Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 663/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2, art. 7 ust. 1 i 2 w z w. z art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 564/16 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Krakowie z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 564/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej Sąd I instancji, bądź WSA) oddalił skargi [...] na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej ARiMR) z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...],[...],[...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na, 2011, 2012 i 2013 r.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzjami z dnia [...] listopada 2011 r., z dnia [...] listopada 2011 r. i z dnia [...] stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], uwzględniając wniosek [...], przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odpowiednio na rok 2011 w wysokości 2.028,68 zł, na rok 2012 r. w wysokości 1.916,03 zł, a na rok 2013 w wysokości 1.685,51 zł.

W dniu 21 grudnia 2015 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w którym poinformowano, że [...] nie użytkuje rolniczo deklarowanych przez siebie gruntów – co wynika z wyroku Sądu Okręgowego w [...] VIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 października 2015 r. o sygn. akt VIII U 2/14. W uzasadnieniu tego orzeczenia – którym nie wstrzymano [...] wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej od dnia 1 września 2010 r. – wskazano, że [...] w okresie pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie mógł w ocenie Sądu w spornym okresie prowadzić działalności rolniczej z uwagi na zły stan zdrowia. Fakt, że 13 sierpnia 2010 r. otrzymał w drodze darowizny trzy działki rolne, które następnie wydzierżawił nie znaczy, że stał się rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, skoro z uwagi na stan zdrowia nie prowadził osobiście na tych działkach działalności rolnej.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wznowił postępowania administracyjne, zakończone ww. decyzjami, a następnie uzyskał wyjaśnienia [...], że w latach 2011-2013 r. nie użytkował działek rolnych zgłoszonych do płatności obszarowych. Strona stwierdziła również, że została błędnie poinformowana, iż dopłaty mogą być pobierane przez dowolną osobę, pod takim tylko warunkiem, żeby dwie osoby nie pobierały dopłat w związku z posiadaniem danej działki, nie wiedziała natomiast, że dopłaty może pobierać tylko użytkujący grunty.

Trzema decyzjami z dnia [...] marca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] e, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uchylił we wznowionym postępowaniu w całości swoje uprzednie ww. decyzje i jednocześnie odmówił stronie przyznania płatności na rok 2011, 2012 oraz 2013.

Odwołania od ww. rozstrzygnięć wniósł [...].

Organ odwoławczy, utrzymując w dniu [...] kwietnia 2016 r. w mocy ww. odwołaniem decyzje, przytoczył art. 7 ust. 1 pkt 1 - 2a oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W tym zakresie wskazano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż [...] w okresie pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie mógł prowadzić działalności rolniczej z uwagi na swój stan zdrowia – co oznacza, że nie był uprawniony do pobierania płatności bezpośrednich. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że w materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek notatek służbowych czy protokołów, które świadczyłyby o tym, że wnioskodawca stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR i uzyskał błędne informacje. Z kolei tragiczne okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i materialnej, nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, gdyż nie dotyczą bezpośrednio kwestii związanych z przyznaniem płatności.

Skargi na ww. decyzje organu II instancji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [...], podkreślając że jest właścicielem ww. nieruchomości rolnych i z tego tytułu należą mu się dopłaty. Działki są przedmiotem dzierżawy, a z dzierżawcą umówił się, że nie będzie pobierał zapłaty tytułem dzierżawy, lecz zadowoli się dopłatami. Nie miał natomiast świadomości, że nie jest to dopuszczalne. Skarżący ponownie przedstawił swoją tragiczną sytuację, zaznaczając, że znalazła ona zrozumienie w Sądzie Okręgowym, który wydał korzystny dla niego wyrok.

W dodatkowych pismach z dnia 13 października 2016 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi powołanie błędnej podstawy wznowienia – ponieważ w niniejszej sprawie nie zostały wskazane nowe okoliczności faktyczne, których organ nie miał prawa znać podczas trwania pierwszego postępowania, a skarżący nie ukrywał faktu, że pobiera rentę z KRUS. Dodatkowo organ nie sprostał wymogom art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, nie tylko bowiem nie pouczył skarżącego o tym, że pobieranie przez niego renty wyklucza możliwość otrzymania dopłat bezpośrednich, ale urzędnik zajmujący się sprawą poinformował skarżącego, że może złożyć wniosek o dopłatę, nawet jeśli sam nie użytkuje działek, byleby nie złożono dwóch takich samych wniosków.

Na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. Sąd I instancji połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ww. sprawy o sygn. akt I SA/Kr 564/16, I SA/Kr 565/16 oraz I SA/Kr 566/16 i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 564/16.

WSA, oddalając skargi, podzielił w całości stanowisko organów obu instancji co do podstawy wznowieniowej, podkreślając że jest to okoliczność nowa, istniejąca w dacie wydawania pierwotnych decyzji i nieznana wówczas organowi. Wyjaśniono przy tym stronie, że organ nie miał obowiązku rozpytywania we wszelkich możliwych instytucjach, czy wnioskodawca pobiera rentę i faktycznie użytkuje rolniczo grunty zgłoszone do płatności. Jest to również okoliczność istotna dla sprawy, gdyż płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują wyłącznie rolnikowi faktycznie gospodarującemu na gruncie. Odnosząc się do zarzutu o naruszeniu art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach – poprzez brak stosownego pouczenia – WSA wskazał, że wprawdzie art. 3 ust. 1 tej ustawy nakazuje do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosować przepisy K.p.a., jednak z zastrzeżeniem odmienności, jakie wprowadza do tej procedury ustawa o płatnościach w art. 3 ust. 2-4. Z kolei przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach ogranicza w sposób istotny zasadę informowania stanowiąc, że organy udzielają stosownych pouczeń wyłącznie na żądanie strony, przy czym wniosek taki musi zostać wyrażony wprost. Wniosek taki nie został jednak przez skarżącego złożony. Z kolei odnośnie zarzutu o błędnym pouczeniu Sąd I instancji wskazał, że są to gołosłowne twierdzenia, niepoparte żadnym wiarygodnym dowodem. Natomiast beneficjent, który składa wniosek o przyznanie dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, podpisuje jednocześnie zobowiązanie, że znane są mu zasady przyznawania tej płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. WSA zwrócił także uwagę, że w ustawie o płatnościach ograniczeniu podlegają zasady wyartykułowane w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co oznacza, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego określony w tych przepisach został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, rozumianego jako dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. W konsekwencji organy nie mają obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. Wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie z dnia 13 października 2016 r. nie było konieczności sprawdzania, czy skarżący prowadzi działalność rolniczą i dopytywania o powyższe skarżącego. Samo złożenie przez niego wniosku o określonej treści dawało bowiem organom podstawę do stwierdzenia, że taka działalność jest faktycznie prowadzona.

Skargę kasacyjną wywiódł [...], kwestionując w całości wyrok WSA i zarzucając temu orzeczeniu

1. obrazę prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 7 ust. 1 i 2 w z w. z art. 19 ust. 1 ustawy o płatnościach, podczas gdy przepisy te powinny być zastosowane w stanie faktycznym sprawy, a poprzednie decyzje w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powinny zostać utrzymane w mocy, ponieważ przesłanki do wypłaty dopłat zostały spełnione przez dzierżawcę, a dopłata została przeznaczona na czynsz dzierżawny;

2. obrazę prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przez Sąd I instancji art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach poprzez uznanie, że zgodnie z tymże przepisem "organy administracji publicznej nie mają obowiązku udzielania stronom postępowania porad prawnych", podczas gdy zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej m. in. stoi na straży praworządności, a także udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - co uzasadnia naruszenie przez organ administracyjny tego przepisu poprzez brak udzielenia skarżącemu odpowiedniego pouczenia, a nie porady prawnej;

3. naruszenie przepisów postępowania, poprzez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, czyli że pojawiły się w sprawie nowe okoliczności, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zostały wskazane nowe okoliczności faktyczne, których organ nie miał prawa znać podczas trwania pierwotnego postępowania;

4. naruszenie przepisów postępowania poprzez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i przyjęcie, że postępowanie powinno zostać wznowione ze względu na to, że organ nie dysponował wystarczającymi informacjami, a "nie miał obowiązku rozpytywania we wszelkich możliwych instytucjach, czy skarżący pobiera rentę i faktycznie użytkuje rolniczo grunt zgłoszony do płatności", podczas gdy, zdaniem skarżącego, okoliczność, iż skarżący pobierał rentę nie była okolicznością nową i ukrywaną przez stronę, a organ nie musiał rozpytywać we wszelkich możliwych instytucjach, tylko w KRUS-ie.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji celem uchylenia zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu, oświadczając że nie zostały one pokryte przez skarżącego ani w całości ani w części.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012r. o sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym.

Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia zaznaczyć trzeba, że wśród podniesionych zarzutów znalazło się naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Mając na względzie, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania zasadniczo wiążą się w niniejszej sprawie z zarzutami naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione łączne odniesienie się do podniesionej w tym zakresie argumentacji

Przedstawione przez [...] stanowisko dotyczy niezasadnego, jego zdaniem, oddalenia przez Sąd I instancji skargi na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, którymi utrzymano w mocy decyzje organu I instancji o:

- uchyleniu wcześniejszych decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011, 2012 i 2013 r.

- i odmowie przyznania stronie płatności na rok 2011, 2012 oraz 2013.

Na wstępie rozważań prawnych zaznaczyć trzeba, że kwestionowane obecnie decyzje zostały wydane w wyniku wznowienia postępowań zakończonych uprzednimi, pozytywnymi dla skarżącego decyzjami – postanowieniami z dnia [...] stycznia 2016r., wydanymi na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu, twierdząc że nie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Mianowicie, zdaniem strony, informacja przekazana organowi I instancji w dniu 21 grudnia 2015 r. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o tym, że [...] nie użytkuje rolniczo deklarowanych przez siebie gruntów, nie była okolicznością nową, strona tego nie ukrywała, a organ mógł się o tym dowiedzieć w KRUS-ie. Dodać przy tym trzeba, że powyższa konstatacja organów, jak prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, wynika z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 2 października 2015 r. o sygn. akt VIII U 2/14, w którym stwierdzono, że [...] nie mógł prowadzić działalności rolniczej z uwagi na stan zdrowia kwalifikujący go do pobierania od 2006 r. renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz przez samego skarżącego w toku postępowania (okoliczność niesporna).

Powyższa argumentacja skargi kasacyjnej nie mogła odnieść skutku, a rozważania Sądu I instancji w tym zakresie należy uznać za odpowiadające obowiązującemu w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowi prawnemu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarazem wyrażony w uzasadnieniu zakwestionowanego wyroku pogląd co do braku obowiązku organu odnośnie rozpytywania we wszelkich możliwych instytucjach, czy skarżący pobiera rentę i faktycznie użytkuje rolniczo grunty zgłoszone do płatności. Zaznaczyć przy tym trzeba, że kwestia wiedzy innego organu o braku przesłanek do przyznania wnioskodawcy płatności do gruntów rolnych była już przedmiotem rozważań dotychczasowego orzecznictwa. Mianowicie, w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. o sygn. akt II GSK 3991/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nawet ewentualne powiązanie faktyczne spraw, zbieżność adresów organów oraz to, że z upoważnienia różnych organów niektóre czynności w sprawie dokonywała ta sama osoba (np. sprawowała nadzór nad postępowaniami danego typu) nie ma znaczenia dla oceny ziszczenia się w postępowaniu wznowieniowym przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że istotne dla zastosowania trybu wznowieniowego z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. jest ujawnienie się okoliczności, o jakich mowa w tym przepisie, już po wydaniu decyzji ostatecznej – w ten sposób aby dowody na ich istnienie nie znajdowały się w aktach sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem tego rozstrzygnięcia, ale w aktach innego postępowania prowadzonego przez inny organ administracji w rozumieniu obowiązujących przepisów. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawy, przy czym nie może budzić wątpliwości odrębność struktur organizacyjnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Dokonanie powyższych ustaleń, zaaprobowanych przez WSA, stanowiło dla organów obu instancji punkt wyjścia do powtórnej oceny zasadności przyznania wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 w wysokości 2.028,68 zł, na rok 2012 r. w wysokości 1.916,03 zł, a na rok 2013 w wysokości 1.685,51 zł. W konsekwencji, analizując treść przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r poz. 1164 ze zm.), określającej zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich (art. 1 pkt 2a), nie sposób podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie o naruszeniu art. 7 ust. 1 i 2 w z w. z art. 19 ust. 1 tej ustawy. W tym zakresie wyjaśnić trzeba, że na gruncie omawianej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności (art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a). Celem pomocy w ramach Wspólnej Polityki Rolnej jest bowiem wspieranie podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność rolniczą na deklarowanych przez siebie gruntach. Dopłaty nie są natomiast przewidziane dla właścicieli, którzy dysponując jedynie tytułem własności, nie zajmują się sami produkcją rolną. Tę ostatnią okoliczność – w stanie faktycznym niniejszej sprawy – potwierdza treść uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] VIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 października 2015 r. o sygn. akt VIII U 2/14, w którym wskazano, że [...] w okresie pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie mógł w ocenie Sądu w spornym okresie prowadzić działalności rolniczej z uwagi na zły stan zdrowia. W rezultacie orzeczeniem tym nie wstrzymano [...] wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej od dnia 1 września 2010 r.

Uwzględniając powyższe powtórzyć trzeba, że wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy), a ponadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach poprzez stwierdzenie Sądu I instancji, że zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej nie mają obowiązku udzielania stronom postępowania porad prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa zarazem, że istotnie, zgodnie z tą regulacją, w postępowaniach, o jakich mowa w ust. 1 tego przepisu, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Porównując przytoczoną regulację z zasadami ogólnymi wymienionymi w K.p.a. nie sposób jednak nie zauważyć że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej art. 7 in fine K.p.a. – co słusznie zauważył WSA. Konsekwencją odejścia od tej zasady jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W przepisie art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2015r. o sygn. akt II GSK 98/14). Wyłączenie we wskazanym przepisie zasady zawartej w art. 7 K.p.a. – podobnie jak zasady informowania – oznacza, że nie mógł się ostać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 omawianej ustawy. Należy przy tym podzielić stanowisko Sądu I instancji, że przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach ogranicza w sposób istotny zasadę informowania stanowiąc, że organy udzielają stosownych pouczeń wyłącznie na żądanie strony – przy czym wniosek taki nie został przez [...] złożony.

Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, że na gruncie przepisów wyznaczających kompetencje organu w sprawach dotyczących wsparcia dla producentów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obowiązuje zasada działania organu na wniosek zainteresowanego (art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach). Wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej zawiera oświadczenie i zobowiązanie związane z płatnością, której dotyczy. Oświadczenia te obejmują przede wszystkim powierzchnię działek ewidencyjnych, w stosunku do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności oraz informacje o sposobie wykorzystania działek rolnych. Na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie omawianych płatności spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach. Jednakże za treść merytoryczną wniosku, w tym w szczególności w zakresie żądania płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca.

Odnosząc się jeszcze raz do zarzutu sformułowanego w pkt 2 skargi wyjaśnić trzeba, że obowiązki organu wynikające z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, nie mogą być tak dalece posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. Dlatego należy podzielić ocenę Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zostały naruszone powyższe przepisy ustawy o płatnościach. Inne rozumienie zakwestionowanych norm postępowania oznaczałoby, że organ w istocie musiałby podejmować czynności z urzędu, prowadzące do konwalidacji niezgodnego z prawdą oświadczenia wnioskodawcy, a to nie należy do obowiązków organu. Takie działanie organów podważałoby sens przepisów dyscyplinujących wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nieznajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2017 r. o sygn. akt II GSK 399/16).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozostawiono Sądowi I instancji – na podstawie art. 254 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.

-----------------------

2