Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2512/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 i ust. 5, ust. 11, ust. 13 i 13a
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2011 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lipca 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącej spółki – Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P. - kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) – po rozpatrzeniu wniosku skarżącej spółki Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego - utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] lipca 2010 r.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżąca spółka Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P., powołując się na zmiany właścicielskie dotyczące mienia komunalnego, wystąpiła do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z wnioskiem o wydanie pozwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi krajowej nr [...] L.-W., km 68 + 350 - 68 +930 w mieście P., ul. [...] (odcinek od ul. [...] do posesji nr [...]), o powierzchni rzutu poziomego 306,70 m2 od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] grudnia 2017 r. i ustalającej opłatę za zajęcie pasa drogowego.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, działając na podstawie art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust. 5, ust. 11, ust. 13 i 13a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 140, poz. 1481) i § 1 pkt 2, § 3 ust. 1 tabeli rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (Dz. U. z 2004 r. Nr 129, poz. 1369), a także art. 104 k.p.a. - decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] (znak: [...];[...]) zezwolił Z. Sp. z o.o. na zajęcie pasa drogowego drogi krajowej Nr [...] L. – W. km 68+350 - 68+930, w m. P., ul. [...] (odcinek od posesji nr [...] do ul. [...]), w celu umieszczenia w nim urządzenia infrastruktury technicznej - kanału ogólnospławnego w ul. [...] od ul. [...] do posesji nr [...] o powierzchni rzutu poziomego 306,70 m2, od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] grudnia 2017 r., zgodnie z decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. Jednocześnie wskazaną decyzją organ ustalił opłatę z tytułu zajęcia pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego za pierwszy rok (od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] grudnia 2010 r., tj. 169 dni), w wysokości 920,29 złotych oraz opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego za lata następne w wysokości 1 987,60 złotych.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. skarżąca spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu środka zaskarżenia strona, powołując się na dyspozycję przepisów art. 40 ustawy o drogach publicznych oraz § 140 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430) – stwierdziła, iż obciążenie jej opłatami związanymi z umieszczeniem w pasie drogowym ul. [...] w P. urządzenia infrastruktury technicznej - kanału ogólnospławnego odprowadzającego wody opadowe i roztopowe z nawierzchni pasa drogowego ul. [...], stanowi naruszenie wskazanych przepisów prawa. W konsekwencji strona skarżąca zawnioskowała do organu o zmniejszenie wysokości naliczonej opłaty.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...] lipca 2010 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że mając na uwadze udokumentowanie faktu przekazania w/w kanału ogólnospławnego przez Urząd Miasta [...] na rzecz Z. Sp. z o.o., jak również okoliczność, że taki kanał nie stanowi urządzenia związanego z potrzebami zarządzania drogami, za właściwe uznać należy wydanie zaskarżonej decyzji i naliczenie stosownych opłat, obciążających podmiot będący właścicielem urządzenia infrastruktury technicznej. Ustosunkowując się do przywołanych w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisów prawa, w tym § 140 rozporządzenia z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad stwierdził, że zgodnie z przywołanym przepisem "przewody kanalizacyjne nie służące do odwodnienia drogi" stanowią infrastrukturę techniczną, usytuowaną w pasie drogowym niezwiązaną z drogą. Okoliczność ta stanowi - zdaniem organu - argument dla uznania spornego kanału ogólnospławnego za urządzenie niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami, którego umieszczenie w pasie drogowym podlega zarówno obowiązkowi uzyskania zezwolenia zarządcy drogi, jak również ponoszenia z tego tytułu opłat. Organ wskazał, że zgodnie z przepisami przywołanego rozporządzenia, wyposażenie techniczne drogi stanowią m.in. urządzenia odwadniające oraz odprowadzające wodę. Według organu do tych urządzeń bezsprzecznie zaliczona została kanalizacja deszczowa, która stanowi urządzenie infrastruktury technicznej związane z potrzebami zarządzania drogami (a właściwie potrzebami jej odpowiedniego utrzymania). Przy uwzględnieniu założenia, że zadaniem kanalizacji deszczowej jest sprawne odprowadzenie z drogi wyłącznie wód opadowych (deszczowych i roztopowych), zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia takiej kanalizacji nie podlega obowiązkowi ponoszenia opłat z tego tytułu, w odróżnieniu od kanalizacji sanitarnej i ogólnospławnej. Organ stwierdził, że zadaniem kanału ogólnospławnego, z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jest "zbieranie" nie tylko wód opadowych z terenu pasa drogowego, lecz również ścieków bytowych z nieruchomości podłączonych do tej kanalizacji, co istotne - nieruchomości usytuowanych poza pasem drogowym. Kanalizacja ogólnospławna pełni tu zatem funkcję zarówno kanalizacji sanitarnej, jak również deszczowej. Organ podniósł, że do systemu kanalizacji ogólnospławnej spływają wszystkie rodzaje ścieków z terenu objętego jej zasięgiem, czyli z tzw. zlewni ścieków, co powoduje, że nie można jej uznać za urządzenie związane z potrzebami zarządzania drogą i służące wyłącznie jej utrzymaniu. Uwzględniając powyższe, a przede wszystkim funkcję, jaką pełni kanalizacja ogólnospławna, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad stwierdził, że umieszczenie takiej kanalizacji w pasie drogowym spełnia w całości dyspozycję art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i podlega obowiązkowi ponoszenia opłat z tytułu jej lokalizacji. Jednocześnie organ wyraźnie zaznaczył, że zmniejszenie opłaty naliczonej zaskarżoną decyzją, o które wnioskowała skarżąca spółka, obok braku faktycznej możliwości precyzyjnego procentowego określenia wielkości ścieków sanitarnych i wód opadowych, jest wobec funkcji pełnionej przez kanał ogólnospławny pozbawione podstawy prawnej i stanowiłoby - zdaniem organu - rażące naruszenie prawa.

W dniu [...] listopada 2010 r. skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2010 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy o drogach publicznych - poprzez błędną interpretację zastosowanych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do stanu faktycznego występującego w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skarżąca spółka, dokonując analizy przepisu art. 40 ustawy o drogach publicznych oraz § 140 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie - stwierdziła, że infrastrukturę techniczną niezwiązaną z drogą stanowią w szczególności: "(...) przewody kanalizacyjne niesłużące do odwodnienia drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe...". W przedmiotowej sprawie – zdaniem strony skarżącej - urządzeniem infrastruktury technicznej jest kanał ogólnospławny spełniający rolę zarówno kanału sanitarnego jak i odprowadzającego wody opadowe i roztopowe z pasa drogowego. Strona podniosła, że kanał, jaki został wykonany w ul. [...], posiada przekrój od Ø 300 do Ø 800 i z założenia projektanta i inwestora miał on służyć odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z powierzchni drogi publicznej. Według strony, inwestor mógł założyć zgodnie ze sztuką budowlaną, że kanał ten będzie posiadał przekrój Ø 300-350, co w praktyce byłoby wystarczające dla sprawnego odprowadzania przez urządzenie techniczne ścieków tylko i wyłącznie sanitarnych. Jednakże z uwagi na fakt, iż wykonawca drogi publicznej nie przewidział odwodnienia w/w drogi, inwestor zrealizował kanał ogólnospławny przystosowany do odprowadzania dużej ilości ścieków zarówno komunalnych, jak i opadowych i roztopowych. Skarżąca spółka stwierdziła, że właściciel drogi publicznej nie poniósł z tego tytułu żadnych kosztów, a przeciwnie zyskał odwodnienie drogi publicznej, co zapewnia jej prawidłową eksploatację i bezpieczeństwo ruchu drogowego. Niewątpliwie zatem - zdaniem skarżącej - przedmiotowy kanał ogólnospławny umiejscowiony w pasie drogowym ul. [...] jest związany z potrzebami ruchu drogowego, gdyż są do niego podłączone elementy odwodnieniowe, o których wspomina sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uwzględniając powyższe, skarżąca spółka, nie podzielając stanowiska Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - stwierdziła, że za umieszczenie pod drogą urządzeń kanalizacyjnych, do których odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z tej drogi, zarządca drogi nie powinien pobierać żadnych opłat. Reasumując skarżący Z. Sp. z o.o. uznał, że obciążenie spółki opłatami związanymi z umieszczeniem w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej - kanału ogólnospławnego w pasie drogowym ul. [...] w P., odprowadzającego wody opadowe i roztopowe z nawierzchni pasa drogowego ul. [...], stanowiłoby naruszenie dyspozycji wynikającej z przywołanych powyżej przepisów prawa.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ stwierdził, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności w sprawach kanalizacji, należy do zadań własnych gminy. Organ uznał, że uwzględniając wskazaną normę, przyjąć trzeba, że kanalizacja ogólnospławna jest "urządzeniem obcym", którego umieszczenie w pasie drogowym drogi krajowej wymaga stosownego zezwolenia zarządcy drogi, a jednocześnie jest związane z obowiązkiem ponoszenia stosownych opłat. W konsekwencji - zdaniem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - nie stanowi naruszenia prawa naliczenie opłat z tytułu umieszczenia w/w urządzenia i obciążenia nimi skarżącej spółki. Organ podniósł, iż w treści uzasadnienia spornej decyzji z dnia [...] września 2010 r. sprecyzował pełnioną funkcję zarówno przez kanalizację ogólnospławną, jak i kanalizację deszczową. Zdaniem organu jedynie tą drugą, można uznać za urządzenie infrastruktury technicznej związane z potrzebami zarządzania drogami, którego umieszczenie w pasie drogowym nie podlega obowiązkowi ponoszenia opłat. Niezależnie od powyższego, mając na uwadze łączoną funkcję kanalizacji ogólnospławnej (zarówno sanitarnej jak i deszczowej), organ podniósł, że w treści decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. wyraźnie wskazano, że "(...) Powierzchnia umieszczonego urządzenia w pasie drogowym została pomniejszona o powierzchnię urządzeń bezpośrednio związanych z odwodnieniem drogi krajowej nr [...],[...] wybudowanych w ramach inwestycji Urzędu Miejskiego w P. (...)". Określona tą decyzją wysokość opłaty rocznej, została powielona w treści spornej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. wydanej na rzecz skarżącej spółki. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podkreślił również, że wydawane od 2003 r. decyzje administracyjne dotyczące umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej - kanalizacji ogólnospławnej -w ul. [...] w P., na rzecz Urzędu Miasta [...], jako właściciela "urządzenia obcego" niezwiązanego z funkcjonowaniem drogi - nie były kwestionowane przez stronę postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] lipca 2010 r. – naruszają przepisy prawa.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zachodzą uzasadnione podstawy do stwierdzenia, iż wydając sporne decyzje organ dopuścił się obrazy przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., polegało na błędnej wykładni przepisów art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a w konsekwencji na niewłaściwym ich zastosowaniu w niniejszej sprawie, pomimo braku jakichkolwiek podstaw do zakwalifikowania wnioskowanego przez stronę skarżącą zajęcia pasa drogowego, jako umieszczenia urządzenia infrastruktury technicznej, o którym mowa w art. 40 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy.

Wskazana obraza przepisów prawa materialnego stanowiła – zdaniem Sądu - dostateczną podstawę prawną do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2010 r.

Istotą sporu powstałego w niniejszej sprawie była kwestia związana z prawidłowym ustaleniem, czy wnioskowane przez skarżąca spółkę komunalną zajęcie pasa drogowego drogi krajowej Nr [...] L. – W. km 68+350 - 68+930, w mieście P., ul. [...] (odcinek od posesji nr [...] do ul. [...]), mające na celu umieszczenie w nim urządzenia infrastruktury technicznej - kanału ogólnospławnego w ul. [...] podlegało rygorom przewidzianym w przepisach art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, a w dalszej konsekwencji ustaleniem, czy organ miał w ogóle prawo ustalić stosowną opłatę z tytułu zajęcia wskazanego pasa drogowego w celu umieszczenia w nim wspomnianego wyżej urządzenia infrastruktury technicznej.

Zdaniem Sądu kluczem do rozstrzygnięcia wskazanego problemu była właściwa interpretacja przywołanych przepisów ustawy o drogach publicznych i ustalenie, czy w/w kanał ogólnospławny, należący do skarżącej spółki, jest urządzeniem infrastruktury technicznej, o którym mowa w art. 40 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, a więc urządzeniem niezwiązanym z potrzebami zarządzania drogą publiczną lub potrzebami ruchu drogowego.

Należy zauważyć, iż w świetle przepisu art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, pas drogowy – w rozumieniu przepisów tej ustawy – to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.

Zgodnie z przepisem art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej.

Według art. 40 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, wspomniane zezwolenie dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

W tym miejscu należy stwierdzić, że aby prawidłowo zinterpretować treść przepisu art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, pomocne jest w tym względzie odwołanie się przez zarządcę drogi publicznej do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430).

Z przepisu § 140 ust. 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia wynika, że urządzeniami infrastruktury technicznej niezwiązanymi z drogą są w szczególności: przewody kanalizacyjne nie służące do odwodnienia drogi, gazowe, ciepłownicze i wodociągowe.

Wobec tego Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, rozstrzygając sprawę, winien był rozważyć w toku postępowania, czy w świetle definicji pasa drogowego, zamieszczonej przez ustawodawcę w art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, sporny kanał ogólnospławny nie stanowi urządzenia infrastruktury technicznej związanego z potrzebami ul. [...] w P. (we wnioskowanej fragmencie tej drogi publicznej), czy też obiektu związanego zabezpieczeniem i obsługą ruchu drogowego, który odbywa się w ramach wspomnianej drogi publicznej położonej w P. Niewątpliwie zauważyć należy bowiem, że urządzenie (obiekt), dzięki któremu następuje odprowadzanie z pasa drogowego wód opadowych i roztopowych, pełni niewątpliwie rolę zabezpieczającą prawidłowy ruch na drodze.

Zdaniem Sądu uznać należy, iż w przypadku dokonania ustaleń, że dzięki wybudowanemu kanałowi ogólnospławnemu w pasie drogi publicznej - ul. [...] w P. (na odcinku od posesji nr [...] do ul. [...]), wody opadowe i roztopowe "zbierane" z pasa drogowego tej ulicy są rzeczywiście odprowadzane tym kolektorem kanalizacyjnym, w ogóle nie znajdzie wtedy zastosowania przepis art. 40 ustawy o drogach publicznych, którego ust. 1 stanowi, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym zarządca drogi nie będzie miał w takiej sytuacji również jakichkolwiek podstaw prawnych do nałożenia stosownej opłaty za zajęcie pasa drogowego.

Należy stwierdzić, iż przy współczesnym rozwoju techniki i obowiązku zaspokojenia potrzeb społecznych, pełnienie przez kolektor ściekowy (kanał ogólnospławny, itp.) kilku ról - odprowadzania ścieków w ramach kanalizacji ogólnospławnej i odprowadzania wód opadowych i roztopowych z pasa drogowego, nie odbiera temu urządzeniu technicznemu roli "urządzenia infrastruktury technicznej" związanego z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych.

Niewątpliwie ze względów zarówno społecznych, ekonomicznych, jak i czysto technicznych, byłoby nieracjonalne budowanie w pasie drogowym dwu odrębnych urządzeń - jednego o charakterze kanalizacji ogólnospławnej, a drugiego - dla odprowadzania wód opadowych i roztopowych, tylko dla zabezpieczenia i obsługi ruchu. Zgodne jest z doświadczeniem życiowym, że zwłaszcza w przypadku deszczów nawalnych, nowoczesny kolektor kanalizacyjny o większej średnicy, wyposażony w odpowiednie wpusty uliczne - w sposób skuteczniejszy i pewniejszy służą prowadzeniu i zabezpieczeniu ruchu w pasie drogowym. W sytuacji, w której dane urządzenie techniczne służy zaspokajaniu potrzeb zbiorowych (w tym w ramach art. 2 pkt 8c i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – tj. Dz. U. 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) i jednocześnie jest związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, wówczas nie trzeba występować o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, a tym samym zarządca drogi publicznej nie ma podstaw do pobierania jakiejkolwiek opłaty za zajęcie pasa drogowego, o której mowa w art. 40 ust. 5 cyt. ustawy.

Należy w tym miejscu wskazać, iż podobne stanowisko wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 509/10. Warto jedynie podkreślić w tym miejscu, że skład orzekający WSA w Poznaniu uznał w uzasadnieniu wskazanego orzeczenia, że wówczas nie pobiera się opłaty w odpowiedniej części, w jakiej dane urządzenie techniczne jest związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Z tym stanowiskiem skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie nie może się zgodzić, z uwagi na fakt, że – jak słusznie wskazał również organ w uzasadnieniu spornej decyzji z dnia [...] września 2010 r. – brak jest przede wszystkim podstaw prawnych do zmniejszenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, a także brak jest faktycznej możliwości precyzyjnego procentowego określenia wielkości ścieków sanitarnych i wód opadowych.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, jako zarządca drogi publicznej, wyraźnie sam wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2010 r., że "Zadaniem kanału ogólnospławnego, z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jest "zbieranie" nie tylko wód opadowych z terenu pasa drogowego lecz również ścieków bytowych z nieruchomości podłączonych do tej kanalizacji (...)" (vide: s. 3 decyzji). Ponadto warto dodatkowo podnieść, że również w treści wcześniejszej decyzji Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. wydanej przez zarządcę drogi (GDDKiA), organ potwierdził, że kanał ogólnospławny umieszczony w pasie drogowym drogi krajowej nr [...] - ul [...] w P., wybudowany w ramach inwestycji Urzędu Miejskiego w P., związany był bezpośrednio z odwodnieniem wskazanej drogi krajowej.

Nie można – w ocenie Sądu – zgodzić się z organem, iż zwolnieniu z obowiązku udzielenia zezwolenia, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, a także zwolnieniu z obowiązku ponoszenia opłat wskazanych w art. 40 ust. 5 cyt. ustawy, podlega tylko urządzenie, które służy wyłącznie potrzebom drogi publicznej i ruchu drogowego, a nie podlega obiekt (urządzenie), które – tak jak sporny kanał ogólnospławny skarżącej spółki komunalnej – służy również innym celom, w tym przede wszystkim celom zapewnienia obsługi (wodno-kanalizacyjnej) nieruchomości posadowionych poza terenem pasa drogowego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uznać należy w tej sytuacji, iż Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wydając obie sporne decyzje, dopuścił się w toku postępowania administracyjnego istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni przepisów art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a w konsekwencji na niewłaściwym ich zastosowaniu w niniejszej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylone decyzje Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nie podlegają wykonaniu, Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając z kolei zwrot uiszczonego wpisu sądowego oraz poniesionych przez stronę skarżącą kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów opłaty skarbowej od udzielonego adwokatowi pełnomocnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).