Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 63/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 98
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie Sędzia WSA del. Tomasz Judecki, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia należności podlegającej zwrotowi z tytułu nienależnie pobranych świadczeń i rozłożenia wyżej wymienionej należności na raty uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia[...]. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy orzeczenie Prezydenta W. z dnia [...]r. ustalające M. M. należności podlegające zwrotowi z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w formie zasiłku stałego za okres od 1 października 2020 r. do 16 maja 2021 r. w łącznej wysokości 2.503,78 zł oraz rozkładające na 8 miesięcznych rat ww. należności, tj. siedem rat w wysokości 350 zł oraz ósma rata w wysokości 53,78 zł, począwszy od 1 listopada 2021 r. do 30 czerwca 2022 r.

Jak wynikało z akt sprawy decyzją z dnia 17 stycznia 2020 r. organ I instancji przyznał Skarżącemu prawo do zasiłku stałego na okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. w wysokości 582,66 zł. Następnie decyzją z dnia 8 lutego 2021 r. organ I instancji zmienił ww. orzeczenie w części określającej dzień, do którego przyznano zasiłek. Powołał się przy tym na art. 15h ust. 1, ust. 4-5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej ustawa z dnia 2 marca 2020 r.), stanowiący o przedłużeniu prawa do ww. zasiłku do 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności.

Po wydaniu ww. decyzji organ ustalił, że Skarżący od dnia 13 listopada 2018 r. jest współwłaścicielem samochodu osobowego R.. Ze złożonych przez Stronę wyjaśnień wynikało, że pojazd kupiła żona, która również pokrywała koszty jego eksploatacji. Skarżący został wpisany jako współwłaściciel ponieważ żona nie posiadała prawa jazdy. Wobec tego, że żona, z którą Skarżący jest w separacji, zażądała zwrotu połowy kosztów zakupu pojazdu Strona we wrześniu lub październiku 2020 r. pożyczyła pieniądze od siostry, celem spłaty połowy kosztów zakupu samochodu. Fakt ten potwierdziła siostra Skarżącego w złożonym oświadczeniu z dnia 3 września 2021 r.

Po wszczęciu postępowania w sprawie wysokości nienależnie pobranych świadczeń Skarżący pismem z dnia 13 października 2021 r. zwrócił się do organu z prośbą o rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń po 350 zł miesięcznie począwszy od 1 listopada 2021 r.

Powołaną na wstępie decyzją organ ustalił kwotę nienależnie pobranych świadczeń podlegających zwrotowi rozkładając spłatę na 8 miesięcznych rat.

W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zamieszkuje w lokalu komunalnym wraz z córką i żoną, z którą pozostaje w separacji. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast żona gospodaruje z córką. Strona utrzymuje się z zasiłku stałego, dodatku mieszkaniowego oraz energetycznego. Organ wskazał, że Skarżący, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: u.p.s.) nie poinformował o zmianie sytuacji dochodowej czyli uzyskaniu pożyczki, która na podstawie art. 8 u.p.s. stanowi przychód istotny z punktu widzenia ustalenia prawa do świadczenia. Powołując się na art. 8 ust. 11 ww. ustawy organ wskazał na sposób rozliczenia niezgłoszonego dochodu i na tej podstawie wyliczył kwotę nienależnie pobranych świadczeń, wskazując na obowiązek ich zwrotu. Jednocześnie organ nie znalazł podstaw do odstąpienie od żądania zwrotu i umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, czy odroczenia ich płatności, natomiast uwzględnił wniosek Strony o rozłożenie ww. kwoty na raty.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji. W uzasadnieniu przywołał brzmienie art. 98, art. 104 ust. 1 - 4, art. 6 pkt 16, art. 109 oraz art. 37 ust. 1, art. 8 ust. 3 – 4, ust. 11 i art. 106 ust. 3a u.p.s.

Na tej podstawie organ wskazał, że zasiłek stały może być uznany za kwotę nienależnie pobranego świadczenia jeżeli prawo do niego ustalono na podstawie nieprawdziwych informacji lub jeśli osoba go pobierająca nie poinformowała organu o okolicznościach mających wpływ na zakres ustalonego prawa, a zmiana sytuacji dochodowej przekracza 10% kryterium dochodowego, które obecnie wynosi 701 zł, tj. kwotę 70,10 zł. Zmiana sytuacji dochodowej musi być wywołana uzyskaniem środków stanowiących dochód w rozumieniu art. 8 u.p.s., przy czym nie ma znaczenia czy dochód ten ma charakter zwrotny.

Jednocześnie organ wskazał, że orzekając o kwocie nienależnie pobranych świadczeń organ obowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy nie zachodzą okoliczności określone w art. 104 ust. 4 u.p.s.

W realiach rozpoznanej sprawy organ odwoławczy podzielił zapatrywania organu I instancji, że Strona nienależnie pobrała świadczenie z tytułu zasiłku stałego. Otrzymana pożyczka stanowi bowiem dochód w rozumieniu ustawy. Prawidłowo również dokonano rozliczenia uzyskanego przez Stronę dochodu na podstawie art. 8 ust. 11 u.p.s. ustalając wysokość nienależnie pobranych świadczeń. Organ podkreślił, że Skarżący był pouczony o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, co czyni ww. kwotę nienależnie pobraną w rozumieniu art. 6 pkt 16 u.p.s. Prawidłowo również organ rozważył przesłanki wynikające z art. 104 ust. 4 u.p.s. nie znajdując podstaw do odstąpienia od obowiązku żądania zwrotu nienależnie pobranych kwot, czy ich umorzenia. Uwzględnił jednak w całości wniosek o rozłożenie należności na raty.

W skardze Strona podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i niesprawiedliwa, gdyż pobrał jedynie przyznane mu świadczenia. Nie mając wiedzy o przepisach siostra pożyczyła mu 4000 zł, które Skarżący przekazał żonie, właścicielowi auta. Strona nie wiedziała, że kwota ta jest wliczana do dochodu, będzie ją bowiem spłacał siostrze po przejściu na emeryturę od 2022 r.

W uzupełnieniu skargi pełnomocnik ustanowiony z urzędu zarzucał naruszenie art. 109 u.p.s. poprzez uznanie, że Skarżący nie został należycie pouczony o obowiązku wynikającym z tej normy i nie powinien ponosić konsekwencji prawnych takiego zaniechania. Zarzucał także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpoznanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przejawiające się w nieuwzględnieniu faktu, że w aktach nie ma dowodu potwierdzającego w poprawny sposób przekazanie stronie informacji o obowiązku realizacji wymogów określonych w art. 109 u.p.s.

Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów pomocy udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu wskazał, że naruszenie art. 109 u.p.s. może nastąpić wyłącznie wówczas gdy wnioskodawca został należycie pouczony o istocie tego przepisu przed wydaniem decyzji. Nie realizuje tego założenia przywołanie brzmienia przepisu bez wyjaśnienia jego istoty, a tak stało się w tej sprawie. Zatem Strona nie była prawidłowo powiadomiona o treści obowiązku wynikającego z art. 109 u.p.s. Pouczenie o treści ww. przepisu zawarto w decyzji i Strona je podpisała podobnie jak wiele innych wiele dokumentów w tym czasie. Jednak analiza pouczeń wskazuje, że nikt nie informował Skarżącego, że kredyty i pożyczki także wliczają się do dochodu. Takie informacje Strona miałaby gdyby znała orzecznictwo lub miała do niego dostęp. Zaznaczała także, że orzecznictwo sądów w zakresie uznania pożyczek za dochód dla potrzeb ustawy zmieniało się na przestrzeni lat. Orzecznictwo też zmieniało się na przestrzeni lat, na mocy poprzedniej ustawy pożyczka nie była uznawana za dochód, na mocy obecnej już tak. Strona nie była informowana o takiej kwalifikacji, co uzasadnia wniosek o uchylenie decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Badając zaskarżony akt w tak nakreślonych granicach kompetencji trzeba stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Spór między stronami dotyczy zasadności wydania decyzji ustalającej podlegające zwrotowi należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w formie zasiłku stałego za wskazany w decyzji okres oraz określenia zasad zwrotu tych kwot.

Dla klarowności wywodu niezbędne jest przywołanie istotnych w sprawie przepisów. I tak zgodnie z art. 98 u.p.s. świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio.

Jednocześnie art. 6 pkt 16 u.p.s. stanowi, że świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Stosownie zaś do art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej oraz osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie lub ustalił odpłatność, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń lub ponoszenia odpłatności.

Istotny jest także zapis art. 104 ust. 1 i ust. 3 u.p.s. stanowiące, że należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 1). Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3).

W świetle powołanego art. 6 pkt 16 u.p.s. warunkiem powstania obowiązku zwrotu jest wykazanie stosownymi dowodami, że pobieranie świadczenia odbywało się z naruszeniem prawa stanowiącego przesłankę jego zwrotu. Wyrażone w rozstrzygnięciu decyzji żądanie zwrotu stanowi deklarację, że w przeszłości doszło do pobrania świadczenia z naruszeniem prawa, które zrodziło cechę nienależności świadczenia (por. W. Maciejko, Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z zabezpieczenia społecznego, Przemyśl - Rzeszów 2011 r., s. 206 i 207). Dlatego też, warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie (np. zasiłek celowy) zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne, jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. IV SA/Po 489/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA).

Pogląd ten ma uzasadnienie w piśmiennictwie, stwierdzającym, że procedowanie w sprawach świadczenia nienależnie pobranego powinno być co do zasady dwuetapowe. W pierwszej kolejności należy zweryfikować decyzję przyznającą świadczenie, które okazało się nienależne, w drugiej – określić zasady jego zwrotu. Warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Dopóki decyzja taka nie jest ostateczna, brak jest podstaw do przyjęcia, że pobrane świadczenie na podstawie decyzji je przyznającej jest świadczeniem nienależnym. Uznanie świadczenia za nienależnie pobrane i nałożenie obowiązku jego zwrotu bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie prowadziłoby do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne: jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu (por I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 98 i powołane tam orzecznictwo).

Podobnie rzecz ujmuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 539/18, (dostępny w CBOSA) stwierdzając, że postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia jest postępowaniem związanym z postępowaniem w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, w tym sensie, że jest konsekwencją uznania, że wypłacone świadczenie zostało nienależnie pobrane. Badaniu w postępowaniu związanym z ustaleniem czy wypłacone świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym, w rozumieniu art. 6 pkt 16 u.p.s., podlega fakt wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jego wypłaty, wysokości oraz dowody pozwalające na uznanie bądź nie, że strona postępowania poinformowania była o okolicznościach, których wystąpienie spowoduje uznanie świadczenia za nienależnie pobrane.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy dostrzec trzeba, że decyzja z dnia 17 stycznia 2020 r. przyznająca Stronie uprawnienie w postaci zasiłku stałego na okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. została zmieniona decyzją z dnia 8 lutego 2021 r. wyłącznie w części określającej dzień do którego zasiłek był przyznany (co nastąpiło w związku z wystąpieniem stanu zagrożenia epidemicznego). W pozostałym zakresie decyzja z dnia 17 stycznia 2020r. nie uległa zmianie. Z akt sprawy nie wynika aby ww. orzeczenie zostało zmienione lub uchylone w związku ze świadczeniem nienależnie pobranym. Tym samym w sprawie, w odniesieniu do tego samego świadczenia, istnieją dwie sprzeczne ze sobą decyzje, co narusza opisane zasady procedowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, a w konsekwencji art. 6 pkt 16 w zw. z art. 98 u.p.s. Okoliczność ta stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu i poprzedzającej go decyzji, ale nie jedyną.

Jak wskazano drugą przesłanką podlegającą badaniu w toku prowadzonego postępowania jest ustalenie, czy doszło do nienależnie pobranego świadczenia. Ocena tej okoliczności związana jest z weryfikacją istnienia po stronie pobierającego świadczenie świadomości działania niezgodnie z prawem. A zatem w sytuacji, gdy świadczeniobiorcy można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Stwierdzenie, że osoba korzystająca ze świadczeń pieniężnych wypłacanych przez organy pomocy społecznej pobrała takie świadczenia w sposób nienależny w rozumieniu art. 6 pkt 16 u.p.s., wymaga wykazania przez organy administracji, że podmioty te miały świadomość co do zaistnienia okoliczności mających wpływ na przyznanie tego świadczenia i pomimo tego przedstawiły organowi nieprawdziwe informacje lub nie poinformowały o zmianie sytuacji materialnej bądź osobistej. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma więc świadomość osoby lub osób pobierających świadczenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1065/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 września 2019r., sygn. akt II SA/Gl 495/19, dostępne w CBOSA).

Ocena świadomego działania strony, przeprowadzana dla celów postępowania w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, wymaga stwierdzenia przez organ, czy stronie były znane odpowiednie przepisy prawa, a więc wymaga ustalenia ponad wszelką wątpliwość, czy była ona skutecznie powiadomiona przez organ pomocy społecznej o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na uprawnienia do świadczeń wypłacanych przez ten organ.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że skoro w decyzjach orzekających o prawie do świadczeń z pomocy społecznej zawarte było przywołanie brzmienia art. 109 u.p.s., to tym samym oznacza to, że Strona została pouczona w sposób pozwalający stwierdzić, że miała pełną świadomość co do wprowadzenia w błąd organu wskutek zatajenia istotnych informacji o jej dochodzie.

Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy stanowiska tego nie sposób podzielić. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że nie można uznać za spełniające wymogi prawidłowego pouczenia przytoczenie treści przepisu, czy też przepisów. Pouczenie spełnia wymogi prawidłowego tylko wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 981/10; z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/12; dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2078/10; z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 3417/18, dostępne w CBOSA).

W realiach rozpoznawanej sprawy kwestia ta nabiera szczególnego znaczenia, a to nie tylko z uwagi na lakoniczność pouczenia sprowadzającego się wyłącznie do przywołania treści art. 109 u.p.s. Istotne znacznie ma także charakter umowy na podstawie, której Skarżący uzyskał dochód w rozumieniu art. 8 u.p.s. Pożyczka w powszechnym rozumieniu jest świadczeniem o charakterze zwrotnym, a to wobec braku wyjaśnienia Stronie zasad i odrębności terminologicznej pojęcia "dochód" na gruncie ustawy o pomocy społecznej mogło zrodzić u niej przekonanie, że otrzymana z tego tytułu należność nie stanowi dochodu, o którym mowa w art. 109 u.p.s.

Uznanie za dochód w rozumieniu art. 8 u.p.s. należności otrzymanych w związku zawarciem umowy pożyczki nie jest przez Sąd negowane. Jednakże fakt, że była przedmiotem oceny sądów administracyjnych potwierdza zarzuty skargi, że może budzić i budzi istotne wątpliwości świadczeniobiorców właśnie z uwagi na swój zwrotny charakter. Świadomość odmiennego traktowania tego typu należności (o zwrotnym charakterze) wymaga znajomości zasad odnoszących się do ustawy o pomocy społecznej konstruującej właściwe jej (odrębne) pojęcie dochodu. Kwestia ta, także z uwagi na brzmienie art. 8 ust. 3 u.p.s., jest trudna do ustalenia dla osób, które nie posiadają w tym zakresie stosownej wiedzy, wiedzy profesjonalnej.

W treści składanych w toku postępowania pism Skarżący wskazywał na tą okoliczność, wyjaśniając, że zwrotny charakter pożyczki wykluczał w jego ocenie istnienie dochodu wpływającego na zakres przyznanych świadczeń. Skarżący dowodził, że skoro ma zwrócić pożyczkę nie może być ona jego dochodem. Te wyjaśnienia zdaniem Sądu nie są pozbawione racji, opisanych już powodów.

Jak wskazano pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia. Winno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może przy tym rzecz jasna odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Celem pouczenia nie jest bowiem tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Z tego właśnie względu, pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń nie może odwoływać się jedynie do normy ogólnej, ale winno ją wyjaśniać.

W realiach tej sprawy wskazanie wyłącznie na brzmienie art. 109 u.p.s. wymogu tego nie spełnia. Sąd ma świadomość, że organ nie ma możliwości przewidywania wszystkich potencjalnie występujących sytuacji, jednakże przykład tej sprawy uczy i wskazuje, że pojęcie dochodu na gruncie rozważanej ustawy może budzić wątpliwości, co należy uwzględnić w pouczeniu. Na gruncie tej sprawy możliwe byłoby np. wskazanie, że pojęcie dochodu na tle ustawy o pomocy społecznej obejmuje wszelkie otrzymane świadczenia pieniężne (kwoty), z wyłączeniem wyjątków wskazanych w ustawie. Tak aby pobierający świadczenie miał wiedzę, a w konsekwencji świadomość o jakich zmianach obligowany jest powiadamiać organ.

W ocenie Sądu orzekające organy obu instancji wadliwie odczytały normy prawne, wynikające z przepisów - art. 6 pkt 16 i 109 u.p.s - co jest naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł, na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a.