Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 670/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 15zzzh ust.1, art. 31 zo ust.1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak: [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842, dalej: ustawa COVID-19), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

6 kwietnia 2020 r. D. Z. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił D. Z. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., ponieważ na 31 grudnia 2019 r. jego zaległość z tytułu nieopłaconych składek wynosiła 153.442,56 zł i przewyższała sumę przypisów składek w roku 2019, co oznacza, że na 31 grudnia 2019 r. wnioskodawca znajdował się w trudnej sytuacji.

19 czerwca 2020 r. D. Z. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca podniósł, że wskazane przez organ kwoty zadłużenia nie są zgodne ze stanem faktycznym i nie mają wpływu na przyznanie pomocy, zaś jego firma spełnia wszystkie przesłanki wnioskowanej pomocy.

Pismem z 2 października 2020 r. organ powiadomił wnioskodawcę, że do ustalenia jego sytuacji ekonomicznej niezbędne są dodatkowe informacje i należy wypełnić formularz informacji dotyczących pomocy publicznej związanej z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz jej skutków. Jednocześnie w treści pisma wskazano, iż nieprzesłanie ww. formularza w terminie 7 dni od daty jego otrzymania spowoduje, że decyzja o odmowie zwolnienia z opłacania składek zostanie utrzymana w mocy. Pomimo dwukrotnego awizowania D. Z. nie podjął powyższej korespondencji i nie złożył wymaganego formularza.

Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że zgodnie z art. 15zzzh ustawy COVID-19 zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji -Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID -19 (Dz. U.UE C 911 z 20 marca 2020 roku). Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 roku uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 28 czerwca 2014 roku) w dniu 31 grudnia 2019 r. Przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji m.in. gdy podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym. Zgodnie zapisami ustawy z 28 lutego 2003 r. -Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r., poz. 1228 ze zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny; dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Uwzględniając powyższe zapisy Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął, że podmiot, który nie opłaca swoich należności przez ponad rok spełnia przesłankę do ogłoszenia upadłości wynikającą z ustawy Prawo upadłościowe. Przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji, jeżeli na 31 grudnia 2019 r. zalegał z opłaceniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przedsiębiorca wprawdzie miał na 31 grudnia 2019 r. zadłużenie za okres równy lub dłuższy niż 12 miesięcy, ale realizuje zawartą z organem umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek zawartą przed dniem złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 22 a ustawy Prawo upadłościowe wniesienie o upadłość podmiotu wymagałoby poniesienia kosztów w łącznej wysokości 12.300 zł. W związku z tym w przypadku, gdy zadłużenie na 31 grudnia 2019 r. przewyższa przypis składek za rok 2019, lecz nie przekracza kwoty 12.300 zł, płatnik uprawniony jest do skorzystania ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

W przedmiotowej sprawie według stanu na 31 grudnia 2019 r. zaległość wnioskodawcy z tytułu nieopłaconych składek przewyższa sumę przypisów składek w roku 2019 i wynosi 153.442,56 zł. Wnioskodawcy nie udzielono ulgi w spłacie należności i nie zawarto z nim umowy ratalnej. Zdaniem organu, wobec powyższego wnioskodawca na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek znajdował się w trudnej sytuacji, a zatem nie spełnił warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. D. Z. podniósł, że ogłoszona przez rząd i premiera Tarcza wyraźnie upoważnia wszystkie mikro podmioty gospodarcze do zwolnienia ze składek za okres marzec - maj 2020 roku. Ponadto skarżący wskazał, że organ nie dochował terminu do rozpatrzenia odwołania od decyzji o braku zwolnienia ze składek. Wobec powyższego skarżący wniósł o podtrzymanie jego stanowiska o prawie do zwolnienia ze składek ZUS i załączenie do akt sprawy konferencji rządu w sprawie decyzji o Tarczach związanych z pandemią koronawirusa.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wskazać również należy, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ w aktach administracyjnych.

Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z utrzymująca w mocy decyzję tego organu w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 roku do maja 2020 roku.

Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi art. 31zo ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, dalej: ustawa COVID-19). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał także na treść art. 15 zzzh ust. 1 pkt. 1 ustawy COVID-19 oraz przepisy ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 498 ze zm.).

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Przy czym, stosownie do art. 15 zzzh ust. 1 pkt. 1 ustawy COVID-19 wsparcie, o którym mowa w art. 31zo tej ustawy, zgodnie z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE Seria C91 z 2020 r. Nr 91, s.1, dalej: "Komunikat COVID-19"), stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. W sekcji 3 pt. "Tymczasowe środki pomocy państwa" pkt. 22 Komunikatu COVID-19 stwierdzono, że komisja uzna taką pomoc państwa za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b TFUE, o ile spełnione zostaną wszystkie wymienione powyżej warunki (przepisy szczegółowe dotyczące produkcji podstawowej produktów rolnych oraz sektorów rybołówstwa i akwakultury określono w pkt. 23), w tym (lit. c) warunek, zgodnie z którym pomoc nie może być przyznana przedsiębiorstwom, które 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych).

W art. 2 pkt. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE Seria L z 2014 r. Nr 187, s. 1 ze zm., dalej: "rozporządzenie 651/2014") przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" zdefiniowano, jako przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż małe i średnie przedsiębiorstwo "MŚP", które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE (w przypadku Polski, jest to spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka komandytowo-akcyjna -przyp. tut. Sądu), a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, która istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od pierwszej sprzedaży komercyjnej , które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE (w przypadku Polski jest to spółka jawna oraz spółka komandytowa – przyp. tut. Sądu);

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancje lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowaniu restrukturyzacyjnemu;

e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Mając na względzie przywołane powyżej regulacje przyjęcie, że przedsiębiorstwo skarżącego znajdowało się w trudnej sytuacji i z tego powodu odmowa przyznania wnioskowanego wsparcia, nie mogło być dowolne. Organ zobowiązany był w tym względzie (zgodnie z komunikatem COVID-19) do przyjęcia definicji obowiązującej na gruncie art. 2 pkt. 18 rozporządzenia 651/2014 i uwzględniając tę definicję przeprowadzić ustalenia faktyczne, które wskazywałyby na to, czy przedsiębiorstwo skarżącego spełniało na dzień 31 grudnia 2019 r., jedną z przewidzianych tam przesłanek, pozwalających uznać je jako znajdujące się na ten dzień w trudnej sytuacji.

Przywołanym powyżej przepisom odpowiada zresztą treść wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. Zgodnie bowiem z punktem 4.2 wniosku ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (wg stanu na dzień 31.12.2019 r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej:

A. Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK / NIE / NIE DOTYCZY

B. Czy w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK / NIE / NIE DOTYCZY

C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym ? TAK / NIE

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem, który wpłynął do organu 6 kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z obowiązku zapłaty nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za osoby ubezpieczone za okres od marca do maja 2020 r. W części 4.2 skarżący zaznaczył początkowo nie zaznaczył nic, ale pismem z 20 kwietnia 2020 r. uzupełnił ten brak wskazując, że w nieuzupełnionych miejscach wniosku powinno być: lit. A – Nie dotyczy, lit. B – Nie dotyczy, lit. C – Nie.

Organ pierwszej instancji odmówił prawa do zwolnienia bowiem uznano, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji, gdyż jego zaległość z tytułu nieopłaconych składek na 31.12.2019 r. wyniosła 153442,56 zł i przewyższa sumę przypisów składek w roku 2019, która wyniosła 26080,53 zł. W tym kontekście, odwołując się do art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, organ stwierdził, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz komandytowo-akcyjnej, wysokości niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego;

- w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;

- podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.

Nawiązując do ostatniej z przytoczonych wyżej przesłanek, ZUS odwołał się także do bliższej nieokreślonych przepisów ustawy – Prawo upadłościowe.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że wskazane kwoty zadłużenia nie są zgodne ze stanem faktycznym, a ponadto nie mają wpływu na pomoc "z planu Rządowego". Skarżący dodał ponadto, że jego firma wyczerpuje wszelkie znamiona względem korzystania z zapewnionych przez Państwo form pomocy, oraz że w związku z zapewnieniami o objęciu takich podmiotów jak jego firma pomocą, nie zwolnił pracowników i nie zawiesił prowadzonej działalności gospodarczej pomimo dużych strat.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie odniósł się do zarzutów skarżącego, stwierdzając za decyzją pierwszoinstancyjną, że przedsiębiorca na dzień złożenia wniosku znajdował się w trudnej sytuacji, powielając przy tym dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ wskazał, że powiadomił stronę o konieczności przesłania formularza informacji dotyczących pomocy publicznej związanej z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem epidemii COVID-19 oraz jej skutków. Korespondencja zawierająca taki formularz była podwójnie awizowana, a strona w konsekwencji nie odesłała go w oczekiwanym przez organ terminie.

Rzecz w tym, że rozpoznając sprawę, organ zupełnie pominął definicję z art. 2 pkt. 18 rozporządzenia 651/2014, przyjmując na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy własne rozumienie pojęcia "przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji". Takie postępowanie organu, jako całkowicie arbitralne, nie zasługuje na aprobatę. Podkreślenia wymaga przy tym, że w świetle motywu 14 rozporządzenia 651/2014, aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzenia oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia. Dokonując oceny prawnej w całkowitym oderwaniu od rzeczonych motywów organ dopuścił się zatem także naruszenia zasady pewności prawa, która powinna być przez ten organ chroniona w świetle art. 6 k.p.a.

Co więcej, rozpoznając sprawę w drugiej instancji, organ całkowicie przeoczył fakt zmiany treści istotnego dla jej potencjalnego rozstrzygnięcia Komunikatu COVID-19. O ile bowiem w dacie wydawania pierwszej z decyzji ZUS Komunikat ten zawierał w pkt 3.1 ppkt 22 lit. c zastrzeżenie, że "pomoc nie może być przyznawana przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2019 r. znajdowały się już w trudnej sytuacji (w rozumieniu ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), o tyle w dacie wydawania zaskarżonej decyzji ww. Komunikat we wspomnianym punkcie zawierał już dodatkowe postanowienie "ca" stanowiące, że "w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację". Organ nie tylko zatem pominął w sprawie definicję z art. 2 pkt. 18 rozporządzenia 651/2014, ale także nie rozważył, czy sytuacja skarżącego nie podpada pod ww. wyjątek, a nadto całkowicie zignorował i nie odniósł się merytorycznie do oświadczenia skarżącego zawartego w ramach uzupełnienia złożonego wniosku, że nie spełnia on kryteriów kwalifikujących go do objęcia postępowaniem upadłościowym. Ustalenia organu w powyższym zakresie, tudzież ich brak, są więc całkowicie dowolne i arbitralne.

Sąd w składzie niniejszym uznaje, że ustalenie samej wysokości przypisu składek za 2019 r. i wysokości zaległości z tytułu nieopłaconych składek jest niewystarczające dla stwierdzenia, że przedsiębiorstwo skarżącego znajdowało się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. Z akt nie wynika nawet kwota zaległości za poszczególne okresy, gdyż organ powołuje się na całkowitą zaległość na dzień 31 grudnia 2019 r. W związku z tym niewątpliwie zagadnienie istnienia zaległych składek, ich wysokości, okresów, których dotyczą - wymagałoby wyjaśnienia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że ustalony w sprawie stan faktyczny, gdy chodzi o kwotę zadłużenia, jest nieprawidłowy, podczas gdy organ w ogóle do tego argumentu się nie odniósł, ani nie przedstawił nawet źródła swoich twierdzeń. Z uwagi na lakoniczność uzasadnienia zaskarżonych decyzji oraz brak materiału źródłowego w oparciu, o który organ ustalił zaległość skarżącego z tytułu składek badana decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie poddają się w pełni sądowej kontroli.

Brak ustaleń i dokumentów w powyższym zakresie, jak w kontrolowanej sprawie, prowadzi do istotnego naruszenia przez organ art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 (decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne) i § 3 k.p.a., na podstawie którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z 12.05.2000 r., I SA/Kr 856/98). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji, winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma istotne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 07.01.2009 r., II SA/Wa 1245/08: "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy".

Podkreślenia wymaga, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., II GSK 96/10).

Podsumowując, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, w ocenie Sądu, czy strona faktycznie znajdowała się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. Trudną sytuację wnioskodawcy ZUS ograniczył bowiem wyłącznie do porównania kwoty całkowitej zaległości z tytułu składek istniejącej na dzień 31 grudnia 2019 r. z sumą przypisów składek w 2019 r. Tymczasem strona kwestionuje określoną przez organ wysokość zadłużenia i okoliczność ta wymaga wyjaśnienia albowiem nie wynika ona z materiału dowodowego sprawy. W tym zakresie należy również wskazać, że strona we wniosku o zwolnienie z opłacania składek stwierdziła, że nie znajduje się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu poprzez zaznaczenia konkretnej odpowiedzi. Z uzasadnienia nie wynika nadto, jakich konkretnie zaległości strona nie reguluje, za jaki okres i czy przedmiotowe należności są nadal wymagalne. Nie zebrano w tym zakresie również niezbędnego materiału dowodowego. Nie uwzględniono także istotnych z punktu widzenia prawidłowego załatwienia sprawy zmian otoczenia prawnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Zbierze niezbędny materiał dowodowy w zakresie zaległości strony i wyjaśni w sposób rzetelny w uzasadnieniu decyzji, dlaczego w ocenie organu, strona jest (o ile organ podtrzyma takie stanowisko) podmiotem spełniającym kryteria kwalifikujące ją do objęcia postępowaniem upadłościowym i z jakich konkretnie ustaleń faktycznych dotyczących poszczególnych zaległości za określone okresy ma to wynikać.

Jednocześnie Sąd nie przesądza, czy skarżący ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacenia składek. Stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek ponownego rzetelnego rozpoznania wniosku.

Wobec powyższego działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

e.o.