Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 798/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 17, par. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
article: art. 5 ust. 4 a, art. 32
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Teza: Pojęcie dochodu uzyskanego po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (w rozumieniu § 18 ust. 1 rozporządzenia z 02.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy tj. z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy z 28.11.003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz z roku, w którym orzeka się o prawie do świadczeń na kolejny okres, pod warunkiem jego uzyskiwania w dacie orzekania o prawie do świadczeń.

TEZY

Pojęcie dochodu uzyskanego po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (w rozumieniu § 18 ust. 1 rozporządzenia z 02.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy tj. z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy z 28.11.003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz z roku, w którym orzeka się o prawie do świadczeń na kolejny okres, pod warunkiem jego uzyskiwania w dacie orzekania o prawie do świadczeń.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zmiany przyznanego świadczenia rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2011 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.-


UZASADNIENIE

II SA/Bk 798/11

UZASADNIENIE

Decyzją z [...].10.2009 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Starszego Specjalistę Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. przyznano B. W. następujące świadczenia:

- zasiłek rodzinny na Ł. W. – dziecko w wieku 5-18 lat, w kwocie 91 zł miesięcznie na okres od 01.11.2009 do 31.08.2010 r.;

- zasiłek rodzinny na Ł. W. – dziecko w wieku 18 - 24 lata, w kwocie 98 zł miesięcznie na okres od 01.09.2010 do 31.10.2010 r.;

- zasiłek rodzinny na W. W., dziecko w wieku 5-18 lat, na okres 01.11.2009 – 31.10.2010,

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na Ł. W. w kwocie jednorazowej 100 zł;

- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na W. W. w kwocie jednorazowej 100 zł.

Zawiadomieniem z 14.07.2011 r. organ poinformował B. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w związku z informacją o uzyskaniu przez M. W., męża wnioskodawczyni, wynagrodzenia, którego wysokość ma wpływ na prawo do świadczeń w okresie 2009/2010.

Decyzją z [...].08.2011 r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Konsultanta w Dziale Świadczeń Rodzinnych MOPR w B. na podstawie art. 163 Kpa, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 17 ust. 3 i § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, działając z urzędu, organ zmienił własną decyzję z [...].10.2009 r. w ten sposób, że przyznał B. W.:

- zasiłek rodzinny na Ł. W., dziecko w wieku 5-18 lat na okres 01.01.2010 – 31.03.2010 i na okres 01.08.2010 – 31.08.2010,

- zasiłek rodzinny na Ł. W., dziecko w wieku 18-24 lata na okres 01.09.2010 – 31.10.2010,

- zasiłek rodzinny na W. W., dziecko w wieku 5-18 lat na okres 01.01.2010 – 31.03.2010 i na okres 01.08.2010 – 31.10.2010,

oraz odmówił B. W. prawa do świadczeń rodzinnych w formie:

- zasiłku rodzinnego na Ł. W. dziecko w wieku 5-18 lat na okres 01.11.2009 – 31.12.2009 i 01.04.2010 – 31.07.2010,

- zasiłku rodzinnego na W. W. dziecko w wieku 5-18 lat na okres 01.11.2009 – 31.12.2009 i 01.04.2010 – 31.07.2010,

jak również postanowił, że w pozostałym zakresie modyfikowana decyzja nie ulega zmianie.

Organ wskazał, że podjęte rozstrzygnięcie było uzasadnione zmianą sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawczyni. Z przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że jej mąż M. W. w okresie 28.09 – 18.12.2009 r. oraz 01.03 – 30.07.2010 wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia i z tego tytułu otrzymał wynagrodzenie w kwotach: za październik 2009 r. – 2.576 zł oraz za marzec 2010 r. - 1.731, 87 zł. Organ, przyznając świadczenia na okres 2009/2010 miał obowiązek uwzględnić dochód z roku 2008 oraz ewentualnie dochód nowouzyskany, jeśli był pobierany w dacie rozstrzygania o prawie do świadczenia, do czego zobowiązywał go art. 5 ust. 4 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy tak wyliczonym dochodzie wyniósł on (na osobę w rodzinie): po uzyskaniu wynagrodzenia w miesiącu październiku 2009 r. – 785, 02 zł, a w marcu 2010 r. – 616, 04 zł. Z uwagi jednak na to, że powyższy dochód był okresowy, po zakończeniu jego uzyskiwania następowała utrata dochodu w grudniu 2009 r. i w lipcu 2010 r. do wielkości uprawniającej do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych. Z powyższego wynika, że w okresie 01.11 – 31.12.2009 oraz 01.04 – 31.07.2010 rodzina wnioskodawczyni nie spełniała kryteriów uprawniających do uzyskania świadczeń rodzinnych. Wskazano, że strona została poinformowana o obowiązku zgłoszenia organowi każdej zmiany mającej wpływ na prawo do świadczeń, a mimo to nie poinformowała o uzyskaniu przez męża dochodu. W konsekwencji należało zastosować art. 163 Kpa w zw. z art. 5 ust. 4 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych i zmienić decyzję

o ich przyznaniu uwzględniając zmianę sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawczyni.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. W. zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1, 5 i art. 3 pkt 24, art. 5 ust. 4 ustawy

o świadczeniach rodzinnych oraz § 17 ust. 2 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 02.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach

o świadczenia rodzinne w związku z art. 92 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej. Zdaniem odwołującej się dochód jej męża uzyskany w 2009 r. i w 2010 r. w firmie "R." nie mógł zostać uwzględniony w dochodzie uzyskanym za 2008 r. stanowiącym podstawę ustalenia prawa do świadczeń, bowiem podstawy takiego zaliczenia wynikające z § 17 ust. 2 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 02.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny (§ 17 ust. 2) i przez sądy administracyjne (§ 18).

Decyzją z [...].09.2011 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne jako zgodne z prawem. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie zaistniała podstawa do zmiany decyzji przyznającej świadczenia na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem dokumenty, z których wynika uzyskanie przez męża wnioskodawczyni zarobku w 2009 i w 2010 r. – wskazujące na okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń, nie były znane organowi w dniu wydania decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego tj. [...].10.2009 r. i dodatków na okres świadczeniowy 2009/2010. Strona przedstawiła je dopiero w lipcu 2011 r. na wezwanie organu. Należało zatem do dochodu uzyskanego w 2008 r. doliczyć dochód z tytułu zatrudnienia w okresie 28.09 – 18.12.2009 oraz 01.03 – 30.07.2010r. Na dochód rodziny wnioskodawczyni niezbędny do ustalenia prawa do świadczeń na okres 2009/2010 składały się zatem: dochód B. W. z 2008 r., pomniejszony o należne podatki, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, który wyniósł 16.192 zł, co daje w przeliczeniu na miesiąc – 1.349, 33 zł. Do kwoty tej dodano wynagrodzenie M. W. z pierwszego pełnego miesiąca zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia tj. z października 2009 – w kwocie 2.576, 75 zł, co dało miesięczny łączny dochód 3.926, 08 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 785, 22 zł. Przekraczał on kryterium dochodowe ustalone na 504 zł i dlatego, zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego należało ustalić utratę prawa do świadczeń od miesiąca następującego po pełnym pierwszym miesiącu od uzyskania dochodu tj. od listopada 2009 r. Z uwagi na utratę tego dochodu z dniem 19.12.2009 r., zgodnie z § 17 ust. 3 wymienionego rozporządzenia, należało tę utratę uwzględnić od pierwszego miesiąca po miesiącu utraty dochodu, czyli od stycznia 2010 r., kiedy to dochód rodziny znowu wyniósł 1.349, 33 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 269, 86 zł. Dlatego od stycznia 2010 r. wnioskodawczyni "odzyskała" prawo do zasiłku i dodatków. Kolejne uzyskanie dochodu (zarobków M. W.) miało miejsce od marca 2010 r., a utrata tego dochodu – od sierpnia 2010 r., co uwzględniono ustalając prawo do świadczeń w postępowaniu zmieniającym decyzję z [...].10.2009 r. poprzez rozstrzygnięcie o odebraniu tego prawa za okres od kwietnia do lipca 2010 r. Końcowo wskazano, że decyzja w sprawie przyznania lub odmowy przyznania świadczeń rodzinnych ma charakter związany, co oznacza, że organy kierują się wyłącznie normami prawa, a nie względami słusznościowymi.

Skargę na powyższą decyzję złożyła do sądu administracyjnego B. W. zarzucając, identycznie jak w odwołaniu, naruszenie art. 32 ust. 1, 5

i art. 3 pkt 24, art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 17 ust. 2 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 02.06.2005 r. w sprawie sposobu

i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w związku z art. 92 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej. Zwróciła uwagę, że SKO w ogóle nie odniosło się do zarzutów odwołania, w szczególności nie ustosunkowało się tego, iż organ I instancji podstawą swego rozstrzygnięcia uczynił przepisy rozporządzenia wykonawczego

z 02.06.2005 r. tj. § 17 ust. 2, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie P 45/08 i przepis § 18, który został zakwestionowany przez sądy administracyjne jako wykraczający poza granice upoważnienia ustawowego z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała na naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i zasady budzenia zaufania organów do państwa, bowiem rozstrzygnięcie na niekorzyść rodziny na podstawie rodzących wątpliwości przepisów jest nie do zaakceptowania w państwie prawa. Zwróciła uwagę, że otrzymane świadczenia zostały już wydatkowane na bieżące potrzeby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wyjaśnił, że przepisy § 17 ust. 2 i § 18 rozporządzenia wykonawczego z 2005 r. nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia w jej sprawie, bowiem decyzje wydano na podstawie przepisów ustawowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu. Powodem uchylenia decyzji zaskarżonej

i pierwszoinstancyjnej są uchybienia, które sąd uwzględnił przede wszystkim z urzędu jako niezwiązany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, do czego był uprawniony na podstawie art. 134 § 1 w zw. z art. 135 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Kontrolowane postępowanie toczyło się w oparciu o art. 32 ust. 1 ustawy

z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), dalej jako u.ś.r., który zezwala właściwemu organowi, bez zgody strony, na zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Powołując powyższy przepis w sprawie wskazano, że skarżąca nie poinformowała o dochodzie męża uzyskanym w 2009 i 2010 r. z tytułu umowy zlecenia, a pobieranym w dacie wydawania ostatecznej decyzji tj. [...].10.2009., co stanowiło nową okoliczność uzasadniającą zastosowanie art. 32 u.ś.r. w stosunku do tej decyzji rozstrzygającej o prawie do zasiłku rodzinnego z dodatkami na okres 2009/2010 i uzasadniało odebranie prawa do zasiłku w okresach, w których z uwagi na uzyskany dochód – kryterium dochodowe ustawowe (504 zł) nie zostało zachowane.

W ocenie sądu choć organy ustaliły wystąpienie sytuacji uzyskania dochodu, to jednak z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 5 ust. 1, 4 i 4 "a", art. 32 ust. 1 u.ś.r. oraz § 17 ust. 1 i § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 02.06.2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), dalej jako rozporządzenie), bo przedwcześnie i z zastosowaniem nieprawidłowego sposobu wyliczenia oceniły, że wskazana sytuacja uzasadnia zastosowanie art. 32 ust. 1 u.ś.r. i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odmowę przyznania spornych świadczeń rodzinnych na niektóre miesiące w okresie zasiłkowym 2009/2010.

Zgodnie z art. 3 pkt 24 u.ś.r. przez uzyskanie dochodu rozumie się uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Stosownie zaś do treści § 18 ust. 1 rozporządzenia

w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny,

o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Natomiast utratę dochodu przez członka rodziny uwzględnia się odejmując od dochodu rodziny przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu (§ 17 ust. 1 rozporządzenia).

Stwierdzić trzeba, że istotnie w sprawie niniejszej rodzina wnioskodawczyni otrzymywała dodatkowy dochód (w stosunku do dochodu z 2008 r. stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń) – z dwóch umów zlecenia jej męża

w okresie 28.09 - 18.12.2009 r. i 01.03 – 30.07.2010 r. (vide dwa zaświadczenia

z 11.07.2011 r. wystawione przez firmę "R." Sp. z o.o. w B.). Według organu zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia dochód uzyskany, który za pierwsze pełne miesiące pracy M. W. wyniósł odpowiednio 2.576 zł (październik 2009 r.) i 1.731, 87 zł (marzec 2010 r.), powinien być dodany do dochodu stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń na rok 2009/2010, tj. faktycznie do dochodu z 2008 r. jako dochodu z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.). Ponadto ustalono, na podstawie zaświadczeń z Urzędu Skarbowego w B. z 16.09.2009 r., że łączny dochód małżonków W. za rok 2009 wyniósł 16.192 zł.

Dysponując powyższymi danymi i przyjmując konieczność doliczenia dochodu nowouzyskanego w 2009 i 2010 r. (z tytułu umów zlecenia), do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu na rodzinę uzyskanego w 2008 r. doliczono kwoty nowouzyskanych dochodów odpowiednio za okres listopad – grudzień 2009 r.: 2.576, 75 zł, a za okres kwiecień – lipiec 2010 r.: 1.731, 87 zł, co dało odpowiednio kwoty 3.926, 08 zł i 3.081, 20 zł dochodu w rodzinie w poszczególnych, powyższych okresach oraz odpowiednio 785, 22 zł i 616, 24 zł dochodu na osobę w rodzinie, a więc kwoty przekraczające kryterium ustawowe 504 zł.

Zdaniem sądu powyższy sposób wyliczenia, wynikający z zastosowania wykładni językowej § 18 ust. 1 rozporządzenia, w którym mowa jest "o dodaniu do dochodu rodziny miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego", prowadzi jednak do naruszenia zasady równości wobec prawa wynikającej z art. 32 Konstytucji RP. Uznanie powyższego rozumowania jako uprawnionego oznaczałoby, że nawet jednorazowo uzyskany dochód w roku następującym po roku, z którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do zasiłku, pozbawiałby świadczenia osobę znajdującą się w trudnych warunkach, przy stosunkowo niskich dochodach, której mimo to własnymi staraniami udaje się w niewielkim stopniu polepszyć sytuację materialną. Wydaje się, że w takich sytuacjach należy zastosować wykładnię w jak największym stopniu zapewniającą możliwość równego traktowania wszystkich ubiegających się o świadczenia. W ocenie sądu zapewnia to wykładnia funkcjonalna § 18 ust. 1 rozporządzenia, według której do dochodu z roku poprzedzającego powinien być doliczany nowouzyskany dochód w jego wielkości w stosunku rocznym. Jak wskazał NSA w wyroku z 22.12.2009 r. (I OSK 990/09, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA) zawarte w § 18 ust. 1 rozporządzenia określenie "dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" należy rozumieć jako obowiązek dodania przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny obliczonego w skali rocznej uzyskanego po roku, z którego dochód stanowił podstawę ustalania prawa do świadczeń". Podobnie WSA w Białymstoku w wyroku z 24.11.2011 r. w sprawie II SA/Bk 592/11 dostępnym w CBOSA.

Zatem w sprawie niniejszej obliczenie dochodu niezbędnego do ustalenia prawa do świadczeń na okres 2009/2010, przy przyjęciu zaistnienia prawnych przesłanek wystąpienia "dochodu uzyskanego", powinien był nastąpić według reguły: dochód rodziny za rok 2008 plus dochód uzyskany, uwzględniając 12 miesięcy w roku (dzieląc przez 12) i 5 osób w rodzinie (dzieląc przez 5). Zdaniem sądu tylko taki sposób wyliczenia gwarantowałby sprawiedliwe ustalenie dochodu, a następnie właściwą ocenę prawa do świadczeń rodzinnych.

Wskazać jednak trzeba kwestię istotniejszą, a mianowicie to, że § 18 ust. 1 rozporządzenia pozwala na doliczenie uzyskanego dochodu wyłącznie w sytuacji, gdy "dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". Analizując sytuację dochodową rodziny wnioskodawczyni sąd stwierdził, że ani w dacie ustalania prawa do świadczeń (tj. w dacie decyzji o ich przyznaniu z [...].10.2009 r.), ani w dacie orzekania w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. (w I instancji 08.08.2011 r., w II – 12.09.2011 r.) doliczony, potraktowany przez organ jako uzyskany dochód z umów zlecenia, nie był dochodem nadal otrzymywanym w rozumieniu § 18 rozporządzenia. Umowy zlecenia, z których dochód uwzględniono, miały bowiem miejsce w okresie 28.09-18.12.2009 r. i 01.03 – 30.07.2010 r.

Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżność co do sposobu interpretacji § 18 ust. 1 rozporządzenia w zakresie w jakim nakazuje uwzględniać dochód uzyskany po roku, z którego dochód jest podstawą ustalenia świadczenia. Podnosi się, że w tym zakresie przepis ten wykracza poza upoważnienie ustawowe (art. 23 ust. 5 u.ś.r.), że powinien być wykładany jako nakazujący uwzględnić dochód uzyskany tylko przed okresem zasiłkowym (w sprawie chodziło o okres 2009/2010, a więc według tego stanowiska powinien być uwzględniony dochód z roku 2008, a z roku 2009 uzyskany do dnia wydania decyzji w przedmiocie świadczenia) lub też że uwzględnienie zmian w dochodach w każdym innym, późniejszym okresie niż wynikający z definicji zawartej w art. 3 pkt 2 u.ś.r., jest sprzeczne z tą ustawową definicją (vide wyroki WSA w Poznaniu z 23.07.2009 r., II SA/Po 91/09, WSA we Wrocławiu z 24.06.2009 r., IV SA/Wr 86/09 oraz wyrok NSA z 30.10.2008 r., I OSK 1842/07 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Sąd przychyla się do stanowiska, że pojęcie dochodu uzyskanego po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych – użyte w § 18 ust. 1 rozporządzenia, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy tj. z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.) oraz z roku, w którym orzeka się o prawie do świadczeń na kolejny okres, pod warunkiem jego uzyskiwania w dacie orzekania o prawie do świadczeń. W sprawie należałoby zatem uwzględnić dochód z 2008 r., a z 2009 r. o ile byłby pobierany w dacie [...].10.2009 r., ale już nie dochód z 2010 r. Wydaje się, że powyższe rozumowanie daje się uzasadnić odwołaniem do zasad doświadczenia życiowego i zasad logicznego rozumowania, jak też zasad sprawiedliwości społecznej. Wskazać bowiem trzeba, że składając wniosek o przyznanie prawa do świadczeń wnioskodawca jest w posiadaniu wiedzy wyłącznie o dochodach uzyskiwanych z poprzedniego roku kalendarzowego oraz z roku składania wniosku – do chwili wydania decyzji w tym przedmiocie. Nie można go zatem obciążać skutkami niepodania wysokości i faktu uzyskania dochodu z okresu następującego po dacie rozstrzygnięcia o prawie do świadczeń (czyli w sprawie niniejszej z roku 2010). Jednocześnie zaprezentowana wykładnia nie stoi w sprzeczności z celem § 18 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 32 ust. 1 u.ś.r., w którym chodzi o usankcjonowanie sytuacji, gdy mimo wiedzy ubiegającego się o świadczenie np. o dochodzie uzyskanym – nie podaje on tej okoliczności. Wówczas w przypadku dowiedzenia się o tym przez organ – dochód uzyskany również uległby doliczeniu do dochodu z kalendarzowego roku poprzedzającego okres zasiłkowy (zgodnie z § 18 ust. 1) i podniósłby kwotę uwzględnioną przy rozstrzyganiu o świadczeniu (o czym można by orzec na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r.).

Reasumując, organy orzekające o prawie skarżącej do świadczeń rodzinnych na okres 2009/2010 błędnie zastosowały przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia

z 02.06.2005 r., bowiem błędnie wyliczyły uzyskany dochód (przyjmując dochód miesięczny z umów zlecenia w całości, a nie w stosunku rocznym i z uwzględnieniem liczby członków rodziny), ale przede wszystkim nie oceniły, czy potraktowany jako uzyskany dochód spełniał warunek jego otrzymywania w dacie przyznawania prawa do świadczeń. W ocenie składu orzekającego miało to istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nieuwzględnienie dochodu wnioskodawczyni uzyskanego

w 2009 i 2010 r. z tytułu umów zlecenia jej męża (który nie był otrzymywany w dacie wydawania decyzji z [...].10.2009 r.) spowodowałoby obliczenie dochodu na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń wyłącznie z roku 2008, a to znacznie zwiększyłoby jej szanse na uzyskanie zasiłku rodzinnego i dodatków.

W tym miejscu wskazać trzeba, że rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola zgodności działalności organów administracji z prawem, a nie wydawanie decyzji o przyznawaniu lub odmowie przyznania poszczególnych świadczeń. Dlatego w niniejszym postępowaniu sąd wyraził jedynie ocenę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć i poprzedzającego ich wydanie rozumowania, natomiast to zadaniem organu będzie ponowne obliczenie dochodu rodziny wnioskodawczyni mającego znaczenie dla przyznania prawa do zasiłku

i dodatków na okres 2009/2010, a w następnej kolejności rozstrzygnięcie

o zasadności bądź niezasadności zmiany decyzji z [...].10.2009 r.

Reasumując w ponownie prowadzonym postępowaniu organy jeszcze raz wyliczą dochód niezbędny do ustalenia prawa do świadczeń, tym razem właściwie stosując przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia z 02.06.2005 r. w sposób wskazany przez sąd, którego ocena prawna wiąże organy z mocy art. 153 p.p.s.a. Wynik wyliczenia będzie rzutował na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.

Organ powinien przy tym pamiętać o treści art. 5 ust. 3 u.ś.r., umożliwiającym przyznanie zasiłku rodzinnego również wyjątkowo, w sytuacji niewielkiego przekroczenia kryterium dochodowego ustalonego na 504 zł, pod warunkiem przysługiwania świadczeń w poprzednim okresie zasiłkowym.

Na marginesie wskazać należy, że powoływany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 45/08 dotyczył przepisu § 17 ust. 2 rozporządzenia z 02.06.2005 r., który nie miał w sprawie zastosowania, bowiem został wskutek powyższego orzeczenia TK usunięty z porządku prawnego i przestał obowiązywać z dniem 08.07.2009 r.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" przy zastosowaniu art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

W punkcie 2. wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.