Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 915/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 306h par. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 7 października 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Pani A.D. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.(dalej: SKO lub Kolegium) z dnia 7 października 2022 roku (znak: [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektor Wydziału Podatków wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta R. ("organ podatkowy I instancji" lub "organ" postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2022r. nr [...] odmawiające wydania Pani A. D. (dalej: Skarżąca lub Strona) zaświadczenia pozwalającego na wykreślenie wpisu hipotecznego nr 19 w księdze wieczystej [...] z tytułu zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata: 2004, 2005, 2006 i 2007 z uwagi na przedawnienie wierzytelności.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Pismem z dnia 28 czerwca 2022r. uzupełnionym pismem z dnia 20.07.2022r. Skarżąca - reprezentowana przez radcę prawnego W. S.- S., zwróciła się do Urzędu Miejskiego w R. o wydanie zaświadczenia na wykreślenie wpisu hipotecznego o nr [...] z działu IV księgi wieczystej o nr [...]prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. z tytułu zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2004-2007, z uwagi na przedawnienie wierzytelności.

Postanowieniem z 7 października 2022 r. Organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia. Przytoczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013r. sygn. akt SK 40/12, OTK-A, Nr 7 poz.97, w którym Trybunał stwierdził, że art.70 § 6 Ordynacji podatkowej (dalej: Op) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998r. do 21 grudnia 2002 jest niezgodny z art.64 ust.2 Konstytucji RP. W treści uzasadnienia organ podatkowy I instancji podniósł, że kwestie przedawnienia zobowiązań podatkowych od 1 stycznia 2003r. reguluje art.70§8 Op, który dotychczas nie był przedmiotem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Organ stwierdził, że skoro podatnik nie zapłacił należności podatkowych za lata 2005-2011 zabezpieczonych hipoteką, to organ podatkowy odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści.

Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie. Zarzuciła:

a) naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłową i błędną wykładnię art. 70 § 1 Op poprzez uznanie, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004r., 2005r., 2006r.r. i 2007r. nie uległy przedawnieniu z uwagi na ich zabezpieczenie poprzez wpis hipoteki na nieruchomości o nr [...] przez Sąd Rejonowy w R.,

b) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 70 § 8 Op przez przyjęcie, że przepis ten nie ma analogicznej treści do art.70 § 6 uznanego za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r. w sprawie o sygn. SK 40/12,

c) naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie i błędną wykładnię art.59§l pkt 9 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wierzytelności podatkowe zabezpieczone hipotecznie nie wygasły i tym samym nie wygasła zabezpieczające ją hipoteka,

d) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art.6, art.7, art.8, art.77§ 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, pobieżne rozpoznanie sprawy, niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności oraz zbadanie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i stronniczy, interpretując go na niekorzyść Skarżącej.

Organ podatkowy pierwszej instancji nie znalazł odstaw do zmiany postanowienia we własnym zakresie i zażalenie wraz z aktami sprawy przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., utrzymując w mocy postanowienie Organu I instancji wskazało na art.70 § 8 Op, zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Kolegium opisało treś wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nr [...] na sumę 10.605,92 zł tytułem zaległego podatku od nieruchomości za lata 2004,/2005, 2006, 2007 przypadająca od dłużników: T.W., J.W., A.W., M.R. i P.R.. W zaktualizowanej na dzień 2.08.2022r. księdze wieczystej jako jedna ze współwłaścicieli nieruchomości została ujawniona wnioskodawczyni, Pani A.D.. Przedmiotem hipoteki jest plac z budynkami przy ul. [...] w R..

Kolegium za bezzasadny uznało zarzut niekonstytucyjności art.70 § 8 Op. Przepis ten nie został bowiem dotychczas uchylony ani przez Trybunał Konstytucyjny ani w wyniku prac legislacyjnych, jest więc przepisem obowiązującym. Kolegium podzieliło stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji i uznało, że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości za lata 2004-2007 zabezpieczona hipoteką nie uległa przedawnieniu. Ze względu na zasadę, iż organy podatkowe działają na podstawie obowiązującego prawa, nie można przyjąć wątpliwości strony dotyczących art. 70 § 8 Op jako przesłanki pozwalającej uznać, iż ww. zaległości uległy przedawnieniu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie i błędną wykładnię art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: Op) poprzez uznanie, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2004 r., 2005 nie uległy przedawnieniu z uwagi na ich zabezpieczenie poprzez wpis hipoteki na nieruchomości o nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R.,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędnie zastosowanie art. 70 § 8 Op i przyjęcie, że przepis ten nie ma analogicznej treści do art. 70 § 6 Op uznanego za niezgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. w sprawie o sygn. akt SK 40/12,

3. naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie błędną wykładnię art. 59 § 1 pkt 9 Op przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wierzytelności podatkowe zabezpieczone hipotecznie nie wygasły i tym samym nie wygasła zabezpieczająca ją hipoteka,

4) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art.7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania administracyjnego poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, pobieżne rozpoznanie sprawy, niedokładne zbadanie wszystkich okoliczność oraz zbadanie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i stronniczy, interpretując go na niekorzyść Skarżącej.

Podnosząc te zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji w całości oraz zobowiązanie Prezydenta Miasta R. do wydania zaświadczenia zezwalającego na wykreślenie hipoteki. Wniosła też o zwrot od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zmianami, dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 306a § 1 i 2 Op, organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 306a § 3 Op, zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 306e § 1 Op zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych. Zatem podstawą do wydania zaświadczenia przez dany organ podatkowy są wyłącznie prowadzone przez niego ewidencje, rejestry lub inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych będących w posiadaniu organu. Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i zarazem urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Organ wydając zaświadczenie nie może rozstrzygać merytorycznie, w sposób prawnie wiążący, o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku, w tym zobowiązania podatkowego. Czynność materialno-techniczna, jaką jest wydanie zaświadczenia nie może rozstrzygać o tak istotnych sprawach, jak nieistnienie zobowiązania podatkowego na skutek przedawnienia, zwłaszcza gdy chodzi o interpretację praw materialnego nie tylko w oparciu o literalne brzmienie przepisu, ale przy uwzględnieniu interpretacji przepisu w oparciu o orzecznictwo trybunałów i sądów. Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym wynikającym wprost w będących w dyspozycji organ w dokumentów, a nie oświadczeniem kształtującym te fakty lub stan prawny.

Skarżąca wnosząc o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w istocie domagała się merytorycznego rozstrzygnięcia, że jego zobowiązania uległy przedawnieniu. Powołała się przy tym na niekonstytucyjność art. 70 § 8 Op. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. w sprawie SK 40/12.. Zaświadczenie jako akt wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym wynikającym z dokumentów nie może w żaden kształtować zakresu obowiązków czy uprawnień wnioskujących o jego wydanie. Nie powinno wiec rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych, w tym wypadku, czy doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, czy też nie (por. wyrok NSA z 30.01.2019 r. , sygn. akt I FSK 2276/18 oraz powołane tam orzecznictwo).

Skoro zatem z dostępnych organowi danych wynikało, że Skarżąca posiadała nieuregulowane zobowiązania podatkowe zabezpieczone poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej, to trafnie organ odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Organ w postępowaniu związanym z wydaniem zaświadczenia nie mógł badać zasadności wpisu hipoteki przymusowej, lecz wyłącznie to czy taki wpis istnieje. Wpisu (wykreślenia) hipoteki przymusowej dokonuje właściwy sąd rejonowy. Skutkuje to tym, że w sprawie wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej prowadzone jest postępowanie sądowe (przed sądem wieczystoksięgowym), a nie podatkowe. W konsekwencji za chybione należało uznać podniesione w skardze zarzuty.

Do postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia nie mają zastosowania przepisy postępowania wskazane w skardze, w szczególności dotyczące gromadzenia i oceny materiału dowodowego zawarte w przepisach Działu IV Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 528/05). Strona podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego powołała się na wyrok TK z 8.10.2013 r. sygn. akt SK 40/12. Skoro jednak poza zakresem niniejszego postępowania pozostaje badanie kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, to również nie jest dopuszczalne badanie skutków wyroku TK dla tego przedawnienia w kontekście sprawy o wydanie zaświadczenia... W konsekwencji nie można zarzucić organowi, że dopuścił się naruszenie przepisów art. 70 § 1 i art. § 8 i art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej.

Biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 151 ppsa należało skargę oddalić.