Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2034/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska,, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości płożonej w [...]. przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] o pow. 250 m2, stanowiącej własność W. i S. małż. O. (pkt 16 orzeczenia) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r.

W trakcie postępowania ustalono, że powyższa nieruchomość została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 r. Nr [...], na rzecz Skarbu Państwa, na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...]

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej wywłaszczenia parceli Nr [...] o pow. 250 m2, położonej w [...] przy ul. [...], wystąpiła M. K. - spadkobierczyni W. O. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1977 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. O.).

W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że orzeczenie rażąco narusza art. 5 ust 2 i art. 8 ust. 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4 poz. 31).

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził wydanie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej katastralnie jako parcela Nr [...] o pow. 250 m2, z naruszeniem prawa.

Wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. M. K., wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2008 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. i umorzył postępowanie przed Ministrem Infrastruktury. W uzasadnieniu organ wskazał na swoją niewłaściwość i przekazał Wojewodzie [...], jako organowi właściwemu, wniosek M. K. z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2012 r. Prezes Rady Ministrów orzekł, że organem właściwym w przedmiocie rozpatrzenia wniosku M. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 r. Następnie Minister Infrastruktury i Rozwoju po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż kontrolowane orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 r. nie zostało wydane z naruszeniem art. 156 k.p.a. Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31, ze zm.). Z akt archiwalnych wynikało, że Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwoleniem z dnia [...] września 1951 r. nr [...] udzielił Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] (wykonawcy narodowych planów gospodarczych) zezwolenia na nabycie nieruchomości położonych w [...]., w tym m.in. nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni 250 m2. Jednocześnie zezwolono na dokonanie zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Zezwolenie zostało wydane na podstawie następujących dokumentów:

- zaświadczenia lokalizacyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa z dnia [...] sierpnia 1951 r. nr [...],

- zezwolenia Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] września 1951 r. nr [...] na zgłoszenie wniosku w trybie art. 5 dekretu,

- planu sytuacyjnego,

- wniosku inwestora - Centralnego Zarządu Budowy Miasta i Osiedli "ZOR" – z dnia [...] września 1951 r. nr [...].

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zezwolenie w trybie art. 5 dekretu zostało wydane przed wejściem w życie ustawy zmieniającej dekret z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25), a tym samym nie mogło zostać wydane w oparciu o opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej stwierdzającą niezbędność nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych (art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji).

Ponadto organ stwierdził, że postępowanie miało być "nadal prowadzone" co oznacza, że czynności już dokonane pozostawały w mocy. Tym samym wydane prawidłowo na podstawie przepisów dekretu przed nowelizacją zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego było skuteczne i potwierdzało niezbędność nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych również na gruncie przepisów po nowelizacji. Organ wskazał przy tym, że zezwolenie z art. 5 dekretu nie miało charakteru decyzji administracyjnej (podlegającej odrębnej weryfikacji), lecz jego uzyskanie kończyło pewien etap postępowania wywłaszczeniowego. Dodatkowo wskazano, że art. 13 dekretu przed nowelizacją, ani art. 17 dekretu po nowelizacji nie przewidywały obowiązku dołączenia do wniosku wywłaszczeniowego opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji. Nowelizacja dekretu miała zatem wpływ jedynie na przebieg niezakończonych postępowań o wydanie zezwolenia z art. 5 dekretu, a zatem nie doszło do naruszenia tego przepisu.

Dalej organ wyjaśnił, że po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 7 ust. 1 dekretu sprzed nowelizacji; art. 8 ust. 1 dekretu po nowelizacji). Powyższa czynność była o tyle istotna, że jej dokonanie skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 4 dekretu sprzed nowelizacji (art. 8 ust. 4 dekretu po nowelizacji), jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania lub dokonania obwieszczenia, którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

W przedmiotowej sprawie wykonawca narodowych planów gospodarczych (Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w [...] skierował do właściciela wezwanie do zawarcia umowy kupna nieruchomości na podstawie art. 7 dekretu (art. 8 po nowelizacji). Przedmiotowe wezwanie nie zachowało się w aktach sprawy, z tego względu nie było możliwe dokonanie jego merytorycznej oceny. Jednak pozostały materiał dowodowy sprawy potwierdza, iż przedmiotowe wezwanie zostało wystosowane i skutecznie doręczone stronom. Z treści pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...]. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] wynika bowiem, że inwestor sporządził wezwania w stosunku do 27 nieruchomości przewidzianych do wywłaszczenia, w tym m. in. nieruchomości stanowiącej własność tabularną W. i S. małż. O.. Jak wynika z adnotacji na rewersie ww. pisma, przedmiotowe wezwania do dobrowolnego zbycia nieruchomości zostały wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w dniach [...] października 1951 r. – 5 listopada 1951 r. Powyższą okoliczności potwierdza również treść dwóch pism Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1951 r. nr [...] skierowanych do F. Z., W. Z. oraz M. M..

Z uwagi na okoliczność, iż Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w zezwoleniu z dnia [...] września 1951 r. wyraził zgodę na dokonanie wezwania właścicieli nieruchomości za pomocą publicznych obwieszczeń należy uznać, iż kwestionowane wezwanie zostało skutecznie doręczone stronom. W przedmiotowej sprawie wniosek wywłaszczeniowy został złożony w dniu 13 listopada 1951 r., a więc po upływie 24 dni od dokonania wezwania właścicieli (20 października 1951 r.), a zatem nie doszło do naruszenia art. 7 dekretu (art. 8 po nowelizacji).

Stosownie do art. 13 ust. 1 dekretu przed nowelizacją wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Z uwagi na zniesienie wojewodów na podstawie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) wniosek należało złożyć do właściwego prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W ocenie organu w niniejszej sprawie do wniosku wywłaszczeniowego Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] z dnia [...] listopada 1951 r. nr [...] (data wpływu do organu wywłaszczeniowego: [...] listopada 1951 r.) załączono wszystkie wymagane dokumenty zgodnie z art. 13 ust. 3 dekretu, w tym zezwolenie w trybie art. 5 dekretu, dowód wezwania właściciela w trybie art. 7 dekretu (pismo z dnia [...] października 1951 r. nr [...]), plan sytuacyjny z oznaczeniem granic terenu objętego wywłaszczeniem, zaświadczenie lokalizacyjne, a także wykaz właścicieli nieruchomości z podaniem ich adresów. Wobec tego w ocenie organu nie doszło do naruszenia art. 13 ust. 3 dekretu sprzed nowelizacji.

Stosownie do art. 18 ust. 1 dekretu po nowelizacji, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu). Stosownie do art. 20 ust. 1 dekretu po nowelizacji, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (art. 20 ust. 2 dekretu).

Organ wskazał wobec powyższego, że obwieszczeniem z dnia [...] grudnia 1951 r. L.dz. [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...]., wywieszonym na tablicy ogłoszeń w dniach od 7 grudnia 1951 r. do 24 grudnia 1951 r. (działając na zlecenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]) zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Następne zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 1952 r. nr [...], wywieszonym na tablicy ogłoszeń w dniach od [...] sierpnia 1952 r. do [...] sierpnia 1952 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]. poinformowało strony o wyznaczeniu rozprawy wywłaszczeniowej na dzień [...] sierpnia 1952 r., a zatem nie stwierdzono, aby doszło do rażącego naruszenia art. 18 i art. 20 dekretu.

Poza tym w ocenie organu przedmiotowe orzeczenie zawierało wszystkie elementy wymienione w art. 21 ust. 2 dekretu, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...]. oraz że polega na odjęciu własności z dniem [...] listopada 1951 r. (tj. z dniem złożenia wniosku wywłaszczeniowego). Jak wynika z akt sprawy kwestionowane orzeczenie z dnia [...] grudnia 1952 r. zostało skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego przez wywieszenia na tablicy ogłoszeń PMRN w [...]. w dniach 14 stycznia 1953 r. – 29 stycznia1953 r. oraz zapadło po przeprowadzeniu rozprawy pomimo nieobecności prawidłowo zawiadomionego właściciela przedmiotowej nieruchomości, co potwierdza protokół z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1952 r., a zatem nie doszło do naruszenia art. 21 ust. 1 i 2 dekretu.

Ponadto organ wyjaśnił, iż wskazanie w treści orzeczenia z dnia [...] grudnia 1952 r. - jako współwłaściciela tabularnego - zmarłego w 1934 r. S. O. nie stanowiło przejawu rażącego naruszenia, gdyż w kontrolowanym orzeczeniu wskazano jako współwłaścicielkę nieruchomości W. O., która wówczas żyła (zmarła dopiero w 1977 r.) i była jedynym spadkobiercą zmarłego S. O.. W ocenie organu, w sposób oczywisty zatem nie pominięto spadkobierców ww. zmarłego, bowiem decyzja została skierowana do W. O., która nabyła prawo do spadku po S. O. na podstawie poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] grudnia 1935 r. nr [...] wydanego przez Sąd Grodzki w [...]..

M. K. kwestionując powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia, jak i poprzedzającej decyzji organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 30 § 1 k.p.a. przez błędne i sprzeczne z utrwalonym orzecznictwem sądowym przyjęcie przez Ministra Inwestycji i Rozwoju, że skierowanie rozstrzygnięcia dotyczącego wywłaszczenia do osoby nieżyjącej w chwili jego wydania nie stanowi rażącego naruszenia prawa,

- znowelizowanego art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w związku z art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, poprzez wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości bez opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, która to opinia powinna zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości jest niezbędne dla zrealizowania wykonawcy narodowych planów gospodarczych, nadto opinia powinna uwzględniać, zarówno potrzeby wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jak i uzasadnione interesy ogólnogospodarcze,

- znowelizowanego art. 7 ust. 4 (po nowelizacji art. 8 ust. 4) dekretu polegające na tym, że wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed upływem wskazanego w tym przepisie 15-dniowego terminu na zawarcie ewentualnych umów; niewłaściwa jest w tym zakresie wykładnia Ministra, jakoby termin 15-dniowy należało liczyć już od dnia wywieszenia na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] obwieszczenia dotyczącego wezwania byłych właścicieli do zawarcia umów sprzedaży nieruchomości; przyjęcie takiego stanowiska oznaczałoby bowiem uniemożliwienie stronom zapoznania się z jego treścią i dalej do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.

Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej – stwierdzenia nieważności. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza.

Rażące naruszenie prawa określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04).

Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi ona w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (wyrok NSA 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II SA 1726/00, Lex 51233). W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i SN z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95). Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej.

W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 k.p.a.

Orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 r. nr [...] zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Dekret został znowelizowany ustawą z dnia 29 grudnia 1951r., która weszła w życie w dniu 31 stycznia 1952 r. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ww. ustawy, postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. R. P. 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438), będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami tej ustawy z tym, że m.in. art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym oraz nie stosuje się przepisów art. 14 ust. 5 tego dekretu.

W przedmiotowej sprawie organy zasadnie uznały, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Zgodnie art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczenie, w myśl dekretu, powołane było prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej według położenia przedmiotu wywłaszczenia. Orzeczenie zostało wydane na podstawie dekretu wyżej powołanego w stosunku do nieruchomość na wniosek uprawnionego podmiotu Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] z dnia [...] listopada 1951 r., a więc orzeczenie nie zostało wydane bez podstawy prawnej.

Zasadnie organ wskazał, że wniosek wywłaszczeniowy Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia [...] listopada 1951 r. nr [...] został złożony przed nowelizacją - w dniu [...] listopada 1951 r. Stosownie zaś do art. 5 dekretu sprzed nowelizacji, zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, jeżeli uznał, że nieruchomość lub prawa były niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego oraz, że przewidziane były środki na ich nabycie. Zezwolenie na nabycie przedmiotowej nieruchomości zostało wydane w dniu 27 września 1951 r. przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Jednocześnie zezwolono na zbiorowe wezwanie właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości zostało poprzedzone dodatkowo wnioskiem terenowym Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...]. z dnia [...] sierpnia 1951 r. nr [...] o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości i zezwoleniem Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] września 1951 r. nr [...] zezwalającym Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] na zgłoszenie wniosku o nabycie nieruchomości wskazanych we wniosku terenowym nr [...]. Ponadto poprzedzone zostało również wydaniem zaświadczenia lokalizacyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r. nr Bud. [...], wyrażającym zgodę na lokalizację budownictwa mieszkaniowego m.in. na obszarze przedmiotowych parcel nr [...] o pow. 250 m².

W ocenie Sądu organ zasadnie wskazał, że do postępowań wywłaszczeniowych wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy z dnia [...] grudnia 1951 r. zastosowanie miały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. po nowelizacji, natomiast prawidłowo również uznał, że w dniu wejścia w życie zmian wprowadzonych ww. ustawą zmieniającą z dnia 29 grudnia 1951 r., wykonawca narodowych planów gospodarczych dysponował już zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] września 1951 r., wydanym zgodnie z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w brzmieniu obowiązującym w dacie jego wydania (tj. przed nowelizacją). Wskazano również, że wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed nowelizacją i załączono do niego, zgodnie z art. 13 dekretu sprzed nowelizacji ww. zezwolenie z dnia [...] września 1951 r. Przepis art. 13 dekretu sprzed nowelizacji nie wymagał zaś przedłożenia przez inwestora opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji. Prawidłowo zatem organ uznał, że wniosek wywłaszczeniowy był zatem prawidłowy i nie naruszał art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji, gdyż przepisy ustawy zmieniającej z dnia 29 grudnia 1951 r. nie przewidywały uzupełniania już złożonych wniosków wywłaszczeniowych o opinię, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji (tak też wyrok NSA z dnia 18 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1651/16 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2270/17, CBOSA, dotyczący także kwestii stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1952 r., nr [...]).

Dodatkowo należy zauważyć, że utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. wskazuje, że "postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami niniejszej ustawy" jest interpretowane w ten sposób, że czynności już dokonane skutecznie na podstawie przepisów dotychczasowych pozostawały w mocy (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 979/14, CBOSA). Sąd orzekający w tej sprawie podziela ten pogląd. Tym samym prawidłowo organ ocenił, że nie można uznać, aby doszło do rażącego naruszenia prawa jeżeli wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed nowelizacją dekretu spełniając w tej dacie wszystkie wymogi formalne, gdyż m.in. załączono do niego prawidłowo wydane, zgodnie z ówczesnymi przepisami, zezwolenie na nabycie nieruchomości (art. 5 dekretu). Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 5 dekretu po nowelizacji.

Zasadnie również organ uznał, że nie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 (art. 8 ust. 1 dekretu po nowelizacji ) i art. 7 ust. 4 (art. 8 ust. 4 dekretu po nowelizacji). Z pisma Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] z dnia [...] października 1951 r. nr [...], skierowanego do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] ,wynika, że dokonano zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Wezwanie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w dniach od 20 października 1951 r. do 5 listopada 1951 r., co było zgodne z art. 8 ust. 4 dekretu i z wydanym zezwoleniem. Z treści art. 8 ust. 4 dekretu wynika, że jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia.

Dokonując wykładni językowej ww. przepisu Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 21 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2437/14, zwrócił uwagę, że jeżeli w terminie 15 - dniowym od doręczenia wezwania nie zostanie zawarta umowa, wówczas wykonawca może nabyć niezbędną nieruchomość w drodze wywłaszczenia. W przepisie tym jest mowa o nabyciu niezbędnej nieruchomości w drodze wywłaszczenia, a nie o złożeniu wniosku w sprawie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Tym samym 15 - dniowy termin miał zapewniać właścicielowi możliwość rozważenia otrzymanego wezwania do zawarcia umowy i dlatego w tym czasie wykonawca planu nie mógł nabyć nieruchomości w drodze wywłaszczenia.

Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego przed upływem 15 - dniowego terminu, tj. w dniu 13 listopada 1951 r., w sytuacji gdy decyzja wywłaszczeniowa została wydana w dniu [...] grudnia 1952 r., a właściciele nieruchomości na żadnym etapie postępowania nie występowali z wnioskiem o zawarcie umowy, prowadzi do wniosku, że zarzut dotyczący naruszenia art. 8 ust. 4 dekretu jest niezasadny.

Jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 18 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1651/16 sam fakt wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego nie niweczył możliwości zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, jeżeli tylko z takim wnioskiem wystąpiłby właściciel nieruchomości. Za takim poglądem przemawia charakter 15 dniowego terminu, którego celem było zapewnienie minimum ochrony właścicielowi, a nie jego ograniczenie (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2016 r., I OSK 2437/14).

W rozpoznawanej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte [...] listopada 1951 r. Nawet zatem gdyby przyjąć za poprawną interpretację proponowaną przez stronę, to do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego doszło po upływie 15 dni od ostatniego dnia wywieszenia ogłoszenia, czyli od 5 listopada 1951 r., zaś orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane 11 grudnia 1952 r. Uwzględniając powyższe, a także niekwestionowany przez skarżącą fakt, że właściciele nieruchomości nie występowali z wnioskiem o zawarcie umowy, zarzut określony w skardze w tym zakresie należy uznać za niezasadny.

Organ również zasadnie uznał, że postępowanie było prowadzone zgodnie z art. 13 i 14 sprzed nowelizacji, oraz 18 i 20 ust. 1-3, art. 21 dekretu po nowelizacji. Prawidłowo uznano, że nie została spełniona żadna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Poza tym – jak wynika z akt sprawy i czego Strona skarżąca nie zakwestionowała - jako współwłaścicielkę nieruchomości objętej wywłaszczeniem wskazano W. O., która żyła w dniu wydania decyzji z [...] grudnia 1952 r. (zmarła dopiero w 1977 r.) i była jedynym spadkobiercą zmarłego S. O. na podstawie poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] grudnia 1935 r. nr [...] wydanego przez Sąd Grodzki w [...].

W ocenie Sądu okoliczność ta przesądza, że ostatecznie orzeczenie wywłaszczeniowe zostało zatem skierowane do podmiotu uprawnionego (jedynego spadkobiercy), co w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności. W orzecznictwie wskazuje się, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej przy jednoczesnym skierowaniu jej do jedynej spadkobierczyni (jak w niniejszej sprawie) nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności, że zaszła przesłanka z art. 156 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 570/16 oraz z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I OSK 971/08, CBOSA)

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wskazano zatem w toku postępowania nieważnościowego, że w sprawie spełniona została przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc takim naruszeniem, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że pozostawienie jej w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z uwagi na skutki jakie wywołała. Organy bowiem prawidłowo przeprowadziły ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ocena ta nie nosi cech dowolności.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –skargę oddalił.