Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 878/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skarg Prokuratora Okręgowego i Cz. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2003 r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 6 lutego 2002 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Cz. M. kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 lutego 2002 r. nr [...]Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku M. i Cz. M. oraz I. i A. G. – współużytkowników wieczystych nieruchomości gruntowej zabudowanej domem mieszkalnym, położonej przy ulicy [...] w S., odmówił nieodpłatnego nabycia przez wnioskodawców prawa własności tejże nieruchomości, stanowiącej działkę nr o obszarze 511 m², zapisaną w księdze wieczystej nr KW. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. nr 113, poz. 1209) wywodząc, że nieodpłatne uwłaszczenie może mieć zastosowanie wobec osób fizycznych, będących w dniu 26 maja 1990 r. i jednocześnie w dniu 24 października 2001 r. użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze ziem odzyskanych (Dz. U. z 1957 r., nr 46, poz. 340 ze zm.). Jak wskazał organ, nieruchomościami wymienionym w tymże dekrecie są gospodarstwa rolne oraz działki gruntowe nadane w trybie osadnictwa rolnego na Ziemiach Odzyskanych na mocy dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i Wolnego Miasta (Dz. U. nr 49, poz. 279 ze zm.). W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie została żadnemu z wnioskodawców nadana we wskazanym trybie, co w konsekwencji powoduje, iż nie spełniają oni przesłanek z art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji Cz. M. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji oraz błąd w ustaleniu wartości prawa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i prawidłowe ustalenie wartości gruntu z uwzględnieniem, że grunt jest zabudowany i nie może być przedmiotem obrotu z uwagi na istniejące prawo użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, iż grunt jest obciążony prawem użytkowania wieczystego i z tego powodu nie można go sprzedać. Nabywcą może być jedynie użytkownik wieczysty. Wartość takiego gruntu może się kształtować na poziomie cen od 30-80 zł z m², nie zaś jak wyliczył organ – w granicach od 300-800 zł za m².

W piśmie z dnia 29 maja 2002 r. udział w postępowaniu przed organem odwoławczym zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o nieodpłatnym nabyciu własności przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu niniejszego odwołania decyzją z dnia 3 czerwca 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wniosek o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ulicy [...], obejmującej działkę nr o obszarze 511 m², zapisaną w KW nr złożyli Cz. M. oraz I. i A. G.. Wskazując na dyspozycję art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości organ podał, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie własności przysługuje tym osobom, którym zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej na obszarze Ziem Odzyskanych oraz byłego Wolnego Miasta i która to nieruchomość jest zabudowana na cele mieszkaniowe lub stanowi nieruchomość rolną. Jak podkreślił organ odwoławczy, obie przesłanki odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że z dobrodziejstwa wynikającego z analizowanej ustawy skorzystać może osoba fizyczna, która w dniu 26 maja 1990 r. i jednocześnie w dniu 24 października 2001 r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości i dodatkowo zachowana jest tożsamość tych osób, to znaczy, że ta sama osoba uzyskała najpóźniej w dniu 2 maja 1990 r. status użytkownika wieczystego i ta sama osoba jest nim nadal w dniu 24 października 2001 r. Ustawodawca do kręgu osób uprawnionych zalicza także następców prawnych osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.

Jak dalej wskazał organ M. i Cz. M. byli współużytkownikami przedmiotowej nieruchomości w udziale w dniu 26 maja 1990 r. M. M. zmarła przed dniem 24 października 2001 r. Jej następcami prawnymi są: syn K. M., któremu przysługuje udział jednej czwartej własności lokalu mieszkalnego i jednej ósmej części w prawie użytkowania wieczystego gruntu jako prawie związanym z własnością lokalu nr oraz mąż Cz. M., któremu przysługuje obecnie udział trzech ósmych w prawie użytkowania wieczystego gruntu i udział trzech czwartych w prawie własności lokalu. Jak podkreślił organ, następcom prawnym osób, które nie były użytkownikami wieczystymi w dniu 24 października 2001 r. nie przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej. Z kolei jak podał organ, z akt sprawy nie wynika kiedy I. i A. G. nabyli prawo użytkowania wieczystego. W świetle wyżej przytoczonych ustaleń co do następstwa prawnego Cz. i K. M. po M. M., zmarłej przed dniem 24 października 2001 r., okoliczność ta nie ma znaczenia, gdyż ze względu na treść art. 232 § 1 k.c. nie jest możliwe orzeczenie o nabyciu prawa własności nieruchomości gruntowej na rzecz także małżonków G.. Zgodnie bowiem z treścią art. 232 § 1 k.c. przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być wyłącznie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Nie może zatem istnieć prawo użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym np.: współwłasność osób fizycznych i gminy. Organ też wskazał, że udziały w sprawie własności lub użytkowania wieczystego są tzw. udziałami idealnymi, co oznacza, że grunt nie został podzielony fizycznie na części odpowiadające wielkościom poszczególnych udziałów. Orzeczenie w drodze decyzji administracyjnej o ewentualnym nabyciu przez małżonków G. prawa współwłasności nieruchomości jedynie w jednej drugiej części doprowadziłoby do naruszenia art. 232 k.c. – powstałaby bowiem współwłasność gminy i osób fizycznych, która obciążona byłaby prawem użytkowania wieczystego (w udziale nie mogącym ulec przekształceniu na skutek niespełnienia przez następców prawnych M. M. przesłanek dotyczących czasu trwania użytkowania wieczystego), co nie jest dopuszczalne. Z tych przyczyn organ odwoławczy odmówił uwzględnienia żądania o nieodpłatne nabycie prawa współwłasności gruntu, wskazując, że sentencja decyzji organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem, zaś uzasadnienie zawiera błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 powołanej ustawy co do zakresu przedmiotowego tejże ustawy. W dalszej części organ odwoławczy dokonał wykładni tegoż przepisu ze wskazaniem błędów, jakich dopuścił się organ pierwszej instancji w zakresie uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów odwołującego organ wskazał, że "ustalenie wartości rynkowej prawa" nie stanowi przesłanki nieodpłatnego nabycia prawa własności, podobnie jak i uprawnienia kombatanta i inwalidy wojennego, a zatem nie mogły mieć znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył Cz. M., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji z powodu niezgodności z prawem. Skarżący podniósł, iż uzasadnienie decyzji jest niezrozumiałe i zarzucił naruszenie: art. 138 § 3 zdanie ostatnie k.p.a., przez zaniechanie uchylenia zaskarżonej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, art. 232 § 1 k.c. przez błędne przyjęcie, że wniosek skarżącego nie jest dopuszczalny, art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, przez przyjęcie, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni gramatycznej i wyciągnął błędne wnioski co do intencji ustawodawcy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż decyzja jest niezgodna ze społecznym poczuciem sprawiedliwości. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika bowiem, iż sytuacja prawna skarżącego pogorszyła się na skutek śmierci żony i z powodu nabycia prawa przez małżonków G., a przecież zdarzenia te nastąpiły bez udziału woli skarżącego. Jego zdaniem, wydana decyzja narusza dyspozycję art. 7 k.p.a. Kolegium bowiem nie miało na uwadze słusznego interesu strony oraz obraża treść art. 9 i 10 k.p.a., strona bowiem nie miała możliwości wyrażenia swojego stanowiska w sprawie, tym bardziej, że obie decyzje organów poszczególnych instancji oparte zostały na innych argumentach prawnych.

Powyższą decyzję zaskarżył również Prokurator Prokuratury Okręgowej zarzucając:

1. błędną wykładnię art. 1 ust. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, wykluczającą użytkowników wieczystych z kręgu podmiotów mających skorzystać z dobrodziejstwa nieodpłatnego uwłaszczenia, a polegającą na przyjęciu jako warunku uwłaszczenia tożsamości osoby użytkownika wieczystego w okresie od 26 maja 1990 r. do 24 października 2001 r.

2. naruszenie art. 2 ust. 1 w/w ustawy, zakazującego stosować do sprawy wnioskodawców art. 1 ust. 5 ustawny z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. nr 120, poz. 1299), uzależniającego pozytywne rozstrzygnięcie od złożenia wniosków przez wszystkich współużytkowników wieczystych i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Prokurator Prokuratury Okręgowej podał, iż wykładnia art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przeprowadzona przez organ odwoławczy nie uwzględnia należycie zbywalnego charakteru prawa użytkowania wieczystego i konstytucyjnej ochrony prawa dziedziczenia. Przed 24 października 2001 r. Cz. M. wstąpił, w drodze sukcesji generalnej, we wszelkie prawa i obowiązki łączące się ze współużytkowaniem wieczystym przedmiotowej działki i nie ma podstaw do innego rozumienia art. 1 ust. 1 w/w ustawy niż takie, że został zakreślony minimalny czas trwania użytkowania wieczystego i że prawo to powinno przysługiwać osobom fizycznym. Na potwierdzenie takiej interpretacji skarżący podał, iż ustawodawca w ust. 1 cytowanej ustawy posłużył się liczbą mnogą ("osobom fizycznym"), którą w ust. 2 zastąpił liczbą pojedynczą z tego oczywistego względu, że w chwili wejścia w życie ustawy użytkownikiem mogła być jedna osoba. Nadto, Prokurator podniósł, iż analizowana ustawa nie zawiera warunku uwłaszczenia w postaci jednoczesnego złożenia wniosku przez wszystkich współużytkowników wieczystych, a z mocy jej art. 2 ust. 1 zakazane jest stosowanie określającego taki warunek art. 1 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Nadto, odnoszą się do argumentów wskazanych w zaskarżonej decyzji, skarżący wskazał, iż art. 232 k.c. reguluje jedynie ustanowienie użytkowania wieczystego i nie wynika z tego zakaz powstania omawianej współwłasności gruntu po ustanowieniu prawa. W ustawach szczególnych należy poszukiwać rozwiązania spornego zagadnienia. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość gruntowa może być sprzedana wyłącznie jej użytkownikowi wieczystemu, jednak ustawa ta nie stanowi wprost, czy możliwa lub zakazana jest sprzedaż współużytkownikowi udziału we własności gruntu. Zgodnie z ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności taka sprzedaż jest możliwa tylko wówczas, gdy obejmuje wszystkich współużytkowników. Jednak wspomniana regulacja została wyłączona w ustawie "uwłaszczeniowej" we wskazanym już wyżej art. 2 ust. 1. Jak argumentował dalej skarżący, treść prawa własności i treść prawa użytkowania wieczystego są zbliżone i trudno sobie wyobrazić ewentualne pole konfliktu współużytkownika wieczystego ze współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, wynikającego z różnicy tych praw. Argument, iż obciążeniem użytkowaniem wieczystym udziału we własności uniemożliwia pozostałym współwłaścicielom wyjście z niepodzielności jest aktualny jedynie przy ustanawianiu prawa, jest zupełnie nieodpowiedni zgodnie z zasadą "chcącemu nie dzieje się krzywda" i nie może dotyczyć uwłaszczonych współużytkowników. Odwołując się do konstytucyjnej zasady równości wobec prawa skarżący podał, iż nie do przyjęcia jest pogląd, że współużytkownicy wieczyści nie mogą korzystać z nieodpłatnego uwłaszczenia tylko dlatego, że jeden z nich nie chce lub nie odpowiada warunkom określonym w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów obu skarżących organ podał, iż strona skarżąca błędnie oznaczyła przedmiot zaskarżonej decyzji jako odmowę nabycia prawa własności przez K. M., gdyż ta osoba ta nigdy nie składała wniosku w tym przedmiocie, a zatem nie mogła być stroną postępowania w tym zakresie. Nadto, zdaniem Kolegium skarżący decyzję prokurator niewłaściwie zinterpretował dyspozycję art. 232 § 1 k. c., który to przepis nie odnosi się jedynie do "ustanowienia" prawa użytkowania wieczystego, lecz reguluje przedmiot i podmioty tegoż prawa. Wbrew twierdzeniom tegoż skarżącego, organ odwoławczy podkreślił, iż ugruntowany jest pogląd, iż nie może być przedmiotem użytkowania wieczystego przysługujący Skarbowi Państwa (gminie) udział we współwłasności gruntu. Nadto organ odwoławczy podał, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego nie mogą wyłączać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego w tym art. 232 k.c.

Sąd połączył obydwie skargi do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).

Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Niniejszy stan faktyczny jest bezsporny i wynika z niego, że nieruchomość położona w S. przy ul. [...], objęta działką nr o obszarze 511 m² wraz ze znajdującym się na niej budynkiem została na mocy aktu notarialnego z dnia 17 maja 1963 r. sprzedana, a grunt oddany w użytkowanie wieczyste na rzecz J. i W. P.. W oparciu o umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 28 października 1965 r. H. i W. W. nabyli od J. i W. P. połowę domu mieszkalnego położonego na działce gruntu nr w S. przy ulicy [...] (lokal nr) wraz z prawem użytkowania wieczystego wynoszącym jedną drugą część opisanej działki. Z kolei w dniu 6 kwietnia 1971 r. Cz. i M. M. nabyli od W. P. i M. P. udział w prawie użytkowania wieczystego działki położonej w S. przy ulicy [...], wynoszący jedna drugą część oraz odrębną własność lokalu nr wraz z garażem i przynależnym do tego lokalu udziałem we współwłasności niewydzielonych części budynku. Powyższa nieruchomość objęta jest wpisami w księdze wieczystej nr KW (w odniesieniu do właściciela lokalu nr) oraz KW (w odniesieniu do właściciela lokalu). Właścicielami lokalu nr oraz jednocześnie współużytkownikami wieczystym w jednej drugiej części nieruchomości położonej przy ulicy [...] w S. są obecnie I. i A. G..

W dniu 6 grudnia 2001 r. małżonkowie I. i A. G., zaś w dniu 5 grudnia 2001 r. – Cz. M. – złożyli wniosek o wydanie decyzji o nabyciu prawa własności opisanej wyżej nieruchomości, co do której wnioskodawcom przysługuje prawo użytkowania wieczystego.

W związku ze śmiercią M. M. i koniecznością uregulowania stosunków własnościowych po jej śmierci w księdze wieczystej nr KW dokonano zmian wpisów. Spadkobiercami M. M. są jej mąż Cz. M. i syn – K. M.. Z zawiadomienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 10 stycznia 2002 r. wynika, iż w tym dniu w księdze wieczystej nr KW w dziale II wpisano "Cz. M. (...) w trzech czwartych części, K. M. (...) w jednej czwartej części M. M. (...) – na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 28 marca 2001 r. o sygn. akt I NS 87/01".

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1957 r. Nr 46, poz. 340 ze zm.):

1) zabudowanych na cele mieszkaniowe,

2) stanowiących nieruchomości rolne

przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości.

Na wniosek osoby, o której mowa w ust. 1 art. 1 cytowanej ustawy, a także osoby fizycznej będącej jej następcą prawnym, złożony nie później niż w ciągu czterech lat od dnia wejścia w życie ustawy, starosta – w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa albo wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa – w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego, wydaje decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości (art. 1 ust. 2 tejże ustawy).

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, iż dla zastosowania dobrodziejstwa uwłaszczenia w oparciu o przepisy analizowanej ustawy koniecznym jest, aby osobie wnioskodawcy przysługiwał przymiot użytkownika wieczystego nabywanej na własność nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i jednocześnie w dniu wejścia w życie tejże ustawy, czyli w dniu 24 października 2001 r. Dodatkowo, zdaniem Kolegium, tylko następca prawny, który nabył użytkowanie wieczyste po dniu 24 października 2001 r. będzie mógł wystąpić z wnioskiem o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości, ponieważ w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. musi być zachowana tożsamość osoby fizycznej będącej poprzednikiem prawnym. Tym samym z kręgu podmiotów uprawnionych zgodnie z powyższym przepisem wyłączono osoby, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed datą wejścia w życie cytowanej ustawy.

Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela wyżej wymienionego poglądu organu odwoławczego, dotyczącego podmiotowego zakresu zastosowania art. 1 ust. 1 analizowanej ustawy. Powołując się tej mierze na rozważania sądu poczynione w podobnej sprawie o sygnaturze IISA/Gd 173/04 stwierdzić należy, iż wykładnia art. 1 ust. 1 i 2 analizowanej ustawy dokonana przez organ odwoławczy jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej i jako taka – jest błędna. Zdaniem Sądu, odczytanie normy prawnej zawartej w cytowanym przepisie może nastąpić tylko poprzez sięgnięcie do przepisów Konstytucji RP i posłużenie się techniką wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją RP, w tym wypadku w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami: zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa (art. 2) oraz zasady równości wobec prawa (art. 32).

W przeciwnym wypadku sposób interpretacji zaproponowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wzruszy zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, albowiem wyłączy z kręgu podmiotów uprawnionych do nieodpłatnego nabycia nieruchomości osoby, które na skutek otwarcia spadku (śmierć poprzednika prawnego) przed datą wejścia w życie ustawy zostały pozbawione uprawnienia do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Nadto interpretacja ta doprowadzi do złamania zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości, albowiem sytuacja prawna adresatów normy prawnej będzie zróżnicowana ,po pierwsze, z przyczyny od nich niezależnej, tj. śmierci poprzednika prawnego oraz, po wtóre, z przyczyny nabycia użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Istota tej zasady sprowadza się do takiego nakazu stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji. Zasada równości wobec prawa z kolei, najogólniej rzecz ujmując, oznacza nakaz jednakowego traktowania równych i podobnego traktowania podobnych, dopuszczalność uzasadnionych zróżnicowań, a także wiązanie równości z zasadą sprawiedliwości. Tak określona zasada równości stanowi podstawę do odczytania normy prawnej z art. 1 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy. Sytuacja, w której "następca prawny" nie może skorzystać z prawa do nieodpłatnej zamiany użytkowania wieczystego na własność tylko dlatego, iż z przyczyny od niego niezależnej (śmierć poprzednika prawnego przed datą wejścia w życie ustawy) nie może spełnić wskazywanego przez organ II instancji warunku tożsamości osoby będącej użytkownikiem wieczystym w dniu 24 października 2001 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, zdaniem Sądu, nie może uzyskać aprobaty społecznej i w tym zakresie koliduje także z zasadami społecznej sprawiedliwości. Sąd nie neguje prawa ustawodawcy do odmiennego kształtowania sfery prawa i obowiązków określonej kategorii podmiotów, jednakże pod warunkiem, że te odmienne zasady oparte są na odmiennościach w ich stanach faktycznych.

W przedmiotowej sprawie wskazać należy, że K. M. – spadkobierca M. M. – jak zauważył zresztą w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy – nie składał wniosku w przedmiocie nabycia prawa własności w oparciu o przepisy analizowanej ustawy. Organy administracji w związku z tym nigdy nie traktowały K. M. jako strony niniejszego postępowania. Zdaniem Sądu, konsekwencją ustalenia ,iż K. M. jest spadkobiercą ustawowym M. M., której przysługiwało roszczenie o nieodpłatne przekształcenie przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, powinno być uznanie, iż osoba ta jest zainteresowana w sprawie. W tej sytuacji organ powinien był zawiadomić K. M. o toczącym się postępowaniu i ustalić, czy składa on wniosek w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności. Zaniechanie organów administracji w tej mierze stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., strona bowiem bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

W odniesieniu z kolei do Cz. M. stwierdzić należy, iż ugruntowany jest pogląd, że nie można przyjąć takiej interpretacji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności, która dawałaby podstawę do stwierdzenia, że zamiarem ustawodawcy było wyłączenie z kręgu podmiotów uprawnionych do przekształcenia takich osób, które w okresie między dniem 26 maja 1990 r. a dniem 24 października 2001 r. lub po tej dacie zmieniły wielkość swojego udziału w prawie użytkowania wieczystego na skutek różnych zdarzeń, takich jak dziedziczenie lub rozporządzenie dokonane pomiędzy współuprawnionymi. Oznacza to zatem, że nie ma wpływu na możliwość nabycia prawa własności w trybie niniejszej ustawy fakt, iż osoba będąca użytkownikiem wieczystym w określonym udziale w okresie pomiędzy 26 maja 1990 r. a 24 października 2001 r., powiększyła swój dotychczasowy udział w tym prawie przed tą ostatnią datą. Nadal osoba taka zachowuje roszczenie wynikające z przepisów niniejszej ustawy w odniesieniu do przysługującego jej, całego, powiększonego udziału we współużytkowaniu wieczystym.

Niezależnie od powyższego Sąd w całości podziela argumenty organu odwoławczego co do wykładni art. 232 k. c., uznając zarzuty skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej za chybione w tej mierze. Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, iż zgodnie z treścią art. 232 § 1 k.c. przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być wyłącznie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogą być grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, gminy lub ich związków, a w sytuacji, gdy do nieruchomości ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego gruntu w formie niepodzielnych udziałów, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności może nastąpić jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich istniejących udziałów w użytkowaniu wieczystym danej nieruchomości. Przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności dla jednego ze współużytkowników wieczystych skutkowałoby tym, że pozostali użytkownicy posiadaliby swoje prawo użytkowania wieczystego na prywatnej własności, co nie jest dopuszczalne zgodnie z treścią art. 232 k.c.

Sąd podziela także stanowisko organu drugiej instancji, iż decyzja z dnia 6 lutego 2002 r. została wydana w oparciu o dokonaną przez organ pierwszej instancji błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, zgodnie z którą ustawodawcy chodziło o nabycie przez osoby uprawnione prawa własności gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem Sądu, organ drugiej instancji, zinterpretował odwołanie się w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. do wyżej wymienionego dekretu jako wskazanie tylko i wyłącznie do zasięgu terytorialnego, na jakim ustawa ma zastosowanie.

Mając zatem na uwadze wyżej wskazane uchybienie organów administracji, stanowiące przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 6 lutego 2002 r., nr GN-7224/02/GM.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji, zanim wydadzą decyzję w sprawie, powinny prawidłowo zawiadomić o toczącym się postępowaniu K. M. i ustalić, czy – posiadając udziały w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości – składa on wniosek w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności na warunkach ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

W punkcie drugim wyroku Sąd, na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 2 zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Cz. M. kwotę 265 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.