Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 11/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 , art. 5 ust. 4, art. 16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 145 par. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] Prezydent Miasta orzekł o odmowie przyznania M. M. (dalej: skarżącej) specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – J. T.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 9 lipca 2013 r. M. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią J. T., która została uznana orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 24 kwietnia 2003 r. za osobę całkowicie niezdolna do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji na trwale. Organ ustalił, iż przeciętny miesięczny dochód rodziny wyniósł w 2011 r. 712.12 zł na osobę i przewyższył kwotę progową wynoszącą 623.00 zł. Ponadto organ I instancji ustalił, iż nie spełniony został warunek z art. 16 a ust. 1 ustawy, gdyż skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odwołaniu M. M. podniosła, że jej rezygnacja z zatrudnienia była spowodowana wyłącznie koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki nad niepełnosprawną babcią, a także, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wnikliwy. W konsekwencji skarżąca domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z dnia 25 października 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 3, art. 5 ust. 4, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 z późn. zm. – dalej u.ś.r.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959), art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.) utrzymało w mocy decyzje organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał treść art. 16a i art. 16 a ust. 3 i ust. 4 pkt 2 u.ś.r. oraz wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (tj. kwoty 623 zł) . Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Zatem w sposób jednoznaczny ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia od spełnienia kryterium dochodowego. Przekroczenie tego kryterium niezależnie od innychprzesłanek, które muszą być spełnione (tj. np. rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki) wyklucza przyznanie świadczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy organ wskazał, że brak było możliwości objęcia skarżącej pomocą w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego właśnie z uwagi na okoliczność, iż przekroczono dochód na jedną osobę w rodzinie. Osobami, których dochód brany jest pod uwagę w rozstrzyganej sprawie, są: J. T., M. M., J. M., K. M. i B. M.

Zgodnie z art. 3 pkt 2a u.ś.r. ilekroć mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.Tym samym rokiem bazowym (poprzedzającym okres zasiłkowy), który brany jest pod uwagę w przedmiotowej sprawie jest rok 2011, bowiem aktualny okres zasiłkowy to okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. Zatem dochodem, który brany jest pod uwagę przy obliczaniu kryterium dochodowego pozostaje dochód J. T. - 12872,94 zł (dochód wykazany w zaświadczeniu US, po odliczeniu podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne), M. i J. M. - 28604.92 zł (dochód wykazany w zaświadczeniach US, po odliczeniu podatku, składki na ubezpieczenie społeczne, z uwzględnieniem dochodu utraconego p. M. M.). Miesięczny dochód rodziny wyniósł 3456.49 zł, a dochód na jednego członka rodziny wynosi wobec tego 691.30 zł, i dochód ten przekracza kryterium dochodowe wynoszące 623,00zł. Zatem pomimo trudnej sytuacji w jakiej skarżąca się znajduje, Kolegium z uwagi na powyższe uwarunkowania prawne nie ma możliwości, przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na wyżej podniesione okoliczności przyznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. M. wskazała, że organ I instancji odmówił jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad babcią uwagi na niespełnienie jednego warunku przewidzianego w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnoprawnym członkiem rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze skupiło się na ustaleniach dotyczących dochodu pomijając argumenty dotyczące rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad J. T. Ponadto skarżąca podniosła, że w okresie od 29 czerwca 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. pobierała na matkę świadczenie pielęgnacyjne, a art. 16 a przewiduje możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy kwota przekroczenia jest niższa niż najniższy zasiłek rodzinny. Kwota przekroczenia wynosi 68.30 zł i jest niższa niż najniższy zasiłek rodzinny. Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ błędnie przyjął, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, iż kwota przekroczenia kryterium dochodowego przez skarżącą jest niższa niż najniższy zasiłek rodzinny i wynosi 68.30 zł, Kolegium wskazało, iż tak jest w rzeczywistości, jednak art. 16 a ust. 3 powołanej wyżej ustawy przewiduje możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji, gdy dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadając najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, która wynosi obecnie 77 zł. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Ponieważ jednak specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługiwał skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym, a obecny okres zasiłkowy jest pierwszym okresem, w związku z powyższym zasiłek nie przysługuje. Pobierane przez skarżącą uprzednio świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem tożsamym ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad babcią,będącą całkowicie niezdolna do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji.

Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia dwóch kwestii. Po pierwsze – czy skarżąca opiekując się babcią od 29 września 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. i pobierając świadczenie pielęgnacyjne może być uznana za osobę "rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji ". Po drugie – czy skarżąca, wobec przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia, może uzyskać prawo do tegoż świadczenia na szczególnych zasadach wynikających z treści art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a powołanej już ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od dnia 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie, tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane jest spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie.

W przedmiotowej sprawie pierwsza kwestia sporna sprowadza się do niespełnienia zdaniem organów, przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Niespornym jest, że skarżącaw okresie od 17 listopada 2008 r. do 31 grudnia 2010 r. pracowała w Zarządzie A, a następnie do dnia 28 września 2011 r. była zarejestrowana jako bezrobotna w Grodzkim Urzędzie Pracy,świadcząc gotowość do podjęcia pracy, a okresie od 29 września 2011 r. do dnia 31 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. znak: [...] na babcię J. T.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zgodnie z którym "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących (...) sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.09.2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 - http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", niemniej jednak celem nowelizacji tej ustawy z pewnością nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych, jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie danej osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem.

Przyjęcie, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzednio podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

W rozpatrywanym przypadku organy w ocenie Sądu w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do aktualnej czy też obecnej rezygnacji, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie można bowiem abstrahować od faktu, że skarżącej w poprzednim stanie prawnym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącej, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd w pełni podziela także pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 (http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 1 stycznia 2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 965/13 – http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uwagi znajdują zastosowanie również w stosunku do skarżącej, która wcześniej pobierała świadczenie pielęgnacyjne na babcię i obecnie domaga się przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagrodzeniem (rekompensatą) przez Państwo dla osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w sprawie sygn. akt II SA/Go 550/13,http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na przyczynę niepozostawania w zatrudnieniu (rezygnację z zatrudnienia lub rezygnację z podjęcia zatrudnienia). Jak już podniesiono wcześniej, byłoby fikcją wymaganie od osób niepracujących, a sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, podjęcie pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 u.ś.r., należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej.

Reasumując należy wskazać, iż nie można przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji RP, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zaprezentowany w niniejszej sprawie pogląd znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide chociażby: wyroki WSA w Łodzi z dnia 26 września 2013r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 514/13 oraz z dnia 15 października 2013r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 815/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013r., w sprawie sygn. akt III SA/Gd 592/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 października 2013r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 645/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Na zakończenie powyższego wątku dostrzec należy, iż ustawodawca wśród wskazanych w art. 16a ust. 8 u.ś.r. szeregu okoliczności, stanowiących przesłanki negatywne uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wymienił statusu bezrobotnego osoby ubiegającej się o taki zasiłek. Gdyby zatem ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających status osoby bezrobotnej możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością by to uczynił poprzez odpowiedni zapis w tym przepisie. Reasumując powyższe należy wskazać, iż organy dokonały błędnej wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r.

Drugą sporną kwestią w sprawie była możliwość przyznania skarżącej prawa do świadczenia na mocy art. 16a ust. 3 u.ś.r. Nie ulega wątpliwości, iż przepis art. 16a ust. 2 u.ś.r. wskazuje, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Zgodnie bowiem z regulacją § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959), od dnia 1 listopada 2012r. do dnia 31 października 2014r. wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., wynosi 623 zł. Tymczasem z ustaleń organu, które nie są kwestionowane przez skarżącą wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, dziećmi i niepełnosprawną babcią, a dochód w przeliczeniu na osobę w jego rodzinie wynosi 691,30 zł, czyli przekracza kryterium dochodowe o kwotę 68,30 zł. Organ odwoławczy, co prawda w decyzji wskazał treść art. 16a ust. 3 u.ś.r., jednak jego działania ograniczyły się jedynie do powołania przedmiotowego przepisu prawa. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podniosło zaś, że art. 16 a ust. 3 powołanej ustawy przewiduje możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji, gdy dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, która wynosi obecnie 77 zł. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Ponieważ jednak specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługiwał skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym, a obecny okres zasiłkowy jest pierwszym okresem, w związku z powyższym zasiłek nie przysługuje. Pobierane przez skarżącą uprzednio świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem tożsamym ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym.

Przyjęta przez organ interpretacja tego przepisu jest nieprawidłowa. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Dokonując wykładni tego przepisu organy uznały, że okres zasiłkowy, na który skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia (czyli okres od 1 lipca do 31 października 2013 r.), jest pierwszym okresem obowiązywania ustawy świadczeniowej w znowelizowanej wersji. Przywoływana już nowelizacja ustawy wprowadziła do niej nowe świadczenie, jakim jest specjalny zasiłek opiekuńczy. Tym samym czas objęty wnioskiem skarżącej jest pierwszym okresem, w którym istniała możliwość uzyskania prawa tego świadczenia, zatem – jak oceniły organy – nie ma możliwości zastosowania specjalnej regulacji wynikającej z przepisu art. 16a ust. 3 u.ś.r..

Powyższy pogląd jest wadliwy. Organom bowiem umknęła okoliczność, że skarżąca do 30 czerwca 2013r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne, którego charakter, cel oraz skutki są tożsame ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym. W tej sytuacji przedwczesnym było założenie organu, iż w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka z art. 16a ust. 3 u.ś.r.. Pogląd analogiczny zaprezentował także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 października 2013r., sygn. akt: VIII SA/Wa 623/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią organ administracyjny jest związany z mocy art. 153 p.p.s.a. Organ ponownie dokona oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz zbada, czy skarżąca spełnia przesłanki wynikające z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.