Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 654/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt. 9 i pkt 10,  art. 50 ust. 1-5
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2013r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 czerwca 2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A.M. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia 6 maja 2013r. w sprawie przyznania usług opiekuńczych w formie pomocy sąsiedzkiej przez 3 dni w tygodniu po 3 godziny dziennie na okres od 6 maja 2013r. do 4 października 2013r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Po rozpatrzeniu wniosku A.M. organ I instancji decyzją z dnia [...] przyznał wnioskodawczyni usługi opiekuńcze w formie pomocy sąsiedzkiej przez 3 dni w tygodniu: w poniedziałek w ilości 3 godziny dziennie, w środę w ilości 3 godziny dziennie oraz w piątek w ilości 3 godziny dziennie, na okres od 6 maja 2013r. do dnia 4 października 2013r. W osnowie decyzji orzeczono, iż usługi świadczone będą nieodpłatnie oraz określono zakres obowiązków opiekunki: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, sprzątanie oraz zaspokajanie podstawowych czynności życiowych. Usługi pomocy sąsiedzkiej będą świadczone w miejscu zamieszkania beneficjentki.

W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. art. 17 ust. 1 pkt 11 i art. 50 ustawy o pomocy społecznej, zaś w uzasadnieniu wskazano, że przyznano usługi opiekuńcze jako pomoc sąsiedzką z uwagi na niepełnosprawność wnioskodawczyni w stopniu umiarkowanym oraz brak możliwości zapewnienia usług ze strony rodziny. Usługi świadczyć będzie osoba zatrudniona w ramach robót interwencyjnych w porozumieniu z Urzędem Gminy do 4 października 2013r., tj. na czas zawarcia umowy.

Od decyzji organu I instancji odwołała się A.M. podnosząc, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca, ponieważ nie uwzględnia prośby zawartej we wniosku o przyznanie usług w ilości 10 godzin tygodniowo, tj. po dwie godziny dziennie przez 5 dni w tygodniu, na stałe i świadczonych z zastępstwem w czasie nieobecności opiekunki, z minimalną opłatą za godzinę usług.

W uzasadnieniu odwołania A.M. podała, iż przez okres 7 miesięcy (od września 2012r. do kwietnia 2013r.) bezpodstawnie była pozbawiona pomocy w formie usług opiekuńczych w czynnościach życia codziennego. Odwołująca się podniosła, że jest osobą starszą, pozbawioną wsparcia ze strony córek, które zerwały z nią kontakt, osiąga dochód w wysokości 1250,27zł obciążony spłatą kredytów i choruje na liczne przewlekłe choroby. Ponadto stan jej zdrowia pogarsza się. W ocenie odwołującej się, zły stan zdrowia wymaga stałej pomocy i opieki osób drugich w czynnościach życia codziennego i z tego względu, nie może zaakceptować niehumanitarnych działań Ośrodka wydającego terminowe decyzje.

Przy piśmie z dnia 11 czerwca 2013r. A.M. przesłała komplet załączników istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz podkreśliła, że lekarze zalecili wymóg stałej pomocy i opieki osób drugich z powodu niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji w czynnościach życia codziennego. Odwołująca się oświadczyła także, że z córkami nie utrzymuje żadnych kontaktów i nie otrzymuje od nich żadnej pomocy.

W piśmie z dnia 27 maja 2013r., dotyczącym przekazania odwołania wraz aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji podtrzymał stanowisko zajęte w kwestionowanej decyzji. Wyjaśnił, że z uwagi na świadczenie usług opiekuńczych przez osobę zatrudnioną przez Powiatowy Urząd Pracy w Urzędzie Gminy w ramach robót interwencyjnych, usługi były konsultowane z władzami Gminy. Ustalono, że 3 razy w tygodniu po 3 godziny wykonywana będzie usługa u A. M., a w pozostałe dni pracownik będzie do dyspozycji Urzędu w celu wykonywania innych prac. Podkreślono, że w świetle orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności A.M. nie jest osobą wymagającą stałej pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych i opieki higienicznej (art. 50 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), jednak Ośrodek po rozpatrzeniu każdego wniosku przyznawał A.M. pomoc. A.M. samodzielnie się porusza, jest zdolna do samoobsługi, samodzielnie ustala wizyty lekarskie, samodzielnie jeździ do lekarzy w Kielcach. W ocenie organu I instancji przyznany dzienny wymiar godzin w pełni pozwoli zaspokoić codzienne, niezbędne potrzeby życiowe A.M.. Wyjaśniono także, że terminowość decyzji uzależniona jest od umowy zawartej z osobą sprawującą opiekę. Ośrodek nie zatrudnia opiekunki na stałe i wobec tego nie mógł wydać decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych na stałe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dokonując na podstawie art. 138 k.p.a. prawnej i merytorycznej oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia, po dokonaniu analizy akt sprawy uznało, że organ I instancji, podejmując kwestionowaną decyzję uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie i przyznał pomoc w miarę posiadanych możliwości.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczym jest osobą rozwiedzioną, ma córki, przy czym oświadcza, że nie utrzymuje z nimi kontaktu. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczym pozostaje pod opieką kardiologa, neurologa, endokrynologa, okulisty a także gastrologa. Pomimo schorzeń A.M. porusza się samodzielnie, samodzielnie ustala wizyty lekarskie i jeździ do lekarzy w Kielcach.

Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz.1362 ze zm.) osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych. Według art. 50 ust. 2 tej ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zalecaną przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 ustawy).

Z treści w/w przepisów wynika, że usługi opiekuńcze kierowane są przede wszystkim do osób samotnych, gdyż nie mogą one liczyć na pomoc najbliższych. Zgodnie z art. 6 pkt 9 cyt. ustawy osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych.

W świetle art. 6 pkt 9 ustawy A.M. nie jest osobą samotną, bowiem posiada zstępnych (córki). Okoliczność ta oznacza, że brak było możliwości zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 50 ust. 1 ustawy. Wniosek A.M. mógł być rozpatrzony na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy stanowiącego, że usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy osób drugich, a rodzina a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy - w odróżnieniu od przyznawania takiej pomocy osobom samotnym na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy - pozostawione jest uznaniu organu administracji. Uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Ocena takich decyzji sprowadza się do zbadania, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swojego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. W szczególności polega to na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego organ I instancji jest zobowiązany przez art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami.

W ocenie Kolegium Odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie i ustalił sytuację osobistą i zdrowotną A.M., mającą wpływ na wynik sprawy.

Kwestionowaną decyzją przyznano A.M. usługi opiekuńcze, świadczone nieodpłatnie, w formie pomocy sąsiedzkiej przez 3 dni w tygodniu, w ilości po 3 godziny dziennie. Łącznie w tygodniu jest to 9 godzin, a zatem jedynie o jedną godzinę mniej od ilości wnioskowanej. Z załączonego do akt sprawy orzeczenia o zaliczeniu do osób o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności wynika, że A.M. wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych. Nie dotyczy jej zaś punkt 7 orzeczenia, dotyczący konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. A.M. nie jest bowiem osobą ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej lub częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Zgodnie z art. 50 ust. 3 cyt. ustawy usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Usługi te mają wyrównywać zwykłą, codzienną pomoc świadczoną osobie, która w zwykłych warunkach może korzystać ze wsparcia rodziny i najbliższych. Przez brak samodzielności należy rozumieć sytuację życiową strony, w której pozostawienie jej przez dłuższy okres bez opieki spowodowałoby zgubne dla niej skutki zarówno zdrowotne jak i finansowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że A.M. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, lecz nie jest osobą samotną, bowiem ma zstępnych (córki), z którymi nie zamieszkuje, porusza się samodzielnie. Zarówno treść wniosku o przyznanie usług opiekuńczych, jak i ustalenia dokonane w trakcie przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wskazują, że A.M. nie wymaga opieki higienicznej, zaleconej przez lekarza pielęgnacji ani też umożliwienia kontaktów z otoczeniem. Wnioskowane usługi mają dotyczyć pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, sprzątanie. Organ przyznał pomoc w miarę posiadanych możliwości. Ośrodek nie zatrudnia opiekunki na stałe, lecz usługi opiekuńcze na rzecz A.M. wykonuje osoba zatrudniona przez Powiatowy Urząd Pracy w ramach robót interwencyjnych. Umowa o pracę zawarta jest do dnia 4 października 2013r. i wobec tego organ I instancji nie mógł przyznać A.M. pomocy w formie usług opiekuńczych na okres dłuższy, niż do dnia 4 października 2013r. Podkreślić przy tym należy, iż stosownie do art. 50 ust. 5 w/w ustawy ośrodek pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze określa ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera wszystkie elementy określone w/w przepisem.

Organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli sytuacja zdrowotna i rodzinna (pomoc ze strony córek) nie ulegnie zmianie, A.M. będzie mogła ponowić swoje starania o przyznanie usług opiekuńczych na kolejny okres.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję z dnia 17 czerwca 2013r. wniosła A.M., w której zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszelkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j.t Dz.U.2013.Nr 182) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca nie podziela poglądu organu, że usługi opiekuńcze mogły być jej przyznane na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że stosownie do treści przepisu art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej osobą samotną jest osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych albo zstępnych. W myśl natomiast art. 6 pkt 10 tejże ustawy osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Skarżąca z treści tych przepisów wyprowadziła wniosek, że jest ona osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej, albowiem prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, od 1992 jest rozwiedziona. Posiada wprawdzie dwie dorosłe córki, jednakże od wielu lat nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu, córki przebywają za granicą i nie interesują się losem matki, faktycznie zatem nie posiada zstępnych.

W związku z tym, w ocenie skarżącej, przyznanie jej usług opiekuńczych powinno nastąpić na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a nie, jak uczyniły to organy obu instancji, na postawie art. 50 ust. 2 ustawy, co ma znaczenie z punktu widzenia obligatoryjności przyznania świadczenia. Na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku spełnienia przesłanek w nim określonych, organ administracji zmuszony jest przyznać świadczenia. Opierając natomiast rozstrzygnięcie na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczenia uzależnione jest od uznania organu.

Ponadto niezrozumiałe dla skarżącej pozostaje stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które przyjęło, że organ I instancji uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie przyznał pomoc w miarę posiadanych możliwości. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej, do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Organ nie może uzasadniać okresu, na jaki przyznano usługi opiekuńcze faktem, że nie zatrudnia opiekunki na stałe, zaś usługi opiekuńcze wykonuje osoba zatrudniona przez Powiatowy Urząd Pracy w ramach czynności interwencyjnych. Skoro bowiem zapewnienie usług opiekuńczych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, organ zobligowany jest do podjęcia takich działań organizacyjnych w tym zakresie, które sprawią, że ustawowy obowiązek będzie faktycznie realizowany. To samo stanowisko odnosi się do konieczności zapewnienia zastępstwa w zakresie wykonywania usług opiekuńczych w czasie przebywania osoby świadczącej te usługi stale na klopie czy zwolnieniu. W przeciwnym razie zapewnienie przez Gminę świadczeń opiekuńczych będzie wyłącznie iluzoryczne, zaś osoby uprawnione będą tej pomocy faktycznie pozbawione.

Skarżąca zarzuciła, że dokonując ustalenia okresu, na jaki zostały przyznane skarżącej usługi opiekuńcze zarówno organ I, jak i organ II instancji uczyniły to w sposób dowolny, zupełnie pomijając jej sytuację. Skarżąca pozostaje osobą samotną, schorowaną, niepełnosprawną (ze względu na 05-R 04-0, tj. wielopoziomowe schorzenie kręgosłupa z funkcją ruchowo-podporową narządu ruchu, schorzenie obu oczu z powodu AMD - blizna oka prawego nie widzi, oko lewe zwyrodnienie plamki żółtej, zagrożone wysiękiem, niezdolność do pracy dłoni ręki prawej i lewej), dysponującą wydanym na stałe orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 31 stycznia 2012r., na mocy którego została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przy czym w orzeczeniu podkreślono, że skarżąca wymaga korzystania z systemu wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki.

Według przedłożonych organom I i II instancji zaświadczeń lekarskich jest osobą wymagającą stałej pomocy w zakresie usług opiekuńczych w zakresie życia codziennego, nie wymagającą świadczenia usług pielęgnacyjnych. Organy pominęły fakt, że pozbawienie skarżącej usług opiekuńczych w okresie jesienno- zimowym w związku z jej stanem zdrowia pozbawi ją możliwości prawidłowej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulowana są przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, zwanej dalej ustawą. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ustawy).

Zaskarżoną decyzją przyznano na wniosek skarżącej usługi opiekuńcze. Podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 50 ust. 2 ustawy, z którego wynika, że usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie zamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Skarżąca zarzuca, że powinien być w sprawie zastosowany art. 50 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby, lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Zastosowanie w sprawie odpowiedniego przepisu związane było z ustaleniem, czy skarżąca jest osobą samotną. Skarżąca dokonała odmiennej wykładni pojęcia "osoby samotnej" w rozumieniu przepisu art. 6 ustawy niż organ.

Należy podkreślić, że określone w art. 6 pkt 9 ustawy pojęcie "osoby samotnej" należy odczytywać łącznie z pojęciem "osoby samotnie gospodarującej", wskazanym w pkt 10 art. 6 ustawy. "Osobą samotną" jest – osoba samotnie gospodarująca, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych (pkt 9), przy czym "osobą samotnie gospodarującą" jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (pkt 10). Należy zatem podzielić wykładnię, dokonaną przez organ, że osobą samotną jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, niepozostająca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych, ani zstępnych.

Nie jest zatem uprawnione stanowisko skarżącej, że powinna być zaliczona do osób samotnych w rozumieniu przepisów ustawy, której dotyczy regulacja zawarta w art. 50 ust. 1 ustawy. Skarżąca prowadzi wprawdzie jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie pozostaje w związku małżeńskim, ale posiada dwoje dzieci. Nie ma znaczenia w rozumieniu powołanego przepisów ustawy okoliczność, że dzieci te nie utrzymują żadnych kontaktów ze skarżącą i jej nie pomagają. Skoro tak, to wniosek A.M. o przyznanie usług opiekuńczych został prawidłowo rozpatrzony przez organ pomocy społecznej w trybie art. 50 ust. 2 ustawy.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2012r., w sprawie sygn. akt I OSK 1344/11, art. 50 ust. 2 ustawy stwarza organowi pomocy społecznej możliwość, a nie obowiązek przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Istota tej pomocy sprowadza się do przyznania świadczenia sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej sprawie organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia tej pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie.

Należy mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o nią, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanych i wnioskowanych przez te osoby rozmiarach. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może przyznać ją w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny. Uprawnienia wynikające w przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej.

Decyzją z dnia 6 maja 2013r. zostały przyznane skarżącej usługi opiekuńcze w formie pomocy sąsiedzkiej, świadczone w jej miejscu zamieszkania nieodpłatnie w zakresie: robienia zakupów, przygotowywania posiłków, sprzątania oraz zaspokajania podstawowych czynności życiowych przez 3 dni w tygodniu: w poniedziałek w ilości 3 godziny dziennie, w środę w ilości 3 godziny dziennie oraz w piątek w ilości 3 godziny dziennie, na okres od 6 maja 2013r. do dnia 4 października 2013r. Stanowi to 9 godzin tygodniowo. Skarżąca domagała się przyznania jej 10 godzin tygodniowo: po dwie godziny dziennie od poniedziałku do piątku.

Jak wynika z "orzeczenia o stopniu niepełnosprawności" z dnia 31 stycznia 2012r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności w Województwie Świętokrzyskim oraz orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 12 października 2011r. A.M. została zaliczona na stałe do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, w której stwierdzono, że wymaga "korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe lub inne placówki". W orzeczeniu tym nie stwierdzono natomiast "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".

Z ustaleń organu wynika, że skarżąca, mimo wskazanych przez nią chorób, porusza się samodzielnie, jest zdolna do samoobsługi, samodzielnie ustala wizyty lekarskie, samodzielnie jeździ do K. do lekarzy. Stwierdzić zatem należy, że zakres przyznanych jej usług opiekuńczych w wymiarze 9 godzin tygodniowo: po 3 godziny w poniedziałek, środę i piątek jest adekwatny do jej stanu zdrowia, który świadczy o tym, że może ona funkcjonować bez stałej pomocy innych osób. Przyznany zakres usług opiekuńczych mieści się w granicach uznania administracyjnego i był adekwatny do potrzeb skarżącej.

Sąd uznał, że pozostawiony organowi zakres swobody w ocenie warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia w niniejszej sprawie został zachowany. Organ wykazał, że nie jest w stanie zabezpieczyć potrzeb wnioskodawczyni w określonym przez nią zakresie i formie. Jak wyżej podniesiono, uprawnienia wynikające w przepisów ustawy o pomocy społecznej uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej.

Nie jest uprawniony zarzut dotyczący nieprawidłowego przyznania usług opiekuńczych do określonego dnia (4 października 2013r.), a nie na stałe. Wiąże się to bowiem z okresem zatrudnienia osoby wykonującej te usługi w ramach prac interwencyjnych do dnia 4 października 2013r. i nie wyklucza przyznania tej pomocy na dalszy okres czasu. Przepis art. 50 ust. 5 ustawy stanowi, że ośrodek pomocy społecznej przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia, co w sprawie zostało wykonane.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.