Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 450/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 3 ust. 3 i 4, 4, art. 8, art. 14, 11 ust. 2, 14, 17 ust. 1 pkt 5, art. 39, 102, 104, 106 i 109, 41 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Par. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 135 poz 950
law: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń  pieniężnych z pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skarg M. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata Ł. G. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K. kwotę 1200,00 (słownie: tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi przez M. P. decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego kolejno w dniu:

- 12 lutego 2010r. znak [...],

- 12 lutego 2010r. znak [...],

- 12 lutego 2010r. znak [...]

- 12 lutego 2010 znak [...]

- 12 lutego 2010r. znak [...]

zostały utrzymane w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia

- [...] 2009r. znak [...] odmawiająca skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych,

- [...] 2009r. znak [...] odmawiająca skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych,

- [...] 2009r. znak [...] odmawiająca skarżącemu przyznania zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych,

- [...] 2009r. znak [...] odmawiająca skarżącemu przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych

i [...] 2009r. znak [...] odmawiająca skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych.

Podstawę prawną decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego

z wyjątkiem decyzji znak [...] stanowił art. 8, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115 póz. 728 z póz zm.), § l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 135 poz. 950) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa. Decyzja znak [...] wydana została na podstawie art. art. 8 i 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzje zostały wydane w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

M. P. złożył w organie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniach 04.04.2008r., 30.01.2009r., 15.06.2009r., 06.08.2009r. i w dniu 11.08.2009r. wnioski o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych.

Prezydent Miasta wydał w następstwie rozpoznania wniosków decyzje

w dniach: [...] 2009r. znak [...] na podstawie art. 104, 107 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 3 ust. 3 i 4, 4,art. 8, art. 14, 11 ust. 2, 14,17 ust. 1 pkt 5, art. 39, 102, 104, 106 i 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r., Nr 115, poz. 728) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego na pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych; w dniu [...] 2009r. decyzję znak [...] na tej samej podstawie prawnej o odmowie przyznania M. P. przyznania świadczenia

w postaci zasiłku celowego na pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych, w dniu [...] 2009r. decyzję znak [...] na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych, w dniu [...] 2009r. znak [...] na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego na dofinansowanie do bieżących i zaległych opłat czynszowych oraz w dniu [...] 2009r. decyzję znak [...] również na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej o odmowie przyznania M. P. przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych.

Wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji znak [...] poprzedziło postępowanie przed organami administracji, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. znak [...] umarzającą postępowanie w sprawie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych. Motywem uchylenia było niewykazanie przez organ pierwszej instancji bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przyznania skarżącemu w/w zasiłku. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że jeżeli dana osoba ubiega się o przyznanie pomocy społecznej i złoży wniosek, stan faktyczny sprawy dotyczący sytuacji dochodowej strony jest badany z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przez stronę. Z tego powodu w przypadku złożenia wniosku o jednorazowe świadczenie pieniężne, stan faktyczny ulega zmianie po upływie miesiąca i w tym zakresie należy rozważyć występowanie w sprawie tożsamości stanu faktycznego, który jest między innymi elementem przyjęcia ogólnie tożsamości rozpoznawanej sprawy z uprzednio rozpoznawaną sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji. Organ pierwszej instancji przyjął natomiast dowolnie, że w sprawie w/w zasiłku dla M. P. wydana została już decyzja, która stała się ostateczna. Wydanie decyzji znak [...] poprzedziła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2009r. znak [...] uchylająca decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. znak [...] o odmowie przyznania M. P. zasiłku celowego na dofinansowanie do bieżących i zaległych opłat czynszowych i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania z tym zastrzeżeniem, że organ pierwszej instancji przekroczył granice swobodnego uznania, wybiórczo prowadząc postępowanie wyjaśniające i przyjmując za prawdziwe twierdzenia bez poparcia ich dowodami. Tu wskazał na kwestię wynajmu przez skarżącego mieszkania, oceny wartości mieszkania i kwestię wysokości zobowiązań skarżącego. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. znak [...] została wydana z kolei w następstwie uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2009r. znak [...] decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009r. znak [...] odmawiającej przyznania M. P. zasiłku celowego na pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji z uwagi na oparcie postępowania wyjaśniającego na notatkach służbowych, które nie mogą stanowić dowodu w świetle postępowania administracyjnego.

Organ pierwszej instancji ustalił w pierwszej kolejności zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wysokość dochodu skarżącego z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. I tak, w sprawie znak [...] organ ustalił, że skarżący pobiera rentę w wysokości 467,62 zł miesięcznie, orzeczoną na czas określony do 31 grudnia 2010r. , przy czym wedle oświadczenia po potrąceniu mu nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku dla osoby bezrobotnej zostaje kwota 311,95 zł. W ten sposób nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W sprawie zakończonej decyzją znak [...] organ ustalił, że M. P. również nie przekroczył kryterium dochodowego, osiągając dochód w wysokości 467,62 zł tytułem renty z uwzględnieniem dodatkowo potrąceń z renty w konsekwencji powodujących, że skarżący uzyskał dochód w wysokości 311,95 zł. Organ zauważył jednak w tej i poprzedniej sprawie, że skarżący na okoliczność potrąceń nie przedstawił żadnych dowodów na piśmie. W sprawie oznaczonej symbolem [...] organ rozpatrywał prawo M. P. do zasiłku celowego specjalnego z uwagi na przekroczenie w miesiącu poprzedzającym wniosek złożenia wniosku o prawo pomocy kwoty 477 zł uprawniającej do przyznania zasiłku celowego. Na dochód w listopadzie 2007 r. złożyła się bowiem renta inwalidzka w wysokości 415,88 zł oraz zasiłek stały w wysokości 81,44 zł, łącznie był to dochód w kwocie 497,32 zł. Dochodem skarżącego w sprawie zakończonej decyzją znak [...] była ponownie renta w wysokości 467,62 zł, pomniejszona o potrącenia, ostatecznie wynosząca kwotę 311,95 zł. W sprawie zakończonej natomiast decyzją znak [...] dochodem skarżącego z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku

o prawo pomocy była kwota 166,95 zł otrzymana tytułem zasiłku okresowego, nie przekraczająca kryterium dochodowego.

W sprawach, w których skarżący nie osiągnął kryterium dochodowego organ pierwszej instancji zauważył, że pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek formalnoprawnych istotnym dla rozstrzygnięcia jest ocena prawa skarżącego do zasiłków celowych z punktu widzenia istnienia szeroko pojmowanej współpracy skarżącego z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W sprawie,

w której przekroczył kryterium dochodowe również organ zauważył, że prawo do zasiłku celowego specjalnego musi uwzględniać sposób współpracy skarżącego

z organem.

W sprawie zakończonej decyzją znak [...] organ zarzucił M. P. brak współpracy wynikającej z faktu niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a w związku z tym niemożnością ustalenia aktualnej sytuacji materialnej zdrowotnej czy rodzinnej skarżącego, opisując, że z racji ponownego rozpoznania sprawy pracownik socjalny w dniach 23.09.2009r. i 28.09.2009r. udał się do miejsca zamieszkania skarżącego celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak nie zastano skarżącego. Z tego względu wysłano do skarżącego wezwanie zobowiązujące go do przebywania w miejscu zamieszkania w dniu 23.10.2009r. celem przeprowadzenia wywiadu. M. P. przysłał do organu pismo informujące, że w tej dacie nie będzie przebywał w mieszkaniu z racji badań lekarskich, przy czym nie przedstawił żadnego potwierdzenia swojego usprawiedliwienia. Tej samej treści odpowiedź przyszła od skarżącego po przesłaniu mu kolejnego zawiadomienia o wywiadzie środowiskowym mającym się odbyć w dniu 23.11.2009r.

Skarżący nie stawił się w każdej w rozpoznawanych spraw na wyznaczoną na dzień 01.10.2009r. rozprawę administracyjną celem wyjaśnienia kwestii m.in. wynajmu mieszkania czy zamiany na mniejsze w celu poprawy sytuacji finansowej. Poinformował jedynie organ, że uniemożliwia mu obecność postępujące schorzenie

i niepełnosprawność, przy czym nie przedstawił żadnego zaświadczenia lekarskiego.

W sprawach znak [...], [...], [...] i [...] organ przeprowadził z M. P. wywiad środowiskowy, który odbył się w dniu 11.08.2009r., niemniej jednak zdarzenia wynikłe z tego wywiadu również stały się podstawą do przyjęcia, że M. P. nie współpracuje z organem w kwestii rozwiązania trudnej sytuacji życiowej. Mianowice, skarżący, twierdząc w trakcie wywiadu, że posiada zadłużenie w kwocie 45 000 zł odmówił podania nazwisk pożyczkodawców. Nie okazał żadnych faktur za media ani też faktur za zakupione leki, w związku z czym wezwano go pismem z 13.08.2009r. do wykazania posiadanych zobowiązań, w tym decyzji o potrąceniu mu z renty kwoty nienależnie pobranego świadczenia i poniesionych kosztach użytkowania mieszkania. Skarżący odpowiedział, że nie posiada decyzji o potrąceniu a pozostałe kwestie już dostatecznie wyjaśnił z organem, co jak organ zauważył, nie jest prawdą. Podana przez skarżącego kwota wydatków nie jest w ocenie organu wystarczająco udowodniona.

W związku z powyższym organ w w/w sprawach ustalił z urzędu, że w roku 2009 M. P. regulował systematycznie płatność za energię elektryczną, w czerwcu 93,14 zł, i 104,77 zł, lipcu 102,77 zł a w sierpniu 102,77 zł. Należności za gaz regulowane są systematycznie, co dwa miesiące w kwocie 60 zł. Organ ustalił też, że w dniu 04.06.2009r. skarżący uregulował jednorazowo zaległość czynszową wpłacając kwotę 5525,14 zł a w sierpniu 2009r. kwotę 1266,74 zł. Na dzień 08.09.2009r. skarżący nie posiadał żadnego zadłużenia w spółdzielni.

W trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 11.08.2009r. pracownik socjalny zauważył też, że w mieszkaniu skarżącego zostały wymienione okna we wszystkich pomieszczeniach. Poproszony o wyjaśnienie źródeł pochodzenia środków pieniężnych na wymianę okien skarżący podał, że zostały one wymienione na koszt Spółdzielni Mieszkaniowej "A". Organ ustalił w związku z tym, że koszt wymiany okien to kwota 5330 zł. Dofinansowanie ze strony spółdzielni wyniosło jedynie 1680,44 zł, natomiast pozostałą kwotę pokrył skarżący we własnym zakresie.

Powyższe ustalenia stały się dla organu pierwszej instancji podstawą do przyjęcia, że skarżący nie tylko nie współpracuje z organem w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, ale też przyjęcia, że w sytuacji finansowej skarżącego występują dysproporcje. Skoro w sprawie znak [...], [...] i znak [...] skarżący osiąga jedynie dochód w wysokości 467,62 zł to nie jest możliwym w ocenie organu pokrycie przez skarżącego czynszu do spółdzielni i mediów, w sumie przekraczających kwotę renty, tym bardziej po potrąceniu, jak oświadcza skarżący a także pokrycie przez niego jedynie z renty zadłużenia czynszowego i kosztu wymiany okien. Tym bardziej gdy jedynym dochodem była kwota zasiłku okresowego, jak w sprawie [...].

W sprawie zakończonej decyzją znak [...] organ zauważył nieścisłość w wyjaśnieniach skarżącego polegającą na tym, że M. P. składając wniosek o pomoc w dniu 15.06.2009r. podał, że znajduje się w dramatycznej sytuacji materialnej i posiada znaczne zadłużenie z tytułu nieopłaconego czynszu. Natomiast jak ustalił organ z urzędu – w dniu 04.06.2009r. skarżący uregulował zaległość czynszową, wpłacając jednorazowo 5525,14 zł.

Brak współpracy z organem i ujawnione dysproporcje w dochodach

i wydatkach stanowią w oparciu o przepis art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej podstawę do odmowy przyznania pomocy społecznej, również w sprawie

o przyznacie zasiłku celowego specjalnego, co wyraził organ pierwszej instancji

w sentencjach decyzji.

W sprawie zakończonej decyzją znak [...], w której organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego podstawą odmowy przyznania M. P. zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych było przyjęcie, że skarżący celowo utrudnia przeprowadzenie z nim wywiadu, okoliczność znana organowi z urzędu, że skarżący nagminnie nie współpracuje z ośrodkiem pomocy społecznej, systematycznie składając wnioski o pomoc, będące powieleniem uprzednio złożonych, odrzucanie wszelkich propozycji organu w kwestii wynajmu czy zamiany zajmowanego mieszkania oraz nieusprawiedliwione niestawienie się na wyznaczoną w tej sprawie rozprawę. Na koniec organ zauważył, że M. P. notorycznie składa fałszywe oświadczenia. Nigdy nie podał, że jest właścicielem działki. Natomiast jak wynika z pisma Starostwa Powiatowego w dniu 14.07.2009r. w Kancelarii Notarialnej skarżący zawarł akt notarialny, na podstawie którego sprzedał on działkę położoną w miejscowości B, w gminie A, należącą uprzednio do jego matki.

Odwołując się od powyższych decyzji M. P. podniósł, ze znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej, co uzasadnia przyznanie mu wnioskowanych zasiłków celowych. Pobiera rentę inwalidzką w wysokości 467,62 zł miesięcznie. Z tej renty od dnia 01.04.2009r. Grodzki Urząd Pracy potrąca mu kwotę 155,95 zł miesięcznie z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Zostaje mu kwota 311,67 zł. Kwota ta nie jest wystarczająca na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, leczenia , rehabilitacji, czynsz czy opłat za media. Jest osobą niepełnosprawną i nie otrzymuje żadnych świadczeń z pomocy społecznej. Dodał, że od 2003r. żyje na granicy ubóstwa. Odnośnie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ pierwszej instancji w przedmiocie nieruchomości w B wyjaśnił, że był formalnie właścicielem działki w tej miejscowości ale na skutek błędnego wpisu w księdze wieczystej. W roku 1997 kupił od rodziców gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami , które następnie w dniu 02.07.2003r. przekazał umową darowizny na rzecz osoby wskazanej przez jego rodziców. W związku tym nie pozostaje już właścicielem żadnej działki. Co prawda w roku 2008 okazało się, że dziedziczy 22 ary po zmarłej matce ale uważa fakt ten za skutek błędów popełnionych przez urzędników. Ostatecznie dokonał darowizny i tej części nieruchomości.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało wymienione na wstępie decyzje.

Organ ten podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Prezydenta Miasta, przyjmując, że M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą chorą i cierpi na przewlekłe schorzenia. Dochód skarżącego nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego (z wyjątkiem sprawy o sygn. akt [...]). W tym miejscu organ podkreślił, że w sprawach o przyznanie zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych organ administracyjny wydaje decyzję w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego i zwrotnego w granicach tzw. uznania administracyjnego polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać dokładną ocenę zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, a także szczegółowo wskazywać dlaczego organ nie zastosował rozwiązania, którego domagała się strona. Organ odwoławczy uznał tym samym, że organ pierwszej instancji dopełnił ciążących na nim obowiązków i właściwie uzasadnił swoje stanowisko, szczegółowo wskazując z jakich powodów odmówił przyznania zasiłku opierając się na faktach wynikających z posiadanych przez organ wiadomości i dokumentów. W każdej z rozpoznawanych spraw organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ten dodał, że jako ograniczony finansowo, musi wspierać wiele osób i rodzin, a zatem nie każda prośba o pomoc może zostać spełniona. Podkreślił przy tym, że obowiązkiem osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej jest współdziałanie w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wobec powyższego obowiązkiem M. P. jest również współpraca z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Jako przejaw braku współpracy skarżącego z organem pomocy społecznej organ odwoławczy przyjął za organem pierwszej instancji niestawianie przez skarżącego na wezwania pracownika socjalnego, nieprzedstawianie żądanych dokumentów czy wprowadzanie w błąd organ. Strona ma obowiązek do współudziału w wskazanym jej zakresie i formie pod rygorem odmowy przyznania świadczeń. W przedmiotowej sprawie M. P. pomimo posiadanych możliwości rozwiązania trudnej sytuacji życiowej przez m.in. wynajęcie części mieszkania czy też jego zamianę na mniejsze nie chce z nich skorzystać. Co więcej, oświadczył, że udostępnił pokój studentowi za darmo, co w ocenie organu świadczy o marnotrawieniu posiadanych możliwości w sytuacji, gdyż mógłby wynająć pokój i osiągać dodatkowy dochód.

Ponadto organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski wskazujące na to, że

w sprawie skarżącego występują dysproporcje, o których stanowi art. 12 ustawy

o pomocy społecznej. Jak wynika bowiem z zebranych dokumentów w sprawach gdzie skarżący dysponuje dochodem w kwocie 467,62 zł - miesięcznie opłaca regularnie czynsz w kwocie 410,07 zł miesięcznie, należności za energię elektryczną w wysokości 100,00 zł miesięcznie, za gaz w wysokości ok. 60,00 zł, dokonuje zakupu żywności, leków oraz innych niezbędnych rzeczy. Ponadto skarżący wymienił okna, co związane było z kosztem około 5000,00 zł oraz jednorazowo wpłacił znaczną kwotę zaległości czynszowych. Powyższe dane świadczą o tym, że Pan M. P. posiada źródło dochodów lub zasoby, o których nie poinformował pracownika socjalnego. Organ zauważył też, że M. P. w sprawach o sygn. [...] składał nieprawdziwe oświadczenia majątkowe, w których nie wykazywał, że jest właścicielem nieruchomości położonej w B. Organ ustalił bowiem, że w dniu 14.07.2009 r. w Kancelarii Notarialnej M. P. na podstawie zawartej umowy sprzedał działkę położoną w B a obecnie organ I instancji ustala wartość sprzedanej nieruchomości.

W sprawie o sygn. akt [...], której przedmiotem rozpoznania był zasiłek celowy specjalny na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, że M. P. osiągając dochód w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku o pomoc (03.12.2007) w wysokości 497,32 zł przekroczył kryterium dochodowe a prawo do zasiłku celowego może być rozpoznane jedynie na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. w sytuacji w szczególnie uzasadnionej potrzebie. Organ nie znalazł w przypadku M. P. takiej potrzeby z uwagi na stwierdzony i w tej sprawie brak współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji materialne i z powodu dysproporcji w ujawnionych dochodach a wydatkach.

Decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego stały się przedmiotem skarg M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zauważył w nich, że w toku postępowania administracyjnego wiarygodnie

i dostatecznie udokumentował stale pogarszającą się sytuację materialną

i zdrowotną. Faktycznie dysponuje jedynie dochodem w wysokości 311,67 zł. Uważa, że od 2008 roku wnioski, które składa do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej są z góry skazane na niepowodzenie, gdyż w jego ocenie organ jest negatywnie do niego ustosunkowany. Przyznaje, że pomieszkiwał u niego student, ale wyprowadził się ze względu na zalegającą pleśń w mieszkaniu i związane z tym problemy zdrowotne. Mieszkał w ramach wolontariatu, stąd skarżący nie uzyskał z tego tytułu żadnych dochodów. Skarżący dodał, że organy nie wykonują orzeczeń sądowych w jego sprawach, w sposób nieprawidłowy wyliczają jego dochód, przyznając, że od 2003 roku jest zmuszony zaciągać pożyczki u znajomych, co dzieje się za wiedzą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Odnośnie ustalenia organu o posiadaniu dochodu ze sprzedaży działki w B, przedstawił wyjaśnienia, które pokryły się z wyjaśnieniami z odwołania.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 18.01.2011r. sprecyzował żądania skargi w ten sposób, że wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji . Zarzucił organom rażące naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa poprzez zignorowanie całkowicie orzeczenia Technicznego Mykologiczno - Budowlanego Zakładu Badawczo Projektowego [...] - z maja 2000 roku stwierdzającego, że w mieszkaniu skarżącego znajdują się siedliska szczepów czarnego grzyba pleśniowego, które są zagrożeniem dla zdrowia bądź życia dla osób przebywających w mieszkaniu, jak również hamują proces leczenia farmakologicznego i rehabilitacji i nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji do wskazanego powyżej orzeczenia Technicznego Mykologiczno – Budowlanego, błędnie przyjęcie, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej w B i uznanie iż skarżący mimo posiadanych możliwości rozwiązania trudnej sytuacji życiowej przez wynajęcie części mieszkania czy też jego zamianę na mniejsze nie chce z nich skorzystać, a nadto błędne uznanie, iż skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym, przypisując nadmierną wagę jednorazowego usprawiedliwionego niestawiennictwa się skarżącego na rozprawie administracyjnej, podczas gdy skarżący wziął już uprzednio czynny udział w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w jego mieszkaniu przez pracownika socjalnego, następnie w sposób zupełnie swobodny i całkowicie hipotetyczne przyjęcie, że skarżący posiada źródło dochodów lub zasoby, o których nie poinformował pracownika socjalnego. Te uchybienia w ocenie pełnomocnika miały niewątpliwy jednoznaczny negatywny wpływ na ocenę celowości przyznania wnioskowanych przez skarżącego zasiłków. W stosunku do twierdzeń organu o wyczerpaniu przesłanki z art. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej pełnomocnik zauważył, że przepis ten wprowadza ograniczenia w przyznania zasiłku i istnieje konieczność jego bardzo ścisłej wykładni. Tymczasem orzekające w sprawie organy wyprowadziły najwyraźniej obowiązki osoby uprawnionej nie wymienione w hipotezie tego przepisu, w tym obowiązek podporządkowania się zaleceniom pracownika socjalnego co do sposobu zarządu majątkiem. Dalej zauważył, że niedopuszczalnym jest uznanie, by brak stawienia się przez skarżącego na jednej rozprawie administracyjnej w dniu 01 października 2010 roku, uwzględniając okoliczność wieku, choroby i niepełnosprawności skarżącego stanowiło realizację przesłanki z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gdy wcześniej w toku wywiadu środowiskowego skarżący czynnie wziął w nim udział, udzielając stosownych informacji i wyjaśnień, co zostało na marginesie prawidłowo wykazane w treści uzasadnień zaskarżonych decyzji.

Ponadto zauważył, że organy niezasadnie powołały się na art. 12 ustawy o pomocy społecznej, jako podstawę odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku. W oparciu o powyższy przepis można ustalić, iż pomoc społeczna zasadniczo ma charakter pomocy subsydiarnej i nie powinna być udzielana, w przypadku gdy osoba jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Zauważył, iż możliwość samodzielnego pokonania sytuacji kryzysowych zależy, co do zasady od dysponowania odpowiednimi środkami finansowymi, którymi to w oparciu o ustalenia z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego skarżący nie dysponuje. Trudno bowiem uznać, by regulowanie zobowiązań skarżącego środkami pochodzącymi z pożyczek stanowiło dysponowanie odpowiednimi środkami finansowymi. W związku

z powyższym pomimo, iż korzystanie z uprawnienia określonego we wskazanym przepisie oceniane jest w ramach uznania administracyjnego, nie może mieć ono przymiotu dowolności - powinno natomiast być poprzedzone wnikliwą analizą i rzetelną oceną sytuacji życiowej i majątkowej konkretnego podmiotu. Okoliczność, że M. P. dokonał wymiany okien powinno stanowić według pełnomocnika dowód na to, że próbuje zapobiec pogorszeniu się już fatalnej sytuacji mieszkania a nie dopatrywać się w tym fakcie ukrycia źródeł dochodu. Samo uprzednie nieujawnienie przez skarżącego ww. okoliczności bynajmniej nie świadczy o tym, iż nie miało ono miejsca, a jako powód nieujawnienia można wskazać konieczność maksymalnego zminimalizowania kosztów. Zauważył też, że istotą wykazania występowania dysproporcji pomiędzy rzeczywistym a przedstawianym stanem majątkowym jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspakajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W zaistniałym stanie faktycznym przesłanka ta nie występuje, bowiem skarżący w istocie nie jest w stanie samodzielnie zaspakajać swoich podstawowych potrzeb życiowych. Obecnie reguluje wszelkie płatności i wykonuje konieczne naprawy, jednak nie koresponduje to z jego faktyczną kondycją finansową, wynika natomiast z rosnącego zadłużenia u osób trzecich, które to w efekcie końcowym i tak będzie zobligowany spłacić. Pełnomocnik podsumował rozważania w ten sposób, że orzekające w sprawie organy stojąc na stanowisku, iż brak środków na utrzymanie osoby zamieszkującej w zagrażającym życiu lokalu w dodatku schorowanej i niepełnosprawnej nie jest wystarczającą podstawą do przyznania wnioskowanego świadczenia, sposób rażący pozostają w sprzeczności z ideą i celem regulacji pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skargi M. P. nie podlegają uwzględnieniu, albowiem zaskarżone decyzje są zgodne z prawem.

Na wstępie należy podkreślić, że w świetle przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1

i 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) – zwanej dalej ustawą - celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są

w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości przez wspieranie tych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zarazem pomoc społeczna winna zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym przez działania w celu usamodzielnienia życiowego osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Przepisy te wyrażają zasadę pomocniczości, inaczej rzecz ujmując zasadę subsydiarności pomocy społecznej. Wynika z niej zakaz wyręczania jednostki z zadań, które może ona zrealizować samodzielnie, zaś pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna.

Ustawa, określając uprawnienia osób do otrzymania świadczeń pomocowych jednocześnie wskazuje okoliczności stanowiące podstawę odmowy przyznania świadczeń przez organy pomocowe. I tak, w art. 4 nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Spełnienie przewidzianego art. 4 obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej ma o tyle doniosłość prawną, że w myśl przepisu art. 11 ust. 2 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Odmowa przyznania pomocy społecznej może nastąpić w sytuacji stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazujących, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia (art. 12).

Z powyższych regulacji wynika, że zadaniem pomocy społecznej nie jest obowiązek zaspakajania wszystkich potrzeb lecz tylko tych, które zaliczyć można do niezbędnych dla życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto, krąg uprawnionych wyznaczony jest przez krąg tych osób, które chcą współdziałać

z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ustawa wskazuje przykładowo okoliczności, które mogą stanowić podstawę udzielenia pomocy społecznej wymieniając m.in. ubóstwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwałą lub ciężką chorobę (art. 7). Zarazem przepisy ustawy określają (art. 36) zamknięty katalog świadczeń pomocy społecznej o charakterze pieniężnym i niepieniężnym. Zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, poza rodzajami świadczeń określonymi w art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, powstaje i przysługuje po spełnieniu przez osobę samotnie gospodarującą tzw. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jednakże samo spełnienie tego warunku nie przesądza o powstaniu prawa do korzystania z określonego rodzaju świadczenia pomocy pieniężnej, gdyż ustawa w odniesieniu do tych rodzajów, konstruuje dodatkowe przesłanki.

Istotą zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ust. 1 ustawy jest to, że służy on zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Przepis art. 39 ust. 2 wymienia przykłady takich potrzeb. Wynika z nich, iż zaspokojenie potrzeb bytowych obejmuje mieszkanie, korzystanie z pomocy zdrowotnej i wyżywienie.

Zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 na pokrycie bieżących i zaległych opłat czynszowych ustawy stanowił przedmiot rozpoznania w sprawach zakończonych decyzją znak [...], [...], [...] i znak [...]. W sprawach tych, jak prawidłowo ustaliły organy, M. P. spełnił kryterium dochodowe przewidziane dla osoby samotnie gospodarującej tj. jego dochód w miesiącach poprzedzających złożenie wniosku o pomoc nie przekroczył kwoty 477 zł. Jak słusznie też zwróciły uwagę organy spełnienie kryterium dochodowego w świetle art. 3 ust. 4 ustawy rodzi jedynie uprawnienie do pozytywnego załatwienia sprawy, o ile nie stoi temu na przeszkodzie cel ustawy, a rodzaj pomocy nie przekracza możliwości organów wynikającej z przyznanych mu środków i uprawnień.

Przedmiotem rozpoznania sprawy o sygn. [...] z racji osiągnięcia przez M. P. w miesiącu listopadzie 2007r., poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o pomoc, dochodu rzędu 497,32 zł – był zasiłek celowy specjalny przyznawany na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do treści tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 września 2009 r. I SA/Wa 1004/09). Zauważyć przy tym należy, że przyznaniu zasiłku celowego specjalnego musi towarzyszyć równolegle ocena zasadności przyznania tego rodzaju pomocy z punktu widzenia art. 11 czy 12 ustawy o przyznaniu prawa pomocy.

Oceniając prawidłowość zaskarżonych do sądu rozstrzygnięć w sprawie przyznania M. P. zasiłków celowych oraz zasiłku celowego specjalnego należy spojrzeć na kwestię przyznawania tej osobie pomocy społecznej w szerszym zakresie. Generalnie, M. P. od 2003r. wielokrotnie zwracał się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w różnej formie. Sprawy wywołane skargami M. P. na decyzje w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej były wielokrotnie rozstrzygane zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jak i Naczelny Sąd Administracyjny. Już w uzasadnieniach wyroków tych sądów wskazywano, że M. P. uczynił z pomocy społecznej w istocie źródło stałego utrzymania, pozostaje na utrzymaniu państwa, uzyskując łącznie kwotę rzędu 16.991,58 zł, nie przejawiając jednak inicjatywy w polepszeniu swej trudnej sytuacji materialnej czy poprzez odmowę jakiejkolwiek współpracy z pracownikami ośrodka pomocy społecznej czy poprzez odmowę podjęcia działania w celu zamiany mieszkania na mniejsze (tak w uzasadnieniach wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.06.2009 r. sygn. I OSK 392/09, z dnia 19.05.2010 r. sygn. I OSK 210/10, 16.01.2009 r. sygn. I OSK 342/08 czy z dnia 16.01.2009 r. sygn. akt I OSK 344/08).

W związku ze złożeniem w dniach: 04.04.2008r., 30.01.2009r., 15.06.2009r., 06.08.2009r. oraz w dniu 11.08.2009r. wniosków o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych organ pierwszej instancji był zobowiązany do zainicjowania czynności, o których stanowi art. 106 i 107 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 4. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, w tym, o których mowa w art. 103, wydania opinii w celu ustanowienia rodziny zastępczej w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, dokonywania oceny sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oraz skierowania dziecka do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej.

Ust. 4 i 5 tego przepisu stanowią, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych oraz, że pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji

o odmowie przyznania świadczenia.

Istotne przy tym jest, że podstawowe kryterium przyznania prawa pomocy, którym jest kryterium dochodowe ustala się zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy w ten sposób, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca,

w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia(6) oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Obowiązki organu administracyjnego wynikające z zacytowanych przepisów są jednoznaczne i ich spełnienie warunkuje w ogóle ocenę merytoryczną decyzji

w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej, stąd nie jest zasadny powtarzany przez skarżącego w odwołaniu oraz w skardze zarzut, że organ pierwszej instancji znając sytuację bytową skarżącego z racji ubiegania się od lat świadczeń z pomocy społecznej nie powinien wraz z każdorazowym wniesieniem wniosku o pomoc żądać dokumentacji czy żądać od niego po raz kolejny wyjaśnień w kwestii dochodów, wydatków i innych okoliczności mających związek z sytuacją skarżącego. Na uwagę zasługuje w tym kontekście okoliczność uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. znak [...] umarzającej postępowanie w sprawie przyznania M. P. zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zaległych i bieżących opłat czynszowych. Jednym ze wskazań organu odwoławczego w tej sprawie było między innymi stwierdzenie, że z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej po złożeniu wniosku o pomoc należy każdorazowo ocenić sytuację potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej przy pomocy wskazanych w art. 106 i 107 wywiadu środowiskowego czy aktualizacji wywiadu. Organ pierwszej instancji prowadząc ponownie sprawę o przyznanie w/w zasiłku pod sygn. [...] oparł w sprawie ustalenia na wywiadzie przeprowadzonym z M. P. w dniu 11.08.2009r., czyniąc w ten sposób zadość wymaganiom ustawy o pomocy społecznej.

Generalnie w rozpoznawanych sprawach orzekające w sprawie organy zachowały wymogi postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 i 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i decyzje są zgodne z prawem materialnym, nie naruszające ram uznania administracyjnego.

W sprawie o przyznanie M. P. zasiłku celowego na pokrycie zaległych i bieżących opłat czynszowych zakończonej decyzją znak [...] kwestia znaczenia wywiadu środowiskowego szczególnie została podkreślona poprzez trafne uznanie, że skarżący uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przejawił brak współpracy w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Wypowiedział się w względzie wywiadu środowiskowego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt l OSK 1511/2007 stwierdzając, że "uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa podjęcia współdziałania z organem, poprzez uniemożliwienie mu (odmowę wyrażenia zgody) przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zobowiązuje organ do negatywnego załatwienia sprawy".

W pozostałych sprawach wywiad został przeprowadzony w dniu 11.08.2009r. Skarżący podał w nim, że uregulował zaległość czynszową, także wszystkie opłaty związane z użytkowaniem mieszkania są opłacone na bieżąco a jedynie posiada zaległość wobec spółdzielni mieszkaniowej z tytułu odsetek. Środki na opłacenie zaległości miały pochodzić z pożyczek, z tym, że skarżący odmówił podania nazwisk pożyczkodawców, co słusznie organy uznały za kolejny przejaw braku woli współpracy z organem.

Skoro ustalona sytuacja dochodowa skarżącego nie pozwalała na bieżące i zaległe regulowanie tych należności, zasadnie pracownik socjalny wezwał skarżącego do wykazania źródeł pochodzenia środków, z których skarżący dokonywał ww. opłat. Oświadczenie skarżącego, że zaciągał na ten cel pożyczki, nie zostało w żaden sposób udowodnione, ani nawet uprawdopodobnione. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dokonania pożyczek tj. umowy pożyczki i nie podał danych osób , od których pożyczał pieniądze. Musi budzić uzasadnione wątpliwości organów pomocy społecznej okoliczność, że skarżący nie mając własnego źródła dochodu umożliwiającego spłatę pożyczek, uzyskał pożyczki na łączną kwotę - jak sam oświadczył - 45.000,00 zł.

W szczególności należy w związku z powyższym podkreślić, że wobec braku faktycznego zadłużenia w spółdzielni z racji uregulowania bieżących i zaległych należności za czynsz (co organ ustalił też z urzędu) brak było podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącego o przyznanie stosownych zasiłków

z przeznaczeniem na powyższy cel.

Za prawidłową należy też uznać ocenę orzekających w sprawie organów pomocy społecznej, że zestawienie poniesionych przez skarżącego wydatków

z udokumentowanym dochodem skarżącego wskazuje na istnienie dysproporcji,

o której mowa w art. 12 tej ustawy. Wydatkował nie tylko na czynsz ale także na wymianę okien w kwocie ok. 5000 zł

Powyższe ustalenia organów obu instancji dodatkowo znajdują potwierdzenie w ujawnieniu przez organy faktu zatajenia przez skarżącego, że był właścicielem działki położonej w miejscowości B, którą sprzedał zawierając umowę notarialną w Kancelarii Notarialnej. Wyjaśnienia skarżącego, co do okoliczności i motywów sprzedaży tej nieruchomości nie mogą zmienić oceny postępowania skarżącego co do faktu, że nie poinformował o tym pracownika socjalnego, ani tego, że nie zaprzecza, iż dokonał zbycia tej działki.

Co do kwestii samodzielnego przezwyciężenia trudności i poprawy sytuacji skarżącego poprzez wynajem części mieszkania lub jego zamianę na mniejsze, należy stwierdzić, że niestawiennictwo skarżącego w dniu 01.10.2009r na rozprawie wyznaczonej w celu udzielenia w tym zakresie pomocy przez organ nie ma w gruncie rzeczy w ocenie Sądu rozstrzygającego znaczenia. Ta okoliczność jest jednym z elementów stanu faktycznego, którego całościowa ocena prowadzi do wniosku o braku współpracy M. P. z organem pomocy społecznej. Odnosząc się ściślej do zarzutu pełnomocnika skarżącego, że organy wyprowadziły z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej obowiązek niewymieniony w hipotezie tego przepisu tj. obowiązek podporządkowania się zaleceniom pracownika socjalnego co do sposobu zarządu majątkiem podnieść należy, że organy pomocy społecznej nie są uprawnione do rozporządzania mieszkaniem skarżącego, a jedynie mogą świadczyć pomoc w tym zakresie. Jakkolwiek uznać należy, że skarżący usprawiedliwiając nieobecność na rozprawie, przedstawił zaświadczenie lekarskie z dnia 29.09.2009r o zaostrzeniu choroby i temperaturze 38,5 st. C, to jednak na żadnym etapie postępowania nie podejmował współpracy z organem w zakresie wynajmu, czy zamiany mieszkania.

Odnośnie zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego zignorowania przez organ pomocy społecznej orzeczenia potwierdzającego istnienie grzyba

w mieszkaniu skarżącego, to argumentacja ta nie mogła odnieść zamierzonego skutku w rozpatrywanych sprawach, bowiem przedmiotem skarg nie było świadczenie w postaci zasiłku celowego na remont mieszkania.

Dokonując odrębnej oceny decyzji znak [...], której przedmiotem z racji osiągnięcia przez M. P. dochodu przekraczającego kryterium dochodowe tj. kwoty 497,32 zł był zasiłek celowy specjalny stwierdzić należy, że również w tej sprawie zasadnym było oparcie odmowy przyznania tego zasiłku ze względu na brak współpracy skarżącego z organem a także z uwagi na ujawnione dysproporcje w dochodach i wydatkach.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji pod kątem ich zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów postępowania zawartych

w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, co zarzucono w skargach. Organy, zgodnie z obowiązującymi przepisami. wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny. Wydane w sprawach decyzje w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia w zakresie stanu faktycznego i przedstawiły przepisy , które miały zastosowanie w przedmiotowych sprawach, prawidłowo interpretując ich treść.

Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 ust. 1, art. 4, art. 7 pkt 1, 5 i 6, art. 11 ust. 1 i 2, art. 12, art. 16 ust. 2 i art. 100 jak zarzucały skargi.

Materiał dowodowy uzasadnia stanowisko tych organów, że odmowa przyznania wnioskowanych świadczeń z zakresu pomocy społecznej była uzasadniona. Odmawiając przyznania wnioskowanych świadczeń, organy wykazały okoliczności stanowiące podstawę podjętych rozstrzygnięć.

Skargi nie mogą być uwzględnione, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).