Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 185/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7 w zw. z art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 189d
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 85 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1967
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w [...] (zwany dalej "WLW"), po rozpatrzeniu odwołania L. S., prowadzącego [...]., od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] (zwanego dalej "PLW") z dnia [...] dot. postępowań w sprawie nałożenia kary pieniężnej o łącznej wysokości 23 400 zł za naruszenie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego:

I. uchylił zaskarżoną decyzję w części, w której nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 16 400 zł, wymierzoną na podstawie § 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2.05.2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. 2014 r. poz. 629), zwanego dalej "rozporządzeniem z 2.05.2014 r." w związku z usuwaniem materiału kategorii 2 i 3 poza zatwierdzonym składowiskiem, jeżeli masa tych materiałów przekracza 1 000 kg;

II. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 11 000 zł za usuwanie materiału kategorii 2 w ilości przekraczającej 1 000 kg niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1069/2009";

III. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniach 22-27.09.2021 r. PLW przeprowadził kontrole w zakładzie [...] (zwanego dalej "zakładem"), w toku których stwierdził:

- skrawki styropianu porozrzucane w pomieszczeniach socjalnych i technologicznych, nieszczelne drzwi zewnętrzne, zniszczone narożniki w miejscu wydawania asortymentu z chłodni, zniszczone ościeżnice drzwi w pomieszczeniach socjalnych, łuszczącą się farbę na suficie, zniszczony zlew przy stanowisku oparzania – co narusza wymagania zał. II rozdz. I ust. 1 oraz zał. II rozdz. II ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 852/ 2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.U. L 139 z 30.04.2004, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 852/2004", stanowiących, że "Pomieszczenia żywnościowe muszą być utrzymywane w czystości i zachowane w dobrym stanie i kondycji technicznej"; oraz "W pomieszczeniach, w których się przygotowuje, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze (z wyjątkiem miejsc spożywania posiłków oraz pomieszczeń wymienionych w rozdziale III, ale włączając pomieszczenia zawarte w środkach transportu), projekt i wystrój muszą umożliwiać dobrą praktykę higieniczną żywności, w tym ochronę przed zanieczyszczeniem między oraz podczas działań (...)";

- skupiska odchodów gryzoni, obecność żywego gryzonia w pomieszczeniu rozbioru, kopiec niezabezpieczonego ziarna znajdujący się na terenie zakładu, liczne martwe muchy w osłonach świetlnych w korytarzu technologicznym oraz pojedyncze martwe muchy w osłonach świetlnych pomieszczeń produkcyjnych, co narusza zał. II rozdz. IX ust. 4 rozporządzenia nr 852/2004, stanowiący że "Muszą istnieć odpowiednie procedury, aby zapewnić kontrole obecności szkodników. Muszą również istnieć odpowiednie procedury, aby zapobiec dostępowi zwierząt domowych do miejsc, gdzie żywność jest przygotowywana, przetwarzana lub przechowywana (lub w przypadku, gdy w szczególnych wypadkach właściwy organ dopuszcza taką możliwość, aby zapobiec możliwości spowodowania zanieczyszczenia w wyniku takiego dostępu)";

- że nieopróżnione jelita wieprzowe pochodzące z uboju trzody chlewnej w zakładzie były wywożone taczkami na posesję C. K.; według informacji uzyskanych od strony działalność dot. obróbki jelit była prowadzona przez C. K. od około roku jeden raz w miesiącu lub częściej; uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego po obróbce jelit trafiały z powrotem do zakładu, co wg. PLW narusza art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009, stanowiący że "Materiał kategorii 2: (...) jest usuwany na zatwierdzonym składowisku odpadów, po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej po trwałym oznaczeniu materiału wynikowego (...)" a "Materiał kategorii 3: (...) po przetworzeniu jest usuwany na zatwierdzonym składowisku odpadów (...)".

W dniu 27.09.2021 r. PLW wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzonych niezgodności, a w dniu 13.10.2021 r. przeprowadził przeważanie jelit wieprzowych przy użyciu legalizowanej wagi w innej ubojni znajdującej się pod jego nadzorem, ustalając że przy średniej wadze tuszy wynoszącej 91,16 kg średnia waga przewodu pokarmowego od żołądka do jelita grubego wynosi 8,76 kg. W toku prowadzonego równolegle postępowania w sprawie prowadzenia nielegalnej działalności w zakresie obróbki jelit przez C. K. PLW ustalił, że jelita pozyskiwane są od roku, raz w miesiącu, od 15 do 20 świń. Tym samym minimalna ilość jelit przekazanych przez kontrolowany podmiot do zakładu nieuprawnionego wynosiła 1576,8 kg (8,76 kg x 15 szt. x 12 miesięcy).

W dniu 25.10.2021 r. PLW przeprowadził kontrolę sprawdzającą usunięcie niezgodności wykrytych podczas poprzedniej kontroli, w toku której:

- ustalił, że tylko część nieprawidłowości została usunięta;

- stwierdzono nieszczelność przy drzwiach zewnętrznych z pomieszczenia wydawania do odbiorców półtusz, zniszczony sufit w pomieszczeniu uboju część brudna, w zlewie przy stanowisku oparzania ślady korozji i nieporządek, ślady korozji na sterylizatorze, brak rejestru dot. wagi pozyskanych półtusz wieprzowych.

W czasie kolejnej kontroli w dniach 29-30.10.2021 r. PLW stwierdził, że:

- jeden z odbiorców półtusz wieprzowych, Z. P., przekazywał odpady (skórki wieprzowe, kości) do magazynu ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego zakładu; wg. oświadczenia do protokołu kontroli odpady przekazywane są do rzeźni za zgodą strony jeden do dwóch razy w roku;

- pomieszczenie mycia samochodów zostało wykorzystane tymczasowo jako magazyn żywca.

W dniu 24.11.2021 r. PLW przeprowadził kolejną kontrolę, w toku której stwierdził rozbieżności w dokumentacji dotyczącej ilości ubitych świń, tj.: 99 świń w dokumentacji nadzoru lekarsko-weterynaryjnego i 97 świń w dokumentacji zakładowej.

Następna kontrola została przeprowadzona w dniu 25.11.2021 r. Stwierdzono wówczas m.in., że na placu przed zakładem znajdował się samochód ze sprzętem do wiercenia instalacji gazowych, nieużywany od ponad miesiąca, samochód odbierający z zakładu uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego wjechał i wyjechał z terenu zakładu tą samą drogą, wyznaczoną zgodnie z projektem technologicznym do przewozu produktów pochodzenia zwierzęcego – w tym przypadku półtusz i mięsa, osoby niebędące pracownikami zakładu bez właściwej odzieży ochronnej wchodziły do pomieszczeń zakładu i prowadziły załadunek półtusz na samochód należący do zakładu, niewłaściwie prowadzono mycie i dezynfekcję samochodu należącego do zakładu, służącego do transportu półtusz oraz magazynu żywca – co narusza zapisy art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 852/2004, stanowiącego że "Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze opracowują, wykonują i utrzymują stałą procedurę lub procedury na podstawie zasad HACCP".

Strona nie wnosiła zastrzeżeń do protokołów z ww. kontroli (poza jednym dotyczącym rozmiaru nieszczelności w drzwiach).

Mając na uwadze powyższe w dniu 27.11.2021 r. PLW wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzonych niezgodności, a następnie decyzją z dnia 23.12.2021 r. nakazał usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w trakcie kontroli przeprowadzonych w zakładzie. Strona nie wniosła odwołania.

W dniu 21.01.2022 r. organ I instancji, w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas ww. kontroli przeprowadzonych w zakładzie w okresie od 22.09.2021 r. do 25.11.2021 r. wydał w niniejszej sprawie decyzję nr 8/BŻ/2022, nakładając na stronę karę pieniężną o łącznej wysokości 23.400 zł, w tym:

- 2.000 zł za niespełnienie wymagań określonych w rozporządzeniu nr 852/2004 w załączniku II w rozdziale I, II i IX;

- 5.000 zł za niespełnienie wymagań określonych w art. 5 rozporządzenia nr 852/2004;

- 16.400 zł za usuwanie materiału kategorii 2 lub kategorii 3 poza zatwierdzonym składowiskiem odpadów, o którym mowa w art. 13 lit. lub art. 14 lit. c rozporządzenia nr 1069/2009.

Zgodnie z przepisem art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16.12.2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1753), zwanej dalej "ustawą z dnia 16.12.2005 r.", decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od ww. decyzji nr 8/BŻ/2022 strona podniosła zarzuty:

1. błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez uznanie, że: na terenie zakładu występują uchybienia - podczas gdy nieprawidłowości były na bieżąco usuwane po ich stwierdzeniu przez inspektorów PLW; plac ubojni użyczany jest jako miejsce parkingowe dla samochodu firmy budowlanej - podczas gdy strona nie zawierała z żadnym podmiotem umów o takim zakresie; materiał kat. 2 oraz kat. 3 zakład usuwa poza składowiskiem odpadów przekraczając 1000 kg - podczas gdy PLW nie dokonywał pomiaru wagi;

2. błędnego zastosowania art. 27 w związku z art. 26 ust 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16.12.2005 r., § 1 pkt 9 i 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14.06.2017 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1182), zwanego dalej "rozporządzeniem z 14.06.2017 r.", oraz § 3 pkt 2 lit. f rozporządzenia z 2.05.2014 r. i wymierzenie kary pieniężnej w łącznej wysokości 23 400 zł.

WLW, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał że w realiach niniejszej sprawy rodzaj i liczbę naruszeń dokumentuje decyzja nr 135/BŻ/2021 z 23.12.2021r., a prowadzone przez PLW postępowanie było prawidłowe i zgodne z wymogami prawa. Prawidłowo ustalono i oceniono stan faktyczny, a w prowadzonym postępowaniu zapewniono stronie udział. Karę pieniężną nałożono zgodnie z art. 26 ust. 1 lit a ustawy z dnia 16.12.2005 r. – z uwagi na naruszenie wymagań w zakresie dotyczącym produktów pochodzenia zwierzęcego określonych w rozporządzeniu nr 852/2004 oraz z art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11.03.2004 r. – z uwagi na naruszenie wymagań w zakresie dotyczącym ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego określonych w rozporządzeniu nr 1069/2009. Stwierdzone w zakładzie nieprawidłowości naruszały wymagania przepisów art. 5 ust. 1, zał. II rozdz. I ust. 1, zał. II rozdz. II ust. 1, zał. II rozdz. IX ust. 4 rozporządzenia nr 852/2004. Zgodnie z § 1 pkt 9 tego rozporządzenia za niespełnienie wymagań określonych w rozporządzeniu nr 852/2000 w załączniku II w rozdziale I, II i IX nakłada się karę w wysokości od 2 000 do 33 000 zł. Natomiast zgodnie z § 1 pkt 10 tego rozporządzenia za niespełnienie wymagań określonych w art. 5 tego rozporządzenia nakłada się karę w wysokości od 1 000 zł do 33 000 zł. Tym samym PLW ustalił wymiar kary, oceniając zarówno stopień ryzyka spowodowany przez stwierdzone nieprawidłowości, jak i fakt, że strona nie podjęła skutecznej współpracy w celu dostosowania zakładu do wymagań weterynaryjnych i wyeliminowania wszystkich nieprawidłowości. W zakładzie nie zapewniono właściwego stanu higienicznego oraz technicznego pomieszczeń i urządzeń, nie zapewniono zabezpieczenia przed dostępem szkodników oraz dostępem do zakładu osób postronnych. W zakładzie zatwierdzonym, jakim niewątpliwie jest przedmiotowa ubojnia, muszą być opracowane, wykonywane i utrzymywane procedury opracowane na podstawie zasad HACCP oraz stosowane dobre praktyki higieniczne i produkcyjne, w celu zapewnienia produkcji bezpiecznej żywności.

Organ odwoławczy wskazał, że dwie pierwsze kary (w wysokości 2 000 i 5 000 zł) zostały nałożone w sposób prawidłowy, a ustalone nieprawidłowości, zgodnie z przepisami rozporządzenia z 26.05.2017 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego, skutkują obowiązkiem ich wymierzenia.

Co do trzeciej z nałożonych kar powołano art. 85a ust 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1421), zwanej dalej "ustawą z dnia 11.03.2004 r.", zgodnie z którym kto prowadząc działalność nadzorowaną usuwa produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego niezgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu nr 1069/2009, podlega karze pieniężnej. Powiatowy Lekarz Weterynarii wymierza w drodze decyzji administracyjnej karę, której wysokość określa rozporządzenie z dnia 2 maja 2014 r., zgadzając się jednocześnie z zarzutami strony odnośnie błędnie wskazanej jednej z podstaw prawnych przedmiotowej decyzji, tj. § 3 pkt 2 lit. f właśnie powołanego rozporządzenia – który nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym ustalonym przez organ pierwszej instancji. Jelita z treścią stanowiące uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2, powinny zostać usunięte w sposób wskazany w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009, tj.: "a) jest usuwany jako odpady w drodze spalania: (i) bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub (ii) po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego; b) jest utylizowany lub usuwany w drodze współspalania, jeżeli materiał kategorii 2 jest odpadem: (i) bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub (ii) po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego; c) jest usuwany na zatwierdzonym składowisku odpadów, po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej po trwałym oznaczeniu materiału wynikowego; d) jest stosowany do wytwarzania nawozów organicznych lub polepszaczy gleby wprowadzanych do obrotu zgodnie z art. 32 po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeżeli zajdzie taka potrzeba, i po trwałym oznaczeniu materiału wynikowego; e) jest kompostowany lub przekształcany w biogaz: (i) w następstwie przetworzenia w drodze sterylizacji ciśnieniowej i trwałego oznaczenia materiału wynikowego; lub (ii) w następstwie przetworzenia lub bez przetworzenia, w przypadku obornika, przewodu pokarmowego i jego treści, mleka, produktów na bazie mleka i siary, jaj i produktów jajecznych, jeżeli właściwy organ uznał, że nie stwarzają one ryzyka dla rozprzestrzeniania poważnej choroby zakaźnej f) jest stosowany w glebie bez uprzedniego przetworzenia, w przypadku obornika, treści z przewodu pokarmowego oddzielonej od przewodu pokarmowego, mleka, produktów na bazie mleka i siary, jeżeli właściwy organ uznał, że nie stwarzają one ryzyka dla rozprzestrzeniania poważnej choroby zakaźnej; g) w przypadku materiału pochodzącego ze zwierząt wodnych, jest kiszony, kompostowany lub przekształcany w biogaz; h) jest stosowany jako paliwo do spalania po uprzednim przetworzeniu lub bez przetworzenia; lub i) jest stosowany do wytwarzania produktów pochodnych, o których mową w art. 33, 34 i 36, i wprowadzony do obrotu zgodnie z tymi artykułami". W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że zakład strony, prowadzący działalność w zakresie uboju trzody chlewnej i rozbioru mięsa wieprzowego, nie ma możliwości usunięcia ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego zgodnie z ww. art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009, i tym samym zobligowany jest do przekazania ich uprawnionemu zakładowi. Jednocześnie kompetencją organu nie jest narzucanie podmiotowi nadzorowanemu sposobu zagospodarowania powstałych w trakcie produkcji ubocznych produktów zwierzęcego. W związku z powyższym właściwą podstawą do wymierzenia kary pieniężnej jest § 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 2.05.2014 r., w którym wysokość kary pieniężnej zależy od masy materiału usuniętego niezgodnie z rozporządzeniem 1069/2009. PLW wyliczył w drodze przeważania jelit wieprzowych w zakładzie średnią wagę przewodów pokarmowych z dziesięciu świń, tj. 8,76 kg. Strona nie zgodziła się z wagą materiału przekazywanego do nieuprawnionego zakładu ustaloną przez organ I instancji. Z informacji zawartych w protokole kontroli z dnia 25.10.2021 r. wynika, że wg. prowadzonego w zakładzie rejestru dot. wagi żywca przywożonego do uboju, we wrześniu 2021 r. przywieziono do zakładu 131 328 kg żywca. Zgodnie z danymi przekazywanymi przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w [...], liczba świń ubitych we wrześniu 2021 r. w zakładzie wynosiła 1 191. Tym samym można ustalić średnią wagę świni kierowanej do uboju, tj. 110 kg. Przewód pokarmowy wraz z zawartością, zgodnie z literaturą naukową stanowi u świń 6,99% masy przedubojowej zwierząt (na podstawie "Higiena mięsa" autor: Edmund Prost, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1985). Tym samym średnia waga przewodu pokarmowego świni ubitej we wrześniu 2021 r. w zakładzie wynosiła 7,69 kg. Strona nie kwestionowała ustaleń stanu faktycznego w zakresie przekazywania przewodów pokarmowych z treścią w ilości od 15 do 20 świń miesięcznie, w czasie 12 miesięcy nieuprawnionemu podmiotowi – C. K. Masa przekazanych materiałów wynosiła od 1 384,2 kg do 1 845,6 kg. W związku z powyższym, zgodnie z § 3 pkt 2 lit. b tiret czwarty rozporządzenia z dnia 2.05.2014 r., jeżeli masa produktów przekroczyła 1 000 kg nakłada się karę w wysokości 11 000 zł. Z tych też względów, WLW podjął rozstrzygnięcie z pkt I i II, zmieniając w części zaskarżoną decyzję. Dodatkowo przywołano art. 189d K.p.a., zawierający dyrektywy wymiaru kary, podkreślając że stwierdzone nieprawidłowości miały wpływ nie tylko na bezpieczeństwo żywności, ale i rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych zwierząt. Bezsporne dla organu II instancji pozostają fakty stwierdzenia w zakładzie nieprawidłowości, w tym trwających przez długi okres czasu, oraz ich częściowa eliminacja w następstwie działań PLW.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skierował L. S., domagając się uchylenia w całości decyzji organu I oraz II instancji i podnosząc zarzuty naruszenia przepisów:

1. postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego przez organy, na skutek niewywiązania się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a nadto na skutek błędnej i dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organy obu instancji;

2. prawa materialnego, tj. art. 27 w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16.12.2005 r. w zw. z § 3 pkt 2 lit. f rozporządzenia z dnia 2.05.2014 r., z § 1 pkt 10 w zw. z § 1 pkt 9 rozporządzenia z dnia 14.06.2017 r. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, niewyjaśnienie w sposób dostateczny stanu faktycznego oraz dokonanie błędnych ustaleń prowadzących do wadliwego zastosowania przepisów prawa i obciążenia niezasadnymi karami.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji kreuje nieprawdziwy i krzywdzący obraz prowadzonego przez niego zakładu ubojowego. Kontrola została przeprowadzona w toku bieżącej działalności ubojni, zatem nie można było uniknąć sytuacji, w której występowały zabrudzenia. Kontrole były przeprowadzane w krótkich odstępach czasu, dlatego nie było możliwe, by skutecznie doprowadzić do osiągnięcia wymagań w pełnym zakresie. Wszelkie stwierdzane nieprawidłowości były na bieżąco usuwane, zakład jest na bieżąco myty i sprzątany. Natomiast kondycja techniczna pomieszczeń wynika z bieżącej eksploatacji, a stwierdzone nieprawidłowości były stopniowo usuwane. Skarżący sumiennie i w jak najszybszym możliwym czasie reagował na nakazy i zalecenia Inspekcji Weterynaryjnej. Za nieprawdziwe skarżący uznał stwierdzenie, że nie podjął skutecznej współpracy w celu dostosowania prowadzonego przez siebie zakładu do wymagań weterynaryjnych i wyeliminowania wszystkich nieprawidłowości. Wymierzone kary są nieadekwatnie wysokie do stopnia naruszeń. W trakcie kontroli na teren zakładu podjechał własnym środkiem transportu Z. P., który bez wiedzy i zgody skarżącego wyrzucił do kontenera odpady pochodzenia zwierzęcego. W zakresie użyczenia miejsca parkingowego dla samochodu firmy budowlanej skarżący nie zawierał z żadnym podmiotem umowy użyczenia ani żadnej innej umowy – co organ pominął. Ustalono, że skarżący usuwał materiał 2 i 3 kategorii poza zatwierdzonym składowiskiem odpadów, którego masa przekroczyła 1000 kg, podczas gdy nie zważono opróżnionych jelit. Organ wskazał jedynie wagę nieoczyszczonych jelit na przykładzie tuszy wieprzowej pozyskanej po uboju o średniej wadze. Są to wyliczenia szacunkowe, a nie rzetelne dane uzyskane po dokonaniu ważenia na terenie zakładu – co jest dla strony rażąco niesprawiedliwe. Wobec braku spełnienia wymogów z art. 77 § 1 K.p.a. doszło również do naruszenia słusznego interesu strony (art. 7 K.p.a.). Organ błędnie ustalił stan faktyczny, wskazując, że nieopróżnione jelita wieprzowe były wywożone taczkami na posesję C. K. – w sytuacji, gdy osoba ta odbierała nieopróżnione jelita (które nie były przez skarżącego sprzedawane ani nieodpłatnie oddawane na rzecz osób trzecich) z zakładu we własnym zakresie i na własne potrzeby. Pozostała część jelit składowana była w kontenerze na terenie zakładu. Działania podejmowane przez C. K. były wyłącznie w jego zakresie, a skarżący nie podejmował żadnych czynności na rzecz C. K., co podnosił w odwołaniu i co zostało całkowicie pominięte przez organ II instancji. Pominięto okoliczność, iż skarżący nigdy wcześniej nie był karany, co więcej zaprzestał naruszeń, więc pouczenie byłoby zgodne z zasadą proporcjonalności. Ponadto, wszelkie nieprawidłowości były usuwane na bieżąco, zatem doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dokonanie błędnej i dowolnej oceny zgromadzonego materiału w zakresie dotyczącym kar pieniężnych w wysokości 2000 zł i 5000 zł, wymierzonych w ramach tiret 1 i 2 decyzji organu I instancji, zarzut ten opierał się m.in. na twierdzeniach, że kontrola została przeprowadzona w toku bieżącej działalności ubojni, zatem nie można było uniknąć sytuacji, w której występowały zabrudzenia; kontrole były przeprowadzane w krótkich odstępach czasu, dlatego nie było możliwe, by skutecznie doprowadzić do osiągnięcia wymagań w pełnym zakresie; wszelkie stwierdzane nieprawidłowości były na bieżąco usuwane, zakład jest na bieżąco myty i sprzątany; kondycja techniczna pomieszczeń wynika z bieżącej eksploatacji, a stwierdzone nieprawidłowości były stopniowo usuwane; skarżący sumiennie i w jak najszybszym możliwym czasie reagował na nakazy i zalecenia PLW, podejmując współpracę w tym zakresie.

W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Nieprawidłowości opisane w ramach tiret 1 i 2 decyzji organu I instancji, utrzymanej w tym zakresie w mocy przez organ odwoławczy, zostały stwierdzone w czasie poszczególnych kontroli przeprowadzanych na przestrzeni ok. 2 miesięcy (w okresie 22.09-25.11.2021 r.), i opisane szczegółowo w sporządzonych protokołach kontroli, do których skarżący zasadniczo nie wnosił zastrzeżeń (poza jednym dotyczącym rozmiaru nieszczelności w drzwiach). Uchybienia te zostały także udokumentowane na fotografiach. Skarżący nie wniósł również odwołania od decyzji PLW z dnia 23.12.2021 r., nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom skarżącego nie można twierdzić, że nieprawidłowości, stwierdzone w zakładzie ubojni bydła i trzody, takie jak: brak zabezpieczenia przed dostępem szkodników i stwierdzone w związku z tym np. skupiska kału gryzoni, obecność żywego gryzonia w pomieszczeniu rozbioru, martwe muchy w osłonach świetlnych, a także porozrzucany styropian m.in. w korytarzach technologicznych na wysokości linii dla półtusz, zniszczone narożniki przy wydawaniu asortymentu z chłodni, zniszczone ościeżnice, łuszcząca się farba na suficie w pomieszczeniu produkcyjnym, zniszczony zlew przy stanowisku oparzania, ślady korozji i zabrudzeń – były wyłącznie efektem bieżącej działalności i zjawiskiem normalnym (jak zdaje się wywodzić skarżący) w tego rodzaju zakładzie. Nie ulega wątpliwości, że ubój bydła i trzody, jako stanowiący element procesu produkcji żywności, musi spełniać ściśle określone, wysokie wymagania jeśli chodzi o zachowanie zasad higieny. Ich spełnienie ma bowiem bezpośredni wpływ na zdrowie konsumentów. Z całą pewnością stwierdzone uchybienia nie mogły zostać zbagatelizowane przez organ, a ponieważ wiązały się z naruszeniem wymagań określonych przepisami art. 5 ust. 1, zał. II rozdz. I ust. 1, zał. II rozdz. II ust. 1, zał. II rozdz. IX ust. 4 rozporządzenia nr 852/2004, zasadnie nałożono za nie kary pieniężne na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16.12.2005 r. W ocenie Sądu dla stwierdzenia naruszeń i konieczności wymierzenia kar nie mają znaczenia powoływane przez skarżącego okoliczności związane z tym, że Z. P. wyrzucił do kontenera odpady pochodzenia zwierzęcego bez wiedzy i zgody skarżącego, który ponadto nie zawierał z żadnym podmiotem umowy użyczenia (ani żadnej innej) w zakresie miejsca parkingowego dla samochodu firmy budowlanej. To skarżący jako prowadzący określoną działalność jest zobowiązany w taki sposób ją zorganizować, aby tego rodzaju zjawiska jak te opisane przez organy, na terenie zakładu nie występowały. Poza tym należy zauważyć, że z oświadczenia Z. P. złożonego do protokołu z dnia 30.10.2021 r. wynika, że odpady przywiózł za zgodą skarżącego.

Trzeba podkreślić, że kara pieniężna jest nakładana za samo stwierdzenie określonego naruszenia. Jego ewentualne późniejsze usunięcie (choć w tym przypadku, jak słusznie zwróciły uwagę organy, nie następowało to w pełnym zakresie w czasie kolejnych etapów kontroli, co wynika choćby z protokołu z dnia 25.10.2021 r.) może mieć wpływ jedynie na wysokość kary (w ramach uwzględnienia dyrektyw jej wymiaru), ale nie na sam fakt jej wymierzenia.

Nie można także zgodzić się z zarzutem, że kary za omawiane uchybienia (wymierzone w ramach tiret 1 i 2 decyzji organu I instancji) były zbyt wygórowane i nieadekwatne do stwierdzonych naruszeń. Organy wzięły pod uwagę i prawidłowo oceniły istotne okoliczności wpływające na wymiar administracyjnej kary pieniężnej (art. 189d K.p.a.), a zważywszy na charakter i wagę tych naruszeń oraz przewidziane w § 1 pkt 9 i 10 rozporządzenia z dnia 14.06.2017 r. granice kar, jakie mogły zostać wymierzone, tj. odpowiednio od 2000 zł do 33 000 zł i od 1000 zł do 33 000 zł, kary w wysokości 2000 zł i 5000 zł z pewnością nie mogą zostać uznane za wygórowane.

Jeśli chodzi o trzecią z kar jednostkowych, wymierzoną na podstawie art. 85 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11.03.2004 r., w tym zakresie organ odwoławczy zreformował rozstrzygnięcie organu I instancji uznając, że jelita z treścią stanowiące uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2, powinny zostać usunięte w sposób wskazany w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009. Zdaniem WLW zakład skarżącego, prowadzący działalność w zakresie uboju trzody chlewnej i rozbioru mięsa wieprzowego, nie ma możliwości usunięcia ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego zgodnie z tym przepisem i tym samym zobligowany jest do przekazania ich uprawnionemu zakładowi, a jednocześnie kompetencją organu nie jest narzucanie podmiotowi nadzorowanemu sposobu zagospodarowania powstałych w trakcie produkcji ubocznych produktów zwierzęcego, w związku z powyższym właściwą podstawą do wymierzenia kary pieniężnej jest nie § 3 pkt 2 lit. f, ale § 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 2.05.2014 r. W konsekwencji doprowadziło to do wymierzenia kary w niższej wysokości, tj. 11 000 zł, w miejsce orzeczonej przez organ I instancji kary 16 400 zł.

Ustalenia w powyższym zakresie wynikają z protokołu Nr 260401/3/2021 z dnia 22.09.2021 r., gdzie stwierdzono (na podstawie oświadczenia skarżącego), że z zakładu skarżącego taczkami wywożone są nieopróżnione jelita wieprzowe na posesję C. K., który od około roku prowadził w ten sposób obróbkę jelit, a po tej obróbce produkty uboczne trafiały z powrotem do zakładu. Z protokołu wynikało, że jelita wywożone były w ten sposób zwykle 1 raz w miesiącu, czasem częściej. W toku prowadzonego równolegle postępowania w sprawie nielegalnej działalności prowadzonej przez C. K. ustalono, że jednorazowo były to jelita pochodzące od 15-20 świń. Tej ostatniej okoliczności skarżący w toku postępowania (ani w odwołaniu, ani też w skardze) nie kwestionował. W skardze przyznał również (co wynikało także z jego oświadczenia złożonego do ww. protokołu z dnia 22.09.2021 r.), że C. K. rzeczywiście odbierał od niego nieopróżnione jelita.

Okolicznością, którą skarżący podważał w czasie postępowania (w tym również w skardze) był fakt, że organy dokonując ustalenia wagi przekazanych jelit nie dokonały faktycznego ich zważenia, ale oparły się na wyliczeniu wagi nieoczyszczonych jelit na przykładzie tuszy wieprzowej pozyskanej po uboju o średniej wadze, a zatem na wyliczeniach jedynie szacunkowych. W ocenie Sądu w zaistniałych okolicznościach, tj. w sytuacji gdy ustalenia odnośnie ilości jelit przekazanych C. K. odnosiły się do okresu przeszłego (przed wszczęciem kontroli), a jednocześnie niewątpliwym było, że takie zdarzenia w przeszłości miały miejsce, sposób ustaleń organów nie mógł być inny, tj. w szczególności nie mogło dojść na tym etapie do zważenia faktycznie przekazanych jelit. Należy przy tym zwrócić uwagę, że sposób ustalenia średniej wagi przewodu pokarmowego ubitej świni przyjęty przez organ I i organ II instancji różnią się między sobą o tyle, że pierwszy z tych organów dokonał przeważenia jelit wieprzowych dziesięciu losowo wybranych świń, uzyskując w tym zakresie średnią wartość 8,76 kg. Z kolei organ odwoławczy oparł się na ustaleniu, że do zakładu skarżącego w miesiącu wrześniu 2021 r. dostarczono 131 328 kg żywca, a liczba świń ubitych w tym miesiącu wynosiła 1191. A zatem średnia waga świni kierowanej do uboju to 110 kg. Odwołując się do danych naukowych, z których wynika, że przewód pokarmowy wraz z zawartością stanowi u świń 6,99% masy przedubojowej organ przyjął, że średnia waga przewodu pokarmowego świni ubitej w miesiącu wrześniu 2021 r. w zakładzie skarżącego wynosiła 7,69 kg. Przeliczając zatem liczbę miesięcy (12), liczbę świń przekazywanych miesięcznie (minimum 15) oraz tak ustaloną wagę przewodu pokarmowego świni organ II instancji ustalił, że minimalna łączna waga takich jelit przekazanych C. K. wyniosła 1384,2 kg. Organ odwoławczy oparł się zatem na danych bardziej korzystnych dla skarżącego. Ponownie przy tym podkreślenia wymaga, że w zaistniałej sytuacji nie było innej możliwości dokonania obliczeń w tym zakresie – tj. w oparciu o faktyczną masę jelit przekazanych C. K. Jednocześnie trzeba zauważyć, że ustalona wartość nie była wartością graniczną, ale w istotny sposób przewyższała próg określony przepisem § 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 2.05.2014 r. (1000 kg), stanowiącym w tym przypadku podstawę wymierzanej kary.

Dla wymierzenia tej kary nie ma w ocenie Sądu znaczenia także to, że C. K. prowadził działalność wyłącznie we własnym zakresie. W odniesieniu do stwierdzonego uchybienia istotne znaczenie ma sam sposób postępowania z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego, tj. niezgodny z tym określonym w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009.

Reasumując, w ocenie Sądu ustalenia faktyczne zostały dokonane w oparciu o wyczerpujący materiał dowodowy, który oceniono w sposób prawidłowy, co skutkowało również prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.