Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1036/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Anna Lech asesor WSA Joanna Skiba (spr.) . Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty G. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr 290/04; 2.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3.zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku, nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty G. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 zajęty pod drogi - ulice [...], położony w M., oznaczony jako działki ew. [...].

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podano, że decyzją nr [...] z [...] grudnia 2004 r. Starosta G. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt o pow. [...] m2 zajęty pod drogi - ulice [...], stwierdzając, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że omawiana nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności E. K.

Rozpatrując sprawę na skutek odwołania złożonego przez E. K. organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Natomiast stosownie do ust. 4 powołanego powyżej artykułu odszkodowanie to ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela zajętej pod drogę nieruchomości.

Wojewoda [...] uznał za prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji, iż zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1964 r., na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, dokonano na wniosek właścicieli podziału nieruchomości położonej w M. przy ul. [...]. W wyniku dokonanego podziału powstały działki nr [...]. Jak wynika z aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1964 r. Rep. [...] współwłaściciele ww. nieruchomości przenieśli nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G.. - własność działek oznaczonych nr [...]. Oznacza to, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. działka nr [...], położona przy ulicy [...] w M. stanowiła własność Skarbu Państwa a nie poprzednich współwłaścicieli. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania procedura ustalenia odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Natomiast podniesiony w odwołaniu zarzut, iż Skarb Państwa nie nabył własności przedmiotowej nieruchomości w wyniku oświadczenia zawartego w akcie notarialnym z [...].06.1964 r. nie może być przedmiotem ustaleń organów administracji publicznej, ponieważ zagadnienie to należy do kognicji sądu powszechnego. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wojewoda [...] uznał, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt należało uznać za bezprzedmiotowe.

Decyzja Wojewody [....] z dnia [...] kwietnia 2005 roku stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła E. K., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. S. Skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...], wskazała na naruszenie przepisu art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 roku - O podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli ( Dz. U. Nr 35 poz. 240 ze zm.) oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Uznała za nieprawidłowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o nabyciu przez Skarb Państwa w dniu 26 kwietnia 1964 roku działek ewidencyjnych oznaczonych nr [...]. Zdaniem skarżącej, jednostronne oświadczenie woli złożone m.in. przez małżonków [...] w formie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1964 roku nr rep. [...] nie przeniosło własności działek na rzecz Skarbu Państwa, gdyż przedstawiciele Skarbu Państwa nie złożyli oświadczenia woli o przejściu prawa własności, co oznacza, że nie doszło do zawarcia umowy " o przeniesieniu własności", o której mowa w art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 roku - o podziale nieruchomości na obszarach miast i osiedli. Oczywistym jest, że dawna działka ewidencyjna nr [...] do 31 grudnia 1998 roku i później znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa ( bądź Miasta M.) i z mocy prawa przeszła na własność jednego z tych podmiotów. Ewentualna decyzja właściwego wojewody, wydana w trybie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku miałaby charakter wyłącznie deklaratoryjny.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należy uznać za uzasadnioną. Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie podstawą materialną decyzji były przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Należy zgodzić się z organami administracji I i II instancji, że zgodnie w z powołanym wyżej przepisem nabycie prawa własności nieruchomości, zajętej w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, następuje z mocy samego prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., przy spełnieniu następujących przesłanek:: zajętość nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nieruchomością przez Skarb Państwa lub gminę, brak prawa własności przysługującego do tej nieruchomości w/w podmiotom. Jednak zbadanie tych przesłanek możliwe jest dopiero po wnikliwym zbadaniu sprawy i przedstawieniu wyników tego postępowania wyjaśniającego w uzasadnieniu decyzji w sposób przekonujący dla stron postępowania administracyjnego . Stosownie bowiem do treści art. 7 i 77 kpa, obowiązkiem organów administracji publicznej jest zebranie w sposób wyczerpują i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, tak aby móc ustalić stan faktyczny i prawny sprawy.

Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mięć wpływ na wynik sprawy. Zwrócić należy uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się decyzja z dnia [...] lutego 1964 roku, wydana na skutek wniosku złożonego przez T. B. i K. B. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G., zezwalająca na podział nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] na dwie części po linii A-B, pod warunkiem zakazu dalszego podziału działki oznaczonej nr [...] . Natomiast w akcie notarialnym z [...] czerwca 1964 roku oraz na mapie sytuacyjnej z dnia 10 marca 1964 roku, dotyczącej nieruchomości położonej w M. ul. [...] przywołana jest decyzja z dnia [...] marca 1964 roku nr [....], wydana w oparciu o przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 roku podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli ( Dz. U. nr 35 poz. 240 ), pod warunkiem bezpłatnego przekazania na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] na poszerzenie ulicy [...] i działki [...] zajętej pod ulice [...]. Natomiast w aktach administracyjnych brak jest powyższej decyzji, a organy obu instancji tej kwestii nie wyjaśniają i nie odnoszą się do braku tej decyzji również w uzasadnieniach swoich decyzji. Tym samym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego zostały naruszone przepisy art. 7 i 77 kpa.

Poza tym należy zauważyć, że decyzja dotknięty jest jeszcze jedną wadą ,która powoduje konieczność jej uchylenia. Wniesienie odwołania obliguje organ drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy albo utrzymującego w mocy decyzję pierwszej instancji - art. 138 § 1 pkt 1 (jeżeli się zgadza ze stanowiskiem organu I instancji) albo uchylającego decyzję pierwszej instancji (jeżeli nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji) na zasadach określonych w art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 k.p.a.

Postępowanie odwoławcze może być umorzone (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. ), kiedy strona cofnie odwołanie (art. 137 k.p.a.) lub odwołanie zostało wniesione przez osobę, która nie była uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji i nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Natomiast organ odwoławczy nie może wydać decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., wskazując na bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogi publiczne ul. [...] w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego zarówno organ I jak i II instancji badały wniosek złożony przez E. K. merytorycznie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien wyjaśnić , na podstawie jakiej decyzji (z [...] lutego 1964 roku czy też z [...] marca 1964 roku) wydano zezwolenie na podział nieruchomości, gdyż decyzja zezwalająca na podział stała się następnie podstawą przeniesienia własności części nieruchomości na rzecz skarbu Państwa. Następnie rozpoznać sprawę merytorycznie, z zachowaniem wymogów postępowania administracyjnego określonych m.in. w przepisach art. 7, 10 i 77 k.p.a.

Mając na względzie przedstawione wyżej naruszenia przepisów postępowania, należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji wyroku.