Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 330/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 95 pkt 1, art. 96
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 70 par. 1, par. 2, par. 3, art. 36
journal: Dz.U. 2007 nr 226 poz 1676
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych - tekst jednolity
article: art. 35, art. 91 par. 1, art. 100
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Adam Lipiński (sprawozdawca), Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. A., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...]. z dnia [...] października 2011 r., którą organ I instancji odmówił wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), przysługującego przez okres jednego roku, z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu decyzji Minister Obrony Narodowej wskazał, co następuje:

J. A. pełnił zawodową służbę wojskową w okresie od dnia [...] marca 2003 r. do dnia [...] sierpnia 2011 r., ostatnio na stanowisku sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...]. W związku ze zniesieniem tego sądu - Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. ustalił zainteresowanemu prawo do uposażenia w stanie spoczynku, którego płatnikiem od dnia [...] października 2010 r. jest wojskowy organ emerytalny w [...]. Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. ustalił J. A. nową wysokość uposażenia w stanie spoczynku od dnia [...] stycznia 2011 r. Minister Obrony Narodowej wypowiedzeniem z dnia [...] stycznia 2011 r. wypowiedział żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej i z upływem terminu tego wypowiedzenia – to jest z dniem [...] sierpnia 2011 r. J. A. został zwolniony z tej służby.

W dniu 11 października 2011 r. J. A. złożył do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] wniosek o wypłatę jednorazowo z góry świadczenia pieniężnego od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] sierpnia 2012 r., przysługującego żołnierzowi za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wojskowej na mocy art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r. odmówił przyznania tego świadczenia.

Zainteresowany odwołał się do Ministra Obrony Narodowej, który decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. podzielił zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

Minister Obrony Narodowej wskazał, iż zainteresowany pełnił nieprzerwanie służbę wojskową przez 8 lat, 6 miesięcy i 1 dzień. Zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 1 ustawy pragmatycznej prawo do żądanej należności nabywa także żołnierz niespełniający wymogu posiadania 15 lat nieprzerwanej czynnej służby wojskowej, jeżeli zwolnienie ze służby wojskowej nastąpiło w wyniku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy. Z tego względu zainteresowany spełnił, co do zasady, warunki wymagane do uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia.

Jednak ustawodawca wprowadził także przepisy wyłączające wypłatę powyższej należności w przypadku zbiegu z prawem do innych świadczeń. Z art. 96 ust. 3 pragmatyki wojskowej wyraźnie wynika, iż świadczenie, o którym mowa w art. 95 pkt 1, nie może być wypłacane razem ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym, przy czym wybór świadczenia należy do osoby uprawnionej. Natomiast J. A. domaga się wypłaty zarówno świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 pragmatyki wojskowej, jak i uposażenia w stanie spoczynku.

Z literalnego brzmienia art. 96 ust. 3 pragmatyki wojskowej nie wynika, iż pobieranie uposażenia sędziego w stanie spoczynku wyklucza możliwość wypłaty świadczenia przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Jednakże co innego wynika z wykładni celowościowej. Zaś organy administracji publicznej powinny, w ramach wykładni prawa, dążyć do rekonstrukcji celu, jaki zamierzał osiągnąć ustawodawca, wydając konkretne przepisy.

Prawo do świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, związane jest z pełnieniem zawodowej służby wojskowej, a nie ze sprawowaniem urzędu sędziego. Podobne w treści (tzn. uprawniające do otrzymywania całości uposażenia na ostatnio zajmowanym stanowisku, pomimo zaprzestania wykonywania obowiązków) uregulowanie dotyczące sędziów zawarte zostało w art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Regulacja dotycząca tylko sędziów jest jednak rozwiązaniem dalej idącym i korzystniejszym, ponieważ dopuszcza możliwość wypłaty świadczenia nie przez okres jednego roku, ale do ukończenia przez sędziego 65 roku życia.

W ocenie organu, celem regulacji zawartej w art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej, było niedopuszczenie do kumulowania korzyści finansowych w sytuacji wypłaty należności z budżetu państwa. Za wprowadzeniem ograniczenia w wypłacie tych należności, oprócz względów aksjologicznych, przemawiają także możliwości budżetu państwa. Ponieważ w przypadku sędziów - żołnierzy mamy do czynienia ze stosunkiem służbowym regulowanym dwoma odrębnymi ustawami, należy zatem dokonać systemowej wykładni przepisów. Ponadto, wypłaty świadczeń na rzecz wnioskodawcy organ emerytalny dokonuje ze środków publicznych, więc tym bardziej musi zbadać, czy wypłata ta ma prawne uzasadnienie.

Zgodnie z art. 32 § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 z późn. zm.) sędzia, który nabył prawo do emerytury i prawo do uposażenia w stanie spoczynku musi dokonać wyboru, czy chce otrzymywać świadczenie emerytalne (lub rentowe), czy uposażenia w stanie spoczynku. Uprawniony zatem jest wniosek, że z punktu widzenia funkcji jaką świadczenia te spełniają, ustawodawca postawił między nimi znak równości (dlatego wyłączył możliwość kumulowania tych świadczeń). Z tego względu brak w art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wyraźnego wskazania uposażenia w stanie spoczynku nie oznacza, że wolą ustawodawcy było dopuszczenie do zbiegu świadczenia, o którym mowa w art. 95 pkt 1 wyżej przywołanej ustawy, z uposażeniem sędziego w stanie spoczynku. Wręcz przeciwnie, biorąc pod uwagę, że świadczenia emerytalne oraz uposażenie w stanie spoczynku spełniają taką samą funkcję (tzn. zapewniają środki do utrzymania sędziego, który przestał być czynny), należy przyjąć, że powinny być tak samo potraktowane w kontekście zasady niekumulowania świadczeń.

Nie można także nie zauważyć, iż ustawodawca ustanowił zasadę, że w przypadku zbiegu prawa do świadczeń emerytalnych lub rentowych z kilku tytułów, jak również w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń z innymi świadczeniami wypłacanymi z budżetu państwa, a wynikającymi ze stosunku służbowego - wypłacane jest tylko jedno z tych świadczeń. Wskazują na to wyraźnie powołane wyżej przepisy, jak również art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), art. 117 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), art. 100 powołanej ustawy o ustroju sądów powszechnych, czy art. 3 ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o uposażeniu byłego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 75, poz. 356 ze zm.).

Odwołując się do wykładni systemowej, zastosować należy art. 2 Konstytucji RP, w którym jako dyrektywa, zarówno do stanowienia jak i stosowania prawa, zostały wskazane zasady sprawiedliwości społecznej. W ocenie organu koniecznym staje się odwołanie do sprawiedliwości w jej aspekcie dystrybutywnym, który polega na odpowiednim dzieleniu dóbr i rozłożeniu ciężarów pomiędzy poszczególne grupy społeczne w tej sferze stosunków społecznych, w której państwo występuje w roli dystrybutora. W tym kontekście należy rozważyć, czy istnieją argumenty przemawiające za tym, aby uprawnienia wynikające z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustawodawca chciał ukształtować inaczej dla sędziów - żołnierzy niż dla innych żołnierzy.

Spośród różnych formuł składających się na zasady sprawiedliwości społecznej trudno byłoby znaleźć taką, która przemawiałaby za dopuszczeniem do kumulacji spornych świadczeń. Niewątpliwie, kryterium zasługi było podstawą do przyznania wypłaty świadczenia w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu na ostatnio zajmowanym stanowisku i trudno byłoby z uwzględnieniem tego samego kryterium uzasadnić dalej idące wnioski. Przeciwko kumulacji wskazanych świadczeń przemawia także zasada: "każdemu według jego pracy", jak również zasada: "każdemu według jego potrzeb" - ponieważ dotyczą one tylko potrzeb uzasadnionych i koniecznych.

Ponadto z art. 32 wojskowej pragmatyki sędziowskiej oraz art. 100 powołanej ustawy o ustroju sądów powszechnych wynika, że sędziowie także zostali objęci zasadą niekumulowania świadczeń.

Organ II instancji w konkluzji swoich wywodów wskazał, iż trudnym, a może nawet niewykonalnym dla ustawodawcy zadaniem, jest wyraźne objęcie dyspozycją norm wszystkich możliwych do zaistnienia sytuacji. Dlatego, jeżeli organ stosujący prawo zetknie się ze sprawą, której ustawodawca wprost w przepisach nie uregulował, jest zmuszony dokonać wykładni przepisów prawa, sięgając do wszystkich dopuszczalnych reguł wykładni.

J. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Obrony Narodowej, żądając jej uchylenia wraz z decyzją organu I instancji, względnie żądając stwierdzenia nieważności decyzji podjętych przez oba organy.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego:

1) art. 95 pkt 1 i 96 ust. 1, 2, 3, 5 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez bezpodstawną odmowę wypłaty świadczenia o jakim mowa w tych przepisach, pomimo spełnienia przesłanek warunkujących jego wypłatę;

2) art. 100 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych i art. 96 ust. 3 wojskowej ustawy pragmatycznej w zw. z art. 2 w zw. z art. 12, 19 i 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i członków ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.) poprzez uznanie, że pobierane przez skarżącego uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest tym samym świadczeniem, co świadczenie emerytalne (lub rentowe), przewidzianym wojskową ustawą emerytalną oraz wymienionym w art. 96 ust. 3 ustawy pragmatycznej i jako takie wyłącza możliwość otrzymywania przez sędziego w stanie spoczynku świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, a w konsekwencji rażące naruszenie;

3) art. 96 ust. 2 pkt 1 i art. 96 ust. 3, 5 i 6 w zw. z art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej poprzez przyjęcie, że wypłata, jednorazowo z góry, na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego "in concreto" nie może nastąpić z uwagi na to, że wypłata tego świadczenia pieniężnego pozostaje w zbiegu ze świadczeniem emerytalnym lub rentowym, podczas gdy zbieg taki nie zachodzi, ponieważ nie tylko nie jest mu wypłacane żadne świadczenie emerytalno-rentowe, ale nawet nie nabył do takiego świadczenia prawa z uwagi na zbyt krótki staż pracy i służby wojskowej (poniżej 15 lat);

4) określonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne polegającej na pozbawieniu sędziów-żołnierzy przeniesionych w stan spoczynku z dniem 2 lipca 2010 r. w porównaniu do sędziów przechodzących w stan spoczynku przed tą datą oraz w porównaniu do pozostałych żołnierzy niebędących sędziami prawa do świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej oraz określonego w art. 96 ust. 5 prawa do wypłaty przedmiotowego świadczenia z góry, jednorazowo za okres 12 miesięcy;

5) bezpodstawne odwoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do art. 32 § 5 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz art. 100 § 6 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, które dotyczą zbiegu prawa do emerytury lub renty z uposażeniem w stanie spoczynku, a nie zbiegu świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej z uposażeniem w stanie spoczynku;

6) bezpodstawne i niczym nieuzasadnione odwołanie się w niniejszej sprawie do zasady anarchokomunizmu "każdemu według jego potrzeb", czy do konstytucyjnej zasady komunistycznej Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej określonej w art. 19 ust. 3 Konstytucji totalitarnego państwa PRL z 1976 r. "każdemu według jego pracy", z pominięciem obowiązujących konstytucyjnych zasad legalizmu i demokratycznego państwa prawa zawartych w art. 2 i 7 obecnie obowiązującej Konstytucji RP;

7) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu, iż wyrażony w piśmie przewodnim, za którym skarżący złożył wniosek do WBE o wypłatę świadczenia określonego w art. 95 pkt 1 ustawy pragmatycznej, pogląd prawny co do braku podstaw prawnych do zawieszenia wypłaty uposażenia w stanie spoczynku w związku z wypłatą przedmiotowego świadczenia jest wnioskiem o wypłatę obu świadczeń jednocześnie;

8) rażące naruszenie art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie zawodowej żołnierzy polegające na pozbawieniu skarżącego prawa wyboru określonego w tym przepisie, co jest z kolei następstwem rażącego błędu w ustaleniach faktycznych polegający na zupełnym ignorowaniu, w sposób celowy i świadomy, złożenia przez skarżącego wniosku o wypłatę świadczenia z art. 95 pkt 1 cyt. ustawy w trybie przewidzianym w art. 96 ust. 9 cyt. ustawy, zawierającego jasną i wyraźną wolę skarżącego, co do wypłaty tego właśnie świadczenia, co w świetle obligatoryjnych unormowań prawnych z art. 96 ust. 3 cyt. ustawy pozostawiających kwestie decyzji co do wyboru świadczeń konkurencyjnych tylko i wyłącznie dyskrecjonalnej woli wnioskodawcy, stanowi, poza rażącym naruszeniem art. 96 ust. 3 cyt. Ustawy, oczywiste i rażące naruszenie zasady opierania rozstrzygnięcia na prawdzie obiektywnej w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wszechstronny, mogące istotnie wpływać na wynik sprawy (art. 7, art. 80 i art. 77 § 1 Kpa). Art. 96 ust. 3 ustawy pragmatycznej nie nakazuje wyboru w sytuacji, gdy konkurencyjne świadczenie nie przynależy do władztwa WBE, miał być składany do WBE, tym bardziej, iż nie posiada ono żadnych władczych kompetencji w zakresie sędziowskiego stanu spoczynku;

9) naruszenie prawa materialnego - przepisu art. 95 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 3 w zw. z art. 96 ust. 4 "a contrario" ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie zawodowej żołnierzy - poprzez odmowę wypłaty świadczenia;

10) naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 96 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie zawodowej żołnierzy poprzez usankcjonowanie odmowy wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 95 ust. 1 cyt. ustawy skutkujące pozbawieniem skarżącego prawa do otrzymania wnioskowanego świadczenia jednorazowo i to z góry za okres 12 miesięcy;

11) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 19 i 20 Kpa w zw. z art. 36 a § 2 "a contrario" Prawa o ustroju sądów wojskowych w zw. z art. 97 § 9 ustawy pragmatycznej poprzez usankcjonowanie podejmowania decyzji merytorycznej o odmowie wypłaty świadczenia z art. 95 ust. 1 ustawy pragmatycznej zamiast obligatoryjnej wypłaty tego świadczenia i przekazania sprawy skarżącego w zakresie ewentualnego zakazu łączenia z owym świadczeniem, uposażenia z tytułu stanu spoczynku - organowi właściwemu, w sytuacji, gdy wobec treści wniosku skarżącego o wypłatę świadczenia z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie zawodowej żołnierzy oraz treści art. 95 ust. 3 cyt. ustawy ustanawiającej wyłączne i dyskrecjonalne prawo wyboru świadczenia konkurencyjnego - wnioskodawcy, uprawnienie do wykładni czy owo nieobjęte wnioskiem skarżącego, a zatem niewybrane, konkurencyjne świadczenie tj. uposażenie z tytułu sędziowskiego stanu spoczynku może być utożsamiane bądź nie ze świadczeniem emerytalnym o jakim mowa w hipotezie art. 95 ust 3 cyt. ustawy, a w konsekwencji kompetencja do ewentualnej decyzji zakazującej kumulacji pobieranego świadczenia z tytułu stanu spoczynku z wybranym świadczeniem z art. 95 ust. 1 ustawy pragmatycznej - przynależy innym organom, a nie WBE;

12) naruszenie prawa materialnego art. 96 ust. 3 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy poprzez błędną wykładnię tego przepisu przyjmującą, iż przepis ten w swojej hipotezie obejmuje zakaz łączenia świadczenia z art. 95 pkt 1 cyt. ustawy z pobieranym przez skarżącego uposażeniem z tytułu stanu spoczynku, w szczególności poprzez zakładanie, iż pojęcie "świadczenie emerytalne" występujące w hipotezie tego przepisu jest w istocie tożsame z pobieranym przez skarżącego uposażeniem z tytułu sędziowskiego stanu spoczynku. Wykładnia przedstawiona przez Ministra jest błędna. Na taką ocenę składają się następujące powody:

- Klauzula antykumulacyjna z art. 93 ust. 3 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy nie zawiera w swojej hipotezie wyłączenia z kumulacji ze świadczeniem z art. 95 pkt 1 - uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku o jakim mowa art. 100 § 1 - 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy - Prawo ustroju sądów wojskowych. Zatem wykładnia językowa jest zupełnie jednoznaczna i niebudząca wątpliwości także organów administracyjnych.

- Minister Obrony Narodowej, jako powody odejścia od semantycznej treści rzeczonego przepisu wskazał wymienione powody natury celowościowej, systemowej czy względy konstytucyjne. Niemniej, wbrew temu nie dokonał wykładni przepisu w jego obowiązującej treści z uwzględnieniem wskazanych metod, lecz w istocie bezprawnie przedsiębrał czynności prawotwórcze, zapełniające lukę prawna, którą dostrzegł, odwołując się w szczególności do innych przepisów z zupełnie innych ustaw, stosując tym samym niewyjawione formalnie rozumowanie "per analogiam" - niedopuszczalne na gruncie prawa administracyjnego i to na niekorzyść skarżącego. Pod pojęciem świadczenie emerytalne należy, krótko mówiąc, rozumieć emeryturę (zapewne wraz z dodatkami) tj. świadczenie pieniężne pobierane i należne tylko i wyłącznie osobie, która ma przyznane prawo do emerytury.

- Stan spoczynku nie może być utożsamiany ze świadczeniami emerytalnymi. Nie mieści się w kategorii ubezpieczeń społecznych sensu stricte, lecz należy do zabezpieczeń społecznych w szerokim znaczeniu (wyrok SN z 19 listopada 1999 r., II UKN 199/99, OSNAP 2001/4/129). Generalnie stosunek służbowy sędziego nie ustaje z chwilą przejścia sędziego w stan spoczynku. Dochodzi jedynie do zmiany jego charakteru, określanej jako ustanie stosunku pracy i odjęcie funkcji orzeczniczych. Stan spoczynku oznacza, że sędzia nie przestaje być sędzią, dochodzi do zmiany charakteru stosunku prawnego (stosunku służbowego), w jakim pozostaje z Państwem i sądem, w którym sprawował urząd (pełnił swoje obowiązki). Z istoty tej instytucji prawnej wynika, że cechą szczególną stanu spoczynku jest zaprzestanie wykonywania obowiązków orzeczniczych przez sędziego, jednakże przy zachowaniu statusu sędziego. Uwzględniając powyższe poglądy, należy stanowczo stwierdzić, iż uposażenie sędziego w stanie spoczynku wynika tylko i wyłącznie z posiadania statusu sędziego w stanie spoczynku i jest jego finansową emanacją, jego finansowym wyrazem. Uposażenie sędziego w stanie spoczynku nie ma nic wspólnego ze statusem emeryta.

- Zasada zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa nie odnosi się tylko do władzy ustawodawczej.

- Każdy żołnierz zawodowy posiadający prawo do świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy może otrzymać i pobrać to świadczenie jednorazowo z góry;

13) naruszenie prawa materialnego art. 96 ust. 3 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy oraz art. 100 § 1 - 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych poprzez błędną wykładnię tych przepisów zakładającą, iż uposażenie sędziego w stanie spoczynku jest uposażeniem tożsamym ze świadczeniem o jakim mowa w art. 95 pkt 1 ustawy o służbie zawodowej żołnierzy, podczas gdy nie istnieją ku temu żadne prawne podstawy;

14) rażące naruszenie przepisu postępowania tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 w zw. z art. 15 Kpa poprzez ewidentne niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, polegające na tym, iż Minister Obrony Narodowej w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się ani jednym zdaniem do zdecydowanej większości zarzutów stawianych przez skarżącego w jego odwołaniu od decyzji organu I instancji, nadto ograniczył się do bezmyślnego powielenia argumentacji organu pierwszej instancji, co czyni uzasadnienie jedynie pozornym dowodem przeprowadzonego rozumowania oraz zawarł w uzasadnieniu wewnętrznie sprzeczne ze sobą stanowiska, co czyni niepodobnym prześledzenie toku rozumowania organu oraz określenie przez stronę faktycznych podstaw prawnych rozstrzygnięcia;

15) rażące naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez formułowanie w uzasadnieniu wydanej i zaskarżonej decyzji, zamiast w jej sentencji, materialno - prawnych podstaw odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w niniejszej sprawie wskazanych wyżej naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w tym także w trybie stwierdzenia nieważności podjętych przez oba organy decyzji.

Stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, wbrew podniesionym w tym zakresie zarzutom skargi.

Zasadą jest, że żołnierz zawodowy, w myśl art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, pełni zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym w jednostce wojskowej, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 1 i art. 29 ust. 1, natomiast wyjątkowo może ją pełnić w rezerwie kadrowej (art. 19 ust. 1 pkt 2) lub w dyspozycji (art. 19 ust. 1 pkt 3). Przepisy powyższe mają zastosowanie do sędziów sądów wojskowych stosownie do treści art. 70 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (t. jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie prawa i obowiązki sędziów sądów wojskowych określają przepisy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Natomiast, zgodnie z art. 70 § 3 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, uposażenie sędziów sądów wojskowych określają przepisy o uposażeniu żołnierzy, z tym, że nie może być ono niższe od wynagrodzenia sędziów sądów powszechnych na stanowiskach równorzędnych, ustalonych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Kwestie uposażeniowe żołnierzy zawodowych uregulowane zostały w Rozdziale 5 "Uposażenie i inne należności pieniężne żołnierzy zawodowych" ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Stosownie do przepisu art. 72 ust. 1 tej ustawy, uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia, zaś w myśl ust. 2 tego przepisu, z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Uposażenie zasadnicze żołnierza zawodowego jest uzależnione od grupy uposażenia, do której zostało zaszeregowane zajmowane przez niego stanowisko służbowe, jak wynika z art. 78 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ponadto, w skład uposażenia wchodzą dodatki wymienione w art. 80 ust. 1 tej ustawy (specjalny, służbowy, za długoletnią służbę wojskową oraz motywacyjny), jak również określony w art. 80 ust. 2 ww. ustawy dodatek wyrównawczy, przysługujący jedynie żołnierzom będącym sędziami sądów wojskowych.

Wskazane regulacje, dotyczące ustalania wysokości uposażenia, należy zatem stosować również do żołnierzy zawodowych – sędziów sądów wojskowych, jednakże z uwzględnieniem przepisów ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych. Uprawnienie sędziego sądu wojskowego do uposażenia znajduje oparcie w przepisie art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w związku z art. 91 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisami prawo do uposażenia żołnierz zawodowy – sędzia wojskowy nabywa od dnia zajmowania stanowiska sędziego.

Powyższe rozważania prowadzą do jednoznacznego wniosku, że uprawnienia sędziego sądu wojskowego, który jest jednocześnie żołnierzem zawodowym, do uposażenia wynikają w pierwszej kolejności ze statusu sędziego, w drugiej zaś z pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wskazują również na specyfikę stosunku służbowego, w którym pozostaje sędzia sądu wojskowego, różniącego się od stosunku służbowego żołnierza zawodowego niebędącego sędzią. Stąd też nie można, jak to czyni skarżący, dokonywać wykładni przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych regulujących kwestie uposażeniowe, każdego z osobna i wyłącznie literalnie, lecz widzieć je w pewnym systemie, z uwzględnieniem specyfiki takiego stosunku służbowego. Należy w tym miejscu zauważyć, że zarówno tryb przyznania skarżącemu uposażenia oraz jego wysokość w czasie pełnienia przez niego służby wojskowej na stanowisku sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...], nie były przez niego kwestionowane. Skarżący nie podnosił kwestii, iż jego uposażenie w istocie wynika z dwóch odrębnych tytułów, a mianowicie z tytułu sprawowania urzędu sędziego oraz z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Tę odrębność skarżący zaczął wskazywać dopiero po przeniesieniu go w stan spoczynku.

Zgodnie z przepisem art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych w związku z art. 100 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, sędziemu, który został przeniesiony w stan spoczynku, w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, przysługuje do czasu osiągnięcia wieku 65 lat uposażenie w wysokości wynagrodzenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku. Nie ulega wątpliwości, iż takie uposażenie zostało skarżącemu przyznane decyzją Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] z dnia [...] września 2010 r., którego wysokości skarżący nie kwestionuje. Od dnia [...] października 2010 r. wypłaca je Wojskowe Biuro Emerytalne w [...]. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie istotny dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest tu sam fakt wypłacania tego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko organu, że okoliczność pozostawania skarżącego w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, nie jest samoistną podstawą do otrzymywania z tego tytułu uposażenia w wysokości i na zasadach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wymieniany posiada bowiem status sędziego w stanie spoczynku, który – jak wskazano już wcześniej – jest regulowany w pierwszej kolejności przez przepisy ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych i ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, w tym w aspekcie uposażeniowym. Przyjęcie, że uposażenie sędziów sądów wojskowych regulują odrębnie, zarówno ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i ustawa – Prawo o ustroju sądów wojskowych, doprowadziłoby do sytuacji przysługiwania sędziom sądów wojskowych, tak sprawujących urząd, jak i w stanie spoczynku, dwóch uposażeń – jednego z tytułu pełnienia służby wojskowej, a drugiego z tytułu sprawowania urzędu sędziego lub stanu spoczynku. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego wypłacenia dwóch uposażeń za wykonywanie czynności przez sędziego sądu wojskowego – żołnierza zawodowego.

Również wyłącznie na gruncie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, domaganie się przez skarżącego uposażenia tylko z tytułu pozostawania w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, po przeniesieniu w stan spoczynku, nie jest uprawnione. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, pełnienie służby wojskowej należy rozumieć jako wykonywanie zadań służbowych, nie można zaś utożsamiać go z samym pozostawaniem w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Należy mieć też na uwadze okoliczność, iż spełnianie żądań skarżącego prowadziłoby do nierównego traktowania sędziów wojskowych sprawujących swój urząd oraz sędziów w stanie spoczynku, którzy pozostają w stosunku zawodowej służby wojskowej. Ci pierwsi żołnierze zawodowi, pełniący służbę na stanowisku sędziego, otrzymują jedno uposażenie, natomiast drudzy, jedynie pozostający w stosunku zawodowej służby wojskowej i posiadający status sędziów w stanie spoczynku, otrzymywaliby dwa uposażenia – jedno z tytułu pozostawania w stosunku służbowym, a drugie z tytułu stanu spoczynku. Takiego rozwiązania nie sposób zaakceptować w demokratycznym państwie prawnym.

W tym stanie rzeczy nie sposób podzielić zarzutów skargi dotyczących błędów w ustaleniach faktycznych oraz prawnych zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie widzi potrzeby ustosunkowania się kolejno do wszystkich piętnastu zarzutów podniesionych w skardze, albowiem istota ich sprowadza się do powtarzania przez skarżącego tych samych zarzutów w różnych konfiguracjach przepisów art. 95, art. 96 wojskowej ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r. w związku z przepisami art. 35 i art. 100 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz z odpowiednimi przepisami art. 36 i art. 70 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych w powiązaniu z przepisami procedury administracyjnej.

Skarżący nie dostrzega, że z samego faktu pozostawania w statusie sędziego w stanie spoczynku nie można wywieść uprawnienia do otrzymywania dwóch uposażeń – z powyższego tytułu sędziego w stanie spoczynku i z tytułu zakończenia służby wojskowej. Skarżący, konstruując kolejne zarzuty skargi, nie uwzględnia specyfiki służby sędziego sądu wojskowego i związanej z tą służbą instytucji przeniesienia w stan spoczynku. Instytucję tę traktuje na równo z instytucją przewidzianą w art. 95 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, charakterystycznej dla żołnierza zawodowego niebędącego sędzią, nie dostrzegając także zasady niekumulowania świadczeń przyznawanych ze Skarbu Państwa.

Także zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił jego podstawę faktyczną oraz prawną. Nie sposób też uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 19 i art. 20 oraz art. 107 §1 i 3 w zw. z art. 140 Kpa, albowiem zarzutów tych nie sposób wykazać w materiale sprawy i w tekstach zaskarżonych decyzji.

Istotę niniejszej sprawy prawidłowo ujął organ II instancji, wskazując w konkluzji swoich wywodów, iż trudnym, a może nawet niewykonalnym dla ustawodawcy zadaniem, jest wyraźne objęcie dyspozycją danej normy wszystkich możliwych do zaistnienia sytuacji. Sytuacja ta nakłada na organy administracyjne poszukiwania prawidłowej wykładni prawa, zmierzającej do systemowego rozumienia instytucji prawnych i ich celów.

Ustawodawca, w konstrukcji art. 96 wojskowej ustawy pragmatycznej, przewidział niemożność przyznania świadczenia przewidzianego w art. 95 pkt 1, przysługującego przez okres jednego roku, z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w zbiegu z uprawnieniami emerytalnymi żołnierza. Ta negatywna przesłanka, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazuje na istotny dla oceny uprawnień skarżącego kierunek interpretacji normy art. 95 i art. 96 wojskowej ustawy pragmatycznej. Przyznanie żądanego przez J. A. świadczenia stanowiłoby wprost nadużycie prawa podmiotowego. Domaganie się przez skarżącego uposażenia tylko z tytułu pozostawania w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, po przeniesieniu w stan spoczynku, nie jest uprawnione. Pełnienie służby wojskowej należy rozumieć jako wykonywanie zadań służbowych. Nie można utożsamiać jej z samym faktem pozostawania w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Dlatego przyznanie świadczenia prowadziłoby wprost do rażącego uprzywilejowania żołnierza zwolnionego ze służby, będącego jednocześnie sędzią wojskowym w porównaniu ze zwykłym żołnierzem zwolnionym ze służby. Konstytucyjnie taka sytuacja byłaby nieprawidłowa. Nie można tu abstrahować także od tego, że instytucja uposażenia sędziego w stanie spoczynku stanowi inne wykonanie instytucji świadczenia emerytalnego, jest specyficznym zamiennikiem tego świadczenia. Stąd też prawidłowe jest stosowanie w niniejszej sprawie przez organy obu instancji wykładni systemowej i celowościowej, a nie wykładni językowej art. 96 ust. 2-4 wojskowej ustawy pragmatycznej. Organ stosujący prawo, gdy zetknie się ze stanem faktycznym, którego ustawodawca wprost w przepisach nie uregulował, zmuszony jest dokonać wykładni przepisów prawa, sięgając do wszystkich dopuszczalnych reguł wykładni.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.