Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1112/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 1 -3a, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi D.L. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] listopada 2014 r. nr [...] odmawiającą umorzenia D.L. (dalej: wnioskodawca, skarżący) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] września 2014 r. skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o umorzenie zaległości z tytułu składek powstałych w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazał na trudną sytuację materialną spowodowaną utratą z końcem 2012 r. pracy w Urzędzie Miasta P. Wyjaśnił, że prowadzona działalność, z powodu braku zleceń, przynosi straty. Dodał, że aktualnie zatrudniony jest na 2/5 etatu w Starostwie Powiatowym w S., ale z otrzymywanego wynagrodzenia nie jest w stanie opłacać składek na rzecz ZUS, wystarcza ono jedynie na opłacanie innych zobowiązań (spłatę kredytów) oraz ponoszenie opłat na życie.

Po rozpoznaniu sprawy decyzją nr [...] z [...] listopada 2014 r. ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/2012, 02/2013, 02/2014 - 08/2014 w łącznej kwocie 1.947,80 zł.

W uzasadnieniu decyzji, opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym, organ wskazał, że skarżący od [...] sierpnia 2009 r. prowadzi (z przerwami) działalność gospodarczą pod nazwą ,, [...]’’. W okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] grudnia 2012 r. zatrudniony był w Urzędzie Miasta P. na stanowisku Kierownika Oddziału Radców Prawnych/Kierownika Biura Radców Prawnych. Od [...] stycznia 2013 r. skarżący jest zatrudniony w Starostwie Powiatowym w S. na 2/5 etatu, średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosi 2.480,00 zł brutto, tj. 1.799,39 zł netto. Wynagrodzenie skarżącego obciążone jest zajęciem komorniczym w wysokości 899,70 zł, spłatą pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w kwocie 172,23 zł oraz pożyczki pracowniczej z Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej w kwocie 290,00 zł. Wynagrodzenie wypłacane skarżącemu, po potrąceniach, wynosi 437, 46 zł.

Następnie ZUS wskazał, na podstawie oświadczenia skarżącego, że w pierwszym półroczu 2014 r. nie uzyskał on z tytułu prowadzonej działalności przychodu i nie poniósł kosztów jej prowadzenia, natomiast stan zobowiązań firmowych wynosił (na czerwiec 2014 r.) 150 000 zł, zaś zobowiązań prywatnych 250 000 zł. Jednocześnie organ zaznaczył, że wnioskodawca przedłożył wezwanie do zapłaty i zawiadomienie o wszczęciu egzekucji wystawione [...] czerwca 2014 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. na rzecz wierzyciela F. S.A. – kwoty należności głównej 60 961,96 zł i odsetek 6 009,94 zł; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia [...] lipca 2014 r. i wezwanie do zapłaty z dnia [...] lipca 2014 r. wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. na rzecz wierzyciela P. Sp. z o. o. kwoty należności głównej 15 189,00 zł i odsetek 5 409,78 zł; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z [...] czerwca 2014 r. wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. na rzecz wierzyciela A. S.A. kwoty należności głównej 121 078,63 zł i odsetek 15 773,81 zł; wezwanie do zapłaty z [...] września 2014 r. wystawione przez Kancelarię Prawniczą [...] Spółka Komandytowa na rzecz B. S.A. kwoty 75 428,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz przedegzekucyjne wezwanie do zapłaty z [...] października 2014 r. wystawione przez Kancelarię Prawną [...] Spółka Komandytowa na rzecz R. S. A. kwoty 2 040,96 zł. Organ wyjaśnił także, że skarżący spłaca kredyt w M. S.A. po 460 zł miesięcznie.

Organ ustalił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką, która uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie 3 523,27 zł netto. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje syn w wieku 13 lat. Miesięczne obciążenia związane z opłatami eksploatacyjnymi wynoszą 750 zł, z leczeniem skarżącego 250 zł, natomiast inne wydatki wynoszą 300 zł. Ponadto skarżący jest właścicielem w ½ części nieruchomości – lokalu mieszkalnego o pow. 73,30 m2 położonego w P. oraz właścicielem wraz z małżonką samochodu osobowego m-ki [...] z 2008 r. Skarżący posiada mienie ruchome, tj. sprzęt elektroniczny, RTV i AGD o łącznej wartości 2 500 zł.

Tak ustalony stan faktyczny ZUS skonfrontował z treścią w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz.U. z 2013 r., poz.1442 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) i stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, o której mowa w powołanym przepisie. Organ podkreślił, że należności z tytułu składek za 12/2012, 02/2013, 02/2014-08/2014 nie były dochodzone w drodze postępowania egzekucyjnego w związku z czym nie można zakwalifikować zaległości jako całkowicie nieściągalnej.

Następnie organ przeanalizował materiał dowodowy pod kątem wystąpienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności nawet pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 lit. a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie). Stwierdził, iż żadna z tych przesłanek w odniesieniu do wnioskodawcy nie występuje.

Wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący powołał się częściowo na okoliczności podniesione we wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS, dotyczące utraty pracy z końcem 2012 r. oraz braku dochodów z prowadzonej działalności. Dodał, że wynagrodzenie za pracę, które otrzymuje jest niewystarczające na pokrycie opłat związanych z bieżącym utrzymaniem oraz realizację zobowiązań kredytowych. Zdaniem skarżącego ze względu na prowadzone przez Komornika Sądowego postępowanie egzekucyjne z jego wynagrodzenia za pracę nie jest możliwe opłacenie należności z tytułu składek.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS decyzją z [...] grudnia 2014 r. utrzymał własne rozstrzygnięcie.

Uzasadniając odmowę umorzenia należności z tytułu składek organ szczegółowo przedstawił sytuację finansową, majątkową, rodzinną i zdrowotną skarżącego.

W ocenie ZUS w sytuacji skarżącego nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ zaznaczył, ze skarżący przede wszystkim nadal prowadzi działalność gospodarczą, mimo braku oczekiwanych dochodów. Aktualnie osiąga on dochody z tytułu zatrudnienia w Starostwie Powiatowym w S. Do należności z tytułu składek nie prowadzono dotychczas postępowania egzekucyjnego, a skarżący podjął spłatę powstałego zadłużenia w systemie ratalnym na warunkach zaproponowanych przez ZUS. W stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. celem zaspokojenia należności na rzecz A. SA, przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. celem realizacji należności na rzecz F. SA oraz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. na rzecz wierzyciela P. Sp. z o.o. Dotychczas egzekucja tych zaległości nie została zakończona, a organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Ponadto skarżący posiada majątek w postaci ruchomości i nieruchomości, zatem istnieją źródła, z których mogą być pokryte zaległości składkowe.

Analizując sprawę pod kątem przesłanek wskazanych w § 3 rozporządzenia organ stwierdził, iż także te przesłanki umorzenia nie zostały spełnione.

W ocenie ZUS dochody skarżącego i jego małżonki po uwzględnieniu potrąceń egzekucyjnych oraz realizowanych pożyczek w zakładzie pracy wynoszą łącznie 3.960,73 zł. Koszty utrzymania wykazane zostały w wysokości 1300 zł, na opłacenie kredytu w M. SA skarżący przeznacza kwotę 460,00 zł. Z dochodu dyspozycyjnego podjęta została przez skarżącego spłata należności składkowych w systemie ratalnym na poziomic ok. 197 zł miesięcznie. Realizacja należności składkowych na warunkach zaproponowanych przez Oddział ZUS nie powinna pozbawić rodziny skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący jest bowiem nadal zatrudniony oraz prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, a stan jego zdrowia nie stanowi przeszkody do zarobkowania. Zdaniem organu podjęcie pozytywnej decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek byłoby przedwczesne i nie wpłynęłoby obecnie na poprawę sytuacji bytowej rodziny skarżącego, tym bardziej że jak sam wskazał nadal poszukuje dodatkowego zatrudnienia. Rezygnacja z odzyskania składek przysporzyłaby korzyści innym wierzycielom, którzy dochodzą należności cywilnoprawnych. Tymczasem egzekwowanie należności z tytułu składek zawsze będzie odbierane przez skarżącego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, iż prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty wobec braku klientów i zleceń na wykonywane usługi organ zaznaczył, że przesłanka - poniesienia strat materialnych wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, znajduje zastosowanie wówczas, gdy płatnik znalazł się w tak trudnej sytuacji finansowej, iż bezwzględna konieczność uregulowania ciążących na nim zobowiązań mogłaby się wiązać z likwidacją przedsiębiorstwa i w konsekwencji utratą dla rodziny jedynego źródła finansowania. Jednakże skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, a jego rodzina utrzymuje się głównie z dochodów uzyskiwanych w ramach zawartych umów o pracę. Podejmując działalność na własny rachunek przedsiębiorca powinien liczyć się z ryzykiem, które związane jest z jej opłacalnością. Ryzyko to ponosi zawsze płatnik, który powinien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Niepowodzenia przedsiębiorcy nie mogą obciążać ogółu i uzasadniać ulgowego traktowania.

ZUS zaznaczył, że ze względu na występujące schorzenia skarżący wymaga stałego, intensywnego leczenia, jednakże dla wystąpienia przesłanki z rozporządzenia – przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członków najbliższej rodziny, niezbędne jest sprawowanie bezpośredniej opieki nad członkami rodziny, w sposób uniemożliwiający jednoczesne pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia, a także sytuacje, w których choroba dotyczy samej osoby zobowiązanej, która uniemożliwia bądź w znacznym stopniu ogranicza tej osobie pozyskiwanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia (np. w sytuacji utraty przez osobę chorą miejsca pracy). Organ uważa, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje, bowiem skarżący nadal jest zatrudniony a dodatkowo wykonuje działalność gospodarczą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję ZUS z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie stanu faktycznego oraz przepisów postępowania przez przeprowadzenie postępowania dowodowego ograniczonego jedynie do żądania przedstawienia określonych dokumentów głównie dochodowych skarżącego bez możliwości złożenia wyjaśnień przez stronę tj. samego skarżącego i zeznań przez członków rodziny skarżącego (małżonki). Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez umorzenie należności w kwocie 1906,80 zł wraz z odsetkami liczonymi na dzień [...] września 2014r w kwocie 41 zł, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę skarżący podniósł, organ w swojej decyzji nie wziął pod uwagę faktu, iż skarżący posiada od [...] lipca 2013 r. notarialnie ustanowioną rozdzielność majątkową z małżonką, a więc nie można liczyć dochodu małżonki łącznie z dochodami skarżącego i twierdzić, że to wystarcza na utrzymanie skarżącego oraz na opłacenie należnych składek na ZUS. Skarżący stwierdził, że utrzymuje się wyłącznie ze swoich dochodów za pracę w Starostwie Powiatowym w S., które po potrąceniach zobowiązań komorniczych i spłacanych pożyczek, wynoszą 437,46 zł netto. Skarżący zaznaczył, że nie posiada środków na spłatę zaległości na rzecz ZUS w ratach. Do tej pory wpłacił 2 raty dzięki pożyczkom pieniędzy u rodziny. Podobna sytuacja zachodzi w przypadku spłaty zobowiązań w M. S.A. W ocenie skarżącego ZUS nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, nie przesłuchał skarżącego jako strony postępowania oraz jego małżonki w charakterze świadka, aby móc ustalić czy faktyczne opłacanie należności z tytułu składek ZUS nie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodu z zeznań swoich oraz jego małżonki. Do skargi załączono kopię umowy małżeńskiej ustanawiającej rozdzielność majątkową.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że zgodnie treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi natomiast, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przedstawione wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być umarzane". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organ orzekający w sprawie prawidłowo wskazał, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. z uwagi na prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej a także posiadanie przez skarżącego nieruchomości oraz ruchomości, umożliwiające wyegzekwowanie zaległych składek na rzecz ZUS. Podkreślić należy, na co trafnie zwrócił uwagę organ orzekający, że wobec zaległości w opłacaniu składek nie było dotychczas prowadzone postępowanie egzekucyjne, a naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdził braku majątku skarżącego, z którego można prowadzić egzekucję - wobec czego nie można stwierdzić, czy w drodze egzekucji zaległość nie zostałaby uregulowana. Wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie jest też oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie sądu prawidłowo zatem ustalono, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości – jak wyżej wyjaśniono – umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Dalej wskazać należy, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z powołanym przepisem ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 wskazanego rozporządzenia także mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje orzekającemu organowi. Może on umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje go do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

W ocenie Sądu ZUS prawidłowo wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby istniała którakolwiek z przesłanek pozwalająca na umorzenie zaległych składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Należy przypomnieć, jak słusznie przyjął organ, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, dochody małżonki i skarżącego (po odliczeniu potrąceń egzekucyjnych oraz spłaty pożyczek) wynoszą miesięcznie łącznie 3.960,73 zł. Miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1300 zł, skarżący spłaca raty kredytu w M. S.A. w wysokości 460,00 zł. oraz realizuje spłatę należności składkowych w systemie ratalnym, wpłacając z tego tytułu po ok.197 zł miesięcznie. Wobec powyższego słusznie organ orzekający stwierdził, że dobrowolne podjęcie się przez skarżącego spłat zadłużenia wobec ZUS (stosunkowo niewielkiego w porównaniu z należnościami egzekwowanymi przez innych wierzycieli skarżącego) w systemie ratalnym nie powinna pozbawić skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący sam zdecydował, iż będzie mógł w przedstawionym stanie faktycznym spłacać zadłużenie względem ZUS w systemie ratalnym, zatem uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległych składek - w chwili obecnej - byłoby przedwczesne. Wspomniany stan rzeczy, mimo trudnej sytuacji finansowej skarżącego, wskazuje na to, że nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, na którą odnosząc się do sytuacji finansowej powoływał się w istocie skarżący. Brak jest również podstaw do uznania, że miała miejsce sytuacja z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie można też uznać, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Wprawdzie skarżący wymaga stałego i intensywnego leczenia to jednak występujące schorzenia nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu, co potwierdza fakt zatrudnienia skarżącego w Starostwie Powiatowym w S. czy też powoływane przez skarżącego okoliczności poszukiwania zleceń w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Oceny Sądu w powyższym zakresie nie zmienia argumentacja skarżącego podniesiona w skardze, wskazująca na brak podstaw do uwzględniania dochodu małżonki przy ustalaniu sytuacji finansowej skarżącego z powodu wprowadzenia rozdzielności majątkowej z małżonką. Z załączonej do skargi kopii wypisu aktu notarialnego Repertorium [...] numer [...] wynika, że skarżący z małżonką w dniu [...] lipca 2013 r. zawarł umowę małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową – wyłączającą obowiązującą ich małżeńską majątkową wspólność ustawową i wprowadzającą między nimi rozdzielność majątkową, polegającą na tym, ze każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy niniejszej jak i majątek nabyty później oraz rozporządza całym swoim majątkiem samodzielnie. Powyższa okoliczność nie podważaj w żaden sposób ustaleń organu, ponieważ wprowadzenie rozdzielności majątkowej nie jest równoznaczne z zaprzestaniem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków, natomiast to sam skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej pełnej księgowości z dnia [...] października 2014 r. (k.- 93-95 akt administracyjnych) wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Stanowiska w tym zakresie skarżący nie zmienił w toku postępowania administracyjnego, pomimo zapewnienia skarżącemu, zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) czynnego udziału w każdym stadium postepowania oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem obu decyzji. W tej sytuacji organ miał podstawy do przyjęcia, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką, a przeciwne stanowisko skarżącego jest nieuzasadnione.

Zdaniem Sądu organ orzekający, zgodnie z art. 7 k.p.a., podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także w zgodzie z art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Stanowisko ZUS oparte zostało na analizie całokształtu materiału dowodowego sprawy, na który składają się dokumenty zgromadzone przez organ jak również dokumenty i oświadczenia składane w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego. Znajduje to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymagania art. 107 § 3 k.p.a., który wymaga by uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, został ustalony w sposób prawidłowy (nie budzący wątpliwości) w związku z czym nie było podstaw do przeprowadzenia przez organ dodatkowych czynności procesowych w postaci przesłuchania skarżącego w charakterze strony oraz jego małżonki w charakterze świadka.

Odnosząc się do wniosku zawartego w skardze o przesłuchanie skarżącego oraz jego małżonki w charakterze świadków wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny nie jest natomiast władny do przesłuchiwania świadków jak i przeprowadzania innych dowodów, niż przewidziane w powyższym przepisie p.p.s.a. W tej sytuacji wniosek dowodowy skarżącego nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd.

Podsumowując wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego prawidłowo zgromadzono i poddano wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Strona natomiast, miała zapewnioną możliwość wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dokumentów i przedłożenia nowych dowodów.

Sąd stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie granice uznania administracyjnego – będącego szczególną formą upoważnienia przez ustawę organów administracji publicznej do określonego zachowania się, polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań – nie zostały przekroczone. Uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. Dlatego też w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie z powyższego obowiązku tego organ wywiązał się należycie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.