Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 515/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 28, art 105 par 1, art 75, art 77, art 80, art 24 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 roku nr [...]; II. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego W. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2009 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności: zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r., znak: [...], w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady Mechaniczne B. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r., znak: [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady Mechaniczne B..

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że podaniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. W. K. wystąpił do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, poprzednika prawnego Ministra Gospodarki, o "unieważnienie decyzji o zarządzeniu przymusowego zarządu państwowego dotyczący zakładu ślusarsko-mechanicznego w P. ul. [...] dawna B., własność P. K.."

Uzasadniając swoje podanie wnoszący powołał się na wcześniejsze podanie z dnia [...] grudnia 1995 r. D. K. i W. O., w którym wystąpiły one o zwrot i odszkodowanie za własność po P. K., mieszczącą się w P., przy ul. [...] wskazując, że decyzje na podstawie których "wywłaszczono" wskazaną własność wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.

Stosownie do powyższego żądania Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, a później jego następcy prawni, potraktowali wnioski, jako żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności: zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady Mechaniczne B. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady Mechaniczne B.

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

Minister wskazał, że z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizującej przedsiębiorstwo, może wystąpić jedynie osoba, będąca stroną, w rozumieniu art. 28 Kpa, tj. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W sprawie taki interes prawny będzie posiadał tylko i wyłącznie właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane, bądź w sytuacji jego śmierci wszyscy jego następcy prawni. Tym samym organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji, że obowiązek wykazania przymiotu strony spoczywa na osobie zgłaszającej żądanie w sprawie. Wykazanie interesu prawnego, może nastąpić tylko i wyłącznie poprzez przedłożenie, organowi prowadzącemu sprawę, dokumentów niezbicie świadczących, iż poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy przysługiwało, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie wskazanych decyzji, prawo własności do zracjonalizowanego na ich mocy przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane.

W ocenie Ministra analiza zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wskazała, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób pełny i właściwy swojego interesu prawnego do występowania z przedmiotowym wnioskiem. Starostwo Powiatowe w P. pismem z dnia [...] maja 2004 r., wyjaśniając losy prawne oraz aktualny stan prawny znacjonalizowanej wraz z przedsiębiorstwem nieruchomości, poinformowało organ orzekający, iż dla przedmiotowej nieruchomości nie było urządzonej w okresie nacjonalizacji Księgi Wieczystej. Na wniosek spadkobierców B. K. z dnia [...] stycznia 2003 r. toczyło się przed Sądem Rejonowym w P. postępowanie o założenie dla przedmiotowej nieruchomości Księgi Wieczystej i wpisanie wnioskodawców jako jej właścicieli. Wniosek ten został przez Sąd Rejonowy oddalony, zaś dla nieruchomości została założona, na wniosek Starosty P. Księga Wieczysta nr [...], w której jako właściciel został wpisany Skarb Państwa.

W ocenie Ministra brak jest dowodów poświadczających legitymację prawną wnioskodawcy i innych zainteresowanych stron w rozumieniu art. 28 Kpa do występowania przed Ministrem Gospodarki ze wskazanymi żądaniami. Celem usunięcia braków formalnych wniosku Ministerstwo Gospodarki, wezwało zainteresowane strony do nadesłania do akt sprawy dokumentów wskazujących

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

jednoznacznie na prawo własności ich poprzednika prawnego do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie decyzji nacjonalizacyjnej.

W odpowiedzi na te wezwanie W. O. wskazała, iż prawo własności B. K. do przedmiotowej nieruchomości wynika ze zbioru dokumentów nr [...] oraz samych decyzji nacjonalizacyjnych, w których wskazano go jako właściciela przedsiębiorstwa. W ocenie Ministra wnioskodawcy tym samym nie ustosunkowali się do wezwania i nie przedłożyli do akt sprawy żądanych przez organ orzekający dokumentów, a jedynie wskazali dokumenty już organowi znane, które w świetle wyżej opisanych postanowień sądów powszechnych nie mogły stanowić podstawy, w myśl art. 28 Kpa do uznania ich interesu prawnego do występowania ze wskazanymi żądaniami.

Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, iż przedłożone do akt sprawy dokumenty, w tym zaświadczenia organów administracji państwowej wskazują na prawo własności poprzednika prawnego wnioskodawcy do znacjonalizowanej nieruchomości oraz samego przedsiębiorstwa, Minister wskazał, iż kwestia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości była przedmiotem postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w P., zakończonego postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r., sygn. akt [...] oddalającym wniosek W. K. o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [..] o pow. 753 m2. W powyższym rozstrzygnięciu Sąd Rejonowy jednoznacznie odniósł się do walorów dowodowych przedstawianych tak w tamtym, jak i niniejszym postępowaniu dokumentów nie są one przewidzianymi przez prawo tytułami własności, w oparciu o które można ustalić, że B. K. był w chwili śmierci właścicielem, a co za tym idzie pozostawił w spadku prawo własności do nieruchomości zabudowanej, położonej w P. przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...].

Argument ten podzielony został również w postanowieniu Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] listopada 2003 r., oddalającym apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 2003 r. Uwzględniając powyższe rozstrzygnięcia sądów powszechnych Minister Gospodarki wskazał, że nie może uznać żadnego z przedstawionych przez stronę wnoszącą dokumentu za dowód

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

poświadczający, iż posiada on interes prawny w niniejszym postępowaniu. Takiej samej ocenie, zdaniem Ministra, poddać należy również dokumenty, z których strona wywodzi prawa własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, gdyż są one w swej treści ogólnikowe i nie podają dokładnej lokalizacji przedsiębiorstwa. Skarżący podniósł, iż z uwagi na fakt, że nie posiada dokumentów poświadczających jego legitymację procesową, wnosi o zawieszenie postępowania, do czasu ich pozyskania.

Odnosząc się natomiast do argumentu strony skarżącej, iż organ nie informował jej w oparciu o jakie dokumenty może ona wykazać swój interes prawny w tym postępowaniu Minister wskazał, iż z treści wezwania z dnia [...] września 2004 r. jednoznacznie wynika, iż na dokumenty poświadczające powyższe prawo uznać można jedynie w stosunku do przedsiębiorstwa: odpis z rejestru handlowego, karty rejestracyjne lub zgłoszenia przemysłu, umowy kupna-sprzedaży przedsiębiorstwa, a w stosunku do nieruchomości: odpisy ksiąg wieczystych bądź umowy kupna-sprzedaży nieruchomości. Tym samym organ administracji publicznej wyraźnie wskazał krąg dokumentów, których żądał od wnioskodawcy.

Zdaniem organu nietrafny jest argument strony skarżącej, iż działania Ministra Gospodarki są sprzeczne z art. 21 Konstytucji i prowadzą do zaakceptowaniem bezprawia komunistycznego i brakiem konstytucyjnej troski o słuszny interes obywatelski, oparty na dziedziczeniu i prawie własności".

Skargę na tę decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. K. reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

a) naruszenie art. 75 i 77 Kpa w związku z art. 28 Kpa polegające na przyjęciu, że przedłożone i posiadane przez skarżącego dowody nie wykazują interesu prawnego skarżącego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności: zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady Mechaniczne B., oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa pn. Zakłady Mechaniczne B., które to uchybienie miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji,

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

b) naruszenie art. 12 Kpa polegające na zbyt przewlekłym działaniu organów administracji publicznej, które to uchybienie miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

Podnosząc powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. oraz zasądzenie od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawą uzasadniającą wydanie decyzji był brak wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego do występowania z ww wnioskiem. W ocenie skarżącego w aktach sprawy znajdują się jednak dowody potwierdzające prawo własności B. K. do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Są nimi m.in.:

wykaz nieruchomości według stanu z dnia [...] grudnia 1944 r., z którego wynika, że właścicielem nieruchomości w P., przy ulicy [...] jest B. K., Zakład Mechaniczno - Ślusarski pod Tymczasowym Zarządem Powiatowym,

zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] września 1947 r., iż

B. K. jest właścicielem Zakładu Ślusarsko - Mechanicznego w P.,

pismo Sądu Grodzkiego w P. do Urzędu Skarbowego w P. z

dnia [...] marca 1949 r., w którym Oddział Ksiąg Wieczystych sądu informuje, iż

wnioski Urzędu Skarbowego nr [...] należy uzupełnić przez złożenie zaświadczeń Zarządu Miejskiego, że zainteresowane osoby są właścicielami i faktycznymi posiadaczami tych nieruchomości, wraz z opisem granic i podaniem powierzchni,

zaświadczenie Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] września 1947 r., o tym,

iż B. K. jako właściciel Zakładu Ślusarsko-Mechanicznego w P.

jest przedsiębiorcą przy odbudowie zniszczonego w czasie działań wojennych mostu

żelaznego przez rzekę W.,

zaświadczenie Urzędu Miejskiego w P. z dnia [...] kwietnia 1949 r., iż

B. K. jest właścicielem nieruchomości o pow. 800 m2, na której są

wniesione budynki murowane,

postanowienie Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...] maja 1949 r., w którym

mowa m.in. o składkach ubezpieczeniowych należnych od B. K.,

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

jako właściciela i posiadacza nieruchomości miejskiej, położonej w P., o pow. 800 m2, na której są wzniesione budynki murowane,

* protokół graniczny nr [...] z dnia [...] września 1949 r., w którym P.

K. oznaczony jest jako właściciel nieruchomości przy ul. [...],

* sprawozdanie z lustracji zakładu mechanicznego K. w P. z dnia [...]

września 1950 r., w którym stwierdzono, iż właścicielem Zakładów Mechanicznych

B. jest P. K.

* poufne pismo [...] Dyrekcji Państwowego Przemysłu Miejscowego do

Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości, w którym [...] Dyrekcja

Państwowego Przemysłu Miejscowego wniosła o ustanowienie przymusowego

zarządu państwowego nad firmą: Zakłady Mechaniczne B. . Jako powód podano fakt, iż właściciel zakładu zatrudnia [...] ludzi, a można zatrudnić [...],

* zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad Przedsiębiorstwem Zakłady Mechaniczne B.,

protokół przejęcia kasy przedsiębiorstwa Zakłady Mechaniczne B. z dnia [...] stycznia 1951 r., w związku z zarządzeniem Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 roku. W protokole jest zawarta informacja, iż właścicielem przedsiębiorstwa jest P. K.,

podanie B. K. z dnia [...] września 1956 r. do Ministerstwa

Przemysłu Drobnego i Rzemiosła o przywrócenie go w posiadanie warsztatu

ślusarsko - mechanicznego w P. przy ul. [...].

orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Zakłady Mechaniczne, B.. Paragraf trzeci tego orzeczenia stanowi, iż: "W szczególności, jako składnik majątkowy przedsiębiorstwa przeszła na własność Państwa nieruchomość w P. przy ul. [...] o pow. 800 m2, na której zlokalizowane jest przedmiotowe przedsiębiorstwo wraz ze znajdującymi się na niej budynkami, stanowiąca własność B. K.."

postanowienie spadkowe z dnia [...] stycznia 1963 r., w którym Sąd Powiatowy dla W. stwierdził, że prawa do spadku po P. K.,

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

zmarłym [...] kwietnia 1962r, z mocy dziedziczenia ustawowego nabyło rodzeństwo jego: A. K., H. K., J. P., F. D., J. M. oraz dzieci zmarłego brata S. K.oraz dzieci po zmarłej siostrze H. K.,

* pismo [...] Zakładów Przemysłu Terenowego z dnia [...] września 1965 roku

do Wojewódzkiego Zjednoczenia Przedsiębiorstw Państwowych Przemysłu

Terenowego wraz z załączonym oświadczeniem dotyczącym wywłaszczonej

nieruchomości P. K. W oświadczeniu tym została zamieszczona następująca informacja: "Wywłaszczona nieruchomość nie posiada urządzonej księgi wieczystej lecz prowadzi się dla niej zbiór dokumentów, co potwierdzone zostało wydaniem odpisu ze zbioru dokumentów Nr [...] dotyczącym postanowienia Sądu Grodzkiego w P. Oddział Ksiąg Wieczystych - znajdującego się na przechowaniu w archiwum Sądu Powiatowego w M.,

* postanowienie Sądu Powiatowego w M. Wydział Ksiąg Publicznych -Sekcja

Ksiąg Wieczystych z dnia [...] grudnia 1965 roku, w przedmiocie wykreślenia

zaległości podatkowych P. K. w kwocie 2.402.910 złotych, obciążających nieruchomość położoną w mieście P. o powierzchni 800 m2,

- pismo Urzędu Miasta w P. do Spółdzielni Pracy "G." w

P. z dnia [...] sierpnia 1994 roku dotyczące wniosku Spółdzielni o jej

uwłaszczenie poprzez oddanie w wieczyste użytkowanie działki nr [...] o

powierzchni 753 m2 położonej w P. przy ul. [...] i nieodpłatne przeniesienie własności znajdujących się na w/w działce budynków,

postanowienie Sądu Rejonowego Wydział IV Ksiąg Wieczystych w P. z

dnia [...] lutego 2002 roku o złożeniu do Zbioru Dokumentów [...] protokółu

granicznego nr [...] stwierdzający ustalenie granic własności działki /obecnie nr [...]/

z naniesionymi budynkami w P., przy ul. [...], obecnie [...]

decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r., w uzasadnieniu której

zawarta jest informacja, iż z załączonego do wniosku zaświadczenia Sądu

Rejonowego w P. Wydział IV Ksiąg Wieczystych wynika, że właścicielem

nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o powierzchni 753 m2

położonej w P. jest B. K., z uzasadnienia decyzji wynika

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

również, iż dla powyższej nieruchomości jest urządzony zbiór dokumentów Nr [...], gdzie jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa,

zaświadczenie Sądu Rejonowego Wydział IV Ksiąg Wieczystych z dnia [...] czerwca 2002 roku, w którym sąd stwierdza, że dla nieruchomości położonej w P. o obszarze 0,08 ha jest prowadzony, w Wydziale IV Ksiąg Wieczystych tegoż sądu, zbiór dokumentów Zd Nr[...], do którego zostało złożone m.in. zaświadczenie Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] kwietnia 1949 roku, stwierdzające, że B. K. jest właścicielem nieruchomości położonej w P. o obszarze 0,08 ha na której znajdują się budynki murowane,

pismo Starostwa Powiatowego w P. do W. K. z dnia [...] lipca 2002 roku, w którym mowa o wydanym na wniosek W. K. zaświadczeniu dotyczącym nieruchomości, położonej w P. u zbiegu ulic [...] i [...], oznaczonej aktualnie w

ewidencji gruntów nr [...] o pow. 732 m2. Zaświadczenie to zostało wydane w

oparciu o protokół graniczny Nr [...] oraz o rejestr ewidencji gruntów miasta

P.. Starosta stwierdza, że treść zaświadczenia zawiera dokładny opis

położenia nieruchomości oparty na wskazaniu starych i nowych nazw ulic, z którego

jasno wynika, że nieruchomość oznaczona obecnie w rejestrze ewidencji gruntów

miasta P. jako działka nr [...], jest tą samą nieruchomością jaka

przedstawiona jest na przytaczanym szkicu granicznym,

decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...]

sierpnia 2002 r. nakazująca zaniechanie dalszych robót w budynkach

zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] w P. Sprzeciw wykonania robót

budowlanych w przedmiotowych budynkach wniósł Starosta Powiatowy,

uzasadniając go brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele

budowlane,

pismo Starostwa Powiatowego w P. z dnia [...] lutego 2003 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W., w załączeniu którego przekazano kserokopię z protokołu granicznego nr [...] Blok nr [...] znajdującego się w operacie technicznym [...] (postępowanie rozgraniczeniowe) sporządzonym w dniu [...] września 1949 r., dotyczącego nieruchomości położonych w P. przy ulicy [...] nr [...] i [...] oraz wycinek z mapy zasadniczej miasta P., z których to dokumentów jednocześnie wynika, że działka położona w P. przy ulicy [...] (dawna nazwa [...]), oznaczona obecnie w

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

ewidencji gruntów nr [...] o pow. 753 m2, stanowiła dawniej własność B. K. i położona była przy ulicy [...], a jej powierzchnia wynosiła 800 m2, - pismo Starostwa Powiatowego z dnia [...] lutego 2003 r. do Sądu Rejonowego w P., Wydział IV Ksiąg Wieczystych, dotyczące wszczęcia postępowania o założenie księgi wieczystej dla nie mającej dotychczas urządzonej księgi wieczystej nieruchomości położonej w P.. Zdaniem skarżącego z załączników do pisma jednoznacznie wynika, że działka położona w P. przy ulicy [...] (dawna nazwa [...]), oznaczona obecnie w ewidencji gruntów nr [...] o pow. 753 m2, stanowiła dawniej własność B. K. i położona była przy ulicy [...],

Zdaniem skarżącego przedstawione powyżej dokumenty w sposób pełny i właściwy wykazują, iż B. K. był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono prowadzone, a co za tym idzie jego następcy prawni mają interes prawny do występowania z przedmiotowym wnioskiem. Skoro w przedmiotowej sprawie z samych decyzji nacjonalizacyjnych wynika kto był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości na której było ono prowadzone, istnieje szereg innych dokumentów wskazujących na własność B, K,, nadto w samej nazwie znacjonalizowanego przedsiębiorstwa widnieje imię i nazwisko zatem organ winien uznać interes prawny W. K. do złożenia wniosku. Zdaniem skarżącego podstawy wydania zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości ustanawiające przymusowy zarząd państwowego nad przedsiębiorstwem były rażąco niezgodne prawem i miały na celu pozbawienie prawowitego właściciela jego własności. [...] Dyrekcja Państwowego Przemysłu Miejscowego w P. uznała bowiem, iż właściciel – B. K. zatrudniając [...] osób w sytuacji gdy zdaniem organu mógłby zatrudnić [...] osób celowo hamuje rozwój przedsiębiorstwa powodując się obawa upaństwowienia. Skarżący wskazał także, iż organy administracji państwowej zgodnie z dyspozycją art. 12 Kpa powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony 1995 r., co powoduje, iż organ rozpatrując ww. wniosek po niemalże 15 latach naruszył art. 12 Kpa

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2010 r., którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia [...] września 2009 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności: zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady Mechaniczne B. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady Mechaniczne B.

W ocenie Sądu Minister Gospodarki słusznie potraktował wniosek W. K. z dnia [...] kwietnia 2003 r. jako żądanie stwierdzenia nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady Mechaniczne B. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady Mechaniczne B..

Organ rozpatrujący wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać czy wnioskodawca posiada legitymację prawną w rozumieniu art. 28 Kpa do występowania z takim wnioskiem, a w razie stwierdzenia, iż legitymacji takiej nie posiada winien na podstawie art. 157 § 3 Kpa wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie na pierwszym etapie postępowania organ nie uznał, że podanie nie pochodzi od strony, dlatego wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Potwierdza to m.in. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] marca 2004 r.

Na dalszym etapie postępowania organ uznał jednak, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony i na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie.

W ocenie Sądu takie rozstrzygnięcie zapadło jednak bez dokładnego przeanalizowania zebranego materiału dowodowego.

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

Z uzasadnienia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. wynika, że zasadniczą przyczyną umorzenia postępowania był brak wykazania prawa własności B. K.do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane. Stanowisko to zostało podtrzymane w decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r., gdzie Minister stwierdził, że "nie można uznać przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów jako poświadczających prawo własności jego poprzednika prawnego do znacjonalizowanej nieruchomości, a także samego przedsiębiorstwa".

Bezspornym jest, iż przedsiębiorstwo pod nazwą "Zakłady Mechaniczne B." istniało. O istnieniu tego przedsiębiorstwa przesądza fakt, że zarządzeniem Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r., ustanowiono nad nim przymusowy zarząd państwowy natomiast orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r., stwierdzono przejście na własność Państwa tego przedsiębiorstwa.

Wątpliwości budzić może jedynie kwestia, komu przysługiwał tytuł prawny do tego przedsiębiorstwa. W. K. wykazał, iż jest następcą prawnym B. K.. Z postanowienia Sądu Powiatowego dla m. W. z dnia [...] stycznia 1963 r., sygn. [...] wynika bowiem, że prawa do spadku po P. K., zmarłym [...] kwietnia 1962r, z mocy dziedziczenia ustawowego nabyło rodzeństwo jego: A. K., H. K., J. P., F. D., J. M. oraz dzieci zmarłego brata S. K. m.in. W. K.

W ocenie Sądu, skoro organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania nieważnościowego, to jego rolą było dokonanie takiej oceny materiału dowodowego, która bezsprzecznie pozwalałaby na stwierdzenie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu w trybie nieważnościowym zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] grudnia 1950 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. Zakłady Mechaniczne B. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] września 1959 r., w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. Zakłady Mechaniczne B. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala jednoznacznie na przyjęcie,

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

iż W. K, jako spadkobierca B. K. nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu powyższych rozstrzygnięć.

Z akt sprawy wynika, iż organy administracji w dacie przejęcia przedsiębiorstwa traktowały B. K. jako właściciela przejmowanego przedsiębiorstwa. W części dokumentów figuruje on jako "B. K.", w innych jako "B.K.", natomiast w pozostałej części już jako wymieniony z pełnego imienia i nazwiska. O fakcie, iż organy traktowały B. K. jako właściciela przedsiębiorstwa przesądzają pisma Wojewódzkiego Zarządu Przemysłu terenowego w P. z 1955 r. (data miesiąca nieczytelna), pismo [...] Zakładów Przemysłu Terenowego z dnia [...] lipca 1955 r., "w spawie zadłużenia ob. B. K. w stosunku do ZUS", notatka "dla Obywatela Ministra" z dnia [...] października 1953 r., pismo Wojewódzkiego Zjednoczenia Przedsiębiorstw Państwowego Przemysłu Terenowego w W. z dnia [...] lipca 1959 r., sprawozdanie z lustracji zakładu mech. K. w P. z dnia [...] października 1950 r., protokół czynności wstępnych Komisji przejmującej przedsiębiorstwo z dnia [...] stycznia 1951 r., wykaz nieruchomości według stanu z dnia [...] grudnia 1944 r., zaświadczenie Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] kwietnia 1949 r., z którego wynika, iż "K. B. jest właścicielem nieruchomości o pow. 800 m2, graniczącej od strony wschodniej z Bankiem Spółdzielczym z południa z uliczką [...], z zachodu ul. [...], z północy z ul. [...], na której są wzniesione budynki murowane". Z kolei protokół graniczny nr [...] i mapa sytuacyjna bezsprzecznie wskazuje, iż chodzi o działkę nr [...], której jako właściciel jest wpisany K. B.

W ocenie Sądu organ przy rozstrzyganiu sprawy powinien wziąć pod uwagę również te dokumenty, a nie opierać swoje rozstrzygnięcie jedynie na orzeczeniach Sądów Powszechnych. Z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 2003 r., sygn. akt [...] wynika, iż powodem oddalenia wniosku o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] było stwierdzenie, że w oparciu o przedłożone przez wnioskodawców dokumenty nie można ustalić, iż B. K. był w chwili śmierci właścicielem opisanej wyżej nieruchomości. Również oddalając apelację od tego orzeczenia, w postanowieniu z dnia [...] listopada 2003r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w O. wskazał, że w postępowaniu wieczystoksięgowym nie prowadzi się jakiegokolwiek postępowania dowodowego

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

zmierzającego do ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Sąd wskazał, że w zbiorze dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę brak jest dokumentu świadczącego w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość stanowiła własność B. K. Wobec tego uznać należy, iż Sądy Powszechne nie stwierdziły w sposób jednoznaczny, iż B. K. nie był właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Wskazały jedynie, iż wnioskodawcy nie przedłożyli przekonujących dokumentów świadczących o tym, że B. K. był właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie można było oprzeć orzeczenia jedynie na przytoczonych orzeczeniach Sądów. Zgodnie bowiem z art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wobec tego zasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 75 i 77 Kpa. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły dlaczego nie dokonały oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem dowodów pośrednich i pominęły je. Nadto Sąd działając z urzędu dopatrzył się także naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W ocenie Sądu naruszony został art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 Kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez tą samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji w niższej instancji.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się, że reguła ta ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zatem także do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (por. m.in. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06). Podnieść także należy, że w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, wskazano, że w

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

świetle zasady określonej w przepisie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo obywatela do wniesienia odwołania oznacza jego prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny -"sprawiedliwość" wymusza między innymi takie cechy procesowe jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym konieczną niezależność osób wydających decyzje administracyjne. Według NSA przesłanka wyłączenia pracownika z powodu jego udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 Kpa) nawiązuje w swej istocie do zasady dwuinstancyjności postępowania i zasady hierarchicznego podporządkowania organów orzekających. W takim klasycznym modelu postępowania administracyjnego odwołanie rozpatruje inny organ oczywiście w innym składzie osobowym. Zdaniem NSA na tym polega zasada i jednocześnie gwarancja procesowa, że nikt nie może być sędzią we własnej sprawie, bo z wydanym poprzednio rozstrzygnięciem zwykle się identyfikuje przy jego ponownej ocenie.

W uchwale stwierdzono jednocześnie, iż omawiana przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie pod kątem jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie odwołania w konkretnej sprawie, bo ma charakter bezwzględny. Zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpoznania wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 Kpa), trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa. Przy czym przez pracownika rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy, umocowanego do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym bądź z mocy prawa. W konsekwencji NSA przyjął w tej uchwale, iż przepisy o wyłączeniu pracownika mają również zastosowanie do osoby piastującej funkcję organu. W sytuacji w której piastun funkcji ministra wydał w sprawie decyzję w charakterze organu I instancji, będzie on wyłączony, na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa od powtórnego rozpatrzenia sprawy w wyniku złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co nie oznacza, że w takim przypadku nastąpiłoby wyłączenie ministra jako organu administracji. Wyłączona jest wówczas osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej, a nie sam organ administracji. Przenosząc powyższe rozważania na powyższa sprawę należy stwierdzić, iż zarówno decyzję wydaną w pierwszej instancji, jak również decyzję wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy podpisała w imieniu Ministra ta sama osoba - tj.

Sygn. akt IV SA/Wa 515/10

M. S. - Dyrektor Biura Oceny Legalności Decyzji Nacjonalizacyjnych. W świetle przedstawionych argumentów taki stan rzeczy jest sprzeczny z prawem.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga została wydana z naruszeniem art. 75 i 77, 80 i art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie jedynie wskazać należy, że postępowanie było prowadzone z naruszeniem terminów wynikających z art. 35 Kpa, jednakże naruszenie to, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kodeks postępowania administracyjnego jak i ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują środki dyscyplinujące organy do załatwiania spraw zgodnie z powołanym art. 35 Kpa, jednakże mogą być one jedynie uruchomione na wniosek. Z takiej możliwości skarżący w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, zakończonym decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2010 r., nie skorzystał.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i 205 powołanej ustawy.