Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 798/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1,  1a, 5, art. 3 pkt 21 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania K. D. (dalej: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z [...], nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na M. S.

W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 23 września 2011 r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek skarżącej, w którym zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. S.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazało m. in. na zasadność przesłuchania świadków, tj. M. S. oraz jej syna, brata - skarżącej – R. S., na którym ciąży - na równi ze stroną - obowiązek alimentacyjny względem matki. Zdaniem Kolegium Odwoławczego zeznania wymienionych osób mogą przyczynić się do wyjaśnienia, czy strona spełnia przesłanki do wnioskowanego świadczenia. Ponadto wskazał na brak w aktach sprawy dokumentacji medycznej (w tym zaświadczenia wystawionego przez lekarza) pozwalającej na ustalenie rodzaju czynności, jakie są niezbędne w ramach sprawowanej względem M. S. opieki, a także ich częstotliwości. Powołując się na art. 84 § 1 k.p.a. organ odwoławczy podał, że w przedmiotowej sprawie konieczne jest uzyskanie opinii lekarza dotyczącej zakresu opieki, jakiej wymaga matka skarżącej, która to opinia nie może ograniczyć się tylko do konkluzji, ale powinno z niej wynikać, na jakich przesłankach biegły oparł swoje wnioski, co pozwoli na skontrolowanie przez organ administracyjny prawidłowości rozumowania biegłego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wskazaną wyżej decyzją z dnia 20 lipca 2012 r., wydaną m. in. na podstawie art. 17 ust. 5, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992, ze zm.), dalej: ustawa organ I instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę.

W uzasadnieniu podał, że uzupełnienie materiału dowodowego sprawy o dodatkowe informacje, tj. protokół z przesłuchania świadka z dnia 15 czerwca 2012 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 16 maja 2012 r. nie dało podstaw, w świetle obowiązujących przepisów ustawy, do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Stwierdzono, że skarżąca co prawda nadal nie dostarczyła wymaganego zaświadczenia lekarskiego zawierającego ustalenia dotyczące zakresu niezbędnej opieki dla M. S. (zaświadczenie lekarskie z dnia 16 maja 2012 r. nie posiada bowiem stosownego uzasadnienia i nie wskazuje z jakimi czynnościami z uwagi na stan zdrowia nie radzi sobie M. S.), to jednak pozostały materiał dowodowy pozwala wysunąć stosowne wnioski. Mianowicie zeznania świadka złożone do protokołu 15 czerwca 2012 r., ankieta dotycząca możliwości kontaktu z otoczeniem osoby wymagającej opieki i zaspokajania codziennych potrzeb życiowych, liczne wyjaśnienia strony oraz ustalenia organu rozstrzygającego pozwalają wysunąć wniosek, że zakres niezbędnej dla niepełnosprawnego członka rodziny opieki nie pozbawia skarżącej możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wiele czynności, których wymaga matka skarżącej może być wykonywanych po godzinach pracy np. utrzymanie w czystości mieszkania, pranie, robienie zakupów). Obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykluczają podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest oczywiste, skoro większość pracujących osób (w szczególności kobiet) zarówno pracuje jak też prowadzi gospodarstwo domowe. Wówczas, po zakończeniu pracy, wykonują czynności wykazane w ankiecie i podczas wywiadu środowiskowego: sprzątanie mieszkania, pranie, robienie zakupów, realizacja recept. W związku z brakiem możliwości przygotowania posiłków przez osobę wymagającą opieki istnieje możliwość wcześniejszego ich sporządzenia (dzień wcześniej lub przed rozpoczęciem pracy), a następnie tylko podgrzania. Dotyczy to zarówno obiadu jak i innych posiłków np. kanapek, przygotowanie herbaty w termosie. Takie rozwiązanie stosuje się w wielu rodzinach, gdy osoba przygotowująca obiady pracuje. Prace związane z wysiłkiem fizycznym (jak np. remont mieszkania czy rąbanie drzewa i przyniesienie opału do kotłowni) również mogą być wykonywane z odpowiednim wyprzedzeniem i nie wymagają natychmiastowej pomocy osoby drugiej.

Ponadto stwierdzono, że nie może dać wiary wyjaśnieniom strony, że wszelkie wykonywane czynności jest w stanie godzić z wychowaniem dzieci i prowadzeniem własnego gospodarstwa domowego. Najmłodsze dziecko 16 stycznia 2012 r. ukończyło pierwszy rok życia, a starsze uczęszcza do szkoły podstawowej. Organ stwierdził, że zachodzą uzasadnione przypuszczenia, że główny powód nie podejmowania zatrudnienia przez stronę związany jest nie z opieką nad niepełnosprawną matką, a koniecznością zapewnienia opieki małoletniemu dziecku. Ma to szczególne znaczenie w kontekście zakresu opieki, jakiego wymaga matka skarżącej. Ustalono bowiem, że niektóre czynności skarżąca może wykonywać po godzinach pracy i co jest również istotne, niekoniecznie codziennie.

Organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

matce albo ojcu,

innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Według art. 17 ust. 1a ustawy osobie innej niż spokrewniona w pierwszym -stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

Jak wynika z treści art. 3 pkt 21 lit.a ustawy określenie "znaczny stopień niepełnosprawności", oznacza niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Według art. 17 ust. 5 ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

2) osoba wymagająca opieki:

pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z powyższych przepisów wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje m. in. osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli przy tym nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy tym nie mogą wystąpić przesłanki negatywne, wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 ustawy.

Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z., z 5 stycznia 2005 r., M. S. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Nie pozostaje ona w związku małżeńskim, gdyż jest obecnie wdową.

Rozpatrując przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności wskazano krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści powołanego art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że ustawodawca wskazał osoby uprawnione według kryterium obciążenia ich obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby wymagającej opieki.

Z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Za krewnych w linii prostej ustawa ta uważa zstępnych i wstępnych. Zstępnymi są np. córka, syn czy wnuk. Natomiast wstępnymi np. matka i dziadek. Zgodnie z art. 617 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których pokrewieństwo powstało. Pokrewieństwo może więc być bliższe lub dalsze. Stopień pokrewieństwa w linii prostej jest równy liczbie pokoleń. Zgodnie z tą zasadą dzieci są spokrewnione z rodzicami w pierwszym stopniu, dziadkowie z wnukami w drugim, a pradziadkowie z prawnukami w trzecim stopniu.

W przedmiotowej sprawie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ubiega się córka w związku z opieką nad niepełnosprawną matkę, która jest jej krewną w linii prostej, a więc należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wobec swojej matki. Zatem wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane w przypadku stwierdzenia spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy i nie występowania przesłanek negatywnych, wyłączających prawo do świadczenia, uregulowanych w art. 17 ust. 5 ustawy.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca dokonała błędnej interpretacji art. 17 ustawy, według której nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zakres opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna w znacznym stopniu. Dlatego nie były zasadne argumenty podnoszone przez stronę w toku postępowania pierwszoinstancyjnego dotyczące braku zasadności ustalenia tych okoliczności w drodze przesłuchania M. S. i jej syna R. S.

Wyjaśniono, że w każdym orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zapis, że osoba, której orzeczenie dotyczy wymaga "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". Treść tego wskazania została określona w art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i dotyczy wszystkich osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, bowiem art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej (...) stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Przy tym osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji to osoba, która ma naruszoną sprawność organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację, (art. 4 ust. 4 cyt. ustawy).

Fakt, że ustawodawca w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, ale również od konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki jest zrozumiały z tego względu, iż sytuacja zdrowotna i rodzinna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. Tak więc w grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie wymagają stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna. Różna jest też sytuacja rodzinna osób niepełnosprawnych, zdarza się bowiem, że opiekę może sprawować wyłącznie jedna osoba, jak też występują sytuacje, gdy czynności opiekuńcze może wykonywać kilka osób w rodzinie, dzieląc między siebie obowiązki związane z opieką.

Chodzi więc o to, czy opiekę może sprawować jedna osoba, czy też więcej osób, jak też o to, czy opiekun musi być stale dyspozycyjny dla osoby niepełnosprawnej, czy też zajęcia związane z opieką może realizować w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, który stanowi, że "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zatem w ustawowym pojęciu "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" mieści się zarówno wykonywanie pracy, jak też świadczenie usług i prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawodawca wśród form zarobkowania wymienił więc m. in. takie, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy (np. umowa zlecenia, umowa o dzieło). Analiza treści przepisów art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział pomoc w formie świadczenia pielęgnacyjnego w takich sytuacjach, gdy opieka nad osobą niepełnosprawną jest tak bardzo absorbująca, że konieczna jest rezygnacja, albo nie jest możliwe podjęcie nawet takich form zarobkowania, które nie wymagają pracy przez osiem godzin dziennie. Wykluczona jest zatem aktywność zawodowa osoby sprawującej opiekę i dlatego otrzymuje ona wsparcie w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia lub rezygnacją z pracy w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Wobec nie występowania przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 ustawy wymaga ustalenia, czy skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, tj. czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania przez stronę opieki nad matką, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy.

Przyznano rację skarżącej, że ankieta wypełniona przez M. S. 25 listopada 2011 r., pod którą złożyła ona swój podpis, nie może być uznana za dowód w sprawie. Pomimo tego, że niewątpliwie M. S. wypełniła wskazaną ankietę rzetelnie, zgodnie z prawdą, a więc zgodnie z posiadaną przez siebie wiedzą, co do swojego stanu zdrowia, które sama zna najlepiej, to z racji tego, że występuje ona w przedmiotowej sprawie w charakterze świadka, ankieta ta, aby mogła stanowić dowód w sprawie, musiałaby zostać wypełniona podczas przesłuchania świadka, gdyby o tej czynności została powiadomiona strona (art. 79 k.p.a.). Powyższe uwagi dotyczą również oświadczeń składanych zarówno przez M. S. jak też przez R. S., który również może występować w przedmiotowej sprawie wyłącznie w charakterze świadka, oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z M. S. 25 listopada 2011 r.

W związku z nie zgłaszaniem się R. S. na przesłuchania w charakterze świadka i odmowy złożenia przez niego zeznań, oceniając stan faktyczny sprawy pod kątem spełnienia przez skarżącą przesłanek warunkujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, oparto się na wyjaśnieniach strony oraz wyjaśnieniach M. Sokołowskiej złożonych w obecności skarżącej. Uznano zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia wobec czego nie było zasadne powołanie biegłego, jak domagała się skarżąca.

Podkreślono, że w oświadczeniu z dnia 23 września 2011 r. skarżąca podała, że w lutym 2010 r. zakończyła przygotowanie zawodowe, na które została skierowana przez urząd pracy. Od tego momentu nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na to, że zakres czynności wykonywanych w ramach opieki nad matką uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.

Następnie organ odwoławczy opisał, w jaki sposób skarżąca świadczy pomoc swojej matce. Wskazano, że opieka ta polega na: sprzątaniu mieszkania; wykonywaniu takich czynności domowych jak: zmywanie naczyń, pranie, gotowanie; dowiezieniu mamy prywatnym samochodem do lekarzy specjalistów w Z., L. i we W.; robieniu zakupów spożywczych i dowożeniu ich do matki; wykupywaniu leków; opiece po przebytych zabiegach chirurgiczno-operacyjnych;

przygotowaniu opału na zimę (rąbanie drzewa, zwiezienie drzewa oraz węgla do kotłowni); utrzymywaniu porządku wokół domu (w tym wykaszanie trawy wokół domu); bieżących remontach pomieszczeń mieszkalnych (np. malowanie); wypompowywaniu i wynoszeniu wody z systematycznie zalewanej przez wody gruntowe piwnicy domu.

Skarżąca udzieliła mamie pomocy podczas powodzi, która miała miejsce w sierpniu ubiegłego roku. Pomoc ta polegała na ratowaniu sprzętów AGD i RTV oraz mebli poprzez ich wyniesienie z parteru na piętro domu. Pomagała również w przeprowadzeniu remontu, który trwał około 4 miesiące i wymagał przeprowadzenia mamy do pomieszczeń domu, które nie zostały zalane. Pomogła również w załatwieniu formalności związanych z otrzymaniem pomocy państwowej (zasiłki i dotacje dla powodzian), bez której remont byłby niemożliwy do przeprowadzenia. Udzielała również pomocy w czasie przebytych przez matkę zabiegów chirurgicznych.

Według twierdzeń skarżącej, w celu sprawowania opieki nad mamą niemal każdego dnia przyjeżdża prywatnym samochodem do P. Jest tam też w każdą sobotę i niedzielę. Wykonanie opisanych wyżej czynności zajmuje kilka godzin dziennie. Każdego dnia jest do dyspozycji swojej mamy, w razie zaistnienia takiej potrzeby jest w P. codziennie. Jej mama nie jest w stanie samodzielnie egzystować bez pomocy udzielanej jej w powyższym zakresie.

W sposób szczególny, według twierdzeń skarżącej, mama będzie potrzebowała pomocy w okresie zbliżającej się zimy a jeśli zajdzie taka konieczność, skarżąca nie wyklucza również przeprowadzenia się mamy na okres zimy do L. Podniosła, że udzielana przez nią pomoc wymaga codziennego zaangażowania, co stanowi przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Pracodawcy wymagają od kandydatów do pracy pełnej dyspozycyjności. Spełnienie przez nią tego warunku jest niemożliwe, gdyż w zasadzie każdego dnia jest do dyspozycji swojej niepełnosprawnej mamy. Opiekę nad mamą sprawuje od 2002 r. W latach 2002-2010 mieszkała razem z mamą w P. W sierpniu 2010 r. przeprowadziła się do L., co jednak nie oznacza, że zaprzestała sprawowania opieki nad mamą, która ma w tej chwili 71 lat i z każdym rokiem jej stan zdrowia się pogarsza, co wymaga od niej coraz większego zaangażowania w sprawowanie opieki. Obecnie mama czeka na operację kolana, która będzie przeprowadzana w szpitalu we W. Operacja ta będzie się wiązała z długą rehabilitacją.

Z oświadczenia skarżącej z 23 września 2011 r. wynika, że jej brat, 48 - letni R. S., zamieszkuje razem z żoną w P. i nie jest w stanie zapewnić opieki niepełnosprawnej mamie. Pracuje od poniedziałku do soboty. Dojeżdża do pracy do P., wyjeżdża do pracy o godzinie 5 rano i wraca około godziny 17.

Dalej organ odwoławczy wskazał, na dwa zaświadczenia lekarskie wystawione przez lekarza medycyny, specjalistę medycyny rodzinnej z 29 lipca 2012 r., w którym podano, że matka skarżącej nie jest zdolna wykonać jakiejkolwiek pracy fizycznej, oraz z 16 maja 2012 r., iż bezwzględnie wymaga opieki osoby drugiej, a także nie jest w stanie samodzielnie mieszkać, "dokonać podróży do tut. Ośrodka".

Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przesłuchania z 15 czerwca 2012 r., matki skarżącej, która zeznała, że ma problemy z poruszeniem się - porusza się o kuli, również na wózku (endoproteza), problemy ze wzrokiem, choroby wewnętrzne, choruje na reumatyzm, gościec, serce. Córka sprawuje opiekę codziennie, przyjeżdża w różnych porach dnia i średnio przebywa ok. 4-6 godzin, a czasami cały dzień. Podczas obecności córka wykonuje następujące czynności domowe: gotuje, zamiata, odkurza, myje podłogi, prasuje, zmienia pościel, myje okna, ściera kurze, kosi trawę, pali w piecu, przynosi opał, robi zakupy, wozi ją do lekarza. Córka pomaga przy czynnościach higienicznych typu kąpiel, mycie (w podstawowym zakresie świadek radzi sobie sama). Nigdy nie korzystała z usług opiekuńczych. W sytuacjach, w których pozostaje sama, utrzymuje stały kontakt telefoniczny z córką, gdyż nie ma innych osób, które mogłyby sprawować nad nią stałą opiekę. Z załącznika do protokołu wynika, że syn R. S. nie udziela pomocy, ponieważ pracuje w P. w godz. od 5 do 16, Podała także, że jej problemy ze wzrokiem polegają na tym, że nie ma lewego oka i słabo widzi na prawe, natomiast odnośnie choroby serca stwierdziła, że ma uszkodzenie II stopnia, zwapnienie żył, miażdżycę i nadciśnienie. Z usług opiekuńczych nie korzystała, ponieważ opiekę sprawowała zawsze córka i nie było takiej potrzeby. Ma wszczepioną protezę prawego biodra i czeka w kolejce na wszczepienie endoprotezy lewego kolana.

Zdaniem organu odwoławczego, analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że w przedmiotowej sprawie - jak zasadnie stwierdził organ pierwszej instancji - zakres sprawowanej przez skarżąca opieki nad matką nie wskazuje na wystąpienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy, a mianowicie konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania tej opieki.

W ocenie organu odwoławczego już sama nazwa przedmiotowego świadczenia wskazuje, że prawo do niego uzależnione jest od tego, czy osoba niepełnosprawna wymaga pielęgnacji przez osobę, która sprawuje opiekę. Pojęcie "pielęgnować" oznacza, według Słownika Języka Polskiego, "wykonywać zabiegi higieniczne i inne przy chorych, dzieciach, starcach". Przyjęcie, że celem przyznania przedmiotowego świadczenia jest pielęgnacja osoby niepełnosprawnej, a więc wykonywania przy osobie niepełnosprawnej zabiegów higienicznych i innych, uzasadnione jest też z uwagi na wskazanie przez ustawodawcę, iż celem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo ich nie podejmowania jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Wobec tego świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane wyłącznie w takim przypadku, gdy osoba wymagająca opieki ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości samodzielnego wykonywania, w szczególności takich czynności jak: utrzymanie higieny osobistej, ubieranie się, wstawanie - z łóżka, czy z krzesła, a w cięższych przypadkach przewracanie z boku na bok w łóżku w celu zapobieżenia powstania odleżyn, przemieszczanie się w mieszkaniu, korzystanie z toalety, spożywanie posiłków i przyjmowanie napojów. Gdy osoba niepełnosprawna nie może tego rodzaju czynności wykonać samodzielnie wówczas konieczna jest pielęgnacja osoby niepełnosprawnej, a więc stała obecność i opieka opiekuna i konieczna jest rezygnacja przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Prawidłowość powyższej interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy potwierdza też powołana przez stronę w odwołaniu treść wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1265/11, w którym Sąd wskazuje w pierwszej kolejności, że wymóg opieki nad osobą niepełnosprawną w rozumieniu tego przepisu związany jest z całkowitą zależnością tej osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych. Dopiero w dalszej kolejności Sąd powołuje się na konieczność prowadzenia gospodarstwa domowego, co jest oczywiste z tego względu, że osoba niezdolna do wykonywania czynności samoobsługowych nie jest też zdolna do prowadzenia gospodarstwa domowego.

Natomiast konieczność wykonywania jedynie niektórych czynności pielęgnacyjnych (np. kąpiel), które mogą być wykonane w dowolnym czasie, a przy tym wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego osoby niepełnosprawnej, przeprowadzaniem remontów w jej domu czy dbaniem o porządek wokół domu nie świadczy o spełnieniu przesłanki nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, bowiem czynności te nie kolidują z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w zatrudnieniu lub wykonujące inną pracę zarobkową.

W przedmiotowej sprawie uznano, że skoro M. S. podczas przesłuchania w dniu 15 czerwca 2012 r. sprecyzowała, że córka pomaga jej przy czynnościach higienicznych ale w podstawowym zakresie radzi sobie sama to pomoc w tych czynnościach może być świadczona o różnych porach i nie jest wymagane, aby z tego powodu strona nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zważywszy na wskazane wyżej okoliczności dotyczące konieczności sprawowania nad M. S. stałej opieki po zabiegach operacyjnych, jak też podnoszony przez skarżącą argument o oczekiwaniu przez jej mamę na operację kolana, rozważenia wymagało, czy przepisy ustawy, które regulują kwestię okresu, na jaki przyznaje się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, umożliwiają przyznanie tego świadczenia wyłącznie na okres, gdy osoba niepełnosprawna w znacznym stopniu wymaga stałej opieki po zabiegu operacyjnym i po pobycie w szpitalu.

Ponieważ skarżąca nie miała wcześniej ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoją matką, a ponadto orzeczenie o niepełnosprawności M. S. zostało wydane w 2005 r., w przedmiotowej sprawie przywołano treść art. 24 ust. 1, 2 i 4 ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17. Według art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast w myśl art. 24 ust. 4 ustawy prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Z treści przytoczonych przepisów art. 24 ustawy wynika, że nie przewidują one możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okresy potrzebne na odzyskanie sprawności w poruszeniu się w obrębie mieszkania i wykonywania czynności związanych z samoobsługą, po przebytych zabiegach operacyjnych i pobycie w szpitalu, ale możliwe jest wyłącznie ustalenie prawa do tego świadczenia począwszy od miesiąca złożenia wniosku wraz z wymaganymi dokumentami do końca miesiąca, w którym upływa ważność orzeczenia o niepełnosprawności, bądź na czas nieokreślony, gdy orzeczenie zostało wydane na stałe, jak to jest w przypadku strony.

Wobec powyższego stwierdzono, że w przypadku, gdy po zabiegu operacyjnym i po pobycie w szpitalu konieczna jest stała opieka nad M. S. do czasu uzyskania przez nią sprawności w poruszaniu się w obrębie mieszkania i wykonywania czynności związanych z samoobsługą, możliwe jest, w przypadku podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, skorzystanie z usług opiekuńczych, czy to w ramach pomocy społecznej, czy świadczonych przez osoby, które takie usługi wykonują odpłatnie.

Stwierdzono, że ustawodawca nie uzależnił wprawdzie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od wspólnego zamieszkiwania osoby, która sprawuje opiekę i osoby wymagającej opieki, niemniej jednak pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego musi być obiektywnie uzasadnione i dotyczyć takich przypadków, gdy faktycznie osoba ubiegająca się o świadczenie nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność jej sprawowania nad osobą niepełnosprawną, a nie z uwagi na konieczność poradzenia sobie z obowiązkami domowymi w dwóch gospodarstwach domowych.

W ocenie Kolegium nie jest zatem zasadne, aby świadczenie pielęgnacyjne było przyznawane w sytuacjach, gdy nie podejmowanie zatrudnienia jest związane z odrębnym zamieszkiwaniem osoby niepełnosprawnej i osoby sprawującej opiekę nad tą osobą. Nie jest to czynnik obiektywny, a wynika on z podjętych decyzji dotyczących odrębnego zamieszkiwania. W takiej sytuacji nie ma natomiast podstaw do obciążania pomocy społecznej obowiązkiem wypłaty stronie świadczenia pielęgnacyjnego, a problem konieczności pomocy matce w obowiązkach domowych może być rozwiązany też w ten sposób, że taką pomoc mogłaby świadczyć inna osoba w ramach usług opiekuńczych.

Zdaniem organu odwoławczego nie jest również zasadne, aby świadczenie pielęgnacyjne stanowiło wynagrodzenie dla strony za wykonywanie prac związanych z przeprowadzaniem remontów w domu jej matki, utrzymywaniem porządku wokół domu. Do tego rodzaju prac można wynająć osoby świadczące usługi w tym zakresie i z własnych środków zapłacić wynagrodzenie za wykonaną pracę.

W kwestii powoływania się przez skarżącą na czynności, które wykonała udzielając pomocy mamie w związku z powodzią, zauważono, że normalnym obowiązkiem dzieci jest pomoc rodzicom w trudnych sytuacjach, jaką niewątpliwie jest zalanie domu podczas powodzi.

Odnośnie zaś konieczności dowożenia matki do lekarzy specjalistów wskazano, że osoby pracujące i członkowie rodziny tych osób również korzystają z wizyt u lekarzy specjalistów i wówczas dotarcie na wizytę do specjalisty w innym mieście wiąże się albo z koniecznością wzięcia urlopu, albo zaplanowania wykonywanej pracy w taki sposób, aby wyjazd był możliwy.

W ocenie Kolegium także treść znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń lekarskich nie kłóci się z wnioskami dotyczącymi nie spełnienia przez skarżącą przesłanki nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Organ odwoławczy nie podzielił twierdzenia skarżącej, że wszystkie wykonywane obowiązki jest w stanie godzić z wychowywaniem dzieci i prowadzeniem własnego gospodarstwa domowego, skoro zakres opieki świadczonej niepełnosprawnej matce nie wskazuje na konieczność niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki, to fakt posiadania przez stronę małoletnich dzieci nie ma znaczenia dla sprawy. Stąd Kolegium nie uznało za zasadne, aby konieczne było prowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego w zakresie dotyczącym pogodzenia przez stronę opieki nad dziećmi i prowadzeniem własnego gospodarstwa domowego z dojazdami do P. i spędzania tam od 6 do 12 godzin.

Końcowo podkreślono, że na bracie skarżącej R. S., tak jak na skarżącej, ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Przy tym nie można zgodzić się ze skarżącą, że jej brat nie może udzielać pomocy swojej matce w wykonywaniu tych czynności, które wykonuje skarżąca świadcząc pomoc swojej matce. Fakt, że brat, który pracuje od poniedziałku do soboty i wraca z pracy około godziny 17 nie świadczy o tym, że nie może po pracy pomóc swojej matce. Jak podała M. S. podczas przesłuchania w dniu 15 czerwca 2012 r. jej syn "naprawia sprzęt górniczy i pracuje fizycznie pod ziemią", tak więc jest on sprawny fizycznie. Ponadto zamieszkuje w tej samej miejscowości, co jego matka. Możliwy jest więc, zdaniem Kolegium, podział prac, pomiędzy skarżącą, a bratem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. zaniechanie wywołania dowodu z opinii biegłego, niewyjaśnienie przyczyn pobytu M. S. w szpitalu w okresie 7-13 września 2012 r., twierdzenie, że brat strony może współuczestniczyć w opiece nad niepełnosprawną matką bez dokonania czynności mających na celu ustalenie jego sytuacji zawodowej, rodzinnej oraz zdrowotnej; naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne (kwestionowanie przez organ odwoławczy wskazań zawartych w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz w przedłożonych przez stronę zaświadczeniach lekarskich), naruszenie przepisu art. 35 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie terminu na załatwienie sprawy, naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy poprzez błędną jego wykładnię.

Skarżąca przede wszystkim podniosła zarzut błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy i przedstawiła własną wykładnię tego przepisu stwierdzając, że organ ustalając przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest zobowiązany jedynie do ustalenia, czy osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak więc zdaniem skarżącej brak jest podstaw do ustalania, w jakim zakresie ta osoba wymaga pomocy. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, że osoba niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Następnie skarżąca nie zgodziła się z oceną organu odwoławczego odnośnie zakresu opieki sprawowanej nad matką oraz podziału prac między skarżącą a bratem. Zdaniem skarżącej nie dokonano czynności mających na celu ustalenie sytuacji zawodowej, rodzinnej i zdrowotnej brata.

Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z niewyjaśnieniem przez organ odwoławczy przyczyn zgłoszonego w toku postępowania odwoławczego faktu pobytu M. S. w szpitalu w okresie od dnia 7 do 13 września 2012 r. wskazując, że pobyt ten związany był z "pojawieniem się nowej jednostki chorobowej, której nie było w momencie, kiedy w/w przyznany został znaczny stopień niepełnosprawności."

Zdaniem skarżącej, z przepisów ustawy wynika, że konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji jest warunkiem koniecznym do zaliczenia określonej osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ustalenia, czy konkretna osoba spełnia w/w warunek dokonuje Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, na czele którego stoi lekarz. Gdyby w przypadku M. S. nie występowała konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to nie zostałaby ona zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ ustalając przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest zobowiązany - w świetle art. 17 ust. 1 ustawy - jedynie do ustalenia, czy osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie skarżącej, organ odwoławczy zakwestionował nie tylko wskazania zawarte w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności ale i treść przedłożonych przez nią zaświadczeń lekarskich. Wobec tego konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

W ocenie skarżącej organy administracji nie wyjaśniły należycie wszystkich okoliczności i nie ustaliły stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 k.p.a., co ma istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Rozpatrując skargę Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z

2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej ustawa. Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59, ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wynika z powyższego, że aby uzyskać takie świadczenia muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Po drugie opiekun osoby niepełnosprawnej musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Brak spełnienia przesłanek obliguje organ do wydania decyzji odmownej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wynikało z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 1032/11, LEX nr 1109020).

Podnieść również należy, że świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu, w sytuacji braku propozycji odpowiedniej pracy. Opieka nie może być również fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia zgodnego z oczekiwaniami osoby zarejestrowanej jako poszukującej pracy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2012 r. II SA/Ol 413/12, LEX nr 1224032).

Zdaniem Sądu, zasadnie organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, co czyni niemożliwym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Orzekając w sprawie nie można pominąć faktu, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej, że w lutym 2010 r. zakończyła przygotowanie zawodowe, na które skierował ją urząd pracy i od tego czasu nie podejmowała żadnego zatrudnienia. Z powyższego wynika, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia (23 września 2011 r.) skarżąca nie pracowała zawodowo.

Natomiast rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 oznacza całkowitą rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad inną osobą. Rezygnacja z zatrudnienia musi być spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Osoba ubiegająca się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, powinna pozostawać osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmującą tego zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą.

Nie kwestionując zatem ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącej, zasadnie organy obu instancji przyjęły, że w ustalonym stanie faktycznym nie można było uznać, że przyczyną dla której skarżąca nie podejmuje zatrudnienia była wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad matką.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, kiedy twierdzi, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki oraz pomocy świadczonej swojej matce w codziennych czynnościach nie jest wystarczający do uznania, że nie podejmuje ona zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania nad nią opieki uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zasadnie organy obu instancji dostrzegły również, że istnieje możliwość sprawowania opieki nad matką także przez jej brata, na którym również ciąży obowiązek alimentacyjny i który zamieszkuje w tej samej miejscowości, co jego matka. Możliwy jest zatem podział prac, związanych z opieką nad matką pomiędzy jej dziećmi czyli skarżącą i jej bratem.

Niezależnie od powyższych okoliczności mało prawdopodobne jest, aby skarżąca świadczyła opiekę nad matką, z uwagi na konieczności zapewnienia stałej opieki nad dziećmi (młodsze ukończyło 16 stycznia 2012 r. jeden rok, a starsze uczęszcza do szkoły podstawowej). Wątpliwości te powoduje także odległość dzieląca skarżąca (L.) od miejsca zamieszkania matki (P.).

W takim stanie sprawy podnoszone przez skarżącą w skardze zarzuty nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione. Bezsporne jest bowiem, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej nie została spełniona.

Należy zauważyć, że obowiązek opieki nad rodzicami wynika z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.). W pierwszej kolejności obowiązek ten polega na dostarczaniu środków utrzymania (art. 128 tej ustawy), a w przypadku osoby niepełnosprawnej – na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego (art. 135 § 2 ww. ustawy). Wypełnianie tego ustawowego obowiązku nie łączy się zaś uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na postawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.