Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1523/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pełnomocnik procesowy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 14, art. 33 § 2 i 3, art. 40 k.p.a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Maria Jagielska Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 762/10 w sprawie ze skargi A. E. M. Spółki z o.o. - wspólnika spółki cywilnej "S. A." na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r. po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. E. M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. – wspólnika spółki cywilnej "S. A." na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku z następującym uzasadnieniem.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., umorzył postępowanie w sprawie przyznania "S. A." spółka cywilna – dalej: spółka – płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w całości.

Decyzję doręczono pełnomocnikowi spółki S. A. – K. G., od której złożyła ona odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] grudnia 2009 r.

W uzasadnieniu podkreślił, że decyzja organu I instancji została doręczona w dniu 22 grudnia 2009 r., a zatem 14-dniowy termin do złożenia odwołania upłynął 5 stycznia 2010 r. Odwołanie pełnomocnika wniesiono 7 stycznia 2010 r., czyli z uchybieniem terminu do jego złożenia. Organ odwoławczy uznał, że okoliczności faktyczne wskazane w treści wniosku, nie spełniają jednej z trzech przesłanek niezbędnych do przywrócenia terminu. Fakt przebywania K. G. (pełnomocnika) poza miejscem zamieszkania, a także fakt, iż była ona wówczas w ciąży, nie przesądzają o braku winy strony w uchybieniu terminu. Zdaniem organu odwoławczego, decyzja ARiMR została skutecznie doręczona pełnomocnikowi i zawiera stosowne pouczenie co do środka zaskarżenia.

Skargę na powyższe postanowienie złożył P. M. - Prezes Zarządu A.E. M. spółka z o.o. – wspólnika spółki cywilnej "S. A.". Autor skargi wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia podniósł, że pełnomocnik wystarczająco uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy.

W piśmie procesowym z 25 lutego 2011 r. zmodyfikowano zarzuty skargi i jej uzasadnienie, wskazując na nieprawidłowość doręczenia decyzji co skutkowało tym, że nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania. Podniesiono, że wniosek o przyznanie płatności został sygnowany przez P. M. jako prezesa zarządu skarżącej, pisma w toku postępowania kierowane były do tegoż wspólnika, a decyzja została doręczona jedynie K. G.

Sąd I instancji uchylając zaskarżone postanowienie, wskazał, że to organy uznały, na podstawie umowy spółki cywilnej, że K. G. jest osobą uprawnioną do działania w imieniu S. A. spółka cywilna. Nie wyjaśniły, czy osoba ta była uprawniona do działania w imieniu wspólników spółki w trakcie postępowań administracyjnych dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Pominęły jednocześnie kwestię ewentualnego umocowania P. M. (skarżącego) do działania w imieniu wspólników spółki w tych sprawach.

Sąd I instancji podniósł, że uchybienie powyższe może zostać konwalidowane, ale obowiązkiem organu odwoławczego będzie wyjaśnienie kwestii zakresu pełnomocnictwa udzielonego K. G. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie także odnieść się do argumentacji skarżącego, dotyczącej szczególnego pełnomocnictwa udzielonego mu jakoby przez wspólników spółki do działania w ich imieniu, a także w imieniu spółki, w trakcie postępowań związanych z poszczególnymi płatnościami rolnymi.

Sąd podniósł, że obowiązkiem organu odwoławczego będzie również wyjaśnienie, czy skarżący rzeczywiście został wskazany, jako pełnomocnik spółki i (lub) jej wspólników w ewidencji producentów rolnych, do wyłącznego działania w ich imieniu w sprawach dotyczących płatności rolnych.

W ocenie WSA, w tej sprawie wniosek o przyznanie płatności w imieniu spółki składał P. M. P. M. nie jest wspólnikiem spółki cywilnej S. A., a jedynie jest prezesem zarządu jednego ze wspólników spółki, zatem organ winien zbadać, czy był on uprawniony do składania w jej imieniu wniosku.

Sąd I instancji zauważył, że udzielenie pełnomocnictwa poza procesem ma charakter materialnoprawny i potwierdzenie tego pełnomocnictwa w procesie jest obowiązkiem strony. Organ winien być zawiadomiony o ustanowieniu pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie (pełnomocnictwo ma być złożone do akt), a nie może domniemywać jego istnienia. Z treści pełnomocnictwa powinien wynikać jego zakres, tzn. jakich czynności, w jakim postępowaniu, przed jakim organem, może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. W pełnomocnictwie należy wskazać, czy obejmuje ono wszelkie czynności procesowe, czy też tylko niektóre z nich, a ponadto określić, czy dotyczy całego postępowania, czy też tylko określonego etapu. Nie można dowolnie interpretować zapisu pełnomocnictwa. To od mocodawcy zależy treść udzielonego pełnomocnictwa (w tym jego zakres).

Zdaniem WSA w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że złożona kserokopia umowy spółki cywilnej S. A. jest wyrazem woli strony, co do umocowania K. G. pełnomocnikiem. Organy nie wzywały strony, ich pełnomocnika do złożenia dokumentu pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 33 § 3 K.p.a., do akt niniejszej sprawy.

Sąd I instancji uchylając zaskarżone postanowienie wskazał organowi konieczność ustalenia, czy decyzja weszła do obrotu prawnego, czy K. G. jest pełnomocnikiem spółki, w tym postępowaniu, a więc osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARMiR w W. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w związku z art. 14, art. 33 § 2 i 3, art. 40 k.p.a., a także art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że upoważnienie K. G. do reprezentowania wspólników S. A. spółka cywilna, wynika z treści umowy tej spółki i nie ma ograniczeń. W związku z tym organ skutecznie doręczył decyzje na adres pełnomocnika (reprezentującego wspólników), a zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo doręczone na adres wskazany przez pełnomocnika. Dla skuteczności doręczenia nie ma znaczenia dokonanie tej czynności na S. A. spółka cywilna.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. M. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli zaskarżonego wyroku jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do treści art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Treść zarzutów jak i ich uzasadnienie wskazuje, iż zamiarem wnoszącego skargę kasacyjną było podważenie zajętego przez Sąd stanowiska, że organy obu instancji nie wyjaśniły, czy Pani K. G. wskazana w umowie spółki jako osoba uprawniona do działania w imieniu wspólników spółki, była uprawniona do działania w imieniu wspólników spółki w tym postępowaniu.

Zdaniem kasatora K. G. była umocowana do reprezentowania wspólników spółki cywilnej "S. A." w toku postępowania administracyjnego o przyznaniu płatności na podstawie § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 umowy spółki cywilnej zawartej w dniu 1 marca 2008 r., a tym samym upoważniona do złożenia odwołania od decyzji Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w B. z dnia [...] grudnia 2009 r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie płatności rolnych za 2009 r.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w związku z art. 14, art. 33 § 2 i 3, art. 40 k.p.a. jest niezasadny. Sąd prawidłowo przyjął, że dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie go pełnomocnikiem ze wskazaniem do jakiego postępowania został ustanowiony i w jakim zakresie umocował go mocodawca.

Pełnomocnictwo aby mogło wywrzeć skutek w danym postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli zgodnie z art. 33 § 2 K.p.a. winno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu w aktach danej sprawy administracyjnej, organ musi być zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w konkretnej sprawie. Udzielenie pełnomocnictwa poza procesem ma charakter materialnoprawny, a poświadczenie tego pełnomocnictwa jest obowiązkiem strony. Organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej konkretnej sprawie i nie może domniemywać jego ustanowienia. Prawidłowo Sąd I instancji przyjął, iż organy nie wzywały do złożenia pełnomocnictwa, a nie wiadomo w jakim celu i kto złożył kserokopię umowy spółki cywilnej do akt sprawy. Organy część pism kierowały do spółki, a część do jej wspólników. W tym miejscu należy podnieść, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 2 /11 przyjęła, że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.) przysługuje spółce cywilnej.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej albowiem Sąd I instancji nie stosował i nie miał potrzeby stosowania procedury wynikającej z art. 106 § 3 p.p.s.a. tj. przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci umowy spółki cywilnej, ponieważ dokument ten zawarty był w aktach sprawy i był przedmiotem oceny zarówno organu jak i Sądu, o czym świadczy treść uzasadnienia wyroku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., także zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, należy zwrócić uwagę, iż przepis ten ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może zaś stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazaną wykładnię z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw do uznania, że uzasadnienie to nie spełnia określonych wskazanym przepisem wymogów konstrukcyjnej poprawności. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do istotnych w sprawie kwestii dotyczących zarówno sfery faktów jak i sfery prawa, a wskazane podstawy prawne są prawidłowe.

Mając powyższe na względzie, wobec braku zasadności zarzutów kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.