Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1764/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 87 ust 1 pkt 2 lit c
journal: Dz.U. 2001 nr 129 poz 1444
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4 ust 1
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Leszek Kiermaszek Izabella Kulig- Maciszewska (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółka Jawna z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 785/06 w sprawie ze skargi [...] Spółka Jawna z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 czerwca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 785/06, oddalił skargę [...] Spółka jawna w O. (dalej "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], nakładającą na Spółkę karę pieniężną w kwocie 2000 zł z uwagi na brak świadectwa ATP.

Organ drugiej instancji stwierdził, iż przedmiotem wykonywanego przez Spółkę transportu międzynarodowego było mleko pasteryzowane w ilości 25 580 kg, a zatem zgodnie z treścią załącznika Nr 3 do Umowy ATP – szybko psujący się artykuł żywnościowy. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ust. 1 ww. umowy do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 (m.in. mleko pasteryzowane), powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 tej umowy, czyli środki transportu posiadające świadectwo ATP. Powoływanie się przez skarżącego na treść art. 4 ust. 3 i 4 Umowy ATP, jako na przepis wyłączający odpowiedzialność przewoźnika za nieprzestrzeganie postanowień tej umowy, w tym postanowień odnoszących się do świadectwa ATP, jest więc w tym wypadku nietrafne. Z treści międzynarodowego listu przewozowego CMR, stanowiącego dowód zawarcia umowy przewozu wynika bowiem, iż przewoźnik (skarżący) zobowiązał się do wykonania usługi transportowej, przy zachowaniu specjalnych, ściśle określonych warunków podanych w rubryce 19 listu przewozowego (postanowienia specjalne), a mianowicie konieczności przewozu towaru w temperaturze + 4 stopnie Celsjusza. Oznacza to, iż przewoźnik podjął się zapewnienia i wykonania usługi niezbędnej do zachowania postanowień określonych w art. 4 ust. 1 Umowy ATP - zachowania na całej przestrzeni przewozu określonej ściśle temperatury. W niniejszym przypadku nie można zatem mówić o jakimkolwiek wyłączeniu odpowiedzialności przewoźnika za nieprzestrzeganie postanowień Umowy ATP.

W skardze na powyższą decyzję Spółka stwierdziła, że nie zobowiązywała się wobec nadawcy do przestrzegania postanowień Umowy ATP, a przestrzeganie postanowień tej umowy spoczywa na przewoźnikach, wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień, jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonaniem danej usługi. To nadawca, bądź odbiorca, a nie przewoźnik decydują bowiem o tym, czy towar będzie przeznaczony do celów spożywczych, czy też innych, dlatego to na nich przede wszystkim ciążą obowiązki wynikające z Umowy ATP. W niniejszej sprawie ustalenia wymagało więc, jaki faktycznie był rozkład obowiązków, wynikających z Umowy ATP i czy nie zachodziły okoliczności wyłączające przestrzeganie tych obowiązków. Doszło więc przy rozpoznaniu tej sprawy do naruszenia przez organy administracji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż art. 1 Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254) stanowi, że przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych izotermicznymi środkami transportu, lodowniami, chłodniami i ogrzewanymi środkami transportu mogą być nazwane tylko takie środki transportu, które odpowiadają określeniom i normom podanym w załączniku 1 do umowy. Z kolei art. 4 ust. 1 ww. umowy stanowi, że do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 do tej umowy, powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 umowy, z wyjątkiem wypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu, obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 do umowy. Wyposażenie środków transportu powinno być dobierane i używane w taki sposób, aby w ciągu całego przewozu mogły być utrzymywane temperatury ustalone w tych załącznikach.

Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 umowy, przestrzeganie postanowień ustępu 1 spoczywa na przewoźnikach wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień, i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonywaniem danej usługi.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, przedmiotem wykonywanego w dniu kontroli przez skarżącą Spółkę przewozu międzynarodowego było mleko pasteryzowane, czyli zgodnie z załącznikiem nr 3 do ww. umowy – szybko psujący się artykuł żywnościowy, którego temperatura przewozu w cysternie nie powinna przekraczać + 4 stopnie Celsjusza. Do przewozu takich szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 do umowy powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 umowy, czyli środki transportu posiadające świadectwo ATP.

Sąd podzielił stanowisko organu, iż z treści międzynarodowego listu przewozowego CMR, stanowiącego dowód zawarcia umowy przewozu wynika, iż strona skarżąca zobowiązała się do wykonania usługi transportowej, przy zachowaniu specjalnych, ściśle określonych warunków podanych w rubryce 19 listu przewozowego (postanowienia specjalne), a mianowicie przewozu towaru w temperaturze + 4 stopnie Celsjusza, czyli w temperaturze określonej w załączniku nr 3 do Umowy ATP. Wynika więc z tego, że przewoźnik podjął się zapewnienia i wykonania usługi niezbędnej do zachowania postanowień określonych w art. 4 ust. 1 umowy, czyli zachowania na całej trasie przewozu ściśle określonej temperatury. W tym stanie faktycznym, zgodnie z treścią art. 4 ust. 3 Umowy ATP, obowiązek przestrzegania postanowień ustępu 1 art. 4 spoczywał więc na przewoźniku.

Jednocześnie Sąd stwierdził, iż art. 87 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym stanowi natomiast, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego rzeczy, kierowca pojazdu samochodowego jest zobowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, w tym między innymi świadectwo wymagane zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP).

Organ zasadnie nałożył więc na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 2.000 zł na podstawie lp. 1.8.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego świadectwa, zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

Art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi bowiem, że karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł podlega ten kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz innych ustaw i wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych.

Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Wysokość kar za poszczególne rodzaje naruszeń jest natomiast ściśle określona w załączniku do tej ustawy i organ nie ma możliwości miarkowania jej wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi więc cech dowolności. Organ administracji prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa.

[...] Spółka jawna w O. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 4 ust. 1 zd. 1 umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących

się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów, przewidującego zwolnienie z obowiązku posiadania świadectwa ATP, jeżeli w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu zachowanie takiego obowiązku jest zbędne, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie,

- art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. "c" ustawy o transporcie drogowym, przewidującego obowiązek posiadania w trakcie przewozu świadectwa wymaganego zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie,

2) naruszeniu przepisów postępowania,

- art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu – zlecenia transportowego nr [...], które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stąd Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego za obie instancje według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego w sprawie ze skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że przestrzeganie powyższych postanowień umowy ATP spoczywa na przewoźnikach wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień i jeżeli takie (schowanie postanowień ) jest związane z wykonywaniem danej usługi ( art. 4 ust. 3 umowy ATP). Ponadto, iż wskazanie temperatury na liście CMR miało jedynie stanowić stwierdzenie załadowania mleka w temperaturze określonej przez zleceniodawcę w zleceniu transportowym. To, iż jest to akurat temperatura wymagana do przewozu mleka przeznaczonego do spożycia, nie oznacza jeszcze, iż przewoźnik przejął na siebie ciężar przestrzegania obowiązków wynikających z umowy ATP. Należy zaznaczyć, iż tę część listu przewozowego nadawca przesyłki wypełnia już po załadunku. Nie mógłby więc on nałożyć na przewoźnika obowiązku przewożenia towaru "w warunkach ATP", bowiem oznaczenie o posiadaniu świadectwa ATP umieszcza się na cysternach w miejscach dobrze widocznych. Tym samym już przed załadunkiem nadawca przesyłki ma pełną świadomość, czy przewoźnik podstawia cysternę ze świadectwem ATP, czy bez niego. W przypadku braku świadectwa ATP nadawca mógłby odmówić załadunku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a.

Stosownie do art. 133 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Jeżeli niezbędne jest wyjaśnienie istotnych wątpliwości, to Sąd zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. może przeprowadzić na wniosek stron lub z urzędu, dowód uzupełniający z dokumentów. W niniejszej sprawie nie zachodziły istotne wątpliwości i w związku z tym Sąd nie skorzystał z powyższego uprawnienia. O przeprowadzenie takiego dowodu uzupełniającego nie wnioskowały również strony postępowania. Skarżący nawet nie przedstawił dokumentu, z którego dowód miałby być przeprowadzony. Nie przedstawił go ani przed Sądem pierwszej instancji, ani w postępowaniu kasacyjnym. W związku z tym nawet trudno ocenić, czy dokument ten cokolwiek mógłby wyjaśnić w okolicznościach niniejszej sprawy.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 zd. pierwsze umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułach spożywczych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) sporządzonej w Genewie w dniu 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254), zgodnie z którym do przewożenia psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 umowy, powinno się stosować środki transportu wymienione w art. 1 umowy, z wyjątkiem wypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego transportu, obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymania temperatur wskazanych w powołanych załącznikach. W niniejszej sprawie następował przewóz mleka, które jest artykułem żywnościowym, wymienionym w załączniku nr 3 do umowy i do którego przewozu temperatura w cysternie nie powinna przekraczać +4 stopnie Celsjusza . W związku z tym, przewóz ten winien być dokonywany środkiem transportu-cysterną odpowiadającą stosownym normom, o czym przesądza stosowne świadectwo ATP. Istnienie powyższych przesłanek zastosowania art. 4 ust. 1 zd. pierwsze ww. umowy nie budzi wątpliwości skarżącego.

Natomiast w jego ocenie wskazany wyżej obowiązek nie istniał, bowiem przewidywana temperatura podczas całego przewozu pozwalała utrzymać temperaturę mleka na poziomie +4 stopnie Celsjusza.

Jednakże skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Można bowiem założyć, że odpowiednia temperatura będzie utrzymana, jeżeli podczas całego transportu temperatura zewnętrzna będzie ujemna lub nieprzekraczająca wskazanej temperatury transportu. Natomiast w niniejszej sprawie przewóz był dokonany w dniu 31 maja i należy całkowicie zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż ta okoliczność determinowała brak możliwości zastosowania wskazanego przepisu, a skarżący w żaden sposób nie wykazał i tej okoliczności nie podnosił też w postępowaniu administracyjnym, aby tego dnia występowały anomalia pogodowe i to na trasie całego przewozu. Wskazać bowiem należy, iż powołana umowa międzynarodowa przyjmuje jako generalną zasadę, obowiązek przewozu szybko psujących się artykułów spożywczych odpowiednimi środkami transportu, tj. takimi, które posiadają stosowne świadectwo potwierdzające spełnienie określonych norm. Wyjątek od tej zasady przewiduje wskazany wyżej art. 4 ust. 1 zd. pierwsze umowy, ale w ściśle określonych sytuacjach faktycznych i okoliczności te nie mogą budzić wątpliwości.

Nie może budzić wątpliwości, iż w związku z przewidywaną temperaturą podczas całego przewozu zostanie utrzymana określona temperatura przewożonego produktu, a w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodziła.

Konsekwencją uznania, iż skarżący dokonując przewozu winni legitymować się stosownym świadectwem, było zastosowanie art. 87 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i zarzut naruszenia tego przepisu jest całkowicie chybiony.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.