Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 468/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi G. na decyzję Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 marca 2022 r. nr OHŚ.906.4.2022.DS w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie kontroli stanu sanitarno – higienicznego lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2022 r. nr OHK.9022.6.98.2021.SRz.8.


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2021 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Gdańsku wpłynął wniosek G. (dalej także jako "skarżąca") o wszczęcie postępowania w sprawie kontroli stanu sanitarno – higienicznego lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że lokal zamieszkiwany jest przez 81 – letnią lokatorkę I. P., która od wielu lat gromadzi w mieszkaniu ogromne ilości śmieci i odpadów oraz zanieczyszcza klatkę schodową wylewanymi nieczystościami i fekaliami. Wskazane zachowania powodują fetor na klatce schodowej oraz stwarzają zagrożenie zagnieżdżenia się w lokalu insektów, które mogą być nosicielami chorób. Z wniosku wynikało, że wskazane zachowania lokatorki powodują wśród mieszkańców bloku obawy o swoje życie i zdrowie.

Po wszczęciu postępowania w dniu 12 listopada 2021 r. i jego przeprowadzeniu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku decyzją z dnia 25 stycznia 2022 r. nr OHK.9022.6.98.2021.SRz.8 wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 159) umorzył w całości postępowanie wszczęte w sprawie kontroli stanu sanitarno-higienicznego lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w G.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 3 sierpnia 2021 r. G. przesłała do tut. organu dokumentację z której wynikało, że lokatorka wskazanego wyżej mieszkania od 2015 r. nie udostępnia lokalu w celu przeprowadzenia okresowych przeglądów budowlanych, instalacji gazowej, wentylacyjnej oraz elektrycznej. Wskazano również, że rodzina zadeklarowała pomoc w sprawie poprawy warunków bytowych lokatorki. W dniu 3 września 2021 r. upoważniony przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku wraz z przedstawicielem G. przeprowadzili wizję lokalną klatki schodowej, na której zlokalizowane jest przedmiotowe mieszkanie. Podczas wizji nie stwierdzono na klatce schodowej obecności żadnych insektów, jak również nie był wyczuwalny fetor, ani inny specyficzny zapach.

Organ wskazał, że w mieszkaniu nr [...] wizja lokalna nie została przeprowadzona z uwagi na nieudostępnienie mieszkania przez lokatorkę, pomimo wysłanej przez G. informacji o zaplanowanej na dany dzień wizji lokalnej. W dniu 11 stycznia 2022 r. po raz kolejny upoważniony przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku zamierzał przeprowadzić wizję w lokalu mieszkalnym nr [...]. Pismo informujące o terminie wizji zostało wysłane do lokatorki mieszkania przez tut. organ, ale adresatka nie podjęła korespondencji pomimo dwukrotnego awizowania. Lokal ponownie nie został udostępniony, natomiast w częściach wspólnych budynku przeprowadzono kolejną wizję lokalną, podczas której nie stwierdzono nieprawidłowości higieniczno -sanitarnych.

Wyniki wizji lokalnych przeprowadzonych na klatce schodowej nie dały tut. Inspektorowi Sanitarnemu podstaw do stwierdzenia, że stan lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w G. stwarza zagrożenie sanitarno - epidemiologiczne. Ponadto w tym stanie rzeczy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do podjęcia dalszych działań przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz. U z 2021 r., poz. 2069 ze zm.), właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani zapewnić właściwy stan higieniczno-sanitarny nieruchomości, zatem to na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek jej utrzymania w sposób niezagrażający i nieuciążliwy dla sąsiadów. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 1710 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1208) w przypadku rażącego lub uporczywego wykraczania osoby korzystającej z lokalu przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo niewłaściwego zachowania tej osoby czyniącego korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, stosuje się odpowiednio art. 16 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, dotyczący przymusowej sprzedaży lokali. W tego rodzaju sprawach zastosowanie znajdują również przepisy Kodeksu cywilnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji G. wniosła o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, względnie zmianę decyzji polegającą na wszczęciu kontroli sanitarno – higienicznej wskazanego lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia wskazała, że Państwowa Inspekcja Sanitarna zobowiązana jest w świetle obowiązujących przepisów do kontroli przestrzegania przez osoby trzecie regulacji dotyczących utrzymania nieruchomości w należytym stanie. Ponadto wskazała, że w sprawie dokonano powierzchownej analizy dokumentów oraz dokonano ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym, gdyż w świetle materiału dowodowego sprawy zagrożenie epidemiczne dla mieszkańców budynku wielorodzinnego jest jednoznaczne.

Po rozpoznaniu odwołania Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 22 marca 2022 r. nr OHŚ.906.4.2022.DS wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2022 r. nr OHK.9022.6.98.2021.SRz.8.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku wydając decyzję opierał się na notatkach służbowych z dnia 6 września 2021 r. oraz z dnia 20 stycznia 2022 r. Z treści wyżej wymienionych dokumentów wynika, iż w wyniku wizji lokalnych przeprowadzonych w dniach 6 września 2021 r. oraz 11 stycznia 2022 r. przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku, w budynku mieszkalnym nr [...] znajdującym się przy ul. [...] w G., wynika, iż na klatce schodowej, korytarzach piwnicznych oraz w windzie nie stwierdzono nieprzyjemnego zapachu. Nie zaobserwowano również obecności insektów i gryzoni. Podczas przeprowadzonych wizji lokalnych nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości higieniczno - sanitarnych. Organ odwoławczy podkreślił, iż przedmiotem prośby o interwencję była uciążliwość spowodowana postępowaniem jednej z lokatorek. W dokumentacji sprawy znajdują się dwa zgłoszenia od mieszkanek bloku, to jest notatka z dnia 18 lutego 2019 r. sporządzona przez pracownika G. oraz list elektroniczny z dnia 21 maja 2021 r. pani J. S. Zgodnie z wyjaśnieniami organu pierwszej instancji, w wyżej wskazanych dniach nie przeprowadzono zaplanowanych wizji lokalnych mieszkania nr [...] z uwagi na nieudostępnienie powyższego przez lokatorkę, pomimo wysłanego powiadomienia przez G.

Organ odwoławczy stwierdził, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku podjął działania zgodnie z zapisem przytoczonych w odwołaniu przepisów ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W ramach bieżącego nadzoru sanitarnego, w ramach prośby o interwencję, upoważniony przedstawiciel organu pierwszej instancji dwukrotnie przeprowadził wizję lokalną częściach wspólnych budynku nr [...] przy ul. [...] w G. w zakresie przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne w ramach utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości. Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zauważył, iż art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi, iż właściciel, posiadacz lub zarządzający nieruchomością są obowiązani utrzymywać ją w należytym stanie higieniczno-sanitarnym w celu zapobiegania zakażeniom i chorobom zakaźnym [...]. Podobne unormowanie znajduje się w art. 6b ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 611), który stanowi, iż: "Najemca jest obowiązany utrzymywać lokal oraz pomieszczenia, do używania których jest uprawniony, we właściwym stanie technicznym higieniczno-sanitarnym określonym odrębnymi przepisami oraz przestrzegać porządku domowego. Z przytaczanego powyżej przepisu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, iż obowiązek utrzymania nieruchomości w należytym stanie obciąża wszystkie wskazane w tym przepisie podmioty, a więc zarówno właściciela nieruchomości, jak i jej posiadacza lub zarządzającego nieruchomością.

Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaznaczył, iż w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków wskazanych w tym przepisie, każdy z tych podmiotów może być adresatem decyzji wydawanej przez organ sanitarny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przepis ten stanowi, iż w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.

W ocenie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego uzyskane wyniki wizji lokalnych były wystarczające, aby stwierdzić czy właścicielka lokalu "w sposób rażący lub uporczywy wykracza przeciwko obowiązującemu porządku domowemu albo niewłaściwym zachowaniem czyni korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym", pomimo braku przeprowadzenia kontroli sanitarnej wskazanego mieszkania.

Odnosząc się z kolei do zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie organ odwoławczy wskazał, że upoważniony przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku dwukrotnie przeprowadzał wizje lokalne części wspólnych budynku, a przy wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego nie opierał się wyłącznie na analizie akt sprawy. Organ rozpatrujący odwołanie zauważył, iż w sporządzonych przez przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku notatkach służbowych nie odnotowano żadnych uciążliwości zapachowych oraz obecności szkodników zarówno gryzoni jak i owadów. Uczestniczący w wizji lokalnej przedstawiciel G. nie zastrzegł, iż sprzątanie odbyło się bezpośrednio przed wyznaczonym terminem wizji lokalnej.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie w § 28 pkt. 2 Statutu G. w G. 2019 r. zapisano, że w przypadku [...] rażącego lub uporczywego wykraczania osoby korzystającej z lokalu przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo niewłaściwego zachowania tej osoby czyniącego korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, Spółdzielnia może w trybie procesu żądać orzeczenia przez sąd o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Dodatkowo w § 11 pkt. 2 Regulaminu współżycia, mieszkańców i porządku domowego G. w G. wskazano, iż "w przypadku rażącego lub uporczywego wykraczania osoby korzystającej z lokalu przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo niewłaściwego zachowania tej osoby czyniącego korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, Spółdzielnia może kierować wnioski o ukaranie winnych do właściwych organów. Spółdzielnia może w trybie procesu żądać orzeczenia przez sąd o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, a w przypadku spółdzielczego własnościowego i prawa odrębnej własności do lokalu mieszkalnego w trybie procesu sądowego żądać sprzedaży mieszkania w drodze licytacji".

Organ odwoławczy rozpatrując kolejny zarzut wymieniony w uzasadnieniu odwołania dotyczący wskazania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku drogi sądowej wobec lokatorki lokalu stwierdził, iż strona nie posiada kompetencji do określania stanu zdrowia lokatorów. Organ odwoławczy zauważył, iż w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie ma wyszczególnionego zapisu dotyczącego patologicznego gromadzenia rzeczy, śmieci, odpadków w mieszkaniu, gdyż powyższe stanowiłoby źródło wątpliwości interpretacyjnych, w szczególności niejasne jest kto i na jakich zasadach decydowałby, czy gromadzenie rzeczy ma charakter patologiczny czy też nie. Zadaniem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest przede wszystkim ocena bezpieczeństwa sanitarnego obiektu. Na podstawie ustaleń dokonanych przez przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku podczas dwukrotnych wizji lokalnych organ nie stwierdził nieprawidłowości sanitarnych części wspólnych budynku mieszkalnego, z których korzystają lokatorzy.

Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpatrując zarzut odwołania dotyczący niewyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności dokumentów potwierdzających podejmowanie przez skarżącą działań, mających na celu przeprowadzenie kontroli we własnym zakresie i usunięcie stanu zagrożenia sanitarno - epidemicznego dla mieszkańców budynku wielorodzinnego, po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, iż w trakcie wizji lokalnej w dniu 6 września 2021 r., przedstawicielka strony N. A. składała wyjaśnienia do notatki służbowej, zgodnie z którymi "właścicielka mieszkania od kilku lat nie udostępnia mieszkania w celu przeprowadzenia niezbędnych przeglądów kominiarskich, gazowych ani elektrycznych." Upoważniony do kontroli przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku sporządził w trakcie wizji lokalnej dokumentację fotograficzną budynku oraz klatki schodowej, na których brak śladów obecności szkodników. W wyniku przeprowadzonych wnikliwych działań organu nie stwierdzono żadnych uciążliwości odorowych ani obecności szkodników.

Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż w szeroko dostępnych materiałach opisane są specyficzne ślady świadczące o obecności szkodników. Charakterystycznym śladem obecności myszy i szczurów w domu jest specyficzny zapach ich odchodów. Jest on zwykle na tyle intensywny, że nie sposób go przeoczyć już w ciągu pierwszych chwil obecności w pomieszczeniu. Po sprawdzeniu okolic listew przypodłogowych czy narożników pomieszczenia widoczne są ciemnobrązowe, podłużne odchody gryzoni o długości od 3 do 8 mm. Obecność karaluchów albo prusaków sygnalizują widoczne w pobliżu ich gniazd, między innymi, wylinki, złoża jaj, odchody przypominające zmieloną kawę o długość ok. 1 mm, których punkciki na ścianach i innych pionowych powierzchniach tworzą podłużny ślad. Karaczany żyją zwykle w dużych skupiskach. Komunikują się i orientują poprzez substancje zapachowe, które przez ludzi są odbierane jako przenikliwe i słodkawe. Jak wynika z akt sprawy w notatce służbowej z dnia 20 stycznia 2022 r. nie odnotowano, żadnych dodatkowych wniosków od sąsiadów. Należy zauważyć, iż pierwsza i jedyna notatka w sprawie uciążliwego zachowania lokatorki mieszkania nr [...], w tym "załatwiania potrzeb fizjologicznych w windzie oraz na korytarzu" sporządzona została przez pracownika G. dnia 18 lutego 2019 r., a zatem trzy lata temu.

W reasumpcji Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie całości dokumentacji uznał, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku właściwie ocenił wyniki wizji lokalnych przeprowadzonych w częściach wspólnych, jako niedające podstaw do stwierdzenia, że stan lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w G. stwarza zagrożenie sanitarno-epidemiologiczne.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G. podniosła zarzuty naruszenia:

I. prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 1, art. 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o z dnia 5 grudnia 2008 r. o zabieganiu oraz o zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez ich pominięcie a stanowiących, że Państwowa Inspekcja Sanitarna w ramach sprawowanego nadzoru sanitarno - higienicznego, jest zobowiązana do kontroli przestrzegania przez osoby trzecie przepisów, dotyczących utrzymania w należytym stanie nieruchomości;

II. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 7 k.p.a. poprzez brak ustalenia prawdy obiektywnej i oparcie rozstrzygnięcia na powierzchownej analizie dokumentów i dokonania ustaleń sprzecznych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, z którego jednoznacznie wynika zagrożenie epidemiczne z lokalu należącego do I. P., pomimo nie przeprowadzenia kontroli stanu higieniczno - sanitarnego lokalu, oraz pominięcie przez organ istotnych okoliczności sprawy, takich, jak celowe unikanie przez właścicielkę mieszkania I. P. wejścia do lokalu oraz zignorowanie uprawnień Spółdzielni, jako właściciela budynku wobec organu, wynikających z przywołanych powyżej przepisów prawa materialnego;

b) art. 77 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a tym samym nie wyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności dokumentów potwierdzających występowanie zagrożenia, podejmowanie przez skarżącą działań, mających na celu przeprowadzenie kontroli we własnym zakresie i usunięcie stanu zagrożenia sanitarno - epidemicznego dla mieszkańców budynku wielorodzinnego

Podnosząc powyższe zarzuty G. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, względnie o zmianę decyzji i orzeczenie wyrokiem o wszczęciu kontroli stanu sanitarno - higienicznego lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w G., przy ul. [...], stanowiącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu należące do I. P., znajdującego się w zasobach mieszkaniowych G.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że stwierdzenie prawidłowego stanu sanitarno - higienicznego klatki schodowej, o którą dba sama skarżąca, nie może być utożsamiane z prawidłowym stanem sanitarno - higienicznym mieszkania, w warunkach, gdy spółdzielnia, jako właściciel budynku, w ramach obowiązku utrzymania nieruchomości w sposób niezagrażający i nieuciążliwy dla innych mieszkańców tej nieruchomości, podejmuje działania zgodne z prawem, wymagające udziału w nich właściwym organów państwowych, mających ustawowy obowiązek podejmowania działań, mających na celu zapobiegania zagrożeniu sanitarno - epidemiologicznemu. Nadto trudno uznać za wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenie, że brak śladów insektów na klatce schodowej budynku oraz przykrego zapachu na klatce schodowej, w korytarzach piwnicznych oraz w windzie, dowodzi braku występowania zagrożenia zakażeniom i chorobom zakaźnym, bez wejścia do mieszkania, gdy nie tylko podejrzenie, ale i złożone przez skarżącą dowody nie tylko uprawdopodobniają, ale wręcz potwierdzają zagrożenie dla zdrowia mieszkańców budynku czynnikami środowiskowymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wskazała, że w dniu 17 maja 2022 r. lokatorka spornego lokalu – I. P. została ubezwłasnowolniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając wydane w sprawie decyzje w wyżej wskazanym zakresie kognicji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał, że wniesiona skarga jest zasadna.

Wskazać należy, że ustalenie podstaw do wszczęcia oraz prowadzenia postępowania administracyjnego następuje w oparciu o przepisy prawa materialnego, które wyznaczają sprawę administracyjną przez regulację przyznania organom administracji publicznej właściwości do kształtowania uprawnień lub obowiązków jednostki w drodze decyzji administracyjnej. Ustawa z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w art. 1 stanowi wprost o kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego.

Z przyjętego w art. 1 tej ustawy sformułowania "w szczególności przez sprawowanie nadzoru nad warunkami wyliczonymi", nie daje podstaw do zamknięcia kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej do występowania tylko w razie naruszenia warunków zdrowia publicznego w aspekcie generalnym (powszechnym), a zatem z wyłączeniem zagrożeń zdrowia spowodowanych indywidualnymi działaniami podmiotów prywatnych. Stanowi o tym wprost art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy przez wyznaczenie zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez bieżący nadzór sanitarny obejmujący kontrolę przestrzegania przepisów określających wymaganie higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczące utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości. Nie daje to podstaw do ograniczenia zakresu działania przez wyłączenie lokali prywatnych. Dla wykonania tego zakresu działania państwowy inspektor sanitarny ma prawo wstępu do nieruchomości oraz wszystkich pomieszczeń wchodzących w ich skład (art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. b) powołanej ustawy). Ma nadto prawo

żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób (art. 25 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy).

Artykuł 26 ust. 1 powołanej ustawy wyznacza z kolei zakres prawa wstępu do mieszkań, stanowiąc, że państwowy inspektor sanitarny ma takie prawo w razie podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej ale też w razie zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi. Ustawodawca nie precyzuje w ustawie, co należy rozumieć pod pojęciem "czynniki środowiskowe". W ocenie Sądu w tym składzie czynniki środowiskowe zagrażające zdrowiu ludzkiemu to wszelkie czynniki występujące w środowisku człowieka, które mogą mieć negatywny wpływ na jego zdrowie. W tym zakresie Sąd w całej rozciągłości popiera stanowisko wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 kwietnia 2018 r. (sygn. akt III SA/Gd 76/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mogą to być zatem czynniki biologiczne (np. pasożyty wywołujące choroby), czy zanieczyszczenie powietrza. Śmieci i odpady, które gromadzi lokatorka spornego lokalu są bez wątpienia miejscem rozwoju drobnoustrojów i niektórych grzybów. Składowane śmieci i odpady mogą więc stać się wylęgarnią chorób. Zagrożenie to jest potęgowane przez obecność funkcjonujących dzięki resztkom żywności insektom, które są roznosicielami groźnych chorób.

Według art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w razie stwierdzenia naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych, nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Wskazana wyżej regulacja ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej daje podstawy prawne do ustalenia sprawy indywidualnej nakazu usunięcia naruszeń wymagań higienicznych w drodze decyzji. Spełnione są zarówno elementy sprawy indywidualnej w aspekcie przedmiotowym (nakaz usunięcia naruszeń wymagań higienicznych), aspekt podmiotowy – nakaz, którego adresatem jest podmiot naruszający wymagania higieniczne (na przykład lokator danego lokalu mieszkalnego), oraz forma nakazu – w drodze decyzji.

W ocenie Sądu nie uchyla w żaden sposób zakresu właściwości Państwowej Inspekcji Sanitarnej art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. To właśnie państwowy inspektor sanitarny jest właściwy do kontroli, czy właściciel mieszkania utrzymuje ten lokal w stanie wykluczającym stan powodujący zagrożenie chorobami zakaźnymi. Stanowi o tym wprost art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej: "Wykonywanie zadań określonych w art. 1 polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (...)". Właściwości Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie wyłącza nadto regulacja art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2519 ze zm.).

Zdaniem Sądu, okoliczności związane ze stanem sanitarno – higienicznym spornego lokalu wynikające z akt administracyjnych sprawy (których Sąd nie będzie w tym miejsce przytaczał) dawały podstawy do stwierdzenia, że zachodzi podejrzenie zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi. Z realiów sprawy wynika, że bez wstępu do spornego lokalu, co w realiach sprawy postrzegać należy jako swoistą konieczność, nie da się sprawdzić czy właściciel lokalu utrzymuje ten lokal w stanie, o którym mowa w 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Podejrzenie zagrożenia zdrowia czynnikami środowiskowymi winno być w ocenie Sądu postrzegane w realiach tej konkretnej sprawy jako bezpośrednie (dla samej lokatorki spornego lokalu) jak i pośrednie (dla sąsiadów mieszkających w budynku przy ul. [...] w G.). W tym stanie organy nie powinny poprzestawać na stwierdzeniu braku podstaw do podejmowania i prowadzenia dalszych działań w sprawie bazując wyłącznie na dwóch notatkach z wizji lokalnej odnoszących się jedynie do stanu klatek schodowych budynku, o których czystość dba - co w sprawie jest niesporne – sama skarżąca.

Mając na uwadze realia sprawy, w tym zaawansowany wiek lokatorki spornego lokalu jak i fakt zainicjowania w toku postępowania administracyjnego postępowania w przedmiocie jej ubezwłasnowolnienia zupełnie nietrafionym jest w ocenie Sądu argument organów - w kontekście zasadności umorzenia postępowania w sprawie - o możliwości skorzystania przez G. z instytucji tzw. przymusowej sprzedaży lokalu.

W reasumpcji powyższych rozważań Sąd uznał, że stan faktyczny został w realiach sprawy ustalony w sposób nieprawidłowy (istotne naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), co w konsekwencji doprowadziło do wydania w sprawie błędnych decyzji z odwołaniem się do art. 105 § 1 k.p.a.

W związku z tym Sąd orzekł o uchyleniu wydanych w sprawie decyzji jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Wobec braku wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej (wymaganego w świetle 210 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., o której to regulacji skarżąca została pouczona po wniesieniu skargi – pismo z pouczeniami - k. 15 i z.p.o. – k. 57) Sąd nie orzekł w przedmiocie kosztów pomimo wydania wyroku uwzględniającego wniesioną skargę.

W dalszym toku postępowania organ pierwszej instancji winien dokonać czynności umożliwiających wstęp do spornego mieszkania z uwagi na zagrożenie zdrowia czynnikami środowiskowymi. W następstwie stosownych ustaleń i ich korelacji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym możliwe będzie dopiero podjęcie określonego rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wskazała, że w dniu 17 maja 2022 r. lokatorka spornego lokalu została ubezwłasnowolniona. Okoliczność ta oznacza, że określone działania procesowe w sprawie administracyjnej, dla ich skuteczności, będą musiały być podejmowane z udziałem ustanowionego dla I. P. przedstawiciela ustawowego.