Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 100/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, 2 i 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 35. 36 par. 1, 3 par. 2 pkt 4; art. 12
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 5 stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomości położone w W. zajęte pod drogi publiczne, oznaczone ewidencyjnie numerami działek [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego P. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SAB/Wa 100/14

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2001 r. L. H., Z. M., E. G., K. S., A. M., M. M., reprezentowani przez pełnomocnika P. D., oraz A. N. wystąpili na podstawie art. 73 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy prowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) o wypłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, m.in. za działkę oznaczoną ewidencyjnie nr [...] z obrębu [...] - ul. [...] oraz działkę oznaczoną ewidencyjnie nr [...] z obrębu [...] - ul. [...].

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod ulicą [...] w W., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...].

W związku z wydaniem powyższej decyzji Prezydent [...] podjął kroki zmierzające do rozpoznania złożonego w 2001 r. wniosku.

W szczególności, pismami z 2011 r. i 2013 r. Prezydent [...] występował do Archiwum Akt Nowych w W. oraz podległych sobie jednostek organizacyjnych o dostarczenie dokumentacji związanej z ewentualnym postępowaniem wywłaszczeniowym oraz inwestycyjnym spornej nieruchomości, jak również wskazania, czy wnioskodawcy otrzymali jakiekolwiek odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Jednocześnie pismem z dnia 5 października 2011 r. organ poinformował strony, iż ze względu na dużą ilość spraw nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa i w związku z tym wyznaczył przewidywany termin zakończenia sprawy do końca czerwca 2012 r. Następnie pismem z dnia 21 maja 2013 r. organ poinformował strony, iż ze względu na fakt, iż wydanie stosownego rozstrzygnięcia uzależnione jest od rozpatrzenia przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. nie jest możliwe zakończenie sprawy w terminie wyznaczonym w piśmie z dnia 5 października 2011 r. i w związku z tym rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy nastąpi nie później niż do końca 31 grudnia 2014 r.

W związku z dalszym nierozpoznawaniem sprawy jedna ze stron postępowania P. D. (spadkobierca byłej właścicielki L. H. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2003 r. o stwierdzeniu nabycia spadku,[...]) wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] Wojewoda [...] uwzględnił wniosek i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący cztery miesiące od daty doręczenia postanowienia.

Na potrzeby prowadzonego postępowania sporządzony został w dniu 4 listopada 2013 r. operat szacunkowy określający wartość prawa własności nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie nr [...] na kwotę [...] zł. W dniu 6 lutego 2014 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której jedna ze stron, A. N., zobowiązała się w terminie 1 miesiąca poinformować o ewentualnym złożeniu wniosku do Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych.

W postępowaniu dotyczącym działki o numerze ewidencyjnym nr [...] sytuacja była analogiczna. Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod ulicą [...] w W., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...]. Tu również Prezydent [...] próbował ustalać, czy wobec spornej nieruchomości toczyło się postępowanie wywłaszczeniowe, kiedy prowadzone były na niej prace inwestycyjne, jak również ustalenia, czy wnioskodawcy otrzymali jakiekolwiek odszkodowanie.

W postępowaniu tym również sporządzony został w dniu 4 listopada 2013 r. operat szacunkowy, jak również przeprowadzono w dniu 6 lutego 2014 r. rozprawę administracyjną, na której jedna ze stron, A. N. zobowiązała się w terminie 1 miesiąca poinformować o ewentualnym złożeniu wniosku do Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych.

Podobnie również, pomimo powiadomienia wnioskodawców o planowanym terminie zakończenia postępowania, żaden z terminów wyznaczanych przez organ nie został dotrzymany.

Prezydent [...] nie dotrzymał również terminu wyznaczonego mu przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...] o wyznaczeniu dodatkowego terminu na załatwienie sprawy.

Pismem z dnia 25 stycznia 2014 r. P. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia z dnia 5 stycznia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomości położone w W. zajęte pod drogi publiczne w dzielnicy [...]: działkę ewidencyjną nr [...] przy ul. [...] o pow. [...] m², oraz działkę ewidencyjną nr [...] przy ul. [...] o pow. [...]m².

Skarżący wskazał, że Prezydent [...]- choć ma taki obowiązek - nie dotrzymuje jakichkolwiek terminów ustawowych, czy też tych wyznaczanych samemu lub przez organ drugiej instancji na załatwienie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w celu określenia wysokości zostały sporządzone operaty szacunkowe z dnia [...] listopada 2013 r. Niemniej jednak z uwagi na to, iż prowadzi około 20 postępowań, w których stronami są te same osoby, nie był w stanie wydać decyzji. Organ zwrócił uwagę, że kwoty odszkodowań przyznanych stronom stanowią duże obciążenie dla budżetu [...].

Prezydent podkreślił jednocześnie, że pismem z dnia 17 lutego 2014 r. poinformował skarżących o przewidzianym terminie rozpatrzenia sprawy, czym wypełnił obowiązki ciążące na organie na mocy przepisów kpa. W piśmie tym wskazał, iż jedna ze stron, A. N. zobowiązała się w terminie 1 miesiąca poinformować o ewentualnym złożeniu wniosku do Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych, a ponadto nie zostały przesłuchane wszystkie strony postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a ppsa.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa, organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa).

Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).

W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016 oraz wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie.

Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia.

W przedmiotowej sprawie P. D. (działając w postępowaniu jako pełnomocnik właścicieli oraz w imieniu własnym jako spadkobierca byłej właścicielki L. H.na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2003 r. o stwierdzeniu nabycia spadku, [...]) pismem z dnia 5 stycznia 2001 r. wystąpił do Prezydenta [...] o wypłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, m.in. za działkę oznaczoną ewidencyjnie nr [...] z obrębu [...] - ul. [...] oraz działkę oznaczoną ewidencyjnie nr [...] z obrębu [...]- ul. [...].

Z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 25 stycznia 2014 r. wynika, że od dnia kiedy decyzje Wojewody [...] stwierdzające nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa własności spornych nieruchomości stały się ostateczne i od których de facto bieg rozpoczęły terminy załatwienia spraw określone w art. 35 Kpa, tj. dla decyzji nr [...] - od dnia 20 lutego 2010 r., a dla decyzji nr [...]– od dnia 29 grudnia 2010 r., do dnia wyrokowania przez Sąd, organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd oceniając aktywność organu w prowadzeniu postępowań dotyczących spornych działek doszedł do przekonania, że wprawdzie organ podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te nie doprowadziły do zakończenia tego postępowania.

Analiza zgromadzonej dokumentacji wyraźnie świadczy o tym, że organ zwracał się do różnego rodzaju instytucji, jak chociażby Archiwum Państwowego, czy też podległych sobie jednostek o nadesłanie potrzebnych dokumentów. Ponadto, zlecił sporządzenie operatów szacunkowych a także przeprowadził rozprawy administracyjne celem przesłuchania stron. Zebrał również od stron postępowania potrzebne oświadczenia dotyczące m.in. kwestii związanych z ewentualnie prowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowym oraz wypłaconym odszkodowaniem. Pomimo jednak zebrania materiału dowodowego, organ w dalszym ciągu nie był w stanie wydać rozstrzygnięcia w sprawie, wskazując na konieczność uzupełnienia akt o decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozpatrującą wniosek Prezydenta o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nabycia spornej nieruchomości, dużą ilość prowadzonych spraw z zakresu odszkodowań, brak środków w budżecie [...] na wypłaty przyznanych odszkodowań, okoliczność zobowiązania w dniu 6 lutego 2014 r. jednej ze stron do poinformowania, w terminie miesięcznym, o ewentualnym złożeniu wniosku do Komisji Arbitrażowej przy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych oraz okoliczność nieprzesłuchania wszystkich stron postępowania.

W ocenie Sądu, przywołane przez organ okoliczności nie mogą usprawiedliwiać bezczynności Prezydenta [...]. Ani duża ilość spraw wpływających do organu, ani tym bardziej brak środków finansowych nie mogą stanowić przesłanki do sprzecznego z treścią art. 35 § 3 Kpa powstrzymywania się od wydania decyzji odszkodowawczej.

Ponadto wskazać należy, że organ nie wywiązał się należycie z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i nie o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, powiadamiał strony. Zrobił to trzy razy pismami z dnia 5 października 2011 r., 21 maja 2013 r. oraz 17 lutego 2014 r., wyznaczając przy tym terminy (do końca czerwca 2012 r., a następnie do dnia 31 grudnia 2014 r.), co oznaczało, że organ z góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, praktyki takie są niedopuszczalne -organ wyznaczając, na podstawie art. 36 kpa nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego.

Skarżący nie mogąc doczekać się rozpoznania obu spraw, wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta [...].

W dniu 26 września 2013 r. Prezydent [...] otrzymał postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. wyznaczające mu termin na załatwienie sprawy do dnia [...] stycznia 2013 r.

Terminu wyznaczonego przez organ drugiej instancji Prezydent [...] nie dotrzymał, za to jak wskazuje w odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 17 lutego 2014 r. poinformował strony o planowanym zakończeniu postępowania do dnia 31 grudnia 2014 r.

W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Biorąc jednak pod uwagę charakter i stopień skomplikowania niniejszego postępowania, konieczność uzupełnienia akt sprawy o decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozpatrującą wniosek Prezydenta o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nabycia spornej nieruchomości oraz to, iż Prezydent [...] podejmował w postępowaniach dotyczących spornych działek czynności ukierunkowane na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy (zwracał się do instytucji państwowych i podległych sobie organów o przesłanie potrzebnych dokumentów, zlecił operaty szacunkowe, przeprowadził rozprawy administracyjne, zebrał oświadczenia stron o przekazaniu kwot odszkodowań) Sąd orzekł, że zaistniała bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.