Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 634/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1, art. 121 par. 1, art. 187 par. 1, art. 122, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia WSA del. Barbara Kołodziejczak - Osetek, Protokolant Honorata Klósek, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Korporacji "T." S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 1035/07 w sprawie ze skargi Korporacji "T." S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Korporacji "T." S.A. w K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 1035/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. "T." S.A. w K. (zwanej dalej: "spółką") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 października 2007 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 19 lipca 2007 r. odmawiającą spółce umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. w wysokości 395.867 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wyjaśnił, że w dniu 9 maja 2007 r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie wspomnianej zaległości podatkowej podnosząc, iż udzielenie ulgi stanowiłoby pomoc publiczną przeznaczoną na częściowe naprawienie szkód wyrządzonych stronie przez zdarzenia nadzwyczajne (oszustwa w obrocie gospodarczym), na których powstanie i skutki podatnik nie miał żadnego wpływu. Uzasadniając zgłoszone żądanie spółka podała, że:

- w latach 2004 - 2006 utraciła wpływy pieniężne w kwocie 5.072.091,51 zł z tytułu sprzedanych usług w związku z ogłoszeniem przez Sąd upadłości jej dłużników,

- w latach 2004 - 2006 utraciła wpływy pieniężne w kwocie 1.890.838,78 ze względu na niewykonanie przez organy państwa - komorników sądowych prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych,

- kontrahenci strony w okresie 2004 - 2005 nie uiścili należnego podatku od towarów i usług na kwotę 332.433,45 zł, a którą to sumę spółka terminowo zapłaciła do urzędu skarbowego,

- organ podatkowy uchylał się od wykonania zajęć komorniczych pochodzących od komorników sądowych w toku egzekucji prowadzonej z wniosku spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej w K., odwołując się do regulacji zawartych w art. 67b § 1 pkt 2 i art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), argumentował, że chybione jest utożsamianie przez spółkę faktu współpracy z nieuczciwymi kontrahentami z ważnym interesem podatnika. O istnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika można bowiem mówić w sytuacji, gdy znaczne obniżenie zdolności płatniczych podmiotu spowodowane zostało okolicznościami wyjątkowymi, których nie można było przewidzieć, czy też przed którymi nie można było się zabezpieczyć. Tymczasem spółka prowadząc profesjonalną działalność w zakresie szeroko pojętego doradztwa gospodarczego posiadała wiedzę w zakresie ściągania wierzytelności, oceny zdolności kredytowej jednostek gospodarczych, doradzania w zakresie planowania i organizowania pracy oraz efektywności zarządzania. Nieregulowanie zobowiązań przez kontrahentów nie mogło być zatem uznane za sytuację nadzwyczajną, nie mieszczącą się w ryzyku obciążającym spółkę, przed którym nie mogła się ona zabezpieczyć. Organ zwrócił przy tym uwagę na liberalną politykę strony w zakresie egzekwowania należności podnosząc m. in., że w przypadku firm P. Sp. z o.o. i D. G. D. spółka kontynuowała współpracę z wymienionymi podmiotami, mimo iż nie wywiązywały się one z zobowiązań wobec spółki.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej, która wywodziła, że ustawodawca w treści art. 89a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 - 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2005 r. Nr 54 poz. 535 ze zm.) utożsamił brak zapłaty ze strony kontrahenta z okolicznością nadzwyczajną. Jednocześnie organ podkreślił, że nawet jeśli spółka uiściła wynikający z transakcji podatek od towarów i usług na kwotę 332.433,45 zł, mimo iż nie otrzymała od kontrahentów zwrotu odprowadzonego podatku, to sytuacja taka jest zgodna z obowiązującym prawem, gdyż strona ma prawo skorygować o tę wartość wykazywany następnie podatek należny i zmniejszyć z tego tytułu swoje zobowiązania wobec Skarbu Państwa, po spełnieniu ustawowych wymagań wynikających ze wspomnianego art. 89a ustawy o podatku od towarów i usług.

Przechodząc do oceny genezy powstania zaległości podatkowej, o umorzenie której wystąpiła skarżąca, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, że spółka w dniu 13 grudnia 2006 r. dokonała sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki i prawa własności budynku za cenę netto 1.650.000 zł, którą kupujący (T. M. Sp. z o.o.) zobowiązał się zapłacić do dnia 31 stycznia 2007 r. W dniu 11 stycznia 2007 r. strony podpisały porozumienie w sprawie odroczenia terminu płatności do dnia 31 maja 2007 r. (skarżąca uwzględniła wyjaśnienia kupującego dotyczące niemożliwości ubiegania się przez niego o bankowy kredyt hipoteczny w związku z unieważnieniem przez M. Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia postępowania w zakresie rehabilitacji). Spółka mając zatem świadomość, że z dniem 26 lutego 2007 r. będzie zobowiązana do uiszczenia podatku od towarów i usług należnego od opisanej transakcji sprzedaży, przesunęła dłużnikowi termin płatności i dobrowolnie wzięła na siebie ciężar jej kredytowania zgadzając się by odroczenie nie wiązało się z dodatkowymi skutkami finansowymi dla kupującego. Organ podatkowy zaakcentował również, że z informacji pozyskanych od strony wynikało, iż jej kontrahent będzie mógł (w związku z umowami zawartymi przez T. M. Sp. z o.o. z MOW NFZ) w realnym terminie do dnia 31 października 2007 r. spłacić ciążące na nim wobec spółki zobowiązanie.

Końcowo organ odwoławczy dokonał analizy sytuacji materialnej skarżącej wskazując, że mimo odnotowanego spadku przychodów, można przyjąć dobrą sytuację w zakresie płynności finansowej spółki umożliwiającą wywiązywanie się przez nią z zobowiązań. Dyrektor Izby Skarbowej w K. dostrzegł, że choć przychody skarżącej z roku na rok maleją, to jest to celowy efekt podejmowanych przez nią decyzji, dotyczących skupienia wysiłków głównie na realizowaniu programu oszczędnościowego, a nie obrazem pogarszającej się kondycji finansowej. To zaś pozwalało na stwierdzenie, że zaangażowanie całego majątku spółki pozwoli jej z pewnością spłacić zaległość podatkową bez narażenia jej egzystencji. Powyższą tezę postawiono w oparciu o fakt, iż wartość posiadanego przez stronę majątku w kwocie 4.707.703,43 zł umożliwiała pokrycie w całości wszystkich jej zobowiązań w kwocie 3.269.717,27 zł.

W skardze do sądu administracyjnego K. "T." S.A. w K. domagała się uchylenia decyzji organu drugiej instancji i umorzenia zaległości podatkowej, ewentualnie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie art. 121 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 122 i art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na wstępie rozważań dokonał analizy zasad przyznawania ulg w spłacie zaległości podatkowych wyjaśniając, że chociaż w podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji powołano - obok art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej - również art. 67b § 1 pkt 2 tej ustawy, to z uzasadnienia decyzji wynikało, że organ kierował się głównie przesłankami wynikającymi z pierwszego ze wskazanych przepisów. Oznaczało to, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał, iż ewentualna ulga w spłacie zaległości nie będzie na gruncie niniejszej sprawy stanowić pomocy publicznej. Sąd zaznaczył jednocześnie, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych podejmowanych w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ogranicza się do badania prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy podatkowe oraz badania formalnej prawidłowości aktu. Sąd nie ma natomiast uprawnień do dokonywania merytorycznej kontroli przedmiotowych rozstrzygnięć.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy wnikliwie ocenił sytuację materialną spółki i przeprowadził wszechstronną analizę przesłanek umorzenia zaległości podatkowej, trafnie uznając, że na gruncie niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyznania ulgi w spłacie zaległości podatkowej.

Zdaniem Sądu, strona nie przedstawiła w skardze rzeczowych argumentów podważających dokonaną przez organ ocenę jej sytuacji finansowej, gdyż za taki nie można uznać tezy o tym, że analiza taka, by uzyskać znamię wiarygodności powinna sięgać roku 2003 a kończyć się na roku 2006.

Sąd podkreślił, że skarżąca dopatrywała się istnienia nadzwyczajnych okoliczności głównie w popełnieniu na jej szkodę przez przedstawicieli kontrahentów czynów karalnych a także w działaniu organów państwa polegającym na zaniechaniu egzekwowania prawomocnych orzeczeń sądowych.

We wskazanym zakresie Sąd zauważył, że w obrocie prawnym nie istnieje prawomocny wyrok sądu stwierdzający popełnienie na szkodę strony któregoś z przestępstw wymienionych w skardze. W toku postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie podjęto czynności zmierzające do określenia, w jakim stadium znajdują się wskazane przez skarżącą postępowania karne, a ich wynikiem było ustalenie, że żadne z tych postępowań nie wyszło poza fazę rozprawy przed sądem pierwszej instancji. Nie można zatem – zdaniem Sądu - zasadnie zarzucać organom podatkowym błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na pominięciu okoliczności celowego, bo przestępczego działania przedstawicieli kontrahentów na szkodę spółki. Nie można też zarzucać organowi błędu w twierdzeniu, że nie zawsze bezskuteczność egzekucji jest efektem zaniechania organów prowadzących postępowanie egzekucyjne.

Sąd - w ślad za Dyrektorem Izby Skarbowej w K. - wskazał również, że po dokonaniu transakcji sprzedaży z T. M. Sp. z o.o., skarżąca zgodziła się na odroczenie terminu płatności ustalonej ceny do dnia 31 maja 2007 r. będąc równocześnie zobowiązana do uiszczenia w ustawowym terminie należnego od tej transakcji podatku od towarów i usług.

W świetle powyższego Sąd nie dostrzegł sformułowanych w skardze uchybień procesowych dotyczących naruszenia art. 121, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej.

W skardze kasacyjnej K. "T." S.A. w K. wniosła o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania, poprzez całkowite marginalizowanie zarzutu skarżącej, że organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji dopuściły się naruszenia art. 121 § 1 w związku z art. 187 § 1, art. 191 i art. 122 Ordynacji podatkowej - co z kolei narusza art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu: "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa", w następstwie czego Sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń pozostających w całkowitej sprzeczności ze stanem faktycznym, a należycie udokumentowanym we właściwych aktach sądowych i prokuratorskich,

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, polegającą na uchybieniu, wobec nakazu uwzględnienia w sprawie interesu publicznego w postaci respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa oraz nieuznania za ważny interes podatnika utraty przez skarżącą składników majątkowych w następstwie dopuszczenia się przez kontrahentów czynów karalnych na jej szkodę.

W petitum pisma strona zawarła również wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na konieczność dokonania wykładni art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zakresie pojęcia ważnego interesu podatnika oraz w związku z regulacjami prawa unijnego, tj. VI Dyrektywą Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej – ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC ze zm. – zwaną dalej: VI Dyrektywą), a także ze względu na potrzebę zdefiniowania pojęcia ryzyka gospodarczego w rozumieniu przepisów dotyczących podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, iż w przypadku, gdy nabywca nie reguluje należności wynikającej z faktury zakupu (a więc również podatku należnego zawartego w cenie), sprzedawca chcący wywiązać się z obowiązków podatnika VAT musi sięgnąć do własnych środków finansowych. Dla przedsiębiorcy brak zapłaty ze strony nabywcy za fakturę VAT jest sytuacją patową. Nie dość, że jego płynność finansowa jest zachwiana przez brak zapłaty całej kwoty brutto, to jeszcze zmuszony jest ponieść z "własnej kieszeni" ciężar podatku od towarów i usług. Ponadto zaakcentowano, że mimo iż VI Dyrektywa w art. 11 wprowadzała ulgę w podatku od wartości dodanej na tzw. "złe długi", to w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 maja 2005 r. brak było w polskim ustawodawstwie przepisów wykonawczych umożliwiających skonsumowanie przez podatników dobrodziejstwa tej ulgi. Wprowadzona zaś mocą ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw ulga na tzw. "złe długi" nie objęła wierzytelności powstałych w okresie między 1 maja 2004 r. a 31 maja 2005 r. Taki stan prawny dyskryminował – według strony - podatników, których nieściągalne wierzytelności powstały we wspomnianym okresie, stanowiąc tym samym naruszenie art. 32 w związku z art. 2 Konstytucji RP.

W ocenie skarżącej istnienie ulgi na tzw. "złe długi" dowodzi, że niezapłacenie sprzedającemu przez nabywcę kwoty z faktury VAT nie jest uznawane za stan normalny. Z tego względu nie można zgodzić się z definicją ryzyka gospodarczego prezentowaną przez organy podatkowe i Sąd. Zdaniem strony niedopuszczalne jest obciążanie spółki następstwami czynów karalnych, które nie mieszczą się w pojęciu ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stawianie znaku równości między kontrahentem nierzetelnym a dopuszczającym się czynów zabronionych prowadziłoby w sposób nieuzasadniony do uznania przestępstw za obowiązującą normę i dobry obyczaj kupiecki w działalności gospodarczej.

Spółka wyjaśniła, że zatrudniony przez nią Dyrektor Handlowy działający jako prokurent wykorzystując swoją wiedzę dopuścił się sprzedaży wyrobów hutniczych na rzecz niewypłacalnych nabywców, stwarzając w formie pisemnej pozorne zabezpieczenie płatności należnych spółce, które okazały się bezwartościowe. Zarząd spółki po ujawnieniu powyższego stanu rzeczy bez zbędnej zwłoki podjął zgodne z prawem działania w celu odzyskania należnych spółce sum pieniężnych, poprzez wystąpienie na drogę sądową celem uzyskania tytułów wykonawczych i skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Autor skargi kasacyjnej zakwestionował ponadto dokonaną przez Sąd ocenę kondycji finansowej spółki wskazując, że Sąd ten mógł ustalić, iż przeciwko skarżącej od lutego 2008 r. toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku Banku [...] w związku z niespłaconym kredytem obrotowym w kwocie 1.470.000 zł., która to kwota została uznana za źródło finansowania ratujące bieżącą sytuację finansową strony.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Jeżeli zatem – tak jak w niniejszej sprawie – brak przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 powołanej ustawy, zakres sprawowanej przez sąd kasacyjny kontroli wyznaczają jedynie podniesione przez stronę podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Autor analizowanego środka zaskarżenia sformułował zarzuty naruszenia przepisów postępowania – art. 121 § 1 w związku z art. 187 § 1, art. 191 i art. 122 Ordynacji podatkowej (a w konsekwencji art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz zarzut błędnej wykładni prawa materialnego – art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów o charakterze procesowym zauważyć należy, że mimo iż skarżąca nie powiązała wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania podatkowego z odpowiednimi regulacjami postępowania sądowoadministracyjnego, to nie stanowi to przeszkody do merytorycznego rozpoznania omawianej podstawy kasacyjnej w świetle stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publ. ONSAiWSA 2010/1/1. Powołane przez stronę unormowania Ordynacji podatkowej określają podstawowe zasady prowadzenia postępowania przez organy podatkowe, to jest zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 121 § 1), obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1), zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 122). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do stwierdzenia, aby Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej oceny zastosowania powyższych regulacji prawnych i nie dostrzegł sugerowanych przez skarżącą spółkę uchybień procesowych.

Z uzasadnienia rozpoznawanej skargi kasacyjnej wynika, że strona zmierza do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonym wyroku wskazując przede wszystkim na pominięcie okoliczności związanych z niezgodnym z prawem działaniem Dyrektora Handlowego spółki oraz faktem prowadzenia przeciwko skarżącej od lutego 2008 r. postępowania egzekucyjnego z wniosku Banku [...] z tytułu niespłaconego kredytu obrotowego. W przekonaniu Sądu kasacyjnego przedstawione argumenty nie świadczą o nieprawidłowościach w ustaleniach stanu faktycznego sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących osób, które miały rzekomo działać na szkodę spółki, wyjaśnił, że postępowania karne toczące się wobec tych osób nie wyszły poza fazę rozprawy przed sądem pierwszej instancji (por. k. 98 i 104 akt sądowych). Ustaleniu temu nie przeczył również autor skargi kasacyjnej ograniczając się do stwierdzenia, że w przypadku Dyrektora Handlowego spółka wystąpiła na drogę sądową w celu odzyskania należnych jej sum pieniężnych. Trudno zatem uwzględnić zawarte w skardze kasacyjnej wywody, że obowiązek zapłaty podatku stanowił następstwo czynów karalnych podmiotów działających w imieniu spółki, skoro kwestia odpowiedzialności karnej tych osób nie została przesądzona. Nie sposób również zarzucać Sądowi pierwszej instancji nieuwzględnienia faktu prowadzenia względem skarżącej postępowania egzekucyjnego na kwotę 1.470.000 zł. Zauważyć bowiem należy, że Sąd administracyjny pierwszej instancji dokonywał oceny analizy finansowej przedstawionej przez organy podatkowe orzekające jeszcze przed wszczęciem egzekucji przez Bank [...] w lutym 2008 r. Co więcej strona nie informowała o toczącej się przeciwko niej egzekucji w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Nie mogły zaś odnieść zamierzonego przez stronę skutku ogólnikowe stwierdzenia, że tylko dogłębna analiza porównawcza sytuacji finansowej za lata 2003 – 2008 mogła wykazać uszczerbek na majątku spółki oraz utratę jej pozycji rynkowej. Skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że kontrola sprawowana przez sąd administracyjny jest dokonywana pod względem legalności (zgodności z prawem) zaskarżonego aktu organu administracji publicznej i nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznawaniu sprawy oraz ustalaniu okoliczności faktycznych rozstrzyganego przypadku. W sytuacji gdy przedmiotem skargi jest decyzja dotycząca umorzenia zaległości podatkowej mająca charakter uznaniowy rola sądu administracyjnego ogranicza się do badania formalnej prawidłowości decyzji, poprawności postępowania dowodowo – wyjaśniającego oraz wynikających z niego konkluzji, na co trafnie zwracano uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (por. m. in. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2009, wyd. UNIMEX, str. 336). Strona nie może się zatem domagać się od Sądu aby samodzielnie poszukiwał faktów dotyczących jej kondycji finansowej, tym bardziej, że sytuacja majątkowa spółki była tylko jednym z elementów decydujących o odmowie uwzględnienia jej żądania.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie zdołała zakwestionować okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i nie wykazała uchybień postępowania podatkowego, które – jej zdaniem – miałby pominąć Sąd pierwszej instancji. Strona nie podjęła w istocie skutecznej polemiki z kluczowymi ustaleniami w sprawie prowadzącymi do wniosku, że powstanie zaległości podatkowej nie było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami ale było między innymi efektem działań samej spółki i podejmowanych przez nią decyzji (odroczenie terminu płatności w transakcji, której dotyczy zaległy podatek od towarów i usług, kontynuowanie kontaktów z nierzetelnymi klientami). Skarżąca w żaden sposób nie ustosunkowała się również do przewidywanej możliwości uzyskania środków finansowych od T. M. - kontrahenta transakcji będącej źródłem powstania zobowiązania podatkowego w VAT. Brak tym samym podstaw do uwzględnienia podstawy kasacyjnej odnoszącej się do uchybień procesowych.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jako nietrafne należało także ocenić twierdzenia spółki dotyczące błędnej wykładni art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej określającego warunki przyznania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wskazane naruszenie miało – według skarżącej – polegać na nieuwzględnieniu interesu publicznego w postaci respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa oraz nieuznaniu za ważny interes podatnika utraty składników majątkowych na skutek popełnienia przez jej kontrahentów czynów karalnych.

Rozpatrując tak sformułowany zarzut przede wszystkim zauważyć należy, że twierdzenia autora skargi kasacyjnej w zakresie interesu publicznego są zbyt ogólne i w żaden sposób nie dowodzą istnienia wymienionej przesłanki umorzenia zaległości podatkowej. W odniesieniu zaś do kwestii istnienia ważnego interesu podatnika powtórnego podkreślenia wymaga, że brak jest prawomocnych rozstrzygnięć potwierdzających przestępcze działania kontrahentów spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również argumentacji spółki, że tzw. ulga za złe długi przewidziana w art. 89a ustawy o podatku od towarów i usług miałaby świadczyć o konieczności umorzenia zaległości podatkowej w niniejszej sprawie. Sam brak zapłaty przez kontrahenta spółki ciążącego na nim zobowiązania (ceny transakcji) nie przesądza jeszcze o istnieniu podstaw do zastosowania ulgi ustanowionej w art. 67a Ordynacji podatkowej. Okoliczność taka daje bowiem stronie możliwość skorzystania z rozwiązania prawnego przewidzianego w powołanym przepisie ustawy o podatku od towarów i usług, pod warunkiem spełnienia przewidzianych tam przesłanek.

Ponadto zupełnie niezrozumiałe pozostają wywody autora skargi kasacyjnej obrazujące historię wprowadzenia w prawie polskim regulacji dotyczących ulgi w podatku od towarów i usług związanej z tzw. "złymi długami", a w szczególności nieobjęcia dobrodziejstwem przedmiotowego unormowania wierzytelności powstałych przed dniem 1 czerwca 2005 r., skoro niniejsza sprawa odnosi się do umorzenia zaległości podatkowej w VAT za styczeń 2007 r. (a więc dotyczy wierzytelności powstałej po dniu 1 czerwca 2005 r.).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.