Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2116/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...], strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, skarżąca stwierdziła, że w 2009 r. poniosła stratę z działalności operacyjnej w kwocie [...] zł, a na dzień 31 maja 2010 r., strata ta wynosi kolejne [...] zł (łącznie strata ta wynosi wiec [...] zł). W skład aktywów spółki wchodzą natomiast wierzytelności niewyegzekwowane od dłużników spółki, którymi spółka nie może dysponować. W dniu [...] 2010 r. zostało umorzone postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec głównego dłużnika strony skarżącej.

Majątek spółki na dzień [...] 2010 r. wynosił [...] zł i stanowił go przede wszystkim sprzęt biurowy. W tym stanie rzeczy wnioskodawca nie ma możliwości ponoszenia kosztów postępowania.

Do wniosku spółka dołączyła raport kasowy, uwzględniający stan gotówki w kasie na dzień 31 maja 2010 r., oraz sporządzone na ten sam dzień: bilans i rachunek zysków i strat (wariant porównawczy).

Pismem z dnia 24 września 2010 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Spółka została wezwana również o przedłożenie wykazów i wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy.

W odpowiedzi na to wezwanie strona nadesłała: raport kasowy uwzględniający stan gotówki w kasie na dzień 30 września 2010 r., ewidencję środków trwałych, CIT – 8 za rok 2009 i 2008, deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT – 7 za okres od marca do sierpnia 2010 r. Skarżąca nadesłała również wyciągi z rachunków bankowych, zapisane na płycie CD. Informacje zawarte na tym informatycznym nośniku zostały odczytane i wydrukowane. Wydruki zostały dołączone do akt III SA/Gl 1997/10.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca złożyła żądanie przyznania jej prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącej spółki należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy podkreślić generalną zasadę, zgodnie z którą to same strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Prawo pomocy jest instytucją proceduralną, która tworzy wyłom od tej generalnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego. W sytuacji, w której stronie zostanie przyznane prawo pomocy, koszty postępowania sądowego są pokrywane z budżetu państwowego. Fakt ten powoduje, że korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Odnosi się to więc do sytuacji, w których wnioskodawca nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Należy stwierdzić, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania.

Wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób rzetelny i wyczerpujący. Z analizy przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że nie spełnia ona jednak przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Faktem jest, że wnioskodawca wykazał stratę za rok 2008 w wysokości [...] zł, natomiast za rok 2009 strata wyniosła [...] zł. Co istotne, strata ta ulega stopniowemu zmniejszeniu. Z kolei z bilansu (wg stanu na dzień 31 maja 2010 r.) wynika także, że spółka posiada zobowiązania krótkoterminowe w kwocie [...] zł. Z drugiej jednak strony, po stronie aktywów, spółka posiada należności krótkoterminowe i roszczenia większej wartości ([...] zł – stan na [...] 2009 r., natomiast aktualnie: [...] zł – stan na [...] 2010 r.). Oznacza to, że spółka nie egzekwuje w sposób efektywny swoich należności. W uzasadnieniu do wniosku podkreślono, że mają miejsce problemy z egzekucją należności od głównej dłużniczki. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że osoba ta nie jest przecież wyłącznie jedynym dłużnikiem spółki.

Odnośnie zobowiązań cywilnoprawnych strony, należy podkreślić, że zobowiązań takich wnioskodawca nie może przedkładać nad zobowiązaniami, które rodzi zainicjowane przez niego postępowanie sądowoadministracyjne. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki strony skarżącej nie mogą być traktowane w stosunku do opłat sądowych w sposób priorytetowy (tak w postanowieniu NSA z dnia 27 listopada 2008 r., II FZ 512/08, LEX 530038).

Niezależnie jednak od zapisów księgowych, przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy, złożonego przez osobę prawną, prowadzącą działalność gospodarczą, istotne jest przede wszystkim to, czy spółka posiada realne środki pieniężne na poniesienie kosztów sądowych. Fakt ten jest bezpośrednio związany z tym, czy podmiot ten zachowuje płynność finansową. Niezależnie od tego jaki stan finansowy spółki obrazują poszczególne zapisy w bilansie, należy zwrócić uwagę na obrót spółki, tj. na częstotliwość, z jaką środki pieniężne wpływają na jej konto, oraz – w tym samym aspekcie – na kwoty, które są wyprowadzane z jej rachunku bankowego. Tymczasem podkreślić trzeba, że prawo pomocy stanowi przecież pewnego rodzaju formę dofinansowania przez Skarb Państwa, która może mieć miejsce w sytuacjach naprawdę wyjątkowych i nie ma powodów, dla których takowa pomoc miałaby być przyznana w sytuacji, gdy spółka osiąga jednak dochód i mimo znacznego zadłużenia względem innych podmiotów reguluje jednak ciążące na niej zobowiązania (tak w postanowieniu NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., I FZ 500/08, LEX 551929).

Z nadesłanych przez spółkę deklaracji VAT – 7 za sześć ostatnich miesięcy wynika, że spółka prowadzi aktywnie działalność gospodarczą i wykazuje przez cały ten okres stabilny obrót. Podstawa opodatkowania (podatek naliczony) z tytułu nabycia towarów i usług wynosi od [...] zł ([...] 2010 r.) do [...] zł ([...] 2010 r.). Są to kwoty, które wnioskodawca był w stanie wygenerować w celu zakupu określonych towarów i usług. Odpowiednio spółka otrzymała z tytułu dostawy towarów i usług kwotę od [...] zł ([...] 2010 r.) do [...] zł ([...] 2010 r.). Dane te wskazują na trwały i stabilny obrót spółki, czyli na regularną i efektywnie prowadzoną działalność gospodarczą w której osiąga i jednocześnie generuje relatywnie wysokie kwoty.

Należy również mieć na uwadze wnioski wysnute z analizy głównego rachunku bankowego spółki, prowadzonego w "B" S.A. Wnioski te generalnie korespondują z konkluzją wynikającą z analizy deklaracji VAT – 7. Mianowicie na rachunku tym regularnie, z dużą częstotliwością dokonywane są operacje zarówno obciążające, jak i uznające ten rachunek. Wyciąg z rachunku bankowego firmy obrazuje bezpośredni i rzeczywisty przejaw prowadzenia działalności gospodarczej, czyli przepływ gotówki. Generalnie, saldo tego rachunku pozostaje dodatnie. Suma transakcji obciążeniowych w skali jednego miesiąca nie przewyższa transakcji uznaniowych.

Poza tym, od określonych podmiotów gospodarczych regularnie wpływają na konto spółki jednorazowo relatywnie wysokie kwoty pieniężne – relatywnie wysokie w stosunku do łącznej sumy wpisu sądowego od skarg w sprawach skarżącej spółki, które są aktualnie zawisłe przed tutejszym Sądem. Przykładowo, od poniższych podmiotów gospodarczych na konto skarżącej spółki wpłynęły następujące kwoty:

- "C" Sp. z o.o. w S. ([...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.);

- "D" H. P. z S. ([...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.);

- "E" Sp. z o.o. w M. ([...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.);

- "F" S.A. w S. ([...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.);

- "G" Sp. z o.o. w R. ([...] zł – [...] 2010 r.; [...] ; [...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.; [...] zł – [...] 2010 r.);

Wynika z tego, że wnioskodawca jest w stanie znaleźć środki pieniężne, które pozwoliłyby pokryć opłaty sadowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niejednokrotnie jedna wpłata od określonych kontrahentów byłaby wystarczająca do pokrycia wpisu sądowego od skargi (zarówno od łącznej sumy wpisów od ośmiu skarg, jak i tym bardziej od pojedynczej skargi).

Nie należy również tracić z pola widzenia faktu, że spółka dokonuje na swoim koncie bankowym stosunkowo często i regularnie operacji własnych wpłat i własnych wypłat. Wynika z tego, że część transakcji obciążeniowych (również i transakcji uznaniowych) zubaża (jak i zasila) rachunek bankowy na rzecz jego właściciela – czyli skarżącej spółki.

Faktem jest, że aktualnie przed tutejszym Sądem zawisłych jest 8 spraw (III SA/Gl 1997/10 i 2114 – 2120/10). Łączny wpis od tych skarg wyniósłby [...] zł. Mając jednak na uwadze powyższą analizę rachunku bankowego wnioskodawcy, prowadzonego w "B", należy stwierdzić, że skarżąca w żadnym wypadku nie spełnia przesłanki przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawca nie wykazał, rzeczywistego braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie panuje pogląd, że prawo pomocy, jako instytucja wyjątkowa powinno znaleźć zastosowanie tylko i wyłącznie w tych przypadkach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (tak w postanowieniu NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt: GZ 71/04, publ. w ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz.8).

W realiach przedmiotowej sprawy z pewnością nie można stwierdzić, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.