Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2611/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 195 ust. 1 pkt 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 1392
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Anna Szymańska /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2735/18 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [..] r. nr [..] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od P. K. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2735/18) po rozpoznaniu na rozprawie skargi P. K. - dalej: "skarżący, cudzoziemiec" na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców – dalej: "Szef Urzędu" z [..] r. nr [..] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Szefa Urzędu na rzecz skarżącego kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu [..] r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody Mazowieckiego – dalej: "Wojewoda", z wnioskiem o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uzasadniając go swoim polskim pochodzeniem. Decyzją z [..]r. Wojewoda odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach wskazując, że z załączonych przez stronę dokumentów nie wynika, aby wstępni wnioskodawcy posiadali polską narodowość. Z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że rodzice wnioskodawcy deklarowali narodowość ukraińską.

Po rozpatrzeniu odwołania Szef Urzędu decyzją z [..]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu 1 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 858), która m. in. uchyliła art. 5 ust. 2 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1392, ze zm.) – dalej: "ustawa o repatriacji", oraz zmieniła brzmienie art. 195 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (T.j. Dz.U. z 2017 poz. 2206 ze zm.) -dalej: "ustawa o cudzoziemcach", w ten sposób, że w zakresie ustalania polskiego pochodzenia odsyła wyłącznie do art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. W konsekwencji okoliczność posiadania w przeszłości obywatelstwa polskiego lub też okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy w przeszłości posiadaliby obywatelstwo polskie, przestała mieć znaczenie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wciąż znaczenie w tym postępowaniu może zaś mieć okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy byli narodowości polskiej. Niezmiennie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach należy wykazać związek z polskością.

Organ odwoławczy analizując sprawę zwrócił uwagę, że cudzoziemiec w celu potwierdzenia swojego polskiego pochodzenia w trakcie postępowania administracyjnego toczącego się przed organem I instancji dołączył do akt sprawy m.in.: własny akt urodzenia nr [..], z którego wynika, że jego rodzicami są O. K., posiadający narodowość ukraińską oraz M. K., posiadająca narodowość ukraińską wraz z tłumaczeniem dokonanym przez tłumacza przysięgłego na język polski. Do akt przedmiotowego postępowania dołączono także kserokopię decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia [..]r. dotyczącą faktu potwierdzenia, że M. S. z domu P., córka J. i K. z domu B. (według oświadczenia babcia cudzoziemca) w dniu [..]r. posiadała obywatelstwo polskie. Organ przy tym wskazał, że Strona nie dostarczyła żadnych dokumentów personalizacyjnych mogących powiązać stronę, z osobą której dotyczy ww. decyzja administracyjna - co mogło mieć znaczenie pod rządami obowiązujących w dniu złożenia wniosku przepisów. W aktach sprawy znajduje się także potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia decyzji Wojewody Mazowieckiego z [..]r., nr [..] dotycząca udzielenia matce cudzoziemca M. K. zezwolenia na pobyt stały. W uzasadnieniu wskazano również, iż organ II instancji poinformował pełnomocnika strony o zmianie przepisów dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach oraz wezwał go do dostarczenia do akt sprawy oryginałów dodatkowych dokumentów źródłowych potwierdzających posiadanie polskiego pochodzenia przez jednego z rodziców lub dziadków lub dwojga pradziadków cudzoziemca oraz dokumentów potwierdzających jego pokrewieństwo z wymienionymi osobami wraz z ich tłumaczeniem na język polski dokonanym przez polskiego tłumacza przysięgłego. Pomimo prawidłowego doręczenia pisma cudzoziemiec nie dołączył do akt sprawy wymaganych dokumentów, a jedynie w odpowiedzi zakwestionował zasadność wezwania wskazując, że w jego opinii do sprawy rozpoczętej przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o repatriacji z dnia 7 kwietnia 2017 r., nie mają zastosowania przepisy ustawy nowelizacyjnej. Zdaniem organu odwoławczego analiza dokumentów dołączonych przez cudzoziemca w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji wskazuje, iż dokumenty te nie zawierają zapisów o polskiej narodowości wstępnych cudzoziemca. Organ podkreślił, że ze źródłowych aktów stanu cywilnego wynika ukraińska narodowość rodziców cudzoziemca. Jednocześnie organ w toku postępowania ustalił, że podstawą prawną wydania decyzji Wojewody z dnia [..] r., dotyczącej matki cudzoziemca były nieobowiązujące już przepisy związane z obowiązującym wówczas art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji, a wszelkie dokumenty personalizacyjne zgromadzone w jej sprawie wskazują na ukraińską narodowość jej oraz jej wstępnych. Organ ustalił ponadto, że przynajmniej jeden ze wstępnych cudzoziemki zamieszczony w katalogu zawartym w art. 5 ustawy o repatriacji posiadał w przeszłości obywatelstwo polskie (zaświadczenie Państwowego Archiwum w Obwodzie Lwowskim poświadczające, iż rodzina cudzoziemki w roku 1945 została przesiedlona do obwodu Odeskiego w ramach umowy z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy USRR i Polską ze Wsi Wolica powiat sanocki, województwo rzeszowskie). Organ wyjaśnił, iż w związku z wejściem w życie z dniem 1 maja 2017 r. znowelizowanych przepisów ustawy o cudzoziemcach i ustawy o repatriacji przestała mieć znaczenie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy w przeszłości posiadaliby obywatelstwo polskie.

Odnosząc się do treści odwołania w zakresie polskiego obywatelstwa przodków cudzoziemca organ podkreślił, że dołączone dokumenty mogą wskazywać na polskie obywatelstwo jego przodków, nie zaś narodowość, a w chwili obecnej, jak wskazano powyżej okoliczność posiadania wstępnych, którzy w przeszłości posiadaliby obywatelstwo polskie, przestała mieć znaczenie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Organ dalej wskazał, że z uwagi na fakt, iż cudzoziemiec nie spełnia pierwszej (z dwóch) przesłanki do udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, gdyż z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że jego przodkowie posiadali narodowość ukraińską, organ odstąpił od zbadania posiadania przez aplikującego związków z polskością. Dodatkowo organ wskazał, że rozpoznając sprawę uwzględnił art. 6 ustawy o repatriacji w związku z art. 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (T.j Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej: K.p.a. i pomimo niepełnej dokumentacji i braku reakcji strony na wezwania organów administracji, wzięto pod uwagę możliwość istnienia innego niż zgromadzony w sprawie materiału dowodowego. W związku z powyższym przeanalizowano także akta sprawy dotyczące matki cudzoziemca.

Na powyższą decyzję skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, która została uwzględniona wyrokiem z 18 kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wyjaśnił po pierwsze, iż zasadnie organy zwróciły uwagę na zmianę stanu prawnego, jaka nastąpiła w toku postępowania, a mianowicie z dniem 1 maja 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw, która uchyliła m. in. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji oraz zmieniła brzmienie art. 195 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zakresie odesłania do przepisów ustawy o repatriacji, w oparciu o które organ w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały (o którym mowa w art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach) powinien ustalać polskie pochodzenie wnioskodawcy. Sąd I instancji wskazał, że ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych odnoszących się do trwających postępowań w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały. W tych postępowaniach powinny mieć zastosowanie przepisy w brzmieniu nadanym nowelizacją. Art. 10 ustawy nowelizującej, odsyłający do przepisów dotychczasowych, ma jedynie zastosowanie w przypadku postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustawy o repatriacji, nie zaś przepisów ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, iż stanowisko organu II instancji w zakresie zasad oceny przez organy spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki odnoszącej się do polskiego pochodzenia jest w okolicznościach sprawy przedwczesne. Sąd I instancji przypomniał, że w ocenie organu odwoławczego wobec brzmienia art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach obowiązującego w dniu orzekania przez ten organ, do ustalenia polskiego pochodzenia osoby ubiegającej się o udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały w związku z jej polskim pochodzeniem oraz zamiarem osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe, tj. osoby o której mowa w art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, znajdował zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. W myśl tego ostatniego zaś przepisu za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską oraz spełniającą łącznie dwa warunki. Po pierwsze co najmniej jedno z rodziców lub dziadków tej osoby albo dwoje jej pradziadków było narodowości polskiej, po drugie zaś wykaże ona swój związek z polskością. W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie decyzji Szefa Urzędu nie wskazuje, z jakich przyczyn uznał on, że przesłanka wymieniona w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji nie została spełniona. Organ nie wyjaśnił bowiem w jaki sposób należy rozumieć pojęcie "narodowość polska", ani w jaki sposób można stwierdzić, czy wstępni skarżącego taką narodowość posiadali. Powyższe samo w sobie przesądza o braku wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, co stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. Wyżej wskazane naruszenia doprowadziły Sąd I instancji do przekonania, że zaskarżona decyzja winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

Zdaniem Sądu I instancji rzeczą organu będzie ustalenie i wyjaśnienie rozumienia pojęcia "narodowość polska" w kontekście żądania przez organy w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonych decyzji "udokumentowania" przez skarżącego posiadania przez niego i jego przodków "narodowości polskiej". Następnie dopiero ewentualne pozytywne ustalenie pierwszej przesłanki zobliguje organ odwoławczy do rozważenia drugiej przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, co do której w niniejszej sprawie w ogóle się nie odniósł. Wskazane uchybienia mogą zostać rozważone przez organ odwoławczy w trybie art. 136 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Szef Urzędu.

Organ zarzucił Sądowi I instancji:

1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji w zw. z art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw, poprzez błędne zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że w dacie orzekania organy obu instancji miały obowiązek wzięcia pod uwagę art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji, podczas gdy art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu nadanym mu z dniem 1 maja 2017 r. na mocy art. 6 pkt 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r., które to brzmienie było właściwe do zastosowania przez organy obu instancji z czym zgodził się Sąd I instancji w początkowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, odsyła wyłącznie do art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji jako do przepisu, w oparciu o który dla potrzeb udzielenia zezwolenia na pobyt stały, o którym mowa w art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, stwierdza się, czy cudzoziemiec jest osobą polskiego pochodzenia. Zaś w brzmieniu sprzed 1 maja 2017 r. przepis ten odsyłał do art. 5 ust. 1-3 ustawy o repatriacji, co oznacza iż wolą ustawodawcy było, aby nie tylko uchylony art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji, ale również art. 5 ust. 3 tej ustawy nie był przepisem stosowanym do oceny polskiego pochodzenia w postępowaniach w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt stały, która to błędna ocena Sadu I instancji doprowadziła Sąd I instancji do wadliwego wniosku, iż art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji pozostający w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji został przez Szefa Urzędu naruszony w formie błędnego zastosowania;

2. naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Szef Urzędu miał naruszyć powyższe przepisy regulujące prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy żaden z tych przepisów nie został przez organ odwoławczy naruszony w takim stopniu tj. Szef Urzędu dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o materiał dowodowy, który miał walor kompletnego i został oceniony w całości, zgodnie z zasadami logiki oraz z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego i ustalenia te zostały w sposób czytelny ujawnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zaś Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w istocie tylko jeden przejaw owego naruszenia przepisów postępowania tj. art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. przez organ, z którym to naruszeniem Sąd I instancji utożsamił nie wyjaśnienie pojęcia "narodowość", co nawet jeżeli miałoby być poczytywane jako wyraz naruszenia ww. przepisów postępowania z pewnością nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Szefa Urzędu z 27 lipca 2018 r., względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik cudzoziemca wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych oraz zażądał rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Skargę kasacyjną, w granicach, której działa Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 174 ustawy p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega, więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Rozpoznając sprawę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Nadto ocena podniesionych w niej zarzutów uprawnia do zastosowania w sprawie art. 188 ustawy p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, pozwala temu Sądowi na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Przypomnieć należy, że zastosowanie art. 188 ustawy p.p.s.a. jest uzależnione od spełnienia następujących przesłanek: po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny musi uwzględnić skargę kasacyjną i uchylić zaskarżone orzeczenie oraz nadto stwierdzić, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Szefa Urzędu z [..]r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody z [..]r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Podstawę prawną rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił art. 197 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.

Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku wywiódł podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uznając, iż doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak również że doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji uznał, iż w zakresie prawa materialnego doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji w formie błędnego zastosowania, a w dalszej części uzasadnienia swojego orzeczenia wskazał, iż orzekające w sprawie organy pominęły treść art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji, w ogóle nie odnosząc się do jego dyspozycji. Ponadto w ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy nie wskazał, z jakich przyczyn uznał, że przesłanka z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji nie została spełniona, bowiem nie wyjaśnił w jaki sposób należy rozumieć pojęcie "narodowość polska", ani w jaki sposób można stwierdzić czy wstępni skarżącego taką narodowość posiadali.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska Sądu I instancji jest błędne. Na wstępie wskazać należy, iż zasadnie organy, jak i Sąd I instancji przyjęły, iż w stosunku do postępowania o udzielenie zgody na pobyt stały zainicjowanego wnioskiem skarżącego z 10 stycznia 2017 r. znajdują zastosowanie przepisy ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2017r. W myśl bowiem art. 10 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw, przepisy dotychczasowe stosuje się do postępowań wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji) i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W związku z brakiem przepisów przejściowych co do stosowania znowelizowanych przepisów ustawy o cudzoziemcach obowiązuje zasada bezpośredniego działania przepisów nowych.

Skarżący w toku postępowania administracyjnego zwracał uwagę na zasadniczo odmienne statuowanie jego sytuacji oraz sytuacji jego matki, przy tożsamym stanie faktycznym, mianowicie statusu ich wspólnych przodków. Jednakże wydanie decyzji z wniosku jego matki miało miejsce pod rządami ustawy, przed jej nowelizacją dokonaną ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji. W tym miejscu wskazać należy, iż nie można odmówić ustawodawcy prawa do zmiany przesłanek, od których zależy przyznanie cudzoziemcom prawa do stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym także cudzoziemcom, którzy twierdzą, że mają polskie pochodzenie.

Prawodawca krajowy w tym wypadku decyduje jakie warunki muszą spełnić osoby ubiegające się o pobyt stały na terytorium RP i w jakim czasookresie takie warunki obowiązują (vide wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 2699/18). Ustawodawca poprzez niezamieszczenie przepisu intertemporalnego zdeterminował reżim prawny na datę orzekania przez organ. Skoro w chwili orzekania przez organ administracji drugiej instancji przepisy ustawy o cudzoziemcach w celu ustalenia pochodzenia osoby, o której mowa w art. 195 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, odsyłały do art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, a nie jak poprzednio do art. 5 ust. 1, 2 i 3 tej ustawy, to organ administracji nie był uprawniony zastosować art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji.

Zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach – w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2017 r. – zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stosuje się przepis art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji (ust. 2 art. 195 ustawy o cudzoziemcach). W myśl natomiast art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej 2) wykaże ona swój związek z polskością. Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez: w szczególności pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów (ust. 3 art. 5 ustawy o repatriacji). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji nie zawiera uzupełnienia zakresu art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w ten sposób, że do wykazania zawartej w tym przepisie przesłanki nie wystarcza jedynie wykazanie posiadania określonych tam przodków polskiej narodowości, ale że należy jeszcze wykazać, że osoby te deklarowały przynależność do Narodu Polskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji jest uzupełnieniem art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ale w tym znaczeniu, że warunek określony w tym przepisie jest spełniony nie tylko wtedy, gdy wykaże się, że wskazane tam osoby były narodowości polskiej, ale także wtedy gdy nie można tego wykazać, pod warunkiem jednakże, że wykaże się, iż te osoby potwierdziły swoją przynależność do Narodu Polskiego (vide cyt. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 2699/18). Zdaniem NSA zasadnie zatem organ odwoławczy w obowiązującym stanie prawnym zastosował w sprawie wyłącznie art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji w celu ustalenia pochodzenia cudzoziemca i wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie musiał rozważać treści art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji. Zmiana stanu prawnego była istotna i jasno przez ustawodawcę wyrażona. Zamiast dotychczasowego odesłania do trzech jednostek redakcyjnych art. 5 ustawy o repatriacji ustawodawca odesłał jedynie do jednej jednostki redakcyjnej tego przepisu tj. art. 5 ust. 1. Nie było w związku z tym podstaw, aby w drodze wykładni uznać, że w sprawach, o których mowa w art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach mimo zmiany stanu prawnego nadal można było stosować, tak jak dotychczas, także art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji.

W konsekwencji jako zasadny należało uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego tj. art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji w zw. z art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw. Błędna wykładnia tych przepisów prawa materialnego doprowadziła do wadliwego zakwalifikowania postępowania przed organem jako naruszającego przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Za zasadny w konsekwencji należało również uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia wskazanych przepisów postępowania sądowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że Szef Urzędu miał naruszyć powyższe przepisy regulujące prowadzenie postępowania administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew twierdzeniom Sądu I instancji orzekające w sprawie organy zebrały i w sposób prawidłowy oceniły kompletny materiał dowodowy. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i stanowił wystarczającą podstawę do stwierdzenia, iż nie została spełniona przesłanka ustalenia polskiego pochodzenia skarżącego, określona w art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Skarżący w toczącym się postępowaniu chciał wykazać swoje polskie pochodzenie przez pryzmat obywatelstwa przodków, a zatem okoliczność, która z dniem 1 maja 2017 r. przestała mieć samoistne znaczenie dla stwierdzenia polskiego pochodzenia. W okolicznościach niniejszej sprawy rację ma skarżący kasacyjnie organ, iż brak w uzasadnieniu decyzji definicji prawnego pojęcia "narodowość" w znaczeniu pozytywnym, innym niż odróżnienie go od pojęcia obywatelstwa, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, jako że dowody zgromadzone w sprawie wskazują na ukraińską narodowość przodków skarżącego.

Z podanych wyżej względów skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podlegał uchyleniu jako wadliwy. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uwzględniając skargę kasacyjną i uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznał skargę i orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 ustawy p.p.s.a. Na zasadzie art. 207 § 2 ustawy p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia od P. K. na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania.