Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1259/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 126
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu 07.06.2021r. wydał postanowienie nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 21 475zł., powstałych w związku z czynnościami egzekucyjnymi, dokonanymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego - F. P. i T. "B." S.A. z siedzibą W. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 16.01.2019r. nr [...].

W uzasadnieniu swojego postanowienia organ egzekucyjny po przypomnieniu dotychczasowo przebiegu postępowania wskazał, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. nr SK 31/14 miał charakter zobowiązujący. Zobowiązywał do nowelizacji. Nie miał charakteru derogacyjnego i nie eliminował przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych. Zobowiązywał do wprowadzenia zmian do przepisów, co nastąpiło 20.02.2021r. Organ zaznaczył, iż realizując wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14.10.2020r., sygn. akt I SA/Kr 657/20 w wyniku ponownego rozpoznania sprawy określa koszty egzekucyjne, powstałe w związku z czynnościami egzekucyjnymi, dokonanymi w toku postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec zobowiązanego - F. P. i T. "B." S.A. (dalej zwana także Spółką lub strona skarżącą) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16.01.2019 r., nr [...]. Równocześnie organ egzekucyjny podkreśli; że z zaleceń Trybunału Konstytucyjnego jasno wynika dopuszczalność stosowania stawek procentowych jako jednej z metod określania wysokości opłat i to nie tylko w kwotach stawek minimalnych. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował tylko brak stawek maksymalnych nie zakwestionował natomiast możliwości stosowania stawek procentowych, a w konsekwencji nie wskazał na konieczność stosowania stawek minimalnych. W dalszej kolejności organ wskazał, iż zadaniem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym. W tym celu organ egzekucyjny podjął czynności i stosował przewidziane ustawą środki egzekucyjne (art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a.).

Natomiast, w myśl art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które co do zasady, poza ściśle określonymi przez ustawę wyjątkami, obciążają zobowiązanego. W związku z powyższym, organ egzekucyjny zobligowany był do naliczenia i pobrania od zobowiązanej Spółki kosztów egzekucyjnych według stawek opisanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy organ wskazał, że

w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej Spółki, pracownik [...] Urzędu Skarbowego w K., w oparciu o dostępne systemy informatyczne dokonał weryfikacji zgromadzonych danych (weryfikacja aplikacji [...]) celem ustalenia posiadanego majątku i źródeł dochodu Spółki. W rezultacie przeprowadzonej analizy, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. organ egzekucyjny skierował egzekucję do wierzytelności z rachunków bankowych. Jednocześnie, w dniu 25.01.2019r. doręczył zobowiązanej Spółce odpis tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny zaznaczył, iż w toku prowadzonego postępowania podjął szereg czynności, tj.

sporządzenie w dniu 16.01.2019r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nr [...], wysłanie przez [...] wysyłka do zobowiązanego, pobranie i zarejestrowanie odpowiedzi,

sporządzenie w dniu 22.01.2019r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nr [...], wysłanie przez [...] wysyłka do zobowiązanego, pobranie i zarejestrowanie odpowiedzi,

sporządzenie w dniu 22.01.2019r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nr [...], wysłanie przez [...] wysyłka do zobowiązanego, pobranie i zarejestrowanie odpowiedzi.

- sporządzenie i wysyłka zawiadomienia o rodzaju egzekwowanej należności do banku nr [...] z dnia 22.01.2019r.

- sporządzenie i wysyłka wezwania do udzielenia informacji do banku nr [...] z dnia 25.01.2019r.

- sporządzenie i wysyłka wezwania do udzielenia informacji do banku nr [...] z dnia 25.01.2019r.

- sporządzenie i wysyłka aktualizacji zajęcia rachunku bankowego nr [...] z dnia 25.01.2019r. wysłanie przez [...] wysyłka do zobowiązanego

- sporządzenie i wysyłka aktualizacji zajęcia rachunku bankowego nr [...] z dnia 25.01.2019r. wysłanie przez [...] wysyłka do zobowiązanego

- sporządzenie i wysyłka zawiadomienia o uchyleniu zajęcia nr [...] wysłanie przez [...] wysyłka do zobowiązanego

- sporządzenie informacji o zobowiązanym (wydruki z systemu WRO) z dnia 05.02.2019r.

- rozliczenie przelewów przekazanych tytułem realizacji dokonanych zajęć ( przelew z dnia 24.01.2019r. oraz 05.02.2019r.).

Odnosząc się do ustalenia wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, gdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. ma obowiązek rozważenia kwestii, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji organ stwierdził, że;

Zapisy zawarte w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określają jedynie minimalną wysokość opłat. Niemniej jednak biorąc pod uwagę skuteczność egzekucji, a także konieczność zapewnienia funkcji fiskalnej z pewnością naruszeniem dyscypliny finansów publicznych byłoby obciążenie kosztów egzekucyjnych do ich minimalnej wysokości tj. w łącznej wysokości 12,40zł (tj. do wysokości minimalnych stawek określonych w u.p.e.a.- 1,40zł za opłatę manipulacyjną 4,20zł za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego 6,80zł za dokonanie kolejnej czynności egzekucyjnej). Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. podkreślił, że koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego a naliczanie i pobieranie opłat w kwotach stawek minimalnych w sytuacji egzekwowania należności w kilkusettysięcznej wysokości, byłoby działaniem całkowicie nieracjonalnym, nieprzysparzającym przy tym niezbędnych środków na funkcjonowanie administracyjnych organów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wskazał, iż ustalił opłatę manipulacyjną w wysokości 100 zł, a opłatę za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w wysokości 21375zł .

Organ egzekucyjny zauważył, iż stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Z kolei zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Ponieważ przepisy te nie określają maksymalnej kwoty kosztów, organ odniósł się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., w którym ustawodawca zawarł ograniczenie kwotowe w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34 200zł.

Odwołując się do tego przepisu, organ egzekucyjny przyjął, że:

- opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności winna wynieść 4 275zł (tj. 1/8 z 34 200zł), jednakże Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. naliczył opłatę manipulacyjną w wys. 100 zł (tj. po interwencji ustawodawcy spełniającym standardy wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14 opłata manipulacyjna wynosi 40zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100zł. Obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego),

- koszty egzekucyjne należne za zajęcie rachunku bankowego, stanowiące 5% egzekwowanej należności, winny wynieść 21 375zł (5/8 z 34 200zł).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wskazał, iż zbadał sprawę naliczenia kosztów egzekucyjnych do tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. nr [...] z dnia 16.01.2019r. indywidualnie.

Mając na uwadze adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania, jak również odnosząc się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy zachowaniu racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych uwzględniającymi m.in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność za podjęcie, których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie stanowiły sankcji finansowej Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. dokonał wyliczenia/miarkowania kosztów egzekucyjnych w ten sposób, że organ egzekucyjny poniósł wydatki egzekucyjne w wysokości 22 997,95zł w tym: 1,86zł (z tytułu prowizji i opłat pobieranych w związku z obsługą zajęć przez system informatyczny [...], świadczony przez [...] S.A. dla administracyjnych organów egzekucyjnych) + 27,88zł (koszty korespondencji 4 przesyłki polecone ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru po 6,97 zł za sztukę) + 22 968,21zł (wynagrodzenie dodatkowe/prowizyjne).

Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wskazał, iż zgodnie z Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2014r. w sprawie uprawnień szczególnych przysługujących niektórym kategoriom członków korpusu służby cywilnej (Dz. U. z 2015r. poz. 30) zwanej dalej rozporządzeniem prowizyjnym osobom zatrudnionym w komórkach organizacyjnych egzekucji administracyjnej urzędu skarbowego przysługuje wynagrodzenie prowizyjne z tytułu wyegzekwowanej kwoty w wysokości 3% sumy kwot uzyskanych w danym miesiącu w przypadku gdy suma tych kwot nie przekracza 67-krotności najniższego wynagrodzenia zasadniczego.

W dniu realizacji zajęcia rachunku bankowego tj. w dniu 24 stycznia 2019r. oraz w dniu 5 lutego 2019r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. organ egzekucji administracyjnej zatrudniał 8 pracowników. Łączna kwota wynagrodzenia dodatkowego: prowizyjnego (nie wymieniając wynagrodzenia podstawowego), która została wypłacona w/w pracownikom z kwoty uzyskanej na tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 16.01.2019r. wynosiła 22 968,21zł brutto + pochodne (takie jak składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, podatki od wynagrodzeń, urlop). Ponadto, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. poniósł wydatki egzekucyjne w wysokości 1,86zł z tytułu prowizji i opłat pobieranych w związku z obsługą zajęć przez system informatyczny [...], świadczony przez [...] S. A. dla administracyjnych organów egzekucyjnych oraz w wysokości 27,88zł jako koszty korespondencji (4 przesyłki polecone ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru po 6,97 zł za sztukę). W ocenie organu nie bez znaczenia są również wydatki związane z kosztami funkcjonowania organu egzekucyjnego, tj. koszty użytkowania sprzętu informatycznego, oprogramowania, koszty materiałów biurowych, wydatki na media, jak również koszty osobowe: wynagrodzenia, szkolenia pracowników. Ustalona kwota kosztów częściowo finansowała działalność organu egzekucyjnego.

Odnosząc się do podkreślonej przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zachowania racjonalnej zależności między ustaloną wysokością opłat za czynności egzekucyjne, a poniesionym przez organ egzekucyjny nakładem pracy organ egzekucyjny podkreślił, że pojęcie nakładu pracy organu egzekucyjnego nie zostało ustawowo zdefiniowane, wobec czego brak jest obiektywnych i normatywnych mierników umożliwiających bezpośrednie przełożenie wartości nakładu pracy na wysokość kosztów egzekucji prowadzonej w konkretnej sprawie, ponieważ pracownicy komórki egzekucji wykonują szereg czynności przed wszczęciem egzekucji, w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego jak również po zakończeniu egzekucji. Czynności te są udokumentowane w aktach postępowania oraz zapisane w postaci plików danych w systemach informatycznych, obsługiwanych przez pracowników komórki egzekucyjnej. A więc do wyliczenia opłaty związanej z czynnościami egzekucyjnymi wziął pod uwagę efektywność egzekucji, poziom skomplikowania czynności oraz nakłady pracy organów egzekucyjnych prowadzących postępowanie w przedmiotowej sprawie tj. wydatki Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego.

W dalszej kolejności organ zauważył, iż ustawodawca spełniając standardy wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14 wprowadził dnia 20.02.2021r. nowy sposób naliczenia kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z ustawą z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2020r., poz. 1427 dalej u.p.e.a. ) w brzmieniu obowiązującym do dnia 20.02.2021r., w związku z art. 6 ust 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019r., o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U z 2019r., poz 1553) zwanej dalej ustawą zmieniającą;

6.1. W postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11.

Zgodnie z art. 7. 1. ustawy zmieniającej Niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.

2. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oplata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.

3. Nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. l, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł

Organ zauważył, iż w związku z tym, iż w dniu wydania niniejszego postanowienia obowiązywały przepisy uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego dlatego też Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. dokonał symulacji kosztów egzekucyjnych, które spółka zobowiązana byłaby pokryć, gdyby postępowanie egzekucyjne wszczęto po 20.02.2021r.

W tym zakresie organ egzekucyjny przypomniał, iż zgodnie z ustawą z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2020r., poz. 1427 dalej u.p.e.a. ) w brzmieniu obowiązującym od dnia 20.02.2021r., przepis art.64c § 1 u.p.e.a. określa koszty egzekucyjne na które składa się:

1) opłata manipulacyjna,

2) opłata egzekucyjna,

3) opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne.

Organ egzekucyjny zgodnie z art.64 § 1 u.p.e.a. pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej opłata ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. §2 Obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16.01.2019r. nr [...] nastąpiło w dniu 16.01.2019r. z chwilą doręczenia do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 16.01.2019r. nr [...] Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w dniu 25.01.2019r., co wynika z zapisu na potwierdzeniu odbioru.

W dniu 16.01.2019r. z chwilą wszczęcia egzekucji administracyjnej powstała opłata manipulacyjna w wys. 100zł.

W ocenie organu w rozpatrywanym przypadku naliczenie opłaty manipulacyjnej jest zasadne, gdyż odpis tytułu wykonawczego został prawidłowo doręczony zobowiązanej Spółce w dniu 25.01.2019r. Doręczenie odpisu ww. tytułu wykonawczego uprawnia organ egzekucyjny do naliczania należnych za tę czynność opłaty manipulacyjnej.

Zgodnie z art. 64 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 115§ 1 pkt 1-1c. Ustawodawca wskazuje maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40 000 zł.

W wyniku realizacji zajęcia rachunku bankowego w dniu 24 stycznia 2019r. bank przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 691 473,87zł, a w dniu 5 lutego 2019r. przelane zostały środki w wysokości 42,76zł.

Organ egzekucyjny naliczając opłatę egzekucyjną wziął pod uwagę: należność pieniężną 648 408,00 zł, kwotę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie naliczone na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 2842,30 zł, kwotę kosztów upomnienia 11,60 zł, co w sumie wyniosło 651 261,90 zł. Z kolei wyliczenie opłaty egzekucyjnej suma x 10% wyniosło 65.261,90 zł. Opłata egzekucyjna pomniejszona o koszty egzekucyjne, o których mowa w art.115§1 pkt. 1 -1c u.p.e.a. 100 zł .Tym samym organ wyliczył opłatę egzekucyjną na kwotę 65.161,90 zł max 40.000zł.

Mając na uwadze powyższe wyliczenia organ wskazał, iż opłata egzekucyjna wynosiłaby 65.161,90zł. Zgodnie z art. 64§4 u.p.e.a., który wskazuje maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej tj. 10% wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40 000 zł. organ egzekucyjny naliczył opłatę egzekucyjną w wys.40 000zł. Zatem F. P. i T. "B." S.A. z siedzibą W., wg. nowego stanu prawnego zobowiązana by była ponieść opłatę egzekucyjną w wysokości 40 100zł (w tym opłatę manipulacyjną w wys. 100zł, opłatę egzekucyjną 40 000zł). Reasumując, mając na uwadze obowiązujące przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016 r. sygn. akt SK 31/14, Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. postanowił obciążyć F. P. i T. "B." S.A. z siedzibą W. kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 16.01.2019r. nr [...] w wysokości 21 475zł. Zdaniem organu wydając niniejsze orzeczenie odniósł się on do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, poniesionych wydatków oraz dokonał ich miarkowania.

Na powyższe postanowienie zobowiązana złożyła w ustawowym terminie zażalenie zarzucając mu naruszenie:

- art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. póz. 1438 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 19.02.2021 r.) w związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP i pkt l wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016r. póz. 1244) poprzez ustalenie opłaty za zajęcie wierzytelności w niniejszej sprawie w rażąco wygórowanej wysokości, z pominięciem wytycznych wynikających z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności bez uwzględnienia faktycznej relacji między wysokością tej opłaty, a czynnościami organu egzekucyjnego w toku postępowania egzekucyjnego wobec Zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2019r. nr [...], poziomem skomplikowania tych czynności oraz nakładem pracy organu egzekucyjnego;

2. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., póz. 2325 - zpóźn. zm.) poprzez orzeczenie wbrew ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wynikającym z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2020r. sygn. akt I SA/Kr 657/20, w którym sąd zobowiązał organ m. in. do tego, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organu, które spowodowały jej naliczenie. "

Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 30 lipca 2021r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ zażaleniowy po przypomnieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, iż stosownie do dyspozycji art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowiły koszty egzekucyjne. Zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Postanowienie w sprawie kosztów obciążających zobowiązanego składa się z części stanowiącej, na kim spoczywał obowiązek uregulowania kosztów i części ustalającej koszty, a w tym opisu powyższych czynności i przewidzianych za nie opłat. W niniejszej sprawie bez wątpienia powstały koszty egzekucyjne w wyniku wszczęcia egzekucji i skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności (rachunku bankowego) zobowiązanego w banku. Organ przypomniał, iż zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Postanowienie organu egzekucyjnego określające wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego wskazywało jako podstawę prawną poboru kosztów za dokonane czynności w zakresie zajęcia rachunku bankowego oraz innych wierzytelności pieniężnych art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., a w zakresie poboru opłaty manipulacyjnej art. 64 § 6 u.p.e.a.. Zobowiązany zakwestionował w zażaleniu ustalenie wysokości opłat egzekucyjnych.

W dalszej kolejności organ zażaleniowy podkreślił, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której koszty egzekucyjne naliczono i wyegzekwowano przed wejściem w życie nowelizacji u.p.e.a. tj. do 19.02.2021 r. W odniesieniu do kosztów egzekucyjnych naliczanych zgodnie z przepisami dotychczasowymi, a więc przed nowelizacją przepisów u.p.e.a. dotyczących kosztów egzekucyjnych, w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym przyjęto przepisy przejściowe zawarte w art. 7-9 ustawy z dnia 04.07.2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., póz. 1553 ze zm.), w których obowiązuje zasada, że dotyczą one wyłącznie kosztów egzekucyjnych niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed dniem wejścia w życie ustawy. W niniejszej sprawie koszty egzekucyjne wyegzekwowano ostatecznie w dniu 05.02.2019 r., co spowodowało zakończenie toczącego się postępowania egzekucyjnego - przed wejściem w życie nowelizacji u.p.e.a..

W związku z powyższymi wyjaśnieniami, odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie pierwszym zażalenia dotyczącego nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28.06.2016 r. sygn. akt SK 31/14 w kontekście prawidłowego ustalenia kosztów egzekucyjnych - zgodnie z obowiązującymi przepisami – organ II instancji wyjaśnił, że zarzut ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Jak wyżej wspomniano nowe przepisy dotyczące kosztów egzekucyjnych normują tylko koszty egzekucyjne niewyegzekwowane lub niezapłacone. Celem zmian było dostosowanie przez ustawodawcę przepisów u.p.e.a. do w/w wyroku, w zakresie w jakim przepisy te zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP. Również w ocenie organu II instancji zarzut zawarty w punkcie drugim zażalenia jest także nieuzasadniony bowiem organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu zastosował się do wytycznych Sądu zawartych w wyrokach z dnia 16.10.2019r. i 14.10.2020r. Organ egzekucyjny dokonał w swoim postanowieniu rzeczywistego miarkowania tych kosztów w oparciu o kryteria wielkości, czasochłonności i stopnia skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Temu celowi służyło przedstawienie przez organ egzekucyjny w postanowieniu szeregu dokonanych czynności i związanych z nimi poniesionymi kosztami.

Z opisanym powyżej postanowieniem organu II instancji nie zgodziła się Spółka, która zaskarżyła go w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W wywiedzionej skardze Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. naruszenie:

1) art. 153 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., póz. 2325 z ze zm.) - poprzez orzeczenie wbrew ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wynikającym - z zapadłych w niniejszej sprawie - prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 958/19 i z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 657/20, w których Sąd zobowiązał organ do uwzględnienia przy ponownym orzekaniu argumentów wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. póz. 1244), które zadecydowały o niekonstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., póz. 1438 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., dalej jako "u.p.e.a."), oraz rozważenia, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organu egzekucyjnego, które spowodowały jej naliczenie;

2) art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz art. 190 ust. l i ust. 3 Konstytucji RP i pkt l wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. póz. 1244) - poprzez błędną wykładnię, na skutek pominięcia przy jego interpretacji wytycznych wynikających z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego i utrzymanie w mocy postanowienia Organu pierwszej instancji, określającego opłatę za zajęcie rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2019 r. nr [...], w rażąco wygórowanej wysokości, w szczególności bez uwzględnienia faktycznej relacji między czynnościami organu egzekucyjnego a wysokością tej opłaty, która w niniejszej sprawie nie znajduje żadnego uzasadnienia w ilości czynności podejmowanych przez organ, poziomie ich skomplikowania, czy nakładzie pracy organu egzekucyjnego;

3) art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., póz. 256 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), a to wszystko w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez nierozpoznanie przez organ drugiej instancji istoty sprawy i niepoczynienie żadnych własnych ustaleń, w tym w szczególności w kontekście zarzutów zawartych w zażaleniu skarżącej z dnia 17 czerwca 2021 r. i ich uzasadnieniu, jak również niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 17 czerwca 2021 r. znak [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych;

4) art. 7a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez nie uwzględnienie przy wykładni norm powołanych w pkt 2 niniejszych zarzutów wynikającego z art. 7a k.p.a. nakazu rozstrzygania wszelkich wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony;

Podnosząc przedmiotowe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2021 r., jak i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 17 czerwca 2021 r., oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga Spółki jest zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie w szczególności w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia przez organ II instancji art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art.140 k.p.a. Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

W ślad za wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 26.10.2021r. sygn. akt I SA/Kr 1162/21, którego stanowisko Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podziela wyjaśnić na wstępie należy, że w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a, mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w k.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: legalności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7), zaufania (art. 8), udzielania informacji (art. 9), przekonywania (art. 11), szybkości i prostoty postępowania (art. 12) i co jest oczywiste zasada określona w art. 15 k.p.a., czyli zasada dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z tym przepisem postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. (stosowanym do postanowień z mocy art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) integralną częścią każdego postanowienia, na które służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia (art. 124 § 2 k.p.a.), jest jego uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl powyższego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji (postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zasada ta nie jest zrealizowana zarówno wówczas, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, jak też, gdy nie ustali i nie odniesie się do wszystkich faktów istotnych dla danej sprawy.

Jak trafnie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II OSK 110/15 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), motywy decyzji (postanowienia) powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji (postanowienia) odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) zasady przekonywania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Podejmowanie decyzji (postanowienia) posiada także, obok oczywistych aspektów proceduralnego i materialnego, aspekt intelektualny. Jest to przecież proces myślowy, który powinien być logiczny i spójny, i który powinien zmierzać do uświadomionej konkluzji, opartej o uświadomione motywy działania. Motywy te można poznać na podstawie prawidłowo zredagowanego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji (postanowienia) ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego?", a nie tylko stwierdzenie "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania.

W przypadku postanowienia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. zaistnieje także wtedy, gdy organ nie dokona oceny okoliczności i argumentów wskazanych w zażaleniu. Przyjdzie jeszcze wskazać za NSA (por. wyrok z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II GSK 346/15), że organ odwoławczy (zażaleniowy) orzekający na niekorzyść strony, zobowiązany jest do sporządzenia uzasadnienia w sposób wyjątkowo staranny, tak aby strona miała pełną wiedzę co do przesłanek zastosowania określonych w rozstrzygnięciu przepisów. Uzasadnienie, które pomija zasadnicze przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji w ten sposób, że nie podaje ich wykładni i nie wyjaśnia powiązania tych norm z pozostałymi powołanymi w decyzji oraz nie rozprawia się z zasadniczymi dla wyniku sprawy argumentami strony, jest uzasadnieniem wadliwym, naruszającym zarówno art. 107 § 3 k.p.a., jak też art. 11 tej ustawy. Jak przyjmuje się w doktrynie, uzasadnienie decyzji w przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. kształcie, stanowi jedną z podstawowych gwarancji procesowych, której zadośćuczynienie przez organ umożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli rozstrzygnięcia (zob. Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich, Dom Wydawniczy ABC, 1997, str. 187 - 188).

Kolejno Sąd wskazuje, że organ odwoławczy (zażaleniowy) ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz jej rozstrzygnięcia, w ramach czego następuje równolegle kontrola prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji (art. 15, art. 138 w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a.). Zasada dwuinstancyjności oznacza, że w wyniku złożenia odwołania (zażalenia) sprawa będzie w jej całokształcie ponownie przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Rodzi to w konsekwencji obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza zatem, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a zatem organ odwoławczy (zażaleniowy) nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to również, że organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony. Podsumowując powyższe uwagi, dodać także należy, że organ II instancji nie może ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, lecz ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Oznacza to, że organ ten ma obowiązek rozpatrzeć wszystkie żądania strony, ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji, a także odnieść się do kwestii podniesionych w odwołaniu/zażaleniu od decyzji organu I instancji. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2017r., sygn. akt I SA/Wa 774/17). Tego nie sposób jednak, dopatrzyć się na gruncie przedmiotowej sprawy.

Obowiązek organu II instancji do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie wynika także wprost z art. 7 i art. 77§1 k.p.a.. Z godnie z treścią pierwszego z nich w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zaskarżone postanowienie organu II instancji w żaden sposób nie poddaje się kontroli sądu administracyjnego. Kontrolowane postanowienie liczy 7 stron ( nie licząc pouczenia) z czego 4 strony (wraz z sentencją) organ zażaleniowy poświęcił na zrelacjonowanie dotychczasowego przebiegu postępowania, na następnej (piątej stronie) organ wyjaśnił kwestię intertempolarną w zakresie znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów u.p.e.a. Rozpoznaniu sprawy organ poświecił na ostatniej stronie decyzji zaledwie sześć zdań, w których w sposób bardzo pobieżny i lakoniczny odniósł się do zarzutów i argumentacji zażalenia .

Tymczasem jak już wskazano rozpoznając zażalenie organ II instancji winien ponownie rozpatrzyć sprawę w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Rolą organu było więc poczynienie samodzielnych ustaleń faktycznych, oraz przedstawienie procesu subsumpcji przepisów prawa w ramach stosowanej instytucji. Realizując zalecenia Sądu zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 16.10.2019r. sygn. akt I SA/Kr 958/19 nie tylko organ egzekucyjny ale także organ II instancji winien samodzielnie ocenić, czy w realiach tej konkretnej sprawy, koszty egzekucyjne w ustalonej kwocie, realizują nie tylko cel fiskalny (finansują aparat egzekucyjny), ale czy również zachodzi racjonalna zależność pomiędzy wysokością kosztów, a podjętymi czynnościami organów. W związku z powyższym, w postępowaniu ponownym, w razie braku stosownej interwencji ustawodawcy, spełniającej standardy wynikające z wyroku Trybunału w sprawie SK 31/14, także organ zażaleniowy winien poddać art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 zdanie drugie ustawy egzekucyjnej przedstawionej przez WSA w Krakowie we wskazanym wyroku wykładni prokonstytucyjnej. Powyższą powinność WSA w Krakowie powtórzył następnie w wyroku z dnia 14.10.2020r. wskazując, iż ponownie rozpatrując sprawę, organy, zgodnie z oceną wyrażoną w poprzednio wydanym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, winny uwzględnić te argumenty, które zadecydowały o orzeczeniu przez TK o niekonstytucyjności ww. przepisów u.p.e.a. Organy ponownie zostały zobowiązane aby rozważyć czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organu, które spowodowały jej naliczenie. W tym celu organy winny dokładnie wyjaśnić jakie rzeczywiste koszty egzekucyjne (wydatki) powstały w toku postępowania egzekucyjnego z uwzględnieniem zasady, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu. Należy podkreślić, iż adresatem zaleceń Sądu co do dalszego przebiegu postępowania, w przypadku uchylenia decyzji/postanowień obu instancji są organy tak pierwszej jaki drugiej instancji.

W realiach niniejszej sprawy zaniechanie organu zażaleniowego nie tylko więc doprowadziło do wypaczenia zasady dwuinstancyjności, ale także wprost naruszało art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając na uwadze powyższe organ zażaleniowy całkowicie uchylił się od samodzielnego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny prawnej. Jako dalece nie wystarczający należy uznać także sposób w jaki organ II instancji odniósł się do zarzutów i argumentacji zażalenia. Takie procedowanie organu narusza zasadę zaufania obywatela do organu, o której mowa w art.8 k.p.a. Po pierwsze strona z treści decyzji nie możne poznać motywów jakie przyświecały organowi II instancji przy jej wydaniu, po drugie jak już zaznaczono decyzja w takim kształcie nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Po trzecie organ zażaleniowy nie może zwolnić się z samodzielnej oceny prawnej poprzez fakt, iż skoro utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji to należałoby domniemywać, iż podziela też jego ustalenia jak i ocenę prawną. Jeśli organ II instancji podziela ustalenia oraz argumentację prawną przedstawioną przez organ I instancji powinien, odwołując się do niej, przedstawić wskazane stanowisko w motywach swojego rozstrzygnięcia, wyjaśniając zarazem w jakim zakresie i z jakich powodów jest ono przez niego akceptowane.

Sąd administracyjny stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może uznać tej okoliczności za nieistotną (por. wyrok NSA z 30.03.2004r., sygn. FSK 169/04). Skutki naruszenia tej zasady mają istotny wpływ na wynik postępowania – organ zażaleniowy wydając zaskarżone postanowienie doprowadził do sytuacji, w której skarżąca Spółka została pozbawiona możliwości rzetelnego powtórnego rozpoznania jej sprawy przez organ wyższej instancji. Niewątpliwie Spółka nie otrzymała przekonywujących informacji dlaczego jej zażalenie nie zostało uwzględnione. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a tym samym nie stanowi realizacji w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) zasady przekonywania, o której mowa w art.11 k.p.a.

Z uwagi na wadliwość zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, za przedwczesne Sąd uznał odnoszenie się w sposób wiążący do pozostałych zarzutów skargi, w tym tych dotyczących naruszenia przepisów u.p.e.a. oraz Konstytucji RP. . Przedwczesna jest bowiem ocena zarzutów w tym zakresie skoro organ II instancji zaniechał samodzielnego rozpoznania sprawy. Subsumpcja wskazanych przepisów prawa będzie możliwa dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego. Przy czym te ustalenia muszą być dokonane, z zachowaniem zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 k.p.a. oraz z poszanowaniem pozostałych reguł postępowania administracyjnego, o których mowa na wcześniej . Ponadto dodać należy, że wobec wadliwej konstrukcji uzasadnienia kontrolowanego postanowienia, dalsza wypowiedź Sądu jest niemożliwa. Ażeby rozważyć, czy organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd zmuszony byłby do wypełnienia zadań należących do organu zażaleniowego, czyli ustalić stan faktyczny na podstawie zebranego materiału dowodowego, poddać ocenie wartość dowodową poszczególnych dowodów, przedstawić własną ocenę prawną i subsumpcję etc., tymczasem wykracza to poza zakres kompetencji Sądu. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola ostatecznej decyzji lub ostatecznego postanowienia, a nie wydawanie merytorycznych rozstrzygnięć i zastępowanie w tym względzie organu administracji publicznej.

W tym stanie rzeczy, w ponownym postępowaniu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, organ zażaleniowy uwzględni przedstawioną w niniejszym wyroku argumentację prawną i przystąpi do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego , wyrażonych w k.p.a., w tym w szczególności w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a., a swoje rozstrzygnięcie uzasadni w sposób odpowiadający dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyżej przedstawione naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt II wyroku na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.