Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1037/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Jerzy Stankowski Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 21 września 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Politechniki [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 1225/06 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2007 r., III SA/Kr 1225/06, w sprawie ze skargi M. B. uchylił decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] Politechniki [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Rektor Politechniki [...] swoją decyzją wydana na podstawie art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 15 ust. 3 uchwały Senatu Politechniki [...] z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przyjęć na I rok studiów stacjonarnych i niestacjonarnych w roku akademickim 2006/2007 zmieniającej uchwałę Senatu w tej sprawie z dnia 6 maja 2005 r., utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...] Politechniki [...] z dnia 25 lipca 2006 r. o odmowie przyjęcia M. B. na I rok jednolitych stacjonarnych studiów magisterskich na kierunku [...] w roku akad. 2006/2007. Powołał się na to, że organ I instancji w swej decyzji ustalił, że odwołująca się uzyskała w postępowaniu kwalifikacyjnym 91,3 punktu, podczas, gdy najniższy wynik kwalifikujący do przyjęcia na tym kierunku studiów wynosił 99 punktów. Odwołująca się podniosła, że w postępowaniu kwalifikacyjnym nie zachowano zasady równego traktowania kandydatów ze starą i nowa maturą, ponieważ kandydatom z nową maturą nie zaliczano ocen uzyskanych na świadectwie z przedmiotów nie zdawanych na maturze – w jej przypadku matematyki i fizyki (oceny dobre), a w odniesieniu do kandydatów ze starą maturą takie zaliczenie następowało. Rektor uznał, że na podstawie art. 169 ust. 8 Prawa o szkolnictwie wyższym podstawę odwołania stanowić może naruszenie warunków i trybu rekrutacji określonych przez Senat, a w odwołaniu nie wykazano takiego naruszenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. zarzuciła naruszenie przez zaskarżoną decyzję art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym przez przyjęcie jako kryterium rekrutacyjnego, obok wyników uzyskanych na egzaminie maturalnym, ocen ze świadectwa dojrzałości, ale tylko do kandydatów, którzy zdawali starą maturę, co doprowadziło do nierównego traktowania kandydatów. Przyjęta konstrukcja wskaźnika rekrutacyjnego wyłączyła w odniesieniu do skarżącej możliwość uwzględnienia w postępowaniu kwalifikacyjnym punktów za oceny z fizyki i matematyki na świadectwie maturalnym. Przyjęte zasady postępowania rekrutacyjnego naruszają art. 70 ust. 4 Konstytucji. Jej zarzuty potwierdza odmienne ukształtowanie zasad rekrutacji na rok 2007/2008 wyrównujące szanse osób ze starą i nową maturą. Naruszenie art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym skarżąca upatruje w tym, że ustawa stanowi, iż podstawę przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu maturalnego, a w postępowaniu kwalifikacyjnym przyjęto oceny ze świadectwa (starej matury), gdy przedmiot nie był zdawany na egzaminie dojrzałości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku uznał, że z art. 169 ust. 8 ustawy wynika, że podstawę odwołania do uczelnianej komisji rekrutacyjnej stanowić może jedynie zarzut naruszenia wskazanych warunków i trybu rekrutacji na studia określonych w ust. 2, a więc przez uchwałę senatu. Uchwała taka zgodnie z art. 169 ust. 2 in fine podlega przesłaniu ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego. Okoliczność, że minister nie stwierdził w trybie art. 36 ust. 1 ustawy nieważności tej uchwały rektor traktuje jako równoznaczną z potwierdzeniem jej zgodności z prawem. Zdaniem Sądu kontrola zaskarżonej decyzji przez Sąd obejmuje nie tylko warunki i tryb rekrutacji ustalony uchwałą Senatu, ale także ocenę zgodności z prawem owej uchwały Senatu. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2000 r., Sk 18/99 uznał, że akty organów uczelni, jako akty tzw. wewnętrznego władztwa zakładowego podlegają kontroli sądowoadaministracyjnej. W myśl art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym podstawę przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu maturalnego, a senat uczelni ustala w trybie ust., 2 jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Wynika z tego, ze ustawową zasadą rekrutacji jest konkurs wyników egzaminu maturalnego. Rozwiązanie to nastawione jest generalnie na kandydatów, którzy zdawali egzamin maturalny w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych (Dz.U. nr 29, poz. 323 z późn. zm.), które wprowadziły egzamin maturalny w miejsce egzaminu dojrzałości - tzw. "starej matury". W odniesieniu do kandydatów legitymujących się świadectwem dojrzałości ustawa w art. 169 ust. 4 przewidział, że senat może przeprowadzić egzaminy wstępne. Wobec brania udziału w rekrutacji przez kandydatów legitymujących się starą i nową maturą Senat przyjął w punkcie 2 załącznika nr 4 do swojej uchwały wzór wskaźnika rekrutacyjnego. Dla kandydatów ze starą maturą podstawę punktacji stanowiły zawsze oceny z 5 przedmiotów, niezależnie od tego czy były zdawane na egzaminie dojrzałości. Sąd uznał, że rozwiązanie to w zakresie umożliwiającym uzyskanie punktów kwalifikacyjnych ocen z przedmiotów, które nie były zdawane na egzaminie dojrzałości jest sprzeczne z art. 169 ust. 4 ustawy i wykracza poza oznaczone tą ustawą kryterium kwalifikacji na studia. W odniesieniu do kandydatów z nową maturą w punkcie 1 zał. nr 4 przyjęto rozwiązanie, że liczy się punkty tylko z ocen tych przedmiotów, które były zdawane na egzaminie maturalnym. Kryterium porównywania wyników nowej i starej matury narusza zawartą w art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji zasadę prawa do nauki i równego dostępu do wykształcenia. W sprawie miało więc miejsce naruszenie prawa materialnego na etapie ustalania przez Senat warunków i trybu rekrutacji w roku akad. 2006/2007 mające wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Sąd stwierdził także, że zgodnie z § 15 ust. 3 uchwały Senatu wynika, że uczelniana komisja rekrutacyjna po wszechstronnym zbadaniu odwołania oraz biorąc pod uwagę opinię wydziałowej komisji rekrutacyjnej stawia odpowiedni wniosek, na podstawie, którego decyzję podejmuje Rektor. W aktach administracyjnych nie zawarto wniosku komisji, mimo, że powołano go w zaskarżonej decyzji. Nie pozwala to na ocenę przesłanek, którymi Komisja się kierowała, a w szczególności czy brała pod uwagę jak wyglądałaby kandydatura skarżącej, gdyby uwzględniono uzyskane przez nią oceny z matematyki i fizyki na świadectwie ukończenia liceum. Ewentualny brak rozważenia tych okoliczności przez Komisję Uczelnianą stanowiłby uchybienie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji zaś na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.

W skardze kasacyjnej Rektor Politechniki [...] zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu:

- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, to jest przyjęcie, że niezgodność uchwały senatu uczelni publicznej z art. 169 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym stanowi podstawę do uchylenia decyzji o odmowie przyjęcia na I rok studiów;

- naruszenie przepisów postępowania przez przyjęcie, że wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad organami uczelni publicznej w trybie art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od skarżącej na rzecz Rektora Politechniki [...] kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uchwała Senatu z dnia 18 listopada 2005 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu rekrutacji nie została uchylona przez organ nadzoru, co oznacza, że Rektor musiał jej przestrzegać. Utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji spowoduje, że nowa decyzja będzie wydana na tej samej podstawie prawnej regulującej zasady rekrutacji.

Zdaniem składającego skargę kasacyjną art. 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania do organów uczelni publicznych, gdyż te organy nie są organami administracji publicznej, a wiec sądy administracyjne nie sprawują kontroli działalności uczelni. Nie mogą więc stwierdzać niezgodności aktów prawa stanowionego przez organy uczelni z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa. Sprawują one jedynie kontrolę zgodności decyzji administracyjnych z prawem. Świadczą o tym przepisy art. 36 ust. 1 i 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Według pierwszego z tych przepisów organem właściwym do badania zgodności z prawem uchwal organów kolegialnych i decyzji rektora za wyjątkiem decyzji administracyjnych jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, natomiast zgodnie z drugim z przepisów kontrola zgodności decyzji administracyjnych z prawem sprawowana jest przez sądy administracyjne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. B. wniosła o oddalenie tej skargi i zasądzenie na swoja rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. powoływane dalej jako: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie w pełni odpowiada wymogom przewidzianym dla tego rodzaju środka zaskarżania należało bowiem formułując żądanie uchylenia zaskarżonego wyroku wskazać ponadto, iż łączyć się wino ono z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji lub innemu sądowi (art. 185 § 1 p.p.s.a.).

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie posiadają usprawiedliwionych podstaw.

Sądy administracyjne sprawują na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 p.p.s.a. wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że kontrola ta obejmuje decyzje administracyjne, w tym decyzje podejmowane przez organy uczelni – art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm.). Jednocześnie na mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że w przypadku, gdy rozpoznając zaskarżony do Sądu akt lub czynność organów administracji publicznej, w tym także organów wskazanych w art. 1 pkt 2 k.p.a., Sąd może odmówić zastosowania przepisu rangi podustawowej – przepisów wykonawczych do ustawy, jeżeli uzna, że przepisy te są niezgodne z Konstytucją lub ustawą zwykłą. Nie oznacza to, że przepisy, których zastosowania, jako niezgodnych z Konstytucją czy ustawą odmówił Sąd są usuwane z obrotu prawnego, a jedynie to, że w konkretnej sprawie – np. sprawie ze skargi na decyzję administracyjną określonego organu wydaną w sprawie indywidualnej, zakwestionowany przez Sąd przepis nie może być stosowany przez organy administracji. W konsekwencji zaś zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna zawarta w wyroku Sądu jest wiążąca zarówno dla organu administracji, który wydał zaskarżony akt, jak i dla sądu, który ewentualnie w przyszłości może orzekać w sprawie. Całkowicie więc chybione są oba podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty. Dodać można, że orzekając ponownie w sprawie organy uczelni winny zastosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.