Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1393/98
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 stycznia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: W przypadku gdy przyznanie zasiłku celowego nie przekracza to możliwości finansowych organu przyznającego pomoc społeczną, może być przyznany na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./ zasiłek celowy na pokrycie kosztów zadłużenia czynszowego.

TEZY

W przypadku gdy przyznanie zasiłku celowego nie przekracza to możliwości finansowych organu przyznającego pomoc społeczną, może być przyznany na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./ zasiłek celowy na pokrycie kosztów zadłużenia czynszowego.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 26 sierpnia 1997 r. Henryk S. zwrócił się z prośbą do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o udzielenie mu zasiłku celowego bezzwrotnego na pokrycie zadłużenia czynszowego. Do wniosku załączył oświadczenie zarządcy nieruchomości, iż stan zadłużenia wynosi 362,21 zł na dzień 8 sierpnia 1997 r. oraz, że czynsz ustalony jest na kwotę 70,25 zł miesięcznie.

Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, decyzją z dnia 2 września 1997 r., (...), Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., odmówił przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu podano, iż dochód miesięczny uzyskiwany przez zainteresowanego przewyższa kryterium dochodowe w wysokości 295 zł, określone w przepisach ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./, co wyłącza możliwość przyznania świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji, Henryk S. podniósł, iż kryterium dochodowe o jakim mowa w powołanej wyżej ustawie, od dnia 1 września 1997 r. wynosiło 300,16 zł, a nie jak błędnie przyjęto w kwestionowanej decyzji 295 zł, a nadto, iż jego rzeczywisty dochód po potrąceniu podatku i alimentów na syna oraz po uwzględnieniu dodatku mieszkaniowego wynosi 237,39 zł. W konkluzji odwołania wnosił o przyznanie mu zasiłku celowego.

Decyzją z dnia 29 września 1997 r., (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, organ II instancji stwierdził, iż faktycznie - zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 lutego 1997 r. w sprawie wskaźnika rewaloryzacji oraz kwot i świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 marca oraz od dnia 1 września 1997 r. /M.P. nr 11 poz. 79/ - kryterium dochodowe od jakiego uzależnione jest przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej, nie mogło przekraczać od 1 września 1997 r. kwoty 316 zł, a nie 295 zł, jak błędnie to przyjął organ I instancji.

Nie mniej jednak fakt ten nie miął znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./, zasiłek celowy zaliczany do fakultatywnych form pomocy, może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leczenia i leków, remontu mieszkania, opału, odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Wynika z powyższego, iż nie można go przyznać na spłatę zadłużenia czynszowego, o co wnosił zainteresowany. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w tezie niepublikowanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 1996 r., SA/Ka 2772/95, w której stwierdzono, iż spłaty zadłużenia czynszowego nie można uznać za zaspokojenie jednorazowej potrzeby bytowej, jakiej służy zasiłek celowy.

Zważyć także należy, że ze względu na ograniczone środki, pomoc społeczna nie ma możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb podopiecznych.

Generalna zasada wyrażona w art. 2 ust. 4 ww. ustawy stanowi, iż potrzeby osoby i rodziny powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Cel na jaki zamierza przeznaczyć świadczenie z pomocy społecznej H.S. nie wchodzi w zakres pojęcia "niezbędnej pomocy bytowej ", co dodatkowo sprawia, iż wniosek jego nie mógł być uwzględniony. Regulowanie opłat czynszowych należy do podstawowych obowiązków lokatora, zaś splata zadłużenia czynszowego nie mieści się w zadaniach własnych gmin z zakresu pomocy społecznej.

W skardze na powyższą decyzję, skarżący Henryk S., nie precyzując jednoznacznie swoich wniosków procesowych, wnosił o ponowne rozpoznanie sprawy.

Podniósł, iż nie jest jego winą, iż otrzymuje tak niską rentę, że nie starcza mu na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków. Opisał cały przebieg postępowania i treść wydanych decyzji, podtrzymując w konkluzji żądanie ponownego rozpoznania sprawy.

W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, do zadań własnych z zakresy pomocy społecznej, realizowanych przez gminę, należy między innymi przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych. Przepis art. 32 tej ustawy stanowi, iż zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, szczególnie na pokrycie części lub całości kosztów leków lub leczenia, remontu mieszkania opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Z treści omawianego przepisu nie wynika by przedmiotowe świadczenie było przeznaczone tylko i wyłącznie na zaspokojenie jednorazowej potrzeby podopiecznego. Opłaty za pobyt dziecka w przedszkolu czy żłobku są bowiem opłatami okresowymi. Trzeba mieć na uwadze, iż wyliczenie celów na jakie może być przyznany zasiłek celowy, zawarte w art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ma charakter przykładowy. Katalog celów jest zatem otwarty. Istotnym jest jedynie, by przyznane świadczenie służyło zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej - art. 32 ust. 1 ustawy. Niewątpliwie zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych należy do podstawowych potrzeb bytowych każdego człowieka. Fakt posiadania mieszkania łączy się z koniecznością uiszczania określonych opłat czynszowych i eksploatacyjnych na rzecz właściciela lokalu. Z mocy przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./, zadaniem własnym gminy, realizowanym ze środków finansowych pochodzących także z celowych dotacji budżetowych, jest wypłata dodatków mieszkaniowych. Przeznaczone są one na uzupełnienie świadczeń czynszowych osobom i rodzinom, które ze względu na posiadane dochody nie są w stanie ich ponosić w pełnej wysokości.

Powstanie zaległości w opłacie czynszu powoduje wstrzymanie wypłaty dodatku mieszkaniowego - art. 43 ust. 3 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. Wypłata dodatku mieszkaniowego jest świadczeniem obligatoryjnym, należnym w każdym przypadku zaistnienia przesłanek ustawowych. Dodatek mieszkaniowy służy na uzupełnienie tylko i wyłącznie bieżących świadczeń czynszowych. Przyznawany jest w okresach półrocznych.

Zmiana przesłanek jego uzyskania, takich jak wysokość czynszu czy dochodów nie powoduje zmiany jego wysokości w okresie pobieralności. Tym samym nie jest wykluczone powstanie z tych właśnie powodów zaległości czynszowych. Niezależnie od tego strona zainteresowana mogła mieć zaległości czynszowe przed wystąpieniem o dodatek mieszkaniowy, które środkami uzyskanymi tytułem tego dodatku nie mogą być zlikwidowane. Co więcej, powstanie zaległości czynszowych prowadzi - jak wyżej powiedziano - do wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego.

Istnienie zaległości czynszowych może w konsekwencji prowadzić do utraty tytułu prawnego do lokalu, co jest tożsame z utratą możliwości zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej.

W ocenie Sądu, z przytoczonych powodów ustawa o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, powołana wyżej, swymi uregulowaniami w przedmiocie dodatków mieszkaniowych, nie wyłącza możliwości przyznania zasiłku celowego na likwidację zadłużenia czynszowego. Nie stoi temu także na przeszkodzie fakt, iż czynsze są należnościami gminy, a środki na zasiłki celowe pochodzą z funduszy własnych gminy. Obowiązek utrzymania lokalu w odpowiednim stanie technicznym, stanowiącego własność gminy, obciąża w pewnym zakresie także najemcę, który może domagać się - zgodnie z obowiązującym prawem - zasiłku celowego na remont lokalu. Poza tym, zadłużenie czynszowe może dotyczyć także lokali nie będących własnością gminy. Dlatego też Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie podziela poglądu wymienionego w wyroku z dnia 15 października 1996 r., SA/Ka 2772/95.

Zdaniem Sądu, w przypadku gdy nie przekracza to możliwości finansowych organu przyznającego pomoc społeczną, może być przyznany na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./ zasiłek celowy na pokrycie kosztów zadłużenia czynszowego.

Zasiłek taki może pomóc stronie w zachowaniu prawa do lokalu, a tym samym zabezpiecz jej potrzeby mieszkaniowe. Świadczenie takie ma charakter jednorazowy.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy jest między innymi zapobieganie powstawaniu sytuacji o jakich mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, tj. zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym, których osoby i rodziny nie będą w stanie pokonać wykorzystując własne środki i możliwości.

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd uznał, iż przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, doszło do naruszenia przepisu art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez błędną jego wykładnię, w wyniku której uznano, iż stronie nie może być przyznany zasiłek celowy, bowiem cel określony przez podopiecznego nie mieści się w dyspozycji powołanego unormowania prawnego. W konsekwencji wydano negatywne dla strony rozstrzygnięcie.

Powyższe naruszenie prawa materialnego uzasadnia, zdaniem Sądu, uchylenie na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji.