Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 1021/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art.246 par 1 pkt 2 w zw. z art. 260 par 1 i art. 249a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 1021/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016 r. w zakresie odmowy częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

W. S. złożył w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Odpis powyższego orzeczenia został doręczony wnioskodawcy w dniu 25 stycznia 2016 r. (zpo k-44).

W. S. w dniu 1 lutego 2016 r. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego (k-32-43).

We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czwórką dzieci oraz rodzicami.

Oświadczył, że na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze jego rodziców w kwocie po 1.088,62 zł, zasiłki rodzinne na dzieci – w łącznej wysokości 643 zł oraz wyliczony na podstawie tzw. hektarów przeliczeniowych teoretyczny dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego dla celów podatku rolnego w wysokości 1.071,29 zł. Wskazał, że tak ustalony, łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 3.891,53 zł miesięcznie. Podał, że posiada dom o powierzchni 200 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha (5,1755 ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6 ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu pieniężnego, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje około 150 zł miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 zł miesięcznie, telefon – około 80 zł miesięcznie, wywóz śmieci – 160 zł miesięcznie oraz dojazdy dzieci do szkoły w kwocie około 70 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni.

Do stałych wydatków skarżący zaliczył również konieczne leki dla starszych i schorowanych rodziców, w tym tlen (kłopoty z oddychaniem), insulinę (cukrzyca) oraz pieluchy, w wysokości około 600 zł miesięcznie. Do innych koniecznych kosztów utrzymania zaliczył koszty ubezpieczenia budynków w wysokości 470 zł rocznie, zakup węgla – 850 zł rocznie, wywóz nieczystości – około 600 zł rocznie, podatki od nieruchomości – 594 zł rocznie, szczepienie psów – 100 zł rocznie, przegląd kominiarski – 150 zł rocznie.

Dodatkowo oświadczył, że jego stan zdrowia obecnie się pogorszył i nie pozwala na dalsze prowadzenie gospodarstwa rolnego, a na leczenie nie ma pieniędzy.

W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący wskazał, że miesięczny dochód w wysokości 486,44 zł na osobę w rodzinie jest wystarczającym dowodem do uznania, że rodzina żyje w ubóstwie. Ponadto stwierdził, że jego stan zdrowia znacznie się pogorszył - w stanie zawałowym trafił do szpitala, gdzie stwierdzono u niego wadę serca, co oznacza, że jest niezdolny do pracy w gospodarstwie. Wskazał, że obecnie zalega z płatnościami z tytułu podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości na kwotę 746,50 oraz odsetki, a z tytułu wywozu śmieci - 478,60 zł. Jednocześnie cofnął wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu oraz wniósł o uchylenie postanowienia referendarza sądowego w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi.

Do pisma załączył kserokopie decyzji podatkowych i postanowień Wójta, dotyczących sytuacji finansowej rodziny oraz kserokopie dokumentacji medycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Należy stwierdzić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą, wniesioną po tej dacie, dlatego stosownie do treści art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Zgodnie z tym przepisem, rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy wydanych na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz", Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).

Należy podkreślić, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 26/11).

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych (czy tylko od wpisu sądowego od skargi). Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa).

W niniejszej sprawie wpis sądowy od wniesionej skargi wynosi 100 zł.

W ocenie Sądu, referendarz zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że deklarowany dochód rodziny skarżącego wynosi 3.891,53 zł miesięcznie, natomiast prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne zaspakaja bieżące potrzeby rodziny.

Podkreślić należy, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, a więc bierze się również pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym.

Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2010, s. 571, tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt I OZ 781/14).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego należy utrzymać w mocy.

Jednocześnie, stosownie do treści art. 249a cytowanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznanie prawa pomocy umarza się.

W niniejszej sprawie skarżący w sprzeciwie cofnął wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 oraz art. 249a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.