Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 396/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 29 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 22 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi P. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz P. A. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec P. A. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...]. W w. tytuł wykonawczy obejmował należność z tytułu cła w kwocie 619,30 zł.

Po wystawieniu niniejszego tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny – Dyrektor Izby Celnej w Ł., zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego P. A., stanowiącego wierzytelność pieniężną, w postaci wszelkich zwrotów i nadpłat podatku u Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B.. Odpisy powyższych dokumentów zostały doręczone skarżącemu w dniu 6 maja 2008 r.

Zarzuty na zawiadomienie o numerze [...] P. A. wniósł w piśmie z dnia 9 maja 2008 r. W piśmie skarżący podniósł naruszenie normy wynikającej z treści art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wystawienie tytułu wykonawczego w sytuacji nieistnienia obowiązku ze strony osoby zobowiązanej, naruszenie normy wynikającej z treści art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z uwagi na fakt uregulowania przez niego zobowiązań celnych, zarzut braku uprzedniego doręczenia mu upomnienia, na podstawie art. 15 § 1 ustawy oraz zarzut niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 powyższej ustawy.

W dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej w W. wydał postanowienie nr [...], w którym zajmując stanowisko jako wierzyciel, uznał wniesione przez stronę zarzuty za nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor izby Celnej w Ł. oddalił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec P. A. na podstawie w. w. tytułu wykonawczego.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w Ł. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w Ł. zostało wydane przedwcześnie, co stanowi naruszenie przepisu art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał postanowienie z dnia [...] r. Nr [...], którym oddalił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. A. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny powołał się na zawarte w postanowieniu z dnia [...] r. stanowisko wierzyciela, zgodnie z którym decyzja z dnia [...], będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego funkcjonuje w obrocie prawnym. Nie została ona uchylona, ani nie stwierdzono jej nieważności, podlega zatem wykonaniu. Dyrektor Izby Celnej w Ł. podkreślił przy tym, że stanowisko Dyrektora Izby Celnej w W. jest w przedmiotowym zakresie wiążące dla organu egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia upomnienia zobowiązanemu, organ egzekucyjny wskazał, iż na podstawie § 13 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), doręczenie zobowiązanemu upomnienia nie było w niniejszej sprawie wymagane. Ponadto bowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot i spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto wierzyciel wskazał właściwą podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia.

W odniesieniu do zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ Dyrektor Izby Celnej w Ł. uznał, iż zgodnie z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest organem właściwym rzeczowo i miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec P. A. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r.

Odnosząc do zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ stwierdził, że wystawiony na P. A. tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 ww. ustawy.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 34 § 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 140 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), poprzez nierozpoznanie złożonych zarzutów z dnia 9 maja 2008 roku przez Dyrektora Izby Celnej w W. w zakreślonym terminie, art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z niedoręczeniem zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w ww. przepisie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, art. 34 § 1 powyższej ustawy poprzez przyjęcie ze strony wierzyciela i organu egzekucyjnego, że zobowiązanie skarżącego istnieje w przedmiotowej sprawie, art. 268a ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez podpisanie tytułu wykonawczego przez osobę nieupoważnioną do reprezentowania Izby

Celnej w W. i Ł., art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie przez Dyrektora Izby Celnej w Ł., że na skarżącym istnieje obowiązek należności celnej z jednej strony, a z drugiej, że ów tytuł wykonawczy spełnia określone wymogi art. 27 u.p.e.a. w przedmiotowej sprawie oraz art. 29 ww. ustawy poprzez jego błędną wykładnię w okolicznościach niniejszej sprawy.

W związku z powyższą argumentacją zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., wydanego po rozpatrzeniu w. w. zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał brzmienie art. 33 oraz art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do podniesionych przez zobowiązanego zarzutów nieistnienia obowiązku organ egzekucyjny wskazał, że powstanie z mocy prawa egzekwowanego obowiązku zostało stwierdzone w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r. Nr [...]. Podkreślono, iż decyzja określająca należność z tytułu cła funkcjonuje w obrocie prawnym, zatem zarzut nieistnienia obowiązku należy uznać za nieuzasadniony. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko przedstawione w powyższym zakresie przez Dyrektora Izby Celnej w Ł., że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r. mogła być podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] r.

Organ wskazał, że obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, a ponadto przedmiotowy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot i spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, iż na podstawie art. 2, art. 3, art. 3a oraz art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ulega wątpliwości, że należności z tytułu długu celnego mogą być dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Powołując brzmienie art. 5 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, iż tytuł wykonawczy z dnia [...] r. został wystawiony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r., zatem upoważnionym do żądania wykonania ww. obowiązku, w tym również do wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego był Dyrektor Izby Celnej w W..

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził również, że wystawiony na P. A. tytuł wykonawczy, obejmujący należność z tytułu cła, zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wymienione w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ zauważył, że jak wynika z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przesłanie do dłużnika upomnienia przed wystawieniem tytułu wykonawczego nie jest wymagane, w sytuacji, gdy przedmiotem przyszłej egzekucji mają być należności powstające z mocy prawa. Zauważono, że dochodzona od P. A. należność wynikająca z długu celnego została określona w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...]. Rozstrzygnięcie to jest decyzją deklaratoryjną, a więc potwierdzającą powstanie długu celnego oraz określającą jego wysokość.

W odniesieniu do kwestii braku wskazania podstawy prawnej egzekwowanego od skarżącego obowiązku organ zauważył, iż obok odpowiedniego aktu prawnego wskazanego w rubryce 29 przedmiotowego tytułu wykonawczego, wymieniona została w rubryce 30 – jako podstawa dochodzenia wobec P. A. zaległości celnych za rok 2005 r. również decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] r., określająca kwotę należności wynikającej z długu celnego strony, zatem wierzyciel nie uchybił wynikającej z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinności wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej dochodzonego obowiązku.

Ustalono również, iż w rubryce 52 przedmiotowego dokumentu została złożona pieczęć oraz podpisy osób upoważnionych.

Wskazano, iż organ egzekucyjny był obowiązany do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, jednakże powyższa okoliczność nie ma wpływu na ocenę zgodności z przepisami prawa postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r.

Organ podkreślił również, iż postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniesionych zarzutów. Nie ulega zatem wątpliwości, iż zaskarżone zażaleniem rozstrzygniecie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. w sprawie zostało wydane po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Na powyższe postanowienie P. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez niezapełnienie stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonego postanowienia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w zaskarżonym postanowieniu na jakich dowodach Dyrektor Izby Skarbowej oparł swoje rozstrzygnięcie oraz niewyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 powyższej ustawy poprzez zaniechanie faktycznego wyjaśnienia sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. Ponadto zarzucił naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie w sposób nie obiektywny, art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na fakt, iż tytuł wykonawczy powinien zostać wystawiony na oboje małżonków, gdyż zajęcie dotyczyło nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych i miało na celu wyegzekwowanie zobowiązań podatkowych – długu celnego, za który skarżący i jego żona odpowiadają solidarnie na podstawie art. 29 § 1 o.p. Zarzucił również naruszenie art. 34 § 3 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Izby Celnej w Ł.. Wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości bądź o zmianę zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. poprzez jego uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Stwierdził, że prowadzone postępowanie w sprawie zażalenia skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nie wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Organ odwoławczy oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, zatem w postępowaniu nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału skarżącego w postępowaniu. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto wskazał, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i dopuszczalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, brak było zatem podstaw prawnych do kwestionowania przez organ egzekucyjny prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] r. wyłącznie na P. A.

W piśmie z dnia 29 listopada 2010 r. stanowiącym załącznik do niniejszej sprawy, skarżący podtrzymał swoje zarzuty zawarte w skardze. Wskazał, iż Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] r., stanowiącą podstawę wydanego w dniu [...] r. tytułu wykonawczego. Wskazał, iż w jego ocenie dopuszczalność egzekucji jest możliwa dopiero po prawomocnym orzeczeniu drugiej instancji co nie nastąpiło w niniejszej sprawie.

Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. pełnomocnik organu administracji wnosił o oddalenie skargi. Do nadesłanego w dniu 10 grudnia 2010 do Sądu głosu do protokołu, załączył kserokopię decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] r. nr [...] uchylającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia skarżącemu prawnie należnej, niezaksięgowanej kwoty należności celnych wynikających z długu celnego w wysokości 619,30 zł. Wskazał, iż decyzja z dnia [...] r. została skarżącemu doręczona przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 7 listopada 2011 o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 209, poz. 1318). Zatem w dniu wszczęcia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. istniały podstawy dochodzenia objętej nim należności, gdyż decyzja Naczelnika Urzędu celnego w R. z dnia [...] r. pozostawała w obrocie prawnym i zgodnie z art. 224 o. p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2009 r. podlegała wykonaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art. 29 § 1 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 229 z 2005r. poz.1954 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.e.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzi egzekucję administracyjną na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego. W tytule tym, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wierzyciel wpisuje treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Postępowanie egzekucyjne prowadzone być może tak długo, dopóki istnieje ważny tytuł wykonawczy.

Stosownie natomiast do treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny w zakresie istotnym dla jej rozstrzygnięcia nie jest sporny. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego po wszczęciu postępowania egzekucyjnego decyzja wymiarowa Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] roku, określająca prawnie należną, niezaksięgowaną kwotę należności celnych, wynikających z długu celnego w kwocie 619,30 zł została uchylona mocą decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się więc do oceny, czy okoliczność ta uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Należy zaznaczyć, iż postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo jak długo tytuł wykonawczy zachowuje swoją aktualność tj. jak długo egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. W ocenie sądu, gdy w toku postępowania egzekucyjnego uchylono - wyeliminowano z obrotu prawnego - decyzję, z której wynikała dochodzona należność, postępowanie egzekucyjne wszczęte w oparciu o ten konkretny tytuł wykonawczy nie mogło być dalej prowadzone i powinno podlegać umorzeniu, gdyż zaistniała jedna z przyczyn obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania powoduje, iż zobowiązanie przestaje istnieć w kwocie określonej uchyloną decyzją.

Nie ulega wątpliwości, że należności z tytułu długu celnego na podstawie art. 2, art. 3, art. 3a oraz art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogą być dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia 7 marca 2008 r. stanowiła decyzję deklaratoryjną, a więc potwierdzającą powstanie długu celnego oraz określającą jego wysokość. Jednak dla możliwości dochodzenia zobowiązania w drodze egzekucji administracyjnej konieczne jest istnienie zobowiązania w konkretnej kwocie. Zatem wobec zaistniałej sytuacji – uchylenia w. w. decyzji decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] r. – Dyrektor Izby Skarbowej błędnie przyjął, że wskazana w tytule wykonawczym z dnia [...] r. należność celna może być przedmiotem postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu w razie uchylenia w całości decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego określonej treści i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, brak jest możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o dotychczasowy tytuł wykonawczy. Przyjąć bowiem należy, że wówczas egzekwowany obowiązek przestaje istnieć, a wobec tego zachodzi konieczność wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Taka właśnie sytuacja istniała po dniu [...] roku, a więc w dacie wydania zaskarżonego postanowienia tj. [...] r., co organy rozpoznające sprawę winny uwzględnić z urzędu.

Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny jest zatem obowiązany do zbadania z urzędu czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do oceny meritum sprawy, bowiem badanie zasadności istnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym zamieniłoby je w kolejną fazę postępowania orzekającego (np. wyrok NSA z 24 czerwca 1999 r. I SA/Po 2576/98 Biul.Skarb. 2000, nr 1,s 30). Nie może zatem przewidywać, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie wyda decyzje wymiarową określającą wysokość zobowiązania podatkowego, co będzie podstawą aktualizacji tytułu wykonawczego.

W niniejszej sprawie nie jest okolicznością sporną, że po wszczęciu postępowania egzekucyjnego decyzja wymiarowa będąca podstawą wydania tytułu wykonawczego została uchylona przez organ II instancji, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Należało zatem stwierdzić, że obowiązek wykonywany na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] roku przestał istnieć wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wymiarowej, co stanowiło podstawę wskazaną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Okoliczność tę organ rozpoznający sprawę, jak już wskazano wyżej, obowiązany był uwzględnić z urzędu.

Badając dopuszczalność prowadzenia egzekucji organ ocenia bowiem czy zachodzą przesłanki pozytywne do prowadzenia egzekucji oraz czy nie zachodzą okoliczności negatywne do prowadzenia egzekucji, o których mowa w art. 59 u.p.e.a. Sytuację, w której obowiązek wykonywany w trybie egzekucji wynika z decyzji nie istniejącej w obrocie prawnym ocenić należy jako sytuację, w której zachodzi niedopuszczalność egzekucji ze względów przedmiotowych (por D. Jankowiak- "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" - Komentarz str. 333 Wydanie I ).

Co do zasady, jeżeli w takiej sytuacji wydana zostanie nowa decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, to wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia w drodze egzekucji administracyjnej, ale już na podstawie nowego tytułu wykonawczego, uwzględniającego treść nowej decyzji.

Pogląd, iż postępowanie egzekucyjne dotyczące zobowiązania podatkowego, którego wysokość przestała być znana wskutek uchylenia określającej ją decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, nie może być dalej prowadzone i podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 stycznia 2008 roku w spr o sygn. akt III SA/Wa 1408/07 (nie publikowany), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 8 stycznia 2008 roku, sygn. akt I SA/Gd 887/07 (nie publikowany) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w wyrokach z dnia 2[...] roku, sygn. akt III SA/Łd 34/08 (nie publikowany), z dnia 22 lutego 2007 roku, sygn. akt I SA/Łd 1504/06 (nie publikowany), z dnia 22 grudnia 2008 roku, sygn. akt III SA/Łd 494/08 (nie publikowany), z dnia 25 marca 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 495/08 (nie publikowany), z dnia 22 stycznia 2009 roku, sygn. akt. III SA/Łd 473/08 (nie publikowany) oraz z dnia 24 listopada 2009 r. III SA/Łd 399/09 (opubl. w CBOiS).

Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach.

Sąd nie podzielił poglądu pełnomocnika organu odwoławczego, iż decyzja z dnia [...] r. została skarżącemu doręczona przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 7 listopada 2011 o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. nr 209, poz. 1318). Zatem w dniu wszczęcia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. istniały podstawy dochodzenia objętej nim należności, gdyż decyzja Naczelnika Urzędu celnego w R. z dnia [...] r. pozostawała w obrocie prawnym i zgodnie z art. 224 o. p. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2009 r. podlegała wykonaniu.

Wymieniony przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Jak już wskazano wyżej, Decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego z dnia [...] r, została przez Dyrektora Izby Celnej w W. uchylona w dniu [...] r., zaś postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., będące przedmiotem skargi w niniejszej sprawie wydana została w dniu [...] r. W przekonaniu Sądu, przepis art. 224 o.p., który utracił moc w dniu 1 stycznia 2009 r., nie dotyczy sytuacji jaka ma miejsce w niniejszej sprawie i nie zmienia faktu braku istnienia podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku.

Ponownie podkreślić należy, iż wyeliminowanie decyzji wymiarowej z obrotu prawnego w postępowaniu odwoławczym oznacza, iż odpadła podstawa wystawienia tytułu wykonawczego a w konsekwencji brak jest podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Taka sytuacja wyczerpuje dyspozycję art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone.

Przesłanka "nieistnienia obowiązku" wymieniona w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. obejmuje sytuację gdy "nieistnienie obowiązku" spowodowane zostało okolicznościami zaistniałymi już po wystawieniu tytułu wykonawczego. Obowiązek publicznoprawny nie będzie istniał np. w przypadku gdy został określony w decyzji administracyjnej a decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego po wystawieniu tytułu wykonawczego (por.L.Klat - Wertelecka w; System egzekucji administracyjnej pod red.J.Nieczyporuka, S.Fundowicza i J.Radanowicz; Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004r. str.278 i następne).

Reasumując Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. Z chwilą uchylenia w dniu [...] roku decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] roku przestało istnieć zobowiązanie w kwocie określonej tą decyzją. Skoro z obrotu prawnego wyeliminowano decyzję określającą zobowiązanie pieniężne to postępowanie egzekucyjne nie może być prowadzone i winno zostać umorzone. Organy administracji naruszyły przepisy art. 29 § 1, i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i rozważyć możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o treść przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 powołanej ustawy.

A. B.