Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 612/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77 par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr) Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2011r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. skarżący wystąpił o umorzenie należności z tytułu składek. Podniósł, że nie był świadomy obowiązku opłacania przez emerytów i rencistów prowadzących działalność gospodarczą innych składek niż na ubezpieczenie zdrowotne. Zarzucił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie poinformował go o zaległościach powstałych od 01 stycznia 2008 r. w związku z wprowadzeniem nowych przepisów. Zaznaczył, że jest rencistą, inwalidą II grupy, otrzymuje świadczenia z ZUS w wysokości [...] zł miesięcznie, działalność gospodarcza jaką wykonuje (zakład szewski) nie przynosi zbyt dużych dochodów. Małżonka jest również rencistką I grupy, otrzymuje świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł. Wnioskodawca podał, że na lekarstwa wydaje [...] zł miesięcznie. Dodatkowo na utrzymaniu małżonków znajduje się [...]-letni syn. Ponieważ zobowiązany nie jest w stanie spłacić powstałych należności z tytułu składek w kwocie przekraczającej jego roczny dochód z tytułu renty, wniósł o ich umorzenie.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności w łącznej kwocie [...] zł z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2008 r. do maja 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia do maja 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł oraz Fundusz Pracy za okres od stycznia 2008 r. do maja 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił naruszenie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, poprzez nieuwzględnieni wniosku pomimo zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W wyniku złożenia skargi, wyrokiem z dnia 05 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 297/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że słusznie w skardze podniesiono, iż organ nie przeanalizował stanu uzyskiwanych przychodów i ponoszonych wydatków, nie dokonał porównania – zestawienia tych wielkości, nie wyciągnął ze zgromadzonego materiału dowodowego poprawnych wniosków. Ponadto w zakresie błędnie ustalonego stanu faktycznego, organ nie ustalił w sposób prawidłowy dochodów skarżącego uzyskiwanych

z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (usługi szewskie), opodatkowanej w formie karty podatkowej. Sąd nadto stwierdził, że brak jest w zaskarżonej decyzji pełnego odniesienia się przez organ do argumentu skarżącego podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – odnośnie wprowadzenia go w błąd poprzez udzielenie mu odpowiedzi w piśmie z dnia 09 lipca 2008 r. na postawione przez niego pytanie ujęte w piśmie z dnia 30 czerwca 2008 r. dotyczące zaległości w płaceniu składek, że zobowiązany nie posiada żadnych zaległości. Sąd zobowiązał organ, aby w ponownym postępowaniu dokonał dokładnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie sytuacji finansowej skarżącego, uwzględniając w szczególności rzeczywiste dochody uzyskiwane przez niego w zakładzie szewskim. W kontekście zaś postawionego zarzutu dotyczącego udzielenia błędnej informacji i poniesionej w związku z nią szkody, zobowiązał organ do ustosunkowania się do zarzucanego mu czynu i jego konsekwencji w postaci braku możliwości uzyskania przez skarżącego refundacji składek z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz rozważenia, jakie skutki niesie ze sobą tryb udzielania informacji o braku zaległości w płatnościach z tytułu należności składkowych w związku z toczącym się postępowaniem o umorzenie należności składkowych. Kierując się powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 tej ustawy z powodu nierozpatrzenia w pełni materiału dowodowego i jego oceny.

Ponownie rozpatrując sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ stwierdził, że w przypadku zobowiązanego nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności, ponieważ nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Potrącenia dokonywane w ramach zajęcia świadczenia rentowego zmniejszają zadłużenie strony z tytułu nieopłaconych składek. Dokonując zatem analizy sytuacji majątkowej oraz zdrowotnej skarżącego, Zakład uznał, że udokumentowany stan faktyczny wypełnia przesłanki określone w art. 28 ust. 3a ustawy, uzasadniające umorzenie istniejących należności. Organ wskazał, że sytuacja zdrowotna i materialna rodziny jest szczególna. Zobowiązany jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, małżonka natomiast pozostaje ponadto osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, co potwierdzają orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu. Na utrzymaniu strony oraz małżonki pozostaje uczący się syn, który wymaga zwiększonych nakładów finansowych w postaci kosztu dojazdów do szkoły oraz wyżywienia.

Organ zgodził się, że ze względu na stan zdrowia skarżący nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, tym samym pozyskać dodatkowych środków na spłatę należności składkowych. W ocenie organu, przekonujący jest także argument, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza spełnia wyłącznie funkcję terapeutyczną. Dochód uzyskiwany w ramach działalności pochłaniają bowiem opłaty związane z jej prowadzeniem. Łączny dochód uzyskiwany przez stronę oraz małżonkę z tytułu pobieranych świadczeń rentowych stanowi kwotę [...] zł, a zatem w konsekwencji na jednego członka rodziny przypada kwota [...] zł. Koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą średnio ok. [...] zł, przy czym nie uwzględniają one wydatków na jedzenie oraz niezbędną odzież i środki czystości. W związku z powyższym, w opinii organu, z cała pewnością sytuacja rodziny wypełnia znamiona ubóstwa, ponieważ dochód na członka rodziny jest niższy niż kwota minimum socjalnego.

W oparciu o zgromadzone dokumenty Zakład uznał, że sytuacja materialna zobowiązanego w ostatnim okresie czasu uległa pogorszeniu, ponieważ uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki "P." skarżącego odwołano

z funkcji członka Rady Nadzorczej. Utracił on zatem jedno z dotychczasowych źródeł dochodu. Strona nadal natomiast posiada majątek w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 oraz pojazdu marko [...], rok prod. [...].

Odnosząc się do informacji przesłanej przez Zakład skarżącemu w piśmie z dnia 09 lipca 2008 r. Organ wskazał, że przekazał stronie informację, iż dokonano rozliczenia konta w oparciu o wszystkie, złożone do miesiąca rozliczeniowego maja 2008 r. dokumenty zgłoszeniowe, rozliczeniowe oraz płatnicze. Na podstawie powyżej wskazanych dokumentów konto nie wykazywało zaległości. Informacja udzielona przez Zakład nie była zatem błędna, ponieważ na koncie zobowiązanego figurowało zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast zaewidencjonowane na koncie dokumenty rozliczeniowe oraz płatnicze potwierdzały opłacenie należnej w tym zakresie składki. Dopiero złożenie dokumentów zgłoszeniowych w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz odpowiadających im dokumentów rozliczeniowych spowodowało powstanie przedmiotowej zaległości.

Ponadto, organ wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, to płatnik składek odpowiada za składanie prawidłowych dokumentów zgłoszeniowych oraz rozliczeniowych, a także terminowe opłacanie należnych składek. Zaznaczył, że nie może uznać za uzasadniony, wskazany przez skarżącego argument nieznajomości przepisów. Wniosek o rozliczenie konta w lipcu 2008 r. skierowała w imieniu strony M. R., biegły rewident, która pomagała w sprawach podatkowo-zusowskich. Mając na uwadze powyższe, Zakład nie zgodził się na zwolnienie zobowiązanego z odpowiedzialności za skutki nieznajomości obowiązujących przepisów, ponieważ tym samym uprzywilejowałby go względem pozostałych płatników składek.

Końcowo organ stwierdził, że w przypadku strony jednorazowa spłata zadłużenia z całą pewnością nie jest możliwa, gdyż nie pozwala na to szczególnie trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna rodziny. Spłaty należności nie wyklucza jednak możliwość uregulowania należności składkowych w systemie ratalnym, który uwzględnia możliwości płatnicze zobowiązanego. W związku z powyższym, korzystając z uznania administracyjnego organ odmówił umorzenia istniejącego zadłużenia.

W ponownej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania poprzez niedokonanie rzetelnej analizy możliwości finansowych zobowiązanego, stanu zdrowia jego i jego rodziny, a także analizy kosztów utrzymania uczącego się syna. Skarżący zarzucił, że pomimo zawartych w decyzji stwierdzeń i wniosków uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek, organ wydał decyzję odmowną. Mając na uwadze powyższe, strona zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez przyjęcie, że istnieje majątek, z którego można egzekwować należność, podczas gdy

z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący nie posiada nieruchomości,

a należący do skarżącego samochód, jako niezbędny do poruszania się przy niepełnosprawności skarżącego, nie może być przedmiotem egzekucji; naruszenie art. 28 ust. 1, ust. 3a powołanej ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez uznanie, że sformułowanie "może" zawarte we wskazanych przepisach oznacza w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek i tym samym uznanie decyzji za zasadną, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z okoliczności powstania należności, sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego żony oraz ich sytuacji materialnej wynika, że w sprawie zaistniały przesłanki w pełni uzasadniające umorzenie należności, a brak takiej decyzji należy uznać za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 Kodeksu cywilnego; naruszenie art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i brak wyczerpującego i jasnego uzasadnienia wydanej decyzji,

a w szczególności brak podania przyczyn, dla których odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mówiąca o wystąpieniu stanu całkowitej nieściągalności z powodu oczywistości nie uzyskania

w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W tym zakresie skarżący podniósł, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, iż poza skromnymi dochodami, które nie wystarczają nawet na pokrycie bieżących zobowiązań i wydatków rodziny, strona posiada jedynie mienie ruchome w postaci samochodu osobowego przystosowanego do poruszania się osoby niepełnosprawnej. Tak więc w sytuacji skarżącego zaistniał stan całkowitej nieściągalności, który powoduje, że w postępowaniu egzekucyjnym nie zostaną uzyskane jakiekolwiek kwoty na pokrycie należności składkowych.

Ponadto, w ocenie skarżącego, w sprawie zaistniała przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, albowiem z akt sprawy wynika, że suma dochodów rodziny nie przekracza minimum socjalnego opublikowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w dniu 28 marca 2011 r. dla trzyosobowej rodziny, tj. kwoty 2.427,02 zł, a na jednego członka rodziny 809,01 zł.

Wskazując na koszty utrzymania skarżący podał, że ustalone przez organ koszty nie obejmują wydatków na jedzenie, odzież, środki czystości, dojazdy syna do szkoły oraz wyżywienie syna w szkole w P. Łączna kwota wydatków miesięcznych wynosi zatem średnio ok. [...] zł. Koszty te zwiększają wydatki na jedzenie, odzież i środki czystości w kwocie ok. [...] zł.

W dalszej części skargi strona wskazała na stan zdrowia, który uzasadnia umorzenie powstałych należności z tytułu składek. Skarżący podał, że jest inwalidą II grupy, urodził się z chorobą Heinego Madina, porusza się o kulach lub pojazdem przystosowanym do swojej niepełnosprawności. Żona jest inwalidą I grupy, przebywa głównie w pozycji leżącej i siedzącej, co wymaga nieustannej opieki pielęgniarskiej, którą otrzymuje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Ponadto na utrzymaniu rodziny znajduje się [...]-letni syn uczący się w Zespole Szkół Technicznych w P.

Zdaniem skarżącego, organ nie wziął pod uwagę faktu, iż zobowiązany dokładał starań w celu należytego wywiązywania się z zobowiązań wobec ZUS i został przez ten organ wprowadzony w błąd, gdyż na zapytanie o stan zobowiązań otrzymał w piśmie

z dnia 09 lipca 2008 r. zapewnienie, iż konto nie wykazuje żadnych zaległości.

W ocenie strony, dokumentacja będąca w posiadaniu organu była wystarczająca do stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczaniu składek przez skarżącego już na tym etapie. Pomijanie przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego doprowadziło do powstania przedmiotowych zaległości. Zakład enigmatycznie odniósł się do tych okoliczności, a ponadto nie uwzględnił wskazywanego przez Sąd

w wydanym wyroku z dnia 05 maja 2010 r. trybu dotyczącego wydawania zaświadczeń.

Ponadto, powyższa błędna informacja o niezaleganiu w opłacaniu składek udzielona przez organ skutkowała tym, że skarżący nie mógł otrzymać refundacji składek na ubezpieczenie społeczne z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Otrzymanie informacji o istnieniu zaległości dopiero na podstawie pisma z dnia 01 lipca 2009 r. skutkowało uchybieniem terminu określonego rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 grudnia 2007 r.

w sprawie refundacji składek na ubezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych.

Podsumowując, skarżący stwierdził, że stan ubóstwa, w jakim znalazła się jego rodzina uzasadnia przyznanie wnioskowanej ulgi. Za umorzeniem należności z tytułu składek przemawia również przyczynienie się organu do ich powstania na podstawie błędnej informacji udzielonej pismem z dnia 09 lipca 2008 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), dalej p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo.

Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy zasadności odmowy umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie [...] zł.

Organ ustalił, że skarżący jest inwalidą II grupy, natomiast jego żona jest inwalidką I grupy. Na utrzymaniu rodziców pozostaje syn. Dochód uzyskiwany przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (szewstwa) pochłaniają opłaty związane z tą działalnością. Koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą ok. [...] zł. Dochód małżonków z tytułu świadczeń rentowych wynosi [...] zł, zatem - według organu – na jednego członka rodziny przypada kwota [...] zł.

Zakład stwierdził, że sytuacja majątkowa oraz zdrowotna skarżącego wypełnia przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej u.s.u.s.), lecz skorzystał z uznania administracyjnego i odmówił umorzenia należności składkowych.

Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenie mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności.

Przypadki, w których możliwe jest umorzenie należności składkowych pomimo braku ich całkowitej nieściągalności określił Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych

w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Bezspornym jest, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ może, ale nie musi umorzyć należności. Nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności. Jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne i wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom określonym w art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności składkowych, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane. Decyzja, co do braku podstaw do umorzenia, powinna być podjęta po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

Sprawa ta była już rozpatrywane przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 5 maja 2010 r., I SA/Bd 297/10 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W wyroku tym Sąd wskazał, że w ponownym postępowaniu organ zobowiązany będzie do dokładnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie sytuacji finansowej skarżącego, uwzględniając w szczególności rzeczywiste dochody uzyskiwane przez skarżącego

w zakładzie szewskim. W kontekście zaś postawionego przez stronę zarzutu dotyczącego udzielenia błędnej informacji i poniesionej w związku z nią szkody, Sąd zobowiązał organ do ustosunkowania się do zarzucanego mu czynu i jego konsekwencji w postaci braku możliwości uzyskania przez skarżącego refundacji składek oraz rozważyć, jakie skutki niesie ze sobą tryb udzielania informacji o braku zaległości w płatnościach z tytułu należności składkowych w związku z toczącym się postępowaniem o umorzenie należności składkowych.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, złożonym po wydaniu wskazanego wyroku (s. 217-222 akt administracyjnych), skarżący wskazał, że

z działalności gospodarczej osiąga [...] zł brutto i kwota ta w całości pokrywa koszty związane z prowadzeniem tej działalności. Strona podała również, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą: czynsz za mieszkanie [...] zł, energia elektryczna – [...], gaz – [...], telefon, Internet, TV – [...], opłata za wodę – [...] zł, lekarstwa + opieka pielęgniarki – [...] zł, dojazd syna do szkoły – [...] zł, wyżywienie syna

w szkole – [...] zł. Koszty te nie są kwestionowane przez organ w zaskarżonej decyzji. W sumie wynoszą one [...] zł. Nie wiadomo na jakiej podstawie organ przyjął, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Zakład nie przedstawił w tym zakresie żadnego wyliczenia.

Skoro miesięczne dochody rodziny wynoszą [...] zł, a koszty stanowią kwotę [...] zł, to miesięcznie pozostaje na inne wydatki (jedzenie, ubranie, środki czystości itp.) kwota [...] zł.

Zdaniem Sądu, podejmując decyzję o odmowie umorzenia należności składkowych na podstawie uznania administracyjnego, organ nie rozpatrzył w sposób prawidłowy całego materiału dowodowego. Organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł, w sytuacji gdy faktycznie wynoszą one [...] zł. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu w ocenie zebranego materiału dowodowego. Wskazane przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji finansowej muszą być dokładnie przeanalizowane i omówione, mając na względzie, że decyzja organu nie dotyczy kwestii błahych, lecz istotnych

z punktu widzenia możliwości zaspokajania przez skarżącego i jego rodzinę elementarnych potrzeb życiowych. Dopiero na podstawie prawidłowo rozpatrzonego

i ocenionego materiału dowodowego, Zakład może podjąć decyzję o odmowie umorzenia należności składkowych. Dokonana przez organ ocena tego materiału narusza art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Ponadto strona w skardze podnosi, że została wprowadzona przez ZUS w błąd, gdyż na pytanie o stan zobowiązań otrzymała odpowiedź, iż jej konto nie wykazuje żadnych zaległości. Rzecz w tym, że pismem z dnia 30 czerwca 2008 r. skarżący zwrócił się do ZUS z zapytaniem o stan rozliczenia swojego konta. Począwszy od 2002 r. skarżący uiszczał składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Pismem z dnia 9 lipca 2008 r. Zakład odpowiedział, że salda kont nie wykazują zaległości za okres od 01/2002 do 5/2008. Gdy skarżący ponownie pismem z dnia 18 czerwca 2009 r. wystąpił do ZUS

o rozliczenie swojego konta, dowiedział się, że od dnia 1 stycznia 2008 r. renciści prowadzący działalność gospodarczą zostali objęcie wszystkimi ubezpieczeniami

i powinien opłacać składki w wyższej wysokości. W związku z tym dokonał korekty dokumentów rozliczeniowych i stanął przed koniecznością zapłaty zaległych składek

w wysokości – jak podkreśla we wniosku o umorzenie – dziewięciu tysięcy złotych, których nie jest w stanie zapłacić. Skarżący podniósł przy tym, że mógł skorzystać

z refundacji składek na ubezpieczenie społeczne z PFRON, jednak na skutek błędnej informacji zawartej w piśmie z dnia 9 lipca 2008 r., nie złożył stosownego wniosku

z wymaganym przez prawo terminie.

Zauważyć należy, że we wskazanym wyroku z dnia 5 maja 2010 r., I SA/Bd 297/10 tut. Sąd stwierdził, że udzielenie informacji w zakresie zaległości stanowi quasi postępowanie o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w płatnościach należności składkowych. Zdaniem Sądu, postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń ma charakter zbliżony do postępowania administracyjnego jakkolwiek art. 217 k.p.a.

i następne nie wskazują na odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., co jednak nie oznacza, że odpowiednie stosowanie tych przepisów jest nieuzasadnione.

W szczególności, poza przepisami szczególnymi, zastosowane powinny być – w ocenie Sądu - ogólne zasady postępowania administracyjnego, w tym zasada praworządności (art. 6 k.p.a.), zasada prawdy obiektywnej nakazująca dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy z uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony (art. 7), zasada pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa (art. 8) oraz zasada udzielania informacji, nakazująca organom czuwania nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielały im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. (art. 9).

Ponadto w powyższym wyroku Sąd stwierdził, że nawet gdy nie stosować trybu zaświadczeniowego, to i tak na Zakładzie ciąży obowiązek udzielenia rzetelnej, zgodnej z prawem informacji w przedmiocie ubezpieczenia społecznego. Jako przykład takiego działania Sąd wskazał udzieloną stronie, z urzędu, w 2002 r. informację dotycząca obowiązku płacenia składki zdrowotnej. Sąd na poparcie swojego stanowiska, przytoczył treść art. 10 ust. 3 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, zgodnie

z którym urzędnik powinien służyć jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącą pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy.

Jak już wcześniej wskazano, Sąd zobowiązał organ do ustosunkowania się do zarzucanego mu czynu udzielenia błędnej informacji i jego konsekwencji w postaci braku możliwości uzyskania przez skarżącego refundacji składek oraz rozważenia, jakie skutki niesie ze sobą tryb udzielania informacji o braku zaległości w płatnościach

z tytułu należności składkowych w związku z toczącym się postępowaniem o umorzenie należności składkowych.

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że informacja udzielona w piśmie z dnia 9 lipca 2008 r. nie była błędna, ponieważ na koncie skarżącego figurowało tylko zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego. Zdaniem Zakładu to płatnik odpowiada za składanie prawidłowych dokumentów rozliczeniowych.

Organ nie rozważył jednak jakie skutki niesie ze sobą tryb udzielania informacji

o braku zaległości w płatnościach z tytułu należności składkowych. Innymi słowy, Zakład nie wyjaśnił, czy odmowa umorzenie należności składkowych, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, nie pozostawałaby w sprzeczności z zasadami ogólnymi k.p.a. (w szczególności z zasadą wyrażona w art. 8 i 9 k.p.a.) lub też z obowiązkiem Zakładu udzielenia rzetelnej, zgodnej z prawem informacji. Organ powinien też odnieść się do kwestii braku możliwości uzyskania przez skarżącego refundacji składek. Tym samym organ naruszył art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe uwadze na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.