Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3367/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Pamela Kuraś -Dębecka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2013 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] listopada 2012 r., którą odmówił M. G. (dalej skarżący) udzielenia patentu na wynalazek pt.: "Aktywna turbina rotorowa o pionowej osi obrotu ze zmienną geometrią łopat "JAN"", (nr [...]), zgłoszony przez niego do ochrony dnia 4 maja 2009 r. Jako podstawę skarżonej decyzji wskazano m.in. art. 24 i art. 27, a także art. 33 ust. 1 i 3 oraz art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej p.w.p.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2009 r. skarżący złożył do Urzędu Patentowego RP wniosek o udzielenie na jego rzecz patentu na wynalazek pt.: "Aktywna turbina rotorowa o pionowej osi obrotu ze zmienną geometrią łopat "JAN"".

Z akt sprawy wynika, że w toku rozpoznawania wniosku organ sporządził sprawozdanie o stanie techniki uznając, iż zgłoszone rozwiązanie nie spełnia wymogów p.w.p.

W dniu [...] lutego 2010 r., w oparciu o art. 42 ust. 1 p.w.p., organ wydał postanowienie wzywające skarżącego do uzupełnienia braków formalnych pod rygorem umorzenia postępowania.

Następnie postanowieniami z [...] marca 2010 r. i z [...] maja 2010 r. organ ponownie wzywał skarżącego do sprecyzowania ww. wniosku pod kątem właściwego ujawnienia zgłoszonego rozwiązania, informując jednocześnie o podstawowych zasadach tworzenia dokumentacji zgłoszeniowej.

Zawiadomieniem z [...] października 2010 r. , działając w oparciu o art. 49 ust. 2 p.w.p. organ poinformował skarżącego o przyczynach odmowy wskazując, że na same pomysły bądź idee ochrona nie jest udzielana.

Urząd Patentowy RP decyzją z [...] listopada 2012 r. odmówił udzielenia patentu na przedmiotowe zgłoszenie argumentując, że rozwiązanie przedstawione w zgłoszeniu skarżącego nie spełnia właściwego ujawnienia zawartego w art. 33 p.w.p. i w związku z tym nie ma zdolności patentowej w rozumieniu art. 24 i art. 27 p.w.p. Organ ponownie wyjaśnił oraz poinformował o podstawowych zasadach tworzenia dokumentacji zgłoszenia wynalazku, wskazując także w jaki sposób można się z nimi zapoznać. Stwierdził, że w procedurze rozpatrywania zdolności patentowej wynalazku nie zdołał skłonić skarżącego do zapoznania się zasadami tworzenia dokumentacji zgłoszeniowej, wynikającymi z treści ustawy Prawo własności przemysłowej. Ponadto wskazanie przez niego przykładów podobnych rozwiązań miało służyć głównie ułatwieniu dokonania oceny nowości i poziomu wynalazczego przedmiotu zgłoszenia w odniesieniu do stanu techniki przez samego twórcę.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem Urzędu Patentowego RP, iż złożone dokumenty nie wypełniają wymogu art. 33, a także art. 27 i art. 24 p.w.p. Skarżący wskazał, że jego wynalazki i praktyczne doświadczenie w tworzeniu przyjaznych naturze rozwiązań, a także urządzeń oszczędzających energię, mają genezę w latach 70. Próbując doprecyzować przedmiot ww. zgłoszenia wyjaśnił, że stanowi on konstrukcję ze stali, połączoną przegubem z prądnicą, i że zaworki są na zawiasach, skorelowane z kablami z akumulatora.

Rozpoznając powyższy wniosek organ wystosował do skarżącego zawiadomienie z dnia [...] lipca 2013 r. informujące, że zgłoszenie zawiera tylko rozwiązania teoretyczne, idee i koncepcje pomysłu i nie jest jasno zredagowane. Ze zgłoszenia nie wynika co zgłaszający zamierza chronić.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy RP podtrzymał swoje stanowisko, że przedmiotowe zgłoszenie narusza wymóg art. 27 oraz art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p.

Organ przypomniał, że skarżący na jego wezwanie nadesłał przy piśmie z [...] sierpnia 2013 r. bardzo ogólne wyjaśnienia, w których przedstawiał koncepcję turbiny, a także aktywnego wirnika, dotyczącej dwu lub więcej ramion (łopat), gdzie przedstawił teoretyczną zasadę działania, a nie przedstawił cechy technicznej rozwiązania. Skarżący opisał również idee optymalnego kształtu łopaty. Jego zdaniem najoptymalniejsza łopata to taka, która kurczyła by się minimalizując opór z "pamięcią kształtu". Według niego łopata pod wpływem wiatru otwierała by się całą powierzchnią, posiadającą pośrodku zawias z ogranicznikami blokujące otwarcie. Skarżący w tym piśmie podniósł również, że turbina samoistnie zmniejsza łopatę nacierającą na wiatr i otwiera się pod wpływem wiatru. W takiej sytuacji łopata wewnętrzna na skutek siły odśrodkowej w zależności od prędkości obrotowej, nie będzie się otwierała tylko będzie ciągle w pozycji zamkniętej. Jednocześnie siła odśrodkowa łopaty wewnętrznej, także będzie dążyła do tego, aby była ona ciągle otwarta, ponieważ siła wiatru będzie zdecydowanie mniejsza od siły odśrodkowej, jaka będzie działać na łopatę. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, że te prędkości obrotowe będą znaczne, gdyż napędzać będą urządzenia wytwarzające prąd o mocy od 100W do 10.000W, a także mają zasilać pojazd o napędzie elektrycznym. Organ mając na uwadze powyższe wyjaśnienia stwierdził, że idea otwierania się łopat przy wietrze, jak i zamykania się ich, celem zmniejszenia oporu powietrza, jest tylko i wyłącznie teorią.

Ponadto Urząd Patentowy RP wyjaśnił, że nie został spełniony wymóg art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p., który definiuje, iż opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł wynalazku, odpowiadający przedmiotowi zgłoszenia, określać dziedzinę technik, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawić w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur, ponadto zastrzeżenia patentowe powinny być w całości poparte opisem wynalazku i określać w sposób zwięzły, lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania.

Organ przypomniał, że w toku postępowania nie zdołał skłonić skarżącego do zapoznania się z zasadami tworzenia dokumentacji zgłoszeniowej, wynikającymi z treści ustawy Prawo własności przemysłowej. Skarżący skupił się jedynie na rozważaniach ogólnych i dywagacjach, nie odnosząc się do meritum przedmiotowego zgłoszenia. W związku z powyższym organ uznał, że skarżący przedstawił zgłoszenie, które nie spełnia wymogu art. 27 p.w.p., ponieważ pomysły, idee i koncepcje, nie są wynalazkami w rozumieniu tego przepisu, a także nie spełnia ono art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p. jasności, jak i precyzyjnego określenia przedmiotu żądanej ochrony na wynalazek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. G. zarzucił, że Urząd Patentowy RP przyjął błędną interpretację złożonych przez niego dokumentów dotyczących zgłoszonego do ochrony ww. wynalazku, gdyż przesłane dokumenty wypełniały zakres pełnej dokumentacji, wymaganej w polskiej procedurze patentowej. Stwierdził, że braki dokumentacji, o które wzywał Urząd Patentowy RP zostały uzupełnione w wymaganym terminie.

Odnośnie zarzutu niedopełnienia zasad tworzenia dokumentacji, skarżący stwierdził, że opis wynalazku przedstawiony jest w sposób prosty i jasny, co jest wymagane w dokumentach informujących o sposobie przygotowania dokumentacji.

Ponadto zauważył, że "kryteria Urzędu Patentowego RP są wyjątkowo skomplikowane, biorąc adekwatność innych tego rodzaju instytucji, działających poza granicami Polski, czego efektem są wnioski polskich twórców i wynalazców do niepolskich urzędów, gdzie przyznawanie ochrony patentowej odbywa się bez zbędnej uciążliwości, co w konsekwencji sprawia, iż polska myśl wynalazcza jest absorbowana przez inne gospodarki narodowe."

Zdaniem skarżącego błędnym rozumowaniem jest kwestionowanie mechanizmów zachodzących w trakcie eksploatacji, jako że Ekspert uważa, iż jedna z łopat przedstawionej w zgłoszeniu patentowym turbiny będzie ciągle zamknięta, a druga ciągle otwarta. Interpretacja taka jest nieuprawniona, gdyż obie łopaty turbiny są o tych samych walorach i parametrach, więc wyciągane wnioski nie mają uzasadnienia i są nieprawidłowe. Skarżący stwierdził, że Ekspert bądź błędnie interpretuje działanie konstrukcji, bądź kwestionuje dla samego kwestionowania. Nie ma bowiem możliwości by jedna z łopat działała będąc ciągle otwartą, a druga będąc ciągle zamkniętą. Niezrozumienie Eksperta wynika też z tego, iż nie ma wiedzy, a także praktycznego doświadczenia w pracy tego wynalazku, a wnioski są wysnuwane z pracy wirujących wiatraczków bez obciążenia pracą w połączeniu z prądnicą, a wytworzony opór indukcyjny spowolni prędkość łopat, co zapewni prawidłową eksploatację tego urządzenia i prawidłowe zamykanie się łopaty nacierającej na wiatr i po przejściu fazy nacierającej na wiatr i siłą oporu będzie się zamykać ta łopata, jednocześnie w chwili ustawienia się łopaty na napierającą fazę wiatru, siła wiatru otworzy pełen zakres powierzchni łopaty w części wklęsłej.

Konkludując skarżący stwierdził, że "interpretacja pracy turbiny przez Eksperta, mogłaby zaistnieć w bez oporowym kręceniu się tylko jako wiatraczek, choć i wiatraczki się kręcą". Wskazał, że "powyższe dane zebrał prowadząc doświadczenia w zakresie ekonomicznego wykorzystaniu siły wiatru w latach 70- tych XX wieku, ale w owym czasie horyzonty myślowe rzeczników patentowych nie obejmowały walorów tego typu rozwiązań".

Zdaniem skarżącego z powyższego wynika, że "argumenty Eksperta są niespójne i wzajemnie się wykluczające, gdyż w jednym miejscu twierdzi, że takie rozwiązania już istnieją, a w drugim miejscu twierdzi, że to nie działa".

Dlatego też "z ostrożności procesowej" postawił tezę, że "jeśli hipotetycznie przyjąć, że istnieją już tego typu konstrukcje, to już wnosił i wnosi natenczas, by zgłoszone rozwiązanie techniczne (które - jak twierdzi Ekspert - już istnieje) zastosować w nowym zastosowaniu, dotychczas nie stosowanym, a mianowicie ochronę patentową przy zastosowaniu innego mojego wynalazku tj. Wiatrochodu PI (pojazdu o napędzie elektrycznym zasilanym przez aktywną turbinę rotorową o pionowej osi obrotu ze zmienną geometrią łopat). Istnieje bowiem przepis, iż dotychczasowe rozwiązanie techniczne zastosowane w nowej dziedzinie może uzyskać ochronę patentową w nowym zakresie."

Reasumując skarżący wniósł o uruchomienie procedur powodujących zgodnie z przysługującym prawem do ochrony patentowej i uznanie patentu "Aktywna turbina rotorowa o pionowej osi obrotu ze zmienną geometrią łopat "JAN"" w całkowitym zakresie, lub w części dotyczącej zastosowania przy Wiatrochodzie.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko, że ww. wynalazek nie spełnia ustawowych warunków zawartych w art. 24 i art. 27, a także w art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu - rzecznika patentowego.

Popierając skargę pełnomocnik skarżącego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 20 stycznia 2015 r., podniósł następujące zarzuty;

• wadliwe zastosowanie art. 33 p.w.p. bowiem organ nie wskazał, które z 6 jednostek redakcyjnych art. 33 p.w.p. znajduje zastosowanie w sprawie;

• wadliwe zastosowanie art. 24 p.w.p., gdyż organ nie wyjaśnił czy zgłoszone rozwiązanie jest pozbawione cech nowości, czy też poziomu wynalazczego;

• wadliwe zastosowanie art. 27 p.w.p. przez przyjęcie, że zgłoszone rozwiązanie nie spełnia wymogów przemysłowej stosowalności;

• naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż brak posługiwania się przez skarżącego profesjonalną terminologią stosowaną przez rzeczników patentowych sam w sobie nie stanowi podstawy uzasadniającej odmowę udzielenia patentu;

• naruszenia art. 107 k.p.a. bowiem w zaskarżonej decyzji organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia , że zgłoszony wynalazek nie ma zdolności patentowej nie wyjaśniając w czym rzekomy jej brak upatruje.

Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa.

Stosownie do art. 31 ust. 1 p.w.p. zgłoszenia wynalazku dokonuje się w celu uzyskania patentu. Celem postępowania zgłoszeniowego (wszczętego wskutek dokonania zgłoszenia) jest zatem rozpoznanie i załatwienie sprawy zgłoszenia przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty tj. decyzji o udzieleniu patentu, w przypadku niestwierdzenia braku ustawowych warunków do uzyskania patentu (art. 52 p.w.p.), bądź decyzji o odmowie jego udzielenia, w sytuacji stwierdzenia braku tych warunków (art. 49 ust. 1 p.w.p).Ten cel nie zawsze może być osiągnięty, bo przepisy p.w.p. przewidują również możliwość zakończenia postępowania zgłoszeniowego jego umorzeniem. Pamiętać jednak należy, iż decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty wywołuje skutki w sferze stosunku materialnoprawnego, zaś decyzja o umorzeniu postępowania, zamykająca stronie drogę do konkretyzacji prawa, wywołuje skutki wyłącznie w sferze stosunku procesowego. Taki stan rzeczy wywołuje różne dla strony i organu konsekwencje, w tym nie pozostaje bez wpływu na granice i zakres kontroli tych decyzji, różniących się od siebie z punktu widzenia skutków, jakie one wywołują. Jeżeli bowiem w sprawie wydano decyzję o odmowie udzielenia patentu tj. decyzję o charakterze merytorycznym, to kontrola tej decyzji (bądź w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bądź skargi do wojewódzkiego sadu administracyjnego) obejmuje jej ocenę także z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, w tym przypadku z punktu widzenia określonych w p.w.p. ustawowych przesłanek do udzielenia patentu, co wiąże się z koniecznością odniesienia się do zarzutów o charakterze merytorycznym, odnoszącym się do przedmiotu zgłoszenia. W przypadku decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na jej istotę i wyłącznie procesowy charakter skutków jej wydania, takiej możliwości nie ma. Nie jest zatem możliwe, by sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmowała również ocenę wiążącą się z przedmiotem zgłoszenia, składaną w postępowaniu dokumentacją, w tym kolejnymi wersjami zastrzeżeń patentowych i ich oceną w aspekcie dopuszczalności ich zmiany( v. wyrok WSA z 7 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1594/07, Lex nr 437983).

W rozpoznawanej sprawie dokumenty, o których mowa w art. 31 p.w.p. zostały formalnie złożone przez skarżącego, zatem prawidłowe było działanie organu, że przystąpił on do merytorycznej oceny zgłoszonego rozwiązania.

Przenosząc wyżej opisane rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy w pierwszej kolejności zauważyć, że wbrew zarzutom skargi Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji przywołał przepis art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p.

W myśl regulacji zawartej w art. 33 ust. 1 p.w.p. opis wynalazku, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2, powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem lub przykładami realizacji, bądź stosowania wynalazku. Zgodnie z art. 33 ust. 3 p.w.p. zastrzeżenia patentowe, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 3, powinny być w całości poparte opisem wynalazku i określać w sposób zwięzły, lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania, zastrzegany wynalazek oraz zakres żądanej ochrony patentowej. Organ powołał się także na art. 24 i art. 27 p.w.p. przez co należy rozumieć, że w zgłoszonym rozwiązaniu nie dopatrzył się ani cech nowości, ani poziomu wynalazczego.

W konsekwencji sporne rozwiązanie nie może nadawać się do przemysłowego zastosowania przede wszystkim dlatego, że wobec braku jednoznaczności technicznej mogło być zakwalifikowane jedynie jako pewna idea, czy też koncepcja, co wyraźnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się zatem do zarzutów skargi nie można Urzędowi Patentowemu RP zarzucić, że nie pochylił się on nad pomysłami skarżącego. Z akt sprawy wynika, że organ wiele uwagi i starań poświęcił wyjaśniając skarżącemu reguły obowiązujące w toku rozpatrywania zgłoszenia, odsyłając go do stosownych opracowań (v. zawiadomienie z [...] października 2012 r. i pismo z [...] lipca 2013 r. - akta administracyjne nienumerowane). W ocenie Sądu te wszystkie działania organu czyniły zadość zasadom wyrażonym w art. 8 i art. 9 k.p.a.

W konsekwencji zdaniem Sądu, Urząd Patentowy RP wystarczająco wnikliwie zapoznał się z całokształtem koncepcji technicznej zgłoszonego rozwiązania, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał i wyjaśnił powody , dla których uznał, że przedmiotowe zgłoszenie nie ma zdolności patentowej. Nie ma zatem racji skarżący wywodząc, że brak posługiwania się przez niego w redagowaniu zgłoszenia fachową terminologią jest bez znaczenia w sprawie. Sąd zauważa, że przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej w rozdziale 1 działu II - wynalazki i patenty odwołują się w swej treści do techniki (por. art. 24-30 p.w.p.) zatem logiczne jest, że skarżący jako zgłaszający jest także obowiązany do opracowania zgłoszenia przez odwoływanie się do pojęć i definicji z tej dziedziny. Jeśli zgłaszający, mimo wezwań, tego nie czyni, to w takiej sytuacji Urząd Patentowy RP jest uprawniony do uznania braku zdolności patentowej rozwiązania, które tej jednoznaczności technicznej jest pozbawione, będąc, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie , jedynie pewną ideą czy też pomysłem.

W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a. Urząd Patentowy RP prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.