Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3248/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ap ust. 1 pkt 2, art. 101 pkt 4, art. 72 ust. 1, art. 74 ust. 1, art. 87 ust. 2, art. 86 ust. 2-5 i 8, art. 96 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 106 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedsiębiorca – B. Sp. z o.o. w B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. o cofnięciu zezwolenia z dnia [...] lutego 2009 r., Nr: [...], udzielonego na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "B." położonej w B. przy ul. [...].

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na podstawie aktu notarialnego z dnia 28 grudnia 2013 r. doszło do połączenia spółki B. sp. z o. o. ze spółką "A." sp. j. poprzez przejęcie całego majątku spółki "A." sp. j. przez spółkę B. sp. z o. o. w zamian za udziały, które spółka B. sp. z o. o. przyzna wspólnikom spółki "A."sp. j.

W związku z powyższą zmianą, [...]Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny, decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. dokonał zmiany w zezwoleniu na prowadzenie apteki poprzez wprowadzenie zmiany w zakresie podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną tj. na przedsiębiorcę B. sp. z o.o. z siedzibą w B.

W związku z uzyskaną w dniu [...] września 2014 r. informacją, że apteka ogólnodostępna pn. B. zlokalizowana w B. przy ul. [...], w okresie kwiecień – wrzesień 2011 r. dokonywała sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, między innymi do S. sp. z o.o. z siedzibą w B. prowadzącej aptekę ogólnodostępną o nazwie "S." zlokalizowaną w miejscowości E. w B. w dniu [...] lutego 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zawiadamiając o tym fakcie stronę tj. aktualnie prowadzącą ww. aptekę spółkę B. sp. z o.o. z siedzibą w B.(dalej skarżąca).

W toku postępowania przed organem I instancji, spółka B. na żądanie WIF w B. przedłożyła kserokopie faktur sprzedaży za okres 2011 r., 2012 r., 2013 r. do kontrahentów:

1) "M." sp. z o. o. w J. ul. [...] "M." sp. z o. o., [...] K., ul. [...];

2) "S." sp. j. w E. ul. [...] S. sp. j.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. WIF zawiadomił stronę o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji administracyjnej. W dniu [...] maja 2015 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w B. wpłynął wniosek pełnomocnika strony z dnia [...] maja 2015 r. o umożliwienie przejrzenia akt sprawy oraz przesłuchanie w charakterze strony J. L. (Prezesa Zarządu skarżącej spółki) oraz przesłuchanie w charakterze świadka kierownika apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w B. ul. [...].

WIF w B. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z zeznań ww. osób, gdyż - zdaniem organu – zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia. Według WIF żądanie przesłuchania świadków nie zasługiwało na uwzględnienie - również z uwagi na fakt, iż wniosek dowodowy strony dotyczył okoliczności dostatecznie wyjaśnionych. Organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy (faktury VAT), aby ocenić pod względem prawnym postępowanie spółki B. sp. z o.o. i jego zgodność z przepisami Prawa farmaceutycznego.

Ponadto, zdaniem WIF, przed wydaniem decyzji, nie ma potrzeby wystąpienia do Okręgowej Izby Aptekarskiej o wydanie opinii w sprawie, której przedmiotem jest cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, ponieważ ani przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne ani ustawy o izbach aptekarskich nie przewidują obowiązku organu zasięgnięcia opinii samorządu aptekarskiego.

W odpowiedzi na pismo WIF ponownie zawiadamiające stronę o zamiarze zakończenia postępowania i wydanie decyzji, pełnomocnik skarżącej spółki powtórnie wniósł o przesłuchanie wymienionych świadków: J. L. oraz kierownika apteki.

Ponadto, złożył wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwolenia, a w przypadku nie zrealizowania tego wniosku wniósł o wystąpienie w trybie art. 106 § 1 k.p.a. do Okręgowej Rady Aptekarskiej w B. o wydanie uchwały w sprawie zaopiniowania cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki.

Organ, postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. postanowił odmówić dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wskazanych w piśmie pełnomocnika strony.

Następnie, decyzją z [...] czerwca 2015 r. WIF cofnął zezwolenie z dnia [...] lutego 2009 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "B" położonej w B. przy ul. [...].

W toku postępowania odwoławczego od powyższej decyzji skarżąca spółka ponawiała wnioski o przesłuchanie wyżej wymienionych świadków a także wniosła o wskazanie czynności podjętych przez organ celem ustalenia czy strona legitymuje się rękojmią należytego prowadzenia apteki.

Organ odwoławczy postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz z dnia [...] października 2015 r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów ze względu na fakt, że okoliczności, jakie miałyby zostać stwierdzone tymi dowodami zostały udowodnione w dokumentach zebranych podczas prowadzonego postępowania przed organem I instancji.

Natomiast pismem z [...] października 2015 r., poinformował stronę, że decyzja kończąca postępowanie będzie zawierała ocenę posiadania przez stronę rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, na podstawie art. 115 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 88 ust. 5 pkt 1, art. 96 ust. 1, art. 103 ust. 1 pkt 2 tj. naruszyła przepis art. 86 a) oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w związku z art. 101 pkt 4 i art. 86a ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 281, z późn. zm. dalej P.f. lub Prawo farmaceutyczne oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Główny Inspektor Farmaceutyczny w decyzji z dnia [...] października 2015 r. stwierdził, że skarżąca spółka, następca prawny A. sp. j., dokonywała sprzedaży produktów leczniczych o kategorii dostępności na receptę (Rp), na łączną kwotę 1 740 288,80 zł, do następujących podmiotów, tj.:

- "M." sp. z o.o. w J. ul. [...]/ "M." sp. z o. o. [...] K., ul. [...];

- "S." sp. j. w E. ul. [...] / S. sp. j.

GIF podkreślił, że produkty lecznicze wymienione na fakturach sprzedaży posiadają kategorię dostępności Rp, co oznacza, iż powinny zostać wydane z apteki na podstawie recepty lekarskiej. W ocenie organu odwoławczego fakt ten świadczy o tym, że prowadząca aptekę strona nie zachowywała elementarnych zasad wydawania leków z apteki, tym bardziej, że produkty lecznicze wydawane bez recepty w większości podlegały refundacji. Do produktów tych należy zaliczyć:

1) Clexane;

2) Seretide;

3) Oxis;

4) Zoladex;

5) Fraxiparine;

6) Symbicort;

7) Pulmicort;

8) Inspra;

9) Sandimmum.

Następnie GIF opisał przykładowo wskazania niektórych produktów leczniczych, których dotyczył nielegalny obrót.

Według organu odwoławczego, w świetle zebranego materiału należy uznać, że sprzedaż nie miała charakteru incydentalnego – o czym świadczy liczba sprzedanych produktów leczniczych, okres, w którym dokonywano sprzedaży i kwota, za którą sprzedano produkty do podmiotów nieuprawnionych. Nie można twierdzić o przypadkowości w odniesieniu do dokonanych transakcji, gdyż sprzedaż trwała w latach 2011-2013.

Odwołując się do art. 65 ust. 1, 68 ust. 1, 72 ust. 1, ust. 3, art. 74 ust. 1, 87 ust. 2, 86 ust. 2, 5, 8, art. 96 ust. 1 oraz § 10 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz. U. nr 187 poz. 1565, dalej: Rozporządzenie M Zdr) a także art. 37 ap ust. 1 pkt 2 P.f. i art. 101 pkt 4 P.f.

Zdaniem GIF, wobec nie posiadania przez skarżącą zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, nie mogła ona prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi. Według GIF, spółka dostarczała produkty lecznicze do nieuprawnionych podmiotów, co stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 P.f. Organ wskazał, że w aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna, niż określona w art. 86 ust. 2-5 i 8 P.f. (z uwzględnieniem art. 72 ust. 5 P.f.) w aptece nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej. Zdaniem GIF, prowadzenie sprzedaży produktów leczniczych w tzw. odwróconym łańcuchu dostawa powoduje, że podmiot posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej traci rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze spółką, że rękojmię ma posiadać osoba sprawująca funkcję w podmiocie ubiegającym się o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki. Według GIF, zgodnie z art. 101 pkt 4 P.f. rękojmię należytego prowadzenia apteki ma posiadać podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia.

GIF wskazał, że nowy właściciel apteki odprowadza za wszystkie działania, które były dokonywane w ramach posiadanego zezwolenia przez poprzedniego właściciela. W tej sprawie, dokonując zmiany zezwolenia w zakresie określenia podmiotu prowadzącego aptekę, wobec przejęcia spółki: A. sp. j. przez skarżącą w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ksh organ zezwalający nie badał czy podmiot wstępujący w prawa i obowiązki podmiotu przejmowanego posiada, czy też nie posiada rękojmi należytego prowadzenia apteki, albowiem zmiana ta uwzględnia jedynie zmiany wynikające z innych przepisów - w tym przypadku kodeksu spółek handlowych.

Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, że w toku niniejszego postępowania, przed wydaniem decyzji organu I instancji, konieczne było zasięgnięcie przez organ opinii Okręgowej Izby Aptekarskiej, GIF stwierdził, że uzyskanie takiej opinii jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji wyłącznie, gdy przepis prawa nakazuje organowi jej uzyskanie.

Tymczasem, co słusznie zdaniem organu odwoławczego, wywiódł WIF – ani przepisy ustawy Prawo Farmaceutyczne art. 106 § 1 k.p.a. nie nakłada na wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego obowiązku uzyskania opinii izby aptekarskiej w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki.

W skardze do WSA w Warszawie, spółka B., reprezentowana przez adwokata, zarzuciła powyższej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego naruszenie:

1. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:

a) art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy Prawo farmaceutyczne;

b) art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 96 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne;

c) art. 72 ust. 1 i 3 w zw. z art. 74 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne.

2. przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia:

a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, informowania i przekonywania strony, a w głównej mierze w części dotyczącej spełniania przez przedsiębiorcę warunków określonych przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej obejmujących zezwolenie, w tym posiadania rękojmi wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem;

b) art. 7 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 78 § 1 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 86 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego (w tym oddalenie wniosków dowodowych skarżącego) w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym czy spółka B. sp. z o.o. dokonywała sprzedaży do podmiotów nieuprawnionych, a także naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na zaniechaniu ustalenia stanu faktycznego sprawy;

c) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji spełniającego wymogi prawa;

d) art. 106 § 1 i 5 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich poprzez wydanie decyzji mimo braku skierowania przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego wniosku o wydanie opinii przez Prezydium Okręgowej Izby Aptekarskiej w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki przez B.sp. z o.o., a w efekcie wydanie decyzji bez opinii organu samorządu aptekarskiego.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji WIF w B.;

2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania;

3. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Organ na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niezwłoczne wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji;

4. w sytuacji braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez organ, wnoszę o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd na podstawie art. 61 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 21 marca 2015 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie organu na powyższe rozstrzygnięcie (k. 201 akt sądowych).

W uzasadnieniu skargi do WSA spółka ponowiła dotychczasową argumentację. Wskazała, że faktury, na które powołuje się GIF dotyczą poprzednika prawnego A. sp. j., a decyzja wydana została w stosunku do B. sp. z o.o.

Co więcej, w dniu [...] stycznia 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wydając decyzję w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki w B. przy ul. [...], uznał, iż przedsiębiorca B. sp. z o.o. legitymuje się rękojmią należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej bowiem zmienił decyzję na prowadzenie apteki.

Skoro zaś, po dacie zmiany zezwolenia nie zaistniały zdarzenia wskazujące na naruszenie obowiązków w zakresie prowadzonej przez sukcesora prawnego działalności objętej zezwoleniem, cofnięcie zezwolenia B. sp. z o.o. uwagi na brak rękojmi jest bezpodstawne i niczym nieuzasadnione.

W treści uzasadnienia decyzji organ powołuje się na przepisy Kodeksu spółek handlowych, które umożliwiają wejście w miejsce przejmowanego podmiotu nowej spółki. Jednak nie zmienia to okoliczności, że organ jest zobowiązany do badania rękojmi i wykonywania ustawowych obowiązków przez przedsiębiorcę na datę prowadzenia postępowania i datę wydania decyzji w sprawie.

Organ w tym celu winien zbadać czy po stronie organu reprezentującego B. sp. z o.o. tj. zarządu spółki, w tym wypadku Prezes Zarządu posiada dostateczny zasób przymiotów moralnych i etycznych gwarantujących prawidłowe prowadzenie działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

Tymczasem na gruncie tej sprawy organ nie podjął jakichkolwiek czynności dla ustalenia, czy strona w tym wypadku J. L. prezes zarządu posiada dostateczny zasób przymiotów moralnych i etycznych gwarantujących prawidłowe prowadzenie działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

W ocenie skarżącej, w ramach sukcesji uprawnień i obowiązków (art. 492 ksh i art. 494 ksh) spółka przejmująca nie ponosi odpowiedzialności za działania stanowiące chociażby naruszenie przepisów prawa, które to na dzień połączenia spółek nie zostały stwierdzone orzeczeniami sądów bądź rozstrzygnięciami organów administracji. Inne wnioskowanie prowadziłoby do możliwości rugowania z obrotu prawnego każdego przedsiębiorcy za działania poprzednika bądź poprzedników chociażby sprzecznie z przepisami dotyczącymi przedawnienia, wszczęcia postępowania, wydania orzeczenia etc.

Spółka podkreśliła, że zarząd sukcesora prawnego spółki B. sp. z o.o. nie ma możliwości skutecznego dowodzenia swoich racji w sytuacji, gdy nie posiada pełnej wiedzy na temat zakresu naruszeń jakich miałby dopuszczać się poprzednik prawny.

Zdaniem skarżącej, wbrew twierdzeniom organu, wydanie decyzji w przedmiocie udzielenia bądź cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego poprzedzone jest pozyskaniem opinii organu samorządu zawodowego i stanowią o tym wprost przepisy wykonawcze do ustawy Prawo Farmaceutyczne tj. ustawa o izbach aptekarskich w powiązaniu z ustawą kodeks postępowania administracyjnego.

Według spółki, konieczność uzyskania opinii Okręgowej Izby Aptekarskiej przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w toku postępowania o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej regulują przepisy art. 106 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 6 i art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (t.j. Dz. U. 2008 r. Nr 136, poz. 856).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Jak wynika z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 P.f., organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku, gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.

Natomiast w art. 101 pkt 4 P.f. wśród warunków, których spełnienie jest konieczne do uzyskania zezwolenia wymienia się rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Art. 37ap ust. 1 P.f. nakłada na organ obowiązek cofnięcia zezwolenia w przypadku wystąpienia okoliczności w nim wymienionych. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją związaną. Punkt drugi tego ustępu jednoznacznie wskazuje, że organ cofa zezwolenie, jeżeli przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Odsyła więc i do art. 101 P.f., który mówi, w jakich okolicznościach zezwolenie nie będzie udzielone, czyli jakie kryteria przedsiębiorca musi spełniać, aby zezwolenie uzyskać.

Apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki.

Odpowiedzialność na gruncie art. 37 ap ust. 1 pkt 2 P.f. jest odpowiedzialnością przedsiębiorcy, który uzyskał zezwolenie, a nie odpowiedzialnością osób wykonujących różne funkcje związane z prowadzeniem apteki ogólnodostępnej.

Na wstępie należy odnieść się do zarzutu strony, że decyzja o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie powinna zostać wydana wobec skarżącej spółki, gdyż to nie ona dokonywała sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, ale czynił to jej poprzednik prawny tj. A. sp. jawna, co potwierdzono w zaskarżonym rozstrzygnięciu (jest to okoliczność bezsporna w tej sprawie) a zatem utrata rękojmi nie dotyczy podmiotu aktualnie dysponującego zezwoleniem.

Uznając powyższy zarzut za nietrafny przypomnieć trzeba, że w niniejszej sprawie ustalono, iż skarżąca spółka przejęła spółkę – A. sp. jawna w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h. (v. akt notarialny z 28 grudnia 2013 r. oraz decyzja [...] WIF z dnia [...] stycznia 2014 r. o dokonaniu zmiany w zezwoleniu na prowadzenie apteki ogólnodostępnej poprzez wprowadzenie zmiany w zakresie podmiotu prowadzącego aptekę - dalej powoływana, jako: decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r.). Zgodnie z art. 492 § 1 K.s.h. połączenie spółek może być dokonane przez przejęcie (art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h.) lub przez zawiązanie nowej spółki (art. 492 § 1 pkt 2 K.s.h.). Stosownie zaś do art. 494 § 2 K.s.h. na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki chyba, że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Analizując powyższy przepis nie ulega wątpliwości, że sukcesja wynikająca z art. 494 § 2 K.s.h. ma charakter ograniczony. Sukcesja administracyjnoprawna, o której mowa w art. 494 § 2 i art. 531 k.s.h., dotyczy koncesji, ulg, zezwoleń, przyznanych po dniu wejścia w życie k.s.h. Skoro przepis art. 633 K.s.h. stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r., to tylko ulgi, zezwolenia, czy też koncesje przyznane po dniu 1 stycznia 2001 r. mogą zostać przeniesione na spółkę przejmującą. Skoro zatem zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zostało udzielone 11 lutego 2009 r. rację ma organ twierdząc, że mamy do czynienia z ciągłością istnienia tego zezwolenia w razie - tak jak w tym przypadku - przejęcia jednej spółki przez drugą w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - przykładowo w wyroku z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2066/13 (treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W tej sytuacji rację ma Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazując w zaskarżonej decyzji, iż przejęcie spółki w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h. powoduje, iż działania podmiotu poprzednio posiadającego przedmiotowe zezwolenie, wpływają na ocenę prawną w zakresie zgodności z prawem korzystania z tego pozwolenia wobec podmiotu aktualnie posługującego się zezwoleniem. Mamy bowiem do czynienia w istocie z tym samym zezwoleniem.

Materialnoprawną podstawą cofnięcia skarżącej spółce przedmiotowego zezwolenia jest art. 37ap ust. 1 pkt 2 P.f., w związku z art. 101 pkt 4 P.f. z powodu naruszenia przez przedsiębiorcę fundamentalnych zasad działania apteki ogólnodostępnej, co świadczy o tym, że przedsiębiorca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Pojęcie "rękojmi należytego prowadzenia apteki" nie ma definicji ustawowej. W doktrynie wskazuje się, że "dla udzielenia odpowiedzi w przedmiocie rękojmi należytego prowadzenia apteki można skorzystać z dorobku orzecznictwa odnoszącego się do rękojmi należytego wykonywania zawodu, tym bardziej, że Naczelny Sąd Administracyjny kilkakrotnie stwierdzał, iż orzecznictwo dotyczące poszczególnych zawodów, w których wymagana jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, znajduje zastosowanie ogólnie do pojęcia "rękojmi", z uwzględnieniem cech szczególnych danego zawodu (chodzi nie tylko o wiedzę i wysokie kwalifikacje, ale o sumienność i rzetelność)". Każde podejrzenie nierzetelności w wykonywaniu czynności zawodowych uprawnia do stwierdzenia, że kandydat do zawodu nie spełnia warunku rękojmi należytego jego wykonywania (zob. M. Kulesza, Opinia prawna odnośnie do rękojmi należytego prowadzenia apteki. Biuletyn Informacyjny, Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie, luty 2004 r., s. 27; por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1999 r., II SA 879/99).

W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że pod pojęciem "rękojmi należytego wykonywania zawodu należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących danego zawodu, składającej się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego" (wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1999 r., II SA 879/99). "Na wizerunek ten [...] składają się takie cechy charakteru, jak: szlachetność, prawość, uczciwość, sumienność i bezstronność łącznie" (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2001 r., II SA 959/00).

Przy rękojmi w grę wchodzi przesłanka prawna podlegająca ocenie, tym niemniej ocena ta nie może być dowolna, w każdym przypadku musi opierać się na ustalonych faktach i ocena ta podlega kontroli sądowo-administracyjnej - co do jej zgodności z prawem.

Zdaniem Sądu, ocena omawianej przesłanki dokonana przez organ na gruncie tej sprawy nie jest dowolna i ma oparcie w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym.

Konieczność posiadania przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej musi obejmować cały okres korzystania z zezwolenia, a obowiązki nałożone na niego ustawą Prawo farmaceutyczne wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność.

Nie jest w sprawie sporne, że spółka przejmowana, nie posiadając zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej dokonywała sprzedaży hurtowej produktów leczniczych o kategorii dostępności na receptę, do nieuprawnionych podmiotów tj. do podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne, co stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 P.f., art. 72 ust. 1 i art. 74 ust. 1 P.f. Do tego wniosku skłania interpretacja wskazanych przepisów dokonana przez organ, której prawidłowość Sąd potwierdza.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 P.f. obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne. W myśl art. 74 ust. 1 ww. ustawy, podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego, którego skarżąca nie posiadała skutkiem, czego nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi.

Dokonywanie zatem przez przedmiotową aptekę hurtowej sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów prowadzących apteki ogólnodostępne stanowiło naruszenie art. 87 ust. 2 P.f., zgodnie, z którym apteki ogólnodostępne przeznaczone są do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8, 2) wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2.

Unormowanie zawarte w art. 86 ust. 2 - 5 i 8 (z uwzględnieniem art. 72 ust. 5) P.f. stanowi numerus clausus usług, jakie świadczyć mogą apteki. Zatem w aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna niż określona w art. 86 ust. 2, 5 i 8 P.f.

Apteka ogólnodostępna jest uprawniona do wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych wyłącznie w trybie określonym w art. 96 ust. 1 P.f. zatem sprzedaż produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych narusza ten przepis.

Zdaniem WSA, słusznie podnosi się w decyzji organu pierwszej instancji, że za nieskuteczne należy uznać powoływanie się przez skarżącą na brak świadomości praktyk stosowanych przez spółkę przejmowaną. W ocenie WSA, nie dość dostateczna analiza dokumentacji finansowej (ewidencji księgowej) spółki przejmowanej - szczególnie w aspekcie kierunku przepływu towarów - nie może usprawiedliwiać ewentualnej niewiedzy skarżącej spółki, co do tego, że podmiot przez nią przejmowany uczestniczył w tak zwanym "odwróconym łańcuchu dostaw". Nie ulega bowiem wątpliwości, że w zakres należytej staranności wchodzi sprawdzenie podmiotu przejmowanego.

Wobec powyższego Sąd nie podziela zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazanych w skardze. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.), przebiega w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). W świetle tego, co już powiedziano, dla zastosowania niniejszej sankcji administracyjnej, nie było potrzeby ustalania czy skarżąca, po przejęciu spółki A., dokonywała sprzedaży leków do podmiotów nieuprawnionych. Z kolei zarzut braku zbadania czy organ reprezentujący skarżącą spółkę tj. Prezes Zarządu Pan J. L. daje rękojmię prawidłowego prowadzenia apteki ogólnodostępnej jest całkowicie nietrafny, ponieważ ocena w zakresie rękojmi dokonywana jest wobec przedsiębiorcy prowadzącego aptekę (w tym przypadku spółki z o.o.) a nie członka zarządu tej spółki. Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Wbrew poglądowi strony skarżącej możliwa była kontrola poprawności wnioskowania organu.

Według WSA, organ nie naruszył także przepisów wskazanych w pkt 2 lit. d) petitum skargi. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana bez opinii samorządu aptekarskiego, w czym strona upatruje naruszenie art. 106 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że nie jest w sprawie sporne, iż w toku niniejszego postępowania administracyjnego organ nie składał wniosku do Okręgowej Rady Aptekarskiej o wydanie opinii w sprawie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia. Zdaniem Sądu, przepisy ustawy Prawo Farmaceutyczne nie uzależniają - w rozumieniu ww. przepisu - wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej od uzyskania opinii samorządu aptekarskiego, zatem organ I instancji nie mógł naruszyć powyższej normy prawnej. Nie ulega natomiast wątpliwości, że w razie pozyskania przez organ inspekcji farmaceutycznej takiej opinii w toku postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia, nie byłaby ona wiążąca dla organu rozstrzygającego, tym niemniej podlegałaby ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie.

Uwzględniając powyższe rozważania, za pozbawione uzasadnionych podstaw należy uznać zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w punkcie 1 lit. a-c) petitum skargi. Strona zarzuca ich niewłaściwe zastosowanie. Niewłaściwe zastosowanie - to zastosowanie prawidłowo rozumianego przepisu w sytuacji, w której nie powinien on zostać zastosowany lub przeciwnie - niezastosowanie prawidłowo rozumianego przepisu, mimo że powinien on zostać zastosowany. Obydwie formy naruszenia mogą się odnosić jedynie do sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości. Z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie tej sprawy, co wykazano powyżej. Jeszcze raz należy podkreślić, że wydając zaskarżoną decyzję organ podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego przestrzegając reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej ich oceny. Organ dokonał też prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie oraz subsumcji, czyli przyporządkowania ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji słusznie przyjęły, iż skarżąca przestała spełniać przesłankę rękojmi należytego prowadzenia apteki, gdyż postępowanie skarżącej, jako przedsiębiorcy naruszało przepisy regulujące prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm. - p.p.s.a.) orzekł, jak w sentencji.