Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 681/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 4 października 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia J. M. (dalej "Skarżącego") na postanowienie Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...] odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] – utrzymał postanowienie Wojewody w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] grudnia 2017 r., przedstawia się następująco:

1. W przeszłości Skarżący zainicjował dwukrotnie postępowania w przedmiocie zwrotu, w trybie uregulowanym w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej "u.g.n.", części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o powierzchni 255 m2, położonej w G. przy ul. K., dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...] (dalej "(wywłaszczona) część nieruchomość").

W obu przypadkach wszczęte postępowania umorzono, odpowiednio:

1) decyzją Starosty [...] (dalej "Starosty") z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] (dalej także "decyzje Starosty i Wojewody z 2006 r."),

2) decyzją Starosty z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] października 2010 r. (dalej także "decyzje Starosty i Wojewody z 2010 r.").

2. W/w decyzjami Starosty i Wojewody z 2006 r. umorzono pierwsze postępowanie zwrotowe w związku ze stwierdzeniem przeszkody do orzeczenia na rzecz Skarżącego o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, wynikającej z art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego to przepisy wynika, iż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n., tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Decyzje z 2006 r. zostały następnie skontrolowane (z wynikiem dla nich pozytywnym) przez sądy administracyjne dwóch instancji. Stosownie do powyższego wyrokiem z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 467/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Skarżącego na decyzję Wojewody, natomiast wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. I OSK 1010/07, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną Skarżącego od w/w wyroku WSA).

W uzasadnieniu przywołanego wyroku NSA z dnia 23 czerwca 2008 r., podzielającego stanowisko WSA, że orzekające w sprawie organy właściwie zastosowały art. 229 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. wskazano, że żądanie Skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 zd. pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mogło podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu przez organy, gdyż wystąpiła przeszkoda prawna uniemożliwiająca dokonywanie oceny zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed 1 stycznia 1998 r.) na nieruchomości tej ustanowiono, na rzecz osoby trzeciej, prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Nie jest przedmiotem sporu, że część nieruchomości objęta działką nr [...], o powierzchni 255 m2 (numer sprzed scalenia: [...]) właściciel – Gmina Miasto G., obciążyła prawem użytkowania wieczystego ustanowionym na rzecz Spółdzielni. Umowę użytkowania wieczystego zawarto w dniu [...] lutego 1972 r. (akt notarialny Rep. A , nr [...]; k. nr 43 akt administracyjnych pierwszej instancji). Stosownego wpisu w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. dokonano [...] marca 1972 r., co wynika z odpisu orzeczenia tego sądu i odpisu z księgi wieczystej wydanego przez ten sąd [...] maja 2005 r. (k. nr 44d akt administracyjnych pierwszej instancji oraz k. nr 42 i 43 I tomu akt sądowych pierwszej instancji). Skoro wywłaszczoną nieruchomość oddano w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998 r.) i prawo to ujawniono w księdze wieczystej, poprzedni właściciel w rozumieniu art. 229 u.g.n. utracił roszczenie domagania się zwrotu tej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce

nieruchomościami. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w takim stanie faktycznym ocena pozytywnych przesłanek zwrotu nieruchomości była niedopuszczalna zaś postępowanie administracyjne w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a . w zw. z art. 229 u.g.n.

3. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. Skarżący złożył ponownie wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości.

4. Decyzjami Starosty i Wojewody z 2010 r. umorzono drugie postępowanie zwrotowe, wszczęte ze w/w wniosku z [...] grudnia 2009 r., stwierdzając przeszkodę do jego prowadzenia, wynikającą ze stanu res iudicata, wynikającego z pozostawania w obrocie prawnym poprzednio wydanych decyzji Starosty i Wojewody z 2006 r., orzekających w przedmiocie zwrotu przedmiotowej części wywłaszczonej nieruchomości.

5. Prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 893/10, skarga na decyzję Wojewody z 2010 r. została oddalona. Konkludując własne stanowisko co do legalności kontrolowanych decyzji WSA wskazał, iż organy orzekające w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją zasadnie zatem zaniechały zebrania materiału dowodowego w szerszym zakresie i rozważania merytorycznych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, aniżeli uczynione to zostało w postępowaniu zakończonym ostatecznie decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r. W szczególności słusznie nie analizowano kwestii przeniesienia prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i oddania w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej. Zarzuty podnoszone w skardze i w treści pism kierowanych w toku postępowania przed sądem nie mogą odnieść zamierzonego skutku, gdyż w ramach dokonywanej obecnie kontroli sądowej rozważaniu podlega jedynie zasadność umorzenia postępowania z uwagi na istnienie ostatecznej decyzji w tej samej sprawie. Nieuwzględnienie składanych przez Skarżącego w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego wniosków dowodowych nastąpiło z uwagi na fakt, iż dowody te nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w ramach aktualnie kontrolowanego postępowania, w którym organ nie dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku. W sprawie nie istniały zatem istotne wątpliwości, o których jest mowa w art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

6. We wniosku z dnia [...] września 2014 r., doprecyzowanym pismami z dnia [...] kwietnia 2015 r. i z dnia [...] kwietnia 2015 r., Skarżący zażądał wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Wojewody z 2010 r., wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., tj. podnosząc że doszło do sfałszowania dokumentów, które stanowiły podstawę wydania przez Starostę decyzji z dnia [...] maja 2006 r., orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która została następnie utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r., w szczególności treści księgi wieczystej w której ujawniona jest przedmiotowa nieruchomość.

7. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Wojewoda odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] października 2010 r.

8. Skarżący wniósł do Ministra zażalenie na postanowienie Wojewody, zarzucając organowi naruszenie szeregu przepisów k.p.a., tj. art. 141 § 1, art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 4, art. 149 § 2 i § 3, art. 150 § 1, art. 156 § 1 pkt 2), ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 34 § 1 pkt 2, art. 113 ust 1, art. 136 ust. 1, 2 i 3, art. 137, art. 216, art. 229), a także Konstytucji RP (art. 21, art. 32 i art. 64).

III. Jak już wskazano, zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., Minister rozpatrzył zażalenie Skarżącego na postanowienie Wojewody, utrzymując to postanowienie w mocy.

Uzasadniając własne rozstrzygnięcie, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady ogólnej trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 Kpa, a zatem - jako rozwiązanie stanowiące wyjątek od zasady - podlega konieczności ścisłej wykładni. Skoro bowiem przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji, to przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający

(zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1211/13, publ. CBOSA).

Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, których katalog, co należy podkreślić, ma charakter zamknięty, określone zostały przez ustawodawcę w przepisach art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a k.p.a.

(ii) We wniosku z [...] września 2014 r., doprecyzowanym pismami z dnia [...] kwietnia 2015 r. i z dnia [...] kwietnia 2015 r., Skarżący wskazał jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., podnosząc że doszło do sfałszowania dokumentów, które stanowiły podstawę wydania przez Starostę decyzji z dnia [...] maja 2006 r., orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która została następnie utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r., w szczególności treści księgi wieczystej w której ujawniona jest przedmiotowa nieruchomość.

W ocenie Skarżącego Starosta zaakceptował powyższy stan, wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r., która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] października 2010 r.

(iii) Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Oznacza to, iż wystąpienie tej podstawy wznowienia następuje po łącznym wystąpieniu trzech przesłanek, tj. w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie skorzystano z fałszywego dowodu (1), sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (2) oraz fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych w danej sprawie (3) (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowo administracyjne, LexisNexis, Warszawa 2006 r., s. 312).

Innymi słowy dla zaistnienia przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania. Dlatego też celem wznowionego postępowania prowadzonego z ww. przyczyny jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi.

Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 k.p.a., sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana. Fałsz ten może przybierać przy tym zarówno formę fałszu materialnego, a więc co do formy dokumentu, jak i intelektualnego, co do treści dokumentu, gdy jego forma jest autentyczna (zob. np. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1203/07 oraz z dnia 17 maja 2013 r" sygn. akt I SA/Sz 1112/12, publ. CBOSA).

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli została ona wydana w wyniku przestępstwa. Należy w tym miejscu podkreślić że pojęcie przestępstwa należy interpretować w takim znaczeniu, jakie nadaje mu prawo karne, oraz pomiędzy wydaniem decyzji a popełnieniem przestępstw istnieje związek przyczynowy (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 555/09, publ. CBOSA).

Zarówno fałszywość dowodu jak i popełnienie przestępstwa dla swej prawnej wiarygodności powinno być uprzednio stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 806/2012 (publ. CBOSA) wskazał, iż brzmienie przepisów art. 145 § 2 i § 3 Kpa potwierdza, że w zasadzie wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kpa może nastąpić dopiero po stwierdzeniu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w końcowej części § 2 i w § 3. Pogląd taki jest jednolicie przyjmowany przez doktrynę (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 798 i nast., oraz B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.BECK Warszawa 2006, s. 647 i nast.) i orzecznictwo, które podkreśla, że wznowienie nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji, a nie wystąpiły przesłanki z art. 145 § 2 i 3 Kpa (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66 oraz z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II OSK 510/13, publ. CBOSA).

Co istotne, organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie. Innymi słowy, organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kpa. (por. np. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 337/08, WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 228/11, publ. CBOSA).

(iv) Z dokumentów przedstawionych przez Skarżącego nie wynika, aby zapadło jakiekolwiek prawomocne orzeczenie stwierdzające, że którykolwiek dokument stanowiący podstawę wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] października 2010 r. oraz Starostę decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. był fałszywy, czy też że ww. rozstrzygnięcia zostały wydane w wyniku przestępstwa. Nie wynika z nich również, aby tego rodzaju postępowanie toczyło się w chwili jego wystąpienia do Wojewody z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2010 r.

Co więcej z akt sprawy wynika, że organ I instancji pismem z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...] wezwał Skarżącego do przedstawienia orzeczenia sądowego potwierdzającego jego twierdzenia, jednakże pomimo skutecznego doręczenia rzeczonego pisma w dniu [...] maja 2015 r., pozostało ono bez odpowiedzi.

(v) Jednocześnie należy podkreślić, że na gruncie niniejszej sprawy nie można zastosować art. 145 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

W niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt OSK 678/12, publ. CBOSA). Brak jest podstaw do przyjęcia, aby dokumenty stanowiące podstawę wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] października 2010 r., znak:

[...] orz Starostę [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...] były oczywiście fałszywe czy też aby ww. rozstrzygnięcia zostały wydane w wyniku przestępstwa. Należy zwrócić uwagę, że dokumenty stanowiące podstawę ww. decyzji kontrolowane były przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju oraz Ministra Infrastruktury i Budownictwa w toku postępowań zakończonych decyzjami z dnia [...] października 2015 r. oraz z dnia [...] czerwca 2017 r. Zarówno w ocenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju, a następnie Ministra Infrastruktury i Budownictwa, dowody te nie zostały uznane za fałszywe, a przynajmniej nie w stopniu oczywistym czyli możliwym do zweryfikowania w ramach środków dostępnych w postępowaniu administracyjnym. Już z tego powodu należy uznać, że art. 145 § 2 Kpa nie znajduje zastosowania na gruncie niniejszego postępowania. Ponadto należy wskazać, że rzeczone dokumenty podlegają w chwili obecnej kontroli w postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zainicjowanym przez Skarżącego.

Mając na uwadze powyższe należy uznać, że zarzuty podniesione przez Skarżącego w zażaleniu są całkowicie nieuzasadnione.

IV. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r., Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na postanowienie Ministra, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Zdaniem Skarżącego wpis prawa użytkowania wieczystego Spółdzielni, obciążającego część wywłaszczonej nieruchomości, objętej postępowaniem zwrotowym, do księgi wieczystej KW nr [...] i [...], został dokonany w drodze sfałszowania tej księgi na podstawie aktu notarialnego Rep. A [...] z dnia [...] marca 1997 r., w którym to akcie działka nr [...] km 19 Bp o powierzchni 255 m2, nie została w rzeczywistości ujawniona.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] lutego 2018 r., Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Ministra z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn. zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stosownie do art.119 pkt 1 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra prowadzi do następujących wniosków:

1. Kwestionowanym przez Skarżącego postanowieniem, wydanym na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art.144 i 149 § 3 k.p.a., Minister podzielił stanowisko organu I instancji, tj. Wojewody co do konieczności odmówienia wznowienia na wniosek Skarżącego postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] października 2010 r., wydaną w przedmiocie umorzenia drugiego postępowania zwrotowego, wszczętego na wniosek Skarżącego.

Minister podzielił zatem stanowisko Wojewody, zajęte w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2015 r., że żądanego wznowienia postępowania należy odmówić w sytuacji, w której: (-) Skarżący zażądał wznowienia postępowania z przyczyn, o których mowa w art.145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., nie przedkładając pomimo wezwania orzeczenia sądu lub innego organu, stwierdzającego sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, (-) w sprawie nie zachodzą przesłanki z art.145 § 2 k.p.a., umożliwiające wznowienie postępowania administracyjnego przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, tj. w sytuacji w której sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Ocenę tę, gruntownie uzasadnioną przez Ministra w oparciu o stosowne orzecznictwo sądów administracyjnych, Sąd w pełni podziela.

2. Regulacje prawne, które orzekające w sprawie organy były zobowiązane wziąć pod uwagę, przedstawiają się następująco:

Wznowienie przez organ administracji postępowania z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji, a nie wystąpiły przesłanki z art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Organ administracji publicznej nie może zatem samodzielnie prowadzić

postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

W świetle art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli sfałszowanie jest oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wyraźnego zaznaczenia wymaga, iż fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie.

3. Trafnie wykazały organy, iż wynikające z powyższych przepisów przesłanki, umożliwiające wznowienie na wniosek Skarżącego postępowania administracyjnego z przyczyn wskazanych w art.145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., nie zostały spełnione. Stosownie do powyższego:

Z dokumentów przedstawionych przez Skarżącego nie wynika, aby zapadło jakiekolwiek prawomocne orzeczenie stwierdzające, że którykolwiek dokument stanowiący podstawę wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] października 2010 r. oraz Starostę decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. był fałszywy, czy też że ww. rozstrzygnięcia zostały wydane w wyniku przestępstwa. Nie wynika z nich również, aby tego rodzaju postępowanie toczyło się w chwili jego wystąpienia do Wojewody z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2010 r. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. organ I instancji wezwał Skarżącego do przedstawienia orzeczenia sądowego potwierdzającego jego twierdzenia, jednakże pomimo skutecznego doręczenia rzeczonego pisma w dniu [...] maja 2015 r., pozostało ono bez odpowiedzi.

Jednocześnie brak jest przekonujących podstaw do przyjęcia, aby dokumenty stanowiące podstawę wydania przez Wojewodę decyzji z dnia [...] października 2010 r. a przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. były oczywiście fałszywe czy też aby ww. rozstrzygnięcia zostały wydane w wyniku przestępstwa. Podkreślić w tym kontekście należy, co następuje:

(i) Generalną intencją Skarżącego, inicjującego równolegle szereg postępowań administracyjnych, jest co do zasady wzruszenie wyniku pierwszego

postępowania zwrotowego, zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2006 r. To w tym postępowaniu dokonano bowiem merytorycznej oceny dopuszczalności zwrotu przedmiotowej części wywłaszczonej nieruchomości, kwestionując taką dopuszczalność z racji spełnienia się hipotezy z art.229 u.g.n. Skarżący prezentuje zatem konsekwentne stanowisko, iż art.229 u.g.n. został wadliwie zastosowany przez organy rozpatrujące w 2006 r. jego pierwszy wniosek zwrotowy, co oznacza, iż umorzenie prowadzonego ówcześnie postępowania, uniemożliwiające odzyskanie przez Skarżącego dochodzonej nieruchomości miałoby być niezasadne. W tym kontekście Skarżący podnosi zatem, iż w jego ocenie wpis prawa użytkowania wieczystego Spółdzielni, obciążającego część wywłaszczonej nieruchomości, objętej postępowaniem zwrotowym, do księgi wieczystej KW nr [...] i [...], został dokonany w drodze sfałszowania tej księgi na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] marca 1997 r., w którym to akcie działka nr [...] km 19 Bp o powierzchni 255 m2, nie została w rzeczywistości ujawniona;

(ii) Nie ulega wątpliwości, że co do zasady wznowienie na wniosek Skarżącego drugiego postępowania zwrotowego, zakończonego decyzjami Starosty i Wojewody z 2010 r., nie mogłoby skutkować dokonaniem przez organy, czy też przez Sąd, oceny dopuszczalności zwrotu nieruchomości na rzecz Skarżącego, albowiem kwestia ta mająca charakter merytoryczny, była wprawdzie przedmiotem postępowania zakończonego decyzjami z 2006 r., natomiast nie była i nie mogła być przedmiotem drugiego postępowania zwrotowego. Istota decyzji z 2010 r. sprowadzała się bowiem wyłącznie do stwierdzenia niedopuszczalności ponownego rozstrzygania o zasadności zwrotu nieruchomości na rzecz Skarżącego w sytuacji, w której kwestia ta została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzjami z 2006 r. Przedmiotem postępowania zakończonego decyzjami z 2010 r. nie mogła być zatem ocena prawidłowości decyzji z 2006 r., w tym w szczególności ocena, czy dokumenty, w oparciu o które orzekano w pierwszym postępowaniu zwrotowym, były prawidłowe, czy też nie. Przedmiotem tym mogła być bowiem wyłącznie ocena tego, czy w obrocie prawnym funkcjonują już decyzje administracyjne, rozstrzygające żądanie zwrotu nieruchomości objętej następnie drugim wnioskiem zwrotowym.

(iii) Nie ulega jednakże również wątpliwości, że z formalnego punktu widzenia Skarżącemu przysługiwało prawo do żądania wznowienia drugiego postępowania, zakończonego decyzjami z 2010 r. w związku z wywodzonym przez Skarżącego

sfałszowaniem dokumentacji, wykorzystanej w pierwszym postępowaniu zwrotowym (art.145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.). Żądanie to jednakże musiało być rozpatrzone odmownie a to z racji wskazanych przez obecnie orzekające organy: (-) nieprzedłożenia przez Skarżącego orzeczeń stwierdzających fałszerstwo lub przestępstwo dokumentów, (-) niemożności uznania (w kontekście art.145 § 2 k.p.a.) takiego fałszerstwa lub przestępstwa za oczywiste w sytuacji pozytywnej kontroli przedmiotowej dokumentacji przez WSA w Gdańsku oraz NSA, dokonanej odpowiednio w wyrokach z dnia 21 lutego 2007 r. oraz z dnia 23 czerwca 2008 r.

W tej sytuacji wniesioną skargę należało oddalić.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a.