Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 431/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił wniosek Skarżącej o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca pismem z dnia [...] wniosła zażalenie na to postanowienie. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, posiada jedynie środki finansowe na żywność i opłaty. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z córką M lat [...], z synem A lat [...], z synem K lat [...], córką A lat [...] i z teściową. Posiada dom o pow. [...] m2 oraz pokój o pow. [...] m2. Wnioskodawczyni nie pracuje, jej mąż otrzymuje rentę w wysokości [...] brutto, teściowa emeryturę w wysokości [...] brutto, najstarsza córka wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] brutto, starszy syn dochód z tytułu użytkowania gruntów rolnych w wysokości [...] brutto. Młodsze dzieci natomiast uczą się.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a.

Pismem z dnia [...] wezwano Skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez Skarżącą i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym,

2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do osób pozostających ze Skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym,

3. podanie czy Skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody (np. z tytułu pracy dorywczej, sezonowej - jeżeli tak to kiedy takie prace były wykonywane i za jakim wynagrodzeniem, stypendium itp.),

4. podanie czy Skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (np. zasiłek rodzinny, opiekuńczy - odpis decyzji),

5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania Skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),

6. podanie czy Skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają zarejestrowane pojazdy mechaniczne, jeżeli tak należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową,

7. podanie dlaczego Skarżąca nie pracuje, czy jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych (odpis decyzji), jeżeli nie jest zarejestrowana to dlaczego, czy np. Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne,

8. podanie czy mąż Skarżącej nadal prowadzi A KM, jeżeli tak to jakie z tego tytułu uzyskuje miesięczne dochody, jeżeli nie prowadzi to od kiedy, należy wyjaśnić również czy gospodarstwo drobiarskie przekazał innej osobie, jeżeli tak to komu i kiedy, jeżeli przekazał gospodarstwo drobiarskie jednej z osób, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym należy podać jakie ta osoba z tytułu prowadzenia tego gospodarstwa uzyskuje miesięczne dochody.

Pismo doręczono Skarżącej w dniu [...] [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu [...] [...]. Tymczasem Wnioskodawczyni wniosku o prawo pomocy do dnia dzisiejszego nie uzupełniła.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że Skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z dziećmi i z teściową. Posiada dom o pow. [...] m2 oraz pokój o pow. [...] m2. Deklarowane we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Wnioskodawczynię dochody wynoszą [...] zł brutto i są to dochody z tytułu renty małżonka, emerytury teściowej, wynagrodzenia za pracę córki i dochody uzyskiwane przez syna z tytułu użytkowania gruntów rolnych. Z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej Skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wezwano ją do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże Wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na w.w wezwanie. Skarżąca nie wyjaśniła zatem czy ona lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś inne dodatkowe dochody, czy korzystają z pomocy opieki społecznej, czy posiadają zarejestrowane pojazdy mechaniczne. Nie podała czy jej mąż nadal prowadzi A, jeżeli tak to jakie z tego tytułu uzyskuje dochody, jeżeli nie prowadzi to od kiedy i czy przekazał to gospodarstwo komuś z osób, z którymi Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie podała czy jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie podała, czy osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają konta, rachunki i lokaty bankowe. Nie złożyła odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśniła nawet czy ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym takie zeznania składali. Skarżąca nie podała również w jakiej wysokości ponoszą koszty miesięcznego utrzymania. Zauważyć w tym miejscu należy, że dopiero zestawienie i analiza uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy.

Zatem złożone i nieuzupełnione przez nią oświadczenia są niepełne, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rzeczywistej sytuacji i możliwości płatniczych. Uchylanie się Strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5.09.2005r. sygn. akt II FZ 418/05, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro Wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie dostarczyła żądanych dokumentów i nie udzieliła pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego Strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli Strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na Wnioskodawczyni ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają bowiem w całości Stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których Strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.