Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1058/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 pkt 22, art. 16a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: Art. 30 par. 1 pkt 1 i pkt 4
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2014 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy, działając przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], odmówił S. C. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na żonę S. C.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992, ze zm., obecnie tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456) dalej "u.ś.r.", rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) dalej "K.p.a.".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że 9.04.2013 r. S. C. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną S. C. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ustalono, że orzeczeniem z dnia 14 lutego 2011 r. S. C. została uznana za okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym do stycznia 2014 r. oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji na okres od 17.12.2010 r. do stycznia 2014 r. (wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia 14.02.2011 r. wydanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa ).

Na podstawie informacji zawartych w oświadczeniu z dnia 8.04.2013 r. oraz w wywiadzie środowiskowym ustalono, że osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu ze S. C. jest jej matka J. Ć. i ojciec J. Ć. Państwo C. nie posiadają dzieci. Jednocześnie nikt ze wskazanych osób nie wnioskował o specjalny zasiłek opiekuńczy na S. C. Osoby spokrewnione w pierwszym stopniu: matka i ojciec ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia nie mogą opiekować się S. C. Opiekę nad S. C. sprawuje mąż – S. C.

Ustalono również, że przed złożeniem wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego S. C. nie pracował zawodowo, nie był zarejestrowany w urzędzie pracy, zaś zdrowotnie ubezpieczony był przy swojej żonie S. C.

W przedłożonej dokumentacji znajduje się świadectwo pracy potwierdzające zatrudnienie S. C. w okresie od 1.10.2010 r. do 14.04.2011 r., jak również dokumenty potwierdzające, iż po ustaniu zatrudnienia w okresie od 22.11.2011 r. do 31.05.2012 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy.

Dnia 1.06.2012 r. S. C. złożył w Ośrodku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną S. C. Decyzją [...] z dnia [...] 2012 r. Wójt odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5, pkt 2 lit. a u.ś.r. (wówczas obowiązującym) z uwagi na fakt, iż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Organ odnosząc dokonane ustalenia do przesłanek wnioskowanego zasiłku stwierdził, że przez rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć sytuację, w której osoba zatrudniona lub wykonująca pracę we wskazanych w art. 3 pkt. 22 u.ś.r. formach rezygnuje z tego zatrudnienia. Fakt zakończenia zatrudnienia z dniem 14.04.2011 r. w firmie A, jak również fakt wyrejestrowania się przez S. C. z urzędu pracy nie jest rezygnacją z zatrudnienia. Zatem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Organ wskazał również, że nie kwestionuje faktu sprawowania przez S. C. opieki nad żoną, jednakże w sytuacji, gdzie osoba ubiegająca się nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Organ jest zobowiązany do literalnego odczytywania prawa.

Od powyższej decyzji odwołał się S. C. zarzucając błędną interpretację art. 16a u.ś.r. Wyjaśnił, że zrezygnował z pracy z powodu konieczności sprawowania nad niepełnosprawną żoną oraz, że jego zdaniem stanowisko organu jest błędne i wynika wyłącznie z literalnej wykładni art. 16a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21.06.2013r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ odwoławczy podzielając ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji wskazał dodatkowo, że S. C. pozostawał w zatrudnieniu w okresie od 1.10.2010 r. do 14.04.2011 r. na pełny etat. Zatrudnienie to ustało w wyniku upływu czasu na jaki zostało zawarta umowa na czas określony - do 14.04.2011 r. (świadectwo pracy z dnia 14.04.2011 r.). Następnie był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w okresie od dnia 22.11.2011 r. do dnia 31.05.2012 r. i pobierał w okresie od dnia 30.11.2011 r. do 29.05.2012 r. zasiłek dla bezrobotnych (zaświadczenie z dnia 31.05.2012 r.).

W ocenie Kolegium, odmowa przyznania S. C. specjalnego zasiłku opiekuńczego przez organ I instancji była uzasadniona, mimo, iż żona jest okresowo niezdolna do samodzielnej egzystencji, co skutkuje potrzebą całodobowej opieki (kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 7.05.2013 r.).

Przywołując treść art. 3 pkt 22 u,ś.r. organ odwoławczy wskazał, że S. C. nie zrezygnował z ostatniego zatrudnienia, ponieważ jego zatrudnienie ustało w wyniku upływu czasu na jaki umowa o pracę została zawarta, a nie na wniosek odwołującego.

Odnosząc się do zawartej w odwołaniu kwestii wykładni językowej, Kolegium wyjaśniło, że nie został spełniony jeden z koniecznych i podstawowych warunków z którymi art. 16a ust. 1 u.ś.r. wiąże prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego - rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą. Przyznanie wnioskowanego zasiłku nie zależy od swobodnego uznania organu, ale zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., jest możliwe tylko wtedy, gdy są spełnione wszystkie warunki określone w tym przepisie. W sprawie rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła z innych - wykazanych wyżej - przyczyn. Wobec tego brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną.

S. C. wniósł skargę na powyższą decyzję.

Stwierdził, że istotnym w sprawie jest problem jego rezygnacji z zatrudnienia.

Zdaniem skarżącego, pomocy w rozstrzygnięciu wątpliwości dotyczących tego czym jest rezygnacja z zatrudnienia ma być wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.05.2010 r., I OSK 123/10 z którego wynika, że między zakończeniem zatrudnienia a koniecznością opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, iż bez konieczności sprawowania bezpośredniej opieki zainteresowana świadczeniami opiekuńczymi osoba nie zrzekłaby się zatrudnienia. Musi być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości, że rezygnacja z pracy nie została spowodowana inną sytuacją, np. wygaśnięciem umowy lub redukcją zatrudnienia, a opieka nad ciężko chorym krewnym musi być stanem trwałym, czyli opiekun definitywnie rezygnuje zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i z podejmowania tego zatrudnieniu i przyszłości.

W przekonaniu skarżącego organ odwoławczy niewłaściwie zinterpretował art. 16a ust. 1 u.ś.r. w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r., bowiem zapis o rezygnacji z zatrudnienia winien być rozumiany także jako rezygnacja z podjęcia zatrudnienia, czyli rezygnacja ze statusu osoby bezrobotnej.

Rzeczą oczywistą jest, iż skarżący zrezygnował z zatrudnienia i że nie mógł go podjąć zajmując się niepełnosprawną żoną. Organ odwoławczy niewłaściwie ocenił stan faktyczny, ponieważ rezygnacja z zatrudnienia - zakończenie aktywności zawodowej - nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Wskazał, że jego ostanie zatrudnienie ustało dnia 14.04.2011 r. albowiem już w jesieni było wiadomo, że w tym dniu zostanie zakończona działalność gospodarcza i wszyscy pracownicy zostaną zwolnieni.

Zdaniem skarżącego, spełnia kryterium ustawowe, a przede wszystkim fakt niepozostawania w zatrudnieniu ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w sprawie decyzji stanowił art. 16a u.ś.r. regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548). Ta nowelizacja jest wynikiem zmian zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 u.ś.r., obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16a u.ś.r.

W ocenie Sądu w sprawie organy naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Ustalając istotne dla sprawy fakty okoliczności, organy naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, która zapewnia organom prowadzącym postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I; Lex 2010r., Wydanie 3, uwagi do art. 7 i art. 80). Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziły w sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a u.ś.r.

Niewątpliwie w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, nie ma definicji ustawowej pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" oprócz zawartej w art. 3 pkt. 22 u.ś.r. definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co wskazuje, że ustawodawca zaistnienie przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" pozostawił ocenie organów, a z kolei ocenę organów poddał kontroli sądów administracyjnych. To wskazuje, że organy obowiązane są do oceny tej przesłanki w odniesieniu do konkretnych okoliczności wynikających ze stanu faktycznego danej sprawy. W szczególności ustawodawca nie połączył przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z terminem wejścia w życie znowelizowanych przepisów dotyczących przedmiotowego zasiłku.

Bezspornym w sprawie jest, że żona skarżącego S. C. orzeczeniem Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Placówka Terenowa z dnia 14.02.2011 r. znak: [...] została uznana za okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym do stycznia 2014 r. oraz okresowo niezdolną do samodzielnej egzystencji od 17.12.2010 r. do stycznia 2014 r., co wskazuje na zawartą w art. 16a u.ś.r. przesłankę znacznego stopnia niepełnosprawności, ponieważ zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. c u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to: stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach.

Bezspornym w sprawie jest także to, że skarżący pozostawał w zatrudnieniu w firmie A w okresie od 1.10.2010 r. do 14.04.2011 r. na pełny etat. Zatrudnienie to ustało w wyniku upływu czasu na jaki zostało zawarte - umowa na czas określony - do 14.04.2011 r. Następnie skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w okresie od dnia 22.11.2011 r. do dnia 31.05.2012 r. i pobierał w okresie od dnia 30.11.2011 r. do 29.05.2012 r. zasiłek dla bezrobotnych.

Już samo porównanie dat ustalenia niepełnosprawności żony skarżącego z datą ustania ostatniego zatrudnienia skarżącego wskazuje, że wbrew stanowisku organów, trafnie w ocenie Sądu skarżący podnosił, iż zrezygnował z zatrudnienia w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, a pracę łączył z opieką nad żoną.

Zgodnie, bowiem z treścią art. 30 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.) dalej "K.p.", umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu na który była zawarta. Zdaniem Sądu, ustanie umowy o pracę jest w tym przypadku następstwem woli stron odnoszącej się do określenia czasu trwania zawieranej umowy. Można zatem przyjąć, że jest to pewna odmiana porozumienia rozwiązującego, które nie stanowi odrębnej czynności ukierunkowanej wyłącznie na spowodowanie zakończenia stosunku pracy (czynność wskazana w art. 30 § 1 pkt 1 K.p.), ale jest elementem czynności prawnej, która ma na celu nawiązanie stosunku pracy, a jednocześnie zakreślenie granic czasowych tego stosunku prawnego, a więc wskazanie zdarzenia, które powoduje jego rozwiązanie. Takim zdarzeniem jest upływ czasu.

W konsekwencji powyższego, błędne jest stanowisko organów, że skarżący nie zrezygnował z ostatniego zatrudnienia, ponieważ jego zatrudnienie ustało w wyniku upływu czasu na jaki umowa o pracę została zawarta, a nie na jego wniosek.

Ponadto jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji, czego organ odwoławczy nie zauważył, skarżący w dniu 1.06.2012 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną S. C. Decyzją [...] z dnia 25.06.2012r. Wójt odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (wówczas obowiązującym) z uwagi na fakt, iż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Wskazana decyzja pozostaje poza granicami sprawy poddanej kontroli Sądu, a zatem nie odnosząc się do jej zgodności z prawem należy podnieść w odniesieniu do dokonanej przez organy oceny w sprawie poddanej kontroli Sądu, przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, że z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (wówczas obowiązującym) wynikało, iż pozostawanie w związku małżeńskim nie stanowiło negatywnej przesłanki ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanka negatywna, ujęta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki, spełniającego wymogi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale odnosi się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (m.in. wyroki NSA z dnia 19.07.2013 r., sygn. I OSK 2401/12, LEX nr 1374757, z dnia 19.07.2013 r., sygn. I OSK 2277/12, LEX 1374756).

Zatem ocena spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego w sprawie w przedmiocie wnioskowanego zasiłku z art. 16a u.ś.r., przy braku wskazania przez ustawodawcę kiedy taka rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła, powinna odnosić się także do tego, że skarżący już w dniu 1.06.2012 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną, w powiązaniu z ustaniem zatrudnienia skarżącego z dniem 14.04.2011 r., które jak wskazano powyżej należy traktować niezależnie od formy zawartej umowy o pracę, jako rezygnację z zatrudnienia w tej dacie. Takiej oceny organy w sprawie nie przeprowadziły.

Ponadto w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną z możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r., ponieważ art. 16 a ust. 8 u.ś.r., zawiera przesłanki wyłączające prawo do tego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy tego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia.

Treść analogiczną do wyrażonej w art. 16a ust. 8 u.ś.r. zawiera też art. 17 ust. 5 u.ś.r.. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.).

Uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Ocena spełnienia przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, powinna odbywać się wyłącznie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.

Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność.

Wobec powyższego, jeśli w sprawie skarżący podnosił okoliczności wskazujące na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy jego rezygnacją z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym żoną, a w konsekwencji by pobierać wnioskowane świadczenie, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie tych okoliczności. Dopiero ocena tych faktów w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16a u.ś.r.

Ponadto jak już wskazano S. C. orzeczeniem Komisji Lekarskiej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 14.02.2011 r. znak: [...] została uznana za okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz okresowo niezdolną do samodzielnej egzystencji, a organ I instancji podniósł, że S. C. nie pracował zawodowo, zaś "zdrowotnie ubezpieczony był przy swojej żonie S. C.". Tych okoliczności organy w ogóle nie rozważyły.

W tym kontekście wskazać należy, iż zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS 5/12, rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące, określone w art. 3 pkt 22 u.ś.r., formy aktywności zawodowej. W uchwale wskazano także, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik", jednakże taką definicję zawiera ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj.: Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291 ze zm.), w myśl której rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego (art. 6 pkt 1). Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej.

Uznać, zatem należy, że nie jest możliwe uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z art. 16a ust. 1 u.ś.r. przez osobę, która jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tegoż świadczenia. Do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych.

Należy też przypomnieć, że zgodnie z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów.

Rolą sądu administracyjnego, operującego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego sprawy, jest przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje, więc w zasadzie własnych ustaleń stanu faktycznego. Zatem jedynie na marginesie należy zauważyć, że w aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 18 marca 2013 r. z którego wynika, że S. C. pobiera rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. W tej sytuacji wyjaśnienia wymagała kwestia okoliczność, że skarżący "zdrowotnie ubezpieczony był przy swojej żonie S. C.".

Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa spowodowały konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącego związanych z jego rezygnacją z zatrudnienia oraz ze statusu osoby bezrobotnej oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a także związanych z pobieraniem przez żonę renty rolniczej, w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Organy winny zatem ustalić te elementy stanu faktycznego i dokonać ich oceny zgodnie z art. 80 K.p.a. Dopiero tak zgromadzony i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy umożliwi prawidłowe zastosowanie normy wynikającej z treści art. 16a u.ś.r.

Należy też podkreślić, że wyrok niniejszy nie przesądza treści decyzji jakie zostaną wydane w sprawie przez organy.