Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1271/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.137 i art.136
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 czerwca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starostwa K. decyzją z [...].10.2013 r., na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C., na rzecz S. Z.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...].11.1998 r. S. Z. wystąpiła z wnioskiem o zwrot części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w obrębie [...] jedn. ewid. N. m. K., w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] i 1. kat. [...], b. gm. kat. C.. Przedmiotem niniejszego postępowania sąd działki nr [...], nr [...] i nr [...].

Wojewoda Małopolski, postanowieniem z [...].12.2003 r., sprostowanym postanowieniem z [...].12.2005 r. wyznaczył Starostę K. do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Zawnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. C. została wywłaszczona Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 26.03.1954 r. nr [...], na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. W dniu wywłaszczenia parcela l. kat. [...] o pow. [...] m stanowiła własność F. P., którego S. Z. jest następca prawnym. Ustalono, iż działki: nr [...] i nr [...] odpowiadają części parceli l. kat. [...]. gm. kat. C.

Stosownie do postanowień przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości są: wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot, objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie. Pierwsza i druga przesłanka zostały spełnione.

Oceniając spełnienie trzeciej przesłanki organ wskazał, że orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości z [...].03.1954 r., nr [...] w sposób ogólny określiło cel wywłaszczenia jako realizacja narodowych planów gospodarczych. Wywłaszczenie zgodnie z treścią powyższego orzeczenia nastąpiło na podstawie dekretu z [...].04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Dekret, a dokładniej jego znowelizowany art. 40 ust. 1 stanowił, że: orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie". Oznacza to, że nie można wykluczyć, iż rozpoczęcie inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, nastąpiło zanim w ogóle doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Konkretny cel wywłaszczenia, który mieścił się pod pojęciem narodowych planów gospodarczych, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości stanowił budowę lotniska. Na podstawie notatki służbowej Szefa Zarządu Lotniskowego Dowództwa Wojsk Lotniczych z 1953 r., planu sytuacyjnego z 1955 r. oraz planu sytuacyjnego z 1958 r. ustalono, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość miała być zagospodarowana na cel niezabudowanej części lotniska Kraków – Rakowice; działki: nr [...]. nr [...] jako część wybiegu czołowego a działka nr [...], jako pusta przestrzeń pomiędzy drogą kołowania a granicą lotniska. W ocenie organu nie wymaga wiedzy specjalistycznej lecz tylko doświadczenia życiowego, aby stwierdzić, że samolot przy starcie nie wznosi się pionowo lecz pod kątem dużo mniejszym niż 90", co wymaga wolnej przestrzeni za końcem pasa startowego, czego wyrazem było używanie dawniej pojęcia wybiegu czołowego. Również wolna przestrzeń w bezpośrednim sąsiedztwie dróg kołowania jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania lotniska. Przedmiotowa nieruchomość była konkretnie przeznaczona na niezabudowaną część lotniska służąca jako wolna przestrzeń za końcem pasa startowego oraz w bezpośrednim sąsiedztwie dróg kołowania. Bez tej przestrzeni starty, lądowania i kołowania samolotów nie byłoby możliwe.

Na podstawie Studium Historyczno Krajobrazowe Dawnego Lotniska Rakowice Czyżyny - Stan Finalny Lotniska - opracowanie w skali 1:5000 wykonane przez Państwowe Przedsiębiorstwo Fotogrametrii w Krakowie według stanu z roku 1962, zdjęć satelitarnych z 1965 r. oraz z 1964 r. pozyskanych ze strony internetowej Urzędu Miasta Krakowa Biura Planowania Przestrzennego, zdjęcia lotniczego w skali 1:1000 wykonane w dniu 14.09.1970 r. stwierdzono, że cel wywłaszczenia w terminach przewidzianych przez ustawę o gospodarce nieruchomościami został zrealizowany. Za moment przejścia własności nieruchomości wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z dekretem z 26.04.1949 r. uznać należy dzień złożenia wniosku o wywłaszczenie wskazany w przedmiotowym orzeczeniu tj. [...].11.1952 r. Wobec powyższego rozpoczęcie inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, nastąpiło zanim w ogóle doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Już bowiem na szkicu terenu obiektu Kraków-Rakowice datowanym na 1952 rok zaznaczona granica lotniska obejmuje przedmiotowe nieruchomości. Także na planie sytuacyjnym lotniska Kraków-Rakowice datowanym na rok 1955, zdjęciach satelitarnych i lotniczych z późniejszego okresu potwierdzono zakres terenów lotniska. Zatem parcela l. kat. [...] wywłaszczona na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, doprecyzowanym jako niezabudowana część lotniska R. została zagospodarowana na powyższy cel w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Cel wywłaszczenia nie był nigdy modyfikowany. Na podstawie dokumentów: szkic sytuacyjny z 1952 roku, plan sytuacyjny z 1955 roku. plan terenów lotniska z 1962 roku, zdjęcia satelitarne z 1964 i 1965 oraz zdjęcie lotnicze z 1970 r. potwierdzono, iż nieruchomość była wykorzystywana na cel wywłaszczeniu już w roku orzeczenia o wywłaszczeniu oraz przez kilkanaście lat po tej dacie. Skoro cel wywłaszczenia został zrealizowany, przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna dla tego celu.

Ponadto organ przedstawił wyniki oględzin przeprowadzonych dla zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, wskazując jednak, że ustalenia aktualnego stanu zagospodarowania nieruchomości nie mają jednak znaczenia dla oceny zbędności, gdyż cel wywłaszczenia został wcześniej zrealizowany. Działki nie są obciążone prawami obligacyjnymi oraz prawami rzeczowymi na rzecz osób trzecich.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła S. Z. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: art. 21 ust. 2 Konstytucji, art. 7 i art. 8 kpa, art. 136 ust. 1, 2, 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, iż decyzja o wywłaszczeniu z 1954 r. została zgodnie z prawem wykonana, a cel wywłaszczenia został w terminie wykonany. Zdaniem odwołującej się decyzja nie określa jednoznacznie celu wywłaszczenia, nie wskazuje dokładnie terminu rozpoczęcia inwestycji i jej zakończenia, nie określa w ogóle po co była w/w nieruchomość przeznaczona w planie miejscowym lub ogólnym od 26.03.1954 r. do 26.03.1964 r.

Dodatkowo w piśmie z [...].02.2014 r. odwołująca wskazała, iż organ I instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób dostatecznie dokładny i niewątpliwy. Przede wszystkim nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego z zakresu lotnictwa, który miałby na celu ustalenie przydatności przedmiotowych nieruchomości w infrastrukturze lotnicza oraz ustalenie czy działki zostały wykorzystane w celu określonym w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Koniecznym jest bowiem ustalenie w sposób bezsporny, nie kierując się zasadami doświadczenia życiowego, lecz wiedzą specjalistyczną, czy przedmiotowe dziatki faktycznie były niezbędne do funkcjonowania lotniska, czy też były zbędne dla celu wywłaszczenia. Organ I instancji poprzestał na ustaleniu położenia działek objętych wnioskiem względem całej infrastruktury lotniska. Ponadto organ ustalił w sposób nieprawidłowy kluczowe dla przedmiotowej sprawy znaczenie pojęć "wybieg czołowy" i "podejście powietrzne", gdyż ich ustalenie również wymagało wiedzy specjalistycznej.

Wojewoda M. decyzją z [...].06.2014 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że nieruchomość, objęta wnioskiem o zwrot oznaczona jako działki: nr [...], nr [...] i nr [...] położona w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K., odpowiadająca części dawnej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C., została nabyta na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 26.03.1954 r. nr [...] wydanym w oparciu o przepisy dekretu z 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n., o zwrot której pismem z [...].11.1998r. wystąpiła S. Z. - spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości, w związku z czym dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż w wyroku z 13.03.2014 r., sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27.05.1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22.09.2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu odwoławczego powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego w przedmiotowej sprawie nie znajduje jednak zastosowania, gdyż cel wywłaszczenia określony jako niezabudowana części lotniska Kraków-Rakowice, tj. część wybiegu czołowego zaplanowana na działkach: nr [...], nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. oraz pusta przestrzeń pomiędzy drogą kołowania a granicą lotniska zaplanowana na działce na działce nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N. m. K. został zrealizowany w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ugn tj. znacznie przed rokiem 1990.

W celu odnalezienia dokumentów związanych w nabyciem przez Skarb Państwa zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości przeznaczonej dla realizacji narodowych planów gospodarczych organ I instancji dokonał szeroko zakrojonej kwerendy materiałów archiwalnych z zasobów Archiwum Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Szefostwa Infrastruktury Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej w Warszawie, dokumentacji dotyczącej terenów byłego lotnictwa Kraków - Czyżyny pozyskanej z archiwum byłej Akademii Ekonomicznej w Krakowie ("Studium Historyczne i Architektoniczno-Krajobrazowe Terenów Dawnego Lotnictwa Rdkowice Czyżyny m Krukimie" autorstwa m.in. dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa, opracowane na podstawie pracy M. Mikulskiego "Lotnictwo Czyżyny w Krakowie", z której do akt sprawy pozyskano fragmenty tego opracowania. Organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego zwrócił się także m.in. do Archiwum Państwowego w Krakowie, Archiwum Urzędu Miasta Krakowa z prośbą o przesłanie dokumentów związanych z wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości, na podstawie których możliwe będzie precyzyjne określenie celu wywłaszczenia w niniejszej sprawie.

Dla ustalenia jaki był konkretnie cel wywłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości organ I instancji pozyskał operat szacunkowy gruntów zajętych przez okupanta w latach 1940 - 1943 w b. gm. kat. Czyżyny z którego wynika, że dla celów lotniska wojskowego w Czyżynach zajęte zostały za czasów okupacji niemieckiej poszczególne parcele na terenie dawnych gromad podmiejskich pod drogi manipulacyjne przynależne do lotniska oraz w czerwcu 1953 r. dla celów dalszej rozbudowy lotniska poszczególne parcele na terenie dawnych gromad podmiejskich tj. w Czyżynach, Bieńczycach, w Rakowicach i w Prądniku Białym (w poz. [...] wpisany jest F. P. jako właściciel parceli l. kat. [...], której zajęto część o pow. [...] m2). Organ I instancji pozyskał także z Archiwum Akt Nowych w Warszawie dokumenty dotyczące "Rejestru pomiarowego operatu wywłaszczeniowego dróg manipulacyjnych przynależnych do lotniska wojskowego w Krakowie dzielnica Czyżyny", sporządzone [...].06.1949 r. oraz "Szkic terenu przyległego do obszaru Kraków - Rakowice przeznaczonego do wywłaszczenia na rzecz M.O.N. " w skali 1:5000, które w ocenie organu odwoławczego mogą potwierdzać ustalenia organu I instancji z których wynika, że przed datą wywłaszczenia parcela l. kat. [...], stanowiącą część parceli l. kat. [...], której właścicielem był F. P., przeznaczona była na teren lotniska. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ doprecyzował cel, który miał być zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości jako niezabudowana część lotniska tj. część wybiegu czołowego oraz pusta przestrzeń pomiędzy drogą kołowania a granicą lotniska. Powyższy cel przedstawia również "Plan sytuacyjny projektu technicznego zasilania w energię elektryczną lotniska w Czyżynach z 1958 r.", na którym nieruchomości będące przedmiotem niniejszego postępowania stanowiły wyraźnie teren w granicach lotniska. Z kolei "Studium Historyczno-Krajobrazowe Dawnego Lotniska Rakowice — Czyżyny w Krakowie - Stan Finalny Lotniska " - opracowanie w skali 1:5000 wykonane przez Państwowe Przedsiębiorstwo Fotogrametrii w Krakowie według stanu z roku 1962 przedstawia objęte wnioskiem o zwrot grunty jako teren porośnięty trawą, stanowiące infrastrukturę lotniska. Powyższe przeznaczenie terenu znajduje swoje potwierdzenie także w "Studium historycznym i architektoniczno-krajobrazowym terenów dawnego lotniska Rakowice - Czyżyny w Krakowie oraz wytycznymi urbanistycznymi dla zachodnich terenów lotniska wraz z koncepcją adaptacji pasa startowego". W dokumencie tym można przeczytać, iż w latach 1939 - 1945 nastąpił rozwój lotniska w kierunku wschodnim, a także kontynuacja i wykończenie systemu dróg kołowania i dróg samochodowych, budowa szeregu budynków, a także rozpoczęcie budowy betonowej drogi startowej. Na podstawie zdjęcia satelitarnego z 1965 r. pozyskanego ze strony internetowej Urzędu Miasta Kraków Biura Planowania Przestrzennego ustalono, iż objęta wnioskiem nieruchomość stanowiła obszar porośnięty koszoną trawą przynależny do lotniska. Na zdjęciu widać, że zawnioskowany do zwrotu teren stanowi integralną całość z pozostałą częścią lotniska, pomimo, że zagospodarowane jest jako pole porośnięte trawą.

Dodatkowo z pozyskanej notatki służbowej Głównego Inspektora Lotnictwa z 1963 r. skierowanej do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wynika, że przed 1939 r. lotnisko Kraków -Rakowice funkcjonowało jako lotnisko wojskowe i komunikacyjne o nawierzchni trawiastej, a w okresie II wojny światowej wojska okupacyjne wybudowały na tym terenie betonową drogę startową wraz z drogami do kołowania dla samolotów. Z notatki tej wynika również, że od 1945 r. lotnisko Kraków - Rakowice, jako lotnisko wojskowe użytkowane było przez lotnictwo wojskowe i lotnictwo komunikacyjne. W 1951 r. wydłużono istniejąca drogę startową o 950 m w kierunku zachodnim od istniejącej w tym czasie drogi startowej (wydłużenie to nastąpiło w granicach istniejącego lotniska). W treści notatki podano szczegółowe wymiary drogi startowej 2000x50 m, wybiegów czołowych wschodnie 2000 m i zachodnie 400 m /łączna długość lotniska 2600 m/ podejście powietrzne: wschodnie 1:50 i zachodnie 1:70. Z kolei w notatce Szefa Zarządu Lotniskowego Wojsk Lotniczych prawdopodobnie z 08.03.1958 r. (data niewyraźna) zawarto informację, że "Protokołem zdawczo odbiorczym, spisanym w dniu 8.06.53 r. Dyrekcja Budowy Miasta Nowa Huta, na podstawie pisma centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli z dnia [...].05.53 r. nr [...], przekazała na rzecz Dowództwa Wojsk Lotniczych, do końca 1954 r., teren powierzchni około 35 ha, przeznaczony na wykonanie wybiegu na wschodnim podejściu lotniska Rakowice, celem zabezpieczenia lotów."

Organ odwoławczy podzielił zatem ustalenia organu I instancji dokonane na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w szczególności na podstawie notatki służbowej Szefa Zarządu Lotniskowego Dowództwa Wojsk Lotniczych z 1953 r., planu sytuacyjnego z 1955 r. oraz planu sytuacyjnego z 1958 r., iż zawnioskowana do zwrotu nieruchomość miała stanowić niezabudowaną część lotniska Kraków - Rakowice tj. część wybiegu czołowego oraz pustą przestrzeń pomiędzy drogą kołowania a granicą lotniska. Nie wymaga wiedzy specjalistycznej ustalenie, iż lotnisko składa się także z części niezajętej przez żadną infrastrukturę, który ma na celu umożliwienie prawidłowego funkcjonowania lotniska (pola wzlotów, podejść do lądowania, strefy ochronne).Stanowisko takie podzielił także skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wyroku zapadłym w sprawie w podobnym stanie faktycznym i prawnym z 20.03.2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1744/12, w którym wskazano, że infrastruktura lotniska obejmuje poza budynkami, urządzeniami, pasami startowymi, także tereny, które nie zostały zabudowane, a stanowią przestrzeń niezbędną do prawidłowego funkcjonowania lotniska. A zatem w przedmiotowej sprawie istotnym pozostaje to, iż przedmiotowa nieruchomość (stanowiąc teren porośnięty trawą) znajdowała się na terenie lotniska.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, w ocenie organu II instancji brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości i rzetelności wyjaśnień złożonych przez Dyrektora Muzeum Lotnictwa w zakresie zdefiniowania pojęć "wybieg czołowy", "podejście powietrzne". Organ odwoławczy nie przychylił się także do wniosku odwołującej dotyczącym powołania biegłego z zakresu lotnictwa, gdyż jak to już wyżej wykazano infrastruktura lotniska nie ogranicza się jedynie do trwałych zabudowań, ale swoim zakresem obejmuje także tereny niezabudowane konieczne dla prawidłowego realizowania zadań dla których zostało wybudowane. Z tego też względu zarówno samo lotnisko jak i jego strefa ochronna zajmują znaczne obszary, wyłączając z użytkowania znaczny areał gruntów. Organ odwoławczy podkreślił, że z uwagi na znaczny upływ czasu - działania wojenne w latach 1939-1945, przekształcenia ustrojowe, zaprzestanie wykorzystywania nieruchomości na cele lotniska i likwidację tego obiektu w roku 1963 oraz ze względu na wojskowy (tajny) charakter inwestycji- pozyskane w sprawie dowody mają często charakter opracowań historycznych, a ponadto nawet ten materiał jest niekompletny i niemożliwy do odtworzenia w pełnym zakresie. Jednak pozyskana w sprawie dokumentacja wywłaszczeniowa, choć w pewnym sensie niedoskonała (wiele dokumentów nie zachowało się do chwili orzekania) pozwala jednak na doprecyzowanie celu wywłaszczenia w przedmiotowej sprawie. Tym samym w ocenie organu odwoławczego pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowa nieruchomości została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a więc nie można odmówić słuszności stwierdzeniu zawartemu w zaskarżonej decyzji, iż nieruchomości tej nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n.

S. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzje Wojewody M. domagając się jej uchylenia jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 84 § 1 kpa poprzez brak gruntownego wyjaśnienia sprawy na którą złożyły się rak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia konieczności i celowości przynależności przedmiotowej nieruchomości na potrzeby infrastruktury lotniska oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędy i nieścisłości w stanie faktycznym co w konsekwencji przełożyło się na brak dokładnego zweryfikowania wystąpienia przesłanek zwrotu nieruchomości;

- naruszenie interesu prawnego skarżącej poprzez pozbawienie jej możliwości odzyskania utraconej nieruchomości w sytuacji gdy nie spowodowałoby to uszczerbku dla realizacji celów publicznych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do kontroli administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu administracyjnego ni e doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

W wyniku dokonanej kontroli należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają przepisom prawa. Trzeba przy tym wskazać, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie kontrolowanych aktów prawa nie naruszając przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły również prawa materialnego.

Zgodnie z przepisem art. 136 ust. 3 ab initio ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie natomiast z przepisem art. 137 ust. 1 cyt. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Nadto należy wskazać, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny musi pochodzić o wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości lub ich spadkobierców ( por. wyrok NSA –OZ w Gdańsku z 1995 r. , sygn. akt SA/Gd 374/95, niepubl.; T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Lexis Nexis, W-wa 2007 s. 229; G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Lexis Nexis 2007 s. 475).

W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że osoby uprawnione do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogą skutecznie domagać się realizacji tego roszczenia wyłącznie od Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego . Roszczenie to nie jest zatem skuteczne względem każdoczesnego właściciela nieruchomości, a może być zrealizowane tylko w sytuacji gdy podmiot publiczno-prawny jest nadal właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że poza sporem jest, iż wnioskowana do zwrotu na rzecz S. Z. nieruchomość- co do której organy rozstrzygały w przedmiotowej sprawie – oznaczona jako działki ewid. nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. N.m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C., na rzecz S. Z. stanowiła w dniu wywłaszczenia własność F. P., a wnioskodawczyni jest jego spadkobiercą. Ustalono, że parcela l. kat. [...] b. gm. kat. C. została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z [...].03.1954 r. nr [...] oparciu o przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych.

W sprawie osią sporu jest ustalenie czy na nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] nr [...] i nr [...] w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. C. został zrealizowany cele wywłaszczenia rozumieniu cyt. przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także poprawność określenia samego celu wywłaszczenia. W ocenie organów prawidłowo ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cele wywłaszczenia, a zatem niespełnienie tej przesłanki wywłaszczenia wyklucza orzeczenie o zwrocie. W ocenie Skarżącej zaistniały wszystkie przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, w tym przesłanka jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że organy rozstrzygające, mając na uwadze ogólne określenie celu wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości (realizacja narodowych planów gospodarczych) sprecyzowały w oparciu o treść aktów prawnych poprzedzających przedmiotową decyzję wywłaszczeniową, a także dostępną dokumentację dotyczącą obszaru objętego decyzją wywłaszczeniową z [...] .03. 1954 r. nr [...]Uwzględniono także materiały historyczne i materiał zdjęciowy, co pozwoliło zrekonstruować i doprecyzować cel, na realizację którego odebrano własność przedmiotowej nieruchomości. Z pozyskanych dokumentów, w tym przede wszystkim z planu sytuacyjnego z 1955 r. i notatki służbowej Szefa Zarządu Lotniskowego Dowództwa Wojsk Lotniczych wynika, że przedmiotowej nieruchomości w części oznaczonej obecnie jako działki nr [...],[...] i [...] były wykorzystywane jako niezabudowane fragmenty lotniska Kraków-Rakowice, a dokładnie: działki: nr [...] i nr [...] stanowiły część "wybiegu czołowego", natomiast działka nr [...] była wykorzystywana jako pusta przestrzeń pomiędzy drogą kołowania a granicą lotniska. Nie budzi przy tym wątpliwości fakt, że lotniska obok budynków, pasów startowych i dróg kołowania wymagają również wolnej przestrzeni za końcem pasa startowego, określanej terminem "wybiegu czołowego". Niezbędna dla funkcjonowania lotniska jest także wolna przestrzeń w bezpośrednim sąsiedztwie dróg kołowania. Powyższe nie wymaga wiedzy specjalistycznej, a zatem zarzut, iż w postępowaniu dowodowym nie została sporządzona ekspertyza pozwalająca określić, czy przedmiotowe nieruchomości były niezbędne do funkcjonowania lotniska jakkolwiek nie wykonano na nich żadnych budowli lub urządzeń należy uznać za niezasadny. Należy w pełni podzielić stanowisko organów, iż nie wymaga wiedzy specjalistycznej lecz tylko doświadczenia życiowego, aby wiedzieć, że samoloty przy starcie, ze względu na sposób wnoszenia się, wymagają wolnej przestrzeni za końcem pasa startowego oraz, że pomiędzy drogami startowymi znajduje się wolna przestrzeń, porośnięta trawą. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty w tym plan sytuacyjny lotniska z 1958 r. , a także dokumentacja Studium Historyczno-Krajobrazowego Dawnego Lotniska Rakowice-Czyżyny – Stan Finalny Lotniska i zdjęcia, pozwalające ustalić, że w tak określonej przestrzeni lotniska Kraków –Rakowice znajdowały się przedmiotowe grunty. Istotna jest również notatka Szefa Zarządu Lotniskowego Wojsk Lotniczych (sporządzona najprawdopodobniej w 08.03.1958 r. ), z której wynika że "Protokołem zdawczo odbiorczym, spisanym w dniu 8.06.53 r. Dyrekcja Budowy Miasta Nowa Huta, na podstawie pisma centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli z dnia [...].05.53 r. nr [...], przekazała na rzecz Dowództwa Wojsk Lotniczych, do końca 1954 r., teren powierzchni około 35 ha, przeznaczony na wykonanie wybiegu na wschodnim podejściu lotniska Rakowice, celem zabezpieczenia lotów." Na to, że wnioskowane do zwrotu nieruchomości znajdują się w obrębie obszaru lotniska wskazuje także zdjęcie satelitarne wykonane w 1965 r., na którym można zobaczyć, iż przedmiotowy teren –jakkolwiek niezabudowany - stanowi część lotniska.

Na koniec należy zaznaczyć, ze zgodnie z dekretem z 26 kwietnia 1949 r. orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczonego z dniem zgłoszenia wniosku. Oznacza to, że możliwa była sytuacja, w której realizacja celu wywłaszczenia mogła nastąpić jeszcze przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. W ocenie Sądu właśnie taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W decyzji wywłaszczeniowej z 26 marca 1954 r. jako datę przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa wskazano dzień19 listopada 1952 r.

Konkludując, nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako działki nr [...],[...] i [...] została wykorzystana na cel wskazany w decyzji o jej wywłaszczeniu cel, zatem nie stała się niezbędna zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. W konsekwencji odmowa zwrotu przedmiotowej nieruchomości z tej przyczyny jest zgodna z prawem.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.