Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1955/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2021 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej NUS) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Przedsiębiorstwa Spedycji Międzynarodowej C. [...] S.A. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy L., nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okresy: 06-12/2016 r., 01-12/2017 r., 01-03, 05, 06-12/2018 r. - w łącznej kwocie należności głównej 658.780 zł.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny na podstawie szeregu zawiadomień dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego m.in. w A. [...] S.A., w S. [...] S.A., w P. Banku P. [...] S.A., w Banku H. [...] w W. S.A. Dłużnicy zajętych wierzytelności w odpowiedzi na wystosowane zajęcia wierzytelności poinformowali organ egzekucyjny o braku środków na rachunkach prowadzonych na rzecz Zobowiązanej Spółki oraz o wystąpieniu do prowadzonego rachunku bankowego zbiegu egzekucji administracyjnej.

W dniu [...] lipca 2019 r. NUS wydał postanowienie, w którym umorzył postępowanie egzekucyjne uznając, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. poinformował Wierzyciela o wysokości obciążających go kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Przedmiotowe zawiadomienie Wójt Gminy L. odebrał w dniu 29 lipca 2019 r., a następnie pismem z dnia 6 sierpnia 2019 r., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 8 sierpnia 2019 r. z zachowaniem terminu, wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Mając na uwadze powyższe NUS w dniu [...] października 2019 r. wydał postanowienie, którym określił wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 44.286,50 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS) po rozpatrzeniu zażalenia z [...] października 2019 r. wniesionego przez Wójta Gminy L. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ nadzoru zalecił organowi egzekucyjnemu, aby przystępując do ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w sposób prawidłowy dokonał właściwego wyliczenia kosztów egzekucyjnych, tj. wykazując kwotę wygenerowanych kosztów egzekucyjnych nie ograniczał się jedynie do podania jej ogólnej wysokości, lecz określił poszczególne, składające się na koszty elementy, tj. opłatę za dokonaną czynność egzekucyjną, opłatę manipulacyjną oraz przedstawił sposób jej naliczenia w odniesieniu do przedmiotowych tytułów wykonawczych.

W wyniku powyższego rozstrzygnięcia organu nadzoru NUS w dniu [...] lutego 2020 r. wydał postanowienie, w sentencji którego ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 44.286,40 zł i obciążył nimi Wierzyciela.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej Kpa) oraz art. 18, art. 64c § 4 i 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej Upea), DIAS utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że podjęte czynności egzekucyjne spowodowały konieczność naliczenia kosztów egzekucyjnych, na które składały się opłata za czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, którą oblicza się w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności, w podstawie obliczenia której uwzględnia się należność główną, jak i odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu podjęcia czynności egzekucyjnej lub sporządzenia dokumentu stanowiącego podstawę dokonania czynności egzekucyjnej zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 Upea, oraz opłata manipulacyjna, zgodnie z art. 64 § 6 Upea, obliczana w wysokości 1 % kwoty egzekwowanych należności, objętych tytułem wykonawczym, w podstawie obliczenia której bierze się pod uwagę należność główną, oraz odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Czynności egzekucyjne dokonane w przedmiotowym postępowaniu wygenerowały zatem koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 44.286,40 zł. Kwota przedmiotowej należności, wynika z tytułu opłaty za czynność egzekucyjną, dokonaną na podstawie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego:

- w [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. sporządzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu [...] stycznia 2017 r., natomiast zobowiązana Spółka wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] stycznia 2017 r. [...] S.A. poinformował, iż nie prowadzi rachunku bankowego dla Zobowiązanego,

- w A. [...] Bank S.A. zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. sporządzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu [...] kwietnia 2017 r., natomiast zobowiązana Spółka wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] kwietnia 2017r. A. [...] Bank S.A. poinformował, iż do wierzytelności na rachunku bankowym wystąpił zbieg egzekucji,

- w Banku [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2017 r. sporządzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu [...] lipca 2017 r., natomiast zobowiązana Spółka wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] lipca 2017 r. Bank [...] S.A. poinformował, iż na rachunku bankowym nie ma środków,

- w Banku [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] lipca 20l8r. sporządzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu [...] lipca 2018 r., natomiast zobowiązana Spółka wraz z odpisami tytułów wykonawczych o nr [...] i nr [...] w dniu [...] lipca 2018 r. Bank [...] S.A. poinformował, iż do wierzytelności na rachunku bankowym wystąpił zbieg egzekucji,

- w S. [...] Bank S.A. zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. sporządzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu [...] października 2018 r., natomiast Spółka wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] października 2018 r. S. [...] Bank S.A. poinformował, iż do wierzytelności na rachunku bankowym wystąpił zbieg egzekucji,

- w Banku [...] w W. S.A. zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. sporządzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu [...] listopada 2018 r., natomiast zobowiązana Spółka w dniu [...] listopada 2018 r. Bank [...] w W. S.A. poinformował, iż do wierzytelności na rachunku bankowym wystąpił zbieg egzekucji,

- w S. [...] Bank S.A. zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. sporządzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.. Bank otrzymał zawiadomienie w dniu [...] stycznia 2019 r., natomiast zobowiązana Spółka wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] stycznia 2019 r. S. [...] Bank S.A. poinformował, iż do wierzytelności na rachunku bankowym wystąpił zbieg egzekucji.

DIAS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. naliczono następujące koszty egzekucyjne: z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A. zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. naliczono koszty egzekucyjne w następujący sposób: 87.532 zł (kwota należności głównej) + 15.904,44 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień 7 listopada 2017 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 103.436,44 zł x 5% (opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) = 5.171,80 zł. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono w następujący sposób: 87.532 zł (kwota należności głównej) + 2.705,10 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień: 19 grudnia 2016r., tj. dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 90.237,10 x 1% (opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) = 902,40 zł, co w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr 25. dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych: 6.074,20 zł.

W odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. naliczono następujące koszty egzekucyjne: z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. [...] Banku S.A. zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2017r., naliczono koszty egzekucyjne w następujący sposób: 65.649 zł (kwota należności głównej) + 2.148.73 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień 13 kwietnia 2017 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 67.797,73 zł x 5% (opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) = 3.389,90 zł.

Z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A. dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. naliczono kwotę wyłącznie od narosłych odsetek, (kwota odsetek naliczonych na dzień 7 listopada 2017 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 10.393,52 zł - 2.148.73 zł (kwota odsetek naliczonych uprzednio na dzień 13 kwietnia 2017 r.) = (różnica) 8.244,79 zł x 5 % = 412.20 zł. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono w następujący sposób: 65.649 zł (kwota należności głównej) + 1.659,51 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień: 10 marca 2017 r., tj dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 67.308,51 x 1% (opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) = 673,10 zł , co w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...], dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych: 4.475.20 zł.

W odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. naliczono następujące koszty egzekucyjne: z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2017 r., naliczono koszty egzekucyjne w następujący sposób: 109.420 zł (kwota należności głównej) + 2.594.90 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień 6 lipca 2017 r.. tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 112.014,90 zł x 5% (opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) = 5.600,70 zł.

Z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A. dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. naliczono kwotę wyłącznie od narosłych odsetek, (kwota odsetek naliczonych na dzień 7 listopada 2017 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 14.322,33 zł - 2.594,90 zł (kwota odsetek naliczonych uprzednio na dzień 6 lipca 2017 r.) = (różnica) 11.727,43 zł x 5 % = 586.40 zł. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono w następujący sposób: 109.420 zł (kwota należności głównej) + 2.427,03 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień: 27 czerwca 2017 r., tj. dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 111.847,03 x 1% (opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) = 1.118,50 zł, co w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...], dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych: 7.305,60 zł.

W odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. naliczono następujące koszty egzekucyjne: z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2018 r. naliczono koszty egzekucyjne w następujący sposób: 153.186 zł (kwota należności głównej) + 10.096.52 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień 13 lipca 2018 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 163,282.52 zł x 5% (opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) = 8.164,10 zł.

Z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A. dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. naliczono kwotę wyłącznie od narosłych odsetek, (kwota odsetek naliczonych na dzień 7 listopada 2017 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 14.024,79 zł - 10.096,52 zł (kwota odsetek naliczonych uprzednio na dzień 13 lipca 2018 r.) = (różnica) 3.928,27 zł x 5 % = 196.40 zł. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono w następujący sposób: 153.186 zł (kwota należności głównej) + 8.552,08 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień: 28 maja 2018 r., tj. dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 161.738,08 x 1% (opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) = 1.617,40 zł, co w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...], dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych: 9.977,90 zł.

W odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. naliczono następujące koszty egzekucyjne: z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2018 r., naliczono koszty egzekucyjne w następujący sposób: 88.364 zł (kwota należności głównej) + 2.152.92 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień 13 lipca 2018 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 90.876,92 zł x 5% (opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) = 4.543,90 zł.

Z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A. dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. naliczono kwotę wyłącznie od narosłych odsetek, (kwota odsetek naliczonych na dzień 7 listopada 2017 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej = 4.778,91 zł - 2.512,92 zł (kwota odsetek naliczonych uprzednio na dzień 13 lipca 2018 r.) = (różnica) 2.265,99 zł x 5 % = 113,30 zł. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono w następujący sposób: 88.364 zł (kwota należności głównej) + 1.622,03 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień: 28 maja 2018 r., tj dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 89,986.03 x 1% (opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) = 899,90 zł, co w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...], dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych: 5.557,10 zł.

W odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. naliczono następujące koszty egzekucyjne: z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. [...] Bank S.A. zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. naliczono koszty egzekucyjne w następujący sposób: 44.180 zł (kwota należności głównej) + 1.002,22 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień 12 października 2018 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 45.182,22 zł x 5% (opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) = 2.259,10 zł.

Z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] w W. S.A. dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2018 r. naliczono kwotę wyłącznie od narosłych odsetek, (kwota odsetek naliczonych na dzień 7 listopada 2017 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 1.253,99 zł - 1.002,22 zł (kwota odsetek naliczonych uprzednio na dzień 12 października 2018 r.) = (różnica) 251,77 zł x 5 % = 13 zł. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono w następujący sposób: 44.180 zł (kwota należności głównej) + 634.25 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień: 4 września 2018 r., tj. dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 44.814,25 x 1% (opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) = 448,10 zł, co w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych: 2.720,20 zł.

W odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. naliczono następujące koszty egzekucyjne: z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. [...] Bank S.A. zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., naliczono koszty egzekucyjne w następujący sposób: 132.541 zł (kwota należności głównej) + 3.762,01 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień 28 stycznia 2019 r., tj. dzień podjęcia czynności egzekucyjnej) = 136.303.01 zł x 5% (opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) = 6.815,20 zł. Natomiast opłatę manipulacyjną naliczono w następujący sposób: 132.541 zł (kwota należności głównej) + 3.558,67 zł (kwota odsetek naliczonych na dzień: 21 stycznia 2019 r., tj dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 136.099,67 x 1% (opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) = 1.361 zł, co w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...], dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych: 8.176,20 zł.

Podsumowując powyższe wyliczenia DIAS wskazał, że w rozpoznawanej sprawie NUS ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych naliczonych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę 44.286,40 zł.

DIAS wyjaśnił, że w przedmiotowym postępowaniu koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanej Spółki, albowiem jak wynika z akt sprawy, NUS postanowieniem umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P. [...] S.A., z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji oraz stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. DIAS podkreślił, że organ egzekucyjny wszczyna i prowadzi postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Zatem wierzyciel winien liczyć się z możliwością wystąpienia negatywnych konsekwencji w postaci ewentualnego uregulowania powstałych kosztów egzekucyjnych.

DIAS dodał, że NUS ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie uwzględnił wytyczne zawarte w postanowieniu organu nadzoru z dnia [...] grudnia 2019 r., w którym wskazano, iż organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego zawartymi w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Ponadto organ egzekucyjny w wydanym postanowieniu z dnia [...] lutego 2020 r. uwzględnił stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w ww. wyroku, zgodnie z którym brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 Upea oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych, i odwołał się w tym zakresie do procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. W konsekwencji NUS wskazał, że określając wysokość kosztów egzekucyjnych, z uwagi na brak górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 Upea oraz opłaty manipulacyjnej, zasadnym było odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 Upea, w którym ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł.

DIAS wskazał, że zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z nieruchomości, w porównaniu do pozostałych środków egzekucyjnych, jest bardziej skomplikowane i czasochłonne, natomiast w zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmiennie wysokość opłat: 4% za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, 5% za pobranie pieniędzy i zajęcie innej wierzytelności, 6% za zajęcie ruchomości i 8% za zajęcie nieruchomości. Wobec powyższego oraz mając na uwadze różnice w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w Upea pomiędzy 4% a 8%, to zachowując ustawową proporcję zasadne jest przyjęcie, że skoro opłata procentowa od 8% została ograniczona do 34.200 zł., to wypełnieniem standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14 będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla poszczególnego zajęcia np. za zajęcie rachunku bankowego maksymalna opłata będzie wynosiła 21.375 zł., natomiast maksymalna wysokość opłaty manipulacyjnej wg 1% stawki procentowej będzie wynosiła 4.275 zł dla każdego tytułu wykonawczego.

W kontekście powyższego DIAS wskazał, że wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających w przedmiotowej sprawie Wierzyciela, na które składają się opłata manipulacyjna, a także opłata za dokonane w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne, w postaci zajęcia rachunku bankowego, naliczona dla poszczególnych tytułów wykonawczych, nie pozostaje w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, jak również nie przekracza maksymalnego rozsądnego pułapu poszczególnych opłat składających się na koszty egzekucyjne, których maksymalna wysokość w odniesieniu do opłaty za zajęcie rachunku bankowego z uwzględnieniem stawki procentowej będzie wynosiła 21.375 zł., natomiast w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej wg 1% stawki procentowej będzie wynosiła 4.275 zł. dla każdego tytułu wykonawczego.

W ocenie organu odwoławczego kwoty ustalone przez NUS w zaskarżonym postanowieniu dla poszczególnych tytułów wykonawczych nie tylko nie przekraczają ww. kwoty 21.375 zł (opłaty egzekucyjne) i maksymalnej kwoty opłat manipulacyjnych w wysokości 4.275 zł, a w poszczególnych przypadkach, stanowią procentowo znacznie mniejsze wartości niż ww. kwoty maksymalne.

Odnosząc się do okoliczności podniesionej w treści przedmiotowego zażalenia, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, albowiem wskutek dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego nie doszło do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności DIAS zauważył, że zgodnie z art. 64 § 1 Upea organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych za dokonane czynności egzekucyjne, w tym za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, pobiera opłaty w wysokości odpowiadającej określonemu procentowi kwoty egzekwowanej należności. Z kolei sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w przepisie art. 80 Upea, który w § 2 wskazuje, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jak więc wynika z powyższej regulacji zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest więc dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i bez znaczenia dla faktu dokonania czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego pozostaje stan zgromadzonych na tym rachunku środków nadających się do zrealizowania w dniu zajęcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wójt Gminy L. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wójt zarzucił naruszenie:

1) art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64c § 4 Upea, poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 Upea może być pobrana od wierzyciela pomimo tego, iż nie nastąpiło faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych;

2) art. 80 § 1 i § 2 Upea, przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wskutek uznania, że dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie jest konieczne, by na rachunku bankowym zgromadzone były środki finansowe, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do konkluzji, że dla dokonania tego środka egzekucyjnego konieczne jest oprócz doręczenia stosownego zawiadomienia bankowi również zajęcie konkretnych środków, które znajdują się na rachunku bankowym;

3) art. 7, art. 8, art. 262 Kpa w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64c § 4 Upea, poprzez niedokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia, wadliwą ocenę prawną zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji niezasadne utrzymanie go w mocy, pomimo, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania oraz doszło do naruszenia prawa materialnego, co winno skutkować uwzględnieniem zażalenia.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. zm., dalej Ppsa) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c Ppsa).

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 Ppsa. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny na podstawie szeregu zawiadomień dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego m.in. w A. [...] Banku S.A., w S. [...] Banku S.A., w P. [...] S.A., w Banku H. [...] w W. S.A. Dłużnicy zajętych wierzytelności w odpowiedzi na wystosowane zajęcia wierzytelności poinformowali organ egzekucyjny o braku środków na rachunkach prowadzonych na rzecz Zobowiązanej Spółki oraz o wystąpieniu do prowadzonego rachunku bankowego zbiegu egzekucji administracyjnej.

Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że naliczenie opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest możliwe nawet wówczas, gdy na rachunku bankowym nie ma środków. Organ powołał się na art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 9 i art. 80 § 2 Upea.

Sąd rozpoznający tę sprawę nie zgadza się z tezą, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, oraz że przepis ten nie uzależnia naliczenia opłaty od tego, czy wskutek zajęcia doszło do wyegzekwowania środków. Sąd nie podziela też poglądów, że szerokie określenie zakresu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, określone w art. 80 § 2 Upea powoduje, że okoliczność braku środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym nie ma znaczenia dla skuteczności zajęcia oraz prawa do naliczenia opłaty za przedmiotową czynność egzekucyjną.

Sąd zgadza się natomiast ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Olsztynie w sprawie I SA/Ol 620/20. Wyrażone w tym judykacie poglądy Sąd przyjmuje za własne i w związku z tym przytoczy je na potrzeby niniejszego uzasadnienia.

Przesłanki opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego (ściślej - zajęcie wierzytelności z tego rachunku, a więc środków pieniężnych) jest bodaj najczęściej stosowanym środkiem egzekucyjnym. W niektórych przypadkach okazuje się ono bezskuteczne, a wtedy organ egzekucyjny obciąża kosztami wierzyciela (art. 64c § 3 Upea). Na tle takich sytuacji zrodziła się istotna dla wierzycieli kontrowersja, czy organ może - na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 Upea - obciążać ich opłatą za zajęcie rachunku bankowego, gdy na tym rachunku nie było żadnych środków.

Pogląd nr 1: Opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 marca 2020 r., II SA/Go 839/19, LEX nr 2934845:

"Opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2020 r., I SA/Sz 942/19, LEX nr 2924655:

"W przepisie art. 64 § 1 pkt 4 Upea ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r., I SA/Sz 806/19, LEX nr 2796149:

"Skoro przepis art. 64 § 1 pkt 4 Upea nie przewiduje opłaty za samą czynność zajęcia rachunku bankowego, to dopóki nie dojdzie do faktycznego zajęcia wierzytelności na tym rachunku i chociażby częściowego wyegzekwowania należności, dopóty nie ma podstaw prawnych do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea Nadto, także opłata manipulacyjna, o której mowa w art. 64 § 6 Upea, powinna być powiązana ze skutecznością czynności egzekucyjnych."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2020 r., I SA/Gl 1399/19, LEX nr 2770143:

"Skoro przepisy Upea nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2019 r., I SA/Bd 585/19, LEX nr 2761082:

"W postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy jako narzędzie oszczędnościowo - rozliczeniowe. Opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 Upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., III SA/Po 575/19, LEX nr 2745314:

"Skoro ustalenie opłaty uzasadnia zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, to warunkiem koniecznym dla naliczenia i pobrania tej opłaty jest istnienie, ewentualnie wpłynięcie przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego, środków pieniężnych na zajęty rachunek bankowy."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2019 r., I SA/Bk 169/19, LEX nr 2688070:

"Opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych."

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2019 r., II FSK 613/19, LEX nr 2691959:

"W postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy jako narzędzie oszczędnościowo - rozliczeniowe. Dopiero w momencie wpływu należności na rachunek bankowy, staje się ona wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku. W sytuacji, gdy nie doszło do zajęcia wierzytelności, nie ma podstaw do naliczenia opłaty określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea"

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 14 listopada 2018 r., I SA/Bk 511/18, LEX nr 2584694:

"Skoro przepisy Upea nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea"

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 10 października 2018 r., I SA/Bk 471/18, LEX nr 2567045:

"Skoro przepisy Upea nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea"

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 lipca 2018 r., III SA/Po 229/18, LEX nr 2532623:

"Opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych."

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2018 r., II FSK 914/16, LEX nr 2484966:

"Opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych."

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 marca 2018 r., II FSK 778/16, LEX nr 2495354:

"Opłata egzekucyjna w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w art. 64 § 1 pkt 4 Upea ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych."

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15, LEX nr 2273556:

"Treść art. 64 § 1 pkt 4 Upea nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych."

Pogląd nr 2: Opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona także wtedy, gdy nie zajęto żadnych środków pieniężnych z tego rachunku.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 26 września 2018 r., I SA/Sz 529/18, LEX nr 2555531:

"Stanowisko, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, tj. tylko wówczas gdy na zajętym rachunku bankowym znajdują się środki pieniężne - nie znajduje oparcia w przepisach Upea, w szczególności w normie o charakterze bezwzględnie wiążącym (ius cogens) zawartej w art. 80 § 2 Upea."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25 września 2018 r., I SA/Ol 475/18, LEX nr 2562295:

"Treść przepisów nie pozwala przyjąć, że pobranie opłaty za zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym związane jest ze skutecznością dokonanego zajęcia. Z art. 64 § 9 pkt 3 Upea wyraźnie wynika, że obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6 powstaje z chwilą zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu, a więc wtedy, gdy nie wiadomo jeszcze, jaki będzie efekt zajęcia."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 21 maja 2018 r., I SA/Gl 221/18, LEX nr 2503798:

"Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Niezasadny jest tutaj zarzut, że dla skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego wymagane jest rzeczywiste zajęcie w jego wyniku "chociaż jednej złotówki". Takie rozumienie skuteczności zastosowania omawianego środka egzekucyjnego prowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów u których doszło do zajęcia "chociaż jednej złotówki" (co rodziłoby określonego rodzaju konsekwencje) i podmiotów u których do takiego zajęcia nie doszło."

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 maja 2018 r., I SA/Gd 276/18, LEX nr 2489924:

"Dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi. Stan środków na rachunku bankowym nie stanowi przesłanki dokonania zajęcia i pozostaje tutaj bez jakiegokolwiek znaczenia. W konsekwencji stanowisko opierające się na założeniu, że w związku z brakiem wystarczających środków na rachunku bankowym nie dochodzi do zajęcia rachunku bankowego jest całkowicie nieuprawnione i sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 80 § 2 Upea"

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 21 marca 2018 r., I SA/Op 33/18, LEX nr 2477054:

"Obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu - przepis ten nie uzależnia naliczenia opłaty od tego, czy wskutek zajęcia doszło do wyegzekwowania jakichkolwiek kwot."

Zdaniem Sądu w składzie niniejszym, skoro przepisy ustawy egzekucyjnej nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2020 r. I GSK 836/20).

Zdaniem Sądu, DIAS natomiast utożsamiał skierowanie zajęcia do rachunku bankowego, z zajęciem wierzytelności na rachunku bankowym. Z art. 64 § 1 pkt 4 Upea wynika, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. A zatem nie może ona być pobrana wtedy, gdy dłużnik wprawdzie posiada rachunek bankowy ale brakuje na nim środków pieniężnych. Istnienie wierzytelności jest związane z istnieniem środków pieniężnych na rachunku bankowym, które są wpłacane przez posiadacza rachunku na podstawie umowy zawartej z bankiem. W takim przypadku posiadacz rachunku bankowego staje się wierzycielem a bank dłużnikiem. Natomiast środki pieniężne są wierzytelnością. Ta wierzytelność może być przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Z tych rozważań wynika oczywisty wniosek, że prawo do opłaty egzekucyjnej nie powstaje, gdy nie doszło do zajęcie wierzytelności pieniężnych. Z tych przyczyn nie można podzielić poglądów, które są wyrażane w niektórych wyrokach, w tym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25 września 2018 r., I SA/Ol 475/18, LEX nr 2562295, że zajęcie rachunku jest dokonane niezależnie od istnienia na nim środków pieniężnych. Według poglądu wyrażonego w tym wyroku "Istotna jest treść art. 80 § 2 Upea, z którego wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zatem zajęcie dotyczy nie tylko środków znajdujących się na rachunku w chwili zajęcia, ale także środków, które w przyszłości wpłyną na rachunek bankowy". Zgodnie z treścią art. 80 § 1. "Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności. Natomiast w art. 80 § 2 Upea stanowi " Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne, których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Powyższe przepisy nie potwierdzają tezy, że do zajęcia wierzytelności dochodzi niezależnie od istnienia na rachunku bankowym środków pieniężnych. Z tych przepisów wynika, że z zajęciem wierzytelności mamy do czynienia wówczas, gdy dojdzie do zajęcia środków znajdujących się aktualnie, w dacie zajęcia i które wpłyną, w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego. Natomiast postanowienie w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi jest wydawane po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. A zatem te opłaty określa się w oparciu o stan faktyczny, który zaistniał w dacie ustalenia tych kosztów, a nie w dacie dokonania zajęcia egzekucyjnego. Przepis 80 § 2 Upea stanowi, że przedmiotem zajęcia są również środki, które zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. A zatem i ten przepis, wbrew stanowisku wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 25 września 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 475/18, wyraźnie stanowi, że przedmiotem zajęcia są środki pieniężne, a nie rachunek bankowy.

W zakresie natomiast opłaty manipulacyjnej Sąd rozpoznający tę sprawę podziela orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że w zakresie opłaty manipulacyjnej jest ona należna, bez względu na fakt czy egzekucja była skuteczna (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 2918/18, LEX nr 2772198, wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2019, sygn. akt II FSK 3802/18, LEX nr 2693060, wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1338/06, www.nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1339/06, www.nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, LEX nr 2504633). Opłata egzekucyjna pobierana jest za zajęcie wierzytelności (art. 64 § 1 pkt 4 Upea), natomiast opłata manipulacyjna zależna jest nie od skutecznego zajęcia a od kwoty egzekwowanych należności (art. 64 § 6 Upea). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że jedynym warunkiem powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1339/06, www.nsa.gov.pl oraz wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1148/06, www.nsa.gov.pl). Przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1148/06, www.nsa.gov.pl).

Konkludując należy wskazać, że DIAS błędnie uznał za prawidłowe stanowisko NUS odnośnie naliczenia opłat za zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych. W przypadkach gdy nie doszło do zajęcia wierzytelności, brak było podstawy faktycznej i prawnej do pobrania takiej opłaty.

Sąd natomiast uznał, że prawidłowe jest stanowisko DIAS w zakresie naliczenia opłaty manipulacyjnej.

Sąd podziela w szczególności pogląd organów w kwestii ustalenia górnej stawki opłaty manipulacyjnej proporcjonalnie, z uwzględnieniem górnej stawki za zajęcie nieruchomości(art. 64 § 1 pkt 6 Upea). Zdaniem Sądu, takie podejście organu z pewnością uwzględnia konieczność miarkowania kosztów w związku ze stosowaniem powoływanego wcześniej wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni rozważania sądu, że skoro przepisy Upea nie przewidują opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych, to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 Upea. Natomiast opłata manipulacyjna ustalona na poziomie 1% egzekwowanej kwoty, z uwzględnieniem górnej granicy określonej na poziomie 4.275 zł, została ustalona prawidłowo i odpowiada wzorcom konstytucyjnym wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny.

Z podanych wyżej przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art.135 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.