Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1708/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 84 ust.1,  ust. 2, ust. 8, ust. 9, ust. 10
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: par. 5 pkt 5 lit.a
journal: Dz.U. 2006 nr 32 poz 220
law: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i  termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do  kopalin podstawowych (Dz. U. z dnia 27 lutego 2006 r.)
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] ] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] marca 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 2204 (dwa tysiące dwieście cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Marszałek Województwa D., na podstawie art. 84 ust. 2, 8, 9 i 10 oraz art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2007 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych (Dz. U. Nr 211, poz. 1541) ustalił dla [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. opłatę eksploatacyjną za IV kwartał 2008 r. za wydobywanie granodiorytu ze złoża "[...]" w wysokości 43 013 zł. Decyzję wydano w związku z nie przedstawieniem przez spółkę w terminie określonym ww. ustawą kopii dowodów wpłat.

Opłatę wyliczono jako iloczyn ilości wydobytej kopaliny i stawki opłaty eksploatacyjnej 0,96 zł/j.m. wskazanej wymienionym rozporządzeniem.

[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od decyzji złożyła odwołanie wnosząc o zmianę decyzji w zakresie określającym wysokość stawki eksploatacyjnej.

Skarżąca podkreślała, że przyjęta przez nią stawka eksploatacyjna w wysokości 0,80 zł/j.m. została określona w Planie Zagospodarowania Złoża oraz w Koncesji nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. Dla złoża "[...]" używana była nazwa sjenit określana w literaturze jako granodioryt – petrograficzna odmiana sjenitu. Nie kwestionując zatem obowiązku wniesienia opłaty spółka podnosiła, że opłata powinna być taka sama jak za wydobycie sjenitu, którą to opłatę wniosła.

Spółka poinformowana o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji ostatecznej podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu. Kierując się dokumentacją geologiczną złoża zakwalifikowała kopalinę jako granodioryt, a ponieważ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2007 r. nie zwiera opłaty za tą kopalinę, przyjęto za zasadne uiszczenie opłaty takiej jak za sjenit, zdaniem spółki kopaliny najbardziej zbliżonej do granodiorytu, kierując się również faktem, że do lat siedemdziesiątych skały granitoidowe okolic N. i B. określane były jako sjenity.

Minister Środowiska decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdził, iż przyczyną wydania zaskarżonej decyzji było nie przesłanie do organu koncesyjnego kopii dowodu opłaty. Skarżąca w dniu [...] lutego 2008 r. przesłała informację o wydobyciu kopaliny w IV kwartale 2008 r. określając kopalinę jako granodioryt zgodnie z posiadaną koncesją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] naliczając opłatę za to wydobycie zgodnie z obowiązująca stwką – 0,96 zł/t. Do informacji jednak nie dołączyła kopii przelewów dokonanych wpłat. Dlatego Marszałek Województwa D. naliczył tą opłatę za IV kwartał 2008 r. zgodnie z informacją spółki i obowiązującą stawką.

Odnosząc się do argumentacji spółki co do nazwy wydobywanej kopaliny stwierdzono, że w latach 80-tych skały granitoidowe strefy N. zwyczajowo nazywano sjenitami. Dlatego w decyzji z dnia [...] maja 1992 r. kopalinę określono jako sjenit. Późniejsze jednakże badania mineralogiczno - petrograficzne jednoznacznie wykazały, że są to granodioryty, sjenodioryty lub granity monzonitowe udokumentowane w 1998 r. w "Uproszczonej dokumentacji geologicznej złoża granodiorytu "[...]" w kat. C1". Zasoby granodiorytu w tym złożu zostały zatwierdzone decyzją Wojewody D. o z dnia [...] października 1998 r. nr [...].

Powołując się na definicję granodiorytu z Encyklopedii Surowców Mineralnych pod redakcją Andrzeja Bolewskiego (Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Kraków 1991 r.) minister stwierdził, że granodioryt makroskopowy jest zbliżony do granitu a nie do sjenitu. Zgodnie z definicją wyprowadzoną z powołanej Encyklopedii organ administracji przedstawił charakterystykę sjenitu i granitu. Ponieważ w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 października 2007 r. nie ma stawki eksploatacyjnej za wydobycie granodiorytu, z uwagi na duże podobieństwo pomiędzy granodiorytem i granitem, zastosowano stawkę dla granitów do wyliczenia opłaty eksploatacyjnej za IV kwartał 2008 r.

Na decyzje spółka [...] sp. z o.o. z siedzibą w Wysogotowie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę żądając uchylenia decyzji i zasądzenia kosztów postępowania oraz zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - sygn. akt VI SA/Wa 1144/09.

Decyzji zarzucono naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a., § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2007 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych oraz naruszenie interesu prawnego skarżącej przez przyjęcie, w sytuacji stwarzającej wątpliwości, stawki opłaty wyższej.

Spółka stwierdzała, że w związku z brakiem w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 października 2007 r. stawki opłaty eksploatacyjnej za granodioryt wniosła opłatę za najbardziej zbliżoną kopalinę – sjenit – wg. stawki za nią obowiązującej, tj. 0,80 zł/t.

Skarżąca nie zgodziła się z klasyfikacją wydobywanego granodiorytu jako kopaliny bardziej zbliżonej do granitu niż do sjenitu. W jej ocenie granodioryty, granity, sjenity i tonality należą do granitoidów. Przy czym granodioryty i sjenity zdecydowanie wykazują się cechami odróżniającymi je od granitów. Zdaniem skarżącej spółki organy obu instancji, stosując analogię pomiędzy kopalinami dla ustalenia stawki eksploatacyjnej, powinny swoje ustalenia oprzeć na wnikliwej analizie cech przedmiotowej kopaliny. Zaniechanie tego działania nastąpiło z naruszeniem art. 7 i art. 6 k.p.a. doprowadzając organ do błędnej konkluzji o bliższym podobieństwie granodiorytu do granitu niż do sjenitu. Spółka odwołała się do historycznych ustaleń określających pokłady skał na D. S. stwierdzając, że rejon eksploatacji złoża "[...]" charakteryzuje się granodiorytem zbliżonym do sjenitu, a nie do granitu. Wskazując na gromadzoną przez organy koncesyjne wiedzę na temat kopalin występujących w poszczególnych obszarach górniczych skarżąca stwierdziła, iż pozostawienie w rozporządzeniu stawki opłaty za kopaliny "inne" jest istotnym niedopatrzeniem ustawodawcy. Niedopatrzenie to powoduje, że organy administracji, z naruszeniem art. 217 Konstytucji RP, nakładają na koncesjonariuszy opłaty według stawek zbliżonych za poszczególne kopaliny, wybierając kopaliny, od których należy odprowadzać stawki wyższe.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wnosił o jej oddalenie.

Organ administracji podał, że w latach 80-tych skały granitoidowe strefy Niemczy nazywane były zwyczajowo "sjenitami", dlatego w koncesji nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. przedmiotową kopalinę określono jako sjenit. Późniejsze badania mineralogiczno – petrograficzne jednoznacznie wykazały, że są to granodioryty, sjenodioryty lub granity monzonitowe. Powołując się na Dodatek Nr 1 do projektu zagospodarowania złoża granodiorytu "[...]" z czerwca 2005 r. rozdział 1.2. stwierdzono, że skarżąca nie kwestionowała decyzji Ministra Środowiska odnośnie rodzaju kopaliny, natomiast nie zgadza się z wysokością stawki eksploatacyjnej. Odnosząc się ponownie do Encyklopedii Surowców Mineralnych pod redakcją Andrzeja Bolewskiego (Wydawnictwo PAN, Kraków 1991 r.) przeprowadzono porównanie sjenitu i granodiorytu stwierdzając prawidłowość zakwalifikowania kopaliny wydobywanej przez skarżącą jako bardziej zbliżonej do granitu niż do sjenitu, dlatego zastosowano stawkę odpowiednią dla granitu, a nie dla sjenitu. W ocenie ministra rozporządzenie w sposób wystarczający określa katalog rodzaju kopalin, dając możliwość zakwalifikowania każdej z bardzo wielu występujących w Polsce. W przypadku natomiast, gdy eksploatowana jest kopalina, która nie mieści się w katalogu kopalin wymienionych w rozporządzeniu, wówczas stosuje się stawkę z ostatniej rubryki dla "innych kopalin".

Na wniosek skarżącej Sąd postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. zawiesił postępowanie oraz postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. podjął zawieszone postępowanie w związku z uzyskaniem od organu administracji dokumentacji (decyzji administracyjnej) o zakończeniu postępowania administracyjnego po wydaniu wyroku w sprawie VI SA/Wa 1144/09 dotyczącej tego samego złoża i kopaliny, a różniącej się jedynie opłatą za inny okres. Z nadesłanych przez organ informacji (pismo z dnia [...] lipca 2010 r.) wynika, że skarżąca spółka dokonała zaległych opłat eksploatacyjnych (w tym za IV kwartał 2008 r.) nie posiadając zaległości za okres do I kwartału 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 84 ust. 2, 8, 9 i 10 Prawo geologiczne i górnicze (dalej jako ustawa) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2007 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych.

Zgodnie z art. 84 ust. 1 i ust. 2 ustawy przedsiębiorca wydobywający kopalinę ze złoża uiszcza opłatę eksploatacyjną za wydobytą kopalinę, przy czym opłatę eksploatacyjną ustala się jako iloczyn stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny i ilości kopaliny wydobytej w okresie rozliczeniowym. Tym okresem rozliczeniowym jest okres kwartalny, a opłatę eksploatacyjną, o której mowa w ust. 1, przedsiębiorca ustala kwartalnie we własnym zakresie i wnosi ją, bez wezwania w terminie jednego miesiąca po upływie każdego kwartału, na rachunki bankowe podmiotów określonych w art. 86 ustawy. W tym samym terminie przedsiębiorca przedstawia organowi koncesyjnemu i podmiotom określonym w art. 86 kopie dowodów dokonanych wpłat, a także informację zawierającą dane dotyczące nazwy przedsiębiorcy, złoża, rodzaju, ilości wydobytej w kwartale kopaliny, przyjętej stawki oraz wysokości ustalonej opłaty, nazwy gminy, a w przypadku gdy wydobywanie prowadzone jest na terenie więcej niż jednej gminy - ilości wydobytej kopaliny, a także wysokość opłaty przypadającej na poszczególne gminy (art. 84 ust. 9 ustawy). W razie niedopełnienia przez przedsiębiorcę obowiązku wniesienia opłaty eksploatacyjnej lub niezłożenia informacji, o której mowa w ust. 9 art. 84 ustawy, albo w razie złożenia informacji nasuwającej zastrzeżenia, organ koncesyjny na podstawie własnych ustaleń wydaje decyzję, w której określa wysokość należnej opłaty, stosując stawkę obowiązującą w okresie rozliczeniowym, którego dotyczy ustalona opłata (art. 84 ust. 10 ustawy).

Skarżąca decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Marszałka Województwa D., na skutek przeniesienia koncesji nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. udzielonej firmie P. K. B., A. G., otrzymała prawo wydobywania granodiorytu z części złoża "[...]". Uprzednią decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r. Wojewoda W. zmienił koncesję nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. na wydobywanie sjenitu ze złoża "[...]" w części dotyczącej obszaru objętego tą koncesją, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] października 1998 r. uchylił swoją decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 1989 r. Uchylona decyzja określała rodzaj surowca wydobywanego ze złoża "[...]" jako sjenit. Uchylając tą decyzję Wojewoda W. zmienił kartę rejestracyjną złoża w związku ze zmianą przepisów określających zasady dokumentacji złoża i wytworzoną dokumentacją geologiczną w kategorii C1 złoża "[...]" (dawniej "[...]") określając złoże jako złoże granodiorytowe. To złoże, jako złoże granodiorytu, było tak skategoryzowane decyzją Wojewody D. nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. przenoszącą koncesję nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. z R. G. na A. G., który następnie uprawnienie to przeniósł na skarżącą spółkę.

Według powyższych ustaleń organu administracji skarżąca spółka otrzymała prawo wydobywania granodiorytu i decyzji tej nie zaskarżyła, na co wskazywał organ administracji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie II GSK 359/05 opłata eksploatacyjna, o której mowa w art. 84 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, odnosi się do tego rodzaju wydobywanej kopaliny, na której wydobywanie przedsiębiorca uzyskał wymagane prawem zezwolenie (koncesję).

Spór między stronami sprowadza się jednak do tego, jak zaliczyć (do jakiej kategorii) kopalinę, na której wydobywanie spółka otrzymała koncesję. Faktem jest bowiem, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2007 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych, ani aktualne na dzień wydania obu decyzji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2008 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych (Dz. U. Nr 215, poz. 1357) nie określały opłaty za wydobywanie granodiorytu, wskazując jedynie stawki opłaty za wydobywanie sjenitu i granitu.

Ustalając stawkę opłaty za wydobywany granodioryt Marszałek Województwa D. i Minister Środowiska dokonali klasyfikacji wydobywanej kopaliny jako najbardziej zbliżonej do granitu, a nie do sjenitu. Minister Środowiska oparł swoje rozstrzygnięcie na definicji granodiorytów zaczerpniętej z Encyklopedii Surowców Mineralnych pod redakcją Andrzeja Bolewskiego wydanej w roku 1991. Powołał się również na uproszczoną dokumentację geologiczną złoża granodiorytu "[...]" w kat C1, które to zasoby granodiorytu w tym złożu zostały zatwierdzone decyzją Wojewody D. z dnia [...] października 1998 r. nr [...], również powołującej się na wymienioną dokumentację.

Minister Środowiska uznając, że granodioryt wydobywany przez skarżącą spółkę jest bardziej zbliżony do granitu niż do sjenitu w istocie oparł się na wskazaniach teoretycznych wyprowadzając je z Encyklopedii Surowców Mineralnych pod redakcją Andrzeja Bolewskiego (Wydawnictwo PAN, Kraków 1991 r.) nie przeprowadzając, z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., własnych niezbędnych ustaleń dotyczących spornej kopaliny pozwalających na takie stwierdzenie. W konsekwencji doprowadziło to również do naruszenia przepisów art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Autorytatywne oparcie rozstrzygnięcia Ministra Środowiska praktycznie wyłącznie na definicji encyklopedycznej z początku lat dziewięćdziesiątych, nie można uznać za ustalenie stanu faktycznego, pozwalające dokonać kwalifikacji kopaliny wydobywanej przez skarżącą pod nazwą granodioryt jako bardziej zbliżonej swoimi cechami do granitu a nie do sjenitu. Obie decyzje w tym zakresie nie poddają się kontroli nie zawierając faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których oparły swoje rozstrzygnięcie, a także przyczyn dla których odmówiły wiarygodności stanowisku skarżącej. Nie chodzi przy tym o zaszłości historyczne określające wprost zasoby spornego złoża jako sjenitu, lecz o fakt, iż w ramach tej samej klasyfikacji przedmiotowego złoża jako granodiorytu zostało ono zaliczone odmiennie przez organ administracji i odmiennie przez skarżąca spółkę bez przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego.

Dodatkowo zauważanie wymaga, iż według § 5 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lutego 2006 r. w sprawie złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych oraz złóż innych kopalin leczniczych, a także zaliczenia kopalin pospolitych z określonych złóż lub jednostek geologicznych do kopalin podstawowych (Dz. U. Nr 32, poz. 220 ze zm.), kopaliny podstawowe znajdujące się w tej samej strefie N., co kopaliny wydobywane przez skarżącą, lecz znajdujące się w złożu "[...]", zostały zaliczone do sjenitów. Zatem i ta okoliczność natury materialnoprawnej wskazuje, iż nazwa kopaliny wydobywanej w strefie N. ma nie tylko konotacje zwyczajowo-historyczne. W rozpoznawanej sprawie ustalenia organu administracji dotyczące złoża "[...]" nie muszą być tożsame z określeniem kopaliny w złożu "[...]", jednakże powinny być to ustalenia stwierdzające na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie i wykazanych dowodów, do jakiej kategorii faktycznie bardziej zbliżony jest granodioryt ze spornego złoża.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł ja w sentencji wyroku postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.