Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 409/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 22
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 409/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki, Sędziowie: WSA Halina Jakubiec, WSA Barbara Pasternak (spr.), , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r., sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 listopada 2018 r. ([...]) na podstawie art. 104, 107 kpa, art. 2 ust. 2 i 3, art. 5, 7, 10 ust. 2, art. 13, 15, 18, 20, 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z dnia 11 lutego 2016 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.) Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2017 r., poz. 1465) Burmistrz Miasta odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: A. G. ur. [...] r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w dniu 10 lipca 2018 r. do wpłynął wniosek A. G. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019. Na podstawie przeprowadzonej analizy dokumentów ustalono, iż w rozpatrywanym przypadku zachodzi przesłanka z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. A. G. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. G. Jednocześnie tożsamy wniosek złożyła małżonka odwołującego. Organ w takim przypadku zobowiązany był do ustalenia stanu faktycznego i w tym celu pismem z dnia 20 sierpnia 2018 r. wystąpił o podjęcie czynności przewidzianych przepisami prawa. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i złożonych oświadczeń wynika, iż opiekę nad dziećmi sprawuje ich matka. W związku z powyższym ustalono, że świadczenie wychowawcze przysługuje temu rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem - w tym przypadku jest to matka. Ponadto organ wskazał, iż pismem z dnia 25 września 2018 r. odwołujący został powiadomiony o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego i pouczony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W dniu 28 września 2018 r. odwołujący złożył sprzeciw, w którym podniósł, że nie zgadza się z ustaleniami organu i zarzuca mu stronniczość w przyznawaniu świadczeń. W kolejnym piśmie odwołujący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i dołączył postanowienie Sądu Okręgowego, l Wydział Cywilny sygn. [...] z dnia 8 lutego 2018 r. W ocenie organu z załączonego postanowienia sądowego nie wynikają żadne nowe fakty nieznane organowi. Potwierdza ono jedynie stan faktyczny, iż dzieci zamieszkują wspólnie z rodzicami w jednym domu. W ocenie organu udzielenie zabezpieczenia poprzez zobowiązanie do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb dzieci, wskazuje obowiązek alimentacyjny odwołującego w stosunku do dzieci, a nie stwierdza, że sprawuje on faktyczną opiekę nad dziećmi. Mając na uwadze dobro dzieci oraz istniejący stan faktyczny i prawny orzeczono jak w sentencji zaskarżonej decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. G. Podniósł, że w dniu 10 lipca 2018 r. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na jedną z córek a mianowicie A. G., albowiem na pierwsze dziecko M. G. wniosek miała złożyć współmałżonka. Odwołujący zarzucił naruszenie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, albowiem pomimo równoczesnego sprawowania z żoną faktycznej opieki nad dziećmi i złożenia wniosku jako pierwszy odmówiono mu przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na brak sprawowania faktycznej opieki na dziećmi. Nadto A. G. zarzucił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sposób mijający się z celem pod nieobecność jego i żony, gdzie zostały ustalone fałszywe wnioski mijające się z rzeczywistością i stanem faktycznym. Jako dowód na tę okoliczność odwołujący przedłożył kserokopię wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez biegłego sądowego.

Decyzją z dnia 18 lutego 2019 r. ([...]) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 2, 15, 18, 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 2134 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy podał, co następuje:

W niniejszej sprawie na dzień złożenia wniosku rodzinę odwołującego stanowią następujące osoby: A. G. (wnioskodawca), W. G. (żona) oraz wspólne dzieci: A. G. i M. G.. Odwołujący A. G. w dniu 10 lipca 2018r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko w rodzinie tj. córkę A. G. Z kolei z wydruku danych osoby w CBB wynika, iż w następnym dniu tj. 11 lipca 2018 r. W. G., żona odwołującego złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na tożsame dziecko, na ten sam okres tj. do dnia 30 września 2018 r.

Zatem zgodnie z art. 22 w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Z ustaleń dokonanych w wyniku przeprowadzonego w dniu 7 września 2018r. wywiadu środowiskowego z W. G. wynika, iż w/w przebywa obecnie na urlopie wychowawczym do września 2019 r. A. i W. G. są w trakcie rozwodu. Postanowieniem Sądu Okręgowego, l Wydział Cywilny z dnia 8 lutego 2018r., sygn. akt [...] udzielono W. G. zabezpieczenia na czas trwania procesu poprzez zobowiązanie pozwanego A. G. do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb małoletnich dzieci: M. G w kwocie po 700 zł miesięcznie oraz A. G. w kwocie po 700,00 zł miesięcznie płatnych z góry do 10-go dnia każdego następującego po sobie miesiąca do rąk powódki wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat. Z oświadczenia W. G. z dnia 7 września 2018 r. wynika, iż to ona sprawuje opiekę nad dziećmi. Pomimo złożonego pozwu o rozwód nadal mieszkają razem, albowiem mąż nie wyraża zgody na to aby w/w wraz z dziećmi wyprowadziła się do swoich rodziców w C. W/w ponosi wszelkie wydatki związane z zakupem produktów spożywczych, ubrań, butów, lekarstw, opłacaniem wizyt lekarskich, przedszkola oraz innych rozrywek dla dzieci. Zaś odwołujący ponosi opłaty za energię elektryczną i wodę. W oświadczeniu z dnia 5 września 2018 r. A. G. sam przyznaje, iż opiekę nad dziećmi sprawuje żona, a on jedynie w wolnych chwilach po pracy i w weekendy. Zatem, w tych okolicznościach sprawy wskazać należy, iż pomimo, że odwołujący jako pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę A. G., to nie mniej jednak faktyczną opiekę nad w/w sprawuje żona W. G. Zatem, w myśl zapisu art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, w rozpatrywanej sprawie jest to żona odwołującego tj. W. G.

Pomimo, że odwołujący jako pierwszy złożył wniosek o przedmiotowe świadczenie to w myśl art. 22 ustawy organ w sposób prawidłowy orzekł o odmowie przyznania A. G. wnioskowanego świadczenia. Zatem, nie sposób uznać by organ l instancji naruszył w/w artykuł albowiem zgodnie z zaleceniem z niego wynikającym organ przeprowadził również wywiad środowiskowy w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Odnośnie zaś zarzutu przeprowadzenia samego wywiadu środowiskowego "pod nieobecność" odwołującego i jego żony wskazać należy, iż zarzut ten jest chybiony, albowiem do wywiadu tego załączone zostały oświadczenia zarówno samego odwołującego jak i jego małżonki co wskazuje, iż wywiad ten faktycznie został przeprowadzony z w/w osobami. Ponadto stwierdzić należy, iż ustalenia dokonane przez pracownika socjalnego podczas wywiadu pokrywają się z załączonym do odwołania sprawozdaniem z dnia 20 marca 2018 r. z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Kuratora Specjalisty Sądu Rejonowego. A zatem nie można mówić o ustaleniach poczynionych w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym w dniu 7 września 2018 r. jako "odbiegających od prawdy", bowiem wyżej opisane sprawozdanie potwierdza ustalony stan faktyczny sprawy.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż decyzje w sprawie świadczeń wychowawczych nie są decyzjami uznaniowymi i ustawodawca nie zostawił organom tak zwanego "luzu decyzyjnego", ani możliwości odwoływania się do zasad społecznego. Decyzje te mają charakter związany, co oznacza, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznawania świadczeń wyłącznie w pełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek.

Na powyższą decyzję A. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżący podniósł, że opieka faktyczna nad dziećmi od momentu ich urodzenia sprawowana jest przez oboje rodziców zgodnie z ich możliwościami zarobkowymi i czasowymi. Wskazał, iż wydatki związane z utrzymaniem rodziny pokrywa ze swoich środków, albowiem nie ma od żony żadnego wsparcia finansowego. Nie ma również stałej dobrze płatnej pracy. Ponadto A. G. zarzucił, że zarówno w decyzji organu l instancji jak i organu odwoławczego nie udowodniono i nie poparto przepisami prawa, że jego działania nie wpływają na sprawowanie opieki faktycznej i wykluczają go z możliwości starania się o przyznanie świadczenia. Jak podał - art 2 pkt 16 w/w ustawy definiuje pojęcie rodziny, do której jako ojciec się zalicza, a pomimo to spotkał się z dyskryminacją, stronnictwem i odmową przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.

Zdaniem skarżącego to samo prawo jest różnie interpretowane w stosunku do matki, a inaczej w stosunku do ojca. Zgodnie z art. 22 ustawy w przypadku zbiegu praw rodziców do świadczenia wychowawczego na dziecko, jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek, dlatego zdaniem skarżącego spełnia on przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2018.1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję stosownie do powyższych zasad Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko A. G., na okres zasiłkowy 2018/2019. Jako materialnoprawną podstawę decyzji powołał organ przepisy art. 2 (bez wskazania jednostki redakcyjnej), art. 15, art. 18 i art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2018.2134 t.j. ), dalej p.p.w.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Zasadniczą przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa doświadczenia wychowawczego jest zdaniem organów okoliczność sprawowania "faktycznej, stałej opieki przez matkę". Skarżący natomiast sprawuje opiekę nad córkami jedynie w wolnej chwili po pracy i w weekendy. Organ uznał, że pomimo trwania procesu rozwodowego, skarżący wraz z dziećmi i ich matką tworzą nadal rodzinę. Jakkolwiek skarżący jako pierwszy wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia, to nie można uznać w świetle art. 22 p.p.w.d., że jest ono uprawniony do pobierania świadczenia a to wobec sprawowania faktycznej opieki nad córkami przez matkę.

Świadczenie wychowawcze, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 4, art. 5 ust. 1 p.p.w.d.). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3).

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 3 pkt 2 cyt. ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Wniosek zawiera dane dotyczące dzieci pozostających na utrzymaniu osoby, o której mowa w ust. 3.

Zgodnie z art. 2 pkt 16 p.p.w.d. rodzina - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2016. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Zgodnie z art. 22 p.p.w.d. w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, co następuje:

Niesporne w sprawie jest, że córka skarżącego A., ur. [...] r. jest drugim dzieckiem w rodzinie (najstarsza córka żony skarżącego zamieszkuje z dziadkami macierzystymi). Między rodzicami toczy się przed Sądem Okręgowym sprawa o rozwód ([...]). Niesporne jest nadto, że w toczącej się sprawie o rozwód nie zapadło do dnia orzekania przez organy w kontrolowanej sprawie żadne rozstrzygnięcie w przedmiocie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej przez rodziców na czas trwania procesu. Natomiast w dniu 8 lutego 2018 r. Sąd wydał postanowienie udzielające powódce zabezpieczenia na czas trwania procesu poprzez zobowiązanie skarżącego do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb dwóch małoletnich córek stron w kwotach po 700,00 zł na każde dziecko miesięcznie (k. 8 akt adm.). Nie ma również sporu co do tego, że córki stron mieszkają razem z rodzicami, w domu rodziców skarżącego, który sprawuje opiekę na dziećmi w miarę wolnego czasu. Matka dzieci przebywa na urlopie wychowawczym.

Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę A. w dniu 10 lipca 2018 r., żona skarżącego złożyła taki sam wniosek w dniu 11 lipca 2018 r.

Sytuacja z która mamy do czynienia w niniejszej sprawie została przewidziana przez ustawodawcę, a to w treści wyżej powołanego art. 22 p.p.w.d., gdzie wskazano między innymi "że w przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica (...) dziecka drugi rodzic (...) dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Z art. 22 p.p.w.d., jasno wynika, że istotnym kryterium jest faktyczne przebywanie dziecka u danego rodzica. Ustawa posługuje się tu sformułowaniem opieki nad dzieckiem i zwrot ten na gruncie ustawy należy rozumieć jako faktyczną pieczę nad dzieckiem. Także z treści wyżej powołanej definicji ustawowej rodziny (art. 2 pkt 16 p.p.w.d. wynika, że odnosi się ona do faktycznego zamieszkiwania. Oznacza to, że dziecko jest członkiem rodziny ojca, matki, opiekuna prawnego albo faktycznego, jeżeli z nim zamieszkuje.

W realiach niniejszej sprawy na podkreślenie zasługuje także, iż organy prowadzące sprawę w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego w stanach faktycznych wypełniających hipotezę przepisu art. 22 p.p.w.d. nie są uprawnione do oceny, w jaki sposób rodzice wywiązują się ze swoich obowiązków rodzicielskich oraz ile czasu poświęcają dzieciom w sytuacji, gdy obydwoje mają pełnię władzy rodzicielskiej, mieszkają razem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi. Oznacza to bowiem, że utrzymują i zaspokajają ich potrzeby bytowe, wychowawcze i emocjonalne. Bez znaczenia pozostaje, w jakich proporcjach odbywa się sprawowanie opieki nad dzieckiem, w tym ilość czasu jaki rodzice poświęcają dzieciom, gdyż może to być zależne od charakteru i godzin pracy obojga pracujących rodziców (por. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L.Zacharko: Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, kom. do art. 22 - J. Gałązka-Marek, LEX/el. stan prawny 26.02.2019, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2019 r. II SA/Rz21/19, LEX nr 2652673, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2017 r., IV SA/Gl 40/17, LEX nr 2313645). Tym bardziej więc, kiedy jak w niniejszym stanie faktycznym matka dziecka przebywa na urlopie wychowawczym a ojciec pracuje uwaga ta ma znaczenie istotne i decydujące dla ustalenia, czy rodzic wnioskujący o przyznanie świadczenia wychowawczego sprawuje opiekę nad dzieckiem. Nie jest natomiast istotne w jakich proporcjach czasowych opieka ta jest sprawowana. W żadnym wypadku sytuacja taka nie może prowadzić do uznania, że wyłącznie matka sprawuje faktyczną opiekę.

Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej jest szereg uchybień proceduralnych, których dopuściły się organy, co spowodowało, że odmowa przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego jest co najmniej przedwczesna. Spowodowana została nierozpatrzeniem przez organy całości materiału dowodowego, a także błędną interpretacją przepisu art. 22 p.p.w.d., którego stosowanie wymaga prawidłowego ustalenia okoliczności dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem. Materiał dowodowy sprawy organy uwzględniły jedynie fragmentarycznie, przechodząc do porządku nad istotnymi okolicznościami wynikającymi zarówno z konsekwentnych w swojej treści wyjaśnień składanych prze skarżącego w pismach wnoszonych do organów w toku postępowania oraz w odwołaniu, jak i z załączonych przez skarżącego do akt sprawy dokumentów. Skarżący konsekwentnie, od początku postępowania, także w odwołaniu wskazywał, że każdą wolną od pracy chwilę poświęca dzieciom, zajmuje się nimi i opiekuje, zapewnia im mieszkanie i łoży na ich utrzymanie, ponosi opłaty za en. el. i wodę. Z kolei jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 8 lutego 2018 r. [...] (k.8 akt adm., przy piśmie skarżącego z dnia 15.10.2018), dzieci zamieszkują z powódką i pozwanym w domu należącym do rodziców pozwanego (niesporne). Z przedłożonego przez skarżącego przy odwołaniu od decyzji organu I instancji sprawozdania z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez kuratora sądowego w dniu 20 marca 2018r.wynika, iż żona skarżącego podała, że mąż ma stały kontakt z córkami, bo na razie wszyscy mieszkają razem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, jednak to ona głównie zajmuje się dziećmi". Skarżący natomiast podał, że z córkami ma bardzo dobry kontakt, codziennie po pracy spędza a z nimi czas, wieczorami kąpie je i układa do snu, niedziele, kiedy nie chodzi do pracy spędza całe z dziećmi, córki są także bardzo emocjonalnie związane z nim, w nocy przychodzą do niego". Kurator ustalił, że rodzina ma do dyspozycji dwa pokoje z kuchnią i łazienką a warunki bytowe rodziny są dobre.

W toku postępowania organ zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W aktach brak dowodu, aby skarżący - wnioskujący o przyznanie świadczenia, był zawiadomiony o terminie przeprowadzenia wywiadu, czy też nie wyraził zgody na jego przeprowadzenie.

Do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508; dalej: "u.p.s."), a w sprawach nieuregulowanych przepisy k.p.a. - art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 28 tej ustawy. Zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych, oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Sposób i terminy przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U.2017. 1788). Zgodnie z § 2 ust. 3 tego rozporządzenia wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Z powyższych przepisów wynika zatem, że po pierwsze z osobą, z którą wywiad ma zostać przeprowadzony należy uzgodnić termin jego przeprowadzenia, a także, że powinien on zostać przeprowadzony w miejscu zamieszkania lub pobytu, zapewniając stronie warunki swobodnego wypowiedzenia. Wywiad miał być przeprowadzony celem ustalenia sytuacji rodzinnej, u PP. W. i A. G. Rzeczony wywiad został przeprowadzony w dniu 7 września 2019 r. Jak wynika ze sprawozdania z wywiadu, przeprowadzony on został wyłącznie z żoną skarżącego, natomiast załączono do niego oświadczenia pisemne małżonków – skarżącego z dnia 5 września 2018 r. żony skarżącego z dnia 7 września 2019 r Zatem skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się na temat sytuacji rodzinnej w trakcie wywiadu. Z formularza wywiadu wynika, że brak w nim jakichkolwiek oświadczeń skarżącego (załączone jest jedynie ww. pisemne oświadczenie skarżącego), oraz Jego podpisu. Zatem treść pisma skierowanego do MGOPS z dnia 19 września 2018 r. (k. 4) informującego, że wywiad przeprowadzono z "państwem W. i A.G. pozostaje w sprzeczności z treścią pisemnego sprawozdania z wywiadu, chociaż podano w nim, że skarżący złożył pisemne oświadczenie (z dnia 5 września 2018 r.). Brak jakiejkolwiek adnotacji potwierdzającej, że do skarżącego były kierowane pytania dotyczące sprawowania opieki nad córkami, względnie by odmówił on odmówił udzielania odpowiedzi na pytania. Powyższe powoduje zasadniczą wątpliwość co do mocy dowodowej pisemnego sprawozdania z wywiadu, co znajduje potwierdzenie w treści odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji. W odwołaniu tym skarżący zarzucał, że wywiad został przeprowadzony pod nieobecność "moją i żony".

Sąd dostrzega różnicę czasową pomiędzy datą złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia i datą zaskarżonego rozstrzygnięcia a datami postanowienia Sądu Okręgowego w kwestii zabezpieczenia (8 luty 2018 r.) i sporządzenia sprawozdania z wywiadu kuratora (20 marca 2018r.). Z uwagi jednak na istotne dla rozstrzygnięcia różnice wynikające z tych dokumentów oraz niewielki zakres informacji ustalonych w trakcie wywiadu środowiskowego, organ odwoławczy mając na uwadze zarzuty odwołania oraz załączoną doń kopie wywiadu przeprowadzonego przez kuratora sadowego, winien był dostrzec te rozbieżności i ustalić stan faktyczny w sposób dokładny, rzetelny i odzwierciedlający rzeczywistą rolę skarżącego w sprawowaniu opieki nad dziećmi. Powinno było się to odbyć w drodze uaktualnienia wywiadu, nie było też wykluczone przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Poświęcanie bowiem przez żonę skarżącego przebywającą na urlopie wychowawczym większej ilości czasu na sprawowanie opieki nad dziećmi jest oczywistą konsekwencją wykonywania przez skarżącego pracy zarobkowej i siłą rzeczy dysponowania mniejszą ilością czasu na wykonywanie obowiązków rodzicielskich oraz korzystanie dla dobra dzieci z praw wynikających z posiadania pełni władzy rodzicielskiej.

W tej sytuacji, błędne jest stanowisko Kolegium, że wobec zajmowania się przez skarżącego dziećmi "tylko" w chwilach wolnych od pracy, nie jest on uprawniony do skutecznego biegania się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.

Stwierdzić też należy, że ani uzasadnienie decyzji zaskarżonej ani uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełniają wymogów nakazanych przepisem art. 107 § 3 kpa. Organ pierwszej instancji w ogóle nie rozważył kwestii istotnych dla zastosowania art. 22 p.p.w.d., zaś organ odwoławczy nie odniósł się do argumentów odwołania, co było jego ustawowym obowiązkiem, pominął całkowicie fakt wspólnego zamieszkiwania dzieci ze skarżącym oraz konsekwentne i jednolite wyjaśnienia skarżącego o jego udziale w faktycznym sprawowaniu opieki, co świadczy o błędnym odczytaniu przepisu art. 22 p.p.w.d. z pominięciem, iż w przypadku sprawowania opieki równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca si e temu, kto pierwszy złoży wniosek.

Ponownie prowadząc postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 organy uzupełnią postępowanie dowodowe, umożliwiając skarżącemu swobodne wypowiedzenie się (przesłuchanie, względnie aktualizacja wywiadu środowiskowego) w kwestii sprawowanej nad córką A. opieki w okresie decydującym o przyznaniu świadczenia a następnie dokonają ponownej analizy stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem przedstawionego przez Sąd stanowiska, mając na uwadze sytuację, w której w przypadku równoczesnego sprawowania opieki świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek.

Wskazane błędy interpretacyjne i uchybienia procesowe uprawniały do uznania, że zaskarżona decyzja a także decyzja ją poprzedzająca zostały wydany z naruszeniem przepisów art. 22 p.p.w.d. przez błędną jego interpretację, mającą wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa, co niewątpliwie miało wpływ na ten wynik.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.