Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 587/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska, Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Apteki M. sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2010 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu 6 sierpnia 2009 r., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uzyskał materiał reklamowy firmy Apteka [...] Sp. z o.o. w Warszawie - biuletyn nr [...] (gazetka reklamowa), w którym zawarto nieprawidłową prezentację i reklamę środków spożywczych oferowanych do sprzedaży. Ww. informacje przekazano do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], który to podjął stosowne czynności mające na celu przeprowadzenie kontroli sanitarnej w siedzibie firmy.

W toku czynności Spółka wskazała, że na stronie internetowej www.aptekimedyczne.pl podane są prawidłowe informacje na temat produktów leczniczych zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r., Prawo farmaceutyczne. Wskazała ponadto, że nie wprowadza i nie wprowadzała pacjentów (konsumentów) w błąd, oraz iż nie może udostępnić dokumentów związanych z wprowadzaniem preparatów do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie ona jest podmiotem za nie odpowiedzialnym.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] biorąc pod uwagę stanowisko firmy jak również dotychczasowe ustalenia w sprawie wystosował do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] wniosek o nałożenie na spółkę Apteka [...] kary pieniężnej ze względu rozpoczęcie prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez niedopełnienie obowiązków w zakresie rejestracji i zatwierdzenia zakładu jak również wprowadzania konsumentów w błąd poprzez nieprawidłową reklamę produktów.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 103, w tym ust. 1 pkt 1 i ust. 1 pkt oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz o przysługującym prawie do złożenia wyjaśnień wraz z ewentualnymi dowodami w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma.

Spółka Apteki [...] Sp. z o. o. w [...] złożyła wyjaśnienia w sprawie z uchybieniem terminu wnosząc, że zawiadomienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] o wszczęciu postępowania nie ma zastosowania względem firmy zarówno w przypadku prezentacji i reklamy środków spożywczych zamieszczonych na stronie internetowej, jak również w zakresie niedopełnienia obowiązku przedsiębiorcy do złożenia wniosku o wpis do rejestru zakładów podlegających kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Spółka przedłożyła ponadto kopie wniosków o wpis zakładów do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Dokumenty, o których mowa dotyczyły zakładów, za które spółka Apteki [...] ponosi odpowiedzialność prawną, a są to w szczególności zakłady zlokalizowane w miejscowościach: S., P., B., N.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] w oparciu o ww. przedstawiony stan faktyczny wydał w dniu [...] listopada 2009 r. znak: [...] decyzję mocą której na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz., 1071 ze zm.), a także art. 103 ust. 1 pkt 1 i art. 104, art. 45 ust. 2 i 46 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. 2006 r., Nr 171, poz. 1225 ze zm.), oraz art. 16 Rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WE L 31 z dnia 1 lutego 2002 r.) wymierzył firmie Apteka [...] Sp. z o.o. w [...] karę pieniężną w wysokości 2.000 PLN (dwa tysiące złotych).

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia podmioty funkcjonujące na rynku środków spożywczych są zobowiązane do złożenia wniosku o zatwierdzenie i wpis do rejestru podległych im zakładów, które produkują i/lub wprowadzają do obrotu żywność pochodzenia niezwierzęcego, oraz produkty pochodzenia zwierzęcego, nieobjęte urzędową kontrolą organów Inspekcji Weterynaryjnej.

Z informacji zamieszczonych na stronie internetowej firmy wynika, iż Spółka prowadzi niezależny program handlowy dla aptek oparty na zasadach franczyzy. Dowodzi to faktu, że apteki wymienione w kwestionowanym materiale reklamowym prowadzone są przez niezależnych przedsiębiorców i spółka Apteka [...] nie ponosi odpowiedzialności za ich odpowiedzialność w zakresie obowiązku rejestracji. Powyższe informacje potwierdza również rejestr prowadzony przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Farmaceutycznej w [...]. Wobec powyższego organ uznał wniosek o nałożenie kary pieniężnej w części niedopełnienia obowiązku rejestracji jako niezasadny.

W zakresie dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej za niewłaściwą prezentację i reklamę środków spożywczych za pośrednictwem strony internetowej firmy, organ wskazał, że wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] jest zasadny.

Materiał reklamowy zamieszczony na stronie internetowej zakwestionowany został z uwagi na prezentację graficzną. Tytułową stronę biuletynu informacyjnego Nr [...] opatrzono hasłem reklamowym "TANIE LEKI !" a poniżej zamieszczono zdjęcia trzech produktów z grupy suplementów diety, w tym : "Magez + B6", "Omega 3" oraz "ALOES - sok z miąższem".

Kolejnym argumentem świadczącym o wprowadzaniu konsumentów w błąd jest budowa domowej strony internetowej www.aptekimedyczne.pl. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego za nieprawidłowe uznano, iż firma nie wydzieliła odrębnej podstrony dla oferowanych do sprzedaży suplementów diety, natomiast zamieściła je wraz z produktami leczniczymi we wspólnej zakładce "Baza leków".

Mając na uwadze powyższe Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uznał słuszność wniosku organu powiatowego o nałożenie na firmę kary pieniężnej, tym bardziej, że firma nie wyraziła chęci współpracy z organem I instancji w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Powyższe nieprawidłowości stoją w sprzeczności w stosunku do rozporządzenia 178/2002 oraz krajowych regulacji prawnych, w tym ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zgodnie z art. 16 ww. rozporządzenia etykietowanie, reklama i prezentacja żywności z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Rozporządzenie o którym mowa powyżej w art. 17 nakazuje aby podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniały, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

Powyższe wymagania znajdują również odzwierciedlenie w przepisach ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Treść art. 45 ust. 2 ustanawia, że oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środa spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.

Oznakowanie środka spożywczego nie może ponadto przypisywać właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości (art. 46 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia).

W świetle powyższych przepisów prawnych Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia wymierzył karę pieniężną w wysokości 2000 zł.

Ustalając wysokość nałożonej kary pieniężnej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] zastosował miarkowanie kary oraz wziął pod uwagę stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia wymagań prawnych oraz dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym jak również wielkość zakładu.

Od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] odwołała się Apteka [...] Sp. z o.o. w [...].

Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ podzielił stanowisko organu I instancji. Ponadto wskazał, że spółka w odwołaniu nie odniosła się do treści materiałów reklamowych, które stanowiły podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego i wnosząc, iż każdy produkt jest prawidłowo oznakowany pomija meritum zastrzeżeń organu kontrolującego, tj. wprowadzający w błąd sposób prezentacji produktów.

Organ powołał się na przepisy art. 3 ust 3 pkt 39, art. 46 ust. 1 pkt 2, art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności wskazując, że zgodnie z ich treścią nałożenie kary było zasadne.

Skargę do sądu administracyjnego złożyła spółka Apteka [...] zarzucając rażące naruszenie przepisu art. 138 kpa, poprzez utrzymanie w mocy organu I instancji wydanej z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 77 kpa oraz art. 80 i 107 § 3 kpa wnosząc o uchylenie w całości decyzji obu instancji.

W uzasadnieniu skargi spółka wskazała że Główny Inspektor Sanitarny nie wziął pod uwagę, że w kwestionowanej reklamie przy zwrocie "TANIE LEKI" zaznaczony był odnośnik nr 1 w którym wyjaśniono, iż tanie leki odnoszą się tylko do leków sprzedawanych bez recepty. Z tego względu Główny Inspektor Sanitarny powinien postępowanie w sprawie umorzyć. Ponadto skarżąca wskazała, że na przedmiotowych produktach widoczny jest zwrot "suplement diety" oraz, że gazetka reklamowa informuje, że w danej aptece można tanio kupić nie tylko leki, ale też środki spożywcze.

Na temat zakładki "Baza leków" ze strony internetowej Spółka wskazała, że świadomie umieściła w tej zakładce łącznie i leki, i suplementy diety, gdyż wcześniej pacjenci nie mogli odnaleźć szukanych przez siebie leków i suplementów diety, nie znając podziału stworzonego przez ustawę prawo farmaceutyczne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art 145 § 1 pkt I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — Dz.U. Nr 153, poz. 1271).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] odpowiadają prawu.

Zgodnie z przywołana przez organ odwoławczy definicją zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia( Dz. U Nr 171, poz.1225), suplement diety jest to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie (...)" z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.

Zgodnie zaś z treścią art. 46 ust. 1 cytowanej ustawy oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości. Oznakowanie nie może przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości. Przepis ten ma zastosowanie również do reklamy takich produktów, a także kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane.

W świetle art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6.09.2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2001 r. Nr 126, poz. 1381 z późn. zm.) produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiona jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. Doszukując się różnic pomiędzy suplementem diety, a produktem leczniczym wskazać należy, że suplement diety między innymi nie posiada właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt. Suplement diety jest jedynie środkiem spożywczym uzupełniający normalną dietę będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny. Jeżeli produktowi przypisuje się właściwości zapobiegania lub leczenia chorób to nie jest on suplementem diety, lecz produktem leczniczym.

Na podstawie samej treść definicji suplementu diety jak również treści ww. art. 46 ust. 1 pkt 2, w należy stwierdzić, że sformułowanie "TANIE LEKI" sugeruje właściwości lecznicze preparatów, o których mowa tj, umieszczonych na zdjęciach trzech suplementów diety: "Magnez + B6", " Omega 3" i " ALOES- sok z miąższem", zamieszczonych na stronie tytułowej biuletynu nr [...] reklamującego Aptekę [...] sp. z o.o..

Art. 16 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, jednoznacznie określa, iż : "etykietowanie, reklama i prezentacja żywności, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsce wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd".

Mając powyższe na względzie za uzasadnione należy uznać stanowisko organów , iż materiał reklamowy umieszczony w biuletynie reklamowym winien być zakwestionowany z uwagi na jego prezentacje graficzną mogącą wprowadzić konsumenta w błąd co do właściwości leczniczych przedstawionych suplementów diety, zwłaszcza ze względu na zupełnie niezauważalny odnośnik "1- dotyczy leków bez recepty" oraz mało widoczne oznakowanie opakowań znajdujących się na zdjęciu " suplement diety".

Prawidłowo więc, w ocenie Sądu, organy zastosowały art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i Żywienia ,zgodnie z którym- kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych określonych w art. 45 — 49 ww. ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Organy wyjaśniły także wysokość nałożonej kary uwzględniając zasady jej miarkowania i zachowując jej prewencyjny charakter

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego wadliwości obliczenia przez organ odwoławczy terminu do wniesienia odwołania, to należy podkreślić, iż rozważania te są pozbawione o tyle znaczenia, iż Główny Inspektor Sanitarny przyjął odwołania skarżącej jako wniesione w terminie, o czym świadczy fakt jego rozpoznania, zaś, znajdujące się w uzasadnieniu decyzji sformułowanie "odwołanie nie zostało złożone w terminie" jest wynikiem zwykłej omyłki, o czym świadczy odpowiedź na skargę.

Należy także zauważyć, iż organ odwoławczy wyraźnie stwierdził, iż organ I instancji rozstrzygając sprawę " wycofał się z zarzutów dotyczących braku rejestracji placówek handlowych firmy", co czyni kolejny zarzut skargi nieuzasadnionym.

W tym stanie rzeczy skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i ulegała oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).