Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1048/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

C. B. (dalej jako "Skarżący") wnioskiem z dnia [...] listopada 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2016 r. poz. 708, ze zm., zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową).

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Organ odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2757/19) uchylił zaskarżoną decyzję Organu z dnia [...] października 2019 r.

Organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

Organ ustalił następujący stan faktyczny:

- Skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w S. w dniu [...] stycznia 2017 roku i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

- Skarżący pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od [...] lutego 1989 roku do [...] grudnia 1989 roku w Wydziale [...] WUSW w W. Całkowity okres służby wynosił 27 lat, 10 miesięcy i 26 dni, z czego okres służby na rzecz państwa totalitarnego – 10 miesięcy i 13 dni.

- Skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Nie stwierdzono kar dyscyplinarnych, ani prowadzonych postępowań karnych czy karno-skarbowych. Był również członkiem Nieetatowej Grupy [...].

- Organ uznał, że służba Skarżącego miała charakter krótkotrwały w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz, że wykonywał on zadania i obowiązki rzetelnie.

- Organ uznał jednak, że nie zaistniał "szczególnie uzasadniony wypadek", bowiem Skarżący angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Komórka, na rzecz której Skarżący pełnił służbę, zajmowała się kontrwywiadem, a więc zapobiegała dywersji ideologicznej pochodzącej z państw członkowskich NATO oraz krajów kapitalistycznych.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. i wniósł o uchylenie decyzji Organu z dnia [...] stycznia 2021 roku.

W uzasadnieniu wniesionej skargi podniósł, że Organ zbyt lakonicznie odniósł się do uwag WSA w Warszawie, zawartych w wyroku z dnia 21 sierpnia 2020 roku, nie wskazując jakie osiągnięcia mogłyby wyróżnić Skarżącego na tle pozostałych funkcjonariuszy. W ocenie Skarżącego w zaskarżonej decyzji nie znalazły się również argumenty wskazujące, że warunki pełnienia jego służby nie pozwalają zastosować art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie podał żadnych faktów ani dowodów w tym aspekcie. Skarżący wskazał również, że Sąd nakazał ustalić czy funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji. Tymczasem Organ nie udowodnił udziału w jakichkolwiek działaniach tego typu. Jedynym jego argumentem stał się ogólny opis działalności komórki, do której należał Skarżący oraz przybliżenie historii rozpoczęcia jego służby. Organ nie potrafił wskazać ani jednego zdarzenia, faktu bądź nawet minimalnego incydentu zawierającego choćby najmniejsze zaangażowanie Skarżącego w prace w tej jednostce. W ocenie Skarżącego Organ nie udowodnił, że służba charakteryzowała się jakimkolwiek bezpośrednim zaangażowaniem w realizację działań państwa totalitarnego; służba skarżącego nie miała konotacji negatywnych w aspekcie ludzkim ani państwowym i nie powinna zaważyć na rzetelnej służbie w wolnej Polsce.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Organu została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepis art. 8a ust. 1 ww. ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Decyzja ta ma przy tym charakter fakultatywny i uznaniowy.

Ten ostatni element w sposób zasadniczy determinuje sądową kontrolę, ograniczając jej zakres do badania, czy organ ustalił i rozważył istotne dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną.

Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA).

W ocenie Sądu istotnym jest, że niniejsza sprawa jest już po raz kolejny rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także inne sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

Związanie wskazaniami sądu administracyjnego oznacza powinność ścisłego, przy zachowaniu wszelkich zasad postępowania wyjaśniającego, wypełnienia zaleceń sądu, przy wyeliminowaniu jakichkolwiek niejasności czy choćby dwuznaczności, odnoszących się do ustaleń stanu faktycznego. Inny sposób procedowania czyniłby kontrolę sądową iluzoryczną i pozbawioną sankcji w postaci możności powtórnej weryfikacji stanowiska właściwego w sprawie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 119/2004).

Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Stanowi to bowiem gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu. Musi być więc konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że organ, wydając obecnie zaskarżone przez Skarżącego rozstrzygnięcie, nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednio wydanym wyroku tutejszego Sądu z dnia 21 sierpnia 2020 roku, naruszając w konsekwencji art. 153 p.p.s.a. Sprawa nadal nie została bowiem wystarczająco wnikliwie rozważona przez organ administracji, a wyniki jej analizy nie znajdują odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji.

Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ nie wykazał przekonująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uznał, że już samo wykonywanie przez skarżącego zadań dla [...] Wydziału [...] WUSW w W. skutkuje niezaistnieniem przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie ustalił bowiem w jakie formy działalności angażował się Skarżący i czy były one bezpośrednio ukierunkowane na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji . Sam fakt pełnienia służby we wspomnianej jednostce nie uzasadnia jeszcze przyjęcia takiej konstatacji. Organ nie dokonał zatem jakiejkolwiek indywidualizacji oceny służby Skarżącego, wbrew wyraźnym zaleceniom wynikającym z utrwalonej linii orzeczniczej. W ocenie Sądu, uznać należy, że - wbrew stanowisku Ministra - wnikliwa analiza materiału dowodowego przedstawionego w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Na uwagę zasługuje fakt, że podejmując służbę "dla totalitarnego ustroju" w roku 1989, skarżący miał zaledwie 23 lata. Trudno sobie wyobrazić, że tak młodemu człowiekowi, na samym początku służby, powierzono by zadania mające na celu ochronę totalitarnego ustroju, "zapobieganie dywersji ideologicznej, pochodzącej z krajów NATO oraz krajów kapitalistycznych" (vide odpowiedź na skargę k.8). Jeżeli jednak było inaczej, organ powinien udowodnić wagę zadań, powierzanych nowoprzyjętemu i młodemu wiekiem, funkcjonariuszowi. Dlatego w pełni zasadny jest zarzut naruszenia przez organ art.107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia dpstatecznie i nie przekonuje, dlaczego została ona podjęta w odniesieniu do indywidualnej sytuacji skarżącego.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie jednoznacznie wykazać kryteria przyjętego rozstrzygnięcia, którymi kierował się rozpatrując wniosek Skarżącego o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Minister zgodnie z art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu i dokona raz jeszcze oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek, umożliwiających zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.