Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1494/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 182 par. 2 i 3, art. 183 par. 1 i 2, art. 184, art. 189
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1, art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 7, 77, 80, 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 14 ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 293
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 472/19 w sprawie ze skargi A. C.i J.C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 472/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. C. i J. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. C. i J. C. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania A. C. i J. C., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2018 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], znak:[...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. i I. R. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku szkolno-przedszkolnego K. "[...]" wraz instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, elektrycznej i centralnego ogrzewania na działkach nr ew. [...] i [...] położonych przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...].

Uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. postępowania wszczętego na wniosek skarżących i przyjęcia, że nie mają oni przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym tylko dlatego, że projekt inwestycji odpowiada warunkom technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Sąd wyjaśnił, że ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć także jako utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Przymiot strony właściciela nieruchomości sąsiedniej w stosunku do działki inwestora może wynikać z ochrony przysługującego mu prawa własności. Normą, z której skarżący mogą skutecznie wskazywać na przymiot strony są przepisy prawa miejscowego - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Właściciele nieruchomości położonej w określonej jednostce planistycznej, zobowiązani do jej zagospodarowania po myśli planu, mają prawo oczekiwać i dochodzić zabudowy w bliskim sąsiedztwie także zgodnej z tymi przepisami. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wnioskodawcy wskazali przepisy prawa materialnego, z których wywodzą przymiot strony w niniejszym postępowaniu nieważnościowym. Podnosili, że doszło do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji, a faktycznie rozbudowę już istniejącej, w sposób niedopuszczalny w świetle ustaleń obowiązującego planu. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1073) plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego. Taka kwalifikacja planu miejscowego obowiązywała także w dniu wydania decyzji ostatecznej. Tym samym to właśnie normy prawa miejscowego, zawarte w miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego stanowią te, z których wynikał interes prawny skarżącego do udziału w charakterze strony w postępowaniu nieważnościowym zainicjowanym ich wnioskiem. W ocenie Sądu, w toku niniejszego postępowania administracyjnego nie dostrzeżono także, że inwestycja objęta projektem stanowi rozbudowę już istniejącego obiektu. W sytuacji zaś gdy kwestionowane pozwolenie obejmuje obiekty wchodzące w skład funkcjonującego już obiektu, inwestycję należy traktować szerzej niż tylko postrzegać przez literalny zakres projektu. Sąd podkreślił przy tym, że przy ocenie, czy dany podmiot jest stroną postępowania, nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny a jedynie czy interes taki przysługuje. W sytuacji bowiem, gdy istnieje możliwość spowodowania negatywnego oddziaływania projektowanego obiektu na teren sąsiednich nieruchomości, uwzględniając wyniki analizy wyznaczonego obszaru oddziaływania, właściciele nieruchomości położonych na tym obszarze są stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Oddzielnym natomiast zagadnieniem jest to, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących przepisów.

Skargą kasacyjną Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 202r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.) przez uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2018r., będące skutkiem błędnej oceny, że przy ustalaniu interesu prawnego A. C. i J. C. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015r., nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, podczas gdy organy nadzorcze w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, w oparciu o który stwierdziły brak interesu prawnego A. C. i J. C. w przedmiotowej sprawie, a swoje stanowisko należycie uzasadniły, co winno skutkować oddaleniem skargi jako niezasadnej;

2) prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, polegające na uznaniu, że A. C. i J. C. posiadają interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Wskazując na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane.

Mając na względzie charakter postępowania, w którym wydano zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję, przypomnieć należy, iż w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym, przy czym należy uwzględnić kwestie dotyczące przeniesienia / przejęcia praw i obowiązków wynikających z decyzji ostatecznej, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. W wyroku z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83 (publik. E.Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby". Chodzi tu zatem o interes prawny, a nie faktyczny, przy czym musi występować bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy interesem prawnym strony, a wynikiem postępowania administracyjnego.

Zagadnienie bycia stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę reguluje przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.), zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujący się w obszarze oddziaływania obiektu. Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami, w rozumieniu art. 28 k.p.a., są osoby wymienione w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

W myśl art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego, na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Przepis ten nie definiuje pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, przewidujących m. in. szczegółowe wymogi dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. Do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, należą m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne. Odrębnymi przepisami w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego mogą też być ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który jest – jak stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym t.j. Dz.U. z 2018r., poz.1945 – aktualnie t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 293) - aktem prawa miejscowego. Oznacza to, że organ winien zbadać wszelkie okoliczności sprawy, z uwzględnieniem przepisów odrębnych, o jakich mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.

W tym stanie prawnym, przy ustalaniu, czy dany podmiot posiada przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę należy mieć na uwadze kategorie podmiotów wyszczególnionych w art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane oraz właściwie rozumiany obszar oddziaływania obiektu. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 tej ustawy – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych (...), zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich - pkt 9.

Określenie obszaru oddziaływania obiektu jest niezbędne do zdefiniowania interesu prawnego osób trzecich w ramach postępowania o pozwolenie na budowę. Jeśli bowiem nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania danego obiektu właścicielowi tej nieruchomości, jej użytkownikowi wieczystemu lub ewentualnie jej zarządcy przysługuje przymiot strony we wskazanym postępowaniu. Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu winno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych. To zaś oznacza, że na potrzeby konkretnej inwestycji organ winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu – wykorzystaniu danego terenu i na ich podstawie ustalić możliwość oddziaływania określonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego oraz zakres i zasięg tego oddziaływania. Przejawami takiego oddziaływania są np. hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody lub gleby bądź też pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego. W sytuacji, gdy z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, wynikają ograniczenia w zagospodarowaniu, a zatem również w zabudowie i korzystaniu z sąsiednich nieruchomości, należy uznać, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, bądź stwarzają możliwość ograniczenia w zagospodarowaniu i wykorzystaniu działek sąsiednich zgodnie z ich przeznaczeniem, to właściciele takich nieruchomości mają status strony i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa. Pod pojęciem ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć również utrudnienia w możliwości użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 kwietnia 2011r., II OSK 644/10 – ONSAiWSA 2012/4/69; z dnia 1 marca 2012r., II OSK 282/12 – LEX nr 1292702; z dnia 17 kwietnia 2013r., II OSK 2508/11, z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1296/10; z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1613/11; z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 841/13; z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 449/13 - CBOSA ).

Właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego ma interes prawny w sprawdzeniu zachowania stosownych przepisów prawa, a tym samym posiada przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć bowiem możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone, czy konkretny obiekt budowlany został zaprojektowany w sposób zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz czy zapewnione zostanie zachowanie wymogów przewidzianych w art. 5 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, a także czy jego lokalizacja jest zgodna z obowiązującymi na danym terenie ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Jeżeli jakikolwiek przepis prawa wiąże sposób zagospodarowania działki sąsiedniej z faktem powstania obiektu na działce inwestora, to wówczas właściciel tejże działki ma prawo żądać sprawdzenia przez organ, czy zamierzona inwestycja nie ograniczy jego prawa do zgodnego z prawem zagospodarowania działki będącej jego własnością bądź korzystania z prawa własności. Natomiast okoliczność, czy wykonywanie określonych robót narusza interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – winno być przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym powyższe kwestie podlegają wyjaśnieniu i organ rozstrzyga sprawę. Z uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu wynika konieczność zapewnienia jej możliwości składania wyjaśnień i wniosków a w przypadku niezadowolenia z wydanej decyzji - odwołania. Weryfikacja zarzutów zgłaszanych przez właściciela sąsiedniej nieruchomości powinna być dokonana przy merytorycznym rozpatrywaniu sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekające w sprawie organy, rozpoznając wniosek A. C. i J. C., nie uwzględniły powyższych reguł. Stwierdzając bowiem brak po stronie skarżących interesu prawnego w kwestionowaniu w postępowaniu nieważnościowym decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. dokonały oceny interesu prawnego A. C. i J. C. i stanu faktycznego sprawy poprzez stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zachowane zostały normy techniczno-budowlane rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w zakresie § 12, § 13, § 19, § 23, § 29, § 57, § 60 ust. 1 i § 271. Jednocześnie organy stwierdziły - w oparciu o dokumentację projektową - że przedmiotowa inwestycja nie pozbawia nieruchomości skarżących, tj. działki nr [...], dostępu do drogi publicznej oraz do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena przez organ powyższych kwestii świadczy o obiektywnym istnieniu interesu prawnego A. C.i J. C. w niniejszym postępowaniu. Skoro organ badał w postępowaniu, czy realizacja przedmiotowej inwestycji nie spowoduje, że nieruchomość stanowiąca własność A. i J. C. będzie objęta ponadnormatywnym jej oddziaływaniem, czy nie będą naruszone normy dotyczące zapewnienia naturalnego oświetlania pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, tj. kwestie dotyczące przesłaniania (§ 13 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.), odległości wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi (§ 19 rozporządzenia), zmiany spływu wód opadowych (§ 29 rozporządzenia), dostępu światła dziennego i nasłonecznienia (§ 57 i § 60 tego rozporządzenia), a także kwestie dotyczące usytuowania obiektu (§ 12 tegoż rozporządzenia) i zachowania bezpieczeństwa pożarowego (§ 271 ww. rozporządzenia) - to tym samym uznać należy, iż A. C. i J. C. posiadają zindywidualizowany interes prawny i posiadają przymiot strony w tym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Uznanie przez organy braku naruszenia norm prawnych nie ma znaczenia dla istnienia interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości. Przy ocenie czy podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie ma bowiem znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługiwał. Pogląd ten wielokrotnie był wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 451/13; z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1266/14, z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 561/20 - CBOSA ).

A zatem, w tym stanie faktycznym i prawnym, z przebiegu kontrolowanego w niniejszym postępowaniu sądowym postępowania administracyjnego wynika, że A. C. i J. C. mają interes prawny, który daje im prawo do skutecznego domagania się skontrolowania decyzji o pozwoleniu na budowę pod kątem przesłanek nieważności decyzji, o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a. To, że w niniejszej sprawie zdaniem organów nadzoru budowlanego brak jest naruszenia wskazanych przez te organy przepisów prawa nie oznacza, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę skarżący nie posiadają interesu prawnego i nie mają przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym. Istnienie interesu prawnego, jaki wynika z art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nie jest bowiem uzależnione od tego czy dana inwestycja będzie powodowała przekroczenie określonych norm, lecz czy istnieją przepisy nakazujące badać możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Wskazany wyżej przepis posługuje się pojęciem "obszaru oddziaływania obiektu", które zostało prawnie zdefiniowane w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Definicja ta zaś abstrahuje od kwestii przekroczenia norm w zakresie oddziaływania inwestycji.

Jak wynika z akt sprawy, w postępowaniu administracyjnym A. i J. C. istnienie swojego interesu prawnego wiązali z prawem własności nieruchomości sąsiadującej (nie bezpośrednio) z terenem inwestycji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że źródłem interesu prawego w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę może być wynikające z art. 140 Kodeksu cywilnego prawo własności. Istotne jest bowiem to, że wskazany przepis jest nośnikiem interesu prawnego podmiotu, który ma prawo wymagać, aby sąsiednia zabudowa znajdowała się w odpowiedniej odległości od granicy jego działki z uwagi na fakt oddziaływania wynikający z charakteru planowanej inwestycji, a także sprawdzenia, czy realizacja spornej inwestycji jest zgodna z obowiązującymi na danym terenie ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak już wyżej wskazano, dla tej oceny nie ma znaczenia okoliczność ewentualnego braku ponadnormatywnego oddziaływania inwestycji. Nadto, okoliczność, iż nieruchomość skarżących jest oddzielona od terenu inwestycji drogą (stanowiącą współwłasność skarżących i inwestora) nie pozbawia skarżących statusu strony w tym postępowaniu. Brak bezpośredniego sąsiedztwa nie oznacza automatycznie, że obszar oddziaływania inwestycji nie obejmuje terenu oddzielonego od terenu inwestycji drogą.

W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, iż także podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania - 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - nie zasługiwał na uwzględnienie. Zasadne jest bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy zawarte w zaskarżonym wyroku stwierdzenie, iż - w związku z wadliwym uznaniem braku po stronie skarżących interesu prawnego w kwestionowaniu w trybie nieważnościowym decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. - organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia tej sprawy. Organy winny uznać interes prawny skarżących i przeprowadzić postępowanie z ich wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.