Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 666/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski, Sędziowie: Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska, Asesor WSA: Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt: II SA/Łd 666 705

UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...], z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie przepisów art. 127 par. 3 i art. 138 par. l pkt l ustawy z dnia 14. czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz przepisów art. l ust. 2, art. 4, art. 21 ust. l, a także art. 22 ust l ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 371 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy T. K., przy udziale dopuszczonego do udziału w postępowaniu, jako organizacji społecznej - Związku Wysiedlonych Ziemi [...] - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], Nr [...].

W uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie odwoławczym organ wskazał, iż T. K. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazując, że jej rodzice w 1944 roku zostali wysiedleni z rodzinnej miejscowości do obozów przejściowych w Ł. (w tym do obozu przy ulicy A), skąd zostali następnie wywiezieni do pracy przymusowej na terytorium Francji. Wnioskodawczyni urodziła się dnia 22. grudnia 1944 roku we Francji w miejscowości S..

Decyzją z dnia [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia 30. maja 2001 roku, organ umorzył postępowanie administracyjne, wobec złożenia przez stronę wniosku po terminie, określonym przez obowiązujący wówczas przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 371 ze zm.)

Dalej organ wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Ł. wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2003 roku, w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1378/01, uchylił po wyższą decyzję, z uwagi na zmianę przepisów prawa, w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15. kwietnia 2003 roku, w sprawie sygn. akt SK 4/02, dotyczącego

oceny zgodności z Konstytucją RP przepisu stanowiącego podstawę wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

Następnie organ wywiódł, iż decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał T. K. uprawnienia kombatanckie, na podstawie przepisu art. 4 ust. l pkt l lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, z zastosowaniem przepisu art. 5 in fine tejże ustawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w następstwie pisma organu emerytalnego - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 17. lutego 2004 roku (znak: [...]), w dniu 14. lipca 2004 roku wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] o przyznaniu uprawnień kombatanckich, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W następstwie przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] organ stwierdził nieważność wskazanej decyzji.

W następstwie złożonego przez Związek Wysiedlonych Ziemi [...] wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ administracji publicznej postanowił dopuścić wskazaną organizację społeczną do udziału w postępowaniu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych doszedł do przeświadczenia, iż wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu, podnoszone we wniosku okoliczności dotyczące pobytu matki T. K. - w okresie, kiedy była w ciąży, z której urodziła się skarżąca - w obozie znajdującym się w Ł., przy ulicy A nie mogą stanowić podstawy przyznania uprawnień kombatanckich T. K..

Organ nie kwestionował faktu pobyt matki T. K. w obozie przy ulicy A w Ł.. Podniósł, iż pobyt ten został udokumentowany zaświadczeniem Archiwum Państwowego w Ł.. Ponadto obóz ten zaliczany jest do obozów, o których mowa w art. 4 ust. l pkt l lit. c) o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Dalej organ wskazał, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka zainteresowanej przebywała w obozie w Ł. w maju 1944 roku. T. K. urodziła się natomiast w dnia 22 grudnia 1944 roku, w miejscowości S., na terytorium Francji. W ocenie organu analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż podczas pobytu matki w obozie wnioskodawczyni była dzieckiem poczętym, ale

nienarodzonym.

Dalej organ wywiódł, iż aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w połączeniu z innymi normami prawa powszechnie obowiązującego, jak również przepisy obowiązujące w październiku 2003 roku (to jest w dacie wydania decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich), nie dawały możliwości przyznania uprawnień kombatanckich osobie, która jako dziecko poczęte, ale jeszcze nie narodzone przebywała w obozie. Zdaniem organu, możliwość przyznania uprawnień na podstawie takiego stanu faktycznego, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie, istniała w okresie od 1993 roku do początku 1997 roku, a zatem przed rokiem 2003, kiedy to stronie przyznano uprawnienia.

Odnosząc się do nadesłanego przez Związek Wysiedlonych Ziemi[...], przy piśmie z dnia 10. lutego 2005 roku, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29. maja 1996 roku, wydanego w sprawie sygn. akt III ARN 96/95 (opublikowanego OSNP 1996/24/366) wskazującemu, że dziecku poczętemu, ale nienarodzonemu, przebywającemu w obozie przysługują uprawnienia kombatanckie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż wyrok ten został wydany w odmiennym stanie prawnym i obecnie zawarta w nim teza stanowiąca, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe - utraciła aktualność. Organ wskazał, iż przywołane rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpatrzenia rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedzione zostało z interpretacji pozycji prawnej dziecka poczętego, co do jego zdolności prawnej na gruncie przepisu art. 8 par. 2 Kodeksu cywilnego i art. l ust. l i 2 ustawy z dnia 7. stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78 ze zm.).

Zdaniem organu, na podstawie wskazanych przepisów w pełni uprawnione było stwierdzenie, że prawo do życia, jako prawo "przyrodzone", ma konsekwentnie nie tylko osoba fizyczna, ale od chwili poczęcia "każda istota ludzka", przy czym istota ludzka jest przed urodzeniem nazywana w przepisach ustawy "dzieckiem poczętym", którego życie i zdrowie pozostają od tej chwili pod ochroną prawa. W dacie wydania omawianego wyroku obowiązywał przepis art. 8 par. 2 Kodeksu cywilnego stanowiący, iż "zdolność prawną ma również dziecko poczęte, jednakże prawa i zobowiązania majątkowe uzyskuje ono pod warunkiem, że urodzi się żywe". Przepis ten został wprowadzony wskutek nowelizacji Kodeksu cywilnego, dokonanej

ustawą z dnia 7. stycznia 1993 roku o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78 ze zm.) i obowiązywał do dnia 3. stycznia 1997 roku, kiedy został skreślony przez przepis art. 2 pkt l ustawy z dnia 30. sierpnia 1996 roku o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 139. poz. 646). Poprzez pozbawienie mocy obowiązującej przepisu art. 8 par. 2 Kodeksu cywilnego, z polskiego systemu prawnego wyeliminowany został przepis przyznający dziecku poczętemu zdolność prawną w szerokiej sferze stosunków prawnych.

Konkludując organ wskazał, iż z uwagi na powyższe, w świetle przepisów Kodeksu cywilnego, jak i ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - nie ma obecnie podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich dziecku poczętemu podlegającemu represjom. Organ zauważa, iż Sąd Najwyższy wskazał w omawianym wyroku, iż wobec braku określenia pojęcia "osoby" w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, przy badania zdolności do nabycia uprawnień z zakresu tej gałęzi prawa istnieje konieczność posiłkowego sięgnięcia do uregulowań z innych dziedzin prawa, w tym do przepisu art. 8 par. 2 Kodeksu cywilnego. W sytuacji uchylenia przepisu prawa, który stanowił podstawę omawianego rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego i jednoczesnego braku innego przepisu o tożsamej lub chociażby zbliżonej treści, wyrok ten - zdaniem organu administracji publicznej -nie może stanowić wskazówki interpretacyjnej dla organu ferującego rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Dalej organ wskazał, iż w aktualnie obowiązujących przepisach zdolność prawna dziecka poczętego nie ma charakteru generalnego, ale jest ograniczona wyłącznie do enumeratywnie wyliczonych sytuacji, jak chociażby w instytucji prawa do spadku, czy uznania dziecka poczętego. Tym samym - zdaniem organu - wobec braku przepisu szczególnego, nie ma możliwości uzyskania uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. Tożsame stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniach: z dnia 16. września 2004 roku, w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1053/04), z dnia 8. grudnia 2004 roku, w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2329/04), a także z dnia 28. stycznia 2005 roku, w sprawie sygn. akt V SA/Wa 2149/04, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 30. września 2004 roku, w sprawie sygn. akt II SA/Bd 578/04.

Zdaniem organu, z uwagi na powyższe okoliczności konieczne stało się

stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej uprawnienia kombatanckie z dnia [...], Nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu przepisu art. 156 par. l pkt 2 k.p.a.. W ocenie organu przepisy prawa, obowiązujące w chwili wydania tejże decyzji nie przewidywały możliwości przyznania uprawnień kombatanckich dziecku poczętemu, które w fazie życia płodowego przebywało w łonie matki w obozie przejściowym zaliczonym do obozów, o których mowa w art. 4 ust. l pkt l lit. a) - c) ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zgodnie z poglądami doktryny i utrwaloną linią orzecznictwa rażące naruszenie prawa zachodzi, w przypadku oczywistego naruszenia jednoznacznego przepisu prawa kolidującego jednocześnie z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 6. lutego 1995 roku, w sprawie sygn. akt II SA 1531/94; ONSA 1996/1/37).

Zdaniem organu stan prawny ustalony w niniejszej sprawie nie budzi

wątpliwości, a to dlatego, że przepis Kodeksu cywilnego, na którym oparte było orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29. maja 1996 roku, wydane w sprawie sygn. akt III ARN 96/95, utracił moc obowiązującą już w 1997 roku.

Na marginesie organ wskazał, iż orzeczenie Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 19. sierpnia 2004 roku, w sprawie sygn. akt OSK 135/04 odnosiło się tylko do interpretacji przepisów ustawy z dnia 31. maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm.) i brak jest podstaw, aby zawartą w nim tezę przenosić na grunt przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

W dniu 15. czerwca 2005 roku T. K. wywiodła do

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na po wyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 4 ust. l pkt. l lit c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42, poz. 371 ze zm.) oraz przepisu art. 156 par. l pkt 2 k.p.a. i domagała się jej uchylenia, a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji z dnia [...], Nr [...].

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż po długim postępowaniu decyzją z dnia

[...], Nr [...], przyznano jej uprawnienia kombatanckie w oparciu o przepis art. 4 ust, l pkt. l lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Natomiast decyzją tegoż organu z dnia [...], Nr [...] stwierdzono nieważność wcześniejszej decyzji z argumentacją nie przedstawiania przez stronę dostatecznych dowodów, że zachodzą w sprawie przesłanki, o których mówi przepis art. 4 ust, l pkt. l lit. c) powoływanej ustawy o kombatantach.

Zdaniem skarżącej zarówno decyzja z dnia [...], jak i zaskarżona decyzja są błędne. Nie było bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej uprawnienia kombatanckie, gdyż nie było spełnionych przesłanek z przepisu art. 156 par. l pkt 2 k.p.a.. Ponadto przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich istniały nadal.

Zdaniem skarżącej niekorzystne dla niej decyzje zostały wydane na skutek zawężającej interpretacji pojęcia "represja", o której mowa w przepisie art. 4 ustawy o kombatantach, co nie jest dopuszczalne. Skarżąca podniosła, iż jej rodzice zostali wywiezieni najpierw do obozu przejściowego w Ł., a następnie na roboty przymusowe do Francji, jej matka była wówczas w ciąży i urodziła skarżącą we Francji, podczas deportacji do pracy przymusowej. Zdaniem skarżącej - jeśli według wyroku NSA z dnia 12. kwietnia 2001 roku, w sprawie sygn. akt V SA 273/00 "represją" jest przebywanie na zesłaniu lub deportacji także dzieci, które tam się urodziły, to tym bardziej – represją jest przebywanie w obozie ciężarnej matki z tym dzieckiem oraz urodzenie się dziecka i pobyt w miejscu pracy przymusowej jego rodziców. Skarżąca wskazała, iż wbrew stanowisku zajętemu w zaskarżonej decyzji, pojęcie "deportacji" pozostaje w ścisłym związku z pojęciem "represji". Jest to bowiem jedna z form represji. Skoro o deportacji w stosunku do dziecka można mówić także wtedy, gdy zostało urodzone w miejscu wykonywania robót przymusowych przez matkę (vide: wyrok NSA z dnia 19. sierpnia 2004 roku, w sprawie OSK 135/04; ONSA 1/2005 poz. 15), to także taka sytuacja jest również represją w stosunku do tego dziecka.

Konkludując skarżąca wskazała, iż były podstawy do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Wskazała również, iż kwestionowana decyzja stanowi o pozbawieniu jej praw nabytych.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. l par. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli

zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w

innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. l p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił j ą (art. 151 p.p.s.a.).

8

Przepisy miarodajne dla oceny poprawności działań organów administracji publicznej w niniejszej sprawie zawiera ustawa z dnia 24. stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 41, poz. 371 ze zm.). Przepisy tejże ustawy wymieniają kategorie osób, które są kombatantami, prowadziły działalność równorzędną z działalnością kombatancką, lub które podlegały określonym w ustawie represjom wojennym i okresu powojennego. Ustawa, w interesującym nas zakresie, stanowi, iż jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, przy czym represją w rozumieniu ustawy są między innymi okresy przebywania w takich miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. l pkt l c). To właśnie ów przepis był podstawą przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich.

Wskazać wypada, iż nie są przedmiotem sporu w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżąca urodziła się we Francji podczas deportacji jej rodziców do pracy przymusowej, a więc już po tym, jak jej matka przebywała w niemieckim obozie przejściowym, spełniającym kryteria opisane w przepisie art. 4 ust. l pkt l c omawianej ustawy. W takiej sytuacji skonstatować wypada, iż występują w sprawie pomiędzy stroną skarżącą, a organem dwie linie sporu. Pierwsza z nich sprowadza się do kwestii zgodność z prawem działań organu, przyznającego skarżącej uprawnienia kombatanckie, a w istocie do wskazania, czy dziecko poczęte ale jeszcze nienarodzone może być "osobą podlegającą określonej w ustawie represji". Druga zaś do problemu naruszenia prawa podczas przyznawania uprawnień kombatanckich, a w szczególności jego charakteru i oceny spełnienia kryterium "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu przepisu art. 156 par. l pkt 2 k.p.a..

Odnosząc się do możliwości przyznania uprawnień kombatanckich dziecku poczętemu ale jeszcze nienarodzonemu, wskazać wypada, iż ustawa z dnia 24. stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 41, poz. 371 ze zm.) nie zawiera postanowień mogących być podstawą prawną do tego aby uprawnienia takie mogły być przyznane. Słusznie zatem wywodzi organ, iż podstawy takich uprawnień należałoby upatrywać w przepisach o ogólnym charakterze i interdyscyplinarnym zastosowaniu. Bez wątpienia taką normą był przepis art. 8 par. 2 Kodeksu cywilnego stanowiący, iż zdolność prawną ma również dziecko poczęte; jednakże prawa i zobowiązania majątkowe uzyskuje ono pod warunkiem, że urodzi się żywe. Przepis ten jednak, w czasie ferowania przez organ decyzji przyznającej stronie skarżącej uprawnienia kombatanckie, był już od wielu lat derogowany z systemu prawnego, a zatem przywoływanie jego treści przez organ w niniejszej sprawie, co najwyżej może stanowić walor wykładni historycznej. Tak więc wskazać należy, iż zasadnie jest stanowisko organu odmawiające rozciągnięcia pojęcia "osoba podlegająca represji", w rozumieniu art. 4 ust. l pkt l c, także na dzieci poczęte ale jeszcze nienarodzone. W szczególności w aspekcie historycznym, po derogowaniu przepisu art. 8 par. 2 Kodeksu cywilnego, nie jest możliwa reaktywacja poglądów prawnych na temat charakteru i zakresu uprawnień nasciturusa, wypracowanych w doktrynie i judykaturze na gruncie powyższego przepisu. Ponadto, co zasadnie podnosi organ, istniejące w prawodawstwie szczególne przepisy regulujące prawa dziecka poczętego ale jeszcze nienarodzonego, jednoznacznie wskazują, iż wolą ustawodawcy nie było wprowadzenie generalnej normy prawnej przyznającej nasciturusowi podmiotowość prawną. Tak więc konkludując wskazać wypada, iż w czasie przyznawania skarżącej uprawnień kombatanckich, dziecko poczęte nie było "osobą podlegającą represji", w rozumieniu przepisu art. 4 ust. l pkt l c omawianej ustawy. Z tego też punktu widzenia organ przyznając skarżącej uprawnienia w oparciu o powyższy przepis dopuścił się naruszenia prawa.

Oceniając charakter tegoż naruszenia wskazać należy, iż organ prawidłowo uznał, iż owo naruszenie jest rażące. Zgodnie bowiem, chociażby z przywołanym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem NSA, rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w przepisie art. 156 par. l pkt 2 k.p.a., to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (vide: wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 roku, w sprawie sygn. akt .II SA 1531/94, ONSA 1996/1/37). Oczywistość brzmienia przepisu art. 4 ust. l pkt 1c ustawy z dnia 24. stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie wymaga komentarza. Niezależnie jednak od wykładni gramatycznej wskazać wypada, iż o jego oczywistości należy wnioskować także z interpretacji historycznej instytucji nasciturusa w prawie polskim. W ostatnich kilkunastu latach dyskusja na ten temat nie tylko polaryzowała doktrynę prawa ale również prowadzona była publicznie w środkach masowego przekazu. Trudno było zatem nie zauważyć derogacji przepisu art. 8 par. 2 Kodeksu cywilnego i płynących stąd daleko idących konsekwencji dla poziomu ochrony praw nasciturusa. W takim stanie rzeczy nie sposób mieć jakichkolwiek wątpliwości co do tego, iż organ przyznając stronie

skarżącej uprawnienia kombatanckie - w związku z wydarzeniami, jaki miały miejsce w czasie gdy była poczęta ale jeszcze nienarodzona - w sposób rażący naruszył prawo w rozumieniu przepisu art. 156 par. l pkt 2 k.p.a..

Niezależnie od powyższych motywów podnieść również należy, iż decyzja przyznająca stronie skarżącej uprawnienia kombatanckie pozbawiona jest takich elementów uzasadnienia, o których mówi przepis art. 107 par. l i 3 k.p.a.. W szczególności nie zawiera uzasadnienia faktycznego, które winno wskazywać faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uzasadnienia prawnego, przez co ustawa rozumie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Oczywistość powyższego naruszenia prawa winna być również oceniana na gruncie przepisu art. 156 par. l pkt 2 k.p.a., jako rażąca i prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej tego rodzaju wadliwością.

Ponadto nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż kwestionowane rozstrzygnięcie organu, pozbawia ją praw nabytych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 k.p.a.) odwołuje się do szczególnych przesłanek, które wskazują na to, iż oceniana decyzja wydana została w sposób prawnie wadliwy, a stwierdzona wada nie stanowi zwykłego naruszenia prawa lecz ma charakter kwalifikowany. Ustawodawca przyzwolił zatem na wyeliminowanie z obrotu prawnego, z takim skutkiem jakby ich nigdy nie było, takich decyzji, które wydane zostały z pogwałceniem prawa o kwalifikowanym charakterze. Owo uprawnienie nadzorcze organów administracji publicznej, mające na celu wyeliminowane kwalifikowanych w swej wadliwości decyzji jest silniejsze niż potrzeba ochrony praw strony, nabytych na podstawie tego rodzaju wadliwych decyzji.

Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a., nie znajdując uzasadnienia dla kwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji, oddalił skargę.