Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3236/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 c w zw. z art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz [...] kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku L.D. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].06.2007 r., wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Inspektorat w N., obejmującego należności z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne za lipiec 1999 r. w kwocie [...] zł plus należne odsetki za zwłokę.

W celu realizacji należności objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia [...].01.2016 r., wydanym na podstawie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym W.

Pismem z dnia [...].05.2016 r. pełnomocnik L.D., wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego; we wniosku wskazał na upływ terminu przedawnienia egzekwowanego obowiązku.

Postanowieniem z dnia [...].06.2016 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił Stronie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Pełnomocnik Strony, pismem z dnia [...].07.2016 r. złożył zażalenie. Domagając się uchylenia skarżonego postanowienia zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie i odmówienie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy postępowanie podlegało umorzeniu z uwagi na brak wymagalności obowiązku.

W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, ponieważ tytuł wykonawczy został doręczony Zobowiązanemu w dniu 03.02.2016 r., już po upływie biegu terminu przedawnienia. Zwrócił uwagę na fakt, iż na kopercie w której w dniu 05.09.2007 r. organ egzekucyjny przesłał Zobowiązanemu odpis m.in. tytułu wykonawczego nr [...], znajduje się adnotacja: "adresat wyprowadził się", tymczasem w tym okresie L.D. mieszkał i był zameldowany pod adresem ul. S. [...],[...] W.. Pełnomocnik wskazał, że przedmiotowa przesyłka nie była zgodnie z art. 44 k.p.a. dwukrotnie awizowana. Poddał również w wątpliwość prawidłowość doręczenia Zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po zapoznaniu się z argumentacją zawartą w zażaleniu oraz aktami przedmiotowej sprawy postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. – stosownie do treści art. 1386 ust. 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 i art. 59§1 pkt 2 ustawy z dn. 17 września 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2016. 599 ze zm. ) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ wskazał, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.

Zgodnie z art. 59 § 1 w/w ustawy, postępowanie egzekucyjne umarza się z przyczyn wymienionych w pkt 1 -10, tj. jeżeli:

1) obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał;

3) egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Wystąpienie powyższych okoliczności powoduje, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w danej sprawie jest niedopuszczalne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje również fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego; z treści art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej wynika, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W przedmiotowej sprawie, pełnomocnik L.D., w piśmie z dnia [...].05.2016 r. wskazał na przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienioną w art. 59 § 1 pkt 2, tj. wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku z powodu jego przedawnienia.

Odnosząc się do zarzutu Strony, będącego przedmiotem niniejszego rozpoznania, Organ zauważył, że zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.) obowiązującym przed dniem 01.01.2003 r., należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym było mowa w art. 24 ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W wyniku wejścia w życie ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych otrzymał brzmienie: "należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d".

W wyniku wejścia w życie powyższej nowelizacji, zaistniały wątpliwości jaki termin przedawnienia zobowiązań należy stosować do składek i innych należności, które powstały przed zmianą przepisów, ale nie uległy przedawnieniu. Pierwotnie stanowisko doktryny w tym zakresie było korzystne dla płatników składek, gdyż przyjmowano, że do zaległości z tytułu składek powstałych do końca 2002r. należy stosować pięcioletni termin przedawnienia. Zagadnienie to zostało jednak przesądzone na rzecz obowiązywania 10- letniego okresu przedawnienia. Rozstrzygnięcia takie przyjął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 02.07.2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 oraz w uchwale z dnia 08.07.2008 r. sygn. akt I IJZP 4/08. Sąd Najwyższy przyjął, że z braku regulacji intertemporalnej w przepisach zmieniających ustawę, nie można wyprowadzać wniosku, iż zmienione przepisy znajdują zastosowanie jedynie do "nowych zaległości", a przyjęcie odmiennego poglądu naruszałoby zasadę lex retro non agit. Sąd Najwyższy podkreślił, że ogólna reguła prawa intertemporalnego stanowi, że w razie wątpliwości czy należy stosować ustawę dawną czy nową - pierwszeństwo znajduje ustawa nowa. Tak więc brak szczególnej regulacji nie oznacza luki w prawie co do przepisów międzyczasowych, lecz wskazuje na potrzebę zastosowania reguły bezpośredniego stosowania ustawy nowej. W ocenie Sądu Najwyższego przedłużenie okresu przedawnienia nie stanowi także naruszenia art. 42 ust. I Konstytucji RP. Treść art. 43 i art. 44 Konstytucji RP, choć dotyczy przedawnienia, nie pozwala również przyjąć, że istnieje konstytucyjne "prawo do przedawnienia", czy choćby ekspektatywa takiego prawa. Przedstawiony pogląd został zaaprobowany zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 06.04.2011 r. sygn. akt II UK 313/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.02.2011 r. sygn. akt II GSK 247/10).

Od dnia 01.01.2012 r., art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązuje w brzmieniu nadanym przez art. 11 pkt 1 ustawy z 16 września 201 Ir. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378). Niniejsza ustawa skróciła termin przedawnienia należności z tytułu składek oraz tych nienależnie opłaconych o połowę - do pięciu lat z dotychczasowych dziesięciu. Tym samym przedawnienie zaległości składkowych, którego bieg rozpoczął się 1 stycznia 2012r. lub później, wynosi pięć lat. Nie oznacza to jednak, że automatycznie wszystkie należności składkowe po 31 grudnia 201 lr. przedawnią się po upływie skróconego okresu. Bowiem od ogólnej zasady ustawodawca przewidział wyjątek wprowadzając przepis intertemporalny, tj. art. 27 ust. 1 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którym m.in. do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którego bieg rozpoczął się przed dniem I stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01.01.2012 r. Zgodnie natomiast z ust. 2: "Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu".

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził ,iż do zaległości z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].06.2007 r., należy stosować dziesięcioletni okres przedawnienia liczony od dnia w którym stała się wymagalna. Powyższa zaległość nie była przedawniona w dniu podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania ww. należności, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. w dniu doręczenia upomnienia nr [...] z dnia [...].04.2007 r.

Stosownie do dyspozycji art. 15 ustawy egzekucyjnej, Wierzyciel wezwał L.D. do uregulowania składki na ubezpieczenia społeczne za lipiec 1999 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz pouczył Stronę o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w przypadku nieuregulowania dobrowolnie należności. Upomnienie nr [...], zostało doręczone pod adresem zamieszkania Zobowiązanego w dniu 07.05.2007 r., jednakże L.D. nie wykonał ciążącego na nim obowiązku i nie uregulował dobrowolnie na rzecz Wierzyciela dochodzonej należności. Doręczenie skarżącemu upomnienia było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony według art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdarzenie to spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia, gdyż doręczenie upomnienia zmierza do wyegzekwowania należności, jest ono zatem elementem postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Upomnienie zmierza bowiem do ujawnienia przez wierzyciela zamiaru egzekucji należności, przy czym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia (por. wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 18.12.2012 r. sygn. akt III SA/Wr 432/12, WSA w Poznaniu z dnia 14.07.2011 r. sygn. akt I SA/Po 829/10, WSA w Lublinie z dnia 09.12.2009 r. sygn. akt I SA/Lu 562/09).

Odnośnie znaczenia dla sprawy przedawnienia zobowiązania składkowego, kwestii doręczenia Zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nr [...], Organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest wszczynane wcześniej niż egzekucja. Zastosowanie środków egzekucyjnych poprzedzone jest bowiem takimi czynnościami jak między innymi sporządzenie tytułu wykonawczego, jak również wstępne badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej i wymogów tytułu egzekucyjnego przez organ egzekucyjny w trybie art. 29 ustawy egzekucyjnej. Chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej). Stosownie natomiast do treści art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest więc wcześniej niż sama egzekucja.

Kwestia prawidłowości doręczenia odpisów tytułów wykonawczych nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia dla oceny przedawnienia zaległości składkowej, ponieważ samo doręczenie upomnienia nr [...] z dnia [...].04.2007 r., przerwało bieg terminu przedawnienia, zaś postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało skutecznie wszczęte i do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone, trwa stan zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności faktyczne i prawne, Organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].06.2016 r., nr [...].

Działając w imieniu Skarżącego jego pełnomocnik na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 w zw. z art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.) zaskarżył w całości postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. Naruszenie art. 43 k.p.a. przez błędne uznanie, że upomnienie z dnia [...] kwietnia 2007 r. zostało odebrane przez L.D., a tym samym nastąpił skutek doręczenia, podczas gdy pismo to zostało odebrane przez nieznaną Skarżącemu osobę, która nie przekazała Skarżącemu pisma, a ponadto osoba ta nie należy do grona osób wymienionych w art. 43 k.p.a.

2. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym nie wyjaśnienie, kto odebrał upomnienie z dnia [...] kwietnia 2007 r. to, czy był to Skarżący, czy inna osoba uprawniona, zgodnie z art. 43 k.p.a.

3. Naruszenie art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tj. niewyjaśnienie kto odebrał upomnienie nr [...], czy była to osoba uprawniona zgodnie z art. 43 k.p.a. oraz czy przekazała pismo Skarżącemu.

4. Naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jedn. Dz.U. 2016 r. poz. 599 ze zm. (dalej jako: EgzAdmU) poprzez jego niezastosowanie i odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo przedawnienia.

Ponadto zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm. (dalej jako: u.s.u.s.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że Skarżący został zawiadomiony o czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, a zatem doszło do zawieszenia biegu przedawnienia, podczas gdy Skarżący nigdy nie otrzymał upomnienia nr [...], co oznacza, że bieg przedawnienia nie został zawieszony.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Na wypadek kwestionowania twierdzeń Skarżącego, dotyczących tego, że to nie jego podpis widnieje na potwierdzeniu odbioru upomnienia nr [...] na podstawie art. 84 k.p.a. wniósł o powołanie biegłego grafologa na okoliczność, czy podpis zawarty na upomnieniu nr [...] należy do Skarżącego.

Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W pierwszej kolejności podniesiono, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. błędnie uznał, że upomnienie nr [...] zostało doręczone Skarżącemu. Zgodnie z art. 46 k.p.a.: "Odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia". Na potwierdzeniu odbioru z dnia 7 maja 2007 r. faktycznie widnieje data i podpis, jednak nie zostały one nakreślone przez L.D. W rzeczywistości Skarżący i jego pełnomocnik dowiedzieli się o upomnieniu nr [...] dopiero w toku niniejszego postępowania. Po zapoznaniu się z aktami sprawy okazało się, że Skarżący nie jest w stanie ustalić komu zostało doręczone upomnienie, ponieważ podpis złożony na potwierdzeniu odbioru jest nieczytelny.

Z całą pewnością jednak nie jest to podpis Skarżącego. W takiej sytuacji pismo powinno zostać doręczone jednej z osób wymienionych w art. 43.k.p.a., tj. dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Ponadto przepis wymaga aby o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadomić adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jednak taka czynność nigdy nie została dokonana. Co więcej Skarżący nie jest w stanie ustalić do kogo ten podpis należy, gdyż jest on nieczytelny. Tym samym nie można uznać, że doręczenie nastąpiło uprawnionej do tego osobie, zgodnie z art. 43 k.p.a.

Również odwrotna strona potwierdzenia odbioru z dnia 7 maja 2007 r. nie zawiera oznaczenia, czy pismo zostało doręczone adresatowi, pełnomocnikowi, czy dorosłemu domownikowi. Osoba która odebrała Upomnienie nr [...] nigdy nie przekazała tego pisma Skarżącemu, który dowiedział się o jego istnieniu dopiero w toku niniejszego postępowania. Tym samym należy uznać, że doręczenie to jest nieskuteczne i nie rodzi skutków prawnych.

Przechodząc do omawiania kolejnego naruszenia należy stwierdzić, że Organ naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a przede wszystkim tego, kto odebrał upomnienie nr [...], czy osoba ta była do tego uprawniona oraz czy przekazała pismo L.D.. Organ zupełnie przeoczył fakt, że na potwierdzeniu odbioru Upomnienia nr [...] nie widnieje podpis Skarżącego, lecz innej osoby. Z uwagi na to, że podpis ten jest nieczytelny Skarżący nie jest w stanie ustalić tożsamości tej osoby. Tym samym nie wiadomo, czy była to osoba uprawniona do odbioru pism adresowanych do L.D. Organ całkowicie zaniechał wyjaśnienia powstałych wątpliwości, niejako automatycznie przyjmując, że pismo doręczono Skarżącemu. Pewne jednak jest to, że osoba, która odebrała to pismo nigdy nie przekazała go L.D. Tym samym nie było podstaw do uznania, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Opisane powyżej zachowanie Organu naruszyło także art. 80 k.p.a. uznaniu, że fakt doręczenia Skarżącemu upomnienia jest udowodniony, mimo iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na poczynienie takich ustaleń.

Powyżej opisane uchybienia doprowadziły do naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 EgzAdmU polegającym na odmowie umorzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego, mimo iż doszło do jego przedawnienia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że bieg przedawnienia został zawieszony z powodu doręczenia L.D. upomnienia nr [...]. Jednak jak zostało szczegółowo przedstawione powyżej, pismo to nigdy nie zostało doręczone Skarżącemu. Tym samym nigdy nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia, wobec czego podlegało ono umorzeniu.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu do 30 grudnia 2011 r. "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6". W niniejszej sprawie należności z tytułu składek stały się wymagalne w lipcu 1999 r. Oznacza to, że uległy przedawnieniu w lipcu 2009 r.

Kolejne naruszenie jest również konsekwencją opisanych powyżej uchybień i polega na niewłaściwym zastosowaniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s.. Zgodnie z tym przepisem: "Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Organ zastosował powyżej przytoczony przepis pomimo tego, że nie doszło do sytuacji przewidzianej w tym przepisie, gdyż dłużnik nigdy nie został zawiadomiony o pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, a zatem nie mogło dojść do zawieszenia biegu przedawnienia.

Skarżący podniósł, że zgodnie z orzecznictwem ,,Art. 15 u.p.e.a. przewiduje, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, te, co do zasady, nie może być wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Postępowanie rozpoczęte bez dopełnienia tego obowiązku podlega umorzeniu. Wobec czego, upomnienie to należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe’’ – III AUa 1025/12, Lex nr 1293634. Tym samym z uwagi na niedoręczenie upomnienia Skarżącemu, postępowanie egzekucyjne nie powinno być wszczęte.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

In principio wskazać należy, że kwestia prawidłowego doręczenia upomnienia ma podstawowe znaczenie dla oceny, czy w sprawie nastąpiło przedawnienie należności objętej postępowaniem egzekucyjnym.

W aktach administracyjnych sprawy (k. 2) widnieje kserokopia potwierdzenia odbioru w dniu 7 maja 2007 r. pisma – znak sprawy [...], p. [...], które zostało opatrzone podpisem (nieczytelnym) doręczającego. Z dokumentu tego nie wynika komu przesyłkę – i w jakim trybie – doręczono.

Oceniając prawidłowość sporządzenia tego dokumentu wskazać należy, że trudno w ogóle stwierdzić, czy potwierdzenie odbioru dotyczy upomnienia z dnia [...].04.2007 r. (k. 1 akt adm.), które nosi sygnaturę [...], albowiem potwierdzenie odbioru przesyłki określa zupełnie inny znak sprawy i to wpisany różnymi charakterami pisma: jeden to [...], drugi [...] – żaden zaś nie jest tożsamy z oznaczeniem sygnatury upomnienia.

Trudno też uznać za prawidłowe uzupełnienie oznaczenia ,,dnia’’ – p. 210.

Są to błędy popełnione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych inspektorat w N.

Kolejnych nie ustrzegł się doręczyciel, albowiem nie wiadomo komu w dniu 7 maja 2007 r. doręczył przesyłkę, a mianowicie, czy adresatowi, który twierdzi, że nigdy korespondencji nie przyjął, czy dorosłemu domownikowi. Z racji braku wypełnienia stosownych rubryk nie wiadomo kto przyjął przesyłkę.

Reasumując, wskazany wyżej dokument – nie poświadczony zresztą ,,za zgodność z oryginałem’’ – nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., albowiem nie odpowiada wzorcowi ustalonemu przez ustawodawcę. Braki zostały wyżej opisane i nie ma potrzeby ich powtarzania.

Mając powyższe na względzie w sytuacji kiedy Skarżący kwestionuje złożenie na k. 2 akt administracyjnych podpisu w potwierdzeniu odbioru pisma –należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, kto przesyłkę przyjął rozpoczynając od przesłuchania w charakterze świadka doręczyciela.

Należy również ustalić, kto wówczas był dorosłym domownikiem i czy pokwitował przesyłkę zobowiązują się do oddania jej adresatowi (tego oświadczenia warunkującego prawidłowość stosowania art. 43 k.p.a. brakuje w formularzu ,,potwierdzenia odbioru"). Kto był wówczas dorosłym domownikiem można ustalić uzyskując informację w urzędzie meldunkowym.

Dopiero w kolejnym etapie należy rozważyć konieczność ustalenia, czy przesyłkę przeznaczoną dla Skarżącego nie pokwitował sąsiad/sąsiadka Skarżącego.

Nie ulega wątpliwości, że pierwszą jednak czynnością, w sprawie powinna być analiza, czy dowód doręczenia w dniu 7.05.2007 r. korespondencji w ogóle dotyczył upomnienia, bo – jak wyżej wskazano – sygnatury są różne, a data ,,p. 210’’ – niczego nie wyjaśnia. W tym celu należy przesłuchać w charakterze świadka osobę, która korespondencję ze Skarżącym zainicjowała, sporządziła i wysłała ,,Potwierdzenie odbioru’’ wraz z upomnieniem.

Organowi prowadzącemu uzupełniające postępowanie wyjaśniające pozostawia się kwestię dopuszczenia dowodu z opinii biegłego grafologa, czego Sąd – z przyczyn proceduralnych – uczynić nie mógł.

W zależności od treści wyjaśnień można dopiero rozważyć kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia; tak więc na obecnym etapie postępowania kwestia oceny naruszenia przepisów prawa materialnego jest przedwczesna.

Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.