Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 277/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2006 r. Dz.U. nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T.R. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] nr [...] w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, kwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.

Jak podał organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji, postępowanie w sprawie wymeldowania T.R. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K.G. [...] w W. wszczęte zostało przez Wójta Gminy W. w dniu [...]. Fakt niezamieszkiwania przez stronę w rzeczonym lokalu wskazany został przez B.R.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu 9 lutego 2010 r., Wójt Gminy W. orzekł o odmowie wymeldowania T.R. z lokalu przy ul. K. G. [...]. Z uwagi na niezebranie przez organ I instancji dostatecznego materiału dowodowego uzasadniającego wydane rozstrzygnięcie Wojewoda D., decyzją z dnia [...], uchylił niniejszą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Wobec wskazań organu odwoławczego organ prowadzący sprawę wykonał dodatkowe czynności dowodowe, czego następstwem była, wydana w dniu [...], decyzja orzekająca o wymeldowaniu T.R. z rzeczonego adresu. Po zapoznaniu się z odwołaniem strony, jak i wglądzie w ogół dostępnych materiałów, Wojewoda D. uznał, że nadal nie ma pewności, czy zaszły przesłanki warunkujące wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...], uchylił decyzję Wójta Gminy W., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano jednocześnie istotne dla sprawy okoliczności, wymagające ustalenia czy też zweryfikowania.

W toku postępowania uzupełniającego zeznania do protokołu złożyła I.H. która podała, że T.R. w dniu 5 czerwca 2009 r. zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego w Ś. przy ul. K. [...]. Dodała, że zainteresowany pokrywa wszelkie opłaty za użytkowanie mieszkania, wyjaśniła jednak, że nie wie, czy faktycznie zamieszkuje on pod tym adresem. Do akt sprawy dołączono notatki służbowe, sporządzone na okoliczność wizji w powyższym lokalu przez pracowników Urzędu Miejskiego w Ś. Zarówno w dniu 12 października 2010 r. jak i w dniu 26 października w miejscu tym nikogo nie zastano, nie udało się również rozpytać w tym względzie sąsiadów.

W dniu 8 grudnia 2010 r. do Urzędu Miasta w W. wpłynęło pismo pełnomocnika T.R., który ponownie podniósł, że zainteresowany nie opuścił rzeczonej nieruchomości w sposób dobrowolny, lecz został z niej "usunięty" przez B.R., która we wrześniu 2010 r. dokonała wymiany zamków do bramy wjazdowej i do drzwi budynku, przez co uniemożliwiła stronie swobodny doń dostęp. T.R. stwierdził, że pod danym adresem znajdują się jego rzeczy osobiste i ruchome, które wnioskodawczyni sukcesywnie wynosi z mieszkania, o czym powiadomił Komisariat Policji w G. Do akt sprawy dołączono kopię pisma T.R. kierowanego do B.R., w którym prosi o dostarczenie kluczy na adres jego sklepu w W. Z treści pisma wynika, że zainteresowana miała dopuścić się wymiany zamków w drzwiach do mieszkania. Owe pismo zostało przesłane do wiadomości Urzędowi Gminy W. i Komisariatowi Policji w G. Ponadto, przedstawiono kopię zaświadczenia z Komisariatu Policji w G., z którego wynika, że w dniu 14 lipca 2010 r. zainteresowany zgłaszał wymianę zamków do drzwi spornego mieszkania, tym samym utrudnienie mu wejścia przez B.R.

W dniu 17 grudnia 2010 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, na którą nie zgłosił się pełnomocnik strony, pomimo skutecznego doręczenia zawiadomienia. W związku z tym, zeznania odnośnie sprawy złożyła jedynie B.R., która podtrzymała uprzednie oświadczenia. Podniosła, że nieprawdą jest jakoby zainteresowany został usunięty z mieszkania w drodze przymusu. Z lokalu zabrał swoje rzeczy osobiste, a szereg spraw życiowych skoncentrował w innym miejscu. Oświadczenia potwierdzające powyższe zainteresowany składał podczas rozprawy rozwodowej, jak również podczas sprawy alimentacyjnej.

Zgodnie z art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a., mając na względzie uzupełniony materiał dowodowy, decyzją nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy W. orzekł o wymeldowaniu T.R. z miejsca dotychczasowego pobytu stałego w lokalu przy ul. K. G. [...] w W.

Od niniejszego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony wniósł odwołanie.

Organ odwoławczy podał, że w myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Mając na uwadze przepisy prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy oraz jakie dowody należy przeprowadzić w celu udowodnienia tych faktów. Zgodnie natomiast z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Podstawę materialnoprawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Ponadto, organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu.

Materiał dowodowy zgromadzony w trakcie prowadzonego postępowania wykazał, że odwołujący się nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Fakt ten bezsprzecznie potwierdzony został przez samego zainteresowanego. W toku sprawy powstały jednakże wątpliwości, co do zaistnienia przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia rzeczonego mieszkania. Strony zeznające w sprawie podały odmienne argumenty, co do zaistniałej sytuacji. B.R. podkreślała, że T.R. wyprowadził się z własnej, nieprzymuszonej woli i przeniósł centrum życiowe w inne miejsce. Z kolei zainteresowany podnosił, że do opuszczenia lokalu został poniekąd przymuszony, poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych. Podkreślał ponadto, że jego rzeczy osobiste zostały bez jego wiedzy wyniesione z domu. Wobec tak odmiennych racji, organy administracji starały się w sposób rzetelny zebrać materiał dowodowy, który byłby wystarczający do wydania stosownego orzeczenia. W ocenie Wojewody Dolnośląskiego dokumenty przedstawione przez organ I instancji były na tyle wyczerpujące, by można było podjąć decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wójta Gminy W.

Do pewnego czasu istniał silny nurt orzeczniczy nader restrykcyjnie traktujący przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu. Aktualnie, jak się wydaje, zaczyna dominować w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany być musi według kryteriów obiektywnych.

Wyrazem tego stanowiska, jak wskazał Wojewoda D., są orzeczenia zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych, w których wyrażono pogląd, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli, lecz nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/99, LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r. , sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r. sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243). Środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, takie np. jak o przywrócenie naruszonego posiadania, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Nie skorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej (wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 81/09).

Należy mieć oczywiście na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nie skorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu czy uzyskania kluczy powoduje, że brak jest podstaw prawych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. W sytuacji, gdy osoba faktycznie mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności (wyrok WSA z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 99/10). Wskazać należy, że jedynie skuteczne skorzystanie ze środków prawnych umożliwiające powrót do lokalu może skutkować odmową wymeldowania. Na równi bowiem z dobrowolnym opuszczeniem mieszkania następuje pod przymusem lub w wyniku bezprawnego usunięcia, niemniej jednak dana osoba nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Stosownie do art. 10 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym, oba te elementy muszą występować łącznie. Należy zatem przyjąć, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości czy też podejmuje korespondencję (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 345/08). Jak wynika bezsprzecznie z materiału dowodowego sprawy, żadnej z wymienionych czynności strona nie wykonuje w miejscu stałego zameldowania, co prowadzi do słusznego wniosku, że gdzie indziej skoncentrowała szereg spraw życiowych. Co więcej, jak ustalono na podstawie zeznań I. H., T.R. w dniu 5 czerwca 2009 r. zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego w Ś. przy ul. K. [...]. Wobec tego można twierdzić, że właśnie tam przebywa i tam przechowuje rzeczy codziennego użytku. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik strony zaprzecza powyższej okoliczności, wskazując na przeprowadzane pod tym adresem wizje pracowników Urzędu Miejskiego w Ś. Zwrócić należy jednak uwagę, że z notatek sporządzonych na ową okoliczność nie wynika, jakoby nikt nie mieszkał pod tym adresem. W notatkach użyto sformułowania "nie zastano". W ocenie Wojewody D. zwrot ten wcale nie oznacza, że odwołujący się nie mieszka w owym lokalu, nie potwierdza więc wysuniętej przez jego pełnomocnika hipotezy. Nie można uznać, że niezastanie osoby w lokalu mieszkalnym, nawet w różnych godzinach w ciągu dnia, jest wystarczające do bezsprzecznego i automatycznego uznania, że osoba ta w tymże miejscu nie przebywa. Taki wniosek jest bez wątpienia przedwczesny.

Mając na względzie powyższe organ odwoławczy wskazał, że kluczową wartość dowodową, poświadczającą za decyzją o wymeldowaniu strony, można nadać takim dokumentom, jak m.in.: postanowienie Komisariatu Policji w G. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie kradzieży rzeczy, faktury za użytkowanie lokalu przy ul. K. [...] w Ś., wystawione i pokrywane przez T.R. W tym miejscu warto ustosunkować się do twierdzenia pełnomocnika strony, który sugeruje, że wymienione wyżej mieszkanie mogłoby być wynajmowane/użytkowane przez kogoś innego niż strona, a wystawiane nań faktury nie mogą jednoznacznie zaświadczać o jej zamieszkaniu pod tym adresem. Otóż, według organu odwoławczego domniemywania te nie mają żadnego realnego uzasadnienia, wszak, gdyby faktycznie w miejscu tym mieszkała inna osoba, to jaki miałby cel T.R., w ponoszeniu kosztów jego utrzymania czy przede wszystkim, czym w ogóle kierowałby się zawierając umowę najmu. Bazując na domniemaniach, podobnie jak pełnomocnik strony, warto rozważyć pewną hipotetyczną sytuację. Gdyby faktycznie w owym mieszkaniu miała mieszkać inna osoba, która podnajmowałaby lokal od T.R., to czy nie uznałby on za stosowne wskazać jej na świadka w tym postępowaniu. Zeznania takiej osoby mogłyby mieć kluczowe znaczenie. Są to jednak jedynie domysły, nie poparte żadnymi okolicznościami, wobec czego nie należy przykładać do nich większej wartości dowodowej.

W związku z powyższym, powrócić należy do wymienienia przynajmniej kilku dodatkowych argumentów przemawiajacych za wydaniem przedmiotowego orzeczenia. W dokumentacji sprawy znajdują się: odpowiedź na pozew, skierowana przez E. J. pełnomocnika T.R. Wnioskowano wówczas o oddalenie alimentów, o które wniosła uprzednio B.R. W uzasadnieniu pełnomocnik strony powoływała się na liczne okoliczności, używała między innymi takich sformułowań: "od dłuższego czasu strony mieszkają oddzielnie (...) pozwany, nie mieszkając w W.". W wyroku Sądu (sygn. akt [...]), który również został dołączony do akt, czytamy: "od dłuższego czasu strony mieszkają oddzielnie, powódka w posiadłości stron w W., a pozwany w domu córki (...) od listopada 2007 r. pozwany zamieszkuje oddzielnie (...) pozwany zamieszkuje w domu córki. Wyremontował jeden pokój". Nie ulega wątpliwości, że powyższe jasno wskazuje, że odwołujący się już od dłuższego czasu nie mieszkał w miejscu stałego zameldowania.

W piśmie z dnia 26 listopada 2009 r. T. R. stwierdza: "w związku z toczącym się postępowaniem o wypełnienie ugody podziału majątku miedzy B. R., a T. R. proszę o nie wszczynanie procedury wymeldowania". W związku z tym twierdzeniem, jak również po wglądzie w ogół zgromadzonego materiału dowodowego, uważa się za niezbędne wskazać stronie, czym charakteryzuje się meldunek i jakie niesie za sobą skutki. Otóż, w obecnym stanie prawnym zameldowanie i wymeldowanie mają jedynie charakter rejestracyjny. Oznacza to, w uproszczeniu, że dokonując zameldowania danej osoby stwierdza się jedynie jej faktyczną w nim obecność. Odnotowuje się, poniekąd, że właśnie w tym konkretnym miejscu osoba ta przebywa. Z kolei, wymeldowując ją, dokonuje się skorygowania poprzedniego wpisu, poprzez ustalenie, że wyprowadziła się z mieszkania i skoncentrowała swoje życie gdzie indziej. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie nie wiążą się więc w żaden sposób z prawami do zajmowanego lokalu. Oznacza to, że akt taki nie może nadać żadnej osobie możliwości dysponowania mieszkaniem ani tej możliwości pozbawić. W związku z tym nawet wymeldowanie właściciela, czy współwłaściciela zajmowanej dotychczas nieruchomości nie zabiera mu upoważnienia do zarządzania tą nieruchomością. Celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia wiedzy posiadanej przez właściwe organy o miejscu, w którym aktualnie obywatele rzeczywiście przebywają.

Pamiętać należy, że przesłankę opuszczenia miejsca pobytu wyczerpywać mogą różnorakie stany faktyczne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym "za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu stałego, ale także sytuację, w której osoba wbrew własnej woli została usunięta z lokalu, a nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, lub dochodząc tego prawa uzyskała dla siebie rozstrzygnięcie niekorzystne".

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych na organach właściwych w sprawach ewidencji ludności spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu zapewnienia zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Istotę ewidencji ludności stanowi gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Chodzi o to by dane te, odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej. Organy prowadzące ewidencję mają obowiązek podejmować wszelkie czynności służące rejestracji prawdziwych danych o miejscu pobytu osób (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 135/06). Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki.

Aby ocenić, że mamy do czynienia z "opuszczeniem miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędne jest ustalenie, gdzie w dacie orzekania znajduje się centrum życiowe danej osoby, a zatem w którym miejscu koncentrują się jej wszystkie, najważniejsze sprawy osobiste. W celu ustalenia powyższego należy wyjaśnić szereg okoliczności, których katalog uzależniony jest wprawdzie od konkretnej sprawy, jednak przykładowo można wymienić następujące z nich: świadczenie pracy poza miejscem zamieszkania, częstotliwość przyjazdów do przedmiotowego lokalu i kontaktów utrzymywanych z osobami pozostającymi w lokalu, partycypowanie w kosztach utrzymania danego lokalu, lub założenie rodziny w innym miejscu, ewentualne plany powrotu do miejsca stałego zameldowania, itp. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 99/10).

W ocenie Wojewody D. zachowanie T.R. nie świadczy o tym, by miał faktyczny zamiar mieszkać w danej nieruchomości. Wyjaśnione też zostało, że ewentualne roszczenia majątkowe byłych małżonków również nie mają bezpośredniego związku z postępowaniem o wymeldowanie. Tu istotnym jest, czy dana osoba mieszka w miejscu, w którym jest zameldowana a jeśli nie, to co było wynikiem takiego stanu rzeczy. Organ odwoławczy nie uznał tłumaczeń strony, o braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania.

Raz jeszcze można wskazać, że na równi bowiem z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również takie sytuacje, w których wprawdzie opuszczenie mieszkania następuje pod przymusem lub w wyniku bezprawnego usunięcia, niemniej jednak dana osoba nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania. W takiej sytuacji brak też jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Jak wynika z materiału dowodowego działania strony były ze wszech miar nieskuteczne. Za równorzędne wskazanemu powództwu w ocenie organu nie można uznać wystąpienia do sądu o zaniechanie zapłaty alimentów, czy też zawiadomienia o uniemożliwianiu wejścia na teren posesji. Nie doprowadziło to bowiem do żadnych działań umożliwiających powrót do mieszkania. Wskazując, iż nieskuteczne podejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do powrotu do lokalu jest przejawem opuszczenia miejsca pobytu stałego organ odwoławczy wyjaśnił, że zameldowanie ma wyłącznie charakter ewidencyjny i służy potwierdzeniu faktu przebywania w lokalu, a nie tworzeniu fikcji meldunkowej. Istniejący pomiędzy stronami konflikt o charakterze życiowym, nie ma przy tym nic wspólnego z rejestracyjnym charakterem ewidencji ludności.

Konkludując, mając na względzie powyższe argumenty, należy wskazać, że co do meritum, decyzja organu I instancji orzekająca o wymeldowaniu jest poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem albowiem spełnione były w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która de facto lokal ten opuściła. Nic jednakże nie stoi na przeszkodzie, by ponownie dokonać stosownego zameldowania, lecz jedynie wówczas, gdy strona faktycznie zamieszka w owym lokalu. Na razie jednak odwołujący się nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, a jego ewentualny powrót do niego osadzony jest w nieznanej przyszłości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył T. R. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz nie uwzględnienie przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego skarżącego jak również okoliczności świadczących o braku zamiaru związania się z innym miejscem niż miejsce pobytu stałego;

- naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy oraz bezpodstawnego przyjęcia, jako udowodnionej okoliczności zamieszkiwania przez skarżącego w lokalu przy ul. K. [...] w Ś. oraz nie wyjaśnienie kwestii czy opuszczenie lokalu miało charakter trwały i wynikało z autonomicznej woli skarżącego, a także art. 75 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż jedynym skutecznym sposobem niedopuszczenia do wymeldowania w trybie art. 15 ust.2 jest wszczęcie postępowania cywilnego w sprawie o naruszenie posiadania.

Jak dalej wskazał skarżący, przesłanka dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego ma znaczenie podstawowe przy ocenie warunków zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Każdy przymus w tym zakresie skutkuje brakiem podstawy umożliwiającej organowi meldunkowemu zastosowanie tego przepisu. Postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego wszczęte zostało na wniosek byłej żony skarżącego B.R. Stosunki między byłymi małżonkami nie były poprawne, podłoże konfliktu związane jest nie tylko formalnym rozpadem małżeństwa, ale i toczącymi się przed sądem sprawami o alimenty oraz podział majątku. Wyprowadzenie się skarżącego z lokalu nie nosiło znamion dobrowolności. B.R. zmieniła zamki w bramie wjazdowej oraz drzwiach wejściowych do przedmiotowego lokalu. Wymiana ta uniemożliwiła skarżącemu rzeczywisty dostęp do lokalu. Fakt ten powinien mieć dla organu II instancji znaczenie decydujące bowiem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, iż w sytuacji, gdy poprzez wymianę zamków w drzwiach uniemożliwiono stronie dostęp do lokalu, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, opuszczenie to bowiem nie nosi cech dobrowolności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administarcyjnego z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00). Okoliczność ta nie została przez organ II instancji właściwie oceniona.

Pominięcie przez organ odwoławczy przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego na rzecz jedynie skutecznego skorzystania ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, nie znajduje uzasadnienia. Skarżący nie pozostawił sprawy jedynie własnemu biegowi, zwrócił się o pomoc i interwencję do organów Policji.

Nadto, skarzący m.in. podniósł, że również przesłanka trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jako konieczna dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu, nie została przez organ administracji udowodniona. Trwałość ma bowiem miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy osoba wyrażą wolę zerwania wszystkich związków z lokalem dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

Prowadzone przez organ I instancji postępowanie w zakresie ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności - przede wszystkim w zakresie trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, nie wyjaśniło w rzeczywistości czy skarżący skoncentrował swoje obecne życie w lokalu przy ul. K. [...] w Ś. Takiej woli organ nie udowodnił w sposób wystarczający, uznając za wiarygodny jedynie dowód w postaci umowy najmu tego lokalu. Zawarcie umowy najmu nie koniecznie musi przesądzać o woli zerwania związków z lokalem dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem oraz urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administarcyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00). Zdaniem skarżącego zamiar ten nie został w postępowaniu udowodniony. Wobec jednoznacznie złożonego przez niego oświadczenia o nie zamieszkiwaniu w w/w lokalu, nieuzasadnione jest przyjęcie przez organ II Instancji, że umowa najmu lokalu mieszkalnego w Ś., podpisana przez skarżącego, świadczy o przeniesieniu przez niego w to miejsce centrum swego osobistego życia. Brak bowiem dowodów na to, że pod tym adresem przebywa, przygotowuje posiłki, nocuje, przechowuje rzeczy codziennego użytku, robi zakupy itp. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że skarżący w tym właśnie miejscu skoncentrował swoje obecne życie. Ciężar dowodu, co do istotnych okoliczności sprawy spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Przeprowadzona wizja pracowników Urzędu Miejskiego w Ś. również nie wniosła do sprawy dowodu potwierdzającego skoncentrowania przez skarżącego w lokalu przy ul. K. [...] w Ś. swych spraw życiowych. Organ odwoławczy przyjął, opierając się na notatkach służbowych sporządzonych z wizji, że fakt nie zastania w tym miejscu skarżącego (dwukrotnie, o różnych porach dnia) nie świadczy o jego w nim nie przebywaniu oraz nie zamieszkiwaniu. Postępowanie organu II instancji godzi więc w art. 80 k.p.a., bowiem organ administracji publicznej nie może uznać za udowodnioną okoliczność, jedynie w oparciu o własne domysły.

Skarżący zwrócił także uwagę na fakt jego ciągłego partycypowania w kosztach utrzymania lokalu przy ul. K. G. [...] w W. Skarżący spłaca nadal kredyt hipoteczny zaciągnięty w celu budowy i wyposażenia domu położonego. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, iż dąży do zerwania wszelkich związków z tym miejscem. Rezygnacja z przebywania w lokalu dotychczasowego miejsca pobytu stałego musi być wyraźna.

Ponadto, zdaniem skarżącego, organ odwoławczy błędnie powołał w uzasadnieniu swej decyzji argumentację pełnomocnika skarżącego (a w zasadzie wyrwane z kontekstu zdania) podniesioną w trakcie toczącego się postępowania sądowego w sprawie o alimenty dla B.R.Celem powyższego postępowania było ustalenie kwestii obowiązku alimentacyjnego, co jest sprawą zupełnie oderwaną od kwestii meldunkowej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administarcyjny zwazył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.); dalej u.e.l.d.o., który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Na tle brzmienia cytowanej normy prawnej należy jednocześnie nadmienić, iż źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831).

Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącego wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuścił on miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 u.e.l.d.o., charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na właściwie dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jego pobytu w spornym lokalu. Zresztą sam skarżący potwierdza, że w związku z relacją jaka powstała między nim, a B. R. wyprowadził się z domu (oświadczenie zawarte w "Pozwie o rozwód" z dnia 19 marca 2008 r.) i zamieszkał w wynajętym mieszkaniu. Kwestię wynajęcia przez skarżącego mieszkania w roku 2009 i wywiązywania się przez niego z wszelkich płatności z tym wynajmem związanych potwierdziła w dniu 28 września 2010 r. I. H. w-ce Prezes Zarządu W. sp. z o.o. w Ś. Przy czym, w zaistniałej sytuacji, nie są wiarygodne wyjaśnienia skarżącego, iż z wynajętego mieszkania nie korzysta.

Owszem, skarżący został pozbawiony możliwości przebywania w spornym lokalu z powodu wymiany przez B.R. zamków w bramie i drzwiach wejściowych. Fakt ten istotnie zgłaszał Policji wnioskując o interwencję, jednakże wskazać należy, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również właśnie takie sytuacje, w których wprawdzie opuszczenie lokalu następuje pod przymusem lub w wyniku bezprawnego usunięcia, ale osoba nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd zgadza się w tej kwestii z organem orzekającym, iż niezainicjowanie przez skarżącego tego rodzaju postępowania świadczy o braku skuteczności jego działań w celu powrotu do mieszkania. Same zgłoszenia problemu z dostaniem się do spornego lokalu Policji rzeczywiście nie wypełniają przesłanki braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania. Zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący skoncentrował swe życie w wynajętym lokalu i nie wykonuje podstawowych czynności życiowych w miejscu stałego zameldowania.

W ocenie Sądu, mając na względzie bardzo bogaty materiał dowodowy zgromadzony w sprawie organy właściwie uznały, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o.

Zdaniem Sądu, organy meldunkowe dokonując ustaleń odnoszących się do charakteru opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania i jego woli w tym zakresie nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej omówionym w uzasadnieniu wyroku. Organy orzekające zapewniły skarżącemu aktywny udział w postępowaniu, uwzględniając jednocześnie wszystkie jego wnioski dowodowe. Tym samym, zarzuty skargi nie znajdują żadnego uzasadnienia.

Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu – skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu o czym orzeczono w sentencji wyroku.