Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2136/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk Eugeniusz Wasilewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

|Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydaną na podstawie art. 138|

|§ 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., o odmowie przyznania R. K. świadczenia w |

|drodze wyjątku. |

|Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: |

|R. K. wystąpiła z wnioskiem do Prezesa ZUS o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Wskazując na swoją trudną sytuację zdrowotną |

|i materialną Prezes ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o |

|emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania R. K. |

|świadczenia w drodze wyjątku. |

|W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ |

|stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie |

|wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. |

|Organ wskazał, iż z przedstawionej dokumentacji wynika, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2013 r. R. K. nie |

|została uznana za osobę niezdolną do pracy. W związku z powyższym nie spełnia warunku, jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu |

|na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zarówno stan zdrowia, jak i wiek nie uniemożliwiają jej podjęcia zatrudnienia lub innej |

|działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. |

|W złożonym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. K. przedstawiła swoją sytuację zdrowotną: cierpi na [...], nikt nie |

|chce jej zatrudnić nawet "na czarno", nie ma środków finansowych na mieszkanie, lekarstwa, środki czystości, odzież, konieczny remont |

|mieszkania. |

|Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 |

|pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie przyznania R. K. świadczenia w drodze |

|wyjątku. |

|W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. |

|Podkreślił, że R. K. nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, zatem nie zachodzi przesłanka niemożności podjęcia pracy lub |

|działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy i jest to okoliczność, która eliminuje ww.|

|z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. Podkreślił, iż zgodnie z art. 14 ust 1 wyżej cytowanej ustawy, |

|oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz |

|orzecznik ZUS. Zgodnie |

|z art. 14 ust. 3 ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od|

|stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie|

|wniesiono sprzeciwu, lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości albo orzeczenie komisji lekarskiej. Prezes ZUS jest związany |

|orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, przesłanka ta nie podlega uznaniu administracyjnemu. Sama trudna |

|sytuacja nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku |

|W związku z powyższym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z art. 83 ustawy, |

|Prezes ZUS stwierdził, iż nie może przyznać wnioskodawczyni emerytury w drodze wyjątku. |

|W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. K. stwierdziła, iż w jej ocenie |

|spełnia wszystkie warunki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podniosła, iż orzeczenie jest dla niej krzywdzące. Podkreśliła że|

|"nie radzi sobie w sensie zdrowotnym". |

|Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. |

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: |

|Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy |

|administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu |

|drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. |

|Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności|

|z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. |

|Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz |

|powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. |

|Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). |

|Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. |

|Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. |

|z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie |

|spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do |

|pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes |

|Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń |

|przewidzianych w ustawie. |

|Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu, bądź też pozostałym po nim członkom rodziny |

|przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane |

|szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, |

|objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków |

|utrzymania. |

|Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych |

|przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. |

|W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie|

|zostały spełnione przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i |

|rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż skarżąca nie może być uznana za osobę, która nie może podjąć pracy lub innej |

|działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, jak też za osobę, która nie ma |

|niezbędnych środków utrzymania. |

|Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym omawiany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy,|

|bądź wiekiem. Oba elementy skarżącej zaś nie dotyczą. Bezspornym w niniejszej sprawie jest bowiem, że skarżąca nie osiągnęła ustawowego|

|wieku emerytalnego kobiet. Nie ma też orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem |

|orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2013 r. ustalające, iż skarżąca nie jest osobą niezdolną do pracy. |

|Należy w tym miejscu podkreślić, iż Prezes ZUS, orzekając w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie może dokonywać |

|swobodnej oceny zdolności wnioskodawcy do podjęcia zatrudnienia, lecz jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w przypadku |

|wniesienia od niego sprzeciwu, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS. |

|W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane przez komisję lekarską ZUS w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2013 r. były |

|zatem wiążące dla Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń |

|Społecznych, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od |

|stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego|

|nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS. |

|Wskazane powyżej okoliczności mają kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie i w sposób jednoznaczny wskazują, iż skarżąca nie spełnia |

|łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach |

|z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. |

|Reasumując, brak spełnienia przez skarżącą przesłanki niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze |

|względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek wyłączają możliwość przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku. |

|Zbędna w tej sytuacji była analiza sytuacji skarżącej pod kątem występowania szczególnych okoliczności, z powodu których nie nabyła ona|

|prawa do świadczenia w trybie zwykłym. |

|Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] września 2013|

|r. odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku, odpowiadają prawu. |

|Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o|

|postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. |