Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2184/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie WSA : Arkadiusz Blewązka, Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 roku na rozprawie przy udziale -- sprawy ze skargi R. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił R. F. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w S. decyzją z dnia [...] z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w okresie od dnia 25 lipca 1947 do dnia 31 grudnia 1947r.

W uzasadnieniu stwierdził, że R. F. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Dodatkowo zaś, Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 wskazanej wyżej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach.

W dniu 19 kwietnia 2000 r. R. F. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podniósł, że jako żołnierz Wojsk Ochrony Pogranicza brał czynny udział w walkach z Niemcami. Ponadto, powołał się także na okoliczność bycia ofiarą represji wojennych i wskazał, że w wieku 15 lat został przymusowo zatrudniony w gospodarstwie rolnym E. J., gdzie wykorzystywano go do prac ponad siły. W tym czasie za to, że nie był w stanie podołać wszystkim obowiązkom, został uwięziony w podziemiach kościoła w warunkach urągających godności człowieka, gdzie był również bity. Z tych powodów skarżący uważa decyzję o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich za niesprawiedliwą.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], uznając, że jest ona zgodna z prawem.

W jej uzasadnieniu wskazano, że Kierownik Urzędu działając zgodnie z art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm.) nie jest obowiązany do dokonywania innych ustaleń, w szczególności czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy. Udział zaś, R. F. w pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy nie jest rodzajem represji wymienionej w art. 4 tejże ustawy. Sprawy te rozstrzyga ustawa z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.U. Nr 87, poz. 395), a ustawowy termin składania wniosków minął dnia 31 grudnia 1999r. Okoliczności te zaś, nie mają wpływu na wynik sprawy.

W dniu 2 października 2001 r. R. F. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów procesu wg norm przepisowych. W jej uzasadnieniu podniósł zarzuty tożsame z tymi, które zgłosił we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podnosząc, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od dnia 25 lipca 1947 do dnia 31 grudnia 1947r. w ramach pełnionej służby w LWP i nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm. ), tzn. z Ukraińską Powstańczą Armią i grupami Wehrwolfu. Natomiast zarzuty podnoszone w skardze odnośnie przebiegu postępowania i działalności kombatanckiej nie mają wpływu na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz.U. nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.).

Stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy - pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

Brzmienie tego przepisu stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania decyzji i w przypadku zaistnienia wskazanych w nim przesłanek, nie zależy od uznania administracyjnego

gdyż organ jest zobowiązany wydać rozstrzygnięcie o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Z akt administracyjnych wynika, iż skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim od dnia 25 lipca 1947r. do 25 września 1949r., przy czym jednostka ta brała udział w walkach ze zbrojnym podziemiem w okresie od 25 lipca 1947r. do 31 grudnia 1947r.,wskazanym w zaświadczeniu Wojskowej Komendy Uzupełnień w S., stanowiącym podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich przez ZBoWiD.

Okolicznością istotną dla wyniku niniejszej sprawy jest jednak to, iż R. F. w piśmie z dnia 2 marca 2000r., które skierował do organu na skutek zawiadomienia go o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego podniósł, że w ramach służby wojskowej, którą pełnił w G. nad Nysą w placówce WOP, walczył między innymi z grupami Wehrwolfu.

Okoliczność ta, która była podnoszona również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ma znaczenie z punktu widzenia treści art. 1 ust. 2 pkt 6 wskazanej wyżej ustawy o kombatantach, zgodnie z którą za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

W ocenie Sądu rozpatrującego skargę, Kierownik Urzędu nie odniósł się do wskazanego przez skarżącego zarzutu w sposób odpowiadający zasadom postępowania administracyjnego.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że stosownie do treści art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego jedną z naczelnych zasad jest obowiązek organów administracji publicznej stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Organ jest ponadto obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i winien czuwać nad tym, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa ( art. 9 kpa). Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ( art. 75 § 1 zd. 1-sze kpa ).

Powyższe zasady zostały, w ocenie Sądu, naruszone w niniejszej sprawie.

Sąd, w składzie rozpatrującym przedmiotową skargę, podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 września 1996r. sygn. III ARN 30/96, zgodnie z którym, jeżeli osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa w latach 1944 - 1956 w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, mogła je uzyskać także z innego tytułu, to organ administracyjny nie może pozbawić jej tych uprawnień bez należytego oraz wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym i z pominięciem okoliczności, które wskazują, iż uprawnienia te mogły jej przysługiwać z nocy tego innego tytułu (OSNAP 1997/6/83).

Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. III RN 77/00, w świetle którego procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym (...) postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego - art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( publik. OSNAP 2001/15/475).

W postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i 77 kpa ( por. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2001 r. sygn. VSA 3431/00 - ONSA 2002/3/131 ).

Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę podnosi, że organ wydający decyzję, w ogóle nie odniósł się do kwestii dotyczącej ewentualnego uczestnictwa R. F. w walkach z grupami Wehrwolfb. Nie podjęto nawet starań o uzyskanie w tym przedmiocie informacji z Centralnego Archiwum Wojskowego.

Mając na uwadze wyżej przytoczone argumenty Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Jednocześnie Sąd, w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.