Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 484/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 2 u.p.o.l oraz art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 437/18 w sprawie ze skargi K.W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 16 marca 2018 r. nr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2014-2017 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 30 sierpnia 2018 r., I SA/Rz 437/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi K.W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 16 marca 2018 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2014 - 2017.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie:

I. Naruszenie prawa materialnego a to art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm., dalej: u.p.o.l.), przez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie a to brak poczynienia ustaleń co do posiadania samoistnego przez zakład górniczy, który dysponuje koncesją na wydobywanie kopalin lub też prowadzenia działalności gospodarczej na obszarze górniczym Z., pozwoleniem budowlanym i decyzją użytkowania budowli KGZ Z., zgodnie z przedłożoną przez skarżącego dokumentacją formalno-prawną, na którym jest położona również działka objęta postępowaniem podatkowym - co skutkuje nałożeniem podatku od prowadzonej działalności gospodarczej a nie podatku za grunt rolny.

II. Naruszenie prawa materialnego a to art. 2 ust. 2 u.p.o.l oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm., dalej: u.p.r.) przez przyjęcie że grunty zajęte na lokalizację budowli i eksploatację przez Zakład Górniczy KGZ Z. nie są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej.

III. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 14 § pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 § 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017, poz. 2101 ze zm., dalej. u.p.g.i.k.) w zw. z art. 194 § 1,2 i 3 o.p. - w wyniku naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, a to nieprzeprowadzenia dowodów z innych rejestrów publicznych, a to danych Okręgowego Urzędu Górniczego w K., które pozostają w sprzeczności z danymi Ewidencji Gruntów i Budynków - w zakresie przeznaczenia gruntów, użytkowania, oraz Państwowego instytutu Geologicznego w Warszawie, który prowadzi rejestr obszarów i terenów górniczych na obszarze Polski oraz brak uwzględnienia treści dokumentów urzędowych tj. koncesja na wydobywanie kopaliny a to gazu ziemnego, plan ruchu KGZ Z., wskazanie lokalizacyjne, pozwolenie budowlane i plan zagospodarowania złoża oraz brak przyjęcia jako wiążącej dokumentacji formalno-prawnej przedłożonej przez skarżącego.

IV. Naruszenie art. 134 p.p.s.a w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 u.p.g.i.k. w zw. z § 68 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2015 poz. 542) dalej rozporządzenie, w wyniku braku oceny czy organ administracyjny prawidłowo ustalił kiedy doszło do zmiany w ewidencji gruntów w zakresie przekwalifikowania gruntu z terenów zurbanizowanych na tereny rolne - gdyż z dokumentacji formalno-prawnej przedłożonej przez skarżącego wynika że działka nr [...] (wcześniej [...]) została w całości zajęta na zakład górniczy i w ewidencji wskazana jako tereny zurbanizowane.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Rzeszowie, ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Zarządzeniem z 24 marca 2022 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Żadna ze stron z tej możliwości nie skorzystała, a nadto nie sprzeciwiono się skierowaniu rozpoznania sprawy na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Z przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, że będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie łączne zobowiązanie pieniężne zostało wymierzone przez organ podatkowy w oparciu o ustalenia w postępowaniu podatkowym za poprzednie lata podatkowe 2010-2013, a także o dane zawarte w ewidencji gruntów, z których wynikało, że stan faktyczny nie uległ zmianie, a podmiotem zobowiązanym jest skarżący, jako właściciel nieruchomości.

Skarżący natomiast twierdzi, że posiadaczem samoistnym przedmiotowej działki, a tym samym podatnikiem, powinna być spółka P. S.A. Oddział S. Podnosząc zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. strona zmierza do zakwestionowania ustaleń dokonanych przez organ podatkowy w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego.

Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo uznały skarżącego za podatnika, ponieważ jest ona właścicielem nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny podziela także ocenę WSA dotyczącą charakteru korzystania z nieruchomości przez spółkę P. S.A. Oddział S. Zasadnie zawarł w niej stwierdzenie, że przedsiębiorcy górniczemu przysługiwało prawo do ograniczonego korzystania z nieruchomości, co świadczy o posiadaniu zależnym. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje tylko jeden przypadek, gdy posiadacz zależny uważany jest za podatnika podatku od nieruchomości, a mianowicie w sytuacji, gdy posiadanie dotyczy nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l.). Tym samym ustanowienie przez stronę skarżącą ograniczonego prawa rzeczowego wywołuje skutki w sferze stosunków cywilnoprawnych i jest irrelewantne na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przymiot bycia podatnikiem wynika dla skarżącego z faktu pozostawania właścicielem gruntu, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W rozstrzyganej sprawie skarżący nie wykazał, że utracił posiadanie spornego gruntu na rzecz zakładu górniczego. Jak wskazano wyżej, przedsiębiorcy górniczemu przysługiwało ograniczone prawo do korzystania z działki poprzez położenie na niej rurociągów i mógł jedynie użytkować grunt w zakresie korzystania z tej linii przesyłowej, nie świadczy to jednak o posiadaniu samoistnym przedsiębiorstwa górniczego.

Za niezasadny także należało uznać zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 u.p.o.l oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 1 u.p.r., dotyczący zajęcia nieruchomości na prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd pierwszej instancji słusznie zaaprobował ustalenia organów podatkowych co do braku zajęcia przedmiotowych gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej. Podkreślenia wymaga, że "zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej" dotyczy faktycznego wykonywania konkretnych działań na gruncie powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zajęcie jest stanem faktycznym, a zatem istotne prawnie jest wykonywanie na tych gruntach, czy też z wykorzystaniem tych gruntów rzeczywistej działalności gospodarczej.

Odnosząc się do zarzutu kwestionującego zasadność oparcia się przy wymiarze podatku od nieruchomości i podatku rolnego zapisami ewidencji gruntów i budynków należy zauważyć, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są grunty o określonej klasyfikacji w ewidencji lub innych ujętych w niej danych (np. powierzchni) niezależnie od cech rzeczywistych i/lub potwierdzonych innymi dokumentami. Jeżeli zatem ustawa podatkowa wiąże dany obowiązek podatkowy konkretnie i specyficznie z ewidencją gruntów i budynków bez znaczenia pozostają inne dokumenty, rejestry, zbiory informacji a także wyroki sądów i decyzje administracyjne. Jest to konsekwencją nadania ewidencji gruntów i budynków charakteru elementu definicji przedmiotu opodatkowania. Innymi słowy, w zakresie opodatkowania gruntów, postępowanie dowodowe powinno się ograniczyć, i w niniejszej sprawie tak się stało, do ustalenia treści wpisu w ewidencji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższych ustaleń nie można skutecznie kwestionować poprzez odwołanie się do ewidencji i rozstrzygnięć specyficznych dla działalności górniczej. Zarówno przepisy ustaw podatkowych, zasadniczych i podstawowych dla rozstrzyganej sprawy, jak również ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy – Prawo geologiczne i górnicze przedstawionych wyżej ustaleń nie podważają (por. wyrok NSA z 3 listopada 2021, III FSK 105/21). W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 14 § pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 § 2 u.p.g.i.k. w zw. z art. 194 § 1,2 i 3 o.p. okazał się niezasadny. Na marginesie należy zaznaczyć, że podany przez skarżącego "art. 14 § pkt 1c p.p.s.a." nie istnieje. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że takie sformułowanie zarzutu uniemożliwia instancyjną (kasacyjną) ocenę. Kwestionowany przepis nie posiada jednostek redakcyjnych wskazanych przez skarżącego, zatem błędne wskazanie przepisu, ogranicza możliwość merytorycznego odniesienia się do zarzutu.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także ostatni ze stawianych zarzutów. Wbrew twierdzeniom skarżącego, sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny danych, na których oparł się organ podatkowy, a wynikających z ewidencji gruntów i budynków, uwzględniając ich modernizację. Podatnik natomiast nie wykazał odmiennego stanu rzeczy, niż wynikający z rejestru. Organy podatkowe podjęły zatem niezbędne działania, ustalając klasyfikację spornych gruntów na podstawie ewidencji gruntów i budynków. Należy też wskazać, że organ podatkowy nie jest uprawniony do podjęcia działań celem zmiany danych ewidencyjnych (P. Borszowski, K. Stelmaszczyk [w:] P. Borszowski, K. Stelmaszczyk, Komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych [w:] Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2016, art. 1(a).).

Z taką inicjatywą, ale w odrębnym postępowaniu może wyjść strona skarżąca. Skuteczne podważenie danych zawartych w ewidencji może nastąpić w drodze procedury przewidzianej w art. 24 ust. 2a i 2b u.p.g.i.k. Zgodnie z tym przepisem informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; 2) w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższego wynika, iż zmiana wadliwej ewidencji może nastąpić z urzędu lub na wniosek uprawnionego. Niemniej nawet wówczas, kiedy owa aktualizacja następuje z urzędu, to może zostać przeprowadzona, jeśli staroście wadliwość ewidencji stanie się wiadoma (zostanie ujawniona) i to nawet wówczas, kiedy wpis do ewidencji będzie wadliwy prawnie. Jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie skarżący takich działań nie podjęli. Do czasu zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą wszystkie organy i sądy (por. wyrok NSA z 4 lutego 2020 r., II FSK 1734/19).

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a Naczelny Sad Administracyjny orzekł jak w wyroku.

sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia del. WSA Bogusław Woźniak