Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 198/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200a ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. M. M. (zwany dalej także: "skarżącym") zwrócił się do Rektora Uniwersytetu w B. o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu w B. odmówił przyznania zwiększenia M. M. stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2018/2019. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w B., wprowadzonego Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] (zwanego dalej: "Reglaminem") w zw. z art. 200a ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2017 r., poz. 2183 ze zm. dalej: "P.s.w.") w zw. z art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "Przepisy wprowadzające P.s.w.n."), zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów akademickich. Organ wskazał dalej, że na III roku studiów doktoranckich w zakresie fizyki studiuje trzech doktorantów, co oznacza, że żaden z nich, w tym wnioskodawca, nie może otrzymać zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Organ podał, że Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Fizyki nie rekomendowała do otrzymania przedmiotowego zwiększenia stypendium, żadnego doktoranta III roku studiów doktoranckich z fizyki.

M. M. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym zarzucił dokonanie niewłaściwej wykładni art. 200a ust. 1 P.s.w. oraz § 1 ust. 2 i 3 Regulaminu a także naruszenie przepisów prawa procesowego. W jego uzasadnieniu wskazał, że organ niesłusznie przyjął literalną wykładnię przedmiotowych przepisów, która prowadzi w niniejszej sytuacji do wniosku, że żaden z trzech studentów studiów doktoranckich III roku fizyki, nie może uzyskać przedmiotowego zwiększenia stypendium, bowiem każdy z nich stanowi 33,3 % grupy wszystkich studentów na danym roku. Odwołujący się wskazał, że przepisy należy wykładać zgodnie z dyrektywami wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Podkreślił przy tym, że żaden z przepisów nie reguluje minimalnej liczby studentów danego na danym roku studiów doktoranckich, co oznacza, że zwiększenie powinno być przyznawane niezależnie od tej liczby. Odwołujący powołał się również na orzecznictwo, wedle którego ze względu na cel dotacji projakościowej oraz charakter zwiększenie stypendium będącym rodzajem nagrody za wyróżniającą się pracę naukową i dydaktyczną, przy ustalaniu liczby doktorantów obowiązywać powinna zasada zaokrąglania jej w górę w przypadku uzyskania wyniku ułamkowego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu w B. utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu decyzji wydanej w instancji odwoławczej organ wskazał, że tryb przyznawania stypendiów doktoranckich zawarty jest w Regulaminie, który uwzględnia w § 1 ust. 2 zasadę, że uprawnienie do uzyskania przedmiotowego zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Powołując się na orzecznictwo sądowe, organ wskazał, że przewidziane w art. 200a ust. 1 P.s.w. jego uprawnienie do ustanowienia regulaminu określającego tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego, jest wyrazem samodzielności organizacyjnej przyznanej uczelni, której jednym z przejawów jest samorządność normodawcza. Oznacza to prawo do skonkretyzowania warunków niezbędnych dla uzyskania uprawnienia do świadczenia w postaci zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. W związku z tym to regulamin danej uczelni, a nie przepis rangi ustawowej, określa, w jaki sposób jest prowadzone postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego, jakie dokumenty i dowody doktorant ubiegający się o przyznanie zwiększenia stypendium jest zobligowany przedłożyć, a także jakie kryteria i zasady obowiązują przy wyborze beneficjentów tego postępowania. W ocenie organu, ustawodawca w art. 200a ust. 1 P.s.w. określił jedynie minimalne reguły odnoszące się do tego regulaminu, zgodnie z którymi uprawnienie do otrzymania zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów. Jest to jedyne ograniczenie narzucone przez ustawodawcę przy przyznawaniu stypendiów z dotacji projakościowej. Organ przyznał przy tym, że o ile intencją ustawodawcy jest nagradzanie doktorantów wyróżniających się w pracy naukowej i dydaktycznej, to przyznanie przedmiotowego zwiększenia w zaistniałej sytuacji naraziłoby Uniwersytet w B. na utratę dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczonej na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a ust. 1 P.s.w., ze względu na niezastosowanie się do obowiązujących przepisów ustawowych.

Odnosząc się zaś do podniesionej przez odwołującego się, kwestii zaokrąglenia wyników, organ zauważył, że brak jest w tym względzie stosownych regulacji prawnych, zaś on sam nie jest uprawniony do dokonywania oceny ich celowości. Wyjaśnił również, że kryteria przyznawania stypendium projakościowego wynikają z P.s.w. oraz Regulaminu, w związku z czym nie zaistniały w sprawie wątpliwości interpretacyjne, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść wnioskodawcy.

Skargę od ww. decyzji wywiódł do tut. Sądu M. M., zarzucając w niej:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 200a ust. 1 P.s.w. oraz § 1 ust. 2 i 3 Regulaminu, przez dokonanie ich niewłaściwej wykładni, skutkującej nieprawidłowym przyjęciem, że doktorant M. M. nie znajduje się w grupie 30% doktorantów uprawnionych do uzyskania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2018/2019, w sytuacji gdy prawidłowa - funkcjonalna i celowościowa wykładnia ww. przepisów winna prowadzić do wniosku, że M. M. znajduje się grupie osób uprawnionych do uzyskania zwiększenia stypendium;

2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niekompletny, z pominięciem wskazania okoliczności faktycznych i prawnych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, przejawiające się w postaci braku wskazania oceny osiągnięć naukowych skarżącego oraz innych doktorantów studiujących razem ze skarżącym na III roku studiów doktoranckich na kierunku fizyka, oraz braku szczegółowego wskazania przyczyn, dla których organ uznał, że sytuacje skarżących, w przywołanych przez M. M. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy orzeczeniach, były odmienne;

3) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. przez rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niekompletny, przejawiające się w zaniechaniu przez Rektora dokonania oceny osiągnięć naukowych skarżącego oraz innych doktorantów studiujących razem ze skarżącym na III roku studiów doktoranckich na kierunku fizyka, co uniemożliwiło wyłonienie listy rankingowej klasyfikującej doktorantów ze względu na osiągnięcia naukowe, a w konsekwencji wyłonienie osób (osoby) należącej do grupy najlepszych doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium z tytułu dotacji projakościowej.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej, z jednoczesnym zobowiązaniem organu do wydania decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium, w terminie miesiąca od dnia wydania orzeczenia przez Sąd.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że różnica pomiędzy wynikiem pozwalającym na zakwalifikowanie go jako najlepszego doktoranta na III roku studiów doktoranckich w zakresie fizyki, a wynikiem obliczenia 30% z 3-osobowej grupy doktorantów, jest nieznaczna. Skarżący, jako jednostka stanowi 33% z 3-osobowej grupy doktorantów. Natomiast uprawnienie do otrzymania zwiększenia stypendium, zgodnie z argumentacją przywołaną przez organ, może otrzymać jedynie 30% procent doktorantów z danej grupy. Faktycznie więc różnica, która w ocenie organu uniemożliwia przyznanie zwiększenia stypendium wynosi 3 punkty procentowe. W ocenie Skarżącego, niemożność zakwalifikowania go jako osoby należącej do grupy najlepszych doktorantów (jako najlepszego doktoranta) z uwagi na nieznaczne różnice jest krzywdząca i niczym nieuzasadniona oraz stanowi przejaw dyskryminacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie oraz odnosząc się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja zapadła w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej dla studenta III roku studiów doktoranckich z fizyki, w roku akademickim 2018/2019. Wyjaśnić przy tym należy, że od dnia 1 października 2018 r. zasady funkcjonowania szkolnictwa wyższego oraz prowadzenia działalności naukowej reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668, dalej: "P.s.w.n."), która zastąpiła poprzednio obowiązującą w tej materii ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ("P.s.w."). Zgodnie jednak z treścią art. 286 ust. 1 Przepisów wprowadzających P.s.w.n., doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 (a więc również skarżący będący w roku akademickim 2018/2019 studentem III roku), mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 P.s.w., na zasadach dotychczasowych. Zgodnie z tym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 P.s.w. (stanowiącej dotację podmiotową na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych), przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa zaś regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Zgodnie zaś z art. art. 286 ust. 2 Przepisów wprowadzających P.s.w.n. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 P.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie P.s.w.n. zachowują moc do 31 grudnia 2023 r. W związku z tym, moc zachowuje również Regulamin zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w B., wprowadzony Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. ("Reglamin"), którego przepisy uwzględniają ww. zasadę, że uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (vide: § 1 ust. 2 i 3, § 3 ust. 2 Regulaminu).

Analiza dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie doprowadziła tut. Sąd do wniosku, że Regulamin nie narusza ustawowych przesłanek warunkujących nabycie prawa do zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej i nie wprowadza kryteriów niezgodnych z celem P.s.w. Unormowany jego brzmieniem tryb zwiększenia stypendium doktoranckiego, co do ustalenia którego uczelni wyższej została pozostawiona swoboda, nie przekracza jej granic, wyznaczonych przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W konsekwencji, Rektor, będący organem uczelni wyższej, a także organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym (vide: art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.) związany zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, nie mógł ani w przy ustalaniu brzmienia Regulaminu, ani przy rozpatrzeniu wniosku skarżącego, nie uwzględnić zasady wynikającej z art. 200a ust. 1 P.s.w., wedle której uprawnienie do otrzymywania przedmiotowego zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich.

Zdaniem tut. Sądu, analiza ww. przepisu prowadzi do wniosku, że uprawnienie do otrzymania zwiększonego stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi, który znalazł się w grupie 30% najlepszych doktorantów z liczby studiujących doktorantów danego roku studiów. Skoro więc na każdym roku studiów studiuje określona liczba osób, to z tej liczby dla 30% uczestników tych studiów przysługuje zwiększenie przedmiotowego stypendium (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 stycznia 2014 r., III SA/Kr 606/13, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Wskazać przy tym należy, że intencją ww. regulacji jest, aby beneficjentami dotacji projakościowej byli najlepsi doktoranci - ale tylko ci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów danego roku.

Jeżeli zatem na III roku studiów doktoranckich z fizyki studiuje trzech studentów, to każdy z nich stanowi 33% ogólnej liczby doktorantów. Należy przy tym zauważyć, że P.s.w. nie precyzuje zasad wyliczenia wskazanej w art. 200a P.s.w. liczby doktorantów, którzy stanowią nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów. Nie rozstrzyga zatem sytuacji, w której matematyczny wynik ustalania ww. odsetka najlepszych doktorantów, nie daje liczby całkowitej, lecz ułamkową – tak jak zaistniało to w okolicznościach niniejszej sprawy. Co więcej przepis ten nie wyposaża również Rektora do wprowadzenia w Regulaminie zasady zaokrąglania w górę do 30% liczby doktorantów na każdym roku na danym wydziale, przed ustaleniem liczby osób uprawnionych do uzyskania tego świadczenia. Skoro zatem Rektor obowiązany był do uwzględnienia zasady promowania jedynie 30% najlepszych doktorantów danego roku, to nie miał prawnej możliwości przyznania przedmiotowego zwiększenia stypendium skarżącemu, który sam stanowi 33% ogólnej liczby doktorantów swojego roku. Abstrahując przy tym od oceny logiczności oraz zasadności przedmiotowej regulacji, która w żaden sposób nie uwzględnia sytuacji, w której na danym roku studiów studiować będzie mniej niż czterech doktorantów, uznać należy, że obowiązujący w takim brzmieniu przepis prawa, nie pozostawia możliwości przyznania wnioskowanego zwiększenia stypendium, w przypadku uzyskania matematycznego wyniku przekraczającego owe 30%. Z tego też względu, podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, nie zasługiwał na uwzględnienie.

Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia prawa procesowego. Decyzja organu II instancji zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy, w tym przytoczenie przepisów prawnych mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz rzeczowe i wyczerpujące uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Rozpatrując sprawę po raz kolejny, organ dokonał przy tym prawidłowej wykładni powołanych przepisów, przytoczył najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy konkluzje, znajdujące pełne oparcie w materiale dowodowym oraz dokonał jego oceny w kontekście obowiązujących przepisów prawa, a także – wbrew twierdzeniom skarżącego - odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dochował zatem wszelkich zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności postępowania.

W ocenie Sądu, zawarte w skardze twierdzenia stanowią polemikę która, jako nie znajdująca oparcia ani w materiale dowodowym, ani w przepisach prawa, nie mogła doprowadzić do zdeprecjonowania ustaleń i wniosków poczynionych przez Rektora. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie poparte żadnymi prawnie relewantnymi argumentami, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi, zaś rozpoznający przedmiotową sprawę Sąd – niezawisły oraz podlegający jedynie Konstytucji RP oraz ustawom, nie jest związany wyrokami innych sądów administracyjnych poza sytuacją opisaną w art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Dodać przy tym należy, że przytoczone przez skarżącego orzeczenia zapadły w odmiennych stanach faktycznych, aniżeli ten zaistniały w niniejszej sprawie.

Reasumując, stwierdzić należy, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, albowiem w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym jak i prawnym, właściwie zastosowano, stanowiące podstawę wydanych decyzji, przepisy prawa materialnego, nie dopuszczając się przy tym naruszenia przepisów proceduralnych. Również Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.