Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 316/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6319 Inne o symbolu podstawowym 631
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 pkt 3, art. 23 ust. 2 pkt 3,
journal: Dz.U. 2012 poz 576
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 208 poz 1537
law: Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. sprawy ze skargi R. B. na czynność Komendanta Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przechowywanie broni w depozycie I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Komendanta Policji na rzecz skarżącego R. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

Komendant Wojewódzki Policji w S. w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] skierowanym do R. B. i J. B. dokonał naliczenia opłaty w kwocie [...]zł, za deponowanie broni w okresie od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] listopada 2017 r.

R. B. (dalej: Strona/Skarżący) pismem z [...] kwietnia 2019 r. zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ww. czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji. Skarżący wniósł o uchylenie w całości tej czynności i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji oraz art. 7 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi podał, że [...] października 2004 r. (powinno być 2008 r.) zdał broń - rakietnicę nr [...], kal. [...] mm, na Komendę Wojewódzką Policji w S. , którą znalazł w piwnicy po śmierci ojca. Na Komendzie został poinformowany, że ma zostawić broń do zniszczenia i taki wniosek złożył.

Skarżący przyznał, że Komenda Wojewódzka Policji wielokrotnie informowała go pisemnie o warunkach deponowania broni a on wielokrotnie składał w tej sprawie wyjaśnienia u ówczesnego dzielnicowego Komendy Miejskiej Policji [...], prosząc go o pomoc i interwencję w tej sprawie. Skarżący wyjaśnił, że Wojewódzka Komenda Policji nie mogła zdanej broni zniszczyć, ponieważ miała wiedzę, iż drugim spadkobiercą jest brat J. B.. Wskazał też, że prosił dzielnicowego aby podjął odpowiednie czynności w tej sprawie, ponieważ brat był w bardzo dużym konflikcie z rodzicami oraz z nim, i absolutnie nie miał żadnego wpływu na to aby go zmusić do podpisania oświadczenia odnośnie zniszczenia broni.

Skarżący zarzucił, że zaskarżona czynność narusza przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji z uwagi na nieprawidłowe określenie jego obowiązku. Zdaniem Skarżącego, podejmując działania w zakresie pobrania opłaty za zdeponowanie broni organ obowiązany był skierować je do wszystkich podmiotów, które obciążał obowiązek zapłaty. Winien był tym samym określić ich krąg, rodzaj odpowiedzialności oraz jej zakres, uwzględniając przy tym okoliczności towarzyszące nabyciu przez niego broni w drodze dziedziczenia. Broń złożona w depozycie policyjnym nie była przedmiotem działu spadku, oznacza to, że w odniesieniu do długu związanego z przechowaniem broni w depozycie wszyscy spadkobiercy na podstawie art. 1034 k.c. ponoszą odpowiedzialność solidarną. Nieuprawnionym było więc skierowanie tylko do niego wezwania do uiszczenia kosztów przechowania broni. W takim przypadku organ powinien bowiem wezwać wszystkich spadkobierców do uiszczenia całości kwoty.

Wadliwość zaskarżonej czynności wynikała również z tego, że organ nie wskazał w wezwaniu okoliczności na podstawie których przyjął istnienie i zakres obowiązku uiszczenia opłaty po stronie Skarżącego. Z uwagi na to, że przedmiotem wezwania była realizacja obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a przepisy ustawy nie regulują trybu jego realizacji, obowiązek organu w zakresie należytego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej wystosowania wezwania wywieść należało z przepisu art. 7 i art. 2 Konstytucji RP, bowiem nakazuje to zasada demokratycznego państwa prawnego.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w S. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pełnomocnik organu wyjaśnił, że faktycznie w stopce druku protokołu przyjęcia broni i amunicji do depozytu widniej zapis o przyjęciu broni do zniszczenia, jednak organ Policji kierując się własnoręcznie sporządzonym przez Stronę wnioskiem o zdaniu broni do depozytu z dnia [...] października 2008 r. przyjął broń do magazynu depozytowego WPA KWP S.. W związku z tym korespondencję w sprawie rozliczenia broni palnej w trybie przepisów ustawy o broni i amunicji po zmarłym W. B. kierowano do Strony, jako do osoby która weszła w posiadanie broni i złożyła ją do depozytu. Strona, pomimo prawidłowo dostarczonej korespondencji nie udzieliła odpowiedzi na żadne z pism, bez odpowiedzi pozostawiła także wezwanie ostateczne do odbioru depozytu z [...] listopada 2015 r. W aktach sprawy od dnia przyjęcia broni do depozytu, tj. od [...] października 2008 r. do dnia złożenia w Sądzie Rejonowym [...] w S. wniosku o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu, tj. do dnia [...] kwietnia 2016 r. nie ma żadnego pisma skierowanego przez Stronę do WPA KWP w S., w którym informowałby o pozostałych spadkobiercach.

Organ wyjaśnił też, że kwestie dotyczące współwłasności regulują przepisy Kodeksu cywilnego, zaś poinformowany spadkobierca we własnym interesie powinien przekazać informację o pozostałych współwłaścicielach deponowanej rzeczy celem skutecznego nią zadysponowania. W pismach zawarta była informacja, że w przypadku podjęcia decyzji o dalszym sposobie postępowania z deponowaną bronią, a także w przypadku posiadania informacji o innych osobach powołanych do spadku po zmarłym W. B. należy informować Wydział Postępowań Administracyjnych KWP w S.. W żadnym z pism nie informowano o konieczności powiadamiania dzielnicowego.

Dalej organ wskazał, że postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w S. I Wydział Cywilny stwierdził likwidację niepodjętego depozytu w postaci ww. broni palnej sygnałowej przechowywanej w Wydziale Postępowań Administracyjnych KWP w S.. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu [...] listopada 2017 r. W nawiązaniu do tego postanowienia Skarżący jak i jego brat J. zobowiązani zostali do zapłaty kwoty [...]zł. Organ podkreślił też, że opłata za przechowywanie broni w depozycie jest zobowiązaniem solidarnym. Ponadto obowiązek ponoszenia kosztów za przechowywanie broni w depozycie w przypadku zaniechania zadysponowania nią przez osobę uprawnioną w okresie nieodpłatnego jej przechowywania jest obowiązkiem ustawowym, wyrażonym w art. 23 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, a zatem nie wynika on z wezwania organu deponującego, lecz wprost z przepisu prawa. Nadto, jak wynika z art. 23 ust. 1 pkt 3 tej ustawy koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Z wykładni celowościowej tego przepisu wynika, że koszty przechowywania broni w depozycie powinna ponieść osoba, która faktycznie składając broń do depozytu, ma świadomość skutków prawnych, jakie mogą wiązać się z tą czynnością, m.in. obowiązku poniesienia opłat za przechowywanie broni.

Wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 460/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną czynności w części dotyczącej R. B..

W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje - stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." - orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei, po myśli art. 146 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.

Sąd wskazał, że przedmiotem jego kontroli w rozpoznawanej sprawie jest czynność materialno-techniczna zawarta w piśmie Komendanta Komendy Wojewódzkiej Policji w S. z [...] lutego 2019 r. informującym Skarżącego o przejściu prawa własności opisanej broni na rzecz Skarbu Państwa oraz o tym, że opłata za deponowanie broni w depozycie organu Policji wynosi [...] zł. Jednocześnie pismem tym poinformowano też, że brak wpłaty lub wniosku o rozłożenie opłaty na raty spowoduje podjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania należności.

Następnie Sąd wyjaśnił, że wymóg uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, ze zm.) - zwanej dalej również "u.o.b.i.a.", określającego podmioty na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Powstaje on w wyniku złożenia broni do depozytu Policji, w związku z brakiem pozwolenia na broń, będącego aktem administracyjnym stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. Artykuł 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych ze złożeniem broni i amunicji do depozytu Policji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji ma bez wątpienia charakter publicznoprawny.

Za bezzasadny Sąd uznał zarzut Skarżącego dotyczący wadliwego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do uiszczenia opłaty za depozyt z uwzględnieniem kwestii spadkowych. Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa w tym zakresie Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie co do zasady zobligowany do poniesienia kosztów depozytu jest Skarżący.

Sąd uznał jednak, że niezależnie od powyższych rozważań zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej czynności materialno-technicznej, a to z uwagi na okoliczność, którą Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu (art. 134 P.p.s.a.). Analiza przepisów art. 60 pkt 7 w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, odsyłających w kwestiach nieuregulowanych tą ustawą do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisów działu III ustawy Ordynacja podatkowa prowadzi do wniosku, że opłaty za przechowywanie broni ulegają przedawnieniu w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Wobec tego "ponownie rozpatrując sprawę organ Policji powinien rozważyć i ocenić kwestię przedawnienia ww. roszczenia, a następnie wydać właściwe rozstrzygnięcie".

W ponownym rozpoznaniu sprawy Komendant Wojewódzki Policji w S. pismem z [...] stycznia 2020 r. nr [...] poinformował R. B., iż postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w S. I Wydział Cywilny z [...] sierpnia 2017 r. sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia likwidacji deponowanej na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. z 2004 r. Nr 152, poz. 1609) "nw. broni palnej sygnałowej, tj.:

- pistolet (rakietnica) nr [...], kal. [...] - dep. nr [...],

(...) prawo własności do ww. broni zostało, zgodnie z treścią przywołanego wyżej postanowienia przeniesione na rzecz Skarbu Państwa".

Ponadto Komendant poinformował, że zgodnie z przepisami § 11 i 12 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, R. B. jest zobowiązany do zapłaty kwoty [...]zł (słownie: [...] zł [...] gr) tytułem opłaty za przechowywanie broni w depozycie w okresie od dnia [...] października 2008 r. do dnia [...] listopada 2017 r. (data uprawomocnienia się ww. postanowienia) uwzględniając przedawnienie.

W piśmie przedstawiono też następujące rozliczenie opłaty: 2015 r. - 365 dni, 2016 r. - 366 dni, 2017 r. - 307 dni. Łącznie 1038 dni x 2,42 zł x 1 szt. broni = [...] zł, a także wskazano numer konta bankowego dla takiej wpłaty.

Podkreślono ponadto, że w przypadku nieuregulowania ww. kwoty bądź niezłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania pisma udokumentowanego wniosku o rozłożenie przedmiotowej należności na raty, zostaną podjęte czynności zmierzające do wyegzekwowania powyższej należności w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).

R. B. w piśmie z [...] marca 2020 r. zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ww. czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. . Skarżący wniósł o uchylenie w całości tej czynności i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej czynności zrzucił wprowadzenie w błąd przez Komendę Wojewódzką Policji w S. co do procedury zdania broni do zniszczenia po zmarłym ojcu, czyli wielokrotne informowanie Strony, że aby zadecydować o losach broni (o zniszczeniu jej) należy dostarczyć dokumenty o uprawnieniu do zdeponowanej broni oraz o informowaniu o konieczności wspólnego oświadczenia spadkobierców oraz aktu poświadczenia dziedziczenia i umowy o zrzeczeniu się praw na rzecz jednego ze spadkobierców.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podał, że zaskarżona czynność niezgodnie z przepisami prawa nakłada na niego obowiązek uiszczenia opłaty. Wyjaśnił następnie, że przedmiotową broń w dniu [...] października 2008 r. zdał do Komendy Wojewódzkiej Policji w S. . Broń tą znalazł w piwnicy po śmierci ojca, która była jego własnością i jako zapobiegawczy i uczciwy obywatel, poszedł na ww. Komendę Policji aby dowiedzieć się co z tą bronią zrobić oraz jakie wdrożyć procedury aby wszystko odbyło się zgodnie z prawem. W Komendzie Policji został poinformowany, że ma zostawić u nich broń do zniszczenia i taki wniosek złożył o zdanie i zniszczenie.

Komenda Wojewódzka Policji w S. wielokrotnie informowała Skarżącego o tym aby skutecznie zadecydować o losach deponowanej broni, należy w przypadku kiedy osób dziedziczących jest więcej, a tym samym mogących podejmować decyzję w sprawie broni należy złożyć wspólne oświadczenia o dalszym sposobie postępowania z bronią, lub sporządzenia na podstawie Sądu umów cywilnoprawnych o zrzeczeniu się praw do broni na rzecz jednego ze spadkobierców. W pismach tych, jak i w piśmie z [...]11.2015 r. Skarżący został poinformowany o tym, że odbioru czy zadecydowania o losach depozytu może dokonać osoba, która udokumentuje prawo własności ww. broni i posiada uprawnienia do jej posiadania. Zdając broń do zniszczenia poinformował Komendę Policji, że nie był właścicielem tej broni i nigdy nie miał do niej żadnych uprawnień oraz pozwolenia na jej posiadanie. Osoba która przyjmowała ww. broń w Komendzie Policji poinformowała Skarżącego, ze broń zostanie zniszczona, prawdopodobnie powołując się na przepis art. 23 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Biorąc pod uwagę ten przepis zapewne osoba przyjmująca broń była pewna, iż nie będzie żadnych prawnych wątpliwości aby broń zniszczyć i tym samym, nie przechowywać jej bezpodstawnie wiele lat, narażając Skarżącego na ogromne koszty związane z przechowywaniem ww. broni w depozycie. Przy czym w protokole odbioru z [...]10.2008 r. została wpisana notatka o przyjęciu broni do zniszczenia.

W dniu składania broni Skarżący poinformował Komendę Policji o tym, że spadek po zmarłym ojcu nabyły trzy osoby - mama K. B., brat J. B. i Skarżący. Komenda Policji mając tą wiedzę przechowywała tyle lat broń w depozycie ponieważ wymagała wspólnego oświadczenia, którego z przyczyn rodzinnych Skarżący nie mógł złożyć.

W ocenie Skarżącego, jedynym powodem tak wieloletniego nieuzasadnionego przechowywania ww. broni w depozycie Policji był fakt, iż Komenda domagała się wspólnego zadeponowania bronią również przez innych spadkobierców, o których poinformował w dniu zdania broni. W związku z tym nie mógł w żaden sposób ani podjąć depozytu, ani nim zadeponować ponieważ według tych pism sam nie miał prawa zadecydować o ewentualnym ponownym zdeponowaniu broni, czyli zadecydowaniu o jej zniszczeniu.

W wyroku WSA w Szczecinie z 3 lipca 2019 sygn. akt II SA/Sz 460/19 Sąd uznał, iż art. 23 ust. 1 ustawy o broni i amunicji określa podmioty, na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Obowiązek ten powstaje w wyniku zdeponowania broni w jednostce deponującej.

Biorąc pod uwagę ten przepis Komenda Wojewódzka Policji już w dniu kiedy Skarżący składał broń po zmarłym ojcu do zniszczenia powinna odpowiednio zadeponować bronią, czyli przeznaczyć ją do zniszczenia, tak jak o to prosił. W dokumentacji zdania ww. broni jest notatka, że jest ona zdana do zniszczenia, jednak organ Policji kierując się sporządzonym własnoręcznie przez Skarżącego wnioskiem w dniu [...]10.2008 r. przyjął broń do magazynu depozytowego. W przekonaniu Skarżącego uczyniono tak bezpodstawnie, ponieważ zdał on broń do zniszczenia a nie do przechowywania w depozycie i już w ww. dniu zadecydował o losach broni.

Późniejsze pisma wzywające Skarżącego do przedstawienia wspólnego oświadczenia spadkobierców, czy dokumentacji o uprawnieniach do tejże broni wprowadzały go w błąd, ponieważ nie był w żaden sposób takiego oświadczenia ani takich dokumentów dostarczyć aby jeszcze raz zadeponować bronią. A powołując się na przepis art. 23 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, wg którego stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu a deponującym, Skarżący mógł bez żadnych problemów w odpowiedni sposób zadecydować o losach broni już w dniu jej zdawania. O procedurę zdania która nie będzie dla niego z żadną szkodą Skarżący pytał osobę przyjmującą od niego broń. Osoba ta informowała go jak wygląda procedura, wpisała notatkę że broń ma być zniszczona i został poinformowany że to wystarczy. Po jakimś czasie jednak się dowiedział, że nie wystarczył tylko jego podpis, ponieważ był wzywany o dodatkowe udokumentowanie faktu, że jest właścicielem tejże broni i ma do niej uprawnienia. Według przepisu art. 23 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, nie było żadnych podstaw do tego aby w pismach które Skarżący dostawał z Komendy Policji wzywać go do przedstawienia żądanej dokumentacji. Przez te pisma sytuacja stała się dla Skarżącego bez wyjścia i kuriozalna, gdyż z dniem kiedy oddał broń do zniszczenia nie mógł już nic w zasadzie zrobić w sprawie zadecydowania o jej losach, kiedy okazało się że broń zamiast do zniszczenia została umieszczona w depozycie na kilka lat.

Skarżący zaznaczył też, że obecnie jest w bardzo ciężkiej sytuacji życiowej i finansowej, gdyż opiekuje się nieuleczalnie chorą żoną, która choruje na zanik mięśni i wymaga 24 h opieki z jego strony, przez co nie może podjąć stałej pracy. Dodatkowo opiekuje się również niepełnosprawną córką, która choruje na Spectrum Autyzmu i również wymaga stałej opieki. Kwota naliczona za deponowanie broni, nawet rozłożona na raty może doprowadzić do tragicznej sytuacji w rodzinie, ponieważ córka i żona pozostaną bez możliwości leczenia, które w obu przypadkach jest bardzo kosztowne i niezbędne. U żony brak rehabilitacji i leczenia, czy nawet czasowa przerwa może doprowadzić do jej śmierci, ponieważ choruje na postępujący zanik mięśni, który jest chorobą na dzień dzisiejszy nieuleczalną i śmiertelną.

Skarżący załączył kopie dokumentów i pism opisanych w skardze, a także dokumentację dotyczącą stanu zdrowotnego żony i córki.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko o zasadności naliczenia Skarżącemu przedmiotowej opłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. Sąd uznał, że skarga jest zasadna, bowiem czynność ta narusza prawo.

Na wstępie wskazać należy, że ww. wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 460/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną czynności w części dotyczącej R. B.. W związku z tym, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku "wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.".

Niezbędne jest zatem przytoczenie oceny prawnej wyrażonej przez WSA w Szczecinie w ww. wyroku. Sąd ten wyjaśnił m.in., że wymóg uiszczenia opłaty za zdeponowanie broni wynika z treści art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, ze zm.), określającego podmioty na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Powstaje on w wyniku złożenia broni do depozytu Policji, w związku z brakiem pozwolenia na broń, będącego aktem administracyjnym stanowiącym formę reglamentacji dostępu do broni i faktycznego nią władania. Jego podstawę stanowi stosunek administracyjny, który charakteryzuje się tym, iż jedną z jego stron jest organ administracji publicznej, uprawniony na podstawie przepisów prawa do podjęcia aktu lub czynności dotyczących uprawnień i obowiązków regulowanych przez przepisy prawa administracyjnego, a drugą osobą deponująca broń w związku z brakiem pozwolenia na nią. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. Zaś w odniesieniu do osób określonych w art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a., w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 23 ust. 2 u.o.b.i.a., organ administracji na podstawie ust. 3 uprawniony jest do podjęcia działań, mających na celu pobranie opłat związanych z deponowaniem broni. O wyraźnej kompetencji organów w tym zakresie przesądza użycie w ust. 3 zwrotu "opłaty są pobierane". W konsekwencji, przyjąć należy, że w przypadku obowiązku wynikającego z art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. i zaistnienia okoliczności z art. 23 ust. 2 pkt 3 u.o.b.i.a. wezwanie podmiotu, na który mocą ustawy nałożony jest obowiązek uiszczenia kosztów depozytu stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Artykuł 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. nakłada obowiązek poniesienia kosztów związanych ze złożeniem broni i amunicji do depozytu Policji na osobę deponującą, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji ma bez wątpienia charakter publicznoprawny. Ustawa ściśle określa krąg podmiotów, które mogą być obciążone kosztami związanymi z deponowaniem broni i amunicji (są to osoby deponujące, czyli osoby które faktycznie złożyły broń i amunicję do depozytu), jak również moment powstania obowiązku ponoszenia tych kosztów. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc włada nią jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. Z chwilą złożenia broni i amunicji do depozytu nawiązuje się bowiem stosunek prawny przechowania pomiędzy osobą deponującą a organem przyjmującym je do depozytu.

Za bezzasadny Sąd uznał zarzut Skarżącego dotyczący wadliwego ustalenia kręgu osób zobowiązanych do uiszczenia opłaty za depozyt z uwzględnieniem kwestii spadkowych. (...) Prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają bowiem dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. (...) W ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji brak jest przepisu szczególnego, który regulowałby następstwo prawne w zakresie obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez właściwy organ.

Przytaczając i podzielając poglądy wyrażane w tym zakresie w doktrynie oraz orzecznictwie WSA w Szczecinie stwierdził, że "w kontrolowanej sprawie co do zasady zobligowany do poniesienia kosztów depozytu jest Skarżący. Kosztów tych nie mogą bowiem ponieść spadkobiercy W. B. już choćby z tej racji, że koszty te powstały po jego śmierci, a więc nie wchodzą do masy spadkowej po nim. Niespornym jest natomiast, że osobą deponującą broń po śmierci jej dotychczasowego właściciela był Skarżący, który na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 u.o.b.i.a. zobowiązany jest do ponoszenia kosztów związanych z jej deponowaniem".

Sąd zgodził się też z organem, że zdając broń Skarżący wniósł jednocześnie o jej przechowywanie, bowiem: "Trafnie organ przyjął, że wynika to z własnoręcznie sporządzonego przez Skarżącego pisma z dnia [...] października 2008 r., gdzie widnieje zapis "zdaję do depozytu broń sygnałową"."

Sąd podkreślił jednak, że "niezależnie od powyższych rozważań zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej czynności materialno-technicznej, a to z uwagi na okoliczność, którą Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu (art. 134 P.p.s.a.).

Sąd orzekający podzielił bowiem pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 30 maja 2016 r., sygn. V SA/Wa 3123/15 (publ. CBOSA), że opłaty za przechowywanie broni w depozycie, o których stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.o.b.i.a., należy zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych. Opłaty tego rodzaju są dochodami pobieranymi przez państwowe jednostki budżetowe (art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - Dz. U. z 2019 r. poz. 869) na podstawie wskazanych powyżej przepisów u.o.b.i.a. Zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.). Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, że opłaty za przechowywanie broni ulegają przedawnieniu w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej.".

Sąd wskazał też, że "ponownie rozpatrując sprawę organ Policji powinien rozważyć i ocenić kwestię przedawnienia ww. roszczenia, a następnie wydać właściwe rozstrzygnięcie".

Zauważyć tu też należy, że wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 359/19 ze skargi J. B. na ww. czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z [...] lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w stosunku do J. B.. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyjaśnił, że skoro osobą deponującą broń po śmierci jej dotychczasowego właściciela nie był J. B. i nie mógł być zobowiązany do ponoszenia kosztów związanych z jej deponowaniem, Sąd zobowiązany był stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności organu z dnia [...] lutego 2019 r. w stosunku do ww. skarżącego.

Mając zatem na względzie wynikające z art. 153 P.p.s.a. związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. wyroku WSA w Szczecinie z 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 460/19, zasadnie organ w ponownym postępowaniu określając należną od Skarżącego opłatę za przechowanie przedmiotowej broni w depozycie "uwzględnił przedawnienie" i naliczył tę opłatę począwszy od 1 stycznia 2015 r. Tym samym organ uznał, że zobowiązanie do uiszczenia opłat za okresy wcześniejsze wygasło na skutek upływu okresu przedawnienia (stosownie do art. 59 § 1 pkt 9 ustawy Ordynacja podatkowa – dalej: "O.p."). W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w kwestii przedawnienia omawianej opłaty uwzględnił przepisy art. 70 O.p., w szczególności § 1 tego artykułu.

W ocenie Sądu, stanowisko organu że do przedawnienia takich opłat należy stosować przepisy art. 70 O.p. należy uznać za zasadne, jest ono także przyjmowane w orzecznictwie (vide: wyroki WSA w Łodzi z 26.02.2019 r. sygn. III SA/Łd 908/18 i z 19.09.28.03.2019 r. sygn. III SA/Łd 482/19 oraz wyroki NSA z 18.05.2020 r. sygn. II OSK20744/19 i z 17.07.2020 r. sygn. II OSK 346/20).

W orzeczeniach tych wskazuje się też, że obowiązek ponoszenia przedmiotowych opłat wynika wprost z ww. ustawy o broni i amunicji i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej i bez wątpienia ma charakter publicznoprawny. Powstanie tego obowiązku jest konsekwencją obowiązku złożenia broni do depozytu. Stawkę opłaty za przechowywanie broni w depozycie określa § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz.U. nr 152, poz. 1609). Obliczenie tej opłaty przez organ jest więc czynnością dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Rola organu w ustaleniu wysokości takiej opłaty sprowadza się do ustalenia liczby dni, przez które broń była przechowywana w depozycie i pomnożeniu jej przez stawkę dzienną opłaty. Organ dokonuje więc czynności czysto technicznej (rachunkowej), która jednak powoduje ustalenie zakresu obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni w depozycie przez podmioty wskazane w art. 23 ust. 1 pkt 2-4 ustawy. Dlatego Sąd nie może polemizować z ustaloną wysokością opłaty, ani tym bardziej kwestionować jej nałożenia, skoro wynika to wprost z przepisów prawa - jeżeli wyliczenia rachunkowe są prawidłowe.

Skoro obowiązek ponoszenia przedmiotowych opłat wynika wprost z przepisów prawa, a więc w sposób określony w art. 21 § 1 O.p., zatem do czynności określenia (naliczenia) wysokości tej opłaty przez organ prawidłowe jest stosowanie przepisów art. 70 O.p. w kwestiach dotyczących przedawnienia tak określonego (obliczonego) zobowiązania do zapłaty. Zgodnie z § 1 tego artykułu: "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku." Ponadto, w art. 70 § 4 O.p. uregulowano instytucję przerwania biegu terminu przedawnienia a w §§ 6 i 7 tego artykułu uregulowano też instytucję zawieszenia biegu przedawnienia.

Podstawowym zagadnieniem jest zatem ustalenie początkowego terminu biegu przedawnienia. Zgodnie z § 11 ust. 1 i § 12 ww. rozporządzenia, opłata za przechowywanie broni oraz amunicji w depozycie jest pobierana za każdą dobę przechowywania i wpłaca się ją do kasy lub na rachunek bankowy jednostki deponującej, najpóźniej w dniu odbioru broni i amunicji z depozytu. W sytuacji, gdy osoba deponująca broń nie odbiera jej z depozytu, przechowujący depozyt, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. Nr 208, poz. 1537), zobowiązany jest wezwać uprawnionego do odbioru depozytu w terminie określonym w art. 4 ust. 2 tej ustawy (trzech lat) oraz pouczyć go o skutkach jego niepodjęcia. W myśl art. 4 ust. 1 omawianej ustawy, nieodebranie depozytu we wskazanym wyżej terminie skutkuje likwidacją depozytu z mocy prawa, co oznacza, że prawa do depozytu przechodzą na rzecz Skarbu Państwa.

W orzecznictwie przyjęto też roczne (lata kalendarzowe) okresy przedawnienia opłat za przechowywanie broni w depozycie, pomimo że w myśl ww. przepisów o opłatach, są one "pobierane za każdą dobę przechowywania" broni. Zasada ta wynika właśnie z odpowiedniego stosowania przepisu art. 70 § 1 O.p., który w taki roczny sposób "porządkuje" okresy przedawnienia zobowiązań podatkowych. Przykładowo, zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług, rozliczane w okresach miesięcznych, ulegną przedawnieniu w jednym terminie, tj. z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, zarówno w odniesieniu do zobowiązań powstałych w styczniu jak i np. w listopadzie danego roku.

Uznać też należy, że naliczonych opłat dziennych z okresu przechowywania broni, pomimo brzmienia § 12 ww. rozporządzenia, iż "opłatę wpłaca się (...) najpóźniej w dniu odbioru broni i amunicji z depozytu", nie należy traktować jako jednej opłaty – w odniesieniu do ustalania terminu jej przedawnienia – i obliczać pięcioletni okres jej przedawnienia od końca roku kalendarzowego, w którym została ona naliczona (vide ww. wyrok NSA II OSK 2744/19). Oznacza to również, że wezwania do uiszczenia opłaty za poszczególne okresy przechowywania broni w depozycie mogą być doręczane już w trakcie tego przechowywania.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, skoro w myśl art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, zatem – odpowiednio – przyjąć należy, że zobowiązanie z tytułu opłaty za przechowywanie broni w depozycie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstało prawo podmiotu przechowującego depozyt do "pobrania" najwcześniejszej dziennej opłaty - a tym samym powstał obowiązek "wpłacenia" (odpowiednio: "płatności") tej opłaty przez deponującego broń. Oznacza to, że np. zobowiązanie z tytułu opłat za okres od 1 stycznia 2014 r. (lub krótszy okres, jeśli zobowiązanie powstało w trakcie tego roku) przedawni się z upływem 5 lat od końca 2014 r., a zatem z upływem roku 2019 - jeśli wezwanie do uiszczenia opłat dziennych za 2014 r. nie zostanie doręczone przed upływem 2019 r. Niezachowanie takiego terminu doręczenia wezwania skutkuje więc przedawnieniem opłat za najwcześniejszy okres (tj. za rok 2014 lub jego część) i - odpowiednio - za następny rok kalendarzowy, w razie niedoręczenia wezwania przed upływem kolejnego roku (2020).

Analogiczna zasada przedawniania zobowiązań utrwalona jest w orzecznictwie w odniesieniu do doręczenia decyzji (i to ostatecznych) określających zobowiązania podatkowe, np. w podatku od nieruchomości, podatkach dochodowych i in.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ Policji (jak również Sąd) związany był oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Szczecinie o sygn. II SA/Sz 460/19, że to Skarżący – co do zasady – zobowiązany jest do ponoszenia przedmiotowych opłat. Wyrażenie "co do zasady" oznacza, że Sąd ten w sposób wiążący dla organu ustalił osobę zobowiązaną do poniesienia opłat, nie rozstrzygał natomiast kwestii wysokości należnej opłaty, a co za tym idzie, okresu za który ma być ona naliczana, zwłaszcza że w tym zakresie nakazał organowi Policji "rozważyć i ocenić kwestię przedawnienia ww. roszczenia, a następnie wydać właściwe rozstrzygnięcie".

W związku z tym Sąd obecnie rozpoznający sprawę nie mógł uwzględnić zarzutów i argumentacji Skarżącego odnoszących się do okoliczności złożenia broni do depozytu, które - w jego ocenie – nie powinny skutkować powstaniem zobowiązania do uiszczenia przedmiotowych opłat.

Pomimo tego, Sąd uznał jednak że skargę należy uwzględnić, bowiem zaskarżona czynność organu Policji narusza prawo, właśnie w zakresie dotyczącym określenia okresu naliczania tej opłaty, a zatem i jej wyliczonej wysokości.

Powołując się na powyższe uwagi dotyczące sposobu ustalania przedawnienia zobowiązania z tytułu opłat za przechowywanie broni w depozycie Sąd stwierdził, że organ będąc zobowiązany ww. wyrokiem WSA w Szczecinie do uwzględnienia kwestii przedawnienia roszczenia o te opłaty, był uprawniony do naliczenia opłat za rok 2015, skoro pismo z [...] stycznia 2020 r. informujące o obowiązku ich zapłaty (pod rygorem wszczęcia egzekucji) doręczył Skarżącemu w dniu [...] lutego 2020 r., a więc niewątpliwie przed upływem okresu 5 lat licząc od końca 2015 r.

W ocenie Sądu nieprawidłowo jednak organ Policji ustalił datę końcową naliczania tych opłat, przyjmując, że opłaty mogą być naliczane aż do dnia uprawomocnienia ww. postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 28 sierpnia 2017 r. o likwidacji broni, tj. do 3 listopada 2017 r.

Jak bowiem wyżej wskazano, w sytuacji gdy osoba deponująca broń nie odbiera jej z depozytu, przechowujący depozyt zobowiązany jest wezwać uprawnionego do odbioru depozytu w terminie trzech lat oraz pouczyć go o skutkach jego niepodjęcia. Nieodebranie depozytu we wskazanym terminie skutkuje likwidacją depozytu z mocy prawa, co oznacza, że prawa do depozytu przechodzą na rzecz Skarbu Państwa, a więc deponujący traci prawo do dysponowania przedmiotem depozytu (vide: ww. wyrok NSA o sygn. II OSK2744/19).

Wskazane postanowienie Sądu Rejonowego w S. z [...] sierpnia 2017 r. miało więc jedynie charakter deklaratoryjny, skoro likwidacja niepodjętego depozytu nastąpiła już wcześniej z mocy prawa.

Z akt rozpatrywanej sprawy wynika bowiem (co organ potwierdza w odpowiedzi na skargę), że pismem z [...] marca 2013 r., doręczonym [...]03.2013 r., wezwano Skarżącego do odbioru zdeponowanej broni, wskazując ostateczny termin jej odbioru – [...] marca 2016 r. Zatem to upływ trzyletniego terminu odbioru broni (od [...]03.2013 r.) skutkował przejściem prawa jej własności na rzecz Skarbu Państwa i po dniu [...] marca 2016 r. nie mogły być naliczane dalsze opłaty.

Nieuwzględniająca tej zasady zaskarżona czynność organu Policji podjęta więc została więc z naruszeniem przytoczonych wyżej przepisów o przechowywaniu broni w depozycie i jej likwidacji, wobec czego niezbędne było orzeczenie o jej bezskuteczności.

Sąd nie mógł natomiast uwzględnić argumentacji Skarżącego odnoszącej się do jego trudnej sytuacji finansowej i ciężkiego stanu zdrowia członków jego rodziny. Fakty takie, a także podnoszone w skardze okoliczności związane ze złożeniem broni do depozytu i jej długotrwałym przechowywaniem, mogą być natomiast podnoszone w ewentualnym wniosku do organu o umorzenie naliczonej opłaty.

W ponownym rozpoznaniu sprawy organ Policji uwzględni ocenę prawną przytoczoną powyżej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. – orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 209 P.p.s.a. Zasądzony zwrot kosztów postępowania obejmuje wpis stały od skargi w wysokości [...] zł pobrany od Skarżącego na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.