których nie można zakwalifikować zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm, skoro wykonane ortofotomapy nie ujawniają żadnych krzewów porastających grunt;

na spornych gruntach nie było przeprowadzonej przed wydaniem w dniu 19.01.2015 r. decyzji żadnych czynności kontrolnych, skoro co innego wynika z treści samej decyzji organu z dnia 19.01.2015 r., a decyzja ta do dnia dzisiejszego nie została sprostowana;

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez błędne jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, wydanej z naruszeniem prawa;

IV. naruszenie norm prawa materialnego, tj.:

art. 7 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 26.01.2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.), zwanej dalej ustawą, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje płatność w roku kalendarzowym 2014 z uwagi na zmniejszenia lub wykluczenia wynikające ze stwierdzonych niezgodności powierzchni gruntu kwalifikującego się do płatności oraz poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że zgłoszony do płatności grunt nie jest utrzymywany zgodnie z normami, w sytuacji, gdy skarżąca utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej;

art. 80 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniach oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora winy (Dz. Urz. WE Nr L 316, ze zm.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że przyznana skarżącej kwota płatności w wysokości 15.086,28 zł jest płatnością nienależną;

art. 80 ust. 3 Rozporządzenia 1122/2009 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki negatywne wyłączające obowiązek zwrotu przyznanej skarżącej płatności, w sytuacji gdy przedmiotowa płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a skarżąca nie mogła go wykryć w zwykłych okolicznościach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( tj. Dz.U. z 2016 r., poz.1512 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie przywołanego przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

W niniejszej sprawie uznano, że skarżąca pobrała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nienależnie, wobec czego powinna dokonać zwrotu wypłaconej kwoty w wysokości 15 086,28 zł. Stwierdzono, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 19.01.2015 r. przyznał skarżącej płatności na rok 2014 do powierzchni 16,66 ha, mimo że powierzchnia ta wynosiła – prawidłowo – 13,67 ha.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylając poprzednio wydaną w tej sprawie decyzję w wyroku z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 559/17 nakazał organowi przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w celu wyjaśnienia, czy w gospodarstwie skarżącej odbyła się kontrola na miejscu, wyjaśnienie, których działek dotyczyły przedłożone przez stronę zdjęcia i ponowne rozważenie zgłoszonych przez skarżącą wniosków dowodowych. Zalecenia te organ prawidłowo wykonał.

Przede wszystkim wyjaśniono, że w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR powierzchnię, w stosunku do której przyznana została płatność, ustalił w oparciu o system informacji geograficznej, natomiast czynności kontrolnych w 2014 r. w gospodarstwie skarżącej nie przeprowadzono.

Zasadnie też organ stwierdził, że przedstawione przez stronę zdjęcia nie potwierdzają jej twierdzeń o utrzymywaniu gruntu w dobrej kulturze rolnej. Wobec braku wskazania przez stronę miejsca wykonania fotografii, organ ustalił, w oparciu o ortofotomapę wykonaną w dniu 4 września 2014 r., że na zdjęciach tych prawdopodobnie widnieją grunty położone na działce ewidencyjnej nr [...]. Wskazują na to widniejące na zdjęciach zabudowania gospodarcze. Powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza ustalona dla działki ewidencyjnej nr [...] wyniosła 3,63 ha przy deklarowanej 4,55 ha i obejmowała swoim zakresem fotografowany obszar.

Sąd podziela zasadność posługiwania się przez organy orzekające w sprawie dla zaktualizowania powierzchni PEG i zweryfikowania powierzchni zadeklarowanych przez skarżącą jako użytkowane rolniczo - ortofotomapą cyfrową czyli zdjęciem powierzchni ziemi wykonanym z samolotu lub satelity i przetworzonym do postaci metrycznej. Jest to opracowanie geodezyjne wykonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskiwane są w trybie 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.), a po wykonaniu podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Należy podkreślić, iż ortofotomapy cyfrowe wykonane są w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych, tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych i stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1229/15, CBOSA, por. również wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 kwietnia 2014 r., C-485/12 w sprawie Maatschap.). Skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć ustaleń poczynionych na podstawie ortofotomapy wykonanej w dniu 4 września 2014 r.

Dowody w postaci operatów szacunkowych wskazują stan działek na dzień 14 grudnia 2014 r., stąd też porównywanie stanu i zasięgu upraw w dacie wykonania zdjęć lotniczych ze stanem, jaki przedstawiają owe operaty, nie jest miarodajne.

Przypomnieć należy, że jednym z warunków przyznania płatności jest utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy). Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że warunek ten nie został spełniony, w dacie bowiem wykonywania zdjęć lotniczych (4 września 2014 r.) na części zadeklarowanych gruntów występowały zachwaszczenia i zakrzaczenia. Potwierdzają to wyjaśnienia strony (pełnomocnika), wskazujące na dokonywanie oprysków chwastobójczych oraz ręczne usuwanie krzewów rozciągnięte w czasie.

Przepisy ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określają tryb oraz organy właściwe w sprawie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (art. 29). Obowiązek zwrotu wynika z przepisów rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności (Dz. U.UE seria L, nr 316, str. 65); dalej jako: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009. W przepisie art. 80 rozporządzenia uregulowany został zwrot nienależnych płatności, natomiast w przepisie art. 81 zwrot nienależnych uprawnień do płatności, do których stosuje się zasady określone w art. 80.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.Przewidziany w art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nie ma jednak charakteru bezwzględnego, o czym świadczy treść dalszej części tego przepisu.

Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności (art. 80 ust. 3).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 2157/14 stwierdził, że w treści art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 prawodawca unijny posłużył się w nim zwrotami niedookreślonymi takimi jak "pomyłka organu", czy też błąd, który "nie mógł zostać wykryty przez rolnika". Taka konstrukcja przepisu wskazuje jednoznacznie, że jego wykładnia możliwa jest jedynie przez subsumcję, a zatem przez wypełnienie treści pojęć niedookreślonych konkretnymi elementami stanu faktycznego (SIP LEX, nr 2113069).

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do przyznania skarżącej płatności na skutek pomyłki organu, czemu organ nie zaprzecza. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając bowiem decyzję z dnia 19 stycznia 2015 r. oparł się na danych wynikających z ortofotomapy z dnia 4 lipca 2010 r., mimo że dostępna była już wówczas ortofotomapa z dnia 4 września 2014 r. (zgodnie z informacją podaną w treści decyzji organu II instancji, dane wynikające z nowej ortofotomapy zaimportowane zostały do systemu ZSZIK w dniu 12 grudnia 2014 r.). W judykaturze przyjmuje się, iż błąd organu zachodzi, gdy jest on wynikiem nieprzeanalizowania dostępnej mu ortofotomapy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 sierpnia 2014 r., I SA/Bk 228/14, wyrok WSA w Opolu z dnia 20 grudnia 2013 r., II SA/Op 406/13).

Rozważenia wymaga druga przesłanka wymieniona w art. 80 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 tj. błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Przesłanki tej organy nie zanalizowały. Nie jest wystarczające stwierdzenie, że płatności przyznawane są na wniosek rolnika i że jego obowiązkiem jest deklarowanie powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo, zgodnej ze stanem faktycznym w roku składania wniosku, a tylko taki argument podniósł organ. W takim ujęciu rolnik zawsze odpowiadałby za błąd organu dotyczący powierzchni PEG, skoro podpisuje oświadczenie, że zna zasady oraz tryb przyznawania płatności i zobowiązuje się do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami.

Nie odniesiono się natomiast do okoliczności opisywanych przez skarżącą – wniosek o przyznanie płatności w dacie 25 kwietnia 2014 r. złożył jej mąż, a ona sama wystąpiła o przyznanie tej płatności po śmierci męża, w dacie 22 października 2014 r., jako jego następca prawny. Wniosek wypełniła tak samo jak mąż. Również zabiegi na nieruchomości wykonywane były w analogiczny sposób i w podobnych terminach jak w latach poprzednich, za które przyznawana była płatność i co do których ARiMR zastrzeżeń nie zgłaszała. Skoro więc i w przypadku płatności za rok 2014, mimo dysponowania zaktualizowaną ortofotomapą, organ przyznał i wypłacił wnioskodawcy płatność podobnie jak w latach poprzednich, rozważenia wymaga, czy popełniony przez organ błąd mógł zostać wykryty przez skarżącą w zwykłych okolicznościach.

Organ powinien mieć również na uwadze, że powołany przepis mówi o możliwości wykrycia błędu w zwykłych okolicznościach. Zaskarżona decyzja nie analizuje pojęcia zwykłych okoliczności. Tymczasem ocena, jakie w konkretnej sprawie okoliczności uznane być mogą za zwykłe jest bardzo istotna, od oceny tej zależeć będzie bowiem możliwość uznania, czy rolnik mógł zauważyć błąd. Kwestia ta powinna być przedmiotem rozważań organu w powiązaniu z charakterem błędu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odniesie się do powyższych okoliczności, mając na uwadze również, że to, czy błąd mógł zostać wykryty przez beneficjenta należy oceniać wg stanu na chwilę płatności pomocy (vide: wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 lipca 2015 r., C – 864/13).

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369).

O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a oraz § 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).