Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3901/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 54, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Piotr Przybysz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M.P. (dalej jako "Skarżący", "Strona") jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] z/s w W.

2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych: 1) z dnia 11 lutego 2011 r. od nr [...] obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r., 2) z dnia 11 lipca 2011 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., 3) z dnia 7 marca 2012 r. nr [...] dotyczącego przepadku korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa za 2011 r" 4) z dnia 17 października 2012 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2003 r., 5) z dnia 7 października 2013 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. Odpisy ww. tytułów wykonawczych z dnia 11 lutego 2011 r. doręczono zobowiązanemu w dniu 22 kwietnia 2011 r, tytułu wykonawczego z dnia 11 lipca 2011 r. - w dniu 26 lipca 2011 r. Odpis tytułu wykonawczego z dnia 7 marca 2012r. nr [...] został doręczony w dniu 2 czerwca 2012 r. (w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 z późn. zm. dalej jako "Kpa") odpis tytułu wykonawczego z dnia 17 października 2012 r. nr [...] - w dniu 29 kwietnia 2013 r, natomiast tytułu wykonawczego z dnia 7 października 2013 r. nr [...] - w dniu 18 października 2013 r. Zawiadomieniem z dnia 11 września 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] z/s w W. Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 września 2015 r., natomiast zobowiązanemu w dniu 18 września 2015 r. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie bank poinformował organ egzekucyjny, że doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do rachunku bankowego prowadzonego na rzecz M.P., natomiast środki zostaną zabezpieczone na rachunku do czasu otrzymania postanowienia o rozstrzygnięciu zbiegu.

3. Pismem z dnia 18 września 2015 r. zatytułowanym "skarga na zajęcie egzekucyjne" Skarżący wniósł o uchylenie czynności z uwagi na nieistnienie obowiązku, ponieważ wszelkie zobowiązania na rzecz Urzędu Skarbowego w C. zostały uregulowane przelewem wierzytelności ze wskazaniem na beneficjenta według trzech prawomocnych decyzji organów państwa i urzędu. W ocenie skarżącego dokonana czynność jest nieważna z mocy prawa, a skarga jest zasadna.

4. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. dwukrotnie wezwał zobowiązanego do sprecyzowania żądania zawartego w ww. piśmie z uwagi na zarzuty braku wymagalności i nieistnienia obowiązku. Strona konsekwentnie podtrzymała, że pismem z dnia 18 września 2015 r. wnosi m.in. skargę na czynności egzekucyjne.

5. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. oddalił skargę na czynność egzekucyjną.

6. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, pismem z dnia 21 kwietnia 2016 r. Skarżący wniósł zażalenie do Ministra Rozwoju i Finansów. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił brak ustosunkowania się do postanowień zawartych w trzech prawomocnych, niezmienianych i niezaskarżalnych decyzjach organu państwa i urzędu, według których wszelkie zobowiązania zostały uregulowane. Strona wskazała, że tytułem wykonawczym rzeczonych wierzytelności jest akt notarialny z dnia 9 października 2014 r., zaopatrzony w klauzulę wykonalności zawartą w postanowieniu Sądu Rejonowego w C., [...] Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...]. M.P. podniósł również, że prawo do oparcia swojego działania na trzech prawomocnych decyzjach jest niepodważalne, co wynika z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (a konkretnie z art. 11 ust. 9). Przepis ten stanowi efekt implementacji do polskiego porządku prawnego norm Dyrektywy 2006/123/WE. Zatem w ocenie skarżącego ma on pełne i niczym nieograniczone prawo do rzeczonego działania i dotyczy to również spłaty zobowiązań w sposób taki, jak to zostało uczynione.

7. Minister Rozwoju i Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016r. w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego, dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm.) - zwanej dalej: "u.p.e.a.", tj. egzekucję z rachunku bankowego. Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 80 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Do zajęcia wierzytelności zastosowano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655). Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. przez uprawnionego pracownika tego Urzędu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. W związku z powyższym natężało stwierdzić, że ww. czynność egzekucyjna została przeprowadzona stosownie do obowiązującej procedury. Dalej organ podkreślił, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne, stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Nie jest zatem możliwe w tym trybie skuteczne podnoszenie zarzutów, które stanowią podstawę do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw: zobowiązanego.

8. Na powyższe postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów M.P. pismem z dnia 24 listopada 2016 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ww. skardze Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa i faktów. Skarżący wskazał, że dla rzeczonych wierzytelności którymi zostały uregulowane zobowiązania wobec Skarbu Państwa został nadany Europejski Tytuł Wykonawczy (obecnie w tłumaczeniu przysięgłym) w dniu 30 września 2016 r. oraz że o tym fakcie zostały poinformowane odpowiednie organy państwowe pismem załączonym do skargi, adresowanym do: Prezydenta II Rzeczypospolitej na uchodźctwie Jana Zbigniewa Potockiego i Prezydenta RP Andrzeja Dudy datowanym na dzień 12 października 2016 r. W konkluzji M.P. stwierdził, że jego skarga jest zasadna.

9. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

10. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów oddalające skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego dokonaną przez organ egzekucyjny. Strona w skardze zarzuciła naruszenie prawa i faktów. W załączeniu pisma skargowego Skarżący załączył wystąpienie do Prezydenta II Rzeczypospolitej na Uchodźctwie oraz z Prezydenta RP z żądaniem uchylenia wobec niego wyroków wydanych przez sądy cywilne. Odnosząc się do tak określonego żądania oraz treści pism wniesionych przez Skarżącego Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2016 r,, poz. 718 z późn. zm. dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując na podstawie ww. przepisów oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia.

11. Podnieść należy, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu. W ramach postępowania w tym

trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a ww. ustawy, tj. egzekucję z rachunku bankowego. Oceniając prawidłowość przeprowadzonej czynności egzekucyjnej w postanowieniu Ministra Rozwoju i Finansów zasadnie wskazano, iż została ona dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 80 u.p.e.a. W świetle tego przepisu organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty bez zgody organu nie uiszczał zobowiązanemu, lecz przekazał organowi egzekucyjnemu. W myśl art. 80 § 2 tej ustawy zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1 organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 11 września 2015 r. zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 września 2015 r., natomiast Skarżącemu w dniu 18 września 2015 r. co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy.

12. W ocenie Sądu wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 80 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Do zajęcia wierzytelności zastosowano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655). Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. przez uprawnionego pracownika tego

Urzędu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. W związku z powyższym należało stwierdzić, że ww. Czynność egzekucyjna została przeprowadzona stosownie do obowiązującej procedury.

13. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarga egzekucyjna w szczególności nie stanowi środka konkurencyjnego wobec zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Nie ma bowiem podstaw, aby składaną w trybie art. 54 cyt. ustawy skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.

14. W tym zakresie zgodzić należało się z organem nadzoru, że w sytuacji gdy przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie czynność egzekucyjna badana pod względem wykonawczym, co zakreśla art. 54 u.p.e.a. wskazane przez Stronę w toku postępowania egzekucyjnego okoliczności odnoszące się do powstania zobowiązania oraz szeregu postępowań sądowych, których stroną jest Skarżący nie podlegały rozpatrzeniu w ramach skargi na czynności egzekucyjne. W odniesieniu do twierdzenia Strony, że zobowiązania wobec Skarbu Państwa zostały uregulowane "rzeczonymi wierzytelnościami", dla których w dniu 30 września 2016 r. został nadany Europejski Tytuł Wykonawczy należy wyjaśnić, że kwestia nieistnienia obowiązku w związku uregulowania należności względem Skarbu Państwa poprzez przelew wierzytelności ze wskazaniem na beneficjenta Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., została poddana już kilkukrotnej ocenie, także w toku postępowań przed sądami administracyjnymi oraz cywilnymi. Na uwagę zasługuje tu szczególnie wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt I FSK 1185/14 oraz wyrok Sądu Okręgowego w P. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...], z których jednoznacznie wynika, że wskazane wierzytelności nie istnieją, zaś ich istnienia nie może dokumentować akt notarialny, który stanowi jedynie oświadczenie Strony dotyczące ich istnienia. Jakkolwiek Strona zarzuca organowi, że wydał postanowienie z naruszeniem prawa i faktów to jednak nie wskazuje, które przepisy prawa materialnego zostały naruszone w przedmiotowej sprawie. Samo niezadowolenie Skarżącego ze sposobu załatwienia sprawy w zaskarżonym do Sądu rozstrzygnięciu nie może świadczyć o naruszeniu zasad i przepisów stanowiących podstawę do jego wydania.

15. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.