Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 850/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Asesor WSA Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych. -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 233 § 2 oraz art. 220 § 2 w związku z art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.) zwanej dalej "ord. pod." Dyrektor Izby Skarbowej w W. , po rozpatrzeniu odwołania M. T., postanowił uchylić w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu stwierdzenia i zwrotu nadpłaty wraz z odsetkami z tytułu nadmiernie pobranych od skarżącego odsetek w kwocie [...] zł. Uchylając ww. decyzję organ podatkowy drugiej instancji przekazał organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ze stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie wynika, że wnioskiem z dnia [...] marca 2001 r. skarżący wystąpił do Urzędu Skarbowego W. o:

1) stwierdzenie, rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...],

2) stwierdzenie nadpłaty w postaci nadmiernie pobranych przez Urząd Skarbowy W. odsetek w kwocie [...] zł,

3) zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami od tej kwoty od dnia [...] października 1999 r. tj. od dnia dokonania finalnego rozliczenia zobowiązań z tytułu PIT-23.

Izba Skarbowa w W., rozpoznając punkt pierwszy wniosku skarżącego, decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. W wyniku złożonego odwołania od tej decyzji Minister Finansów decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...]-utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w W. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r.

Po rozpoznaniu kwestii rażącego naruszenia prawa Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia[...] lutego 2004 r. nr [...] rozpoznał wniosek w sprawie nadpłaty, odmawiając stwierdzenia nadpłaty z tytułu nadmiernie pobranych odsetek.

W złożonym w dniu [...] lutego 2004 r. odwołaniu od decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, skarżący wniósł o uchylenie oraz zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie złożonych wniosków, alternatywnie o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, iż Urząd Skarbowy nie rozpoznał jednego z wniosków, co do których wszczęte było niniejsze postępowanie a mianowicie o stwierdzenie wydania decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego brak było w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. jakiegokolwiek uzasadnienia merytorycznego i prawnego wymaganego przepisami ustawy Ordynacja podatkowa.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po przeanalizowaniu akt sprawy oraz zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , odmawiająca stwierdzenia nadpłaty, nie zawierała uzasadnienia prawnego. Powołana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego podstawa prawna decyzji nie została wyjaśniona. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego nie odnosiła się do powołanych w podstawie prawnej przepisów normujących kwestię nadpłaty tj. art. 72 § 1 pkt 2 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 oraz art. 75 § 2 pkt 1 lit. b) ord. pod. Organ podatkowy pierwszej instancji nie wyjaśnił powołanych przepisów, nie odniósł się do definicji nadpłaty, a także możliwości złożenia, przez stronę, w niniejszej sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Organ odwoławczy stwierdził również, iż w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty, w postaci nadmiernie pobranych odsetek, powołany został art. 260 § 1 i § 2 ord. pod., który nie ma związku z orzeczeniem decyzji, podobnie jak powołany w uzasadnieniu wyrok Sądu Apelacyjnego. Zdaniem organu drugiej instancji kwestia odpowiedzialności odszkodowawczej stanowi zagadnienie odrębne w stosunku do stwierdzenia nadpłaty i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie tej kwestii. Zatem powiązanie obu zagadnień nie znajdowało uzasadnienia. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż w stanowisku z dnia[...] marca 2004 r. kierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w W. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stwierdził, że z wniosku podatnika nie wynika czy jego żądanie powinno dotyczyć stwierdzenia nadpłaty i jej zwrotu, czy też zwrotu nienależnego świadczenia. W aktach sprawy brak było materiałów świadczących o próbie wyjaśnienia z podatnikiem zakresu żądania (jego sprecyzowania). Mając na uwadze powyższe braki oraz uchybienia Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się natomiast z zawartym w odwołaniu zarzutem nie rozpoznania wniosku o stwierdzenie wydania decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. z rażącym naruszeniem prawa. W kwestii powyższego zarzutu organ drugiej instancji stwierdził, iż zarzut ten nie dotyczy zaskarżonej decyzji, a wniosek w części dotyczącej stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z dnia[...] grudnia 1997 r. nr [...] był rozpatrzony, przez Izbę Skarbową jako właściwą w sprawie, decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] jak i Ministra Finansów (w postępowaniu odwoławczym) decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...]. Informację w tej sprawie skarżący otrzymał w piśmie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r.

Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący i wniósł w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie o jej uchylenie w części dotyczącej nieuwzględnienia zarzutu skierowanego do decyzji Urzędu Skarbowego W. a dotyczącego odmowy stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] grudnia 1997 roku została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wniósł o zmianę decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w tym zakresie lub alternatywnie o uchylenie jej we wskazanym zakresie i skierowanie wniosku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że wydana decyzja zawiera nieprawdziwe stwierdzenia. Skarżący podniósł, że nigdy nie żądał stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej a w swoim odwołaniu do Ministra Finansów protestował przeciwko takiej zmianie kwalifikacji swojego wniosku. Obecną skargę strona opiera na nadal nie rozpoznanym wniosku, gdyż przytoczonymi przez Izbę Skarbową decyzjami rozpoznano wniosek, którego skarżący nigdy nie składał. Skarżący wskazuje, że Izba Skarbowa powinna rozpoznać wniosek w trybie art. 245 § 2 i 3 ord. pod. Skarżący podniósł również, że załatwienie jego sprawy mogło być dokonane pozytywnie według starych przepisów (do 1 stycznia 2003 r.) w trybie art. 245, zaś według nowych przepisów w trybie art. 247 ord. pod. Zmiana przepisów od dnia 1 stycznia 2003 przesunęła jedynie kwestię pozostawienia w obiegu prawnym decyzji wydanej z naruszeniem prawa przy jednoczesnym wydaniu decyzji to stwierdzającej -z § 3 art. 245 do § 3 art.247 ord. pod. Wobec powyższego skarżący domaga się rozpoznania wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1997 z rażącym naruszeniem prawa przez właściwe organa podatkowe w obecnym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zarzut podania nieprawdziwych stwierdzeń jest zarzutem bezpodstawnym. Powołane w zaskarżonej decyzji dwie decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] oraz decyzja Ministra finansów z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] rozstrzygnęły sprawę stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, o co skarżący wniósł pismem z dnia [...] marca 2001 r. Zarówno Izba Skarbowa jak i Minister Finansów odmówili na podstawie art. 249 § 1 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] z uwagi na upływ terminu do złożenia wniosku. Stwierdzenie skarżącego, że nigdy nie żądał stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, organ podatkowy drugiej instancji uznał za nieprawdziwe. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, iż powoływane przez skarżącego przepisy art. 245 § 2 i 3 ord. pod. regulują kwestie związane ze wznowieniem postępowania w sprawie, o co skarżący nie wnosił. Zatem zarzut dotyczący nie zastosowania w/w przepisów nie znajduje uzasadnienia. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2001 r. w części dotyczącej rażącego naruszenia prawa został rozpatrzony wyżej wymienionymi decyzjami Izby Skarbowej i Ministra Finansów, a skarżący dodatkowo poinformowany został w tej kwestii pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Powyższe zarzuty nie dotyczą zatem zaskarżonej decyzji, którą Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , rozstrzygającą pozostałą część wniosku w sprawie stwierdzenia nadpłaty w postaci nadmiernie pobranych przez urząd skarbowy odsetek w kwocie [...] zł. i zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami od dnia [...] października 1999 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po wniesieniu skargi, pismem z dnia [...] lipca 2004 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o ewentualne potraktowanie skargi jako skargi na bezczynność organów podatkowych, które nie rozpoznały wniosku z dnia [...] marca 2001 o stwierdzenie wydania decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia[...] sierpnia 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. został poinformowany przez Sąd o wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie rozprawy w trybie uproszczonym oraz o przysługującym mu prawie żądania przeprowadzenia rozprawy. Powyższe pismo Sądu Dyrektor Izby Skarbowej w W. otrzymał w dniu [...] sierpnia 2004 r. Organ podatkowy drugiej instancji nie złożył wniosku o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, że zgodnie z dyspozycją art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Mając na uwadze stan faktyczny w niniejszej sprawie przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym zostały spełnione.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, że nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w W. , słusznie stwierdził, iż organ podatkowy pierwszej instancji w decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty jako podstawę prawną błędnie przyjął przepisy dotyczące nadpłaty jak i odpowiedzialności odszkodowawczej. Kwestia odpowiedzialności odszkodowawczej stanowi zagadnienie odrębne w stosunku do stwierdzenia nadpłaty a powiązanie obu tych zagadnień w jednej decyzji było błędem. Uchylając decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , do ponownego rozpatrzenia, zasadnie organ drugiej instancji zobowiązał Naczelnika Urzędu Skarbowego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie zakresu żądania strony i do prawidłowego uzasadnienia ponownie wydanej decyzji. Mając powyższe na uwadze organ wyższego stopnia nie naruszył w tym zakresie prawa.

Odnosząc się do kwestii nierozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2001 r. dotyczącego stwierdzenia wydania decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. z rażącym naruszeniem prawa, Sąd zauważa, że przedmiotem zaskarżonej decyzji było rozstrzygnięcie dotyczące zgodności z prawem decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu nadmiernie pobranych odsetek. Poinformowanie strony w zaskarżonej decyzji o tym, że wniosek w sprawie stwierdzenia wydania decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. z rażącym naruszeniem prawa został już rozpatrzony decyzjami Izby Skarbowej w W. i Ministra Finansów, nie było przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze, żądanie przez skarżącego uchylenia zaskarżonej decyzji w tej części, która nie stanowiła przedmiotu rozstrzygnięcia, było żądaniem bezpodstawnym i w konsekwencji nie mogło stanowić podstawy prawnej uchylenia zaskarżonej decyzji. Z art. 134 § 1 u.p.p.s.a wprost wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sąd zatem związany jest granicami sprawy , w której skarga została wniesiona.

Odnośnie zarzutu braku rozpoznania przez organy podatkowe wniosku z [...] marca 2001 r. Sąd informuje, że w dniu złożenia przez skarżącego wniosku, decyzja Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. była ostateczna. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie skorzystał ze środków odwoławczych jakie mu przysługiwały w trybie zwykłym. W związku z powyższym, skarżący wskazując w przedmiotowym wniosku, że chce wydania takiej decyzji, która stwierdzałaby, że decyzja Urzędu Skarbowego W.z dnia [...] grudnia 1997 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie wskazując jednocześnie podstawy prawnej żądania, spowodował, że organ podatkowy właściwie potraktował ten wniosek jako wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nieważność powoływanej decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 1997 r. Przepisy ordynacji podatkowej nie przewidywały innej możliwości zmiany ostatecznej decyzji z powołaniem się na rażące naruszenie prawa niż stwierdzenie nieważności. Orzec o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa można było tylko na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ord. pod w stanie prawnym obowiązującym w dniu orzekania przez organy podatkowe. Sąd zauważa, że art. 247 § 3 ord. pod zawarty przez skarżącego w piśmie z dnia[...] czerwca 2003 r. skierowanym do Izby Skarbowej w W. nie mógł stanowić również podstawy prawnej wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ w dniu złożenia wniosku czyli [...] marca 2001 r. art. 247 nie zwierał § 3, który to został dodany do tego przepisu dopiero od 1 stycznia 2003 r. Również ze względu na art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), która zaczęła obowiązywać z dniem 1 stycznia 2003 r., organ podatkowy nie mógł stosować art. 247 ord. pod. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., ponieważ przepis ten stanowił, iż żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Ponadto, poza skargą, skarżący nie wnosił o wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa powołując się na art. 245 § 2 i § 3 który de facto odnosi się do postępowania dotyczącego wznowienia postępowania. Należy bowiem zauważyć, iż art. 245 § 3 zawarty jest w rozdziale 17 ord. pod. regulującym kwestię wznowienia postępowania. Nie można zatem wydać decyzji stwierdzającej wydanie innej decyzji z rażącym naruszeniem prawa w oderwaniu od przepisów prawnych regulujących przesłanki formalne i materialne stwierdzenia nieważności.

Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.