Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 228/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust.1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 49
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant stażysta Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2020r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]"r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O (dalej jako: organ odwoławczy, Dyrektor) po rozpatrzeniu odwołania A. (dalej jako spółka, strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej jako: Kierownik, organ I instancji) z "[...]"r., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015r.

Z przekazanych sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że "[...]"r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wpłynął Wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 na podstawie którego producent ubiegał się m.in. o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności do bydła i płatności do krów. W dniu "[...]"r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B wpłynęło wycofanie części wniosku, w którym z płatności do bydła została wycofana jedna sztuka zwierzęcia. W ramach złożonego Wniosku do ww. płatności zadeklarowano powierzchnię wynoszącą "[...]" ha oraz "[...]" szt. krów i "[...]" szt. bydła.

W związku ze złożeniem ww. wniosku Kierownik BP w dniu "[...]"r. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:

- jednolitą płatność obszarową - w wysokości "[...]"zł,

- płatność za zazielenienie - w wysokości "[...]"zł,

- płatność dodatkową (redystrybucyjną) - w wysokości "[...]"zł,

- płatności do bydła - w wysokości "[...]"zł,

- płatności do krów - w wysokości "[...]"zł,

- kwota z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości "[...]"zł.

Płatność przyznana powyższą decyzją została przekazana w dniu "[...]"r. i "[...]"r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu "[...]"r. organ I instancji wezwał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów zadeklarowanych we wniosku i dokumentów (wskazanych w wezwaniu) potwierdzających odrębne prowadzenie działalności rolniczej. W dniu "[...]"r. spółka złożyła stosowne dokumenty.

Podczas weryfikacji zebranych materiałów w sprawie, Kierownik BP ustalił, iż C. C. - pierwotny Prezes Spółki, w 2015 r. reprezentował jako pełnomocnik dziewięć innych podmiotów, które również wystąpiły z wnioskami o przyznanie płatności na rok 2015. Stwierdzono także, że adres siedziby spółki był wspólny dla kilku producentów. Jednocześnie analiza wszystkich wniosków o przyznanie płatności na rok 2015 wykazała powiązania osobowe spółki z innymi podmiotami, będącymi beneficjentami płatności obszarowych na rok 2015.

W wyniku analizy powyższych danych organ I instancji nie zakwestionował prawa własności gruntów spółki, posiadania siedziby stada czy posiadania własnych środków produkcji, ani faktu, że spółka stanowi odrębną jednostkę produkcyjną, ale wskazał na sztuczne rozczłonkowanie jednego gospodarstwa w celu uniknięcia zastosowania limitów płatności bezpośrednich do liczby zwierząt i powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku oraz wskazał na wzajemne powiązania osobowe i kapitałowe między spółką, a powiązanymi podmiotami. Organ ustalił, że strona dopuściła się sztucznego podzielenia gospodarstwa na kilka mniejszych gospodarstw w celu pozyskania wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi.

W konsekwencji organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich przyznanych producentowi. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B decyzją z dnia "[...]"r. ustalił spółce A. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na mocy decyzji z dnia "[...]". w wysokości "[...]" zł, w tym:

- jednolitą płatność obszarową - w wysokości "[...]" zł,

- płatność za zazielenienie - w wysokości "[...]" zł,

- płatność dodatkową (redystrybucyjną) - w wysokości "[...]" zł,

- płatności do bydła - w wysokości "[...]" zł,

- płatności do krów - w wysokości "[...]" zł,

- zwrot dyscypliny finansowej w wysokości "[...]" zł.

Od powyższej decyzji producent wniósł odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O (dalej: Dyrektor OR, organ II instancji). W odwołaniu strona zaznaczyła, iż w obrocie prawnym znajduje się prawomocna decyzja administracyjna przyznająca spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 (dalej: płatności bezpośrednie). Spółka podniosła, że okolicznością prawną uzasadniającą uznanie płatności za nienależnie pobraną jest uchylenie decyzji na mocy której płatność została przyznana i wypłacona, a wyjątkiem są jedynie przypadki, w których kwoty ustalone jako nienależne, przyznane zostały w ramach programów wieloletnich. Producent wskazywał, że zaskarżona decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej: decyzja windykacyjna) dotyczy płatności bezpośrednich na podstawie pozostającej w mocy decyzji administracyjnej, a płatności w ramach wsparcia bezpośredniego nie są programem wieloletnim i prawo do ich utrzymania przez beneficjenta pozostaje bez związku z tym, jak rozstrzygnięte zostały jego wnioski o przyznanie tego typu płatności w kolejnych latach.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O po rozpatrzeniu odwołania decyzją z "[...]"r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ II instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że akceptuje ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji w zakresie okoliczności, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak relacjonował dalej organ ustalenia faktyczne poczynione zostały w sposób prawidłowy z zgodny z art. 80 k.p.a..

Organ II instancji dokonał następnie omówienia mających zastosowanie w sprawie regulacji prawnych. Jak wywodził organ stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Zgodnie z art. 4 ust 3. ww. rozporządzenia: Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzi do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zatem wobec treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w związku z art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, przypadek pozyskania płatności w ramach stworzenia sztucznych warunków skutkuje brakiem podstaw do ich przyznania lub koniecznością wycofania korzyści. Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, mieszczące się w pojęciu nieprawidłowości, pociąga konieczność zwrotu przyznanych płatności, jako płatności nienależnych.

Organ wskazywał dalej, że przez korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia rozumieć należy podział gospodarstwa dokonany wyłącznie w celu uniknięcia zastosowania stawek degresywnych w przypadku płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych oraz ekologicznych w ramach PROW 2014-2020, limitów powierzchniowych w przypadku płatności ONW, płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i ekologicznej w ramach PROW 2014-2020 oraz płatności ZGR, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności dla młodych rolników, płatności do roślin wysokobiałkowych, stworzenie pozorów prowadzenia działalności rolniczej dla uzyskania pomocy, podział gospodarstwa dokonany w celu uzyskania płatności PRŚ do pakietów lub zobowiązań wzajemnie wykluczających się z przyznania płatności, uzyskania statusu rolnika aktywnego zawodowo uprawniającego do ubiegania się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności ekologicznej.

Natomiast jako korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia związanego z produkcją należy uznać taki podział stada zwierząt, który umożliwi przyznanie płatności do krów bądź płatności do bydła z ominięciem limitu liczbowego zwierząt wynikającego z przepisów prawa krajowego, tj. z art. 16 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r, poz. 1312 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich ).

Dalej organ wywodził, że w myśl art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Organ wskazywał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019r. poz. 1505 dalej ustawa o Agencji) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Dyrektor OR wskazywał, iż przedmiotem postępowania na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Jak podkreślał organ II instancji w odwołaniu strona zaznaczyła, iż w obrocie znajduje się prawomocna decyzja administracyjna przyznająca spółce płatności bezpośrednie oraz, że okolicznością prawną uzasadniającą uznanie płatności za nienależnie pobraną jest uchylenie decyzji, na mocy której płatność została przyznana i wypłacona. Dodatkowo producent wywodził, iż zaskarżona decyzja windykacyjna dotyczy płatności bezpośrednich, na podstawie pozostającej w mocy decyzji administracyjnej, a płatności w ramach wsparcia bezpośredniego nie są programem wieloletnim (takim jak płatności: rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013, rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW 2014-2020, ekologiczne PROW 2014-2020 i ONW przed 2015 r.) i prawo do ich utrzymania przez beneficjenta pozostaje bez związku z tym, jak rozstrzygnięte zostały jego wnioski o przyznanie tego typu płatności w kolejnych latach. W związku z powyższym producent stwierdził brak okoliczności prawnych, które uzasadniałyby pod względem faktycznym wydanie zaskarżonej decyzji windykacyjnej.

Ustosunkowując się do powyższego organ II instancji wskazywał, że przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, przy czym prowadzone w tym przedmiocie postępowanie jest postępowaniem niezależnym i nie musi być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności, bowiem w toku tego postępowania powinny być brane pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne odnoszące się do przesłanek zwrotu środków nienależnie lub nadmiernie pobranych. Stanowisko to organ poparł wskazując na liczne orzeczenia sądów administracyjnych w tym m.in. wyrok WSA z Łodzi z dnia 28.04.2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1251/13, wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 416/13).

Organ wskazywał dalej, że wypłacone nienależnie pobrane środki publiczne w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji tj. z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji. Cytowany przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Organ wskazywał również, że akceptuje stanowisko Kierownika BP zgodnie z którym w zakresie odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 49 Ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1341). kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa wart. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, tj. gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ww. rozporządzenia państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem l października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Wobec powyższego, w związku z płatnością wypłaconą na rachunek bankowy strony w dniu "[...]"r. i "[...]"r. w ramach, systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości "[...]" zł, kurs wymiany euro na dzień 30 września 2015 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 323/3 wyniósł 4,2448 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote wyniosła 424,48 zł.

W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości:

- "[...]" zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej;

- "[...]" zł z tytułu płatności za zazielenienie;

- "[...]" zł z tytułu płatności redystrybucyjnej;

- "[...]" zł z tytułu płatności do bydła;

- "[...]" zł z tytułu płatności do krów;

- "[...]" zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Organ II instancji wskazywał, że każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.; dalej: rozporządzenie (UE) nr 809/2014), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu.

Organ wskazywał dalej, że przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone wart. 7 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 809/2014. Zgodnie z ww. przepisem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Organ II instancji podkreślał, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco.

W myśl art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Organ II instancji zauważał, że z nieprawidłowością w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 tj., płatnością pobraną nienależnie mamy do czynienia w każdym przypadku, gdy przyznanie płatności w nieprawidłowej wysokości miało miejsce w związku z błędem rolnika, np. wynikało z zawartej we wniosku błędnej deklaracji - niezgodnej ze stanem faktycznym, nawet jeśli organ nieprawidłowo zweryfikował później taką deklarację. Płatności nienależne stanowią te należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika również wówczas , gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nieprawidłowej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika.

Organ wskazywał, że w niniejszej sprawie płatności wypłacone w dniu "[...]"r. (zaliczka) i "[...]"r. (pozostała część płatności) w ramach płatności bezpośrednich na podstawie decyzji Kierownika BP z dnia "[...]" r., nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji organ I instancji nie posiadał wyczerpującego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, iż strona dopuściła się sztucznego podzielenia gospodarstwa na kilka mniejszych gospodarstw w celu pozyskania wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi. Organ podkreślał, że analiza całego materiału dowodowego pod kątem stwierdzenia sztucznych warunków była procesem długotrwałym, ze względu na liczne powiązania pomiędzy spółką M., a pozostałymi producentami, którzy również wnioskowali o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2015.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, podniosła zarzuty:

- rażącego naruszenia art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej;

- rażącego naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - poprzez bezpodstawne przyjęcie, że normy te oprócz wskazania formy prawnej, w której odchodzi do ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności oraz wskazania organu właściwego do ustalenia w tejże formie decyzji wysokości kwot nienależnie pobranych płatności podlegających zwrotowi, miałyby jakoby zawierać również rzekome upoważnienie dla wymienionego organu do merytorycznego rozstrzygania o nienależnym charakterze określonych środków otrzymanych w przeszłości przez danego beneficjenta, w oderwaniu od organu do merytorycznego rozstrzygania o nienależnym charakterze określonych środków otrzymanych w przeszłości przez danego beneficjenta, w oderwaniu od istniejących, obiektywnych okoliczności prawnych - w tym w szczególności od prawomocnych niepodlegających wzruszeniu decyzji administracyjnych stwierdzających należność tychże środków;

- rażącego naruszenie normy art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez implicite zastosowanie przez organ jej rozszerzającej, niezgodnej z jej literalnym brzmieniem, wykładni.

W uzasadnieniu skargi spółka zaznaczyła kluczowe z jej punktu widzenia okoliczności faktyczne. Spółka wskazała, że w dniu "[...]" roku, stronie przyznane zostały płatności w wysokości "[...]" zł Tym samym w obrocie prawnym pozostaje prawomocna decyzja administracyjna przyznająca stronie płatności ONW (PROW 2014-2020) na rok 2015 w kwocie "[...]" zł.

W dalszej kolejności spółka wskazywała, że organy swoje przekonanie o tym, że strona stworzyła sztuczne warunki w rozumieniu normy art. 60 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013, uzasadniają m.in. powołując się na treść (nieprawomocnego) wyroku WSA w Olsztynie z dnia 23 maja 2019 r. sygnatura akt I SA/Ol 213/19, oddalającego skargę strony na decyzję Dyrektora ARiMR z dnia "[...]" r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w B w sprawie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2016. Strona zaznaczała, że w w/w decyzjach organy oceniły, że strona stworzyła w roku 2016 sztuczne warunki do uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020, a pogląd ten podzielił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Strona zaznaczała, że pomijając w tym miejscu fakt, że wyrok powyższy nie jest wyrokiem prawomocnym, należy wskazać, że organy ARiMR nieprawidłowo pojmują skutki prawne w/w wyroku oraz zawartych w nim ocen WSA w Olsztynie. Strona podkreślała, że ocena prawna zawarta w wyroku WSA w Olsztynie dot. wniosku strony o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW 2014-2020 na rok 2016 nie jest oceną prawnie wiążącą w żadnym innym postępowaniu.

Strona podnosiła również, że organ w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił kwestii stworzenia sztucznych warunków przez spółkę, która stanowiła faktyczne uzasadnienie wydania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazywała także, że organ nie ma żadnych prawnych podstaw do tego, aby odwracać, prawne skutki swojej wcześniejszej, wydanej we właściwym postępowaniu decyzji o przyznaniu płatności. Skarżąca stwierdzała w tym kontekście, że przepis art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie stanowi podstawy prawnej, umożliwiającej zmianę obowiązującego, rozstrzygnięcia organu administracji.

W dalszej części wywodu strona podważała argumentację organu II instancji i wskazywała, na błędny dobór judykatów, które na poparcie swojego stanowiska przytaczał organ II instancji.

W podsumowaniu skarżąca podkreślała, że art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 nie jest przepisem samo-inicjującym się, tzn. zawarta w nim norma prawno- materialna nie jest normą, której samo istnienie dawałoby organom w państwie członkowskim, iej, zawsze i wszędzie podstawę do wszczynania postępowań, mających na celu rozpatrzenie przesłanek jej zastosowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie organ szczegółowo odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów. Organ wskazując na wyrok WSA w Olsztynie z 10 października 2019r. sygn. akt I SA/Ol 551/19 wskazał, że dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszenie decyzji przyznających płatność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna, a jej zarzuty należało uznać za bezskuteczne.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły, przepisy ustawy o Agencji, rozporządzenia Rady ( WE EURATOM) nr 2988/95, rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014.

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b)finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Zatem, powyższe regulacje pozwalają organom na ustalenie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub też krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy europejskich, jak też finansowanie przez ARiMR pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Jak wynika z tego przepisu, uprawnienie do ustalenia tej kwoty jest realizowane przez ARiMR w drodze decyzji. Jako przesłanka działania organów ARiMR w tym trybie jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której daną pomoc przyznano, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają ostateczne decyzje przyznające tę płatność.

Spór w sprawie dotyczy stwierdzenia, czy nienależna skarżącemu płatność została przyznana i wypłacona w wyniku pomyłki organu I instancji oraz czy przeprowadzone przez organ postępowanie uwzględniało wszystkie aspekty sprawy, które pozwoliłyby na uznanie, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu wypłaconych nienależnie skarżącemu ww. płatności.

Stosownie do treści art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Taki błąd organu w niniejszej sprawie nie miał miejsca. Organ nie zakwestionował prawa własności gruntów spółki, posiadania siedziby stada czy posiadania własnych środków produkcji, ani faktu, że spółka stanowi odrębną jednostkę produkcyjną, ale wskazał na sztuczne rozczłonkowanie jednego gospodarstwa w celu uniknięcia zastosowania limitów płatności bezpośrednich do liczby zwierząt i powierzchni działek rolnych zadeklarowanych we wniosku oraz wskazał na wzajemne powiązania osobowe i kapitałowe między spółką, a powiązanymi podmiotami. Organ ustalił, że strona dopuściła się sztucznego podzielenia gospodarstwa na kilka mniejszych gospodarstw w celu pozyskania wielokrotności maksymalnego limitu pomocy przysługującemu jednemu beneficjentowi. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący ziszczenia się przesłanek powodujących, że w stosunku do skarżącej nie powinien nastąpić obowiązek zwrotu płatności.

Jeżeli chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności, szczegółowo wyliczonych i regulacji mających zastosowanie, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd podzielił prawidłowość tego wyliczenia. Prawidłowość tego wyliczenia nie była również kwestionowana przez skarżącą.

W ocenie Sądu organy w prawidłowy sposób ustaliły również, podając odpowiednią podstawę prawną, że w niniejszej sprawie nie ziściły się przesłanki dające możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności w sytuacji, gdy suma kwot nienależnie wypłaconych przekracza równowartość 100 euro. Każda z zakwestionowanych kwot płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

Sąd uznał również na bezskuteczny zarzut dotyczący błędnej oceny tworzenia przez skarżącą "sztucznych warunków". Wyrok WSA w Olsztynie z 23 maja 2019r. jest wyrokiem prawomocnym, gdyż 20 maja 2020 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie I GSK1752/19.

Uznając zatem, że organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy także, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania upatrywane w naruszeniu art. 6 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokładnie wyjaśnił te okoliczności faktyczne, które były istotne dla podjętego rozstrzygnięcia, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.