Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 176/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu 2. wymierzono grzywnę organowi
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8 art. 52 par. 1 i par. 2, art. 53 par. 2b, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 37 par. 1 pkt 1, art. 37 par. 3 pkt 1, art. 35, art. 36 par. 1 i 2, art. 61 par. 3 , art. 12 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Y. K. na bezczynność Wojewody Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Z. dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Z. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Z. do załatwienia sprawy, IV. przyznaje od Wojewody Z. na rzecz skarżącego Y. K. sumę pieniężną w kwocie [...]([...]) złotych, V. wymierza organowi – Wojewodzie Z. grzywnę w kwocie [...]([...]) złotych, VI. zasądza od Wojewody Z. o na rzecz skarżącego Y. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Podaniem z dnia 13 października 2020 r., wniesionym do Wojewody w dniu [...] października 2020 r., Y. K. (określany dalej jako "skarżący") zwrócił się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dodatkowe dokumenty dosyłając [...] listopada 2020 r.

Pismem z dnia 12 marca 2021 r. Wojewoda wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w punkcie obsługi cudzoziemców Z. Urzędu Wojewódzkiego w S., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W dniu 7 maja 2021 r. skarżący wykonał wezwanie i stawił się w siedzibie organu, dopełniający wymaganych formalności.

Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r., skarżący, działając poprzez pełnomocnika, wniósł o wydanie decyzji w jego sprawie wskazując, że wniosek złożył 14 października 2021 r. i oczekuje potraktowania sprawy jako pilnej i doręczenia decyzji w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca 2021 r., pod rygorem podjęcia dalszych działań prawnych, w tym złożenia skargi na przewlekłość postępowania.

Kolejnym pismem z dnia 30 sierpnia 2021 r. skarżący ponownie wniósł o wydanie decyzji powołując się na przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiący o prawie wniesienia ponaglenia w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie.

Wojewoda pismem z dnia 18 października 2021 r. zwrócił się do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej w Gdańsku o udzielenie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354).

Zawiadomieniem z dnia 22 października 2021 r. Wojewoda poinformował skarżącego, że decyzja w jego sprawie zostanie podjęta do dnia 22 grudnia 2021 r.

Skargą z dnia 25 października 2021 r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej określanej jako "p.p.s.a.", zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 oraz art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu. Skarżący wniósł o:

1) zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w sprawie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

2) dokonanie kontroli bezczynności Wojewody w kontekście postępowania administracyjnego, którego dotyczy niniejsza skarga;

3) orzeczenie, że bezczynność w przedmiotowym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, także wówczas, gdyby wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, tj. jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu;

4) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.);

5) zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości [...] zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie;

6) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został złożony 14 października 2020 r. Od tego czasu strona nie uzyskała decyzji, ani żadnej informacji o planowanym terminie jej wydania. Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. skarżący, działając przez pełnomocnika, wniósł ponaglenie, w którym zawnioskował o pilne wydanie decyzji. Ponaglenie to pozostało bez odpowiedzi. Kolejne ponaglenie zostało wysłane dnia 3 września 2021 r., jednak również ono pozostało bez odpowiedzi i nie doprowadziło do załatwienia sprawy, ani nawet do przesłania informacji na jakim etapie jest jej rozpatrywanie, czy też kiedy decyzja zostanie wydana. Zatem Wojewoda uchybił także obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a. - nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie podawał przyczyn tego stanu rzeczy. Obecnie, po ponad roku od złożenia wniosku przez skarżącego, postępowanie administracyjne nie zostało zakończone. Skarżący zauważył, że w żaden sposób nie przyczynił się do przedłużenia prowadzonego postępowania.

Mając na uwadze powyższe skarżący za uzasadnione uznał przyjęcie, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej bierną postawę organu, bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Zdaniem skarżącego, sytuacja, w której czeka tak długo na rozstrzygnięcie organu, który w żaden sposób nie reaguje na kolejne ponaglenia, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Uzasadniając zgłoszone roszczenia odszkodowawcze skarżący wskazał, że wnioskowana kwota z jednej strony zrekompensuje mu negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; z drugiej, będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania; po trzecie, jest potrzebna dla osiągnięcia celu skargi na bezczynność, tj. zwalczenia bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania. W ocenie skarżącego, przyznając mu sumę pieniężną należy zwrócić uwagę również na wartość jaką jest godność człowieka i negatywne odczucia związane z bezczynnością organu (przewlekłym prowadzeniem postępowania), które są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność (przewlekłość) przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC, według którego, po pierwsze istnieje silne domniemanie, iż nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i domniemanie to może być obalone tylko przy należytym uzasadnieniu takiego stanowiska przez sąd krajowy, a po drugie konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 442/18).

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ zauważył, że wniosek z dnia 14 października 2020 r., który wpłynął za pośrednictwem operatora pocztowego, zawierał braki formalne.

Ponadto, od 14 marca 2020 r. obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego, który przekształcił się w stan epidemii, obowiązujący do chwili obecnej. W dalszej części Wojewoda przedstawił przepisy odnoszące się do statusu cudzoziemców przebywających na terytorium RP po wprowadzeniu stanu epidemii i zwrócił uwagę, że skarżący wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] lutego 2020 r. na podstawie wizy krajowej. Uwzględniając wprowadzone ustawą specjalną rozwiązania dotyczące sytuacji prawnej cudzoziemców przebywających na terytorium Polski po wprowadzeniu stanu epidemii, należy uznać, iż pobyt skarżącego na dzień złożenia przez niego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, tj. 14 października 2020 r. należy uznać za legalny.

Następnie Wojewoda opisał chronologię korespondencji prowadzonej w sprawie akcentując, że dopiero dzień 14 maja 2021 r., kiedy uzupełniony został brak wniosku, należy przyjąć jako datę wszczęcia postępowania.

Organ wyjaśnił, że uzyskanie informacji od Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w trakcie prowadzonego postępowania stanowi czynność, która przerywa bieg terminów procesowych. Termin na przekazanie informacji dla powołanych do tego organów wynosi 30 dni od dnia otrzymania zapytania lub w uzasadnionym przypadku - 60 dni od dnia otrzymania zapytania. W rozpoznawanej sprawie nie minął jeszcze 30- dniowy termin do udzielenia informacji dla powyższych służb. Od informacji tych zależy w jakim kierunku potoczy się dalsze postępowanie w sprawie.

Nadto, dnia 22 października 2021 r. organ zawiadomił skarżącego o oczekiwaniu na informacje od organów opiniujących i o przedłużeniu postępowania w sprawie do dnia 22 grudnia 2021 r. Jednocześnie zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia dowodów potwierdzających posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium Polski, tj. wymogu określonego w art. 114 ust. 1 pkt. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz dokumentów potwierdzających posiadanie aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenia pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Polski, tj. przesłanki wskazanej w art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. a) ustawy o cudzoziemcach.

Zdaniem Wojewody, zarzut bezczynności nie znajduje uzasadnienia. Z uwagi na nadzwyczaj dużą liczbę wpływających do Wojewody wniosków w sprawach legalizacji pobytu możliwość organu w natychmiastowym rozpatrzeniu każdego wniosku są ograniczone.

Wojewoda podkreślił, że pierwszą informację o możliwości wydłużenia terminu załatwienia sprawy skarżący otrzymał w dniu osobistego stawiennictwa w organie, a następnie pismem z dnia 22 października 2021 r, w którym w oparciu o treść art. 35 k.p.a. wskazano nowy termin załatwienia sprawy do dnia 22 grudnia 2021 r., wynikający z oczekiwania na udzielenie informacji od organów opiniujących, a także w związku z koniecznością uzupełnienia brakującego materiału dowodowego.

Nadto, sprawa skarżącego nie mogła być załatwiona w sposób wybiórczy, bowiem naruszałoby to przyjętą przez organ zasadę równego traktowania stron postępowań ubiegających się o legalizację pobytu.

W odniesieniu do żądania zasądzenia od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości [...] zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie Wojewoda wskazał, że po wprowadzeniu stanu epidemii przepisy ustawy specjalnej częstokroć polepszały sytuację cudzoziemców poprzez petryfikowanie określonych uprawnień lub odłożenie w czasie określonych obowiązków.

Przez cały okres oczekiwania na wydanie decyzji skarżący przebywał na terytorium RP legalnie i mógł wykonywać pracę (posiada zezwolenie typ A wydane przez Wojewodę ważne do dnia [...] grudnia 2022 r.). Skarżący nie może zatem powoływać się na negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, bowiem w sposób nieprzerwany mógł korzystać ze wszystkich uprawnień wynikających z jego legalnego pobytu na terytorium RP. Skarżący w skardze nie podał czy poniósł szkodę, jakiego rodzaju jest to szkoda i co więcej, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy bezczynnością organu a poniesioną szkodą. Sama sugestia, że skarżący miał negatywne przeżycia psychiczne i odniósł krzywdę moralną związaną z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, jest gołosłowna i nie poparta żadnymi dowodami na tą okoliczność. Zatem roszczenie skarżącego o odszkodowanie jest całkowicie bezzasadne.

W ocenie organu, z treści pisma skarżącego przedłożonego do akt sprawy w dniu 23 czerwca 2021 r. w żaden sposób nie wynika, iż jego nadawca chce skorzystać z instytucji ponaglenia przewidzianego w art. 37 k.p.a. Natomiast sformułowania użyte w piśmie, które wpłynęło do organu w dniu 8 września 2021 r. pozwalają uznać, iż pełnomocnik skarżącego jedynie ponawia swój wniosek o wydanie decyzji. Skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który z całą pewnością posiada wiedzę na temat poprawnego redagowania pism urzędowych. Adresatem ww. korespondencji był Wojewoda, nie zaś organ wyższego stopnia właściwy do rozpatrzenia ponaglenia, tj. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie.

W dniu 16 grudnia 2021 r. Wojewoda przesłał do Sądu drogą elektroniczną decyzję z dnia [...] grudnia 2021 r. udzielającą skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 18 czerwca 2021 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o wydanie decyzji w sprawie skarżącego wskazując, że wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę został złożony w dniu 14 października 2020 r. i oczekuje na potraktowanie sprawy jako pilnej i doręczenia decyzji w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca 2021 r., pod rygorem podjęcia dalszych działań prawnych, w tym złożenia skargi na przewlekłość postępowania. W następnym piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego ponownie wniósł o wydanie decyzji zezwalającej skarżącemu na pobyt czasowy i pracę, zgodnie ze złożonym wnioskiem i jej doręczenie w terminie do dnia 10 września 2021 r. W piśmie tym pełnomocnik skarżącego powołał się na przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiący o prawie wniesienia ponaglenia w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie i przypomniał, że wniosek w niniejszej sprawie został złożony w dniu 14 października 2020 r., "zaś ponaglenie w tej sprawie, zawarte w piśmie z dnia 18 czerwca 2021 r., pozostało bez odpowiedzi."

Treść pisma z dnia 18 czerwca 2021 r. nie dość precyzyjnie określała jego charakter procesowy, tzn. czy jest to tylko prośba o przyspieszenie rozpoznania sprawy, czy ma charakter ponaglenia. Nie została również zaadresowana do organu wyższego stopnia, jak stanowi o tym przepis art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. Jednak już z kolejnego pisma z dnia 30 sierpnia 2021 r. jednoznacznie wynika, że strona skarżąca (jej pełnomocnik) pragnęła aby pismo z 18 czerwca 2021 r. zostało potraktowane jako ponaglenie, czemu dała wyraz w cytowanym wyżej fragmencie pisma z 30 sierpnia 2021 r. powołując się przy tym na przepisy dot. ponaglenia.

Kontrolując zatem spełnienie warunków formalnych do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd stwierdził, że wniesiona skarga jest dopuszczalna i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Według postanowień art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Art. 35 k.p.a. stanowi, że:

§ 1. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

§ 2. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.

§ 3. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

§ 3a. Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania.

§ 4. Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a.

§ 5. Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).

W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy administracyjnej zainicjowanej złożonym przez stronę skarżącą wnioskiem.

Co do zasady, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wniosek skarżącego wpłynął do Wojewody w dniu 14 października 2020 r. Pierwszą czynność procesową w sprawie, polegającą na wezwaniu strony do uzupełnienia braków wniosku i osobistego stawiennictwa organ podjął dopiero 12 marca 2021 r., a więc po pięciu miesiącach.

W tym miejscu celowym jest przypomnienie, że zgodnie z 12 k.p.a.:

§ 1. Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

§ 2. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

W kontekście ww. przepisu, wbrew stanowisku organu zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę, nie ma istotnego znaczenia dla oceny bezczynności organu, stwierdzenie przez Wojewodę, że żądanie strony nie spełniało warunków formalnych, zaś skuteczne wszczęcie postępowania nastąpiło wraz z uzupełnieniem braków formalnych wniosku, co miało miejsce w maju 2021 r. Organ administracji powinien bowiem niezwłocznie wezwać stronę do uzupełnienia braków podania w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a. Brak takowego wezwania przez okres 5 miesięcy nie może pozostawać bez wpływu na ocenę sposobu procedowania przez Wojewodę. Organ nie może bowiem pozostawić żądania strony bez nadania mu jakiegokolwiek biegu procesowego przez szereg miesięcy bez narażenia się na zarzut zbędnej zwłoki lub opieszałości w podejmowanych czynnościach procesowych. Obowiązek sprawnego działania jest elementem tzw. prawa do dobrej administracji.

Kolejnym, istotną datą z punktu widzenia oceny działań Wojewody zmierzających do załatwienia sprawy jest kolejna czynność organu podjęta w sprawie, po uzupełnieniu przez skarżącego wniosku w maju 2021 r. Czynnością tą było skierowanie przez Wojewodę, standardowego w tego rodzaju sprawach pisma z dnia 18 października 2021 r. do właściwych organów w trybie przepisu art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Przepis ten stanowi, że przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (ust. 1).Komendanci, o których mowa w ust. 1, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub konsul przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (ust. 2). W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (ust. 3). Jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 2 lub 3, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (ust. 4).

Zatem Wojewoda zwrócił się do organów wymienionych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach dopiero po upływie kolejnych 5 miesięcy od uzupełnienia braków formalnych wniosku, podczas gdy jest to standardowa procedura, która powinna być wdrażana bez zbędnej zwłoki, także z powodów, dla których jest przewidziana.

Pismem z dnia 22 października 2021 r. organ zwrócił się do skarżącego z informacją o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy wskazując termin wydania decyzji do dnia 22 grudnia 2021 r. Z dołączonej do ww. pisma kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że informacja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 10 listopada 2021 r. Z tego względu uzasadnione są twierdzenia skargi, że do dnia jej sporządzenia w dniu 25 października 2021 r., a nawet wpływu skargi do organu (2 listopada 2021 r.), skarżący nie został poinformowany o przedłużeniu postępowania i planowanej dacie jego zakończenia. Niesporne przy tym jest, że do dnia wniesienia skargi na bezczynność organ nie załatwił sprawy w prawem przewidzianej formie.

Powyższe fakty świadczą o tym, że postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego było prowadzone przez organ w sposób znacznie dłuższy niż wymagały tego czynności niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.

Do uzupełnienia braków formalnych wniosku organ powinien wezwać stronę niezwłocznie, nie zaś po upływie dopiero 5 miesięcy. Kolejnych 5 miesięcy zajęło organowi skierowanie pisma do właściwych organów w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Zdaniem Sądu, podejmowane przez organ czynności w okresie od 14 października 2020 r. do dnia 18 października 2021 r. sprowadzały się do zapoznania się z wnioskiem i dołączonymi doń dokumentami oraz sporządzenia dwóch pism o charakterze formalnym. Przez szereg miesięcy organ pozostawał całkowicie bierny, nie dochowując terminów ustawowych zakończenia postępowania określonych przepisami w art. 35 i art. 36 k.p.a., a także zasad wskazanych w art. 8, art. 12 k.p.a. Z tego względu zarzut bezczynności organu w rozpoznaniu sprawy okazał się w pełni uzasadniony.

Wobec przekazania drogą elektroniczną przez Wojewodę Sądowi w dniu 16 grudnia 2021 r. decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r. udzielającej skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, bezczynności organu ustała, na skutek wydania ww. decyzji. Okoliczność ta skutkowała koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności, tj. w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt III sentencji wyroku wydanego w niniejszej sprawie.

Ustanie bezczynności nie zwalnia Sądu z obowiązku orzeczenia o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, okresy bezczynności Wojewody w niniejszej sprawie, naruszały terminy załatwienia sprawy w sposób rażący, nadzwyczajny i nie mający uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Na tą ocenę wpływa niewątpliwie nieskomplikowany charakter sprawy, która nie wymagała żmudnego gromadzenia dowodów, powoływania biegłych, przesłuchiwania świadków. Rażące naruszenie prawa było oczywiste i niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa. Bezczynność organu w podejmowanych czynnościach była pozbawiona racjonalnego uzasadnienia.

Sąd dostrzega, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie ma wpływ ilość składanych wniosków przez cudzoziemców, jednakże sytuacja w zakresie organizacji pracy przy rozpatrywaniu tego rodzaju wniosków od dłuższego czasu nie ulega zauważalnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa.

Z tego powodu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał za zasadne wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł, jako środka o charakterze prewencyjnym i dyscyplinującym. Ustalając symboliczną wysokość tej sumy Sąd wziął pod uwagę podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z obiektywnymi problemami utrudniającymi załatwienie sprawy w przewidzianym prawie terminie, w tym brakami kadrowymi i nieobecnościami pracowników mogącymi wynikać z powszechnie znanej sytuacji epidemiologicznej, które to jednak okoliczności tylko w pewnym stopniu mogą usprawiedliwiać, dwukrotne, 5 - miesięczne okresy bezczynności organu w sprawie.

Odnosząc się do wyrażonego w skardze żądania zasądzenia odszkodowania w wysokości [...] zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, Sąd stwierdził, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dają sądom administracyjnym prawa do zasądzania odszkodowań. Z uzasadnienia żądania wynika, że mógł on zostać uznany jako wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej może rekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji. W złożonej skardze strona nie wykazała jednak w żaden sposób, iżby dotknęły ją skutki związane z bezczynnością organu, prócz oczywistych, negatywnych odczuć wynikających z trwającego ponad akceptowalną miarę stanu niepewności co do wyniku i terminu ostatecznego załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze, w tym w szczególności stwierdzone okresy bezczynności organu, Sąd uznał, że żądana przez skarżącego kwota przyznania sumy pieniężnej w wys. [...] zł jest wygórowana, a adekwatną będzie tu kwota [...]zł. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z ewentualnego naruszenia dóbr osobistych oraz nie pełni funkcji odszkodowawczej.

O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi (100 zł) oraz koszty udziału w sprawie ustanowionego przez skarżącego pełnomocnika, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.