Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 251/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 i ust. 7, art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1431
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2019 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo- akcyjnej na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu 1. Stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. 2. Przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Województwa [...]. 3. Zasądza od Zarządu Województwa [...] na rzecz E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo- akcyjnej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych.


UZASADNIENIE

Skarżąca E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna złożyła wniosek o dofinansowanie projektu zatytułowanego "Nowatorkska technologia wytwarzania energii cieplnej i elektrycznej z biomasy" złożonego w ramach naboru [...] Regionalnego Programu Operacyjnego – [...].

Pismem z [...] lutego 2019 r. Instytucja Zarządzająca – Zarząd Województwa [...] poinformowała wnioskodawcę, że zgłoszony wniosek o dofinansowanie uzyskał wynik negatywny podczas oceny merytorycznej. W uzasadnieniu oceny, odwołując się do opinii ekspertów wskazano, że wniosek nie spełnił kryteriów dopuszczających (horyzontalnych i/lub specyficznych) i uzyskał podczas oceny merytorycznej 42 punkty. Poinformowano również skarżącą, że karta oceny, zwierająca opinie ekspertów została przesłana na wskazany przez nią adres e-mail.

Skarżąca spółka pismem z [...] lutego 2019 r. złożyła protest od wyniku negatywnej oceny i wniosła o ponowną ocenę wniosku w zakresie kryterium dopuszczającego 7 i 8 oraz kryterium specyficznego punktowanego nr 2.

Dodatkowo na podstawie art. 49 ust. 11 pkt. 3 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 – zwaną dalej "Ustawa wdrożeniowa", a także w oparciu o znane Instytucji rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wniosła o udzielenie odpowiedzi na odnośnie następujących zagadnień: a) danych osobowych osób (ekspertów/oceniających) dokonujących oceny przedmiotowego wniosku o dofinansowanie, b) odpisów dokumentów, na podstawie których IZ (Instytucja Zarządzająca) ustaliła, że wymagania nałożone na oceniających zostały spełnione, w zakresie: - znajomości procedury oceny i znajomości dokumentacji konkursowej (art. 49 ust. 3 pkt. 5 ustawy wdrożeniowej), - znajomości merytorycznych zagadnień dla branży ocenianego projektu tj. związanych z energetyką odnawialną, termicznym przetwarzaniem paliw stałych, wytwarzaniem energii cieplnej i elektrycznej w kogeneracji (art. 49 ust. 3 pkt. 4 ustawy wdrożeniowej).

Skarżąca wniosła o wykazanie przez IZ, jakiego rodzaju czynności zostały podjęte przez organ celem potwierdzenia prawdziwości złożonych oświadczeń ekspertów/oceniających. Wniosła również o wskazanie szczegółowych podstaw prawnych i innych regulaminowych weryfikacji poprawności wyboru ekspertów/oceniających. Podkreśliła, że przedstawienie wnioskowanych danych niezbędne jest do ustalenia ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 415 k.c. bądź art. 417 k.c.

Skarżąca powołując się na art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stwierdziła, że naruszenie jakiejkolwiek zasady wynikającej ze wskazanego przepisu stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy.

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. IZ poinformowała skarżącą, że jej protest nie został uwzględniony. Do pisma dołączono uchwałę Zarządu Województwa [...] z [...] kwietnia 2019 r. wraz z załącznikiem stanowiącym uzasadnienie uchwały.

Uzasadniając swoje stanowisko IZ wskazała, m.in. w zakresie udostępnienia danych osobowych ekspertów, że złożony wniosek nie powinien być przedmiotem ponownej oceny merytorycznej wniosku dokonywanej w związku ze złożonym przez skarżącą protestem. Podkreślono, że zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1431) ustawy wdrożeniowej, w przypadku negatywnej oceny jego projektu wybieranego w trybie konkursowym, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów, a nie w celu weryfikacji poziomu wiedzy ekspertów, tudzież poprawności ich powołania. Ocena pracy eksperta nie jest przedmiotem procedury odwoławczej, lecz odrębnej procedury określonej w Wytycznych Ministerstwa Rozwoju w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020 oraz w każdej umowie zlecenie zawartej z Ekspertem.

Odnosząc się do zarzutów stricte dotyczących protestu, a więc zarzutów, co do oceny spełnienia kryteriów wyboru projektów, IZ wskazała, że skarżąca nie zgodził się z negatywną oceną merytoryczną projektu (pismo IZ RPO-[...] o sygn. [...] z dnia [...] lutego 2019 r.), w wyniku której stwierdzono, iż projekt nie spełnił następujących kryteriów dopuszczających horyzontalnych: Potencjał inwestycyjny, kadrowy, organizacyjny i prawny Wnioskodawcy/Partnera oraz Wykonalność finansowa projektu, jak również kryterium specyficznego punktowego Efektywność kosztowa projektu - 1 TYP.

IZ podtrzymała negatywną ocenę ekspertów w stosunku do dwóch z trzech zaskarżonych kryteriów. Jako zasadny uznano bowiem protest w odniesieniu do kryterium - Potencjał inwestycyjny, kadrowy, organizacyjny i prawny Wnioskodawcy/ Partnera. Natomiast jako niezasadny uznano protest w odniesieniu do kryteriów Wykonalność finansowa projektu oraz Efektywność kosztowa projektu - I TYP.

Podkreślono, że w ramach kryterium horyzontalnego dopuszczającego - Wykonalność finansowa projektu ocenie podlega czy projekt jest wykonalny przy zakładanym budżecie? Czy sytuacja finansowa Wnioskodawcy gwarantuje możliwość realizacji projektu (z uwzględnieniem innych zadań inwestycyjnych/ Projektów realizowanych przez Wnioskodawcę lub zaplanowanych do realizacji)? Czy przyjęte prognozy mają rynkowe uzasadnienie? Czy wskazano wiarygodne źródła finansowania wkładu własnego oraz wydatków niekwalifikowalnych? Czy wartość dotacji została prawidłowo ujęta w Biznes Planie/Studium Wykonalności?

Instytucja Zarządzająca wskazał, że eksperci stwierdzili, iż sytuacja finansowa skarżącej nie gwarantuje możliwości realizacji projektu. Wnioskodawca załączył do dokumentacji finansowej umowę pożyczki, która w ocenie ekspertów nie jest wystarczająca dla zapewnienia płynności finansowej w trakcie realizacji projektu. Przyjęte prognozy mają rynkowe uzasadnienie, Wnioskodawca zlecił przeprowadzenie diagnozy potencjału rynku polskiego dotyczące potencjału wdrożeniowego proponowanej technologii dla Instytutu Badawczego ARC Rynek i Opinia. Wskazano wiarygodne źródła finansowania wkładu własnego oraz wydatków niekwalifikowalnych. Załączono lokaty pana B. na 6 mln zł, a także umowę pożyczki na kwotę 4 mln zł. Jednak w ocenie ekspertów pożyczka nie jest wystarczająca dla zachowania płynności podczas realizacji projektu zwłaszcza dla podmiotu, który nie osiąga przychodów. W ich opinii wnioskodawca nie gwarantuje wykonalności finansowej przedmiotowego projektu głownie z powodu nie osiągania przychodów. Kapitał spółki nie jest brany pod uwagę w ocenie wykonalności projektu, bowiem wnioskodawca załączył umowę pożyczki, która miałaby być źródłem finansowania wkładu własnego. Ponadto sprawozdania spółki wykazały inwestycje krótkookresowe z niskim stanem na kontach i kasie w wysokości ponad 280 tys. zł. Dalej wskazano na niekorzystny, utrzymujący się trend związany z kapitałem spółki, który jest rokrocznie pomniejszany przez generowane straty, co z kolei przekłada się na brak stabilności i bezpieczeństwa finansowego spółki.

Oceniono, że wartość dotacji została prawidłowo ujęta w Biznes Planie. Wnioskodawca w dokumentacji aplikacyjnej stwierdził, że pożyczka udzielona będzie w celu sfinansowania wydatków inwestycyjnych w części, jaki wnioskodawca zobowiązany jest zapewnić wkład własny kosztów kwalifikowanych, oraz w części przypadającej na koszty niekwalifikowane, w tym podatek VAT do czasu jego zwrotu. Wypłata pożyczki następować będzie sukcesywnie, zgodnie z zapotrzebowaniem finansowym wynikającym z harmonogramu realizacji projektu. Pożyczka oprocentowana będzie w wysokości 5% w skali roku, a odsetki będą naliczane miesięcznie. Spłata pożyczki nastąpi w okresie do 5 lat, z możliwością wcześniejszej spłaty. Planuje się, że spłata kapitału nastąpi od momentu uruchomienia sprzedaży nowego produktu. Pożyczka posłuży także do sfinansowania wydatków w części dofinansowanej w formie refundacji, do momentu uzyskania środków z dotacji. Do wniosku o dofinansowanie została dołączona Umowa pożyczki zawarta w dniu [...].07.2018 r. na łączną kwotę 4 min zł, zapewniając tym samym pokrycie w pełni kosztów wkładu własnego w ramach realizacji projektu. Dotacja obliczona jest na podstawie dopuszczalnych limitów z podziałem na poszczególne kategorie kosztów. Wnioskodawca planuje wystąpić o zaliczki do maksymalnego limitu wynoszącego 50% przyznanej dotacji, tj. w kwocie 1 900,3 tys. zł. Pozostała część zostanie wypłacona w formie refundacji, przy czym zakłada się, że wniosek o refundację składany będzie raz na kwartał, a wypłata środków nastąpi w okresie do 90 dni od momentu złożenia wniosku o płatność pośrednią które to środki posłużą do finansowania kolejnych wydatków.

Organ uznał, posiłkując się ocenami ekspertów, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie gwarantuje możliwości realizacji projektu w związku z tym, że środki przewidziane na realizację projektu przy przyjętym sposobie finansowania są niewystarczające, a wnioskodawca nie deklaruje ani przychodów, ani posiadania innych własnych środków na realizację projektu.

Podkreślono, że zgodnie z informacją zawartą w dokumentach projektowych maksymalna kwota udzielonej zaliczki nie może przekroczyć 50% całkowitego dofinansowania Projektu. Pozostała część dofinansowania przekazywana jest w formie refundacji poniesionych wydatków, Kwota zaliczki przekazana na rachunek bankowy Beneficjenta w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy nie może być wyższa od wartości części wydatków kwalifikowalnych odpowiadających dofinansowaniu, przewidzianych do poniesienia przez Beneficjenta w danym okresie. Beneficjent ma obowiązek rozliczenia pełnej kwoty otrzymanej zaliczki w terminie 6 miesięcy od dnia jej wypłaty. Oznacza to, że wnioskodawca na samym początku projektu będzie mógł wystąpić o zaliczkę w wysokości 50% maksymalnego dofinansowania za okres pierwszych 6 miesięcy (w takim okresie wnioskodawca musi rozliczyć pełną kwotę zaliczki), czyli o kwotę 593.855,72 zł (50% z kwoty 170% z 1.696.730,64 zł/). Dopiero po rozliczeniu co najmniej 70% uzyskanej zaliczki będzie mógł wystąpić o kolejną zaliczkę. Przy czym jeśli zgodnie z deklaracją wnioskodawca wystąpiłby tylko o pierwszą transzę zaliczki, wówczas musiałby kolejne koszty projektu finansować z własnych środków i występować dopiero o refundację. W takiej sytuacji zaciągnięta pożyczka nie pozwoliłaby mu sfinansować projektu, Oznacza to dla wnioskodawcy konieczność cyklicznego występowania z wnioskami rozliczeniowymi, jak i z wnioskami o zaliczki. Skomplikuje to w istotny sposób finansową realizację projektu.

Wnioskodawca po otrzymaniu zaliczek w wysokości 1900,3 tys. zł., pozostałą kwotę dotacji w wysokości 1900,3 tys. zł oraz koszty nierefundowane w wysokości 5,705.455,42 zł, będzie musiał pokryć ze środków własnych, tzn. w związku z brakiem przychodów z pożyczki w kwocie 4,0 mln zł. Będzie zatem musiał uzyskać z refundacji w czasie realizacji projektu kwotę nieco ponad 1.705.455, 42 zł. W związku z tym, że o refundację wnioskodawca będzie mógł wystąpić po zapłaceniu wszystkich faktur i poniesionych kosztów, dlatego też zakładając, że wydatki będą ponoszone zgodnie z harmonogramem, należy założyć, że wnioskodawca z wnioskami refundacyjnymi będzie występował na koniec poszczególnych kwartałów. Oznacza to w ocenie organu, że na koniec III kwartału będzie musiał pokryć najpierw 774.627,55 zł z własnych środków, żeby móc wystąpić o refundację. Może on uzyskać wypłatę refundacji w okresie do 90 dni, co oznacza, że może ona nastąpić do końca IV kwartału. Jednocześnie zakończenie projektu zaplanowano na połowę tego kwartału, a wnioskodawca będzie musiał jeszcze pokryć 193 656,89 zł z kosztów IV kwartału. W tej sytuacji istotne jest, że wniosek o płatność końcową beneficjent składa do Instytucji Zarządzającej do 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia realizacji rzeczowej lub finansowej projektu w zależności od tego, która data upływa później, przy czym w takiej sytuacji wszystkie faktury i koszty powinny zostać zapłacone i faktycznie uregulowane.

Oznacza to w ocenie organu, że wnioskodawca, jeśli będzie składał wniosek o refundację na końcu III kwartału, nie będzie w stanie zapłacić i uregulować wszystkich zobowiązań na kwotę około 44 tysięcy zł (w kwocie 774.627,55 zł jest bowiem 45% dotacji, czyli kwota 348.582,39 zł dotacji, o jaką wnioskodawca wystąpi z wnioskiem, a na którą nie ma pokrycia, biorąc pod uwagę, że pożyczka zaciągnięta przez wnioskodawcę jest 200 tys. wyższa niż jego zapotrzebowanie, i że do dyspozycji będzie posiadał 55% przewidzianych do pokrycia środków własnych za IV kwartał, czyli kwotę 106.511,28 zł, z kwoty 348.582,39 zł nie będzie dysponował kwotą około 44 tysięcy złotych).

Dalej IZ wskazała, że jeśli wnioskodawca składałby wcześniej wnioski o płatność, czyli objąłby tylko część kosztów III kwartału, to deficyt w pokryciu kosztów w celu uzyskania ich refundacji byłby wyższy. Można co prawda dopatrzeć się w bilansie wnioskodawcy kwoty na rachunku bankowym lub w kasie na poziomie 180 tysięcy złotych na koniec marca 2018 r,, ale kwota ta uległa zmniejszeniu z 280 tysięcy na koniec 2017 r., a Wnioskodawca nie informuje, że będzie tą kwotą mógł dysponować w czasie realizacji projektu.

Ostatecznie stwierdzono, że powyższa analiza zakłada, że realizacja projektu, składanie wniosków o płatność oraz wypłata środków będzie przebiegała bezproblemowo. W przypadku wystąpienia perturbacji problemy wnioskodawcy w zachowaniu płynności realizacji projektu byłyby większe. Niemniej jednak należy uznać, że w związku z brakiem przychodów, wnioskodawca, nie bilansując finansowania projektu nawet na tak niewielką kwotę w stosunku do całkowitych kosztów projektu, nie jest w stanie go sfinansować. Oznacza to, że projekt jest niewykonalny finansowo.

W ramach kryterium Efektywność kosztowa projektu organ stwierdził, że ocenie podlega sposób osiągnięcia optymalnej i efektywnej realizacji projektu tj. - czy korzyści zaplanowane do osiągnięcia w wyniku realizacji projektu są współmierne do planowanych nakładów? Czy założenia przedstawione w projekcie są realne? Czy poprawnie sporządzono analizy, które są podstawą do oceny efektywności i wykonalności w projekcie w aspekcie jego zakresu, celów, zapotrzebowania na dofinansowanie oraz zachowania płynności finansowej w fazie inwestycyjnej i operacyjnej projektu? Oceniający stwierdzili, że Korzyści zaplanowane do osiągnięcia w wyniku realizacji projektu są współmierne do planowanych nakładów. Założenia przedstawione w projekcie są realne. Poprawnie sporządzono analizy, które są podstawą do oceny efektywności i wykonalności w projekcie w aspekcie jego zakresu, celów.

Błędnie jednak oszacowano środki niezbędne dla prawidłowej realizacji versus zapotrzebowanie na dofinansowanie, co może przyczynić się do niezachowania płynności finansowej w fazie inwestycyjnej i operacyjnej projektu.

IZ stwierdziła, że korzyści zaplanowane do osiągnięcia w wyniku realizacji projektu są współmierne do planowanych nakładów, w związku z tym słusznie przyznano za to podkryterium 2 punkty. Analizy uznano także jako poprawne i także za to podkryterium zasadnie przyznano 2 punkty. Jednak w związku z tym, że wnioskodawca nie zapewnił płynności finansowania projektu, a jednocześnie deklaruje, że jest w stanie w pełni sfinansować realizację projektu, należy uznać takie założenie jako nierealne. Wnioskodawca jeśli będzie bowiem składał wniosek o refundację na końcu trzeciego kwartału nie będzie w stanie zapłacić i uregulować wszystkich zobowiązań na kwotę około 44 tysięcy złotych (w kwocie 774.627,55 zł jest bowiem 45% dotacji, czyli kwota 348.582,39 zł dotacji, o jaką Wnioskodawca wystąpi z wnioskiem, na którą nie ma pokrycia, biorąc pod uwagę, że pożyczka zaciągnięta przez Wnioskodawcę jest 200 tys. wyższa niż jego zapotrzebowanie i że do dyspozycji będzie posiadał 55% przewidzianych do pokrycia: środków własnych za IV kwartał, czyli kwotę 106.511,28 zł, z kwoty 348.582,39 zł nie będzie dysponował kwotą około 44 tysięcy złotych), Jeśli Wnioskodawca składałby wcześniej wnioski o płatność, czyli objąłby tylko część kosztów III kwartału, to deficyt w pokryciu kosztów w celu uzyskania ich refundacji byłby wyższy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżono rozstrzygnięcie protestu w zakresie oceny kryteriów:

1. Kryteria horyzontalne dopuszczające: Wykonalność finansowa projektu,

2. Kryteria specyficzne punktowe: Efektywność kosztowa projektu - I TYP.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1) naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, poprzez nie przeprowadzenie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny (mające istotny wpływ na przebieg postępowania), dające wyraz w przyjęciu że: a. skarżący nie spełnia kryterium "8. Wykonalność finansowa projektu", gdyż:

- . cyt. "Sytuacja finansowa wnioskodawcy nie gwarantuje możliwości realizacji projektu",

- cyt. "Środki przewidziane na realizację projektu przy przyjętym sposobie finansowania są niewystarczające",

- cyt. "Wnioskodawca nie deklaruje ani przychodów ani posiadania innych własnych środków na realizację projektu",

- cyt. "Wnioskodawca .... nie będzie dysponował kwotą 44 tysięcy złotych", - podczas gdy wnioskodawca w dokumentacji wykazał posiadanie środków finansowych na pokrycie i zrealizowanie 100% inwestycji. W związku z czym kryterium to należy uznać za spełnione.

b. skarżący nie spełnia kryterium "2. Efektywność kosztowa projektu - podpunkt 2- czy założenia są realne?" gdyż: cyt. "Wnioskodawca .... nie będzie dysponował kwotą 44 tysięcy złotych", podczas gdy:

- wnioskodawca w dokumentacji wykazał posiadanie środków finansowych na pokrycie i zrealizowanie 100% Inwestycji. W związku z czym kryterium to należy uznać za spełnione.

- zachodzi sprzeczność logiczna w przeprowadzonej ocenie asesorów co do faktu oceny "poprawności wykonanych analiz" oraz "braku realności założeń".

2) naruszenie art. 37 ust. 5 ustawy wdrożeniowej, poprzez przyjęcie iż wnioskodawca winien wykazać informacje inne niż wymagane założeniom proceduralnym do konkursu, których celem było by przedstawienie przez wnioskodawcę informacji (danych) o zakresie większym niż wartości wymagane od wnioskodawcy tj. w polu "źródła finansowania projektu" - podczas gdy wnioskodawca prawidłowo i całości spełnił wymogi proceduralne wskazane przez Grantodawcę,

3) naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz Regulaminu konkursu w ramach naboru [...], poprzez formułowanie wymogu względem skarżącego (wnioskodawcy), o konieczności spełnienia wymogów, których nie zakłada dokumentacja konkursowa - w postaci konieczności wykazania źródeł finansowania na wartości wyższe niż wymogi dokumentacji konkursowej, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu: a. zapisów Ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.), dalej: ustawy o VAT, b. zapisów Ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351.), dalej: ustawy o rachunkowości.

4) naruszenie art. 37 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 2 pkt. 7) ustawy wdrożeniowej, poprzez brak spójności dokumentacji konkursowe, co do wymogów nakładanych na wnioskodawców w zakresie wypełnienia dokumentacji i przeprowadzenie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny.

5) naruszenie procedur niezgodnych z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320) [dalej; rozporządzenie ogólne] - w związku z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej poprzez: niepoprawne sporządzenie, zatwierdzenie i stosowanie procedur wyboru wniosków, poprzez dopuszczenie do oceny osób nieposiadających, wystarczających kwalifikacji do oceny, w szczególności osób: a) dla których branża ocenianego projektu nie jest znana; b) które nie przestrzegają kryteriów oceny merytorycznej jak i procedury wyboru wniosków; c) które nie posiadają wystarczającej wiedzy odnośnie mechanizmów prawnych w zakresie żądania zwrotu podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy o VAT; d) które nie posiadają wystarczającej wiedzy odnośnie mechanizmów prawnych w zakresie sporządzania rachunku przepływów pieniężnych w rozumieniu ustawy o rachunkowości, e. które posiadają znaczące braki w analizie dokumentów finansowych wnioskodawców opracowywanych I składanych z uwzględnieniem wymogów ustawy o rachunkowości.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując sprawę jednocześnie do ponownego rozporządzenia przez właściwą instytucję. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Nadto skarżąca wniosła o wezwanie organu do wskazania danych osobowych osób oceniających wniosek (pierwotny i wtórny) wraz z adresami korespondencji. Wniosła również o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w rozumieniu art. 61 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, tj. wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami, informacji o wynikach oceny projektu, wniesionego protestu, odpowiedzi na protest – na okoliczność wadliwości postępowania, która miała istotny wpływ na rozstrzygnięcie oraz z regulaminu konkursu, na okoliczność przekroczenia uprawnień przez oceniających w zakresie formułowania w ocenie wymogów wyższych niż wskazuje to dokumentacja konkursowa.

Uzasadniając skargę w zakresie kryterium - Wykonalność finansowa projektu, skarżąca wskazała na wymogi, formalne jakie zostały na nią nałożone w wytycznych wynikających z karty oceny merytorycznej. Stwierdziła, że wytyczne w konfrontacji z przeprowadzoną przez asesorów oceną wskazują wprost na popełnione błędy w procedurze oceny wniosku.

Podniosła zarzuty proceduralne do oceny, poprzez brak uwzględnienia przez asesorów, wytycznych z biznesplanu, podczas dokonanej oceny, tj.:

- grantodawca wymaga podania źródeł finansowania na całkowitą wartość projektu - dalej określaną jako: [X] (źródło danych: wytyczne do biznesplanu). Oznacza to, że jeżeli należy podać wartość całkowitą inwestycji [X] -taką też wartość wnioskodawca winien wykazać w dokumentacji. Gdyby grantodawca wymagał od wnioskodawcy podania wartości np. [120% X], instrukcja do dokumentacji zawierała by taki wymóg;

- wnioskodawca winien wykazać w dokumentacji wartość [X], aby uzyskać pozytywną ocenę w procedurze formalnej oceny. Czynienie zarzutu wnioskodawcy, że mimo, iż wykazał w dokumentacji zgodnie z wymogami wartość [X] na poziomie 100%, że nadal jest to niewystarczające - potwierdza, że stanowi błąd proceduralny oceny. Tak sformułowane stanowisko świadczy albo: o błędzie w konstruowaniu tabel przez grantodawcę, albo o braku umiejętności oceny w aspekcie proceduralnym, albo o nakładaniu przez oceniających, na wnioskodawcę, wymogów innych (wyższych) niż wskazane w oficjalnych wzorach w dokumentacji konkursowej;

- pominięcie w ocenie posiadanych aktywów (źródło: biznesplan część /, tabela "UPROSZCZONY BILANS" Część "B. Aktywa obrotowe" sekcja "1. Środki pieniężne") w kwocie prawie 187 tysięcy złotych (dane w tabeli podawane w tysiącach) - mimo nałożonego i spełnionego przez wnioskodawcę wymogu proceduralnego - wykazania aktywów;

- pominięciu przy ocenie zapisów w zakresie prawa uzyskania zwrotu w wysokości 620 062,75 zł (źródło: wniosek aplikacyjny tabela D4), który wg przepisów podatkowych dokonywany (ustawy o VAT) jest realizowany w okresie przyspieszonym 25 dni lub okresie podstawowym 60 dni;

- pominięcie przy ocenie lokaty bankowej na 6 mln zł, która została dołączona w dokumentacji, i która stanowiła wskazanie potencjału finansowego wnioskodawcy; - pominięcie w ocenie dwuletniego okresu realizacji projektu przy jednoczesnym pominięciu obowiązku rozliczenia zaliczek w okresie 3 miesięcznym jak i prawa do cyklicznych rozliczeń refundacyjnych.

Dalej skarżąca podniosła zarzuty proceduralne do oceny polegające na braku uwzględnienia wytycznych z karty oceny merytorycznej:

- zgodnie z wytycznymi grantodawca wymaga dokonania oceny cyt. "na dzień złożenia" wniosku aplikacyjnego. Skonstruowane warunki oceny projektu wymuszają ocenę wniosku w formie "takim jakim on jest" bez uwzględniania czasu realizacji projektu, czy wprowadzania do niego zmian. Oznacza to, że: albo, oceniający nie znają procedury oceny - wymagając od wnioskodawcy wykazania przychodów w kolejnych latach trwania projektu - nie oceniając dokumentacji na zasadzie tzw. "tu i teraz" (co stanowi błąd proceduralny), albo, grantodawca przedstawił wnioskodawcom niepełne tabele finansowe w zakresie wymogów nakładanych na wnioskodawców. Np. tabele powinny wskazywać konieczność sporządzenia symulacji w zakresie przepływów pieniężnych realizacji inwestycji w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości, czego dokumentacja nie zawiera, albo, grantodawca sporządził prawidłowo tabele (źródło danych: wytyczne do biznesplanu, część I, kolumny B-2, B-1, B), a oceniający dokonali nieuprawnionego szacowania przepływów pieniężnych - wbrew wymogom konkursowym, a które to przepływy mogą być realizowane z uwzględnieniem przepisów ustawy o rachunkowości;

- zgodnie z wytycznymi grantodawca wymaga od wnioskodawcy wskazanie całkowitych źródeł realizacji inwestycji [X]. Wnioskodawca sprostał tym oczekiwaniom i wskazał w biznesplanie żądaną wartość [X]. Oceniający, postawili zarzut wnioskodawcy o braku możliwości sfinansowania inwestycji tj. że wskazana przez wnioskodawcę wartość z biznesplanu [X] - nie umożliwia pełnego pokrycia zapotrzebowania finansowego na całość inwestycji. Taka ocena świadczy o tym, że: albo, oceniający postępują wbrew wymogom prowadzenia oceny, albo, że złożone przez oceniających oświadczenia o znajomości procedury prowadzenia oceny - są wadliwe.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że: - posiadał środki finansowe w kwocie 8 298 046,63 zł (źródło: biznesplan sekcja finansowa, pole "całkowita wartość projektu") tj. o około 200 tys. złotych wyższe niż wymaga od niego dokumentacja, tj. [X + 200 tyś]; - skarżąca wykazał tę okoliczność w pierwotnej wersji dokumentacji; - grantodawca w piśmie z dnia [...].09.2018 r. wskazał skarżącej, że popełniła błąd formalny punkt 3 (tiret pierwsze). Zażądał od skarżącej dokonania zmiany, tj. pomniejszenia wskazanej pierwotnie kwoty w biznesplanie w polu "ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROJEKTU" do wartości niższej; - skarżąca skorygowała wskazane uchybienie i w kolejnej wersji wniosku aplikacyjnego, korekta z dnia [...].09.2018 r. pomniejszył wartość dla pola "ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROJEKTU" do żądanej wartości tj. [100% X] stanowiącej wartość inwestycji czyli do kwoty 7 605 755,42 zł (różnica pomiędzy 8 298 046,63 zł a 7 605 755,42 zł wynika z wprowadzonych także innych korekt finansowych); - potwierdza to, że wolą grantodawcy przy jednoczesnej w zgodności z procedurą formalną - "ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PROJEKTU" zostały ograniczone o kwotę około 200 tyś. zł.

Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca stwierdziła, że zarzut o rzekomym braku finansowania na kwotę 44 tyś. zł. nie został skonfrontowany z: - proceduralnymi wymogami wzorów dokumentacji konkursowej, - posiadaniem zabezpieczenia na kwotę około 200 tyś. zł. w postaci dodatkowego zabezpieczenia pieniężnego tj. wyższej niż wymaganej wartości pożyczki pieniężnej, - posiadaniem lokaty na kwotę 6 min zł. (źródło: załącznik do projektu), - brakiem uwzględnienia uprawnienia do zwrotu kwoty w wysokości 620 062,75 zł podatku VAT, - samoistnemu dokonaniu, wbrew wzorom dokumentacji konkursowej, przez oceniających nieuprawnionych i szacunkowych wyliczeń sprzecznych z wymogami ustawy o rachunkowości, - brakiem uwzględnienia środków na koncie skarżącej spółki w kwocie ok. 187 tyś. zł.

W zakresie kryterium Efektywność kosztowa projektu skarżąca stwierdziła, że konstrukcja wytycznych wprost odwołuje się do oceny poprawności analiz względem zachowania płynności finansowej. W uzasadnieniu do oceny asesorzy wskazali, iż cyt. "Analizy uznano także jako poprawne". Dokonano błędu polegającego na krzyżowym wyciągnięciu wniosków z dokonanej oceny. Płynność finansowa odnosi się do kryterium poprawności analiz . Z tego powodu przeprowadzona ocena jest błędna. Dokonanej ocenie skarżąca zarzuciła jeszcze poważniejszy błąd proceduralny. Karta oceny projektu została tak skonstruowana aby ocena projektu odzwierciedlała różne globalne aspekty (kryteria) oceny. Celem oceny jest takie dokonanie wyboru w oparciu o różne kryteria, aby w sposób poprawny proceduralnie rozpatrzyć zasadność przyznania lub odmowy przyznania dofinansowania.

Oceniający wcześniej wyciągnięte wnioski (z innego kryterium) nieuprawnienie transponowali i przypisali je bezkrytycznie niniejszemu kryterium. Oceniany wcześniej punkt dotyczył kwestii wskazania źródeł finansowania (źródło karta oceny merytorycznej: cyt. "czy wskazano wiarygodne źródła finansowania wkładu własnego oraz wydatków niekwalifikowalnych?"). Natomiast w niniejszym punkcie zgodnie z kartą oceny merytorycznej oceniane miały być aspekty "Realności założeń" pod kątem zapotrzebowania na dofinansowanie oraz zachowania płynności finansowej. Gdyby grantodawca zamierzał oceniać ten sam element, oczywistym jest, że nie dzieliłby oceny na różne kryteria.

W ocenie skarżącej popełniony błąd proceduralny można klarownie wykazać, poprzez wskazanie skutków do których taki błąd może doprowadzić, a w niniejszej ocenie, do których doprowadził. Zatem jeżeli okazałoby się, że zdaniem Sądu ocena wcześniej skarżonego kryterium była by błędna, to wynikiem działań asesorów - błąd przeprowadzony na wcześniejszym etapie (kryterium oceny) - przeniknął nieuprawnienie do aktualnie ocenianego kryterium. Należy nadmienić, że oceniający (zarówno podczas pierwszej jak i drugiej oceny) wskazują na zarzut w postaci braku przychodów w latach kolejnych. Oceniający w tym zakresie wychodzą poza ramy konkursu i wymogi nakładane na wnioskodawców. Dla wyjaśnienia grantodawca w części finansowej biznesplanu nie wskazuje na konieczność dokonania analizy finansowej (projekcji) na lata przyszłe. Działanie takie jest wymagane w konkursie z priorytetu 1.5.1 - nie zaś w działaniu 1.1-TYPI.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie zaś do art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a.

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy ustrojowej). Do kryterium legalności odwołuje się ustawodawca również w art. 61 ust. 8 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, skoro w przepisie tym nakazał sądom uwzględnienie skargi, w wypadku stwierdzenia, że ocena konkretnego projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą.

Jak stanowi art. 1 ust. 1 u.z.r.p., ustawa ta określa zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, podmioty uczestniczące w realizacji tych programów i polityki oraz tryb współpracy między nimi. Zgodnie z przyjętymi w tej ustawie zasadami realizacji programów operacyjnych, wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym albo pozakonkursowym. Konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów i uzyskały największą liczbę punktów (art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). Wnioskodawcy, w przypadku negatywnej oceny jego projektu wybieranego w trybie konkursowym, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów (art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej).

Protest jest rozpatrywany przez właściwą instytucję zarządzającą, którą w przypadku regionalnego programu operacyjnego jest zarząd województwa (art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej) lub pośredniczącą, jeżeli została ustanowiona dla danego programu operacyjnego i instytucja zarządzająca powierzyła jej zadania w tym zakresie (art. 55 ustawy wdrożeniowej). W przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego (art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej).

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu. Obligatoryjne elementy regulaminu konkursu zostały zawarte w art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, regulamin ten określa m.in. kryteria wyboru projektów wraz z podaniem ich znaczenia (art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej).

Podkreślić należy, że w myśl art. 7 Konstytucji RP wszystkie organy państwa obowiązane są do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Przepis ten widzieć należy w kontekście postanowień art. 87 Konstytucji RP i systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Z regulacji tej wynika, że jedynie tego typu źródła prawa mogą kształtować sytuację prawną adresata działań administracji publicznej. Przywołanie powyższych unormowań jest niezbędne z tego powodu, że skarżący zarzucił organowi ustanowienie niejednoznacznych kryteriów, niespełniających warunków niedyskryminacji i przejrzystości.

Stwierdzić należy, że wzorcem kontroli nie są przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem zgodnie z art. 67 ustawy wdrożeniowej, do procedury odwoławczej nie stosuje się przepisów tego kodeksu, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. Wyłączenie przewidziane przepisem art. 67 ustawy wdrożeniowej skutkuje tym, że w postępowaniu odwoławczym nie przysługuje status i prawa strony ogólnego postępowania administracyjnego i kodeksowe gwarancje procesowe. Sytuację uczestników postępowania odwoławczego zabezpieczają i stabilizują jednak gwarancje, wynikające z zasad systemu prawa oraz zasad prawa polityki rozwoju (polityki spójności), w szczególności takie jak: zasada równości, zasada jawności (otwartości), zasada przejrzystości i zasada bezstronności.

Przypomnieć również należy, że krajowa ustawa o zasadach realizacji programów jest w istocie transpozycją tzw. rozporządzenia ogólnego (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/200, Dz. Urz. UE L z 20.12.2013, s. 320 i n.).

Ustawa o zasadach realizacji programów zawiera przepisy regulujące zasady prowadzenia polityki rozwoju opartej na środkach finansowych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, służących realizacji unijnej polityki spójności w latach 2014-2020. Przepisy tej ustawy recypują zasady rozporządzenia ogólnego, w szczególności zasadę równego dostępu do pomocy statuuje art. 26 ust. 2, którego treść, nawiązującą do zasad pomocniczości, sprawiedliwości, równości i otwartości, zawierają dyrektywy skierowane do instytucji zarządzającej, odpowiadającej za procedurę wyboru i oceny projektów.

Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego państwa członkowskie i Komisja są odpowiedzialne za zarządzanie programami i za ich kontrolę zgodnie z ich obowiązkami, określonymi w niniejszym rozporządzeniu i w przepisach dotyczących poszczególnych funduszy. Prawo unijne nie określa jednak formy i organizacji prawnej procedur odwoławczych i sądowych związanych z rozdziałem środków finansowych, co oznacza, że kwestie te zostały powierzone państwom członkowskim (zasada autonomii proceduralnej). Przyjmuje się jednak, że zakres tej swobody wyznaczają ogólne zasady prawa unijnego w szczególności zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, pomocniczości i proporcjonalności, równości, jednolitości i efektywności.

W art. 37 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów zawarto zasady ogólne dotyczące wszystkich trybów wyłaniania projektów do dofinansowania, to jest przejrzystość, rzetelność, bezstronność wyboru projektów oraz równość wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zasady te mają charakter normatywny i znajdują umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z kolei z traktatowej zasady równości (art. 9 TWE oraz art. 2 i 157 ust. 4 TFUE).

Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest natomiast z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru. Naruszenie którejkolwiek z zasad wymienionych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy (por. J. Jaśkiewicz, Ustawa o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Komentarz, tezy do art. 37, SIP LEX).

Powołanie zasad rządzących oceną projektów i postępowaniem konkursowym było w kontrolowanej sprawie szczególnie konieczne. Ocena projektu i rozstrzygnięcie protestu naruszyły zasady przejrzystości i rzetelności a zatem zasadę równego dostępu do pomocy. Nie jest rzeczą sądu wypowiadanie się co do w kwestii merytorycznych związanych z oceną zdolności finansowej spółki do realizacji projektu, wymagającej niewątpliwie kwalifikowanej wiedzy specjalnej. Natomiast kompetencją sądu jest objęte w szczególności kontrola przestrzegania zasad i przepisów gwarancyjnych procedury konkursowej.

W tej perspektywie przyjęty w niniejszej sprawie model procedowania jest istotnie wadliwy.

Istotą oceny, jak i rozstrzygnięcia konkursu (a zatem wniosku o dofinasowanie i dalej ewentualnie protestu) pozostaje wykazanie dlaczego dany projekt zasługuje albo nie zasługuje na dofinasowanie w odniesieniu do przyjętych kryteriów oceny w danym konkursie. Rzeczą instytucji zarządzającej jest zatem wskazać, jakie okoliczności przemawiały za taką a nie inną punktacją lub innym sposobem oceny projektu, tak – by z puntu widzenia zasad i przepisów prawa polityki spójności– podana informacja była przejrzysta i poddawała się weryfikacji.

Lektura negatywnej oceny wniosku, a w szczególności rozstrzygnięcia protestowego wskazuje, że ocena nie spełnia standardów procedury konkursowej.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że w ramach kryterium horyzontalnego dopuszczającego - Wykonalność finansowa projektu ocenie podlega: czy projekt jest wykonalny przy zakładanym budżecie? czy sytuacja finansowa Wnioskodawcy gwarantuje możliwość realizacji projektu (z uwzględnieniem innych zadań inwestycyjnych/ Projektów realizowanych przez Wnioskodawcę lub zaplanowanych do realizacji)? czy przyjęte prognozy mają rynkowe uzasadnienie? czy wskazano wiarygodne źródła finansowania wkładu własnego oraz wydatków niekwalifikowalnych? czy wartość dotacji została prawidłowo ujęta w Biznes Planie/Studium Wykonalności?

Instytucja Zarządzająca wskazał, że eksperci stwierdzili, iż sytuacja finansowa skarżącej nie gwarantuje możliwości realizacji projektu. Wnioskodawca załączył do dokumentacji finansowej umowę pożyczki, która w ocenie ekspertów nie jest wystarczająca dla zapewnienia płynności finansowej w trakcie realizacji projektu. Przyjęte prognozy mają rynkowe uzasadnienie, Wnioskodawca zlecił przeprowadzenie diagnozy potencjału rynku polskiego dotyczące potencjału wdrożeniowego proponowanej technologii dla Instytutu Badawczego ARC Rynek i Opinia. Wskazano wiarygodne źródła finansowania wkładu własnego oraz wydatków niekwalifikowalnych. Załączono lokaty pana B. na 6 mln zł, a także umowę pożyczki na kwotę 4 min zł. W ocenie jednak ekspertów pożyczka nie jest wystarczająca dla zachowania płynności podczas realizacji projektu zwłaszcza dla podmiotu, który nie osiąga przychodów. W ich opinii wnioskodawca nie gwarantuje wykonalności finansowej przedmiotowego projektu głownie z powodu nie osiągania przychodów. Kapitał spółki nie jest brany pod uwagę w ocenie wykonalności projektu, bowiem wnioskodawca załączył umowę pożyczki, która miałaby być źródłem finansowania wkładu własnego. Ponadto sprawozdania spółki wykazały inwestycje krótkookresowe z niskim stanem na kontach i kasie w wysokości ponad 280 tys. zł. Dalej wskazano na niekorzystny, utrzymujący się trend związany z kapitałem spółki, który jest rokrocznie pomniejszany przez generowane straty, co z kolei przekłada się na brak stabilności i bezpieczeństwa finansowego spółki.

Analizując tę część oceny dokonanej przez IZ stwierdzić należy, że jest ona nader ogólna i nieprzejrzysta. I tak wskazano, że skarżąca załączyła (wskazała) lokaty bankowe "pana B. na 6 mln zł" lecz w dalszej części rozważań do okoliczności tej się nie odniesiono. Nie wskazano zatem czy uwzględniła lokatę bankową w tej wysokości, jako źródła finansowania projektu, czy też nie. Uzasadnienie wskazuje raczej, że okoliczność ta nie była uwzględniona przez IZ. Jeżeli tak było to rolą organu było wskazanie przyczyn, z powodu których lokata nie mogła być uwzględniona z odesłaniem do określonych norm prawnych.

Dalej IZ stwierdziła, że "kapitał spółki nie jest brany pod uwagę w ocenie wykonalności projektu, bowiem wnioskodawca załączył umowę pożyczki, która miałaby być źródłem finansowania wkładu własnego". Również ta okoliczność nie została przez organ wyjaśniona. Nie wskazano z jakich przyczyn kapitał spółki nie jest brany pod uwagę w ocenie wykonalności projektu. Tak lakonicznego stwierdzenia nie sposób wyprowadzić z kryteriów oceny kryterium horyzontalnego dopuszczającego - Wykonalność finansowa projektu.

IZ wskazała również, że sprawozdania spółki wykazały inwestycje krótkookresowe z niskim stanem na kontach i kasie w wysokości ponad 280 tys. zł. Dalej wskazano na niekorzystny, utrzymujący się trend związany z kapitałem spółki, który jest rokrocznie pomniejszany przez generowane straty, co z kolei przekłada się na brak stabilności i bezpieczeństwa finansowego spółki.

Ta ogólna ocena dokonana przez organ jest mało precyzyjna a w części sprzeczna z dokumentacją konkursową złożoną przez skarżącą.

O ile bowiem rację ma IZ, że kapitał jest pomniejszany rokrocznie przez generowane straty, to jednak umknęło organowi, że kapitał ten jest corocznie zwiększany (rok 2016 – 3065,91, 2017 – 4184,03 a w marcu 2018 r. - 5115,77). Z tego zestawienia trudno jest zatem wyprowadzić tak kategoryczny i jednoznaczny wniosek o braku stabilności i bezpieczeństwa finansowego spółki.

Zastrzeżenia Sądu we wskazanym powyżej zakresie są o tyle istotne, że IZ stwierdziła, po części obliczeniowej możliwości finansowych skarżącej, iż jeśli będzie ona składała wniosek o refundację na końcu III kwartału, to nie będzie w stanie zapłacić i uregulować wszystkich zobowiązań na kwotę około 44 tysięcy zł.

Co prawda organ dostrzegł, że w bilansie wnioskodawcy występuje kwota na rachunku bankowym lub w kasie na poziomie 180 tysięcy złotych na koniec marca 2018 r,, ale kwota ta uległa zmniejszeniu z 280 tysięcy na koniec 2017 r., a wnioskodawca nie informuje, że będzie tą kwotą mógł dysponować w czasie realizacji projektu.

Z kryteriów oceny złożonego wniosku nie wynika aby taki obowiązek, informacji, że skarżąca będzie mogła dysponować kwotą 180 tysięcy złotych znajdujących się w kasie, czy banku, spoczywał na skarżącej. Instytucja przeprowadziła ocenę w tym zakresie w sposób dowolny. Przyjąć bowiem należy, że obowiązek przedłożenia przez skarżącą szczegółowej dokumentacji finansowej powoduje, że wskazane w niej wartości mają właśnie na celu wykazanie potencjału finansowego, czy szerzej ekonomicznego podmiotu aplikującego o pomoc finansową. Nie sposób więc przyjąć, że skarżąca nie będzie dysponowała wskazaną kwotą 180 tyś zł.

Podkreślić należy, że z jednej strony organ przeprowadza bardzo hipotetyczne wyliczenia w wyniku, których dochodzi do wniosku, iż skarżąca nie będzie w stanie zapłacić i uregulować wszystkich zobowiązań na kwotę około 44 tysięcy zł. Z drugiej zaś strony przesądza, że skarżąca nie będzie dysponowała posiadaną na dzień złożenia wniosku kwotą 180 tyś zł.

Ostatnim zastrzeżeniem Sądu w zakresie dokonanej oceny jest brak uwzględnienia uprawnienia skarżącej do zwrotu podatku od towarów i usług. Skarżąca konsekwentnie wskazywała, że okoliczność zwrotu podatku VAT (w wysokości 620 067,75 zł) powinna zostać uwzględniona przy dokonywaniu analizy możliwości finansowania wniosku. Jednak IZ na żadnym etapie procedowania do stanowiska skarżącej się nie odniosła.

Takie zachowanie organu narusza zasadę przejrzystości i rzetelności, o której mowa w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.

Podkreślić należy, że wskazane kwoty wynikające z lokaty bankowej – 6 milionów zł, gotówki w kasie – 180 tyś zł, czy kwoty zwrotu podatku VAT z nadwyżką rekompensują hipotetyczny brak możliwości regulowania przez skarżącą zobowiązań w kwocie 44 tyś zł.

Przypomnieć należy, że udział ekspertów w postępowaniu konkursowym ma charakter subsydiarny. Celem udziału ekspertów w postępowaniu konkursowym albo pozakonkursowym jest dostarczenie właściwej instytucji wiadomości specjalnych koniecznych do prawidłowego dokonania oceny merytorycznej projektu. Uznać należy, że udział eksperta w badaniu projektu jest konieczny, gdy jego oceny nie da się prawidłowo dokonać bez odwołania do wiadomości specjalnych.

Przy czym ocena ekspertów nie może być samoistnym źródłem materiału podlegającego kwalifikacji ani tym bardziej stanowić wyłącznego elementu oceny dokonanej przez właściwą instytucję. Niedopuszczalne jest więc dokonanie oceny projektu, polegające na odesłaniu w całości jedynie do oceny ekspertów, a tak właśnie dokonano oceny projektu w niniejszej sprawie.

Kolejnym i dalej idącym w skutkach uchybieniem jest sposób rozpatrywania protestu przez instytucję zarządzającą. Podtrzymując stanowisko przedstawione we wcześniejszych orzeczeniach tutejszego sądu (zob. wyrok WSA z 25.05.2017, sygn. akt II SA/Go 186/17), dotyczących postępowań konkursowych realizowanych w ramach okresu finasowania 2014-2020 wskazać należy, że rozpatrzenie protestu powinno polegać na ponownej ocenie projektu, jako że jest to jedyny i zarazem pełny środek odwoławczy w ramach postępowania konkursowego.

Tymczasem z treści informacji o rozpoznaniu protestu wynika, że poza wprowadzeniem do podstaw prawnych procedury konkursowej, które przywołuje się w każdym takim rozstrzygnięciu, organ powielił ocenę ekspercką bez szczegółowego odniesienia się do zarzutów skarżącej w odniesieniu do oby zakwestionowanych w skardze kryteriów.

Zawarte w ocenie twierdzenia są ogólnikowe i nie zawierają odniesień do kryteriów oceny merytorycznej wskazanych w karcie oceny. Instytucja zarządzająca przytoczyła jedynie kryteria oceny ale nie odniosła się do nich w szczegółowy sposób w dalszej części własnych rozważań.

Zadaniem organu było wykazanie, dlaczego spółka nie spełniła kryterium Wykonalności finansowej projektu. Jednak zadaniu temu organ nie podołał z przyczyn wskazanych powyżej przez Sąd.

Podkreślić należy, że "wewnętrzna" procedura konkursowa, stanowiąca jedynie element systemu realizacji danego programu, ma znaczenie służebne wobec generalnych standardów proceduralnych zawartych w prawie traktatowym, rozporządzeniu ogólnym i ustawie o zasadach realizacji. Jeśli przedmiotem protestu są objęte zagadnienia specjalistyczne nie ma przeszkód by przy jego rozstrzyganiu wykorzystać wiedzę ekspertów, choćby w takim zakresie, by eksperci wypowiedzieli się co do zarzutów stawianych ich ocenie. W ten sposób rozstrzygając protest organ pozyska materiał merytoryczny do oceny jego zasadności. Nie można natomiast akceptować sytuacji, w której organ, być może z braku wiedzy specjalistycznej, nie podejmuje merytorycznej dyskusji z zarzutami protestu i powiela tylko ocenę ekspertów wyrażoną przy kwalifikowaniu wniosku, czyniąc postępowanie protestowe iluzorycznym narzędziem weryfikacji oceny projektu.

Z tych też względów Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przez instytucję zarządzającą przepisu art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zakresie oceny kryterium Wykonalności finansowej projektu, odnoszone do braku rzetelne i przejrzystej oceny i następnie rozstrzygnięcia protestu są w pełni zasadne.

Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że również podniesiony zarzut w zakresie oceny kryterium Efektywność kosztowa projektu był zasadny, ponieważ organ przeniósł niejako swoje zastrzeżenia odnośnie negatywnej oceny kryterium Wykonalność finansowa projektu właśnie na ocenę kryterium Efektywność kosztowa projektu. Tym samym uchybienia wskazane w ocenie organu przez Sąd odnoszą się również do oceny kryterium Efektywność kosztowa projektu.

Wniosek skarżącej o wezwanie organu do wskazania danych osobowych osób oceniających wniosek nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w przypadku negatywnej oceny jego projektu wybieranego w trybie konkursowym, przysługuje prawo wniesienia protestu w celu ponownego sprawdzenia złożonego wniosku w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów. Celem tego postępowania nie jest weryfikacja poziomu wiedzy ekspertów, lub poprawności ich powołania. Ocena pracy eksperta nie jest przedmiotem procedury odwoławczej.

Z art. 37 ust. 7 ustawy wdrożeniowej wynika, że dokumenty i informacje wytworzone lub przygotowane przez właściwe instytucje w związku z oceną dokumentów i informacji przedstawionych przez wnioskodawców nie podlegają, do czasu rozstrzygnięcia konkursu albo zamieszczenia informacji, o której mowa w art. 48 ust. 6, udostępnieniu w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

W tym zakresie stwierdzić należy, że przyjęta przez ustawodawcę regulacja miała na celu udaremnienie ujawnienia danych ekspertów, tak aby polemika z ich opinią nie mogła zostać zmieniona w polemikę z ich doświadczeniem, czy też wykształceniem, co mogłoby prowadzić nie do rozstrzygnięcia sprawy, ale wyłącznie do podważenia ich kompetencji (por. wyrok WSA z 25.04.2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 147/18).

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena wniosku przedstawionego przez stronę skarżącą przeprowadzona została w sposób naruszający prawo, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik oceny, w związku z czym zachodziły przesłanki do uwzględnienia skargi.

Przy ponownej ocenie projektu instytucja zarządzająca będzie związana wyżej wskazanymi zapatrywaniami dotyczącymi jej obowiązków oraz wymogów stawianych ocenie i rozstrzygnięciu w aspekcie zasad i wymogów postępowania protestowego.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.