Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 113/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. H. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (SKO) z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...] utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję Kolegium z dnia [...] października 2015r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa niżej.

W uzasadnieniu decyzji ostatecznej stwierdzono, że:

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (MOPS) zmienił własną decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], ustalającą M. H. opłatę za pobyt członka rodziny Z. H. (matki) w Domu Pomocy Społecznej w G. ( DPS) w ten sposób, że ustalił miesięczną opłatę za pobyt matki w DPS w wysokości 2.799,72 zł.

W wyniku wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wnioskiem z dnia 22 lipca 2015 r. skarżący wystąpił do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora MOPS z dnia [...] października 2015 r. nr [...] oraz decyzji SKO z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]. Jako podstawę stwierdzenia nieważności tych decyzji wnioskodawca wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Uzasadniając konieczność wyeliminowania powyższych decyzji z obrotu prawnego skarżący wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] MOPS ustalił, iż odpłatność matki za jej pobyt w DPS ponosić będzie ona w wysokości 70% jej dochodu (474,52 zł miesięcznie), a różnicę pomiędzy pełną odpłatnością a opłatą wnoszoną przez Z. H., w wysokości 1.354,48 zł miesięcznie, opłaci gmina - MOPS w G. Kolejnymi decyzjami zmieniano tę decyzję w zakresie wysokości odpłatności za pobyt matki w DPS obu stronom nie zmieniając jednakże podmiotów obowiązanych do ponoszenia tychże opłat.

Wnioskodawca wskazał także, iż decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Dyrektor MOPS w G. ustalił mu obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt matki, w DPS w wysokości 1.314,89 zł miesięcznie, począwszy od 1 listopada 2008 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] MOPS w G. zmienił własną decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] ustalając skarżącemu odpłatność za pobyt matki w DPS w wysokości 2.799,72 zł miesięcznie.

Według skarżącego, nie ulega wątpliwości, że organ I instancji dwukrotnie orzekł o obowiązku ponoszenia tej samej opłaty przez dwa różne podmioty w dwóch różnych decyzjach - tj. gminę (MOPS w G.) oraz skarżącego. Skoro już w styczniu 2008 r. określono, który z podmiotów i w jakiej wysokości będzie ponosił odpłatność, to tym samym późniejsze (w marcu 2009 r.) nałożenie na skarżącego obowiązku odpłatności za pobyt matki w DPS w G. było niedopuszczalne. Ponadto wydanie decyzji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] oraz decyzji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] było bezprzedmiotowe, albowiem płatności te były na bieżąco regulowane.

W ocenie wnioskodawcy, decyzja organu I instancji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] rażąco narusza przepisy prawa procesowego i materialnego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym, a także wszystkie normy prawne regulujące działanie administracji publicznej w indywidualnych sprawach, niezależnie od tego z jakich przepisów prawa się wywodzą. Ponadto podstawą stwierdzenia nieważności powinna być norma, jaką zawiera art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem sprawa, rozstrzygnięta kolejno dwiema decyzjami, była tożsama.

W dalszej treści wniosku odniósł się do rażącego naruszenia prawa przez organ administracyjny przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz piśmiennictwo. Przywołał także treść art. 61 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) dalej: ustawa, i wywiódł z ich unormowań wniosek, że kwestie podmiotów zobowiązanych do odpłatności za pobyt danej osoby w DPS oraz wysokość tych odpłatności winny zostać kompleksowo i wyczerpująco uregulowane w jednej decyzji rozstrzygającej sprawę. Wszczynanie odrębnego postępowania wobec dalszych osób należy więc uznać za rażące naruszenie prawa, bowiem kwestia ta została już rozstrzygnięta w innej decyzji. Wnioskodawca podkreślił również, iż waga wskazanego naruszenia podobna jest w swym charakterze do innej podstawy stwierdzenia nieważności, jaką jest rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej uprzednio ostateczną decyzją administracyjną (...).

Ponieważ w sprawie opisanej we wniosku postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją, która zapadła w wyniku rozpoznania odwołania, postępowanie nieważnościowe mogło dotyczyć tylko decyzji organu odwoławczego (...).

Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] października 2015r. nr [...] SKO odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] października 2014 r. nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Dyrektora MOPS w przedmiocie zmiany decyzji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], ustalającej skarżącemu opłatę za pobyt matki w DPS w ten sposób, że ustalono miesięczną w wysokości 2.799,72 zł.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja jest dotknięta w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. przy czym stwierdzona wada, tkwiąca w samym orzeczeniu nie może być sanowana. Decyzja administracyjna obarczona wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. jest aktem administracyjnym indywidualnym, istniejącym w obrocie prawnym, a jego eliminacja następuje w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wady decyzji wyliczone enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. oraz wady nieważności ustanowione w przepisach odrębnych mają charakter materialnoprawny. Wady te tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego lub też w podstawę prawną, w wyniku czego dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej (...).

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Następnie, powołując się na przepisy art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy określające zasady ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w oparciu o stan faktyczny sprawy Kolegium dokonało szczegółowej analizy odpłatności ustalonej na podstawie decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. i uznało, że decyzja Dyrektora MOPS była prawidłowa, gdyż sytuacja dochodowa skarżącego pozwalała na zmianę wcześniej ustalonej opłaty za pobyt matki w DPS, a więc zostały spełnione przesłanki wynikające m.in. z art. 106 ust. 5 ustawy, stanowiące o możliwości zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody np. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony.

Ponadto, w świetle argumentacji podniesionej we wniosku z dnia 22 lipca 2015 r., SKO uznało za konieczne odniesienie się do każdej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.(...).

W odniesieniu do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przy rozpatrywaniu wniosku z dnia 22 lipca 2015 r., Kolegium miało na uwadze ugruntowane stanowisko orzecznictwa sądowego, iż o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nie wymaga wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu organu praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, LEX nr 165717). W ocenie Kolegium, z opisanych wyżej względów, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania.

Wnioskiem z dnia 11 listopada 2015 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca w znacznej części pisma powtórzył argumenty podniesione wcześniej we wniosku z dnia 22 lipca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...].

Ponadto podał, iż SKO, świadome istnienia decyzji dotyczących odpłatności matki w DPS co najmniej od listopada 2011 r. w żadnym swoim rozstrzygnięciu wydanym od tego czasu ich nie uwzględniło. Prezesi SKO (były i obecny) w sposób świadomy nigdy nie dołączyli ich do akt przekazywanych do WSA we Wrocławiu, w sposób oczywisty i niedopuszczalny kreując rozstrzygnięcia tego Sądu oraz dwukrotnie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w tym wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2218/14.

W końcowej części wniosku wskazał, że mając wątpliwości co do upoważnień wydawanych przez Prezydenta Miasta G. dla Dyrektora MOPS w G. – A. M., w zakresie wykonywania przez niego czynności wynikających z ustawy oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystąpił w dniu 1 lipca 2015 r. do organu I instancji z wnioskiem o wydanie kopii powyższych upoważnień. W odpowiedzi na jego wniosek, Dyrektor MOPS w G. w dniu 3 sierpnia 2015 r. udostępnił mu wnioskowane dokumenty (...).

Podał, że omawiane upoważnienie wygasa np. w sytuacji, gdy podmiot upoważniony straci przymioty umożliwiające mu korzystanie z tego pełnomocnictwa. Skutek taki może wywołać śmierć osoby fizycznej będącej pracownikiem, bądź też utrata przez tę osobę przymiotu pracownika (np. w sytuacji zwolnienia z pracy).

Wnioskodawca podkreślił, że upoważnienie Prezydenta Miasta G. z dnia 29 kwietnia 2004 r., wydane na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy dla A. M. - Dyrektora MOPS w G., było nieważne w dacie wydawania decyzji z dnia [...] października 2014 r. nr [...], gdyż pomiędzy datą wydania upoważnienia a datą wydania decyzji Dyrektor MOPS w G. utracił przymiot pracownika (został zwolniony z zajmowanego stanowiska).

Wobec powyższego, wywiódł wniosek, że decyzja z dnia [...] października 2014 r. nr [...] została wydana przez organ I instancji z rażącym naruszeniem prawa.

Po rozpatrzeniu wniosku strony i analizie akt sprawy SKO stwierdziło, cytując art.61 ust.1, ust.2 i 3 ustawy, że z przepisów tych wynika bezsprzecznie, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Powołany art. 61 ust. 1 ustawy wskazuje enumeratywnie krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, którymi są: mieszkaniec domu, a jeśli nie ponosi on pełnej opłaty, to małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Należy jednak podkreślić, że ustawodawca uzależnił wysokość ustalanej opłaty wyłącznie od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie (por. wyrok WS A w Poznaniu z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 884/12, LEX nr 1303572).

Ponadto, zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody (...).

Należy się w pełni zgodzić z ustaleniami zaskarżonej decyzji, iż działanie organu II instancji nie było dotknięte naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., co mogłoby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia 16 lutego 2015 r.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Dyrektor MOPS zmienił własną decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], ustalającą skarżącemu opłatę za pobyt członka rodziny w DPS w ten sposób, że ustalił miesięczną opłatę skarżącego za pobyt matki w DPS w wysokości 2.799,72 zł. (...)

Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że organ przed wydaniem decyzji ustalił, iż sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie i była stabilna, co potwierdzono wykazaniem dochodu w poszczególnych miesiącach za okres od czerwca 2013 r. do września 2014 r.

Organ wskazał przy tym na poniższe informacje:

a) kryterium dochodowe rodziny wyniosło 4.104,00 zł (3 osoby x 456,00 zł x 300%),

b) dochody rodziny wyniosły:

- 6.919,35 zł (lipiec 2013 r.),

- 7.041,48 zł (sierpień 2013 r.),

- 7.936,38 (wrzesień 2013 r.),

- 7.475,81 zł (październik 2013 r.),

- 7.488,31 zł (listopad 2013 r.),

- 6.904,09 zł (grudzień 2013 r.),

- 7.170,04 zł (styczeń 2014 r.),

- 7.225,40 zł (luty 2014 r.),

- 7.982,59 (marzec 2014 r.),

- 8.051,23 zł (kwiecień 2014 r.),

- 8.049,23 zł (maj 2014 r.),

- 8.231,23 zł (czerwiec 2014 r.),

- 8.229,23 zł (lipiec 2014 r.),

- 8.441,08 zł (sierpień 2014 r.)

- 8.229,23 zł (wrzesień 2014 r.),

c) gmina ponosiła wydatki za pobyt matki w DPS, w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2014 r., w wysokości 2.626,72 zł miesięcznie, a od 1 lutego 2014 r. ponosi wydatki w kwocie 2.799,72 zł miesięcznie,

d) pełny koszt pobytu w DPS od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2013 r. wynosił 3.260,00 zł miesięcznie, a od 1 lutego 2014 r. wynosi 3.433,00 zł miesięcznie,

e) odpłatność matki równa jest 633,28 zł miesięcznie.

Organ I instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, że skarżący z posiadanego dochodu mógłby ponosić pełną odpłatność za pobyt matki w DPS, tj. kwotę pozostającą do wniesienia po odjęciu od pełnego kosztu pobytu w DPS opłaty wnoszonej przez matkę. Z przeprowadzonych wyliczeń wynika, że skarżący winien wnosić miesięczną opłatę w wysokości 2.799,72 zł (3.433,00 zł - 633,28 zł) i w takiej też wysokości została ustalona skarżącemu nowa opłata z tytułu odpłatności za pobyt matki w DPS.

W wyniku wniesionego odwołania, organ decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium organ pomocy społecznej w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy i zebrał niezbędny materiał dowodowy na jego poparcie. Na podstawie tych ustaleń Dyrektor MOPS w G. wydał decyzję zgodną z powołanymi wcześniej przepisami ustawy. Organ ten prawidłowo wykazał, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej strony, wskutek czego zaistniały podstawy do zmiany wysokości wcześniej ustalonej odpłatności za pobyt matki w DPS.

Wobec przytoczenia przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy niemalże tej samej argumentacji, którą zawarł we wniosku z dnia 22 lipca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji SKO, skład orzekający stwierdza brak podstaw do zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji nr [...]. (...).

W przedmiotowej sprawie nie zaistniały również pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, wynikające z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 3-7 k.p.a. (...).

Odnosząc się do zarzutu, iż Prezesi SKO w sposób świadomy nigdy nie dołączyli do akt przekazywanych do WSA we Wrocławiu decyzji dotyczących odpłatności matki w DPS w G., czym w sposób oczywisty i niedopuszczalny wykreowali rozstrzygnięcia tego Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, skład orzekający podkreśla, że zarzut ten jest nietrafiony. W dniu 7 marca 2012 r. została do WSA we Wrocławiu przekazana odpowiedź tut. Kolegium na skargę na decyzję [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Do odpowiedzi na skargę został dołączony komplet akt sprawy organu I i II instancji, do których został sporządzony spis przekazywanych dokumentów. Wynika z niego jednoznacznie, że tut. Kolegium przekazało do WSA we Wrocławiu decyzje dotyczące odpłatności matki za pobyt w DPS w G. Przy przekazywaniu do WSA we Wrocławiu akt sprawy dot. skargi na decyzję [...] Kolegium również przekazało do Sądu decyzje ustalające matce odpłatność za pobyt w DPS.

W końcowej części wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że upoważnienie wydane na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy dla A. M. - Dyrektora MOPS w G., było nieważne w dacie wydawania decyzji z dnia [...] października 2014 r. nr [...], gdyż pomiędzy datą wydania upoważnienia a datą wydania decyzji Dyrektor MOPS w G. utracił przymiot pracownika (został zwolniony z zajmowanego stanowiska). W tym miejscu należy wskazać, że z ogólnie dostępnych w Internecie informacji wynika, iż na początku lutego 2007 r. wymieniony został odwołany z funkcji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Nie zgadzając się ze zwolnieniem z pracy, odwołał się do Sądu Rejonowego - Sądu Pracy. Orzeczenie sądu I instancji było dla odwołującego się niekorzystne, w związku z czym złożył on apelację do Sądu Okręgowego. Sąd II instancji zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przywrócił go do pracy w MOPS na dotychczasowych warunkach pracy i płacy (informacje te zostały zaczerpnięte ze strony [...]). A. M. na stanowisko Dyrektora MOPS w G. powrócił ponownie w lutym 2008 r. Należy wskazać, że przywrócenie pracownika do pracy na poprzednich warunkach oznacza, że pracodawca jest obowiązany zatrudnić go na takim samym stanowisku, jakie zajmował uprzednio, zapewnić mu możliwość wykonywania takiej samej pracy i za wynagrodzeniem zgodnym z obowiązującymi u tego pracodawcy przepisami płacowymi (por. wyrok SN z dnia 24 października 1997 r., sygn. akt I PKN 326/97, LEX nr 33050). Obowiązek ten ciąży na pracodawcy pod warunkiem terminowego zgłoszenia przez pracownika gotowości niezwłocznego podjęcia pracy. W następstwie tych dwóch zdarzeń - wyroku przywracającego do pracy i zgłoszenia przez pracownika gotowości podjęcia pracy - następuje reaktywowanie stosunku pracy. Wyrok sądu o przywróceniu do pracy oznacza, że wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy okazało się bezskuteczne, a stosunek pracy uległ restytucji. Takie orzeczenie prowadzi do powstania ciągłości stosunku pracy, co powoduje, że podjęcie pracy w wyniku przywrócenia do pracy, kwalifikowane jest jako stan zatrudnienia. Innymi słowy - takie orzeczenie sądu doprowadza do stanu w którym rozwiązanie stosunku pracy nigdy nie nastąpiło.

Wobec powyższego, po przywróceniu na stanowisko Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nie było podstaw do wydania przez Prezydenta Miasta G. nowego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należący do właściwości gminy, stosownie do art. 110 ust. 7 ustawy. Wystawione przez Prezydenta Miasta G. upoważnienie z dnia 29 kwietnia 2004 r. było nadal ważne w dacie wydawania decyzji nr [...], tj. [...] października 2014 r., gdyż wyrok Sądu Okręgowego doprowadził do ciągłości zatrudnienia Dyrektora MOPS w G.

W świetle opisanego stanu faktycznego i prawnego sprawy, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...].

W skardze skarżący przedstawił na wstępie przebieg dotychczasowego postępowania poczynając od decyzji MOPS w G. z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...] i powtórzył, że MOPS w G. dwukrotnie orzekł o obowiązku ponoszenia tej samej odpłatności przez dwa rożne podmioty, w dwóch różnych decyzjach, tj. Gminę – MOPS w G. oraz skarżącego. Doszło – jego zdaniem, do rażącego naruszenia prawa, a istotę tej kategorii prawnej wyłożył opierając się na dostępnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym i piśmiennictwie.

Dodał, iż należy rozważyć czy decyzja dyr. MOPS w G. z dnia [...] października 2014 r. została wydana bez podstawy prawnej – ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie umożliwia zmiany decyzji wydanej w trybie art. 104 ust.3, w związku z art. 61 ust.3, a w takim trybie została wydana decyzja dyr. MOPS w G. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...].

Skarżący wszedł w posiadanie decyzji dotyczących odpłatności za pobyt w DPS w G. matki w sposób zupełnie przypadkowy, ponad 7 lat po ich wydaniu, w związku z innym postępowaniem prowadzonym przez organ (MOPS w G.), będąc przekonanym, że są to decyzje dotyczące odpłatności matki za pobyt w DPS w G., tzn. że nie określają zobowiązań gminy (pkt.2 ww. decyzji) – wynikało to z 2 (dwóch) decyzji SKO.

Skarżący w zamiarze wyjaśnienia wątpliwości dotyczących upoważnień Prezydenta Miasta G. dla A. M. – dyr. MOPS w G. – w zakresie wykonywania czynności wynikających z ustawy oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynikłych w innym postępowaniu, wystąpił z wnioskiem z dnia 1 lipca 2015 r. W odpowiedzi dyr. MOPS w G. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] przesłał kopię upoważnienia Prezydenta Miasta G. z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr [...] wydanego na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy.

Upoważnienie Prezydenta Miasta G. z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr [...] wydane na podstawie art.110 ust.7 ustawy dla dyr. MOPS w G. - p. A. M. - w dacie wydania decyzji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] było nieważne - pomiędzy datą wydania ww. upoważnienia a datą wydania decyzji z dnia [...] października 2014 r. nr [...] dyr. MOPS w G. utracił przymiot pracownika - został zwolniony z zajmowanego stanowiska, tak więc decyzja z dnia [...] października 2014 r. nr [...] dyr. MOPS została wydana z rażącym naruszeniem prawa (...).

Rozważania SKO w L. w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie - dotyczą skutków sądowego przywrócenia do pracy, orzeczonego przez Sąd Okręgowy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy i są nietrafione. Skutki prawne tego wyroku nie mogą dotyczyć tego upoważnienia - wynika to z właściwości tego Sądu oraz z faktu, że to upoważnienie w dacie wydania wyroku przez ten Sąd nie funkcjonowało w obrocie prawnym.

Upoważnienie to wygasło z dniem zwolnienia z pracy A. M. i twierdzenie, że po ponownym zatrudnieniu na stanowisku dyr. MOPS w G. Prezydent Miasta G. nie powinien wystawić nowego upoważnienia nie znajduje również potwierdzenia w orzecznictwie sądów administracyjnych (...).

W odpowiedzi na skargę SKO w L. wniosło o jej oddalenie i w szerokich motywach podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna z następujących względów:

1. Decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. (MOPS) ustalił "miesięczną opłatę skarżącego za pobyt matki w DPS w wysokości 1.314.89 zł począwszy od 1 listopada 2008r.".

2. W dniu 31 października 2014r. ten sam organ administracyjny wydał decyzję nr [...], którą zmienił powyższą decyzję, w ten sposób, że ustalił miesięczną opłatę skarżącego za pobyt matki w DPS w wysokości 2.799,72 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] lutego 2015r., nr [...] utrzymało w mocy tę decyzję.

3. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji w pkt. 2 na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa upatrywał w tym, że decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], MOPS ustalił, iż odpłatność Z. H. za jej pobyt w DPS w G. ponosić będzie ona sama w wysokości 70% jej dochodu (474,52 zł miesięcznie ), a różnicę pomiędzy pełną odpłatnością a opłatą wnoszoną przez Z. H. w wysokości 1354,48 zł miesięcznie, opłaci gmina – MOPS w G. Kolejnymi decyzjami zmieniano tę decyzję w zakresie wysokości odpłatności za pobyt Z. H. w DPS obu stronom (Z. H. i MOPS) nie zmieniając podmiotów obowiązanych do ponoszenia tychże opłat. Dopiero w dniu [...] marca 2009r. (decyzją omówioną w pkt 1) MOPS ustalił obowiązek ponoszenia przez skarżącego odpłatności za pobyt matki w DPS. Organ I instancji dwukrotnie zatem orzekł o obowiązku ponoszenia tej samej odpłatności, przez dwa różne podmioty, w dwóch różnych decyzjach. Ponadto wydanie decyzji dnia [...] marca 2009 r., nr [...] oraz – [...] października 2014 r. nr [...] było bezprzedmiotowe bowiem płatności te były regulowane na bieżąco. Podstawą stwierdzenia nieważności powinna być norma art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. bowiem sprawa rozstrzygnięta kolejno dwiema decyzjami była tożsama.

4. Zaskarżoną decyzją i utrzymaną nią w mocy decyzją z dnia [...] października 2015 r. , nr [...], SKO w L. odmówiło stwierdzenia nieważności omówionych decyzji. Analizując przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji uznało, że żadna z nich w sprawie nie istnieje. SKO stwierdziło nadto, że tożsamość sprawy zachodzi w przypadku tych samych podmiotów biorących udział w postępowaniu tego samego przedmiotu, stanu prawnego, i faktycznego. Tymczasem w sprawie, w której skarżący domaga się stwierdzenia nieważności decyzji nie we wszystkich postępowaniach był on stroną postępowania administracyjnego (pierwotnie: matka i MOPS).

5. Ma rację organ odwoławczy gdy przeczy istnieniu w sprawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Miałaby ona zastosowanie wówczas gdyby istniała tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami przy czym pierwsza z nich uzyskała cechę ostateczności. Decyzja ostateczna natomiast ma powagę rzeczy osądzonej tylko w zakresie tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Sprawa musi dotyczyć tożsamych stron postępowania, chyba że w zbywalne i dziedziczne prawa strony wejdą jej następcy prawni albo zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa.

Strony postępowania, w którym organ administracyjny orzekł w sprawie o obowiązku ponoszenia opłat za pobyt osoby w dps są różne. Skarżący również nie przeczy tej okoliczności wskazując matkę i MOPS pierwotnie, w 2008 r., jako osoby ponoszące te opłaty. Dopiero w 2009 r. doszło do ich zmiany gdy obowiązek ponoszenia opłaty został nałożony na skarżącego. Nie ma przy tym mowy o zbywalnych i dziedzicznych prawach strony, a obowiązkach.

6. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2009 r. MOPS stwierdził, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 pkt 2b ustawy zobowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są mieszkaniec domu oraz małżonek, zstępni przed wstępnymi, w przypadku gdy posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W przypadku Z. H. opłata za pobyt w DPS wynosi 514,11 zł (miesięcznie. Pozostałą różnicę pomiędzy pełnym kosztem pobytu, który wynosi 1.829,00 zł a odpłatnością mieszkańca domu w wys. 514,11 zł winien opłacać skarżący jako syn. Ponadto z przeprowadzonego przez MOPS postępowania wyjaśniającego, a w szczególności wywiadu środowiskowego alimentacyjnego wynika, że rodzina skarżącego składa się z czterech osób. Ustalono również, że sytuacja dochodowa rodziny jest dobra i spełnione zostały przesłanki z art. 61 ust. 2 pkt 2b ustawy obowiązku do ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS. Zgodnie z przywołanym art. 61 ust. 2 pkt 2b zstępni, gdy posiadany dochód w ich rodzinie jest wyższy niż 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (250%x351,00zł=877,50 zł) zobowiązani są do wnoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 250% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (250%x351,00 zł=877,50 zł). W przypadku rodziny skarżącego dochód z miesiąca października 2008r. w kwocie 5.787,61 zł po odliczeniu 4 x 250% kryterium na osobę w rodzinie tj. 4 x 877,50 zł = 3.510,00 zł, daje kwotę 2.277,61 zł. Wyliczona kwota (2.277,61 zł) jest wyższa od kwoty pozostającej do zapłaty po odliczeniu 70% dochodów matki od pełnego kosztu pobytu w DPS w G., tj. 1.314,89 zł. W związku z tym może skarżący ponosić różnicę w opłacie za pobyt matki w DPS w kwocie 1.314,89 zł miesięcznie.

Istotnie opłatę za pobyt w dps ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy). W art. 61 ust. 1 zostały określone osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w dps, tj. mieszkaniec dps, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.

Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a w jeszcze dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Zastępczy charakter wnoszenia opłat przez gminę wynika z art. 61 ust. 3 u.p.s., w myśl którego gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, wnosi opłaty zastępczo, jeżeli nie wywiązują się z tego osoby zobowiązane w pierwszej kolejności. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych w ten sposób wydatków.

7. Gdyby z kolei oceniać przedstawione we wniosku skarżącego okoliczności z punktu widzenia rażącego naruszenia prawa to i tej podstawy stwierdzenia nieważności decyzji nie sposób byłoby stwierdzić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. szczegółowo przytoczyło orzecznictwo sądowoadministracyjne, które interpretuje kategorię rażącego naruszenia prawa. Z jednej strony kładzie ono nacisk na sprzeczność rozstrzygnięcia decyzji z treścią przepisu przez ich zestawienie ze sobą, z drugiej zaś – na skutki, w tym skutki społeczno-gospodarcze. Rażące naruszenie prawa – w takim przypadku, to takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Skarżący nie wykazał ani wspomnianej sprzeczności, ani też skutków jakie pociągnęło za sobą nie tylko orzeczenie organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r. ale i kolejne, zwłaszcza zmieniające wysokość opłaty nałożonej na skarżącego. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również nie stwierdził istnienia tej kategorii rażącego naruszenia prawa, skutkującej stwierdzenie nieważności decyzji. Można byłoby przyjąć, że, jeśli skasowaniu w tym nadzwyczajnym trybie, miałaby ulec decyzja zmieniająca z dnia [...] października 2014 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. to wówczas rozstrzygnięcia tych decyzji należałoby odnieść do konkretnych przepisów rażąco zdaniem skarżącego naruszonych. Tych jednak skarżący nie przedstawił a Sąd z urzędu nie stwierdził by wchodziły one w tego rodzaju sprzeczność. W istocie rzeczy wspomniane decyzje mają swoje "źródło" w decyzji MOPS z dnia [...] marca 2009 r. kiedy po raz pierwszy skarżący został zobowiązany do ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Skarżący w innej sprawie domagał się skasowania również tego orzeczenia, ale MOPS i SKO odmówiły stwierdzenia jego nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaś oddalił skargę M. H. na te odmowne decyzje wyrokiem z dnia 7 lipca 2016 r. (sprawa IV SA/Wr 112/16).

Skarżący zarzucił nadto w postępowaniu wszczętym jego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, że dyrektor MOPS w G. działał w sprawie opłat za pobyt matki w DPS bez upoważnienia gdyż przed wydaniem decyzji w sprawie został zwolniony z zajmowanego stanowiska.

Organ odwoławczy jednak ustalił, że został on przywrócony do pracy na mocy wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...] i na to stanowisko wrócił w lutym 2008 r.

Sąd w pełni podziela argumentacje SKO w L. w kwestii skutków, wywołanych tym wyrokiem, a zwłaszcza że doprowadził on do ciągłości zatrudnienia dyrektora MOPS, a tym samym i upoważnienia wystawionego dnia 29 kwietnia 2004 r. przez Prezydenta Miasta G. Zatem i ten zarzut, na podstawie którego miałoby dojść do skasowania decyzji omówionych w pkt 2 uzasadnienia, okazał się niezasadny.

W skardze postawiony został nadto zarzut, że decyzja z dnia 31 października 2014 r. została wydana bez podstawy prawnej. Jednak zarzut jaki pierwotnie kierował skarżący względem obu decyzji nie obejmował podstawy prawnej tych orzeczeń. Skarżący zarzucał im rażące naruszenie prawa oraz, że dotyczą one sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zarzuty te ukierunkowały postępowanie SKO choć organ orzekający analizował z urzędu wszystkie przesłanki stwierdzenia nieważności nie dopatrując się ich zaistnienia. Decyzja MOPS z dnia [...] października 2014 r., nr [...] została oparta na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2b w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy oraz art. 163 k.p.a. Trafnie więc odpowiada SKO na skargę czyniącą taki zarzut, że o decyzji wydanej bez podstawy prawnej można mówić w sytuacji gdy brak było w przepisach prawa właściwej podstawy do załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Tymczasem powyższa decyzja została oparta na konkretnie istniejącej podstawie prawnej art. 106 ust. 5 ustawy, według którego decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony (...).

Można, na marginesie wypowiedzi SKO w kwestii podstawności decyzji zapadających w sprawie należności za pobyt Z. H. w DPS odnotować, że decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] nie została w osnowie sformułowana w sposób jasny. Ustala ona bowiem opłatę za pobyt wymienionej w DPS w wysokości 70% dochodu strony (...) i stwierdza w zasadzie w pkt. 2, że kwotę różnicy pomiędzy pełną odpłatnością za pobyt w DPS (...), a odpłatnością strony opłaci Gmina (...). W odpowiedzi na skargę SKO wprawdzie przyjmuje, że temu rozstrzygnięciu brak podstawy prawnej w obowiązujących przepisach jednak przedmiotem sporu skarżącego z SKO nie jest ta decyzja, a orzeczenia omówione w części wstępnej uzasadnienia wyroku. Te natomiast nie naruszają przepisów prawa.

Z tych względów skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718).

H.B.4.08.2016 r.