Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 602/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64c § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 26 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 roku przy udziale sprawy ze skargi Agencji A w W. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] marca 2020r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z [...] marca 2020 r., nr [...], wydanym na podstawie 64c § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1438 z późn. zm.) obciążył wierzyciela - Prezesa Agencji A kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych wobec B sp. z o.o., w P., w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. prowadził egzekucję administracyjną z wniosku wierzyciela - Prezesa Agencji A w W. wobec B sp. z o.o., w P. (dalej także jako spółka), na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obejmujących kary pieniężne i opłaty zapasowe, w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. W trakcie postępowania egzekucyjnego organ ustalił, że pod wskazanym przez wierzyciela adresem spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Brak jest majątku spółki. W dniu [...] listopada 2019 r. organ skierował zapytania rachunki bankowe. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, brak aktywnych rachunków bankowych. Z uwagi zatem na brak składników majątkowych spółki organ I instancji postanowieniem z [...] września 2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki. Rozpoznając zażalenie wierzyciela, organ wyższego stopnia postanowieniem z [...] października 2019 r. uchylił w całości postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P., postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. ponownie umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki, na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Prezes Agencji A w W. wniósł zażalenie na wskazane wyżej postanowienie i domagając się jego uchylenia, zarzucił, że czynności podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadziły się do wysłania pism do zobowiązanego oraz do dokonania zajęcia rachunków bankowych zobowiązanego, zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, skierowania zlecenia rekwizycyjnego, zapytania do centralnej ewidencji pojazdów, weryfikacji rejestru Ksiąg Wieczystych i Bazy Podmiotów Szczególnych oraz analizy zasobów JPK. Wierzyciel ocenił, że wszystkie te czynności egzekucyjne nie wymagają szczególnych nakładów pracy oraz nie są obarczone wysokim poziomem skomplikowania. Organ orzekający w sprawie powinien wziąć pod uwagę, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1,

w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) oraz z art. 18 i art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1438 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. prowadząc postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela - Prezesa Agencji A w W. (dalej także jako wierzyciel, skarżący) wobec B sp. z o.o., w P. (dalej także jako spółka),na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obejmujących kary pieniężne i opłaty zapasowe,

w łącznej kwocie należności głównej [...] zł., w celu wyegzekwowania należności objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności na trzech rachunkach bankowych oraz podjął dalsze próby zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych, ale okazało się, że umowa rachunku bankowego została rozwiązana lub dany bank nie prowadzi rachunku. Organ egzekucyjny podjął również próby zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności, jednak wierzytelności nie zostały potwierdzone. Ponadto, organ egzekucyjny skierował zlecenie do odpowiednich naczelników urzędów skarbowych, celem egzekucji ze składników majątku spółki, ale okazało się, że spółka nie prowadzi działalności i nie ma majątku. Ponadto ustalono, że spółka nie posiada nieruchomości ani pojazdów.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają, co do zasady zobowiązanego. Egzekucja administracyjna jest bowiem następstwem zaprzestania lub wstrzymania się zobowiązanego od dobrowolnej zapłaty ciążącego na nim obowiązku.

Z art. 64c § 4 u.p.e.a. wynika, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne jeśli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, przy czym ustawodawca przez użycie terminu "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, w sytuacji, gdy nie jest możliwe ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Faktem jest, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, art. 64 § 6 u.p.e.a., w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej oraz art. 64 § 8 u.p.e.a., w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Trybunał podkreślił, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną.

Odnosząc się do adekwatności wysokości naliczonych opłat (związanej

z brakiem określenia przez ustawodawcę maksymalnej kwoty za czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego oraz ruchomości), organ wyższego stopnia wskazał, że jedynym przypadkiem, w którym ustawodawca określił maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej jest zajęcie nieruchomości - wynosi ona 8% egzekwowanej należności, jednak nie może być wyższa niż 34.200,00 zł. Organ przyjął, kierując się wskazaniami zawartymi w ww. wyroku Trybunału, że racjonalnym

i zgodnym z intencją ustawodawcy będzie uznanie, iż w przypadku opłat za czynności egzekucyjne, organ winien ustalać ich maksymalną wysokość w wysokości proporcjonalnej (z uwzględnieniem stawki procentowej) do maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości. Zatem w przypadku zajęcia rachunku bankowego opłata ta nie powinna być wyższa niż 21.375,00 zł, a w przypadku zajęcia ruchomości nie wyższa niż 25.650,00 zł.

Dalej organ wskazał miarkowanie kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do poszczególnych tytułów wykonawczych, polegające na ustaleniu ich maksymalnej wysokości w proporcji (z uwzględnieniem stawki procentowej) do maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości, w tym umniejszanie opłat manipulacyjnych do kwoty 4 275,00 zł oraz opłat za czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego do kwoty 21 375, 00 zł. Organ wyższego stopnia podsumował, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł, ale mając na uwadze ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz ugruntowaną linię orzeczniczą, organ I instancji dokonał miarkowania powstałych kosztów egzekucyjnych, w wyniku czego ich kwota została umniejszona do wysokości [...] zł.

Prezes Agencji A wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia obu postanowień wydanych

w sprawie, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zwrotu kosztów postępowania, zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a."), poprzez jego zastosowanie i ustalenie opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego, pomimo że nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków;

2) art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. polegające na błędnej wykładni, że zajęcie wierzytelności można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego, podczas gdy warunkiem faktycznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie lub późniejsze wpłynięcie na rachunek bankowy środków pieniężnych;

3) art. 64c § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 29 § 2 u.p.e.a. i art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie i obciążenie skarżącego kosztami egzekucji, pomimo że zachodziły przesłanki do zastosowania art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. i nie przystępowania do egzekucji bowiem organ egzekucyjny posiadał informacje o bezskuteczności podejmowanych dotychczas czynności na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], a następnie na podstawie kolejno kierowanych do niego tytułów wykonawczych;

4) art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 2 i art. 84 Konstytucji w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, poprzez ustalenie

i zobowiązanie skarżącego do zapłaty kosztów egzekucyjnych wynikających z opłat obliczonych na podstawie tych przepisów i poprzez przyjęcie, że miarkowanie opłat polegające na stosowaniu tzw. metody proporcji wypełnia wytyczne Trybunału wyrażone w ww. wyroku, skutkiem czego miało miejsce ustalenie rażąco wysokich kosztów egzekucyjnych, przekraczających poniesione wydatki, niepoddających się kontroli, ustalonych niezależnie od nakładu czasu i pracy organu egzekucyjnego i jako takich naruszających zasady konstytucyjne, w tym zasadę określoności, proporcjonalności i adekwatności przepisów prawa nakładających na jednostki ciężary publicznoprawne oraz wytyczne określone w powołanym wyroku Trybunału, podczas gdy stosowanie tych przepisów w zgodzie z Konstytucją wymaga zrezygnowania

z pobierania tych opłat, a nawet gdyby przyjąć, że wyrok Trybunału uprawnia do stosowania przedmiotowych przepisów, to należy go stosować w taki sposób, by wysokość opłat miarkowana była w sposób uwzględniający racjonalną zależność między wysokością opłat naliczonych w trakcie egzekucji, czynnościami organu, za które zostały naliczone, skutecznością egzekucji i interesem społecznym;

5) art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie i uwzględnienie jego treści przy określaniu opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie w przypadku zajęcia nieruchomości i nie może być stosowany do określania innych opłat w drodze analogii legis;

Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, to jest:

1) art. 8, art. 9 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 K.p.a. w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uzasadnienia działania w opozycji do wytycznych Trybunału Konstytucyjnego skierowanych do organów stosujących prawo

w wyroku z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, wskutek czego organ w szczególności naruszył kodeksowe zasady pogłębiania zaufania oraz udzielania informacji;

2) art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 K.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego, w szczególności wyliczenia poszczególnych kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku podejmowania czynności w toku prowadzonych egzekucji, wobec czego brak jest możliwości ustalenia stanowiska organu w zakresie tego, co faktycznie (jakie koszty i wydatki) obejmuje przyjęta

w zaskarżonym postanowieniu kwota kosztów egzekucyjnych obciążająca wierzyciela, w tym z tytułu zajęcia rachunków bankowych;

3) art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie dokładnego ustalenia, czy określone przez organ I instancji koszty egzekucyjne pozostają

w związku z rzeczywistymi świadczeniami organu egzekucyjnego, podczas gdy organ obowiązany był podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia prawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego, w tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

4) art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 § 2, art. 29 § 2 i art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

w szczególności wobec okoliczności, że wbrew ogólnym zasadom u.p.e.a. i k.p.a. organ I instancji podejmował i prowadził czynności egzekucyjne pomimo posiadania wiedzy, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, czym naruszył również zasadę celowości postępowania egzekucyjnego, polegającą na wyborze środka gwarantującego odzyskanie dochodzonych wierzytelności;

5) art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 1 u.p.e.a. poprzez brak rozstrzygnięcia na korzyść skarżącej wątpliwości co do treści norm prawnych, co do których stwierdzono ich niekonstytucyjność;

6) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia wydanego z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, podczas gdy organ obowiązany był uchylić zaskarżone postanowienie w całości i rozstrzygnąć na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., ewentualnie uchylić zaskarżone postanowienie

i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi

i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego

i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.,, dalej jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z [...] lipca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego

w P. z [...] marca 2020 r., wydane w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadności obciążenia strony skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2019 r., poz. 1428) – dalej: u.p.e.a.

Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2 tego artykułu, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Zgodnie natomiast z art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Stosownie do treści art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o jakich mowa w art. 64 §1, § 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2 - 4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika zaś z 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą

z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał wywiódł, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty

i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

Jak wskazał Trybunał, dla właściwej realizacji wyroku Trybunału konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych

i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że niewątpliwie dopóki nie nastąpi zmiana wskazanych wyżej przepisów, organy stosujące prawo,

w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają, muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było im zarzucić naruszenia standardów określonych w ww. wyroku.

W kontrolowanej sprawie, organ egzekucyjny prowadził egzekucję z rachunków bankowych zobowiązanej spółki, dokonując ich zajęcia. Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że organ I instancji dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych

w Banku PKO BP S.A. Należy jednak zauważyć, że z treści uzasadnień postanowień obu organów nie wynika, aby w istocie organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności. W szczególności, jak wskazano wyżej, organ I instancji wyraźnie wskazał na brak aktywnych rachunków bankowych, co ostatecznie, przy ustaleniu braku innego majątku spółki, było podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, wskazujące na brak podstaw do naliczania opłaty egzekucyjnej (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), w przypadku braku skutecznego zajęcia rachunku bankowego ze względu na brak środków pieniężnych na koncie

W postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy, jako narzędzie oszczędnościowo - rozliczeniowe. Dopiero w momencie wpływu należności na rachunek bankowy, kwota ta staje się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku. Skoro zatem przepisy u.p.e.a. nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. m.in. wyroki NSA: z 30 lipca 2020 r., I GSK 836/20, z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 589/17; z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 778/16; z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 3408/18; z dnia 6 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 2905/18; z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2307/18; z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15; z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16).

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył wierzyciela opłatą egzekucyjną za zajęcie rachunku bankowego, wyliczoną na podstawie art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., naruszając tym samym art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Niezależnie natomiast od poczynionych wyżej rozważań, w ocenie Sądu, przyjęcie przez organy wyłącznie mechanizmu ustalania górnej granicy opłat, którymi można obciążyć stronę z odwołaniem się do treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., nie było wystarczające dla miarkowania spornych kosztów w świetle powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał wskazał bowiem, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku.

Niewątpliwie zatem, w sytuacji – jak obecna - braku działania ustawodawcy

w tym zakresie, to na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek ustalenia górnej granicy opłat, ale mającej uzasadnienie w wielkości, czasochłonności czy stopniu skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

Powyższe uwagi, w ocenie Sądu, należy odnieść do opłaty manipulacyjnej, którą obciążono wierzyciela.

Opłata manipulacyjna stanowi swego rodzaju zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności egzekucyjne, a zatem stosunek wysokości kosztów egzekucyjnych i czynności za dokonanie których zostały one pobrane, powinien pozostawać w rozsądnej (racjonalnej) zależności, czyli tak, jak przedstawił to Trybunał Konstytucyjny. Nie może zatem budzić wątpliwości, że obowiązkiem organu jest miarkowanie kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym również opłaty manipulacyjnej, tak jak wskazano wyżej, względem realnego nakładu pracy organu egzekucyjnego, wynikającego z czasochłonności i stopnia skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych.

W niniejszej sprawie, określając wysokość tej opłaty manipulacyjnej, organ egzekucyjny uznał za zasadne odwołanie się - dla określenia maksymalnej opłaty- do przepisu art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a określającego wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% egzekwowanej należności. Przyjmując zatem jako podstawę maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości w kwocie 34,200,00 zł należności stanowiącej 8%, organ ustalił zatem, że maksymalna opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności, nie może być wyższa niż .4 275 zł.

Taki sposób określenia górnej granicy opłaty manipulacyjnej, z odwołaniem się wyłącznie do treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a, w ocenie Sądu, nie uwzględnia standardów i wskazań zawartych w powołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że podejmowane przez organ egzekucyjny czynności polegały na zapytaniu o rachunki bankowe, sporządzeniu, przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych,

a także sporządzeniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Przy czym, co należy podkreślić, w uzasadnieniach rozstrzygnięć brak jakichkolwiek rozważań w tym zakresie.

W takim przypadku, niewątpliwie należy uznać, że łączna wysokość opłaty manipulacyjnej, stanowiąca sumę opłat obliczonych oddzielnie od każdego z tytułów wykonawczych, jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do nakładu pracy poczynionego przez organ egzekucyjny przy egzekwowaniu należności.

Reasumując, nie stanowi "miarkowania" kosztów egzekucyjnych, w tym opłaty manipulacyjnej, w świetle powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określenie ich górnego limitu poprzez odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

i przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla poszczególnego zajęcia, tak jak to przedstawił organ w kontrolowanej sprawie, bez uwzględnienia racjonalnej zależności między wysokością tych opłat a czynnościami organu egzekucyjnego, podejmowanymi w konkretnym postępowaniu egzekucyjnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw.

z art. 135 i art. 200 p.p.s.a . orzekł jak w sentencji.