Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 15/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 8 art. 59 art. 60 art. 61
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 września 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...], w sprawie ustalenia S. P. opłatę za pobyt syna – W. P. w Ośrodku [...]/Domu Pomocy Społecznej w [...] w kwocie 1.348,71 zł.

Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Wójt Gminy [...], decyzją z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalił S. P. opłatę za pobyt jego syna – W. P. w Ośrodku [...]/Domu Pomocy Społecznej w [...] w kwocie 1.348,71 zł oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej powoływanej jako ustawa) - mających zastosowanie w sprawie i wskazał, że S. P. jest ojcem W. P., w związku z czym jako jedyny z kręgu osób uprawnionych do ponoszenia kosztów związanych z pobytem syna w DPS jest zobowiązany, zgodnie z art. 61 ustawy, do wnoszenia w części opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej, bowiem biologiczna matka W. P. nie żyje, a on sam nie ma żony ani dzieci. Dodał, że W. P. ponosi odpłatność w wysokości 70% swojego dochodu, tj. w kwocie 644,60 zł, a średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Ośrodku [...] DPS w [...] wynosi 2.660,67 zł, na podstawie zarządzenia Nr [...] Starosty [...] (opubl. Dz. Urz. Woj. [...] z [...], poz. [...]) . Organ zaznaczył, że Gmina [...] wnosi zastępczo opłatę za pobyt W. P. w DPS w kwocie różnicy pomiędzy jego odpłatnością a średnim miesięcznym kosztem utrzymania, stąd też przysługuje gminie prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków stosownie do art. 61 ust. 3 ustawy. Jednocześnie wyjaśnił, że osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej może ubiegać się o częściowe lub całkowite zwolnienie wówczas, gdy decyzja ustalająca wysokość stanie się ostateczna. Następnie podał, że w dniu 27 maja 2015 r. zostało ponownie przeprowadzone postępowanie administracyjne w formie wywiadu alimentacyjnego, z ustaleń którego wynika, że dochód rodziny S. P., na który składa się jego emerytura w kwocie 1.567,53 zł i wynagrodzenie żony w kwocie 2.517,18 zł, stanowi łącznie 4.084,71 zł, stąd jest on zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w Ośrodku [...] DPS w [...] w wysokości wyższej niż 200 zł miesięcznie na podstawie umowy z dnia 15 lipca 2011 r., nr [...], zawartej z Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Wyjaśnił równocześnie, że faktyczny dochód rodziny w kwocie 4.084,71 zł przekracza 300% kryterium dochodowego ustalonego dla rodziny w kwocie 2.736,00 zł (456,00 zł x 2 osoby x 300%), co spowodowało, że S. P. jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za pobyt syna w Ośrodku [...] DPS w [...] w wysokości 1.348,71 miesięcznie. Organ pierwszej instancji rozważył także sytuację zdrowotną S. P. i ponoszone przez niego koszty leczenia i zakupu leków (kserokopia karty leczenia szpitalnego z dnia 3 grudnia 2014 r.), wynoszące łącznie 123,33 zł miesięcznie, dodając, że innych kosztów strona nie ponosi. Ustalił ponadto, że strona jest osobą samodzielną i nie wymaga opieki i pomocy innych osób.

Powołując się na zapisy zamieszczone w wywiadzie środowiskowym z dnia 12 czerwca 2015 r., organ wskazał, że wszystkie koszty związane z dodatkową pomocą, w tym dojazd do Ośrodka, kieszonkowe, lekarstwa nierefundowane w wysokości 300,00 zł przekazywane były przez S. P. synowi z jego renty, po wcześniejszym wniesieniu opłaty za pobyt w Ośrodku. W konkluzji uzasadnienia organ stwierdził, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione było interesem społecznym, który wymaga, aby odpłatność ponosiły osoby zobowiązane już od dnia wydania decyzji, gdyż zmniejszy to obciążenia finansowe gminy, która ponosi zastępczo opłaty.

Od powyższej decyzji odwołał się S. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż decyzja Wójta Gminy [...] narusza jego interes prawny w zakresie niewłaściwego ustalenia sytuacji życiowej i finansowej rodziny. Zarzucił organowi, że nie wziął w ogóle pod uwagę małżeńskiej umowy majątkowej zawartej w dniu 7 kwietnia 2011 r., ustanawiającej rozdzielność majątkową (każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem), stąd też dochody każdego z nich należą do majątku osobistego i dlatego dochód jego żony nie powinien być brany pod uwagę. W związku z tym organ pierwszej instancji nieprawidłowo obliczył dochód rodziny i kryterium dochodowe strony. Wywodził, że w przypadku braku aprobaty dla powyższej argumentacji i uznania, że dochód jest prawidłowo ustalony to organ pierwszej instancji całkowicie pominął zobowiązania i stałe wydatki rodziny, na które składają się opłata za opał w kwocie 500,00 zł miesięcznie, wodę - 35,00 zł, odpady - 26,00 zł, telefon - 98,00 zł, gaz - 45,00 zł, prąd - 267,00 zł, wodociągi i kanalizację - 63,00 zł, podatek - 26,00 zł, zakup leków 123,00 zł, wyżywienie - 1.500,00 zł, paliwa - 200,00 zł, ubezpieczenie samochodu - 129,00 zł, dojazdy do pracy - 150,00 zł, zakup odzieży - 200,00 zł, środków czystości - 50,00 zł, opłata za DPS - 200,00 zł oraz koszty dojazdu do syna 2 x w miesiącu 80,00 zł, zakup żywności - 200,00 zł miesięcznie, środki czystości - 30,00 zł i odzieży - 600,00 zł. Łącznie zobowiązania i wydatki stanowią kwotę 3.972,00 zł. Odnosząc się do nadania przez organ rygoru natychmiastowej wykonalności podniósł, że rygor ten powinien być uchylony z uwagi na fakt, iż żadna z przesłanek uprawniających organ do nadania decyzji rygoru nie wystąpiła, stąd okoliczności sprawy nie uzasadniają do zastosowania regulacji art. 108 § 1 K.p.a.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołującego, organ odwoławczy opisaną na wstępie decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że materialnoprawną podstawę orzekania stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Wskazało, że stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Dom pomocy społecznej pokrywa w całości wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych (art. 58 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast w myśl art. 60 ust. 1 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Koszt ten jest ustalany przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa - w zależności od zasięgu domu pomocy społecznej - i ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 ustawy).

Po przywołaniu art. 61 ust. 1 pkt 1-3 ustawy, ustalającego kolejność do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz art. 64 ustawy, regulującego kwestię zwolnień od opłaty za pobyt w takiej placówce zaznaczyło, że do wniesienia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zobowiązani są: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Wobec powyższego SKO stwierdziło, że w pierwszej kolejności do wnoszenia opłaty jest zobowiązany mieszkaniec domu, a dopiero gdy osoba ta nie jest w stanie uiścić takiej opłaty w pełnej wysokości, to obowiązek ponoszenia opłat obciąża kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych oraz właściwą gminę. Zgodnie zaś art. 103 ust. 2 ustawy kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu, wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku, gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64 ustawy. Na tle przytoczonych uregulowań podało, że adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej może być osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1 ustawy, doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ewentualne zwolnienie, stosownie do art. 64 ustawy, w całości lub w części z ustalonej opłaty.

Odnosząc się do realiów rozstrzyganej sprawy organ odwoławczy potwierdził, że ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. S. P. jest ojcem biologicznym W. P., w związku z czym jako jedyny (matka nie żyje, a on nie ma żony ani dzieci) jest zobowiązany zgodnie z art. 61 ustawy do wnoszenia w części opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej, obciążonego również tą odpłatnością w wysokości 70 % swojego dochodu, tj. w kwocie 644,60 zł, przy czym średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Ośrodku [...] DPS w [...] wynosi 2.689,95 zł. Organ odwoławczy zgodził się również z ustaleniami w zakresie dochodu rodziny, uznając, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że S. P. zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. J., a na dochód rodziny składa się jego emerytura w kwocie 1.536,36 zł i wynagrodzenie żony w kwocie 2.517,18 zł, co wynosi łącznie 4.053,54 zł. Zwracając uwagę na treść art. 6 pkt 4 i 14 ustawy, SKO nie zgodziło się z argumentacją odwołującego, że dochód jego żony nie powinien być brany pod uwagę, skoro została zawarta małżeńska umowa majątkowa w dniu 7 kwietnia 2011 r., ustanawiająca rozdzielność majątkową, bowiem okoliczność ta w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Kolegium nie uwzględniło też wywodów odwołującego, że ponosi on wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i wszystkie koszty związane z dodatkową pomocą dla syna, w tym dojazd do Ośrodka, kieszonkowe, lekarstwa nierefundowane w wysokości 300 zł, skoro z ustaleń wywiadu przeprowadzonego w dniu 12 czerwca 2015 r. wynika, że pomoc ta przekazywana była dla syna z jego renty, po wniesieniu opłaty za pobyt w Ośrodku.

W tej sytuacji, organ odwoławczy nie znalazł uzasadnienia dla zwolnienia S. P. z obowiązku partycypowania w kosztach odpłatności za pobyt syna W. P. w Ośrodku [...]/Domu Pomocy Społecznej w [...], podzielając także stanowisko organu pierwszej instancji co do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 K.p.a., a to z uwagi na interes społeczny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 16 września 2015 r. S. P. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 30 czerwca 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że skarżący i A. J. stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy pomiędzy małżonkami ustanowiona została rozdzielność majątkowa i, że nie prowadzą oni wspólnego gospodarstwa domowego, pomimo wspólnego zamieszkiwania, zwłaszcza, że przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie o orzeczenie separacji między skarżącym a jego małżonką.

Wobec powyższego podniósł, że został popełniony błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na niewłaściwym wyliczeniu dochodu rodziny skarżącego w wysokości 4.053,54 zł, a co się z tym wiąże, niewłaściwie obliczono opłatę za pobyt syna skarżącego w Ośrodku [...]/Domu Pomocy Społecznej w [...] - w kwocie 1.348,71 zł.

W świetle tak sformułowanych zarzutów skarżący uznał, że zostały naruszone przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez niepodjęcie jakichkolwiek kroków, zmierzających do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżący podkreślił dodatkowo, że nie jest w stanie ponosić wyższej opłaty, aniżeli uiszczana do tej pory, nawet przyjmując, że organ był do tego zobowiązany. W uzasadnieniu skargi przytoczono ponownie stan faktyczny sprawy, akcentując fakt nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez skarżącego i jego małżonkę oraz istniejącą pomiędzy nimi rozdzielność majątkową. Skarżący zakwestionował także ustalenia organów w przedmiocie miesięcznej wysokości ponoszonych stałych wydatków i obciążających go zobowiązań.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 19 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego ponowił argumentację skargi oraz odwołania. Dodał, że uzyskał od swojego mandanta informację o orzeczonej przez Sąd Okręgowy w [...] separacji pomiędzy skarżącym a jego małżonką.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] ustalającą skarżącemu odpłatność z tytułu pobytu jego syna w Ośrodku [...]/Domu Pomocy Społecznej (w dalszym ciągu zwanym DPS).

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej jako ustawa lub ustawa o pomocy społecznej). Zaskarżona decyzja odwoławcza wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, zgodnie z którym organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję pierwszoinstancyjną jeśli stwierdza, że decyzja ta jest prawidłowa, czyli, że ocena organu drugiej instancji jest co do istoty sprawy taka sama, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Jak zaznaczono na wstępie przedmiotem rozstrzygania przez organy była kwestia odpłatności skarżącego za pobyt syna w DPS za kolejny okres przebywania.

Z okoliczności sprawy wynika, że syn skarżącego przebywa w DPS od 6 lipca 2011 r., na podstawie decyzji organu nr [...], a skarżący dotychczas ponosił opłatę za pobyt syna w DPS na podstawie umowy nr [...], z dnia 15 lipca 2011 r., w kwocie 200 zł miesięcznie, przy braku wcześniejszej decyzji w tym zakresie. Stosownie do treści art. 59 § 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 60 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej: o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta), o zasięgu powiatowym ustala starosta, o zasięgu regionalnym ustala marszałek województwa, a informacje o powyższym są ogłaszane w dziennikach urzędowych ww. podmiotów. Ogłoszenie stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Jak wynika z treści art. 61 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o pomocy społecznej obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy - w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, - w przypadku zaś osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez wymienione wyżej osoby. W art. 61 ust. 3 ustawy wskazano, iż w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 2a z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te wnosi zastępczo gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, gminie zaś przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS indywidualizuje zatem przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 i 2 ustawy obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach podmioty. Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w DPS mogą być: osoba skierowana, a także osoba bądź osoby z kręgu podmiotów wskazanych w ww. przepisach, a jej przedmiotem jest ustalenie przypadającej na nich kwoty opłaty. Natomiast obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, ale decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w DPS przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Z brzmienia art. 103 ust. 2 ustawy wynika, iż celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie opłaty "wnoszonej" przez te osoby, której obowiązek ponoszenia został już ustalony. W świetle przytoczonych wyżej przepisów oraz biorąc pod uwagę dokładnie wyjaśniony stan faktyczny tej sprawy, należy podkreślić, że organy obu instancji w sposób prawidłowy zinterpretowały jak i zastosowały wobec skarżącego przepisy regulujące ustalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej zarówno w zakresie ustalenia tego obowiązku, jak i jego wysokości.

Jak bowiem wynika z niespornych okoliczności sprawy decyzja, o jakiej stanowi art. 59 ust. 1 ustawy o ustaleniu opłaty za pobyt syna w DPS, której stroną byłby skarżący w aktualnych okolicznościach rodzinnych i dochodowych nie została dotychczas wydawana. Z niekwestionowanych ustaleń organu wynika, że przebywający w Ośrodku [...]/Domu Pomocy Społecznej jest osobą samotną i jedynym jego krewnym w rozumieniu art. 61 ust. 1 ustawy jest skarżący (wstępny). Obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat wynika wprost z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy i stąd też w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy (vide: Wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1171/09, LEX nr 594941).

Jak już powiedziano podstawą materialnoprawną regulującą sprawę ponoszenia opłat za pobyt w DPS stanowi ustawa o pomocy społecznej. Przepisy tej ustawy nie przewidują i nie zawierają możliwości dokonywania oceny pod względem zasad słuszności i nie ma w tej ustawie regulacji pozwalającej na zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych opłat. Zauważyć przyjdzie, że stosownie do treści powołanych wyżej przepisów ustawy organy, ustaliły wysokość gospodarującego wspólnie z żoną dochodu skarżącego będącego podstawą obliczenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w łącznej kwocie 4.084,71 zł. W tym zakresie, w kontekście wątpliwości wyrażonych w skardze należy wyjaśnić, że w sprawie prawidłowo wykazano, że sytuacja dochodowa rodziny skarżącego, w myśl art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy, kwalifikuje go do ponoszenia opłaty za pobyt syna w DPS. Skoro bowiem na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżący był osobą wspólnie gospodarującą z żoną, to jak zasadnie uznano, jego dochodem w realiach tej sprawy jest dochód, w rozumieniu powołanego wcześniej art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jego dwuosobowej rodziny, także zdefiniowanej na tle art. 6 ust. 14 ustawy, wedle którego rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zatem wobec faktu, że stanowiący w tym przypadku podstawowe i jedyne kryterium możliwości materialnych skarżącego dochód na osobę w jego rodzinie, który jak wykazano w oparciu o dane przedstawione przez samego skarżącego przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (2.736 zł), to kwota ta pomnożona właśnie przez liczbę członków tej rodziny po odjęciu od łącznej kwoty dochodu rodziny, daje stosownie do regulacji ustawowej art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy obraz finansowych możliwości skarżącego, jako osoby potencjalnie zobowiązanej do ponoszenia opłaty za pobyt syna w DPS. W rozpatrywanej sprawie jest to kwota 1.317,54 zł.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że ustalając dochód rodziny skarżącego należało uwzględnić jego świadczenie emerytalne w kwocie 1.567,53 zł i wynagrodzenie żony w kwocie 2.517,18 zł. Zauważyć przyjdzie, że skarżący w trakcie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego (27 maja 2015 r.) oświadczył, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z żoną i utrzymują się z jego emerytury i dochodów żony (karta 21 akt adm.). W tym stanie rzeczy trafnie wskazał organ odwoławczy, że nie ma doniosłości prawnej zawarta pomiędzy skarżącym a jego małżonką w dniu 7 kwietnia 2011 r. małżeńska umowa majątkowa, ustanawiająca rozdzielność majątkową. Jeszcze raz powtórzyć przyjdzie, że stosownie do treści art. 6 pkt 4 ustawy, dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie, a pojęcie rodziny oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zatem, ustanowienie między małżonkami rozdzielności majątkowej nie ma znaczenia w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, bowiem małżonkowie są rodziną według tej ustawy. Fakt, że skarżący z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkowa oznacza jedynie, że każdy z małżonków ma pełną swobodę w dysponowaniu swoim majątkiem. Pomimo rozdzielności majątkowej małżonkowie są nadal zobowiązani według swoich możliwości zarobkowych przyczyniać się do zaspakajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Takie stanowisko zawarto w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 512/14; z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 789/14; z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 790/14 (dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, htpp://orzeczenia.nsa.gov.pl), które Sąd orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i podziela.

Wobec tak jednoznacznej regulacji ustawowej, nie mogą także odnieść zamierzonego skutku wyartykułowane zarówno na etapie odwołania, jak i skargi, zarzuty sprowadzające się do naruszenia norm prawa procesowego, a to art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., głównie w kontekście wysokości ustalonej opłaty i braku uwzględnienia ogólnie pojmowanej sytuacji majątkowej i osobistej strony, podnoszone głównie z uwagi na znaczne pogorszenie stanu zdrowia skarżącego i związane z tym zwiększone wydatki. Należy jeszcze raz powtórzyć za organem odwoławczym, że okoliczności te pozostają bez znaczenia dla określonego wobec skarżącego w zaskarżonej decyzji obowiązku. Mogą one natomiast stanowić podstawę do wydania przez organ rozstrzygnięcia w trybie art. 64 ustawy o pomocy społecznej o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia całości lub części ustalonej opłaty, ale dopiero po jej konkretyzacji, która w niniejszej sprawie przybrała formę zaskarżonej decyzji.

Natomiast odnosząc się do zarzutów podniesionych na rozprawie, związanych z orzeczoną przez Sąd Okręgowy w [...] separacją pomiędzy skarżącym a jego małżonką dostrzec przyjdzie, że dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd zobowiązany jest brać pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy na dzień jej rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy.

Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd mimo subiektywnych odczuć skarżącego, skargę tę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.