Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2779/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech asesor WSA Anna Tarnowska - Mieliwodzka Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2005 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 roku, numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA 2779/03

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2003 roku numer [...] Wojewody [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 roku numer [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 1957 roku wydanym w sprawie sygnatura akt [...] [...] Sąd Rejonowy w O. stwierdził, że F. M. nabył przez zasiedzenie własność działki gruntu o powierzchni [...] m², położonej w J. powiat O. przy ulicy [...], graniczącej od wschodu z targowiskiem gminnym, od zachodu z posesją [...], od północy z ulicą [...] i od południa z ulicą [...].

W trakcie postępowania przed Sądem Rejonowym w O., biegłemu sądowemu D.L. Sąd zlecił sporządzenie opinii technicznej dotyczącej nieruchomości położonej w J. przy ulicy [...]. Z treści opinii technicznej, sporządzonej przez biegłego sądowego wynika, że nieruchomość położona w J. i granicząca od północy z ulicą [...], od południa z ulicą [...], od wschodu z targowiskiem gminnym, a od zachodu z nieruchomością L. R. posiada powierzchnię [...] m².

W dniu 21 października 1983 roku została założona księga wieczysta o numerze Kw.[...]. W dziale I tejże księgi wieczystej wpisano działkę gruntu położoną w J. i oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m², a w dziale II, w oparciu treść postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] czerwca 1957 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] [...], jako właściciela nieruchomości opisanej w dziale I wpisano F. M.

Na wniosek F. M., biorąc pod uwagę sprostowanie powierzchni działki gruntu numer [...] ujawnione w ewidencji gruntów , w dniu [...] lutego 1986 roku w księdze wieczystej Kw.[...] dokonano wpisu poprzez zmianę określenia powierzchni działki gruntu numer [...] z [...]m² na [...] m².

Decyzją z dnia [...] grudnia 1991 roku numer [...] Burmistrz Miasta J. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w J., objętej treścią Kw.[...] i oznaczonej jako działka gruntu numer [...] o powierzchni [...] m², na działki o numerach [...] o powierzchni [...] m², [...] o powierzchni [...] m², [...] o powierzchni [...] m².

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 1997 roku wydanym w sprawie sygnatura akt [...] [...] Sąd Rejonowy w O. dokonał działu spadku po F. M. w ten sposób, że zabudowane działki gruntu położone w J., a objęte treścią księgi wieczystej Kw. [...] i oznaczone numerami [...] o powierzchni [...] m² i [...] o powierzchni [...] m² przyznał na własność E.K., a działkę gruntu oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m² przyznał na własność P.M. bez spłat i dopłat.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 roku numer [...] Burmistrz Miasta J. zatwierdził projekt podziału, między innymi działki gruntu położonej w J. a objętej treścią księgi wieczystej Kw. [...] i oznaczonej numerem [...] o powierzchni [...] m², na działki o numerach [...] o powierzchni [...] m² i [...] o powierzchni [...] m².

Aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1999 roku Repertorium [...] numer [...] E. K. sprzedała Gminie Miasta J. działkę gruntu położona w J. i oznaczona numerem [...] o powierzchni [...] m².

Z księgi wieczystej Kw.[...] odłączono działki gruntu o następujących numerach: działkę [...] o powierzchni [...] m² i założono dla tej nieruchomości księgę wieczystą Kw.[...], w której w dziale II wpisano jako właściciela E. K, działkę [...] o powierzchni [...] m² i założono dla tej nieruchomości księgę wieczystą Kw.[...], w której w dziale II wpisano jako właściciela P.M., działkę [...] o powierzchni [...] m² i założono dla tej nieruchomości księgę wieczystą Kw.[...], w której w dziale II wpisano jako właściciela Gminę Miasta J.. W księdze wieczystej Kw.[...] pozostała wpisana działka numer [...] o powierzchni [...] m², której właścicielką jest E. K.

W pismach z dnia [...] marca 2000 roku oraz z dnia [...] listopada 2000 roku E. K. domagała się wyjaśnienia powierzchni nieruchomości i przebiegu granic działek gruntu położonych w J. i oznaczonych numerami [...],[...],[...], poprzez zmianę granic tych nieruchomości bądź przyznanie słusznego odszkodowania.

W dniu [...] kwietnia 2001 roku E. K. wystąpiła do Starosty Powiatu [...] o wszczęcie postępowania w celu wyjaśnienia zmniejszenia powierzchni i ograniczenia przebiegu granic działek gruntu oznaczonych numerami [...], [...] [...], położonych w J. przy ulicy [...], przy ulicy [...] i przy ulicy [...] oraz rozpatrzenie możliwości jej zwrotu bądź innej formy słusznego odszkodowania.

Pismem z dnia [...] lipca 2001 roku Starostwo Powiatowe w O. wezwało E. K. do zgłoszenia się do w dniu[...] sierpnia 2001 roku do Starostwa celem ustalenia przedmiotu roszczenia.

Zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2001 roku Starostwo Powiatowe w O. poinformowało o wszczęciu na wniosek E.K. postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot [...] m² gruntu stanowiącego część dawnej działki położonej w J. i oznaczonej numerem [...] lub wypłaty słusznego odszkodowania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Starosta Powiatu [...] zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku E. K. o wypłatę odszkodowania za grunt o powierzchni około [...] m², zajęty pod drogę gminną-ulicę [...] w J., do czasu uzyskania ostatecznej decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa w/w działek przez Gminę J.

Decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Starosta Powiatu [...] umorzył postępowanie wszczęte na wniosek E.K, w części dotyczącej zwrotu gruntu o powierzchni około [...] m² lub wypłaty za ten grunt odszkodowania.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie z [...] lipca 2002 roku numer [...] Starosty Powiatu [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2002 roku numer [...] Starosty Powiatu [...].

W dniu 14 stycznia 2003 roku E.K, powołując się treść art.145 § 1 k.p.a., wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Wojewody [...] oraz o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Wojewody [...]. Jednocześnie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2003 roku E. K. powołała, jako podstawę wznowienia przepis art.145 § 1 pkt.1 k.p.a.

Postanowieniami z dnia [...] lipca 2003 roku numer [...] i numer [...] Wojewoda [...], powołując się na przepis art.145 § 1 pkt.1 i pkt.6 k.p.a., wznowił postępowania administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] oraz w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...]

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2003 roku numer [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Wojewody [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku numer [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 roku numer [...]

Postanowieniem z dnia [...] października 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy postanowienie z [...] lipca 2003 roku numer [...] Wojewody [...]

Decyzją z dnia [...] listopada 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2003 roku numer [...] Wojewody [...]

Na decyzję z [...] listopada 2003 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E.K. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa, bez określenia jakie normy prawne zdaniem skarżącej zostały naruszone, oraz wskazała na naruszenie konstytucyjnych zasad dotyczących ochrony prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga, choć z innych przyczyn niż podała to skarżąca, jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2003 roku numer [...] Wojewody [...]

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy.

W szczególności należy podkreślić, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku przeprowadzenia przez organ administracji publicznej nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jakim jest instytucja wznowienia postępowania. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową polegającą na stworzeniu prawnych możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji czy ostatecznego postanowienia. Zgodnie z treścią art.149 § 2 k.p.a. wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania przez właściwy organ co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie czy postępowanie było dotknięte jedną z wad, o których mowa w art.145 § 1 k.p.a. i art.145a k.p.a., a także przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną lub postanowieniem. Stosownie do treści art.151 k.p.a., właściwy organ administracji publicznej, w wyniku przeprowadzonego wznowionego postępowania administracyjnego, gdy nie ustali podstaw do uchylenia decyzji bądź postanowienia, o których mowa w art.145 § 1 k.p.a. i art.145a k.p.a., odmówi uchylenia dotychczasowej decyzji bądź dotychczasowego postanowienia. Natomiast jeżeli organ administracji publicznej ustali choćby jedną przyczynę wznowienia i brak jest jednocześnie przesłanek negatywnych, o których mowa w art.146 k.p.a., zobowiązany jest uchylić dotychczasową decyzję bądź dotychczasowe postanowienie i orzec co do istoty sprawy. Podkreślić w tym miejscu należy, że w tym postępowaniu znajdują także zastosowanie zasady, o których mowa w art.7 k.p.a. i art.77 § 1 k.p.a.

Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2002 roku numer [...], którą to decyzją organ utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2002 roku numer [...] Starosty Powiatu [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w części dotyczącej zwrotu gruntu o powierzchni około [...] m² lub wypłaty za ten grunt odszkodowania. Z treści decyzji organu I instancji wynika, że postępowanie o zwrot około [...] m² gruntu położonego w J. zostało wszczęte na wniosek E.K. Takie stwierdzenie organu administracji publicznej określa zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego, jako postępowania o zwrot części nieruchomości. Natomiast z akt sprawy nie wynika aby E.K. wystąpiła z takim żądaniem. Natomiast ze znajdujących się w aktach sprawy pism E.K. z [...] marca 2000 roku, [...] listopada 2000 roku wynika, że skarżąca domagała się "..wyjaśnienia powierzchni nieruchomości i przebiegu granic" działek gruntu oznaczonych numerami [...],[...],[...] położonych w J. poprzez zmianę granic tych nieruchomości bądź przyznanie odszkodowania. Z kolei w piśmie z dnia [...] kwietnia 2001 roku E. K. domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego w celu wyjaśnienia zmniejszenia powierzchni i ograniczenia przebiegu granic działek położonych w J. i oznaczonych numerami [...],[...] [...] oraz rozpatrzenie możliwości jej zwrotu bądź innej formy słusznego odszkodowania. Z akt sprawy nie wynika czy E.K. stawiła się w Starostwie Powiatowym w O. w celu wyjaśnienia przedmiotu jej żądania.

Ze znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia z [...] sierpnia 2001 roku wynika, że organ administracji publicznej wszczął, na wniosek skarżącej, postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot [...] m² gruntu stanowiącego część dawnej działki położonej w J. i oznaczonej numerem [...] lub wypłaty słusznego odszkodowania. Pomijając fakt, że stosownie do treści art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami) poprzedni właściciel bądź jego spadkobierca może żądać zwrotu jedynie wywłaszczonej nieruchomości lub jej części i to tylko wtedy, gdy zgodnie z treścią art.137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podkreślić należy, iż na podstawie decyzji Burmistrza Miasta J. z [...] grudnia 1991 roku działka numer [...] uległa podziałowi na działki oznaczone numerami [...] [...] i [...] a następnie w wyniku postanowienia Sądu Rejonowego w O. z [...] stycznia 1997 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] [...] zabudowane działki gruntu oznaczone numerami [...] i [...] przypadły na własność E. K. a działka oznaczona numerem [...] przypadła na własność P.M. Prowadzenie więc postępowania administracyjnego o zwrot gruntu o powierzchni [...] m² pochodzącego z dawnej działki oznaczonej numerem [...], bez szczegółowego określenia położenia tego gruntu, dotyczyło bez wątpienia także działki oznaczonej obecnie numerem [...] i będącej własnością P. M. W tym stanie rzeczy uznać należy, że P.M. jako strona winien brać udział w tym postępowaniu administracyjnym. Natomiast z akt sprawy wynika, że P.M. nie uczestniczył ani w postępowaniu poddanym nadzwyczajnej kontroli w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, ani nie uczestniczył we wznowionym postępowaniu administracyjnym. Natomiast przepis art.145 § 1 pkt.4 k.p.a. stanowi jednoznacznie, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Ponadto stosownie do treści art.145§ 1 pkt.1 lit.b ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) Sąd ma obowiązek uwzględnić skargę gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z urzędu należy także podnieść, że w sentencji zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej błędnie określił datę decyzji organu I instancji na [...] lipca 2003 roku, gdy tymczasem chodzi o decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2003 roku numer [...]. Z treści zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie od decyzji Wojewody [...]z [...] lipca 2003 roku numer [...]. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.b, art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.