Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1637/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1637/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Andrzej Irla, Sędziowie: WSA Ewa Michna, Asesor WSA Beata Cieloch (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2007r., sprawy ze skarg Z. E., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 23 września 2004r Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, i z dnia 23 września 2004r Nr [...], w przedmiocie odmowy rozpoznania sprawy z trybie odwoławczym, - s k a r g i o d d a l a -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23.09.2004 r., nr [...] , Dyrektor Izby Skarbowej w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] .06.2004 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł , iż postanowieniem z dnia [...] .06.2004r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w opłacie skarbowej z tytułu umowy kupna-sprzedaży zawartej w dniu [...].11.1998 r. Powyższe postanowienie zostało doręczone małżonce podatnika w dniu [...] .07.2004 r. w sposób przewidziany przez art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm., ).Ponadto organ wskazał ,iż zgodnie z art. 236 §2 Ordynacji podatkowej zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Termin do wniesienia zażalenia obliczony w sposób przewidziany w art. 12 §1 Ordynacji podatkowej upływał w niniejszej sprawie dnia [...].07.2004 r. We wniosku o przywrócenie terminu jak również w oświadczeniu z dnia [...].07.2004 r. skarżący podał, iż postanowienie zostało doręczone jego żonie w dniu [...].07.2004 r., która przekazała je skarżącemu w dniu [...].07.2004 r. (w tym też dniu podatnik zapoznał się zarówno z faktem wydania przedmiotowego postanowienia jak również z jego treścią). Organ II instancji stwierdził, iż w związku z powyższym nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.

W dniu 23.09.2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wydał postanowienie nr [...] o odmowie rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym z powodu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ podał, że w przedmiotowej sprawie termin do złożenia zażalenia upłynął w dniu [...] .07.2004 r., natomiast zażalenie z daty [...].07.2004 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono w urzędzie skarbowym w dniu [...] .08.2004 r. Wniosek zaś o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia załatwiono odmownie.

W skargach na powyższe postanowienia skarżący Z. E. wniósł o stwierdzenie ich nieważności, względnie o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniom zarzucił:

- naruszenie przepisów art. 120, 120 §1 oraz 124 Ordynacji podatkowej -poprzez naruszenie zasady praworządności nakazującej organom podatkowym działanie na podstawie przepisów prawa, jak również poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą nakazującą organom podatkowym podejmowanie działań mających na celu pogłębianie zaufania podatnika do organów państwa - a to wobec pominięcia okoliczności, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] .06.2004 r. - jako wydane z oczywistym i rażącym naruszeniem przepisów art. 165a i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej - jest dotknięte sankcją nieważności z mocy prawa.

- naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, iż "nie można zgodzić się, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony"

Na uzasadnienie swoich twierdzeń w kwestii nieważności postanowienia pełnomocnik skarżącego podał, że w świetle art. 165a Ordynacji podatkowej odmowa wszczęcia postępowania następuje gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub gdy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, zdaniem skarżącego, żadna z powołanych przesłanek nie zachodziła.

Dodatkowo w skardze na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, odnośnie naruszenia art. 162 §1 Ordynacji podatkowej , pełnomocnik podał, że organ II instancji w sposób całkowicie nieuzasadniony uznał, że "nie można zgodzić się, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony" z tej jedynie przyczyny, iż "podatnik błędnie obliczył upływ w dniu [...] .07.2004 r. siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia". W literaturze przedmiotu ugruntowane jest stanowisko, że przywracanie terminów nie jest przedmiotem uznania administracyjnego. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy obowiązany jest ustalić jaka była przyczyna uchybienia terminu, a w razie potrzeby, kiedy przyczyna ta ustała, ewentualnie wezwać podatnika, aby okoliczności te wykazał. Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest przy tym dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu, przy czym dotyczy to przypadków, kiedy strona, dokonując danej czynności, działała w subiektywnym błędnym przeświadczeniu, iż robi to poza terminem. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę na pierwsze z w/w postanowień organ wskazał, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia faktu nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, organ podał, że podane przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia mogą być rozpatrzone w przypadku załatwienia sprawy w trybie nadzoru przewidzianego w art. 247 Ordynacji podatkowej, natomiast przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu w trybie odwoławczym, a tryb ten uregulowany w art. 233 i następne Ordynacji nie przewiduje uchylenia bądź zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji z powodu jego nieważności. Organ zaznaczył także, iż w rozstrzygnięciu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia z przyczyn formalno - prawnych nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie o merytorycznych aspektach sprawy, które mogłyby stanowić przedmiot postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargę na drugie zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wskazał, że konsekwencją uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie, chyba że strona domaga się przywrócenia terminu, a wniosek ten zostanie uwzględniony. W przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został załatwiony odmownie, czego konsekwencją było wydanie postanowienia w trybie art. 228 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej o odmowie rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym z powodu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz.1269 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada ,czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.

Na wstępnie podkreślenia wymaga ,iż przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd były postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 23.09.2004 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oraz w konsekwencji o odmowie rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym, a nie jak wskazywał w skardze skarżący postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] .06.2004 r. ,co do którego podniesiono zarzut nieważności postępowania.

Jak wynika z akt podatkowych, Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] .06.2004 r., doręczone zostało w dniu [...] .07.2004 r. przesyłką pocztową skierowaną do podatnika. Przesyłkę tę odebrała żona podatnika, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. W końcowej części postanowienie to zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zażalenia( dowód potwierdzenia k. 118 akt podatkowych). Stosownie do treści art. 149 Ordynacji podatkowej - w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Ten zastępczy sposób doręczania pism znajduje zastosowanie w każdym przypadku czasowej nieobecności adresata w mieszkaniu. W przedmiotowej sprawie skarżący nie kwestionuje, że przesyłka została prawidłowo doręczona żonie. Należało więc uznać doręczenie za zgodne z wyżej cytowanymi przepisami, a zatem prawidłowe i w stosunku do skarżącego prawnie skuteczne. Rozpoczął się więc bieg terminu do wniesienia zażalenia. Data doręczenia jest więc miarodajna dla oceny, czy środek odwoławczy został wniesiony w ustawowym terminie. Twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że przesyłka została odebrana w dniu [...] .07.2004 r. nie znajdują poparcia w zebranym materiale dowodowym (potwierdzenie odbioru przesyłki) i nie mogą być uznane za wiarygodne. Z punktu widzenia oceny skuteczności doręczenia są one poza tym bez znaczenia. Jeżeli skarżący miał jakiekolwiek wątpliwości kiedy nastąpiło doręczenie przesyłki mógł zwrócić się o odpowiednią informację do placówki pocztowej. Zauważyć także należy, że okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania.

Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wskazać należy, że również ten zarzut uznać należy za chybiony. Wskazany przepis stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). W orzecznictwie przyjmuje się, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok NSA z dnia 18.08.2000 r., III SA 1716/99, niepubl.). Taką przeszkodą może być siła wyższa . W przedmiotowej sprawie żona jak twierdził sam skarżący w dniu 26.07.2004 r. przekazała mu przesyłkę, a więc skarżący miał jeszcze jeden dzień, aby złożyć zażalenie. W dniu [...].07.2004 r. nie zaszły żadne okoliczności, które uniemożliwiłyby skarżącemu dokonanie tych czynności. Z tego względu słusznie organy podatkowe przyjęły, że w sprawie brak jest przesłanek warunkujących pozytywne rozpatrzenie wniosku. Reasumując należy stwierdzić, że postanowienie z dnia 23.09.2004 r., którym Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, jest zgodne z prawem. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia obligowało organy podatkowe także do wydania postanowienia w trybie art. 228 §1 pkt 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej . Wskazać należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia zażalenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie tego terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (tak m.in. wyrok NSA z dnia 6.06.2003 r., SA/Bk 271/2003). Na zakończenie także zauważyć należy, że zarzucenie organom podatkowym w trakcie postępowanie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i w konsekwencji odmowy rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym, iż nie uwzględniły faktu, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] .06.2004 r. jest, zdaniem pełnomocnika skarżącego, nieważne, nie mogło mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania. Podnoszone przez pełnomocnika skarżącego zarzuty są de facto zarzutami, które podlegałaby rozpoznaniu w drodze zażalenia. Uchybienie terminu do jego wniesienia skutkuje natomiast niemożnością merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu jest postępowaniem incydentalnym, w którym bada się tylko przesłanki uzasadniające jego przywrócenie. Ponieważ przesłanki te nie zostały spełnione i organ odmówił przywrócenia terminu a następnie wydał postanowienie o odmowie rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym, zarzuty podnoszone przeciwko postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].06.2004 r. nie podlegaj ą rozpoznaniu. Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w [...] przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień, a tym samym uznając skargi za nieuzasadnione w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o ich oddaleniu. Zarządzając połączenie spraw dotyczących odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i odmowy rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym z powodu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oparto się na art. 111 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprawy te pozostawały bowiem ze sobą w związku nie tylko faktycznym, który wynikał z materiału dowodowego sprawy, będącego podstawą ustalenia stanu faktycznego, ale i prawnym, który dotyczył treści stosunku, którego stroną był podatnik.