Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1028/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 14b § 1, art. 14b § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 135 ust. 1 lit. g
law: Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
journal: Dz.U.UE.L 1977 nr 145 poz 1 art. 13 część B lit. d) pkt 6
law: Szósta Dyrektywa Rady z dnia 17 maja 1977 r. Nr 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do  podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 624/15 w sprawie ze skargi I. [...] S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów (obecnie: Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) z dnia 3 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 3 listopada 2014 r., nr [...], 3) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz I. [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 837 (słownie: osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu I instancji i przedstawiony przez ten sąd tok postępowania przed organami podatkowymi

1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 4 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 624/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. S.A. z siedzibą w W. (dalej: spółka, wnioskodawca, skarżąca) na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 3 listopada 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

1.2. We wniosku o udzielenie interpretacji skarżąca podała, że jest towarzystwem funduszy inwestycyjnych działającym na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego i w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r., nr 146, poz. 1546, z późn. zm.) oraz zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Zajmuje się tworzeniem i zarządzaniem różnego rodzaju funduszami inwestycyjnymi przewidzianymi w przepisach ustawy o funduszach inwestycyjnych. W celu wsparcia prowadzenia swojej działalności w zakresie zarządzania funduszami, skarżąca nabywa od B. podmiotu amerykańskiego, nieposiadającego siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski, kompleksową usługę B. B. jest profesjonalną agencją informacyjną zajmującą się dostarczaniem informacji, danych i analiz dotyczących światowych rynków kapitałowych, a także dostawcą profesjonalnych narzędzi, wykorzystywanych przez podmioty zarządzające aktywami finansowymi na wszystkich etapach procesu inwestycyjnego. B. jest usługą doradczą i informacyjną, polegającą na pozyskiwaniu, opracowywaniu i dostarczaniu aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych mających wpływ na światowe rynki kapitałowe. Dzięki tej usłudze skarżąca otrzymuje w czasie rzeczywistym komplet danych i analiz niezbędnych do świadomego podejmowania decyzji inwestycyjnych w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników finansowych w interesie swoich klientów. Dodatkowo w ramach usługi dostarczane są narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy (Asset and Investment Manager). Zakup usługi B. zapewnia skarżącej informacje, analizy i rekomendacje niezbędne do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych, a także pozwala na korzystanie ze wsparcia w zakresie tworzenia portfela inwestycyjnego zgodnego z polityką inwestycyjną danego funduszu oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka.

Wnioskodawca dzięki usłudze B. otrzymuje m.in. informacje dotyczące:

- rynku towarów (ropa, gaz, węgiel, produkty rolne, itp.);

- instrumentów pochodnych (instrumentów opartych m. in. o stopy procentowe i kursy walut, obligacji zamiennych, instrumentów strukturyzowanych, itp.);

- rynku akcji (akcji, indeksów, kontraktów terminowych, opcji, funduszy inwestycyjnych);

- instrumentów o stałej stopie zwrotu (np. obligacji);

- rynku walut (np. transakcji spot, FX swap);

- cen towarów, akcji, instrumentów finansowych (w czasie rzeczywistym);

- analiz zmienności ceny rynkowej, analiz statystycznych i porównawczych;

- danych właścicielskich poszczególnych spółek;

- prognoz (w tym prognoz dotyczących zysku) i rekomendacji dla poszczególnych spółek.

Dodatkowo, w ramach usługi wnioskodawca otrzymuje narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy, m. in.:

- narzędzia umożliwiające bieżące monitorowanie ryzyka pozycji dla danego portfela w sposób dostosowany do charakterystyki funduszu i potrzeb zarządzającego, m.in. możliwość prezentacji portfela w różnych przekrojach (np. wg klasy aktywów, typu instrumentów, struktury geograficznej, struktury sektorowej itp.), możliwość doboru odpowiedniego zestawu wskaźników służących do oceny ryzyka konkretnej pozycji, możliwość tworzenia własnych wskaźników przy pomocy wbudowanych formuł/ algorytmów, możliwość symulacji transakcji w celu oceny ich wpływu na profil ryzyka portfela;

- platformę służącą wprowadzeniu zleceń, ich modyfikacji i alokacji dokonanych transakcji na poszczególnej fundusze, i funkcją zachowania w pamięci sytemu wszelkich kroków i modyfikacji dokonanych przez zarządzających;

- platformę pozwalającą na handel instrumentami finansowymi bezpośrednio na giełdach lub za pośrednictwem banków i biur maklerskich;

- narzędzia służące monitorowaniu składu portfela inwestycyjnego oraz sugerujące jego skład zgodnie z polityką inwestycyjną danego funduszu, a także narzędzia pozwalające na porównanie składu portfela z benchmarkiem funduszu wraz z wykazaniem wpływu różnic pomiędzy nimi na wypracowaną stopę zwrotu;

- narzędzia umożliwiające analizę wpływu poszczególnych składników portfela na wynik funduszu, zarówno na bazie danych historycznych, jak i bieżących notowań giełdowych;

- narzędzia służące obliczaniu limitów inwestycyjnych, wskaźników ryzyka i efektywności zarządzania poszczególnymi portfelami, a także narzędzia umożliwiające optymalizację składu portfela według zadanych parametrów.

W ramach usługi B., doświadczeni eksperci zatrudnieni bądź współpracujący z B. pozyskują informacje, na podstawie których opracowują analizy, raporty i prognozy dotyczące zarówno gospodarek światowych jak i poszczególnych sektorów i spółek notowanych na giełdach, które następnie przekazywane są klientom B. na całym świecie. Zakup usługi B. zapewnia skarżącej informacje, analizy i rekomendacje niezbędne do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych, a także pozwala na korzystanie ze wsparcia w zakresie tworzenia portfela inwestycyjnego zgodnego z polityką inwestycyjną danego funduszu oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka.

Nabywane przez wnioskodawcę usługi B. dokumentowane są fakturami, na których nie jest wskazana kwota podatku VAT.

Na fakturach wyszczególnione są następujące pozycje:

- X (opłata za subskrypcję usługi B. uzależniona od liczby osób uprawnionych do korzystania z niej oraz okresu subskrypcji);

- Y (opłata za narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy w odniesieniu do tzw. "rynków wschodzących" uzależniona od okresu subskrypcji);

- Z (opłata za dostęp do sieci B., za pomocą której przekazywana jest usługa B., poniesienie tej opłaty jest niezbędne do skorzystania z usługi B., opłata ta uzależniona jest od okresu subskrypcji).

Na fakturze mogą być również wyszczególnione pozycje dodatkowe - opłaty za dostęp do danych z poszczególnych rynków giełdowych uzależnione od okresu subskrypcji (np. Warsaw Stock Exchange & NewConnect, Vienna Stock Exchange, London Metal Exchange).

Z uwagi na fakt. że w świetle art. 28b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: ustawa o VAT) miejsce świadczenia usługi B. na rzecz wnioskodawcy znajduje się na terytorium Polski, wnioskodawca z tytułu nabycia usług B. rozpoznaje import usług i opodatkowuje te usługi z zastosowaniem stawki podstawowej.

W związku z powyższym skarżąca zadała następujące pytanie, czy opisana usługa B. podlegała oraz podlega zwolnieniu z VAT zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed, jak i po 1 kwietnia 2013 r.?

Zdaniem wnioskodawcy, usługa ta, jako spełniająca przesłanki konieczne do uznania jej za usługę zarządzania funduszami inwestycyjnymi, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT podlegała oraz podlega zwolnieniu z podatku VAT zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed, jak i po 1 kwietnia

2013 r.

1.3. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 3 listopada 2014 r. stanowisko skarżącej uznał za nieprawidłowe.

Zdaniem organu, należy dokonać rozgraniczenia dwóch aspektów:

- pierwszy będący przedmiotem wniosku i zapytania skarżącej, dotyczy miejsca opodatkowania i stawki podatku dla usług świadczonych na rzecz skarżącej;

- drugi aspekt, który nie jest przedmiotem zapytania, to tworzenie i zarządzanie różnego rodzaju funduszami inwestycyjnymi przewidzianymi w przepisach ustawy o funduszach inwestycyjnych, co składa się na przedmiot działalności skarżącej i świadczoną przez nią usługę zarządzania funduszami inwestycyjnymi.

W konsekwencji organ zwrócił uwagę na potrzebę rozgraniczenia sytuacji (zupełnie odrębnych), w których:

- podmiot amerykański jest usługodawcą (świadczącym usługę) na rzecz wnioskodawcy (usługobiorcy) będącej przedmiotem wniosku od sytuacji, w której:

- wnioskodawca jest usługodawcą (świadczącym usługi) na rzecz tworzonych, a następnie zarządzanych funduszy inwestycyjnych (usługobiorcami).

Odnosząc się do nabywanych przez skarżącą usług B., Minister Finansów stwierdził, że usługi te podlegały i podlegają opodatkowaniu podstawową stawką podatku w wysokości 23%. Ponieważ podmiot świadczący usługę nie posiada na terytorium Polski siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, to skarżąca z tytułu nabycia usług rozpoznaje (i przed 1 kwietnia 2013 r. powinna rozpoznawać) import usług i opodatkowywać te usługi z zastosowaniem stawki podstawowej.

Organ wskazał, że skarżąca nie nabywa od podmiotu amerykańskiego usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Podmiot amerykański, nie świadczy również, jako "osoba trzecia", usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, których tworzenie i zarządzanie należy do działalności gospodarczej wnioskodawcy.

Zdaniem Ministra Finansów, skarżąca nie świadczy na rzecz funduszy inwestycyjnych usługi identycznej, jaką świadczy na jego rzecz podmiot amerykański, a jedynie wykorzystuje nabyte usługi dla własnych celów, wynikających z zakresu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie tworzenia i zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Świadczona na rzecz skarżącej usługa pomaga jej świadczyć usługi zarządzania funduszami w sposób profesjonalny.

Opisana przez wnioskodawcę usługa B. jest typową kompleksową usługą odpłatnego nabywania informacji w określonym i pożądanym zakresie oraz praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym.

Minister Finansów wskazał, że takiego rodzaju usługi nie są wymienione w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT jako korzystające ze zwolnienia przedmiotowego, jak również nie są wymienione w żadnym przepisie ustawy, ani w załącznikach do niej ani w rozporządzeniach wykonawczych jako usługi mogące korzystać ze zwolnienia lub ze stawek obniżonych, jak również nie była wymieniona w przepisach obowiązujących w tym zakresie, przed 1 kwietnia 2013 r.

Minister Finansów nie odniósł się do stawki podatku na usługi świadczonej przez skarżącą, w zakresie tworzenia i zarządzania różnego rodzaju funduszami inwestycyjnymi przewidzianymi w przepisach o funduszach inwestycyjnych, gdyż nie było to przedmiotem wniosku.

2. Skarga do sądu I instancji

2.1. W skardze do WSA w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że usługa doradcza i informacyjna świadczona na rzecz TFI nie stanowi usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi i, w konsekwencji, nie jest (oraz nie była w stanie prawnym obowiązującym przed 1 kwietnia 2013 r.) objęta zwolnieniem z VAT;

- art. 14b § 1 w związku z art. 3 pkt 2) oraz art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749. z późn. zm.), dalej: O.p. poprzez brak uwzględnienia art. 135 (1) (g) dyrektywy 2006/112 oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w procesie wydawania interpretacji;

- art. 14c § 2 oraz art. 121 § 1 O.p. poprzez brak pełnego uzasadnienia prawnego interpretacji w wyniku nieustosunkowania się do zasadniczych argumentów prawnych wynikających z orzecznictwa TSUE oraz polskich sądów administracyjnych.

2.2. Minister Finansów, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia sądu I instancji

3.1. Sąd I instancji skargę spółki oddalił.

3.2. Sąd powołał brzmienie przepisów art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT i art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2006/112, a także przytoczył orzecznictwo TSUE mające zastosowanie w sprawie (wyrok z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04 Abbey National plc, Inscape Investment Fund przeciwko Commissioners of Customs & Excise). W wyroku tym TSUE wskazał, iż celem zwolnienia z opodatkowania transakcji związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi jest w szczególności ułatwienie małym inwestorom inwestowania w papiery wartościowe za pomocą przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania – zapewnienie neutralności podatkowej wspólnego systemu podatku VAT w kwestii wyboru między inwestowaniem bezpośrednim w papiery wartościowe a inwestowaniem za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania (pkt 62-64).

Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że TSUE wywiódł następnie, iż pojęcie "zarządzania funduszami powierniczymi" obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli – gdy oceniać je globalnie – tworzą one odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami. Świadczone usługi powinny zatem dotyczyć specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi. Samo świadczenie usług o charakterze materialnym czy też technicznym, takie jak udostępnienie systemu informatycznego, nie jest objęte zakresem art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI dyrektywy.

Na takie rozumienie usług zarządzania świadczonych przez osobę trzecią TSUE powołał się także w wyroku z 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11 GfBk Gesellschaft für Börsenkommunikation mbH przeciwko Finanzamt Bayreuth – pkt 20 i 28.

3.3. Zdaniem sądu, nie ulega wątpliwości, że usługi doradcze tworzące odrębną całość oraz dotyczące specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi objęte są przedmiotowym zwolnieniem. Podkreślenia również wymaga, że usługi zarządzania funduszem inwestycyjnym mogą być powierzone osobom trzecim i powierzenie takie samo w sobie nie ma wpływu na możliwość zastosowania zwolnienia – nie wyklucza tej możliwości.

Rzecz jednak w tym, że usługi opisane we wniosku o interpretację nie są tego typu usługami, a więc nie spełniają kryteriów powyżej wskazanych dla uznania ich za usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Usługi te, jak zasadnie wskazał Minister Finansów, stanowią jedynie jedno z narzędzi umożliwiających i wykorzystywanych do efektywnego świadczenia przez skarżącą usług na rzecz funduszy inwestycyjnych. Jest to typowa usługa odpłatnego nabywania informacji w określonym i pożądanym zakresie oraz praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym. Z istoty tej usługi wynika, że ma ona ogólny charakter, a nie zindywidualizowany, dotyczący specyficznej działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym. Otrzymywana przez skarżącą usługa może bowiem być przydatna nie tylko dla skarżącej, ale taką usługę mogą nabywać inne podmioty, którym informacje mieszczące się w opisanej usłudze mogą być przydatne, np. choćby prywatni inwestorzy, gracze giełdowi lub inne osoby. A zatem opisana usługa nie spełnia podstawowego kryterium wynikającego z przywołanego powyżej orzecznictwa TSUE, a mianowicie kryterium bycia specyficzną i istotną dla zarządzania tymi funduszami. Opisana usługa, jak słusznie zauważył Minister Finansów, nie zawiera elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego skarżącej. To odróżnia tę usługę od usług świadczonych przez spółkę GfBk, której dotyczył wyrok w sprawie GfBk, na którym skarżąca opiera swoje stanowisko.

Sąd podzielił pogląd Ministra Finansów o konieczności odróżnienia usług doradczych, które związane są z prowadzeniem funduszu jako takiego, tzn. służą określeniu polityki inwestycyjnej polegającej m.in. na kupnie i sprzedaży aktywów, od świadczonych na rzecz skarżącej usług o charakterze informacyjnym, ogólnego przeznaczenia, która może być nabywana przez dowolne osoby fizyczne lub prawne do różnych celów, a nie jedynie dla potrzeb zarządzania funduszami inwestycyjnymi.

Opisana we wniosku usługa z istoty swej nie stanowi usługi mieszczącej się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do niej zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 12 ustawy o VAT.

Biorąc powyższe pod uwagę, sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 4. Skarga kasacyjna

4.1. Powyższy wyrok został w całości zaskarżony skargą kasacyjną spółki, która zarzuciła mu:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 14b § 3 O.p. poprzez orzekanie w oparciu o twierdzenia nie znajdujące oparcia w opisie stanu faktycznego przedstawionym we wniosku;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że istotne dla możliwości zastosowania zwolnienia z VAT dla usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi jest zindywidualizowanie usługi oraz sposób kalkulacji wynagrodzenia za usługę.

4.2. Autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej interpretacji i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zgodnie z normami przepisanymi.

4.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5.1. Skarga kasacyjna spółki ma uzasadnione podstawy, przy czym uzasadnione są zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.

5.2. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że sprawa dotyczy indywidualnej interpretacji prawa podatkowego. Zgodnie z art. 14b § 1 O.p. postępowanie w sprawie o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie wszczynane jest na wniosek zainteresowanego, w jego indywidualnej sprawie. Stanowisko wnioskodawcy określone w art. 14b § 3 O. p. zawiera w istocie dokonaną przez niego własną subsumpcję przedstawionego stanu faktycznego, w ramach którego odbywa się postępowanie o wydanie interpretacji indywidualnej. W konsekwencji trafny jest pogląd wyrażony w literaturze, zgodnie z którym przedstawione stanowisko "konstytuują przepisy prawa, na podstawie których wnioskodawca kwalifikuje podatkowo znaczącą sytuację budzącą w nim wątpliwości co do uzasadnionego zakresu oraz sposobu zastosowania prawa podatkowego i w tym kontekście wymagającą zbadania w postępowaniu interpretacyjnym, by potwierdzić albo zweryfikować trafność kwalifikacji prawnej zaproponowanej przez stronę" (por. J. Brolik, Urzędowe interpretacje prawa podatkowego, Warszawa 2010, s. 76).

W dalszej kolejności należy mieć na uwadze, że stan faktyczny przedstawiony we wniosku tworzy przedmiotowy zakres sprawy o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, a przez to i zakres udzielonej interpretacji. W rezultacie organ interpretacyjny uprawniony jest jedynie do oceny możliwości i sposobu zastosowania prawa podatkowego w odniesieniu do konkretnego, przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego. Z kolei wniosek interpretacyjny stanowi w istocie rzeczy pytanie o zasadność możliwości subsumcji stanu faktycznego interpretacji pod wskazane w stanowisku wnioskodawcy przepisy prawa, które w razie potrzeby są objęte wykładnią wnioskodawcy, a następnie są analizowane przez podatkowy organ interpretacyjny. W konsekwencji przedstawione we wniosku: stan rzeczy oraz stanowisko własne wnioskodawcy konstytuują faktyczny i prawny obszar sprawy, w której wydana zostanie indywidualna pisemna interpretacja prawa podatkowego. Oznacza to, że zarówno organ wydający interpretację, jak i sąd administracyjny są związani podanym we wniosku stanem faktycznym. Nie mogą zatem przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę (vide uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 6/10).

5.3. Biorąc powyższe pod uwagę, podzielić należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 14b § 3 O.p. poprzez orzekanie w oparciu o twierdzenia nie znajdujące oparcia w opisie stanu faktycznego przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji.

Przypomnienia wymaga, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy usługa B., przedstawiona we wniosku spółki o wydanie o wydanie interpretacji, a polegająca na pozyskiwaniu, opracowywaniu i dostarczaniu aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych mających wpływ na światowe rynki kapitałowe, spełnia warunki umożliwiające uznanie jej za usługę zarządzania funduszami inwestycyjnymi. We wniosku o wydanie interpretacji wyraźnie zaznaczono, że w ramach usługi dostarczane są narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy. Podniesiono, że zakup usługi B. zapewnia skarżącej nie tylko informacje, analizy i rekomendacje niezbędne do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych, ale pozwala również na korzystanie ze wsparcia w zakresie tworzenia portfela inwestycyjnego zgodnego z polityką inwestycyjną danego funduszu oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka. Innymi słowy, usługa ta nie tylko dostarcza specjalistycznej wiedzy, ale wskazuje, w jaki sposób ją wykorzystać poprzez zastosowanie odpowiednich algorytmów.

W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę spółki na interpretację Ministra Finansów oddalił, usługa ta nie jest specyficzna i typowa dla działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym, kierowana jest do różnych podmiotów, ma ogólny i informacyjny charakter, nie zawiera elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego, ponadto pobierana jest za nią opłata stała (w przeciwieństwie do usługi świadczonej w stanie faktycznym wynikającym ze sprawy GfBk). Sąd I instancji powołał się na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 4 maja 2006 r., C-169/04, Abbey National plc, Inscape Investment Fund przeciwko Commissioners of Customs & Excise oraz z dnia 7 marca 2013 r., C-275/11 GfBk Gesellschaft für Börsenkommunikation mbH przeciwko Finanzamt Bayreuth.

Jak już wskazano, ani organ wydający interpretację, ani sąd administracyjny ją kontrolujący, nie są uprawnieni do przyjmowania własnych ustaleń faktycznych, innych niż te przedstawione przez wnioskodawcę. W tym zatem kontekście za naruszenie wymienionych przez skarżącego kasacyjnie przepisów postępowania należy uznać orzekanie przez WSA w Warszawie w oparciu o twierdzenia niemające oparcia w przedstawionym przez spółkę opisie stanu faktycznego.

5.3.1. I tak, WSA stwierdził (s. 12), że otrzymywana przez spółkę usługa ma ogólny charakter, bowiem może być otrzymywana przez różne podmioty, w tym prywatnych inwestorów czy graczy giełdowych, w związku z czym nie spełnia kryterium bycia specyficzną i istotną dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi. W tym właśnie miejscu sąd kasacyjny zauważa, że takiego twierdzenia nie można wywieść z przedstawionego przez spółkę zaistniałego stanu faktycznego (k. 11 akt administracyjnych), gdzie podano, że "B. jest profesjonalną agencją informacyjną zajmującą się dostarczaniem informacji, danych i analiz dotyczących światowych rynków kapitałowych, a także dostawcą profesjonalnych narzędzi, wykorzystywanych przez podmioty zarządzające aktywami finansowymi na wszystkich etapach procesu inwestycyjnego". Uznać zatem należy, że stanowisko sądu I instancji wykracza poza dopuszczalną interpretację prawa, albowiem dokonuje się w zaskarżonym orzeczeniu uzupełnienia i zawężania opisu stanu faktycznego, co w rezultacie prowadzi do niewłaściwych wniosków.

Tymczasem etap subsumpcji, czyli etap prawnej kwalifikacji faktów wiąże się z wyznaczeniem granic władzy interpretującego, określanej przez jego ocenę faktów. Zagadnienie to wynika oczywiście z nieprecyzyjnego określania pojęć dotyczących faktów sprawy (faktów wyróżnionych oceniająco), a w związku z tym zaistnienie pewnej swobody w momencie dokonywania ich kwalifikacji prawnej. Warunki poprawnej subsumpcji normy prawnej są spełnione dopiero wtedy, kiedy zakreślone w opisie stanu faktycznego zawartego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego fakty zostaną ocenione w sposób całościowy oraz adekwatny i interpretator nie będzie ich ani zawężać, ani rozbudowywać, tak jak uczynił to Wojewódzki Sąd administracyjny. Mamy tu do czynienia z tzw. "oceniającą subsumpcją" dotyczącą niedookreślonego zwrotu "zarządzanie funduszami inwestycyjnymi" oraz tego, co należy uznać za specyficzną i istotną dla tego zarządzania usługę.

Podzielić przy tym należy stanowisko kasatora, z którego wynika, że przedstawiona w opisanym stanie faktycznym usługa obejmuje taki rodzaj narzędzi, które wykraczają poza potrzeby indywidualnego inwestora lub które mogą być wykorzystywane wyłącznie w specyficznej działalności funduszem inwestycyjnym (m.in. narzędzia umożliwiające bieżące monitorowanie ryzyka pozycji dla danego portfela w sposób dostosowany do charakterystyki funduszu i potrzeb zarządzającego, w tym możliwość prezentacji portfela w różnych przekrojach, np. według klasy aktywów czy typu instrumentów i możliwość tworzenia własnych wskaźników przy pomocy wbudowanych algorytmów; platforma służąca wprowadzaniu zleceń, ich modyfikacji i alokacji dokonanych transakcji na poszczególne fundusze; narzędzie służące monitorowaniu składu portfela inwestycyjnego oraz sugerujące jego skład zgodnie z polityką inwestycyjną danego funduszu, i inne). Przydatność takich narzędzi w procesie zarządzania funduszami inwestycyjnymi wynika z zasadniczej odmienności procesu zarządzania funduszami inwestycyjnymi od indywidualnego inwestowania (zarówno co do skali, jak i modelu inwestowania).

5.3.2. Dalej, według sądu I instancji analizowana usługa ma charakter ogólny i informacyjny (s. 13 uzasadnienia wyroku), ponadto nie ma tu elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego (s. 12). Taka interpretacja jest znowu, w opinii NSA, zbyt daleko idąca i nie wynika z przedłożonego wniosku o wydanie interpretacji, w którym wskazano, że "B." jest usługą doradczą i informacyjną" (k. 11). Podkreślenia wymaga, że zarządzający funduszem, po przetworzeniu informacji, analiz, danych i rekomendacji przekazanych przez "B.", podejmuje konkretną decyzję inwestycyjną. Z istoty usługi o charakterze doradczym wynika, że ma ona zapewnić wsparcie ośrodkowi decyzyjnemu (tu: zarządzającemu), a nie go zastępować.

Również to, że usługa nie wpływa bezpośrednio na prawną i ekonomiczną sytuację nabywającego (odpowiedzialność za ostateczną decyzję inwestycyjną ponosi zarządzający), nie czyni zasadnym oddalenia skargi. Kwestię tę analizował Rzecznik Generalny w sprawie C-275/11 GfBk, badając zarzut podniesiony przez Republikę Federalną Niemiec i Komisję, iż decyzje rodzące skutki prawne podejmowała spółka zarządzająca, a nie GfBk, co potwierdzałoby brak "zarządzania" jako usługi specyficznej i wyodrębnionej dla celów art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy. Rzecznik Generalny zarzutu tego nie uwzględnił, uznając, że można przyjąć, że został on w dorozumiany sposób odrzucony także w wyroku w sprawie Abbey National, gdzie celnie wskazano, że "[g]dyby zwolnienie ograniczone było do czynności mających wpływ na skład portfela, to zwolniona od podatku byłaby jedynie szczątkowa część czynności funduszu powierniczego". W ww. sprawie wszystkie sporne usługi stanowiła zwykła i właściwa dla administrowania spółką zarządzającą działalność, lecz nie było żadnych przeszkód, by uznać je za "zarządzanie" specyficzne i wyodrębnione w rozumieniu wielokrotnie przywoływanego art. 13. Pogląd ten jest spójny ze stanowiskiem, że nie jest konieczne dokonanie zmiany sytuacji prawnej lub finansowej, a jedynie zlecenie na zewnątrz, w istotnym zakresie, działalności polegającej na "zarządzaniu".

5.4. NSA miałby podstawy, aby wyrok WSA w Warszawie uchylić już ze względu na wyżej omówione naruszenia. Niemniej jednak w sprawie doszło również do naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię.

Zgodnie z brzmieniem art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy o VAT zwalania się od podatku usługi zarządzania m.in. funduszami inwestycyjnymi. Jak słusznie wskazał WSA, pojęcie "zarządzanie" użyte w ww. przepisie należy interpretować zgodnie z jego unijnym znaczeniem wypracowanym przez orzecznictwo TSUE. W świetle bowiem orzecznictwa TSUE pojęcie "zarządzania" specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, użyte w art. 135 ust. 1 lit. g) dyrektywy 112, stanowi autonomiczne pojęcie prawa unijnego, a zatem jego treść nie może być zmieniana przepisami prawa krajowego poszczególnych państw członkowskich. TSUE stwierdził to wprost w wyroku z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04 Abbey National plc. (pkt 43).

W omawianym orzeczeniu Trybunał stwierdził też (a stanowisko to przytoczył sąd pierwszoinstancyjny), że pojęcie "zarządzania funduszami powierniczymi" obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli - gdy oceniać je globalnie - tworzą one odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami, przy czym WSA uzależnia spełnienie powyższych przesłanek m.in. od zindywidualizowania usługi oraz sposobu kalkulacji wynagrodzenia za usługę, dokonując tym samym niedopuszczalnego – w ocenie NSA – zawężenia rozumienia owego zarządzania.

Należy podzielić w tej kwestii wątpliwości kasatora, który wskazuje, że takie podejście sądu nie znajduje potwierdzenia w orzecznictwie Trybunału dotyczącym usługi zarządzania. Kryteria, jakie powołane zostały w wyrokach C-169/04 i C-275/11 to tworzenie przez świadczone usługi odrębnej całości, która wypełnia specyficzne i istotne funkcje usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi, a więc to, czy doradztwo inwestycyjne świadczone przez osobę trzecią jest nierozerwalnie związane z działalnością właściwą dla TFI, tak że skutkiem jest spełnianie szczególnych i istotnych funkcji zarządzania funduszem inwestycyjnym (pkt 23 wyroku w sprawie GfBk). W opinii NSA kryteria te są spełnione na gruncie rozpatrywanej sprawy. Za bez znaczenia należy uznać to, czy osoba trzecia wykonuje analogiczne czynności dla innych zarządzających, jak również stopień zindywidualizowania usługi. Bez wątpienia bowiem opisane we wniosku gromadzenie i analiza danych inwestycyjnych oraz przygotowywanie prognoz dotyczących gospodarek światowych, jak i poszczególnych sektorów i spółek notowanych na giełdach, przekazanie rekomendacji niezbędnych do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych należą do działalności nierozerwalnie związanej z zarządzaniem funduszami inwestycyjnymi, specyficznej i istotnej dla tej działalności. Należy wręcz stwierdzić, że brak wiedzy w tym zakresie, a więc brak analiz i rekomendacji otrzymanych w wyniku wykonania przedmiotowej usługi ograniczyłoby lub uniemożliwiłoby należyte zarządzanie funduszami inwestycyjnymi. Za anachronizm należy uznać przekonanie, że wiedzę taką możemy uzyskać przecież z innych źródeł (gazet, własnych analiz sytuacji w kraju i na świecie, albowiem chodzi tutaj tylko o gromadzenie informacji), ponieważ dane i algorytmy zakupione w ramach spornej usługi opierają się na wyspecjalizowanym dostępie do wiedzy i pogłębionej analizie funkcjonowania rynku, zwłaszcza w jego prognostycznym aspekcie.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd opowiedział się też za stanowiskiem, zgodnie z którym okolicznością istotną dla kwalifikacji usługi jako specyficznej i istotnej dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi, był sposób kalkulacji wygrodzenia (s. 13 uzasadnienia). Sąd podał w wątpliwość okoliczność, że wynagrodzenie w rozpoznawanej sprawie stanowiło z góry ustalone opłaty za świadczoną usługę, zamiast być związane z wynikiem finansowym (jak to miało miejsce w sprawie GfBk).

NSA podziela w tym zakresie stanowisko kasatora, który nie zauważa istnego związku pomiędzy charakterem usługi (specyficznością/istotnością) a kalkulacją wynagrodzenia. Niewątpliwie wszak charakter usługi powinien być oceniany z perspektywy świadczenia usługodawcy oraz zaspokojonych potrzeb usługobiorcy, a nie świadczenia wzajemnego usługobiorcy.

W wyroku w sprawie GfBk TSUE zaznaczył też, że zasada neutralności podatkowej nie stoi na przeszkodzie włączeniu usług doradczych i informacyjnych do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy, ze względu na to, że usługi doradcze świadczone osobom fizycznym lub prawnym inwestującym bezpośrednio pieniądze w papiery wartościowe są objęte podatkiem VAT (pkt 29). W pkt 30 wyroku TSUE przypomniał, że inwestorzy inwestujący swoje środki bezpośrednio w papiery wartościowe nie są objęci podatkiem VAT, a celem zwolnienia transakcji związanych z zarządzaniem specjalnymi funduszami inwestycyjnymi ustanowionego w art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy jest ułatwienie drobnym inwestorom inwestowania w papiery wartościowe za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, bez ponoszenia kosztów podatku VAT, w celu zapewnienia neutralności podatkowej wspólnego systemu podatku VAT w kwestii wyboru między bezpośrednim inwestowaniem w papiery wartościowe a inwestowaniem w nie za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania (zob. ww. wyrok w sprawie Abbey National, pkt 62; a także wyrok z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie C-363/05 JP Morgan Fleming Claverhouse Investment Trust i The Association of Investment Trust Companies). Dalej (pkt 31) Trybunał zwrócił uwagę, że objęcie podatkiem VAT usług doradztwa inwestycyjnego świadczonych przez osobę trzecią skutkowałoby uprzywilejowaniem TFI mających własnych doradców inwestycyjnych, ze szkodą dla TFI, które zdecydowałyby się korzystać z usług osób trzecich. Tymczasem z zasady neutralności podatkowej wynika, że podmioty gospodarcze powinny mieć możliwość wyboru modelu organizacyjnego, który z czysto gospodarczego punktu widzenia jest dla nich najbardziej odpowiedni, nie narażając się na to, że dokonywane przez nie czynności nie będą objęte zwolnieniem z opodatkowania przewidzianym w art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy (wyrok w sprawie Abbey National, pkt 68).

Podsumowując, w opinii NSA usługa świadczona przez "B." zawierająca elementy informacyjne, doradcze i analityczne, a także narzędzia (a więc mówiąc inaczej konieczne algorytmy) pozwalające wykorzystać te elementy do realizacji bieżącej polityki inwestycyjnej danego funduszu, jest usługą istotną i specyficzną dla usługi zarządzenia, odpowiadając w pełni usłudze doradczo-informacyjnej przedstawionej w sprawie C-275/11 GfBk. Analiza dostarczanych w ramach usługi informacji oraz profesjonalnych narzędzi wykorzystywanych w zarządzaniu aktywami finansowymi nie pozwala przyjąć, że są to jedynie czynności o charakterze "technicznym", które de facto stanowią jedynie kompleksową usługę odpłatnego nabywania informacji w określonym zakresie, jak to wynika z interpretacji Ministra Finansów. Nie można się zgodzić z traktowaniem tych czynności jako wyłącznie technicznych, ponieważ wykorzystanie określonych informacji poprzedziła wcześniejsza analiza niezbędnych danych, ich skatalogowanie i wykorzystanie w konkretnym celu, związanym z odpowiednim inwestowaniem, co wiąże się z oferowanymi w ramach usługi B. analizą i rekomendacją niezbędnymi do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych. Innymi słowy, jest to wiedza ukierunkowana i kreatywna, a nie odtwórcza czy przypadkowa, co mogłoby sugerować użycie pojęcia "czynność techniczna".

Za Rzecznikiem Generalnym można przytoczyć fragment jego opinii w sprawie GfBk, gdzie w punkcie 34 stwierdzono: Jeżeli (...) Trybunał Sprawiedliwości doszedł do wniosku, iż usługi w zakresie administrowania i rachunkowości mają, dla celów zwolnienia zawartego w przywołanym art. 13, charakter specyficzny, takiej samej odpowiedzi należy udzielić w odniesieniu do usługi ściśle związanej z zasadniczą działalnością funduszu, jaką jest przetwarzanie informacji w celu dokonywania inwestycji w papiery wartościowe. Jeżeli usługi z zakresu administrowania, takie jak prowadzenie rachunkowości, obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu albo wycena aktywów, stanowią usługi specyficzne i wyodrębnione, uważam, że wspomniana ocena odnosi się tym bardziej do usługi jeszcze bardziej specyficznej, jaką jest usługa doradczo-informacyjna dotycząca zarządzania funduszem oraz kupna lub sprzedaży aktywów".

Wreszcie należy podzielić obawy wyrażone przez skarżącego kasacyjnie, że brak zwolnienia z VAT analizowanej usługi może doprowadzić do nieuprawnionego zróżnicowania sytuacji podatkowej zarządzających polskim funduszem i zarządzających funduszami w innych krajach członkowskich Unii Europejskiej, wyłącznie z powodu przyjęcia nieco odmiennego modelu biznesowego. Tytułem przykładu wskazano tu Luksemburg, Holandię i Belgię, gdzie - ze względu na orzecznictwo TSUE - usługi o charakterze doradczym i informacyjnym są zwolnione z VAT.

5.5. W tym stanie rzeczy, uznawszy, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji, a na podstawie tego przepisu w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów. O kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed sądem I instancji, orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 P.p.s.a.


ZDANIE ODRĘBNE

Zdanie odrębne sędziego Krzysztofa Wujka

Nie podzielam zarzutów skargi kasacyjnej, które stały się podstawą uchylenia przez NSA wyroku WSA w Warszawie z 4 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 624/15.

Uważam, że Sąd I instancji nie dopuścił się ani naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, ani przepisów prawa materialnego, czyli art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy o VAT.

Zaczynając od kwestii procesowych. Oczywiście zasadne są twierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA o tym, że organ udzielający interpretacji uprawniony jest do oceny możliwości zastosowania przepisów prawa podatkowego wyłącznie w odniesieniu do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku. Nie może przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od przedstawionych przez wnioskodawcę. Opis stanu faktycznego przyjęty przez Sąd do oceny zgodności z prawem interpretacji Ministra Finansów jest jednak tożsamy z opisem przedstawionym przez Spółkę we wniosku o interpretację. Wynika to z początkowej części uzasadnienia wyroku WSA, w której opisany został stan faktyczny przyjęty przez organ do wydania interpretacji, opisany dokładnie tak, jak zrobiła to Spółka.

Do tak przedstawionego stanu faktycznego Sąd odniósł możliwość zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy o VAT, dokonując uprzednio jego wykładni. Nie jest wykroczeniem poza stan faktyczny wniosku stwierdzenie, że "...otrzymywana przez spółkę usługa ma charakter ogólny, bowiem może być otrzymywana przez różne podmioty, w tym prywatnych inwestorów czy graczy giełdowych, w związku z czym nie spełnia kryterium bycia specyficzną i istotną dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi" (pkt 5.3.1 uzasadnienia wyroku NSA). Jest to ocena stanu faktycznego, a nie wprowadzenie nowych faktów. Przedstawienie faktów polegało na wskazaniu: kto od kogo kupuje usługę i jakie świadczenia ją stanowią. Stwierdzenie natomiast, czy ma ona charakter ogólny, czy specyficzny i istotny dla usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi jest oceną stanu faktycznego pod kątem możliwości zastosowania przepisu prawa materialnego. Nie należy przypisywać zasadniczego znaczenia stwierdzeniu, że B. F. L.P. jest profesjonalną agencją informacyjną zajmującą się dostarczaniem informacji, danych i analiz wykorzystywanych przez podmioty zarządzające aktywami finansowymi. Nawet przyjęcie, że to tego typu podmioty są adresatem usług tej firmy, nie przekreśla stwierdzenia, że usługi te mogą być przydatne innym podmiotom i przez nie wykorzystane. Chodzi tu o ocenę usług z uwagi na ich treść i rodzaj, a nie przez to do kogo są adresowane. Sąd zaakcentował przy tym, a wcześniej zrobił to organ, że rodzaj informacji dostarczanych w realizacji usługi może być przydatny dla różnych odbiorców, niekoniecznie zarządzających funduszami, do czego trzeba będzie jeszcze wrócić.

Podobnie rzecz ma się ze stwierdzeniem, że usługa ma charakter ogólny i informacyjny, że nie ma w niej elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego (pkt 5.3.2. uzasadnienia wyroku NSA). I w tym przypadku mamy do czynienia z oceną faktów, a nie ich dodawaniem ponad stan wskazany we wniosku. Do takiej oceny organ interpretacyjny jest uprawniony, a w zasadzie na tym jego rola polega. Wiążący dla organu interpretacyjnego jest stan faktyczny przedstawiony we wniosku, a nie jego ocena. W przeciwnym razie zawsze wtedy, gdy wnioskodawca przedstawi stan faktyczny z użyciem określeń zaczerpniętych z przepisu prawa materialnego, mającego zastosowanie w sprawie, organowi nie pozostanie nic innego, jak udzielenie odpowiedzi pozytywnej.

Przechodząc do kwestii naruszenia prawa materialnego. Wykładnia art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy o VAT przyjęta przez Sąd I instancji jest tożsama z wykładnią zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku NSA, do którego składam zdanie odrębne. Jest w niej kilka założeń podstawowych, co do których panuje zgoda. Mianowicie, pojęcie "zarządzania" funduszami inwestycyjnymi jest autonomicznym pojęciem prawa unijnego, co zostało stwierdzone w wyroku TSUE z 4 maja 2006 r., sygn. akt C-169/04, sprawa [...] (pkt 38). Wobec tego na gruncie prawa krajowego pojęcie to musi być interpretowane zgodnie z jego znaczeniem nadanym przez TSUE. W wyroku tym, jednakowo powołanym przez Sąd I instancji i przez NSA, Trybunał stwierdził, że pojęcie zarządzania funduszami powierniczymi obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone przez podmiot zarządzający będący osoba trzecią, jeżeli – gdy oceniać je globalnie – są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami.

Usługi, których sprawa dotyczy nie polegają ani na administracyjnym zarządzaniu funduszami, ani na prowadzeniu rachunkowości funduszu. Pod tym pojęciem należy rozumieć usługi typu: obliczanie kwoty dochodów i ceny jednostek uczestnictwa lub udziałów funduszu, wycena aktywów, rachunkowość, przygotowanie deklaracji w celu podziału dochodów, dostarczanie informacji i dokumentacji na temat rachunków okresowych i deklaracji podatkowych, statystyk i podatku VAT, opracowanie prognoz przychodów (pkt 27 uzasadnienia wyroku w sprawie C-275/11 [...]).Usługi nabywane przez Spółkę nie zbliżają się rodzajowo do takich czynności, jakie wskazał TSUE w tym wyroku.

Pozostaje zatem ocenić, czy usługi te mogą być uznane za usługi doradztwa inwestycyjnego, bo tego rodzaju usługi, świadczone przez osobę trzecią na rzecz spółki zarządzającej funduszem inwestycyjnym, zostały uznane przez TSUE za mieszczące się w zakresie pojęcia "zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi", co wynika wprost z tezy wyroku z 7 marca 2013 r., sygn. akt C-275/11, sprawa [...]. Nie zmienia to jednak faktu, że również muszą spełniać warunek bycia specyficznymi i istotnymi dla zarządzania tymi funduszami. Trzeba jednak zwrócić uwagę na stan faktyczny tej sprawy, bo z niego wynika, jakiego rodzaju usługi zostały uznane za usługi doradztwa inwestycyjnego. Otóż w sprawie tej firma określona w skrócie jako G. zawarła z TFI umowę, w której zobowiązała się doradzać w zakresie zarządzania majątkiem funduszu, prowadząc ciągły monitoring funduszu i udzielać zleceń odnośnie kupna lub sprzedaży aktywów. Zlecenia te były realizowane przez TFI. Wynagrodzenie G. ustalone zostało jako procent średniej wartości funduszu inwestycyjnego. Na tle tego stan faktycznego TSUE uznał, że usługi polegające na udzielaniu zleceń w sprawie kupna i sprzedaży aktywów są nierozerwalnie związane z działalnością TFI, polegającą na zbiorowym inwestowaniu w papiery wartościowe. Jej skutkiem jest spełnianie szczególnych i istotnych funkcji zarządzania funduszem. Usługi nabywane przez Spółkę, opisane przez nią we wniosku o interpretację, funkcji tych nie spełniają. Polegają na dostarczaniu ogólnych informacji i narzędzi do ich wykorzystania. Usługi te polegają na pozyskiwaniu, opracowywaniu i udostępnianiu Spółce aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych mających znaczenie dla rynków kapitałowych (usługa B. P.). Szczegółowo informacje te dotyczą: rynku towarów (ropa, węgiel, produkty rolne itp.), instrumentów pochodnych (instrumentów opartych o stopy procentowe, kursy walut, obligacji zamiennych itp.), instrumentów o stałej stopie zwrotu (np. obligacji), rynku walut, cen towarów, akcji, instrumentów finansowych w czasie rzeczywistym, analiz zmienności ceny rynkowej, analiz statystycznych i porównawczych, danych właścicielskich spółek, prognoz i rekomendacji dla poszczególnych spółek. Towarzyszące temu narzędzia i platformy, które służą Spółce do przetwarzania informacji, mogących mieć wpływ na podejmowane przez nią decyzje, to dostarczanie systemu i narzędzi informatycznych, które mają charakter usługi informatycznej i technicznej, a te nie wchodzą w skład pojęcia "zarządzania funduszami" (pkt 71 wyroku TSUE w sprawie C-169/04 [...]).

Ocena, czy usługi świadczone przez B.F. L.P. są specyficzne i istotne dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi stanowi sedno sporu w niniejszej sprawie. Podzielam w tym zakresie stanowisko organu interpretacyjnego, zaakceptowane przez Sąd I instancji, w myśl którego usługi te nie spełniają tych kryteriów. Podkreślenia wymaga, że wniosek taki Sąd wyprowadził w zasadniczej mierze z oceny charakteru usług, których sprawa dotyczy i uznał, że jest to usługa kompleksowego nabywania informacji, które służą Spółce do prowadzenia działalności, ale nie jest to usługa zarządzania funduszami, jako że nie jest to usługa specyficzna i istotna dla zarządzania funduszami. Stanowisko to podzielam. Nabywane przez Spółkę informacje mają charakter ogólny w tym sensie, że dostarczają wiedzę o charakterze ekonomicznym, politycznym i finansowym bez odniesienia jej do konkretnej i zasadniczej formy działalności funduszu, czyli konkretnego procesu inwestycyjnego. Usługa "zarządzania" funduszem inwestycyjnym, aby była owym zarządzaniem, musi mieć w sobie element uczestnictwa w działalności funduszu, jak choćby poprzez element doradczy, ale w tym przypadku wykonawca usługi nie doradza, a dostarcza pakiet wiedzy ogólnej, który, co należy przyznać, jest potrzebny dla prowadzenia działalności, ale nie stanowi o tym, że usługa spełnia szczególne i istotne funkcje z zakresu zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Wykonawca usługi nie określa polityki inwestycyjnej Spółki, nie wskazuje celów co do kupna i sprzedaży aktywów, a dostarcza informacje, które mogą pomóc w podejmowaniu takich decyzji.

Zgadzam się również ze stwierdzeniem, że informacje te nie mogą być uznane za specyficzne dla zarządzania funduszami inwestycyjnymi, możliwość ich wykorzystania w inny sposób niż w działalności funduszu inwestycyjnego jest oczywista, dla przykładu w każdego rodzaju działalności gospodarczej, inwestycyjnej, naukowej, publicystycznej.

Nieuzasadnione jest stawianie Sądowi zarzutu, jakoby uzależniał uznanie usług za usługi zarządzania funduszami od ich zindywidualizowania oraz sposobu kalkulacji wynagrodzenia. Pisząc o zindywidualizowaniu usługi Sąd miał na myśli to, że "...ma ona charakter ogólny, a nie zindywidualizowany, dotyczący specyficznej działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym". Zatem pod pojęciem zindywidualizowania Sąd rozumie to, by usługa dotyczyła specyficznej działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym, co, idąc za TSUE, oznacza, że ma spełniać szczególne i istotne funkcje zarządzania funduszem inwestycyjnym (pkt 70-72 wyroku w sprawie [...], oraz pkt 21 uzasadnienia w sprawie [...]).

Pisząc z kolei o kalkulacji wynagrodzenia Sąd zwrócił uwagę, że wynagrodzenie to nie wskazuje na to, by było należne i obliczane w zależności od czynności związanych z prowadzeniem funduszu rozumianym jako określanie polityki inwestycyjnej, kupna i sprzedaży aktywów. Spółka płaci za subskrypcję usługi B. P. uzależnioną od liczby osób uprawnionych do dostępu, za narzędzia niezbędne do prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej, co jest uzależnione od okresu subskrypcji, za dostęp do sieci, którą przekazywana jest usługa i za dostęp do danych z poszczególnych rynków giełdowych, co również jest uzależnione od okresu subskrypcji. Spółka płaci zatem za dostęp do informacji, które mogą być przydatne w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi oraz za możliwość korzystania z systemu informatycznego w celu ich przetwarzania. Nie korzysta z doradztwa inwestycyjnego w takim pojęciu, jakie wynika z powołanych tu wyroków TSUE. Odwołanie się do kalkulacji wynagrodzenia służyło Sądowi jako argument dodatkowy, pomagający w sposób pośredni zinterpretować usługi świadczone na rzez Spółki.

Pozostaje jeszcze zwrócić uwagę na jeszcze jeden element, który wynika z pkt 60 wyroku TSUE w sprawie [...] i jest uznaną zasadą wykładni przepisów ustanawiających wyjątki od zasady powszechności opodatkowania, czyli konieczności dokonywania jej w sposób ścisły. Wymogowi temu stanowisko Sądu I instancji czyni zadość.

Z powyższych względów uważam, że zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej oraz przepisów prawa materialnego, czyli art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a) ustawy o VAT są nieuzasadnione i dlatego skarga kasacyjna powinna być oddalona.