Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 578/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Barbara Ciołek, Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant starszy specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2019 r. - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: ZUS, Zakład) uchylił w całości decyzję ZUS Oddział w W. z [...] września 2016 r., odmawiającą P. J. (dalej: strona, skarżący) umorzenia odsetek za zwłokę zaewidencjonowanych na koncie rozliczeniowym spółki cywilnej "A" i na podstawie:

- art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm. - dalej: u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej: rozporządzenie);

1. odmówił umorzenia - liczonych na dzień 22 czerwca 2016 r. - odsetek od należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek

w łącznej kwocie 16.983 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 3/2009 do 2/2010 w łącznej kwocie 4.734 zł, naliczonych od składek w łącznej kwocie 6.237,97 zł;

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 4/2004 do 12/2004, od 2/2005 do 8/2005, od 11/2005 do 12/2008 i od 3/2009 do 2/2010 w łącznej kwocie 12.249 zł, naliczonych od składek w łącznej kwocie 12.245,50 zł;

2. umorzył postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek w części dotyczącej zaległości na:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od 5/2001 do 11/2001 oraz od 3/2002 do 7/2003;

b) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 3/2003 do 11/2003 oraz od 2/2004 do 3/2004. Jako podstawę prawną decyzji podał art. 138 § 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: K.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Z akt sprawy wynika, że strona zwróciła się do ZUS z wnioskiem o umorzenie odsetek za zwłokę, do których uregulowania jest zobowiązana jako wspólnik w/w spółki. Decyzją z [...] września 2016 r., odmówiono stronie umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 35.596 zł. Stwierdzono, że w sytuacji strony nie zaistniały przesłanki pozwalające na umorzenie należności, wynikające z u.s.u.s., jak i z rozporządzenia. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona podkreśliła, że - w kontekście osiąganych przez nią niskich dochodów - zachodzi przesłanka zagrożenia zaspokajania jej niezbędnych potrzeb życiowych. Do wniosku strona załączyła pismo ZUS z 19 sierpnia 2015 r., zawierające zestawienie należności niepodlegających abolicji, wyciąg

z rachunku bankowego spółki cywilnej, wyciąg z jej osobistego rachunku bankowego, zeznania podatkowe za lata 2013-2015 oraz przelewy ZUS. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, ZUS Oddział w W. (decyzją z [...] grudnia 2016 r.) utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2016 r. Od decyzji ZUS strona złożyła skargę. Wyrokiem z 5 lipca 2017 r. (III SA/Wr 202/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej także: WSA) uchylił zaskarżoną decyzję. Decyzją z [...] grudnia 2017 r., ZUS Oddział w W. po raz drugi utrzymał

w mocy decyzję z [...] września 2016 r. Skarżący zaskarżył w/w decyzję do WSA, który - wyrokiem z 16 maja 2018 r. (III SA/Wr 89/18) - uchylił tę decyzję. WSA uznał, że: ZUS nie zastosował się do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 5 lipca 2017 r.; samo podanie kwoty nieopłaconych składek nie świadczy o istnieniu zaległości, których odsetki są konsekwencją; nadal występują wątpliwości co do przedmiotu postępowania, tj. wysokości odsetek objętych wnioskiem o umorzenie; nie przedstawiono sposobu wyliczenia zaległości, ich okresu i kwot; nie bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącego kwestia dotycząca abolicji zaległości, czyli należności wymienionych w piśmie ZUS z 19 sierpnia 2015 r.; brak jest ustaleń,

w jakiej wysokości zaległości składkowe i odsetkowe zostały umorzone, a w jakiej zapłacone; nie można ustalić rzeczywistej kwoty zaległych odsetek, których umorzenia domagał się skarżący; zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, czy podana przez ZUS kwota zaległych odsetek (35.596 zł), wyliczona na dzień 22 czerwca 2016 r., uwzględnia umorzone odsetki w ramach abolicji, jak i - dokonane na poczet spłaty zaległości - wpłaty wspólników. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że

w sprawie naruszono art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. przez niewyjaśnienie kwestii istnienia wysokości odsetek, tj. przedmiotu sprawy. Przedwczesna jest wobec tego - w opinii Sądu - ocena, czy w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy dotyczące umorzenia zaległości. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Sąd nakazał uwzględnić w/w wskazania i ustalić wysokość zaległości odsetkowych ciążących na skarżącym, jako osobie trzeciej, na którą przeniesiono odpowiedzialność za zadłużenie spółki. Odnośnie przedawnienia, Sąd uznał, że kwestia ta pozostaje poza przedmiotem tej sprawy. Dostrzegł, że skarżący zgodził się z organem, iż zaległości nie uległy przedawnieniu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, skarżoną obecnie decyzją, ZUS Oddział

w B. orzekł w sposób podany na wstępie, tj. częściowo odmówił umorzenia odsetek a w części umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek. Umorzenie postępowania było wynikiem braku przeniesienia na skarżącego, jako osobę trzecią, odpowiedzialności za nieopłacone przez spółkę zaległości z tytułu składek, których odsetki były konsekwencją, jak i przedawnienia części z nich. ZUS uznał, że w/w należności nie powinny być objęte przedmiotem postępowania w sprawie umorzenia odsetek od zaległości. Dalej, organ powołał decyzje przenoszące na skarżącego odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek spółki cywilnej. Wykazał, że - z uwagi na niespełnienie warunków (nie uregulowanie wszystkich wymaganych należności) - została wydana decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przepisów określonych w ustawie abolicyjnej. Poinformował, że konto spółki zostało rozliczone z uwzględnieniem wpłat dokonanych w ramach układu ratalnego,

o który zwrócono się wnioskiem z 29 kwietnia 2010 r. (zawartego 17 sierpnia 2010 r.) oraz z uwzględnieniem wpłat dokonanych 21 i 22 czerwca 2016 r. Odnośnie wielokrotnie wyrażanych przez skarżącego wątpliwości co do prawidłowości podanej kwoty zaległości niepodlegającej umorzeniu na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej, wykazanej m.in. w piśmie z 19 sierpnia 2015 r., Zakład wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności na podstawie przepisów u.s.u.s. ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przepisach art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Wszelkie rozbieżności odnośnie posiadanych przez skarżącego dokumentów finansowych (potwierdzeń zapłat i przelewów bankowych na poczet zaległości ZUS) skarżący miał natomiast możliwość wyjaśniać w trakcie prowadzonego postępowania odnośnie złożonego 19 stycznia 2015 r. wniosku o abolicję. Następnie ZUS szczegółowo wyliczył wymagane należności, które nie podlegały abolicji wraz z odsetkami na dzień 22 czerwca 2016 r. (str. 8-10 skarżonej decyzji). Po ustaleniu ciążących na skarżącym należności objętych sprawą o umorzenie, Zakład wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 (z zastrzeżeniem art. 30) u.s.u.s., należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Podał, że przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Ocenił, że w przypadku skarżącego nie zaistniała żadna

z przesłanek całkowitej nieściągalności. Podobnie, jak jakakolwiek z przesłanek przewidzianych w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, które - w uzasadnionych przypadkach - pozwalają umarzać należności składkowe pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie. Wobec powyższego, ZUS odmówił skarżącemu umorzenia odsetek od należności z tytułu składek. W skardze, skarżący stwierdził, że zgadza się z argumentami Zakładu

w zakresie odmowy umorzenia odsetek. Wątpliwości skarżącego budzi natomiast to, dlaczego należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenie zdrowotne obejmują okres 15-to letni, podczas gdy należności z tytułu odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne okres 10-cio letni. Druga wątpliwość skarżącego dotyczyła pochodzenia kwot

z pozycji 1-18, ujętych w piśmie ZUS z 19 sierpnia 2015 r., potraktowanych jako zaległości, gdy tymczasem w okresie obejmującym w/w pozycje opłacał on składki prowadząc jednoosobowo działalność gospodarczą. Skarżący wnioskował o zaliczenie kwot z tych pozycji (5.958,28 zł), błędnie uznanych za zaległości, na poczet jego faktycznych zobowiązań odsetkowych wynikających ze skarżonej decyzji. Odpowiadając na skargę, ZUS wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje

w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że art. 133 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. Co więcej, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych

w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (stosownie do art. 135 u.p.p.s.a.). W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania - wyrażonego w tej decyzji - stanowiska ZUS. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja ZUS Oddział w B. uchylająca w całości decyzję ZUS Oddział w W. z [...] września 2016 r., odmawiającą skarżącemu umorzenia odsetek za zwłokę zaewidencjonowanych na koncie rozliczeniowym spółki cywilnej i: 1) odmawiająca umorzenia - liczonych na dzień [...] czerwca 2016 r. - odsetek od należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 16.983 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 3/2009 do 2/2010 w łącznej kwocie 4.734 zł, naliczonych od składek w łącznej kwocie 6.237,97 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 4/2004 do 12/2004, od 2/2005 do 8/2005, od 11/2005 do 12/2008 i od 3/2009 do 2/2010 w łącznej kwocie 12.249 zł, naliczonych od składek w łącznej kwocie 12.245,50 zł; 2. umarzająca postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek w części dotyczącej zaległości na: a) ubezpieczenia społeczne za okres od 5/2001 do 11/2001 oraz od 3/2002 do 7/2003; b) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 3/2003 do 11/2003 oraz od 2/2004 do 3/2004. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 u.s.u.s., od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W/w przepis wprowadza sankcję za nieterminowe opłacenie składek na ubezpieczenia w postaci obowiązku uiszczenia przez płatnika - oprócz zaległych składek - również odsetek za zwłokę, na zasadach analogicznych, jak w przypadku powstania zaległości podatkowych. Odsetki za zwłokę nie są świadczeniem samodzielnym, oderwanym od zaległości składkowej, lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do należności głównej, którą stanowi zaległość składkowa. Z tej przyczyny, oczywiste jest, że zobowiązanie do zapłaty odsetek może powstać jedynie wówczas, gdy powstała sama zaległość składkowa i że brak zaległości w opłaceniu składek (w całości lub w części) przesądza o braku zobowiązania z tytułu odsetek za zwłokę (w całości lub w części). Przypomnieć trzeba, że decyzja umorzeniowa nie rozstrzyga o wysokości należności (zaległości) składkowych, których umorzenie dotyczy. Niewątpliwie powinna jednak informować, z jakiego tytułu (w jakich kwotach/jak wyliczonych) te należności powstały. Tym samym, przystępując do załatwienia sprawy w przedmiocie umorzenia, organ administracji - pierwotnie - winien ustalić, czy w rozpoznawanej sprawie istnieje przedmiot postępowania, tj. należność, która może być umarzana (w sprawie odsetki). W rozpoznawanej sprawie, ZUS powinien zatem - na wstępie - przeanalizować kwestię istnienia zaległości składkowych (ich wysokości), których odsetki są konsekwencją, co uczynił i co potwierdza lektura wydanej w sprawie (po raz czwarty) decyzji i analiza akt sprawy. ZUS zrealizował przy tym także zalecenia WSA. Z akt sprawy i uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że ZUS podał precyzyjnie sposób wyliczenia zaległości (ich okresu i kwot), od których naliczono odsetki (patrz: str. 7-10 zaskarżonej decyzji i poz. 96-147 akt administracyjnych sprawy). Podobnie, jak sposób wyliczenia samych odsetek. Określając przedmiot postępowania, tj. kwotę odsetek podlegającą ew. umorzeniu, ZUS prawidłowo - wbrew zarzutom skargi - ustalił, odnośnie których należności składkowych spółki nie została przeniesiona odpowiedzialność na skarżącego, które z należności uległy przedawnieniu, których należności skarżący nie był zobowiązany opłacić za drugiego wspólnika spółki oraz które należności nie powinny być wskazane w piśmie z 19 sierpnia 2015 r. (wykaz kwot do zapłaty),

a w konsekwencji, które należności nie są przedmiotem postępowania w sprawie umorzenia odsetek. Słusznie przyjął, że w związku z powyższym, w decyzji z [...] września 2016 r. błędnie ustalono przedmiot postępowania i że wniosek o umorzenie odsetek od w/w należności z tytułu składek był bezprzedmiotowy, co - zgodnie

z dyspozycją art. 105 § 1 K.p.a. - stanowiło podstawę do umorzenia postępowania. Zakład dostrzegł także, że 19 stycznia 2015 r. wpłynął do ZUS wniosek strony

o umorzenie zaległości na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej a 21 i 22 czerwca strona dokonała wpłat w łącznej kwocie 31.326,14 zł (nie uwzględniając należnych odsetek za zwłokę) na należności niepodlegające umorzeniu w związku z decyzją z [...] maja 2015 r. (nr [...]), określającą warunki umorzenia należności. Wykazał, że - w związku z powyższym - strona nie dopełniła warunków określonych w tej decyzji (nie uregulowała wszystkich wymaganych należności) i że - [...] września 2016 r. - została wydana decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przepisów określonych w ustawie abolicyjnej. ZUS dowiódł, że konto spółki cywilnej zostało rozliczone z uwzględnieniem wpłat dokonanych w ramach układu ratalnego, o który zwrócono się wnioskiem z 29 kwietnia 2010 r., zawartego 17 sierpnia 2010 r., jak i wpłat dokonanych 21 i 22 czerwca 2016 r., zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1831). Dalej, należy zauważyć, że podstawę prawną do analizy zasadności żądania strony o umorzenie należności z tytułu składek stanowią regulacje art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. W art. 28 ust. 1 u.s.u.s., ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (ust. 2). Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek, o której mowa w ust. 2, zachodzi w sytuacjach określonych w pkt 1-6. Decyzja ZUS w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że - przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek - Zakład może, ale nie musi umorzyć należności składkowych. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W przypadkach, kiedy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania administracyjnego, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego - wynikające z przepisów K.p.a. - reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. Trafnie przyjmuje Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Bydgoszczy (wyrok z 15 września 2015 r., I SA/Bd 405/15, dostępny: CBOSA), że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione,

a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać m.in., że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA

w Warszawie, w wyroku z 30 stycznia 2008 r. (V SA/Wa 2495/07, dostępny j/w),

w którym stwierdzono: "Fakultatywny charakter umorzenia nie uzasadnia odstąpienia od prowadzenia postępowania dowodowego oraz braku ustosunkowania się do zarzutów strony. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przy wydawaniu tego rodzaju decyzji organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w ten sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby

w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei, w myśl art. 107 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia

i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności

i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

z przytoczeniem przepisów prawa. Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu, jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Odnosząc te wszystkie rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że - odmawiając stronie umorzenia odsetek od należności składkowych - Zakład uczynił zadość powyższemu a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, dlaczego sprawa z wniosku strony została załatwiona tak, a nie inaczej. Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek, o której mowa w ust. 2, zachodzi w sytuacjach określonych w pkt 1-6, tj. w przypadku, gdy:

1) zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 r. poz. 900 ze zm.);

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Sąd uznał, iż orzekający w sprawie ZUS prawidłowo ocenił sytuację skarżącego w kontekście każdego z przypadków całkowitej nieściągalności. I tak, słusznie przyjął, że: przesłanka wymieniona w pkt. 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; wobec faktu, że wniosek dotyczy zaległości, za które skarżący odpowiada na podstawie decyzji

o odpowiedzialności, przesłanki z pkt. 2, 3, 4 i 4b nie mają zastosowania do zadłużenia skarżącego; wysokość nieopłaconych należności, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne; nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie zadłużenia z tytułu składek; na tym etapie nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego należy za ZUS stwierdzić, że w przypadku strony nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przyjęto, że należności z tytułu składek mogą być

w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (ust. 3b). W świetle § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w sytuacji skarżącego nie wystąpiła także żadna z przesłanek określonych w przepisach rozporządzenia. W tym miejscu trzeba przypomnieć i zaakcentować, że kontrolowana decyzja została wydana w ramach tzw. uznania administracyjnego, czyli nawet w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia (co

w sprawie nie miało miejsca), ZUS nie był zobligowany do umorzenia należności składkowych, skoro dostrzegł realne możliwości ich wyegzekwowania z majątku skarżącego (dłużnika). W opinii Sądu - w sprawie - Zakład poczynił wszelkie niezbędne ustalenia (zebrał wystarczające dowody) dla zweryfikowania sytuacji strony w kontekście regulacji art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia. Podejmując decyzję o odmowie umorzenia należności strony, Zakład prawidłowo natomiast wskazał na obowiązek powszechnego i równego opłacania składek. Trafnie uznał, że - obecnie - całkowita rezygnacja z należności odsetkowych jest niemożliwa. Powyższego nie kwestionuje zresztą sam skarżący, który - w skardze - stwierdza, że jeżeli chodzi o argumentację Zakładu odnośnie odmowy umorzenia odsetek to "trudno się z nią nie zgodzić". Nie uwzględniając skargi, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w całości.

-----------------------

11