Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2591/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.151,art145, 127
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: 240
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art.273,183,145,135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi P. Spółka Komandytowa z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019 r.; 2. uchyla decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2018 r.; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej P. Spółka Komandytowa z siedzibą w M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2017 r. na drodze wojewódzkiej nr [...], na odcinku pomiędzy miejscowością [...], na odcinku po którym dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 10,0 t, został zatrzymany przez Inspekcję Transportu Drogowego 5 osiowy pojazd członowy marki [...] o nr rej. [...] wraz z 3 - osiową naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...]. Kierowca M. C. wykonywał krajowy transport drogowy na rzecz kontrolowanego przedsiębiorstwa: P. Sp. komandytowa i przewoził 14 palet z artykułami spożywczymi załadowanymi na trasie z miejscowości [...].

W wyniku przeprowadzonego ważenia kontrolowanego pojazdu wraz z ładunkiem stwierdzono (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych):

- rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego, który wyniósł 12,7 t, przekraczając dopuszczalną wartość dla drogi (10 t) o wartość 2,7 t tj. o 27,0%,

- normatywność w zakresie nacisku pozostałych osi pojazdu członowego,

- normatywność w zakresie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego wraz

z ładunkiem,

- normatywność w zakresie wymiarów zewnętrznych tj. długości, szerokości

i wysokości pojazdu członowego.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję nr [...], którą nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15 000 złotych. Powyższa decyzja została stronie doręczona w dniu 31 sierpnia 2018r. Decyzja stała się oststaeczna.

Pismem z dnia 10 kwietnia 2019 r. strona złożyła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jw. opierając żądanie wznowienia postępowania w sprawie, o przesłankę wznowienia przewidzianą w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli: wyjdą na jak nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydal decyzję.

Ponadto spółka na zasadzie ewentualności - "z ostrożności procesowej" - oparła wniosek o wznowienie postępowania o przesłankę przewidzianą w przepisie art. 145a § 1 kpa, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konsytuacją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 21 marca 2019r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wyrokiem w sprawie C-127/17 orzekł,

że Polska naruszyła prawo unijne wprowadzając ograniczenia dla swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku osi napędowej wynoszącej 11,5 tony. Zatem argumentacja strony podnoszona w toku pierwotnie prowadzonego postępowania, co do niewdrożenia przez Rzeczpospolitą Polską dyrektywy rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym, zasługiwała ówcześnie na uwzględnienie. Kolejno we wniosku obszernie zacytowano uzasadnienie wskazanego wyżej wyroku TSUE (pkt 64 - 124). Konkludując pełnomocnik podniosła, iż droga wojewódzka nr [...], na której doszło do zatrzymania pojazdu i kontroli drogowej: "(...) powinna była być udostępniona do korzystania przez pojazdy o nacisku 11, 5 t na oś. Zatem należało ukarać przedsiębiorcę karą administracyjną w wysokości 2000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% nie więcej niż 20% (art. 140ab ust. 1 lit. b p.r.d.)".

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. nr [...] [...] Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.),po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wszczętego w dniu 4 czerwca 2019r. postanowieniem z dnia [...] maja 2019r., na skutek wniosku strony z dnia 10 kwietnia 2019r. doręczonego organowi I instancji w dniu 11 kwietnia 2019r. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2018r. w przedmiocie nałożenia na P. Sp. k. z siedzibą w M., kary pieniężnej, odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł z tytułu przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o wymiarach zewnętrznych, rzeczywistej masie całkowitej i naciskach osi odpowiadających zezwoleniu kategorii VII, z naruszeniem zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny.

Pismem z dnia 1 lipca 2019 r. spółka wniosła odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 149 § 2 kpa, poprzez przeprowadzenie przez organ postępowania wyłącznie co do przyczyn wznowienia z pominięciem rozpoznania istoty sprawy. Ponadto w ocenie skarżącej decyzja organu I instancji narusza zasadę pierwszeństwa prawa unijnego oraz art. 107 § 1 pkt 6 kpa, poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zasadniczych twierdzeń strony,

a mianowicie tego, że droga wojewódzka [...] między miejscowością [...], winna być udostępniona do korzystania przez pojazdy o nacisku osi 11,5 t. Zatem w ocenie strony należało ukarać przedsiębiorcę karą w wysokości 2000 złotych. Skarżąca podkreśla, że organ I instancji przemilczał główny element skargi, a mianowicie, że droga wojewódzka nr [...] miedzy miejscowością [...] winna być drogą o dopuszczalnym nacisku na oś do 11,5 t. Zdaniem skarżącej organ powinien był uwzględnić zasadę pierwszeństwa prawa unijnego, która nie występuje expressis verbis w traktatach, lecz jest jedną z podstawowych zasad występujących w prawie unijnym.

Decyzją z dnia [...] października 2019r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2 kpa, w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej kpa, po rozpoznaniu odwołania z dnia 1 lipca 2019 r. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019 r., w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące

w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie organu pomimo wydania wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019r.,

w sprawie C-127/17 - stwierdzającego że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, ewentualne wzruszenie ostatecznej decyzji nakładającej karę pieniężną na stronę jak za brak zezwolenia kategorii IV, w związku ze stwierdzeniem przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...], określonego w przepisach krajowych na 10 t, nie może nastąpić w nadzwyczajnym trybie wzruszenia decyzji ostatecznych, w postaci wznowienia postępowania w oparciu

o podstawę o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, ponieważ wyrok TSUE nie stanowi przyczyny wznowienia postępowania określonej we wskazanym przepisie (brak spełnienia przesłanki wznowienia postępowania).

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 5 kpa niezbędne jest ustalenie, że okoliczności faktyczne lub dowody, stanowiące przesłankę wznowienia musiały istnieć w dacie wydawania decyzji, a jedynie być organowi wówczas nieznane.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie okoliczność na którą wskazuje strona tj. wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-127/17 z dnia 21 marca 2019 r., nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej, a zatem już ta przesłanka nie została zrealizowana, a tym samym wskazana podstawa nie może powodować uchylenia decyzji ostatecznej. Wyrok TSUE wydany w oparciu o art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) nie jest źródłem faktów, ale jest czynnością konwencjonalną - aktem stosowania prawa (czynność władcza Trybunału) wobec Rzeczpospolitej Polskiej.

Organ zauważył, że w kpa brak jest przepisu na kształt art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej z dnia 26 kwietnia 2019 (Dz.U. z 2019 poz. 900), z którego wprost wynika, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej może być podstawą wznowienia postępowania podatkowego, jeżeli ma wpływy na treść wydanej decyzji.

Wobec powyższego przesłanka w postaci wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie stanowi samoistnej podstawy prawnej w oparciu o którą organ mógłby wyeliminować z obrotu prawnego ostateczną decyzję administracyjną.

Ponadto organ wskazał, że art. 145a kpa, nie dotyczy orzeczeń Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a jedynie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Pismem z dnia 13 listopada 2019r. P. Spółka Komandytowa z siedzibą w M., wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając organowi naruszenie art. 3 oraz art. 7 w związku z pkt 3.1. oraz pkt 3.4 załącznika nr I Dyrektywy Rady nr 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej, gdyż Główny Inspektor Transportu Drogowego odmawia uchylenia decyzji, która nakłada sankcję administracyjną w sytuacji przekroczenia określonego przepisami wspólnotowymi dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o więcej niż 10% nie więcej niż 20%. (art. 140ab ust. llit. b p.r.d.) a nie jak twierdzi organ o 27%. Zatem kara pieniężna nałożona na skarżącego powinna wynosić 2.000 zł, a nie jak została nałożona w wysokości 15.000 zł.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2019r. a ponadto o uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I Instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona rozwinęła podniesione zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Nie ulega wątpliwości, że wskazanym przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania wyrokiem z 21 marca 2019 r., w sprawie o sygn. akt C-127/17 TSUE stwierdził, że "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszenie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążących na niej na podstawie art. 3 i 7 dyrektywy (...) w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy (...).". Podstawę prawną decyzji, której podważenia w trybie wznowienia domagał się skarżący, stanowiły zatem sprzeczne z prawem unijnym przepisy krajowe.

W kodeksie postępowania administracyjnego brak jest uregulowania podobnego do art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900) bądź art. 273 § 2 p.p.s.a., statuujących podstawę wznowienia postępowań podatkowego i przed sądem administracyjnym w związku

z wydaniem wyroku TSUE. Wprawdzie wyrok taki ma zasadniczo charakter interpretacyjny, niemniej ustawodawca uznał, że należy w tym przypadku zapewnić możliwość jego wdrożenia w krajowym porządku prawnym z wykorzystaniem instytucji wznowienia postępowania, identycznie jak to ma miejsce w przypadku zawierających klauzulę derogacyjną wyroków krajowego Trybunału Konstytucyjnego.

Z podobną, pod względem systemowym, sytuacją orzecznictwo sądowe mierzyło się już w przeszłości, po wejściu w życie Konstytucji RP, której art. 190 ust. 4 przewiduje podstawę wznowienia postępowania m. in. administracyjnego,

w przypadku zakończenia go wydaniem decyzji na podstawie przepisu, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z prawem hierarchicznie wyższym. Niedostatki regulacji procesowej, początkowo nieprzewidującej

w sprawach podatkowych możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej, wydanej na podstawie ocenionego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją przepisu, rekompensowano wówczas bezpośrednim stosowaniem art. 190 ust. 4 Konstytucji, wywodząc zeń podstawę żądania stwierdzenia nadpłaty oraz wznowienia postępowania podatkowego.

Mechanizm ten zyskał umocowanie w utrwalonym orzecznictwie NSA, zapoczątkowanym serią dotyczących zakładów pracy chronionej orzeczeń wydanych w Izbie Finansowej w kwietniu 2004 roku (zob. np. wyrok NSA z 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 29/04, LEX nr 799017). Stanowisko to zostało rozwinięte w uchwale NSA z 4 marca 2005 r., sygn. akt FPS 4/04, ONSAiWSA 2005/3/50, w której znalazło się stwierdzenie "(...) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności

z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana między innymi ostateczna decyzja administracyjna (...) stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji (...) na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania.". Pogląd ten już wówczas od lat uchodził w piśmiennictwie za niekwestionowany (zob. np. Z. Czeszejko-Sochacki, Wznowienie postępowania jako skutek pośredni orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Państwo i Prawo 2000 z. 2 str. 22 i n., J. Trzciński [w:] Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999, s. 213).

Z kolei w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010/2/16 przesądzono nie tylko bezpośrednią stosowalność art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji, ale i z urzędu uwzględnienia skargi kasacyjnej, poza granicami jej zarzutów "w sytuacji wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej niezawierającej w podstawach zaskarżenia przepisów, co do których Trybunał usunął domniemanie ich konstytucyjności." Skonstruowanej wówczas normie orzeczniczej nadano następującą treść: "w toku postępowania sądy (w tym sądy administracyjne) związane są powszechną mocą obowiązującą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które są elementem kształtującym stan prawny oceniany przez sąd, i określa kolejną, niewymienioną w ustawowych przepisach postępowania podstawę badania sprawy przez sąd drugiej instancji (kasacyjny).". Należy jednak od razu dodać, że we wspomnianej uchwale odwołano się także do poglądu, zakładającego że właściwą podstawę procesową stanowi w takiej sytuacji art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a., którego tradycyjne, ograniczone do pogwałcenia wąsko rozumianych praw procesowych jednostki, znaczenie rozszerzano wówczas o przypadek niemożności wcześniejszego (przed wydaniem wyroku przez TK) powołania zarzutu niezgodności hierarchicznej stosowanej w postępowaniu normy prawnej.

Warto też przypomnieć, że przed wejściem w życie Konstytucji z 1997 r. możliwość podważenia decyzji administracyjnych wydanych na podstawie wyeliminowanych mocą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z obrotu przepisów była zagwarantowana w ustawie. W art. 28, a następnie 31 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1991, Nr 109, poz. 470 ze zm.) przypadek taki był kwalifikowany jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji. Ogólnikowość tego unormowania stwarzała pewne wątpliwości interpretacyjne, które rozwiane zostały w orzecznictwie NSA. W wyroku NSA z 19 lipca 1996 r., sygn. akt I SA 643/95 (LEX nr 1689163) wyrażono pogląd, zgodnie z którym "wprawdzie przepis art. 31 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. traktują o uznaniu decyzji za nieważną, a art. 156 § 1 kpa odnosi się do stwierdzenia nieważności decyzji, lecz odesłanie zawarte w art. 31 ust. 3 do zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego oraz treść końcowej części powoływanego przepisu przemawiają iż chodzi tu o stwierdzenie nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 kpa.". Jeszcze precyzyjnej problem ten ujęto w tezie wyroku NSA/OZ w Krakowie z 22 lutego 1995 r., sygn. akt SA/Kr 2201/94 (Lex nr 1689162), stwierdzając, że "Zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym ostateczne decyzje wydane w ogólnym postępowaniu administracyjnym z zastosowaniem przepisu prawnego, który w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jako sprzeczny z Konstytucją lub aktem ustawodawczym został zmieniony lub uchylony, lub utracił moc, uznaje się za nieważne na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 kpa w związku z art. 31 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym."

Polska Konstytucja nie reguluje skutków orzeczenia TSUE tak, jak czyni to

w stosunku do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Niemniej powinność wykonania takiego wyroku nie może budzić wątpliwości. Ten, wynikający z art. 260 ust. 1 TFUE, obowiązek skonstruowany jest jednak o wiele mniej precyzyjnie niż ten, wywodzony z art. 190 ust. 4 Konstytucji. Jest to zresztą w pełni zrozumiałe, jeżeli uwzględnimy różnorodność porządków prawnych panujących równolegle na terenie Unii Europejskiej. Adresatami powinności zdefiniowanej we wspomnianym przepisie traktatowym są państwa członkowskie, a jej przedmiot obejmuje wykonanie wyroku pełną i niezwłoczną realizację stanowiska trybunalskiego we wszystkich, składających się na multipłaszczyznowy system unijny porządkach prawnych (D. Strzelec, Wznowienie postępowania podatkowego w przypadku nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, Warszawa 2020, s. 148). Nie ulega wątpliwości, że w świetle zasady równoważności nie można orzeczenia TSUE wyposażać w słabsze instrumenty jego wykonania, niż ma to miejsce w przypadku wyroku rodzimego Trybunału Konstytucyjnego. Stwierdzenie przez TSUE naruszenia prawa unijnego nie może więc stwarzać słabszych gwarancji proceduralnych niż wówczas, gdy naruszenie polega na zachwianiu hierarchicznej zgodności norm krajowych.

Prawodawca unijny nie narzuca w tym zakresie konkretnych rozwiązań, nie ingerując tym razem w swobodę proceduralną państw członkowskich. Niemniej – jak przyjmuje się to w orzecznictwie TSUE – tego rodzaju narzędzia procesowe powinny być jednostce zapewnione. W wyroku z [...] stycznia 2004 r., sygn. akt [...] w sprawie K. ([...]) TSUE wywiódł z unormowanej w art. 10 WE (obecnie art. 4 ust. 3 TFUE) zasady lojalnej współpracy obowiązek organów administracji ponownego zbadania ostatecznej decyzji administracyjnej w celu uwzględnienia wykładni przepisu istotnego dla sprawy dokonanej w międzyczasie przez Trybunał. Powinność tę TSUE obarczył czterema warunkami: 1. organ ten posiada zgodnie z prawem krajowym uprawnienie do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją; 2. rozpatrywana decyzja administracyjna stała się ostateczna na skutek wyroku sądu krajowego orzekającego w ostatniej instancji; 3. wyrok taki, w świetle późniejszego orzeczenia Trybunału, został oparty na błędnej interpretacji prawa wspólnotowego przyjętej w okolicznościach innych niż w związku z zapytaniem prejudycjalnym skierowanym do Trybunału w trybie, o którym mowa w art. 234 akapit trzeci WE oraz 4. zainteresowana osoba zwróciła się do organu administracyjnego niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wspomnianym wyżej orzeczeniu Trybunału.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że powyższy wyrok, którego tezy powtórzone zostały w późniejszym orzecznictwie TSUE (choćby w wyroku z [...] marca 2006 r., sygn. akt [...] w sprawie R. ([...]) wytyczył rozumienie relacji pomiędzy wyrokiem TSUE a ostateczną decyzją administracyjną, która dodatkowo – posługując się rodzimą terminologią – na skutek oddalenia skargi zyskała przymiot prawomocności.

Jeszcze bardziej kategoryczne stanowisko zaprezentował TSUE w wyroku z [...] października 2012 r., sygn. akt [...], w sprawie C. ([...]). W orzeczeniu tym TSUE sprzeciwił się takiemu unormowaniu instytucji wznowienia postępowania w stosunku do aktu sprzecznego z prawem unijnym, które obarczone jest nadmiernymi ograniczeniami.

Z kolei w wyroku z [...] września 2006 r. wydanym w połączonych sprawach o sygn. akt [...] i [...] i. [...]), A. ([...]), dawniej I. ([...]) TSUE zaakcentował obowiązek respektowania zasady równoważności, ograniczającej ewidentnie zasadę autonomii proceduralnej państw członkowskich. Wyraża się ona w sferze procesowej w możności korzystania przez stronę z funkcjonujących w prawie krajowym środków podważenia ostatecznej decyzji administracyjnej w celu dostosowania decyzji administracyjnej do prawa wspólnotowego, zgodnie z warunkami określonymi w w. w. wyroku K., i zasadą lojalnej współpracy. Wskazano wówczas, że "zasada równoważności wymaga, by całość uregulowań dotyczących środka prawnego (...) znajdowała zastosowanie jednakowo do środków prawnych opartych na naruszeniu prawa wspólnotowego oraz tych opartych na naruszeniu prawa wewnętrznego. Wynika z tego, że jeśli przepisy krajowe, dotyczące środka prawnego przewidują obowiązek uchylenia aktu administracyjnego sprzecznego z prawem wewnętrznym, nawet jeśli stał się on ostateczny, w sytuacji gdy utrzymywanie go w mocy jest 'zwyczajnie nie do zaakceptowania', ten sam obowiązek uchylenia powinien istnieć w takich samych okolicznościach w odniesieniu do aktu administracyjnego niezgodnego z prawem wspólnotowym. W ten sposób, jeśli zgodnie z prawem krajowym organ administracji ma obowiązek uchylić ostateczną decyzję administracyjną, która jest oczywiście niezgodna z prawem krajowym, taki sam obowiązek powinien dotyczyć sytuacji, gdy decyzja ta jest oczywiście niezgodna z prawem wspólnotowym."

W punktach 79-81 sporządzonej do tego wyroku opinii rzecznika generalnego odwołano się do pojęcia "zgodności z prawem nadrzędnym", kojarzonej z fundamentalnymi dla unijnego porządku prawnego, wspólnymi dla państw członkowskich wartościami, której naruszenie przez decyzję administracyjną zmusza do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Stać temu nie może na przeszkodzie odwoływanie się do zasady bezpieczeństwa prawnego; ta bowiem ustąpić musi przed obowiązkiem zachowania strukturalnych zasad wspólnotowego porządku prawnego, skuteczności i realizacji celów traktatowych. Jedynym ograniczeniem jest potrzeba ochrony uzasadnionych uprawnień osób trzecich.

Kierując się wynikającym z art. 4 ust. 3 TFUE obowiązkiem lojalnej współpracy, ustanowioną w art. 260 ust. 1 TFUE powinnością wykonania wyroku TSUE oraz powyższymi poglądami orzecznictwa TSUE przyjąć należy po pierwsze, że wykonanie wyroku TSUE może polegać m. in. na uruchomieniu w stosunku do decyzji ostatecznej dostępnych w postępowaniu administracyjnym trybów nadzwyczajnych, nawet jeżeli pierwotny akt stosowania prawa poddany był już sądowej kontroli i sąd administracyjny nie dopatrzył się żadnych w nim uchybień. Po drugie – skoro w orzecznictwie TSUE mowa jest o "ponownym zbadaniu decyzji administracyjnej" adekwatnym w systemie rodzimym trybem postępowania jest jego wznowienie. Dochodzi wówczas do ponownego załatwienia sprawy, bez stosowania podważonej przez Trybunał normy prawnej, co samo w sobie przecież nie oznacza, że określony stosunek prawny nie może zostać skonkretyzowany w odmienny sposób, czy też na innej podstawie.

Posługując się narzędziami wykładni dynamicznej uchwalonych przecież już blisko 60 lat temu przepisów, a więc uwzględniającej aktualne potrzeby systemu prawnego powiedzieć należy, że pojęciem zagadnienia wstępnego z art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. rozumieć także należy kwestię zgodności prawa krajowego z prawem unijnym, która następnie została rozstrzygnięta przez TSUE w wyroku stwierdzającym niezgodność pomiędzy tymi uregulowaniami. W ten sposób wskazany przepis bywa rozumiany w nauce prawa (M. P. Kaszubski, Możliwość wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na późniejsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości – w świetle sprawy K., [...], s. 281 i n., P. Florjanowicz-Błachut, Wpływ zasady lojalnej współpracy państw członkowskich UE na zasadę trwałości decyzji administracyjnej i powagę rzeczy osądzonej orzeczeń sądowych w świetle orzecznictwa ETS, ZNSA 2006/4–5, s. 52, M. Górski, Glosa do wyroku TS z 6.10.2015 r., C 69/14, LEX/el. 2016, teza 2).

Kwestię wstępną rozumieć w tym przypadku należy w znaczeniu materialnym, a więc jako generującą potrzebę wypowiedzi TSUE, bądź odmowy zastosowania przepisu krajowego sprzeczność, która na etapie post administracyjnego bądź nawet następującego po nim postępowania sądowego została rozwikłana samodzielnie przez organ lub sąd, ale negatywnie dla przepisu unijnego. Późniejsza odmienna ocena TSUE stanowi w tym przypadku wypowiedź "innego organu lub sądu", o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Nie można się zgodzić, że zostaje w tym przypadku naruszony bezwzględny zakaz rozszerzającej wykładni wyjątków o zasady trwałości decyzji ostatecznej. Jak już bowiem zaznaczono, obowiązek wykonania wyroku TSUE traktować należy jako podstawową powinność państwa członkowskiego służącą realizacji strukturalnych podstaw porządku unijnego. Przed tym traktatowym zobowiązaniem ustąpić musi nie tylko zasada trwałości decyzji ostatecznej, ale nawet ochrona powagi rzeczy osądzonej. Z kolei do sądu krajowego należy poszukiwanie w przepisach procesowych takich narzędzi, które służyć będą należytej, pełnej i niezwłocznej realizacji wymienionego obowiązku. Takim mechanizmem proceduralnym jest w ocenie Sądu instytucja wznowienia postępowania, oparta na podstawie uregulowanej w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.

Odnosząc się do realiów rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.

w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Uchybienie to w sposób oczywisty wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu, decyzja z dnia [...] kwietnia 2018r. zostałaby uchylona. Z tego powodu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Bez znaczenia w ocenie sądu pozostaje okoliczność, że skarżąca we wniosku o wznowienie jako podstawy powołała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz alternatywnie 145a § 1 k.p.a. Zdaniem sądu nie dyskwalifikowało to wniosku strony. Skarżąca poszukując możliwości wznowienia postępowania być może niewłaściwie jako podstawę wskazała art. 145 § 1 pkt 5 powołując się na wyrok TSUE oraz 145a § 1 k.p.a. Jednakże organ wobec złożenia wniosku, uwzględniając intencje strony, której zamiarem było wzruszenie ostatecznej decyzji, wydanej z naruszeniem unijnych przepisów, zobowiązany był rozpoznać sprawę.

Z uwagi na fakt, że w granicach tej sprawy mieści się sądowa kontrola wydanej pierwotnie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2018r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za poruszanie się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia Sąd – w trybie art. 135 p.p.s.a. – dokonał kontroli legalności także tego aktu.

Zastosowane wówczas przez organy przepisy krajowe, to jest art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.r.d. oraz art. 140ab ust. 1 pkt 1 p.r.d. w świetle wyroku TSUE z 21 marca 2019 r. pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu).

Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzy-osiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 ton na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w systemie krajowym. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, na niektórych drogach krajowych ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 8 lub 10 ton.

Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. W sposób ewidentny uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, nie zaś krajowej, kara byłaby niższa. Wobec tego, na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w związku z art. 135 p.p.s.a., została uchylona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2018r.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony kwotę 200zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz kwotę 480 zł na postawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018 poz.265), ponadto Sąd zasądził kwotę 17 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.