Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 139/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi małoletniego F. O., w imieniu którego działa przedstawiciel ustawowy O. O. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

IV SAB/Po 139/21

Uzasadnienie

Małoletnia F. O., w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy (matka) O. O., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody domagając się :

1.zobowiązania Wojewody do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku,

2. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności,

3. stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4. wymierzenia organowi grzywnę w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub

5. przyznania od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

6. na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym,

zasądził od organu na jej rzecz koszty postępowania.

Skarżąca wyjaśniła, że złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu [...] marca 2021 roku.

Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 k.p.a. organ winien był załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca. Przepis ten daje możliwość wydłużenia tego terminu organowi do dwóch miesięcy, jeśli sprawca jest szczególnie skomplikowana.

Dodatkowo, zgodnie z art. 223 w związku z art. 207 ust. 1,5 i 8 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach, termin załatwienia sprawy w przypadku małoletniej skarżącej nie ulega wydłużeniu o 30 dni (a w szczególnie uzasadnionych przypadkach o 60 dni) w związku z koniecznością zasięgnięcia opinii o wnioskodawcy w Policji, Straży Granicznej i ABW, gdyż małoletnia F. O. nie ukończyła 13 roku życia.

Dodatkowo, zgodnie z art. 223 w związku z art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach, postępowanie to nie powinno trwać dłużej niż 3 miesiące. Przy czym skarżąca jest małoletnia i na przykład wojewoda nie weryfikuje jej osoby w organach i nie weryfikuje znajomości języka polskiego.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że organ powinien załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu trzech miesięcy. Do podania dodano wszystkie obowiązkowe dowody. Organ był więc zobowiązany wydać decyzję bez zbędnej zwłoki (do podania dołączono wszystkie niezbędne dowody) w ciągu trzech miesięcy (do [...] czerwca 2021 roku),

Organ naruszył również art. 36 § 1 k.p.a., ponieważ nie powiadamiał strony o żadnych terminach załatwienia sprawy.

W dniu [...] czerwca 2021 roku skarżąca wniosła ponaglenie.

Skarżąca była wzywana do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w celu pobrania od niej odcisków linii papilarnych i trwało to bardzo długo, ale w tym przypadku nie znajduje zastosowania norma przewidziana w art. 35 § 5 k.p.a., gdyż to nie z winy strony organ wyznaczył skarżącej tak późną datę dla osobistego stawiennictwa. Organ postępuje w taki sposób, że wzywa stronę do dokonania określonej czynności, a następnie uniemożliwia jej dokonanie tej czynności tak szybko, jak by chciała. Matka skarżącej, otrzymawszy wezwanie do osobistego stawiennictwa, udałaby się z córką do P. na drugi dzień, ale nie było to możliwe z winy organu. Bo do organu trzeba zadzwonić i zaakceptować wskazany przez organ termin. W tym przypadku organ wyznaczył stronie termin stawiennictwa nawet po dacie, którą sam wyznaczył na usunięcie braków formalnych.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP skarżąca, przebywając w Polsce, złożywszy uprzednio wniosek, ma prawo oczekiwać, że zostanie potraktowana jak obywatel RP i jej sprawa zostanie załatwiona zgodnie z podstawowymi zasadami kodeksu postępowania administracyjnego, to jest bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ustawowych terminem i z uwzględnieniem jej słusznego interesu jako strony postępowania administracyjnego.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że w dniu [...].03.2021r. O. O. wystąpiła do Wojewody z wnioskiem o udzielenie małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Wniosek został przesłany za pośrednictwem operatora pocztowego i wpłynął do organu w dniu [...].03.2021r.

Zgodnie z art. 223 w zw. z art. 202 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020r., poz. 35 z późn. zm.) cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE osobiście. Ponadto, składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE przedstawia ważny dokument oraz tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego, w którym będzie przebywał.

Od wnioskodawcy pobiera się odciski linii papilarnych, (art. 219 ust. 2 i ust. 5 ustawy o cudzoziemcach).

Złożony w dniu [...].03.202lr. wniosek o udzielenie małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE zawierał wyżej wymienione braki formalne. Pismem z [...].03.2021r., za pośrednictwem pełnomocnika, organ wezwał małoletnią F. O. do osobistego stawiennictwa oraz okazania dokumentu podróży. Pismo zostało doręczone [...].04.2021 r. a termin uzupełnienia braków formalnych wniosku został ustalony na [...].05.2021 r. Tego samego dnia strona została poinformowana o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oraz że decyzja w tej sprawie zostanie podjęta do [...].02.2022r. Termin rozpatrzenia wniosku został przedłużony ze względu na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, niezbędnego do potwierdzenia spełnienia warunków udzielenia zezwolenia. Wyznaczony okres dziesięciu miesięcy na zakończenie postępowania wyjaśniającego jest standardowym czasem przyjętym w Wydziale Spraw Cudzoziemców w sprawach o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Okres ten uzasadniony jest zakresem prowadzonego postępowania ale również dużą liczbą prowadzonych jednocześnie przed Wojewodą postępowań w sprawach cudzoziemców.

W dniu [...].05.2021r. Wojewoda wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w P. - Ł. o udostępnienie informacji o przekroczeniach granicy terytorium Polski przez małoletnią F. O. w okresie 5 lat, poprzedzających złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

W dniu [...].06.2021r. skarżąca wniosła ponaglenie na bezczynność w postępowaniu w przedmiocie udzielenia małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, w ocenie organu brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu o udzielenie małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE organ dopuścił się bezczynności.

Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wskazano jednak, że przesądzenie w art. 61 § 3 k.p.a., że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, nie oznacza, iż wszczęcie postępowania w każdym przypadku następuje z mocy prawa (v. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012r., sygn. akt II OSK 2178/11). Wszczęcie postępowania administracyjnego może spowodować tylko wniosek strony niedotknięty brakami formalnymi, co oznacza że bieg terminu do załatwienia sprawy należy liczyć od daty usunięcia tych braków.

" W doktrynie trafnie podnosi się, że data wszczęcia postępowania ustalona na podstawie art. 61 § 3 k.p.a. nie jest podstawą do ustalenia przewlekłości postępowania w przypadku braków w podaniu, które nie można uznać za skutecznie dokonaną czynność procesową żądania wszczęcia postępowania. Takie stanowisko przyjął NSA w wyroku z 12 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1012/07 (wyrok dostępny pod adresem - orzeczenia.nsa.gov.pl): "Termin 65 dni, o którym mowa w art. 35 ust. 6 Prawa budowlanego, należy liczyć zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. od dnia złożenia wniosku o pozwolenie na budowę, jeżeli wniosek ten czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 64 § 2 k.p.a.). W tym przypadku kiedy wniosek nie spełnia tych wymagań ww. termin należy liczyć od daty usunięcia braków formalnych, bowiem wszczęcie postępowania administracyjnego może spowodować tylko żądanie strony niedotknięte brakami formalnymi. Prawdą jest (...), że zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, jednak przepisu tego nie można rozumieć tak, że każde podanie (pismo) wszczyna automatycznie postępowanie nawet jeśli posiada ewidentnie braki formalne (art. 64 § 2 k.p.a.). Należy więc przyjąć że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 k.p.a. jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych". (wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn.. akt I OSK 208/20).

W przedmiotowym postępowaniu braki formalne wniosku zostały usunięte [...].05.2021r. Organ w tym samym dniu poinformował o wszczęciu postępowania, wyznaczył termin jego zakończenia i poinformował o przyczynach jego przedłużenia.

Zgodnie z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia. W ocenie organu, w dniu złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność w postępowaniu o udzielenie małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, określony w art. 233 ustawy o cudzoziemcach termin nie upłynął. W związku z uzupełnieniem braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE [...].05.2021r. ustawowy termin zakończenia postępowania przypada na [...].08.2021r. W dniu [...].05.2021r. organ poinformował o jego przedłużeniu i wskazał przyczyny uzasadniające zmianę.

Wobec powyższego organ nie zgodził się również z zarzutem podniesionym w skardze, iż ewentualna bezczynność, z którą zdaniem organu nie mamy do czynienia, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Podkreślono, że z orzecznictwa sądów administracyjnych nie wynika swoisty automatyzm uznawania, że w danej sprawie przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa tylko z racji samego przekroczenia, nawet znacznego terminu jej załatwienia. Konieczne jest bowiem dokonanie analizy i oceny rzeczywistych, obiektywnych przyczyn powstałej bezczynności.

Wobec powyższego nie ma podstaw do stwierdzenia, że ewentualna bezczynność w postępowaniu o udzielenie małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Wskazano, że kara grzywny służyć ma w przymuszeniu organu do zakończenia postępowania, w którym dopuścił się bezczynności oraz zdyscyplinowaniu organu do przestrzegania przepisów w przyszłości. Podkreślono, że brak rozstrzygnięcia w zaskarżonej sprawy nie jest skutkiem lekceważenia obowiązujących przepisów, czy braku świadomości ciążących na Wojewodzie obowiązków, ale wynikiem lawinowego wzrostu ilości składanych wniosków, a także sytuacją epidemiologiczną, która wystąpiła na terytorium Polski w okresie prowadzenia postępowania.

Podkreślono, że od 2014r. odnotowuje się opóźnienia w prowadzeniu postępowań dotyczących legalizacji pobytu w związku ze stałym przyrostem liczby wniosków w sprawach cudzoziemców i niewystarczającymi zasobami kadrowymi, technicznymi i organizacyjnymi do terminowego załatwiania spraw. Biorąc pod uwagę lawinowy przyrost wniosków w sprawach cudzoziemców, który w województwie w. rozpoczął się na przełomie 2015r.-2016r. i utrzymuje się nadal, niewystarczające (pomimo stałego ich zwiększania) zasoby kadrowe, techniczne i organizacyjne (również pomimo ich ciągłego uzupełniania i rozwijania), a mimo to stale rosnącą liczbę wydawanych rozstrzygnięć w tych sprawach, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego co do charakteru przewlekłości. Dla zobrazowania sytuacji podano dane statystyczne: w 2014 r. Wojewoda przyjął ok. 3,5 tys wniosków (pobyt czasowy, stały, rezydenta długoterminowego UE), w 2015 r.- blisko 8 tys. wniosków, w 2016 r. - 12,3 tys. wniosków, w 2017 r. - ok. 18,4 tys. wniosków, w 2018r. - 24,8 tys., w 2019r. - 25,1 tys. wniosków. Istotne znaczenie w ocenie opóźnień w prowadzonym postępowaniu ma również fakt, że w 2020 r. do Wojewody wpłynęło ponad 35 tys. wniosków w sprawie legalizacji pobytu cudzoziemców, czyli o 30% więcej niż w 2019r., a do 07.07.2021r. blisko 21 tys. wniosków mimo ograniczeń w obsłudze klienta spowodowanych stanem epidemii i wbrew prognozom dotyczącym mniejszego zapotrzebowania rynku pracy na zatrudnianie cudzoziemców, w związku ze skutkami gospodarczymi epidemii. Województwo jest jedynym województwem w skali kraju odnotowującym taką dynamikę przyrostu liczby wniosków. Wojewoda podejmuje szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców. Wynikiem tych działań jest stale rosnąca liczba rozstrzygnięć w sprawach legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce. Dynamika przyrostu liczby rozstrzyganych spraw w Województwie W. jest jedną z najwyższych w skali kraju. Mając na uwadze województwa, w których skala zjawiska napływu cudzoziemców jest znacząca, wskaźnik przyrostu decyzji w 2020r. w stosunku do 2016 r. wynosi: w W. UW - 2,2, w Ł. UW - 2,1, w M. UW - 1,58, w M. UW - 1,4, w D. UW - 0,98.

W związku z wszechstronnym zakresem potrzeb związanych ze wzmocnieniem zdolności administracyjnych do załatwiania spraw cudzoziemców oraz ograniczonymi zasobami od 2016r. Wojewoda podejmował intensywne starania w celu pozyskania zewnętrznych źródeł dofinansowania działań mających na celu podniesienie jakości obsługi klientów. Obecnie realizowane są dwa projekty o łącznej wartości 17 mln zł dofinansowania z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji służące zwiększeniu potencjału zasobów ludzkich, rzeczowych i informacyjnych.

Wszelkie te, kompleksowo podejmowane przez Wojewodę działania służą sukcesywnej poprawie jakości obsługi spraw cudzoziemców, w tym co oczywiste, także terminowości. Działania te zostały pozytywnie ocenione przez Najwyższą Izbę Kontroli w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 01.02.2019r.

Odnosząc się do żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej wskazano, że w skardze brak jest jakiegokolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem rekompensaty finansowej, a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. Skarżąca nie wskazała jednoznacznie jakoby doznała krzywdy w związku z bezczynnością organu, którą należałoby zrekompensować i która to okoliczność mogłaby podlegać ocenie sądu orzekającego.

Wobec powyższego w ocenie organu brak jest podstaw do zastosowania art. 149 § 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność organów administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a. Badanie merytorycznej zasadności skargi musi zostać poprzedzone sprawdzeniem jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności skargi.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność administracji publicznej lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (3 § 2 pkt 1) i podejmowaniu innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (3 § 2 pkt 4).

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 p.p.s.a., gdyż zarzucana bezczynność dotyczy postępowania, które powinno być zakończone wydaniem przez organ I instancji decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kończącej to postępowanie.

W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym.

Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga taka może być skutecznie wniesiona co najmniej do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10; a także wyrok WSA w Poznaniu z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11 – CBOSA).

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Niewyczerpanie w/w środków zaskarżenia sprawia, że wniesienie skargi nie jest dopuszczalne i obliguje sąd administracyjny do jej odrzucenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

W tym przypadku skarżąca wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako k.p.a.), gdyż przed wniesieniem skargi na bezczynność w dniu [...].06.2021 r. wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż przedmiotowa skarga była dopuszczalna, gdyż zarzucana bezczynność dotyczyła braku rozpoznania przez Wojewodę wniosku skarżącej o udzielenie jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wyczerpane zostały środki zaskarżenia w rozumieniu art.52 § 2 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że zarzuca ona jedynie bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy cudzoziemca. W niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było więc zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Wojewody rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie Dz.U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm., zwanej dalej także "k.p.a."), bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ).

Bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art.3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

W tym miejscu należy podkreślić, że obecnie, pod rządem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., pojęcie "bezczynności" – inaczej niż pojęcie "przewlekłości" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) - jest rozumiane formalnie: jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, względnie w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Innymi słowy, chodzi w tym przypadku wyłącznie o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., albo na podstawie przepisu szczególnego, względnie terminu przedłużonego przez organ zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" – również w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. – sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych: niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.06.2020 r. o sygn. IV SAB/Po 45/20, publ. CBOSA).

Stosownie do treści art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.).

W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Sąd orzekający podkreśla, że dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności. Zachowanie przez organ ustawowych wymogów w zakresie wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. uchyla zarzut bezczynności z powodu przekroczenia terminu podstawowego wynikającego z art. 35 k.p.a. lub z przepisów szczególnych. Dopiero jeśli właściwy organ przekroczy termin podstawowy załatwienia sprawy (określony w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych) lub termin dodatkowy (wyznaczony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.), wtedy dochodzi do powstania stanu bezczynności, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. To stanowisko pozostaje spójne z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 1500/19 (CBOSA), w myśl którego przy ocenie czy doszło do bezczynności organu, czyli do załatwienia sprawy po upływie terminu do jej załatwienia, sąd narusza prawo, jeżeli pomija okoliczność dokonania przez organ przedłużenia terminu i poinformowania o tym strony. Jest to okoliczność mogąca mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej bezczynności. Gdyby bowiem okazało się, że doszło do skutecznego przedłużenia przez organ terminu załatwienia sprawy i zachowania przez organ tego przedłużonego terminu, należałoby uznać, że nie doszło do bezczynności. Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie. Organ skutecznie przedłużył termin do załatwienia sprawy, co wyklucza możliwość postawienia mu zarzutu bezczynności.

Wbrew zarzutom skargi, w kontrolowanej sprawie nie znajdował zastosowania cytowany przepis art. 35 § 3 k.p.a., normujący "ogólne" terminy załatwienia sprawy administracyjnej, gdyż w odniesieniu do spraw w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, ustawodawca przewidział szczególne terminy ich załatwienia. W świetle art. 210 w zw. z art. 223 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, z późn. zm.; w skrócie "u.c.") takie postępowanie powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze - w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że do takiego postępowania mają jednak nadal zastosowanie pozostałe przepisy k.p.a. regulujące działanie organu administracji w toku postępowania, w tym art. 35 § 5 k.p.a. oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. (por. wyrok WSA z 29 stycznia 2021 r., I SAB/Wr 559/20, CBOSA).

W niniejszej sprawie złożono wniosek o udzielenie małoletniej F. O. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu [...].03.2021 r. Wniosek ten zawierał braki formalne, tj. brak oryginału paszportu i brak osobistego stawiennictwa się w siedzibie organu. 7 dni później organ wezwał ([...].03.2021 r.) skarżącą do osobistego stawiennictwa i okazania dokumentu podróży oraz do złożenia odcisków linii papilarnych. W istocie wskazano, że braki należy uzupełnić w ciągu 30 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a termin wizyty organ wyznaczył na [...].05.2021 r., jednak nie wywołało to żadnych negatywnych skutków dla skarżącej.

Po uzupełnieniu braków formalnych w dniu [...].05.2021 r. organ tego samego dnia wszczął postępowanie w sprawie i – co ma kluczowe znaczenie dla kontrolowanej sprawy - wyznaczył termin załatwienia sprawy do [...].02.2022 r. Organ przedłużył termin do załatwienia sprawy z uwagi na konieczność zgromadzenia materiały dowodowego, a także w związku z dużą liczbą prowadzonych spraw. 5 dni później organ wystąpił do Komendanta Placówki Straży Granicznej w P. o udzielenie informacji o przekroczeniach granicy przez małoletnią.

W dniu [...].06.2021 r. pełnomocnik wniósł ponaglenie na bezczynność.

Sąd orzekający ponownie wyjaśnia, że zachowanie przez organ ustawowych wymogów w zakresie wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. uchyla zarzut bezczynności z powodu przekroczenia terminu podstawowego wynikającego z art. 35 k.p.a. lub z przepisów szczególnych. Zasadność wyznaczania lub długość terminów dodatkowych, o których mowa w art. 36 k.p.a., mogą być natomiast kwestionowane najpierw przez wniesienie ponaglenia, a następnie w drodze skargi na przewlekłość postępowania (art. 37 § 1 pkt 2 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a.). Dopiero jeśli właściwy organ przekroczy termin podstawowy załatwienia sprawy (określony w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych) lub termin dodatkowy (wyznaczony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.), wtedy dochodzi do powstania stanu bezczynności, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.

W świetle powyższego, wskutek wyznaczenia przez organ terminu załatwienia sprawy do [...].02.2022 r., brak było do stwierdzenia bezczynności organu w kontrolowanej sprawie, gdyż termin ten jeszcze nie upłynął. Ponieważ skarżąca nie wniosła skargi na przewlekłość kontrolowanego postępowania Sąd nie był uprawniony do oceny zasadności wyznaczenia dodatkowego terminu do załatwienia sprawy i jego długości.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalono skargę.