Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 262/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 30 lipca 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego W. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2021 r. W. B. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. B.

Decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...], działając na podstawie art. 17 ust. 1b, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – zwanej dalej również "ustawą", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej powoływanej jako "k.p.a.", odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na M. B. (ur. [...]1946 r.).

W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnej matce. Niemiej jednak z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 11 grudnia 2020 r. wynika, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. W związku z tym nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wnioskodawca odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 3 stycznia 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że matka wnioskodawcy orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 11 grudnia 2020 r. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 9 listopad 2020 r. Daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.

W nawiązaniu do stanowiska Burmistrza Miasta [...] organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, które przyjmuje, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie powoływany przepis nie mógł stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W dalszej kolejności organ odwoławczy zauważył, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem należnym za samo sprawowanie opieki, lecz jest to świadczenie należne za rezygnację z aktywności zawodowej wymuszoną koniecznością sprawowania opieki nad najbliższą osobą. Treść art. 17 ust. 1 ustawy ustanawia szereg przesłanek, które muszą zostać spełnione łącznie, aby wnioskodawca mógł otrzymać świadczenie. Główną przesłanką jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę. W sytuacji, gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Związek miedzy rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie tak rozumianego związku nie sposób się dopatrzeć skoro matka wnioskodawcy jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu od dnia 9 listopada 2020 r., zaś ostatnie zatrudnienie W. B. ustało w dniu 17 kwietnia 2019 r.

Nadto przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie sprawującej opiekę, że nie jest ona w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Tymczasem z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że jego matka, cierpiąca na cukrzycę, nadciśnienie i zaćmę, porusza się po mieszkaniu przy pomocy kul, wymaga asekuracji, nie wymaga rehabilitacji. Niezbędna jest jej pomoc w wykonaniu czynności higienicznych, dojściu do toalety i przygotowaniu posiłków. Czynności wykonywane przez wnioskodawcę opisane w oświadczeniu z 29 czerwca 2021 r. to: pobudka, prowadzenie do toalety, wykonywanie czynności higienicznych, przygotowywanie ubrań i ubieranie, smarowanie kremem, mierzenie ciśnienia, mierzenie poziomu cukru, podawanie leków, przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, wizyty lekarskie, załatwianie spraw urzędowych, czynności ogrodnicze, czytanie pism urzędowych. Z opisu czynności wynika, że strona wykonuje codzienne obowiązki domowe. Matka wnioskodawcy nie wymaga opieki całodobowej i wsparcia innych osób przy wykonywaniu najdrobniejszych nawet czynności życia codziennego.

W okolicznościach sprawy należy uznać, że niepodejmowanie zatrudnienia przez wnioskodawcę nie ma faktycznego związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, która w znacznej mierze jest niezależna i zdolna do samodzielnej egzystencji. Czynności związane z pomocą niepełnosprawnej matce, które wykonuje, nie można uznać za opiekę, która stanowiłaby przeszkodę do podjęcia zatrudnienia. Czynności te, w przeważającej większości, wynikają ze wspólnego zamieszkiwania i nie mogą być uznane za związane ze sprawowaniem opieki. Za czynności związane z opieką nad niepełnosprawną matką nie można uznać wykonywanych na co dzień prac domowych takich jak zakupy, przygotowanie posiłku czy sprzątanie, związanych z faktem wspólnego mieszkania, które i tak muszą być wykonywane bez względu na to, czy w rodzinie jest osoba niepełnosprawna wymagająca stałej opieki, czy nie. Wnioskodawca zapewne pomaga matce w codziennym funkcjonowaniu jednak wykazanych czynności, wykonywanych w ramach sprawowanej opieki nad nią, nie można uznać za sprawowanie stałej opieki a raczej za wspomaganie osoby niepełnosprawnej w jej funkcjonowaniu. Czas i zakres sprawowanej opieki nad matką z całą pewnością nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia co najmniej w niepełnym wymiarze. To oznacza, że w niniejszej sprawie nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W. B. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skarżący utrzymywał, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 ustawy jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wskazane wyżej kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), a w szczególności jej art. 17, w którym określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawodawcę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Sąd rozpatrując niniejszą sprawę w pełni aprobuje stanowisko organu drugiej instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia. Znajduje ono bowiem oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela je i przyjmuje jako własne. Niezasadnie zatem organ pierwszej instancji odmówił przedmiotowego świadczenia z powołaniem się na art. 17 ust. 1b ustawy.

Przechodząc dalej zauważyć trzeba, że z treści przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 ustawy wynika jednoznacznie, że warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być rezygnacja/niepodejmowanie przez opiekuna (wnioskodawcę) zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) pozostające w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w zakresie niepozwalającym na podjęcie jakiejkolwiek pracy, a między tymi obiema okolicznościami (rezygnacją/niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania wymaganej i koniecznej opieki) zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 ustawy wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jest kompensacją strat materialnych. Sprawowana opieka ma być stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, której zakres jest wyznaczony niepełnosprawnością danej osoby niepełnosprawnej.

Rozważenia zatem wymagały dwie kwestie: po pierwsze, czy zakres sprawowanej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącego aktywności zawodowej oraz po drugie, czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego i opieką nad niepełnosprawną matką.

O istnieniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki przesądza to, jaki jest rzeczywisty zakres tej opieki i jednocześnie jakie są potrzeby danej osoby niepełnosprawnej, wynikające z jej stanu zdrowia.

W rozpatrywanej sprawie Kolegium stwierdziło, że sprawowana przez skarżącego opieka nad matką nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu takie twierdzenia nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Źródłem wiedzy na temat sytuacji zdrowotnej i życiowej osoby podopiecznej i zakresu wymaganej przez nią opieki jest wywiad środowiskowy sporządzany przez pracownika socjalnego oraz inne dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. W rozpatrywanej sprawie pracownik socjalny nie miał wątpliwości co do tego, że zakres sprawowanej nad matką opieki uniemożliwia skarżącemu podjęcie aktywności zawodowej. Wprawdzie w wywiadzie lakonicznie stwierdził, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką, jednak w żadnym wypadku nie daje to podstaw do twierdzeń jakie sformułował organ odwoławczy o możliwością podjęcia przez skarżącego aktywności zawodowej przy kontynuowania opieki nad matką w ograniczonym zakresie. Co więcej, nie kwestionowane oświadczenie skarżącego z dnia 29 lipca 2021 r. wyjaśnia szerzej sytuację bytową i zdrowotną skarżącego oraz jego matki. Wynika z niego miedzy innymi, że matka porusza się przy pomocy kul, jednak wymaga przy tym stałej asekuracji. Matka korzysta z toalety tylko przy pomocy innej osoby, nie jest również w stanie sama przygotowywać sobie posiłków. Matka skarżącego nie może pozostawać sama, jeśli skarżący musi gdzieś wyjść, to przychodzi do niej ktoś z rodziny.

Nie można wykluczyć możliwości podważenia ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym, lecz mogłoby to opierać się wyłącznie na konkretnych dowodach prowadzących do przeciwnych wniosków.

Ze względu na powyższe ustalenia organu pierwszej instancji, oceniane również przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego, dokonana w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy ocena dowodów musi być uznana za wybiórczą i naruszającą przepisy art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ administracji zgodnie z tymi przepisami jest bowiem zobowiązany do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W toku postępowania organ administracji publicznej stoi zaś na straży praworządności i zobowiązany jest do załatwienia sprawy mając na względzie interes publiczny i słuszny interes obywateli.

Jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów lekarskich przyczyną znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącego jest cukrzyca i nadciśnienie, zaćma wymagająca leczenia a także zaburzenia psychiczne. Orzeczenie lekarskie wskazuje na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wymienił ale nie uwzględnił okoliczności skutkujących utrudnieniami w poruszaniu się matki skarżącego, koniecznością pomocy przy tak podstawowych czynnościach jak utrzymanie higieny, podejścia do toalety. Z zestawienia wykonywanych czynności wynika nadto, że skarżący mierzy matce ciśnienie kilka razy w tygodniu i poziom cukru, dwa razy dziennie podaje insulinę. Trudno wyjaśnić dlaczego organ odwoławczy, na podstawie materiałów, które organowi pierwszej instancji pozwoliły przyjąć, że matka skarżącego wymaga stałej opieki, ustalił, że osoba cierpiąca na cukrzycę, mająca problemy z poruszeniem się oraz problemy z wzrokiem może pozostawać bez opieki kilka godzin dziennie.

Podkreślić należy, że zgodnie z wywiadem środowiskowym, skarżący wykonuje szereg czynności związanych z opieką nad matką, takich jak pomoc w czynnościach dnia codziennego, np. przygotowaniu posiłków, robienie zakupów, smarowanie kremem przeciwko odparzeniom, pranie, gotowanie, podawanie leków, zakupy. Charakter tych czynności nie pozostawia wątpliwości, że są one wykonywane stale, całodobowo i praktycznie we wszystkich sferach życia chorej. Czynności te wyczerpują zatem pojęcie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Jak już wskazywano niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie matki). Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie matki od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny.

W świetle powyższych uwag nie jest zasadny argument organu, że skarżący może sprawować opiekę nad matką a jednocześnie podjąć zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kolegium wskazywało nadto, że skarżący pozostawał bierny zawodowo jeszcze przed wydaniem orzeczenia lekarskiego o znacznym stopniu niepełnosprawności matki w 2020 r. Podkreślić należy zatem, że art. 17 ust. 1 ustawy mówi również o niepodejmowaniu zatrudnienia przez osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis ten nie wyznacza żadnego terminu, w którym skarżący musiałaby być zatrudniona przez podjęciem opieki nad niepełnosprawną matką. Oczywiste jest, że nie wszystkie osoby pozostające pod opieką albo wymagające opieki występują od razu o stosowne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że skarżący ma 50 lata i nie ma żadnych przeciwskazań do podjęcia zatrudnienia, a zatem mógłby podjąć zatrudnienie, gdyby nie musiał sprawować opieki nad matką. Organ odwoławczy pominął również fakt, że skarżący po zaprzestaniu aktywności zawodowej w kwietniu 2019 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Warto w tym kontekście zauważyć, że problemy zdrowotne matki były diagnozowane już w 2018 r. (zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 19 lutego 2018 r.), a zatem jeszcze przed wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności, matka skarżącego wymagała pomocy lub opieki.

Podsumowując, w niniejszej sprawie bezsporne jest to, że matka skarżącego ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżący zamieszkuje wraz z matką, która nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie i nad którą sprawuje całodobową opiekę. Skarżący, który pracował w przeszłości i jest zdolny do pracy nie ma obecnie możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania świadczenia wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy dowolnie, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy, jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia.

Organy dopuściły się w konsekwencji naruszenia także przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rzeczą organu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku skarżącego, z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. wobec uwzględnienia skargi w całości.