Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 35/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7, art.8. art. 9, art. 15, art.136, art.138 par.2 w zw. z art. 144;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27, art. 33;
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia (...). nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z (...) nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. Inspektorat w O. Ś. z (...) nr (...) o odmowie W. C. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr (...) do nr (...) z (...) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ ustalił, że Dyrektor Oddziału ZUS w K. Inspektorat w O.Ś. prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku W. C. na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny 21 czerwca 2018 r. skierował do Urzędu Skarbowego w O. Ś. zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej o numerach od (...) do (...). Zostały one (wraz z odpisami tytułów wykonawczych) doręczone W. C. (...). w trybie doręczenia zastępczego, zgodnie z art. 44 k.p.a. Zobowiązany 18 września 2019 r. złożył do ZUS pismo opisane jako skarga na czynność w postaci zajęcia wierzytelności oraz pismo zatytułowane jako "Podanie o przywrócenie terminu" na złożenie skargi. Organ egzekucyjny zakwalifikował ww. pisma jako zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i postanowieniem z 1 października 2019 r., odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie Dyrektor stwierdził, że takie działanie organu egzekucyjnego było przedwczesne i stanowiło naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U.2019.1438 ze zm.) dalej "u.p.e.a." Wyjaśnił, że jednym z koniecznych elementów podania (wniosku), które strona wnosi do organu administracji publicznej, zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a., jest wskazanie żądania. Stwierdził, że we wstępnej części złożonego wniosku, zobowiązany określił wprost, że wnosi skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęć wierzytelności o numerach od (...) do (...) oraz zawnioskował o jej uchylenie w całości i "prawne unieważnienie zawiadomień o zajęciu wierzytelności". Natomiast w szerokim uzasadnieniu wniesionego pisma zobowiązany powołał się na zarzut, którego podstawa została zawarta przez ustawodawcę w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., tj. zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. W końcowej zaś części złożonego pisma zobowiązany zawnioskował o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w przedmiotowych sprawach na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 10 u.p.e.a., które stanowią obligatoryjne podstawy umorzenia przez organ egzekucyjny prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia przesłanek, o którym mowa w tych przepisach prawa. Wraz z pismem z 9 września 2019 r. zobowiązany wniósł pismo zatytułowane jako "Podanie o przywrócenie terminu" na złożenie skargi. Z obu tych pism wynika, że zobowiązany powołał postawy prawne uprawniające stronę do wystąpienia do organu egzekucyjnego z trzema różnymi środkami zaskarżenia. Postępowania w sprawie tych środków zaskarżenia, tj. postępowanie z wniosku zobowiązanego stanowiącego skargę na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a.; postępowanie prowadzone przez organ egzekucyjny na skutek złożenia przez zobowiązanego zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. oraz postępowanie z wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a., służą realizacji praw zobowiązanego, jednak postępowań tych nie można uznać za tożsame. Różnice pomiędzy nimi są zasadnicze i istotne dla ochrony praw zobowiązanego. Dotyczą m.in. terminu przysługującego stronie do ich wniesienia.

Zarzuty są instytucją sformalizowaną, z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego rozpoczyna bieg 7-dniowy termin do wniesienia zarzutów. Skargę z art. 54 § 1 u.p.e.a. wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Termin do wniesienia zarzutów, jak również termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną mają charakter procesowy. Uchybienie takim terminom powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do obydwu ww. środków ochrony prawnej przysługujących zobowiązanemu. Ustalono, że tytuły wykonawcze

o numerach: od (...) do (...) oraz zawiadomienia

o dokonaniu zajęć wierzytelności pieniężnych, które wskazuje zobowiązany, zostały mu doręczone 12 lipca 2018 r., w trybie art. 44 k.p.a., co potwierdza znajdujące się

w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Zatem termin do wniesienia zarzutów upłynął 19 lipca 2018 r., a do wniesienia skargi na powyższe czynności egzekucyjne 26 lipca 2018 r. Pismo strony z 9 września 2019 r. zatytułowane jako skarga na czynność egzekucyjną wraz z podaniem o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi wpłynęło do organu egzekucyjnego 18 września 2019 r., czyli

z naruszeniem ww. terminów. Z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, strona może wystąpić do organu egzekucyjnego na każdym etapie tego postępowania, z tym że organ egzekucyjny w przypadku zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. jest zobligowany do umorzenia z urzędu tego postępowania.

O tym jaki charakter ma podanie strony decyduje nie tytuł wniesionego podania lecz jego treść. Jeżeli jednak charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości co do zakresu żądania zobowiązanego i/lub istnieje podstawa prawna do wniesienia przez stronę kilku różnych środków zaskarżenia, tak jak w przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny zobligowany był do dołożenia należytej staranności w celu uzyskania jednoznacznego stanowiska strony, aby następnie wdrożyć odpowiedni tryb postępowania. W ocenie Dyrektora działanie organu egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie było nieprawidłowe i doprowadziło do sytuacji, w której organ egzekucyjny, bez wyjaśnienia woli zobowiązanego, dokonując jednoznacznej kwalifikacji ww. wniosku jako zarzuty z art. 33 u.p.e.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Mając na względzie powyższe Dyrektor, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Nakazał jednocześnie Dyrektorowi ZUS aby, ponownie rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności wezwał stronę do jednoznacznego sprecyzowania zakresu żądania, tj. wskazania w odniesieniu do jakiego środka zaskarżenia wnioskuje o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Organ winien przy tym pouczyć zobowiązanego co do charakteru prawnego każdego ze środków ochrony zaskarżenia i wymogów formalnych do ich wniesienia. Dopiero na podstawie poczynionych wyjaśnień winien dokonać stosownego rozstrzygnięcia, zgodnie z intencją strony postępowania.

Na powyższe postanowienie W. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od (...) do (...), umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zarzucił naruszenie:

- art. 6; art. 7; art. 8; art. 9, art. 10 § 1; art. 11; art. 12; art. 75; art. 76 § 1, 2, 3;

art. 78 § 1; art. 107 § 1 pkt 7, 9; art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.;

- art. 15 § 1; art. 27 § 1 pkt 3, 5, 6, 7, 9, 12, 14, art. 33 § 1 pkt 3, 6, 7, 10, § 2,

art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 10 u.p.e.a.;

- rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w zakresie § 2 pkt 2.

W ocenie skarżącego Dyrektor dysponował dokumentem pozwalającym na przywróceniu stronie terminu do wniesienia zarzutów, tj. kartą leczenia szpitalnego ze Szpitala Psychiatrycznego w R., która potwierdzała niemożność wniesienia zarzutów w terminie. Skarżący wymienił nadto pozostałe okoliczności faktyczne uniemożliwiające wniesienie zarzutów w terminie, które są tożsame

z okolicznościami wymienionymi w zażaleniu oraz we wniosku o przywrócenie terminu (np. nie otrzymanie tytułów wykonawczych w przedmiotowej sprawie).

Zdaniem skarżącego w sprawie nie wystąpiła podstawa, aby została ona przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący wskazał, że pisał pismo o przywrócenie terminu, a nie składał skargi na nieprawidłowe dokonanie czynności egzekucyjnych.

Skarżący zakwestionował również zasadność prowadzonej egzekucji administracyjnej wskazując, że w zakresie dochodzonych należności z tytułu składek ZUS nie była wydana żadna decyzja. Powyższe, zdaniem skarżącego oznacza, że

w przypadku braku decyzji, nie może być prowadzone jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Natomiast wystawione tytuły wykonawcze nie zawierają wszystkich obligatoryjnych elementów składowych (zobowiązany wskazał na rubryki tytułu wykonawczego dotyczące: należności pieniężnej, podstawy prawnej obowiązku, identyfikacji podstawy prawnej obowiązku, daty wydania orzeczenia, rodzaju obowiązku, daty, do której należność pieniężna może być dochodzona) pozwalających zakwalifikować przedmiotowe tytuły wykonawcze jako prawidłowe. Obarczone cechą nieważności, winny zatem zostać wycofane z obiegu prawnego,

a prowadzone postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie

art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 10 u.p.e.a. Zdaniem strony Dyrektor nie zauważył powyższych faktów.

Brak zastosowania w treści rozstrzygnięcia organu nadzoru powyższych przepisów, zdaniem skarżącego, spowodowało naruszenie przepisów prawa wymienionych na wstępie skargi w zakresie ustawy kodeks postępowania administracyjnego:

1. art. 6 poprzez działanie, które zdaniem strony, nie zostało oparte na przepisach prawa;

2. art. 7 poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organy I i II instancji i uwzględnienie jedynie interesu ZUS;

3. art. 8 poprzez brak rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji wobec stwierdzenia błędów prawnych popełnionych przez organ egzekucyjny

w postanowieniu wydanym w I instancji;

4. art. 9, zdaniem strony, organy skarbowe swoim działaniem wytwarzają stan braku udzielenia informacji, co ułatwia prowadzenie niezgodnego z prawem postępowania, winny czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa;

5. art. 10 § 1 i art. 11 - Strona twierdzi, iż nigdy nie była informowana

o okolicznościach faktycznych i prawnych w sprawie, pomimo wielokrotnego występowania do ZUS o udostępnienie akt sprawy i kopii dokumentów, takie zapoznanie zostało jej uniemożliwione;

6. art. 107 §1 pkt 7 i pkt 8 poprzez nie zawiadomienie pocztą o treści tego przepisu.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie zasady czynnego udziału

w prowadzonym postępowaniu przez ZUS Oddział w K. Inspektorat w O. Ś. poprzez brak doręczenia zawiadomienia z 11 maja 2017 r., znak: (...) zawierającego informację o wszczęciu postępowania w sprawie określenia należności z tytułu składek i wzywającego do złożenia wyjaśnień, wysłanego listem zwykłym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonego posatnowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2019.2325), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. zaskarżone postanowienie Sąd uchyla, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe kryteria kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, było ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. wydane na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. uchylające w całości postanowienie organu I instancji o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zatem zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z ich treścią organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Należy zauważyć, że przepis art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą orzeczeniem organu pierwszej instancji. Przepis ten konstytuuje dwie przesłanki, które łącznie warunkują wydanie orzeczenia kasacyjnego. Pierwszą z nich jest wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem przepisów postępowania. Drugą natomiast, wystąpienie konieczności wyjaśnienia sprawy w takim zakresie, że ma to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konieczność wydania orzeczenia kasacyjnego zachodzi zatem wtedy, kiedy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, przez co pozbawiano by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze środków zaskarżenia. Trzeba bowiem mieć na uwadze to, że art. 136 k.p.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego lub zalecenie jego przeprowadzenia organowi pierwszej instancji. To postępowanie może mieć jedynie charakter uzupełniający, co oznacza, że niedopuszczalne jest prowadzenie tego postępowania w całości lub znacznej części, gdyż naruszałoby to właśnie zasadę dwuinstancyjności.

Jak wynika zatem z powyższych rozważań organ odwoławczy ma możliwość wydania orzeczenia kasacyjnego jedynie przy zaistnieniu łącznie dwóch przesłanek. Organ ten musi przede wszystkim w sposób niewątpliwy stwierdzić, że działanie organu pierwszej instancji było wadliwe, bo naruszające przepisy procesowe, oraz ustalić, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Uwzględniając jasno określone przez ustawodawcę kryteria pozwalające na wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki jego wydania, zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd podziela tym samym stanowisko organu odwoławczego, że podjęte przez organ pierwszej instancji postanowienie o odmowie przywrócenia terminu było przedwczesne wobec braku ustalenia rzeczywistej woli strony wnoszącej podanie. Brak ustalenia rodzaju i zakresu żądania niewątpliwie ma zasadniczy, a więc istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Bez ustalenia jaki środek zaskarżenia strona wnosi, nie ma możliwości orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu do jego wywiedzenia. Zakwestionowane postanowienie spełnia też drugi wymóg określony w art. 138 § 2 k.p.a. wskazując wyraźnie jakie czynności winien podjąć organ, by następnie właściwie zakwalifikować sprawę i podjąć w jej ramach stosowne rozstrzygnięcie.

Podkreślenia wymaga, że skoro przedmiotem skargi jest właśnie postanowienie wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. kontrola Sądu ogranicza się do oceny prawidłowości stanowiska organu odwoławczego w zakresie ziszczenia przesłanek nimi objętych i wypełnienia zawartych w nich zaleceń dla organu.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W myśl art. 8 § 1 k.p.a. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Organ administracyjny jest gospodarzem toczącego się postępowania i wobec tego, ciąży na nim szereg obowiązków związanych z zapewnieniem prawidłowego przebiegu postępowania, rozumianego także jako uwzględnienie interesu społecznego jak również słusznych interesów stron postępowania oraz wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Organ administracji publicznej jako podmiot silniejszy, dysponujący władztwem administracyjnym, nie może wykorzystywać swojej dominującej pozycji na niekorzyść strony. Wręcz przeciwnie winien on, szczególnie wobec strony działającej bez pełnomocnika, której zachowanie wskazuje, iż nie ma ona pełnego rozeznania w kwestiach procesowych lub materialnoprawnych, wypełniać wynikające z art. 8 i art. 9 k.p.a. obowiązki działania w sposób budzący zaufanie oraz informowania stron. Wprawdzie, organ nie może pełnić roli pełnomocnika strony, to wobec podmiotu którego zachowanie cechuje brak pełnego rozeznania w sprawie winien rozszerzyć działania informacyjne i zapewnić takiemu podmiotowi podstawową wiedzę o pozostających w jego dyspozycji prawach procesowych, a także wyjaśniać intencje budzących wątpliwości działań.

Jak wskazywał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2169/12 (dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl) rolą organów administracji publicznej jest prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i czuwanie aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 8 i art. 9 k.p.a.).

Z zasad zaufania i informowania wywodzi się zatem obowiązek organu zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska - jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w złożonym przez nią piśmie.

Do kwestii oceny składanych przez strony żądań odniósł się także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 486/11, w którym wskazał, że ugruntowane już i niebudzące wątpliwości stanowisko sądów administracyjnych nakazuje przyjąć, iż postępowanie administracyjne nie ma charakteru ściśle formalnego. Decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł, czy nawet literalne jego brzmienie. Obowiązek dokładnego ustalania przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę wynika przede wszystkim z przepisów określających ogólne zasady postępowania, w tym art. 9 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1428/09). Zważyć nadto należy, iż w każdym postępowaniu przed organem władzy publicznej obowiązuje ugruntowana w europejskiej kulturze zasada falsa demonstratio non nocet, w myśl której - podstawowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie, a błędne oznaczenie sprawy nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania w danym trybie (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95, czy wyrok z dnia 19 marca 2001 r. sygn. K 32/00, OTK ZU Nr 3/2001, poz. 50). Jak dalej wywodził sąd, pisma stron postępowania, które często nie posiadają dostatecznej wiedzy na temat procedury administracyjnej, organ administracji publicznej winien oceniać z poszanowaniem zasad ogólnych wyrażonych w art. 6 i nast. k.p.a. oraz zawsze interpretować tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Organ z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy, winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią, jeżeli natomiast, wobec treści pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie treści jej żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1488/09).

Uwzględniając przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych i stanowisko doktryny oraz przenosząc je na grunt kontrolowanej sprawy należy wskazać co następuje.

Słusznie zdaniem Sądu organ odwoławczy zauważył, że z pism W. C., które wpłynęły do organu 18 września 2019r. wynika, że zobowiązany powołał postawy uprawniające go do wystąpienia z trzema różnymi środkami zaskarżenia. Dwa z nich – biorąc pod uwagę regulujące je przepisy art. 27, 33 i 54 u.p.e.a. – tj. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz skarga na czynności egzekucyjne, zostały złożone po terminie wskazanym do ich wywiedzenia. Zaistniały zatem wątpliwości co do zakresu żądania strony, przekładającego się jednocześnie na zakres żądania przywrócenia terminu do wniesienia określonego środka zaskarżenia.

Jeżeli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości co do zakresu żądania zobowiązanego i istnieje podstawa prawna do wniesienia przez stronę kilku różnych środków zaskarżenia, organ egzekucyjny zobligowany był do dołożenia należytej staranności w celu uzyskania jednoznacznego stanowiska strony, aby następnie wdrożyć odpowiedni tryb postępowania.

Prawidłowo zatem Dyrektor ocenił jako przedwczesne i tym samym wadliwe działanie organu egzekucyjnego, który bez wyjaśnienia woli zobowiązanego, dokonał jednoznacznej kwalifikacji wniosku jako zarzutów z art. 33 u.p.e.a. i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Ponownego przypomnienia w tym miejscu wymaga, że w świetle przepisów art. 15 i art. 138 § 2 k.p.a. istota dwuinstancyjnego postępowania polega na tym, że organ odwoławczy obowiązany jest do rozpoznania sprawy co do istoty tylko wtedy, gdy na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy i jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania dyspozycji wynikającej z art. 136 tej ustawy.

Przedmiot postępowania odwoławczego jest wyznaczony przez tożsamość pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji, co oznacza, że organ odwoławczy nie może rozszerzyć czy zmienić rozstrzygnięcia na zakres nieobjęty postanowieniem organu pierwszej instancji. Za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której de facto ciężar ustaleń faktycznych, wyznaczony poprzez znaczenie koniecznych do ustalenia w sprawie okoliczności i tym samym rozstrzygnięcia sprawy, spocząłby wyłącznie na organie odwoławczym.

Takie podejście kłóci się z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Należy zatem wskazać, iż w niniejszej sprawie niewątpliwie doszłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego gdyby organ odwoławczy poczynił po raz pierwszy ustalenia treści żądania strony, w kontekście środka zaskarżenia, co do którego wnosi o przywrócenie terminu do jego wywiedzenia.

Postanowienie wydane, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ma jedynie charakter formalny, nie odnosi się do istoty sprawy i nie przesądza o jej wyniku, ogranicza się jedynie do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji. Dopiero wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji wskazanych w postanowieniu organu odwoławczego okoliczności, pozwalających na ustalenie rzeczywistej woli strony w kwestii żądania, pozwoli na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, co do przywrócenia terminu do wniesienia wyraźnie określonego przez stronę środka zaskarżenia.

Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia szczegółowo uzasadnił potrzebę uprzedniego przeprowadzenia istotnych ustaleń oraz wskazał czynności jakie należy podjąć przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego służy wnikliwemu zbadaniu woli skarżącego co do zakresu żądania i jako takie zasługuje na aprobatę.

Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wręcz przeciwnie, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy zmierzał do ich urzeczywistnienia w zainicjowanym przez stronę postępowaniu, dążąc do jak najpełniejszego poznania woli strony, rodzaju i zakresu wnoszonego przez nią żądania. Zatem zarzuty naruszenia art. 6 -12, art. 75, art. 76, art. 78 § 1, art. 107 § 1 pkt 7, 9 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania – postanowienia o charakterze procesowym, a w konsekwencji ograniczoną jego rodzajem kontrolę Sądu, nie mogły zostać rozpoznane merytorycznie uwagi skarżącego dotyczące zasadności prowadzonej egzekucji, elementów tytułów wykonawczych, czy przesłanek umorzenia prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego. Tym samym nie mogły odnieść spodziewanego skutku zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów: art. 27 § 1 pkt 3, 5, 6, 7, 9, 12, 14, art. 33 § 1 pkt 3, 6, 7, 10, § 2, art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 10 u.p.e.a oraz przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r.

Z tych samych powodów nie podlegają także rozpoznaniu argumenty strony dotyczące spełnienia przesłanek skutkujących przywróceniem terminu do dokonania określonej czynności.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.