Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 801/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 64a, art. 64d § 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wr 489/20 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2020 r. nr SKO 4011/222/20 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K.B. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 listopada 2021r. sygn. akt I SA/Wr 489/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2020 r. nr SKO 4011/222/20 w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r.

Skarżący od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 64d § 2 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, pomimo tego, że Skarżący nie miał pełnomocnika na etapie przedsądowym, a po wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu, z uwagi na panującą w Polsce i na świecie pandemię COVID19, omówienie sposobu prowadzenia sprawy i złożenie wniosków, w tym sprecyzowania skargi było znacznie utrudnione. Wskazane uchybienie spowodowało, że Skarżący został pozbawiony możliwości skutecznego przedstawienia swojego stanowiska;

- art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dalszej części Skargi: "k.p.a.") polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja Organu jest zgodna z prawem i w konsekwencji nieuchyleniu przez Sąd tej decyzji, mimo że organ rozpatrujący odwołanie skarżącego wydał decyzję kasacyjną zamiast decyzji reformatoryjnej, w sytuacji, gdy ustalone w sprawie okoliczności były wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd I instancji wadliwie rozstrzygnął stosując art. 151 p.p.s.a. także przy niewłaściwym zastosowaniu przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co znajduje punkt odniesienia w naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie podnosi, iż Sąd I instancji pominął materiał dowodowy, który potwierdzał zgłoszone zarzuty i nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do podstawowych kwestii wskazywanych przez skarżącego, związanych z brakiem możliwości zamieszkiwania w spornej nieruchomości, w szczególności nie ustosunkował się do braku pieca, wykończenia łazienki co przy wzięciu pod uwagę reguł logicznego rozumowania i zasada doświadczenia życiowego nie pozwala na przyjęcie, iż w nieruchomości możliwe jest zamieszkiwanie i korzystanie w niej. Nadto uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom tego przepisu ze względu na zbyt ogólnikowe odniesienie się do zarzutów strony. Kolejno należy wskazać, że nieprawidłowe jest uznanie, iż miarodajną opinią co do stanu nieruchomości winna być ta z roku 2016r. W ocenie Skarżącego organ wykazał się biernością jeżeli chodzi o ustalenie stanu faktycznego sprawy i przerzucanie tejże odpowiedzialności na skarżącego jawi się jako naruszenie przepisów postępowania. Sąd I instancji nie zebrał całokształtu istotnego materiału dowodowego, zaniechał uzupełnienia materiału dowodowego w niezbędnym zakresie, tj. zaniechał dopuszczenia dowodów na okoliczność obecnego (nie w roku 2016) stanu nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz przyznanie pełnomocnikowi Skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W tej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, a zarzuty kasacyjne są niezasadne.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawy zgodnie z treścią zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do dwóch kwestii rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz błędnej oceny materiału dowodowego.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 64d § 2 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, pomimo tego, że Skarżący nie miał pełnomocnika na etapie przedsądowym, a po wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu, z uwagi na panującą w Polsce i na świecie pandemię COVID19, omówienie sposobu prowadzenia sprawy i złożenie wniosków, w tym sprecyzowania skargi było znacznie utrudnione. W ocenie autora skargi kasacyjnej uchybienie to spowodowało, że Skarżący został pozbawiony możliwości skutecznego przedstawienia swojego stanowiska.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że autor skargi kasacyjnej błędnie powołał przepis art. 64d § 2 p.p.s.a., dotyczący rozpoznania sprzeciwu od decyzji. Zgodnie z treścią art. 64a p.p.s.a. decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Zaś powołany przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 64d § 2 p.p.s.a. Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Natomiast przedmiotem sporu rozpoznawanej sprawy był wymiar łączny zobowiązania pieniężnego za 2018 r. Dlatego też powołany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 64d § 2 p.p.s.a. nie mógł skutecznie podważyć wydanego przez sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Nie ma on też kompetencji do konkretyzowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych, bądź ich uzasadnienia, a brak konkretnego i popartego stosowną argumentacją zakwestionowania stanowiska wyrażonego w danej kwestii przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem sądu pierwszej instancji w danym zakresie i niemożność zbadania jego zasadności. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Stąd wnoszący skargę kasacyjną, dążąc do skutecznego podważenia zaskarżanego wyroku, powinien zachować dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów oraz ich uzasadnienie.

Nie można także podzielić stanowiska wnoszącego skargę kasacyjną o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dalszej części Skargi: "k.p.a.") polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja Organu jest zgodna z prawem i w konsekwencji nieuchyleniu przez Sąd tej decyzji, mimo że organ rozpatrujący odwołanie skarżącego wydał decyzję kasacyjną zamiast decyzji reformatoryjnej, w sytuacji, gdy ustalone w sprawie okoliczności były wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd I instancji wadliwie rozstrzygnął stosując art. 151 p.p.s.a. także przy niewłaściwym zastosowaniu przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co znajduje punkt odniesienia w naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Również formułując drugi z zarzutów skargi kasacyjnej skarżący błędnie zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, pomimo tego jak już wskazano, przedmiotem sporu rozpoznawanej sprawy był wymiar łączny zobowiązania pieniężnego za 2018 r. Z tego względu organy podatkowe prowadziły postępowanie w sprawie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 ust. 3 Ordynacja podatkowa reguluje postępowanie podatkowe. Natomiast zgodnie z art. 1 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego normuje: postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1; postępowanie w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2; postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń; nakładanie lub wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych lub udzielanie ulg w ich wykonaniu; tryb europejskiej współpracy administracyjnej.

Ponadto w odniesieniu do argumentacji strony skarżącej należy zauważyć, że słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że gospodarzem postępowania podatkowego i podmiotem obowiązanym do zebrania niezbędnego materiału dowodowego jest organ je prowadzący. Jednakże nie można oczekiwać, że będzie on zobligowany do nieograniczonego poszukiwania faktów i dowodów, leżących w zasięgu strony, których udostępnienia strona ta odmawia. W postępowaniu podatkowym, zgodnie z art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej O.p.), obowiązuje ogólna reguła dowodowa, według której ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie podatkowym. Jednakże zasada ta nie jest nieograniczona. Strona bowiem jest zobligowana do współdziałania w dochodzeniu do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe dążyły do zebrania niezbędnego materiału dowodowego celem dokonania właściwych ustaleń, zaś Strona, co wynika z akt sprawy działania te utrudniała, obecnie kwestionując ich trafność. Stwierdzenie to odnosi się nie tylko do zasadności przyjętej podstawy opodatkowania w pierwszym z budynków mieszkalnych, ale nabiera znaczenia przy zagadnieniu dotyczącym opodatkowania kolejnego budynku. Materiał aktowy dowodzi bowiem, że Skarżący konsekwentnie odmawiał kontrolującym wejścia do budynku lub całkowitych jego oględzin (w 2018 r. udostępnił jedynie parter) i dokonania pomiarów. Budynek ten – mieszkalny, dwukondygnacyjny, posiadający parter i użytkowe poddasze – został wybudowany zgodnie z decyzją Prezydenta Wrocławia z dnia 18 września 2000 r. zatwierdzającą projekt budowalny i wydającą pozwolenie na budowę. Jak ustalono Skarżący zawarł umowy z dostawcami mediów, przy czym były to taryfy właściwe dla gospodarstw domowych, nie zaś dla inwestorów. Jakkolwiek nie jest to niezbity dowód potwierdzający użytkowanie spornego budynku, to potwierdza je materiał zdjęciowy, z którego wynika, że obiekt ten jest w dużej mierze wykończony i gotowy do użytkowania. Ponadto budynek ten został zgłoszony do ewidencji gruntów i budynków w 2008 r. przez samego Skarżącego.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. Zebrane w sprawie materiały dowodowe dowodzą, że w sprawie zostały spełnione okoliczności wskazane w tym przepisie. Wygląd spornego obiektu utrwalony na zdjęciach oraz fakt zawarcia umów z dostawcami mediów dowodzi prawidłowości przyjętej przez organy podatkowe tezy, że jest on użytkowany.

Końcowo należy zauważyć, że skarżący formułując ww. zarzut skargi kasacyjnej wyraził ogólne niezadowolenie z rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy powinien prowadzić do wydania rozstrzygnięcia o innej treści. Jednak wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej organy podatkowe zebrały niezbędny materiał dowodowy i poddały go właściwej ocenie, co odpowiada wymogom wynikającym z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., przy zachowaniu zasady udziału Strony w prowadzonym postępowaniu. Ewentualne ograniczenie możliwości przeprowadzenia dowodów wynikało zaś z postawy i decyzji Skarżącego i ocenie nie może rzutować na wynik sprawy.

Ustosunkowując się do zarzutu wadliwości uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, stwierdzić należy, że strona skarżąca w skardze kasacyjnej zarzutu tego nie uzasadniła. W art. 141 § 4 p.p.s.a. określono niezbędne elementy uzasadnienia wyroku. Są to: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w powołanym przepisie. Sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn - w jego ocenie - skarga zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego w sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

SWSA (del.) Mirella Łent SNSA Dominik Gajewski SNSA Sławomir Presnarowicz