Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 296/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 136, 137
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi S. K. i R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 9 stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia 9 stycznia 2017 r. znak [...] na podstawie:

- art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 2147);

- art. 138 § l pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm.);

po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Starosty [...] z 14 kwietnia 2015 r. znak: [...],

uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 14 kwietnia 2015 r. znak: [...] i orzekł:

1. o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0075 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,1140 ha, obj. księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr. [...], na rzecz:

A. G. (c. S. i M. } w ½ części,

H. B. (c. J. i A. ) w ¼ części,

I. S. (c. J. i A.) w ¼ części.

2. zwrot nieruchomości opisanej w punkcie 1 następuje nieodpłatnie.

Niniejszą decyzją zatwierdził podział nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 0,1140 ha, położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], na działki nr [...] o pow. 0,0075 ha i nr [...] o pow. 0,1065 ha, zgodnie z mapą z projektem podziału wraz z wykazem zmian, przyjętą do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] sierpnia 2013 r. nr [...], a gdy stosownie do treści art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stanie się wykonalna, stanowić będzie podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej oraz wprowadzenia zmian przedmiotowych i podmiotowych w operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...], jedn. ewid. [...].

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Starosta [...] decyzją z 14 kwietnia 2015 r. znak: [...] orzekł o nieodpłatnym zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0.0075 ha. powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,1140 ha. obj. księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...]. jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...], nr [...] oraz nr [...]. poł. w obr. [...], na rzecz: A. S. i A. G.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł S. K.

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę na nowo, przy uwzględnieniu treści art. 136 ugn podkreślił, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest zebranie materiału dowodowego, potwierdzającego lub negującego, występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności. Organ odwoławczy wskazał, że należy mieć także na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11.

Organ wskazał następnie, że wobec spełnienia przez wnioskodawców pozostałych wymogów występujących przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (tzn. wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez uprawnione do tego osoby oraz fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisów u.g.n.), podstawową kwestią w sprawie zwrotu nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, było w pierwszej kolejności zbadanie jaki był cel jej wywłaszczenia. a następnie ocena, czy stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.

Przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 10 września 2010 r. na wniosek A. S. który z kolei został doprecyzowany w dniu 22 października 2010 r. Roszczeniem o zwrot objęto część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa części działek: nr [...], nr [...] oraz nr [...], obr. [...].

Organ I instancji ustalił, iż Zarządzeniem nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z 12 lutego 1979 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla "[...]" i jego podziału na działki budowlane, które weszło w życie w dniu 2 kwietnia 1979 r., objęty został teren położony w dzielnicy [...], w obrębie ulicy [...] od nr [...] do nr [...] w pasie na północ 200 m, a na południe 600 m, zwany "terenem budowlanym"". Nieruchomości, które znalazły się w opisanym powyżej terenie budowlanym stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972 r., nr 27, poz. 192 ze zm.).

W opisanych powyżej granicach znalazły się m. in. działki nr [...] i nr [...]. pół. w obr. [...], stanowiące współwłasność S. R. i M. R., oraz nr [...]. pół. w obr. [...], stanowiąca współwłasność K. B. oraz M. S.

Pozyskany z księgi wieczystej nr [...] akt własności ziemi z 2 lutego 1978 r. znak: [...] wskazuje natomiast, iż z mocy samego prawa S. R. stał się właścicielem działki nr [...], obr. [...].

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] Cywilny z 16 listopada 2012 r. sygn. akt [...], spadek po M. R. nabyli: S. R. , A. G. i A. S.

Z kolei na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] marca 2012 r. nr Rep. [...] spadek po S. R. nabyły A. G. i A. S..

Pismem z 7 stycznia 2013 r. do przedmiotowego postępowania przyłączyła się A. G.

Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...], odpowiada częściom działek: nr [...], nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...].

W oparciu o treść planu podziału nr [...], stanowiącego załącznik do ww. Zarządzenia nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...], Starosta [...]i ustalił, iż wywłaszczone (przejęte) działki były niezbędne pod poszerzenie istniejącej ul. [...].

W dalszej kolejności, w drodze dostępnych środków dowodowych organ I instancji zobowiązany był do zbadania, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na ww. cel jej wywłaszczenia.

W dniu [...] września 2013 r. Starosta [...] przeprowadził rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, podczas której stwierdził, iż południowa granica działki nr [...] (która powstała z podziału działki nr [...]) przebiega zgodnie z ogrodzeniem, obejmującym ww. działkę oraz działkę nr [...]. które razem tworzą jedną posesję porośniętą trawa. W granicy działki nr [...]. która stanowi pas o szerokości ok. 2 m. znajdują się dwa słupy telefoniczne. W dniu rozprawy widoczne były paliki posadowione przez geodetów. Na terenie objętym wnioskiem brak było widocznych obiektów budowlanych.

W przedmiotowej sprawie jako dowód wykorzystano również zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z lat: 1982, 1993 i 2003. pozyskane z [...] Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy fotografii organ I instancji stwierdził, iż przebieg ul. [...] nie uległ zmianie oraz. iż żadne prace mające na celu jej poszerzenie nie były podejmowane, a zawnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowiła teren zielony.

Z kolei w dniu 15 marca 2013 r. zeznania złożył M. B.. który stwierdził, iż w latach 1979 - 1989 przedmiotowa działka była zagospodarowana tak jak obecnie, a zmieniło się jedynie ogrodzenie z drewnianego na metalowe. Wspomniane ogrodzenie zostało posadowione w tym samym miejscu co poprzednie ogrodzenie, a teren w ogrodzeniu zagospodarowany był ogrodniczo. Z kolei na pytanie odnośnie realizacji inwestycji drogowej pod nazwą ul. [...] świadek zeznał, iż droga była asfaltowana przed 1979 r., natomiast po wywłaszczeniu przedmiotowa droga miała być poszerzona, co nie miało miejsca. Odnośnie daty posadowienia ogrodzenia za zawnioskowanej do zwrotu części działki nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...] oraz zagospodarowania przedmiotowego terenu wewnątrz oraz na zewnątrz wspomnianego ogrodzenia w latach 1979 - 1989 M. B. stwierdził, iż ogrodzenie stało tam odkąd pamięta, a jedyne co się zmieniło to wspomniana wcześniej zmiana ogrodzenia drewnianego na ogrodzenie z metalową siatką. Za ogrodzeniem od strony drogi był pas trawnika oraz droga asfaltowa, natomiast wewnątrz ogrodzenia był uprawiany ogród.

W przedmiotowej sprawie przeprowadzono również postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania przez podmioty zarządzające sieciami infrastruktury miejskiej swoich sieci lub urządzeń na przedmiotowej nieruchomości.

Z treści pisma "T." S.A. [...] z 10 lutego 2014 r. wynika, iż nad częścią działki nr [...] zlokalizowana jest linia napowietrzna niskiego napięcia Al. 4x35, wybudowana w 1969 r. dla zasilania budynków przy ul. [...]. Natomiast "O." S.A. w piśmie z 20 lutego 2014 r. poinformowała, iż na przedmiotowej nieruchomości posiada infrastrukturę telekomunikacyjną w postaci linii napowietrznej wraz ze słupem teletechnicznym.

Mając na uwadze powyższe organ I instancji uznał, iż na przedmiotowym terenie nie zrealizowano celu wywłaszczenia określonego jako poszerzenie ul. [...]. Zeznania świadka, jak również znajdujące się w aktach sprawy archiwalne zdjęcia lotnicze jednoznacznie wskazują, zdaniem Starosty [...], iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła teren zielony, który od daty przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości znajdował się w granicach istniejącego ogrodzenia, a prace mające na celu poszerzenie istniejącej ulicy nie były podejmowane, a zatem należało ją uznać za zbędną na ww. cel wywłaszczenia I orzec o jej zwrocie.

Zdaniem organu odwoławczego podzielić należało pogląd organu I instancji, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] faktycznie nie została objęta realizacją celu przejęcia przez Skarb Państwa, a zatem nieruchomość ta stała się zbędna na ten cel. Aktualny sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, stan faktyczny ustalony w czasie oględzin oraz zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu (które wbrew twierdzeniom odwołującego stanowią dowód tego, iż zagospodarowanie przedmiotowego terenu w latach 1982 - 2003 nie uległo zmianie) świadczą wyraźnie o tym, iż po wywłaszczeniu nie podjęto na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości działań dla zrealizowania celu określonego jako poszerzenie ul. [...]. Odnosząc się również do przeprowadzonego dowodu z przesłuchania świadka organ wskazał, iż jego zeznania potwierdzają ustalenia poczynione przez organ I instancji, co do braku realizacji celu wywłaszczenia, a zatem nie zachodziły podstawy do jego kwestionowania.

Przechodząc do kwestii prawidłowości i zgodności z prawem kwestionowanej przez odwołującego warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. obr. [...], jedn. ewid. [...], zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] sierpnia 2006 r. Rep. A [...]. wskazać należy w pierwszej kolejności, iż działka nr [...] nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Na marginesie zauważyć jednak należy, iż ustawodawca ocenę ważności i skuteczności zdarzeń oraz czynności cywilnoprawnych dokonanych między stronami w formie umowy cywilnoprawnej zastrzegł do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Badanie prawidłowości i skuteczności umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego nie leży zatem ani w zakresie kompetencji Starosty [...], ani w zakresie kompetencji innych organów administracji publicznej, w tym Wojewody [...]. Brak zatem podstaw do kwestionowania przez organy administracji publicznej prawidłowości wyżej wymienionej umowy zgodnie z żądaniem strony postępowania. Strona postępowania nie przedstawiła dowodu z którego wynikałoby, iż wskazana umowa sprzedaży, w sposób prawem przewidziany tj. na podstawie prawomocnego wyroku sądu powszechnego, została wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym zauważyć należy, iż dokument ten nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne, które wiążą orzekające w sprawie organy administracji publicznej.

Organ odnosząc się do wątpliwości odwołującego, iż "Starostwo określa powierzchnię działki [...] na 0,0075 ha podczas, gdy Gmina [...] jako właściciel tej działki reprezentowany przez Wydział Skarbu oraz Zarząd Infrastruktury [...] jako Zarządca przyjmują za powierzchnię tej działki 0,0063 ha. Ta wielkość powielana jest w kilku dokumentach z moją umową dzierżawy włącznie" wskazał, że wydzielona do zwrotu działka nr [...] ma powierzchnię 0,0075 ha, gdy tymczasem skarżący dzierżawi część działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,0063 ha, bowiem takie były ustalenia stron ww. umowy dzierżawy.

Podniósł również, że brak było podstaw prawnych do występowania przez organy administracyjne do "[...] Konserwatora Zabytków", bowiem okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość położona jest na obszarze ".objętym ścisłym nadzorem archeologicznym" pozostaje irrelewantna z punktu widzenia możliwości jej zwrotu w trybie powołanej ustawy.

Z kolei odnosząc się do zarzutu odwołującego, iż: ".Gmina [...] w sposób mniej lub bardziej formalny (terminy wypowiedzenia określone w umowie dzierżawy) w dalszym ciągu utrzymuje rezerwę części działki [...] na rozbudowę i modernizację ul. [...]", organ wskazał, że kwestia możliwości wykonania dopiero w przyszłości (a więc obecnie jedynie potencjalnego) poszerzenia ul. [...] nie może stanowić przeszkody do zwrotu działki nr [...] na rzecz uprawnionych osób.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego zawartego w piśmie z 19 maja 2015 r. , iż "działki [...] i [...] przylegają do siebie, obie powstały z działki [...] i powstaje tu paradoks - jedna jest potrzebna na poszerzenie drogi a druga nie. " organ wskazał, iż działka nr [...] zajęta jest pod pas drogowy ul. [...], a zatem wykluczona jest możliwość jej zwrotu.

Zdaniem organu niezasadnym jest również wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego przyczyn nieujawnienia w prowadzonym postępowaniu bardzo ważnych dokumentów, bowiem dokumenty te dotyczą nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...], które nie są przedmiotem niniejszego postępowania.

Z kolei w zakresie wniosku skarżącego zawierającego prośbę o zawiadomienie organów ścigania o nieuprawnionym wglądzie do dokumentacji sprawy przez Z. S., organ wskazał treść art. 304 Kodeksu postępowania karnego (tekst jedn.: Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.).

Organ zauważył, iż odnośnie wniosku skarżącego z 10 maja 2016 r. o: "podjęcie działań w celu pilnego dokonania wznowienia granic działki [...], [...] i działek z nimi graniczących (...) podjęcie działań mających na celu ostateczne uporządkowanie dokumentacji geodezyjnej dotyczącej działki [...], gdyż na dzień dzisiejszy jest ona całkowicie zafałszowana", wypowiedział się już Wojewoda [...] w piśmie skierowanym do skarżącego znak: [...]. Organ powtórzył, iż przed organem Służby Geodezyjnej i Kartograficznej. [...] Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie toczyło się żadne postępowanie wyjaśniające i kontrolne dotyczące przebiegu granic działek położonych w obrębie nr [...], jednostka ewidencyjna [...]: nr [...] o pow. 0.0721 ha. obj. Kw [...], stanowiącej własność R. i S. K. i nr [...] obj. Kw nr [...], stanowiącej własność Gminy [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dokonał następnie przedstawionych poniżej ustaleń w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Działki nr [...] o pow. 0,0450 ha, [...] o pow. 0,0477 ha, [...] o pow. 0,0645 ha, położone w obrębie nr [...]. jednostka ewidencyjna [...] objęto projektem podziału pod budownictwo jednorodzinne. Z operatu pomiarowego projektu podziału nieruchomości przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] lutego 1979 r. za numerem [...] wynika, że :

z działki nr [...] wyłączono z terenu przeznaczonego pod budownictwo jednorodzinne teren zabudowany i utworzono działkę nr [...] o pow. 0,0254 ha pozostającą przy dotychczasowym właścicielu,

z działki nr [...] wyłączono z terenu przeznaczonego pod budownictwo jednorodzinne teren zabudowany i utworzono działkę nr [...] o pow. 0,0345 ha pozostającą przy dotychczasowym właścicielu,

działka nr [...] oraz pozostała część działek [...] i [...] weszła w obszar budownictwa jednorodzinnego. Z tego obszaru utworzono nowe działki budowlane oznaczone numerem [...] o pow. 0,0721 ha i 932 o pow. 0.0237 ha, pozostały obszar przeznaczono pod poszerzenie ulicy [...].

W projekcie podziału nieruchomości jednoznacznie określono położenie punktów granicznych wyznaczających linie podziału nieruchomości, pomierzono na osnowę geodezyjna oraz trwale je zastabilizowano. Zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 12 lutego 1979 r. wydanym na podstawie przepisów ustawy z 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972 r. Nr 27, poz.192 ze zm.) zatwierdzono projekt podziału nieruchomości i przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości włączone do terenu budowlanego.

Znaki graniczne o jednoznacznie określonych współrzędnych wyznaczyły między innymi przebieg linii granicznych działki nr [...] z działkami nr: [...], [...], [...], [...]. [...] i [...](ulicą [...]). Na aktualnie obowiązującej mapie ewidencyjnej wykazany przebieg wszystkich granic działki nr [...], a działki nr [...] na odcinku graniczącym z działką nr [...], z jednoznacznym usytuowaniem położenia znaków granicznych jest zgodny z przebiegiem granic określonym operatem pomiarowym nr [...] i zatwierdzonym Zarządzeniem nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] . Przebieg granic działki nr [...] także jest zgodny ze sporządzonym [...].08.2006 r. wyrysem z mapy ewidencyjnej i wypisem z rejestru gruntów dla działki nr [...] o pow. 0,0721 ha, przeznaczonym do dokonywania wpisów w dziale I księgi wieczystej.

Umową sprzedaży (akt notarialny Rep. A. Nr [...] z [...] października 2006 r.) R. i S. K. nabyli od A. S. działkę nr [...] o pow. 0,0721 ha, objętą K W nr [...] (w granicach określonych operatem [...] o zatwierdzonych zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...]), w której to księdze własność do nieruchomości wpisano na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego z [...] marca 1996 r. znak: [...] - dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] położone w obrębie nr [...], jednostka ewidencyjna [...].

Operatem pomiarowym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego[...] sierpnia 2013 r. za numerem [...]. sporządzonym na zlecenie Starostwa Powiatowego w [...] dokonano podziału działki drogowej nr [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna [...], stanowiącej ulicę [...], ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], będącej własnością Gminy [...], na działki: nr [...] o pow. 0,0075 ha (przeznaczoną do zwrotu) i nr [...] o pow. 0,1065 ha (pozostającą przy dotychczasowym właścicielu). Z protokołu z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości, którego integralną część stanowił szkic przebiegu przyjętych granic i szkic polowy nr 1, sporządzonego [...] lipca 2013 r. w obecności stron, między innymi S. K. jako właściciela działki nr [...], wynika, że :

- wyznaczono położenie znaków i punktów granicznych oznaczonych na szkicach numerami: 2931 (punkt wspólny działek nr [...], [...], [...]), 4022 i 1973 (punkty wspólne działek nr [...] [...], 1025 (punkt wspólny działek nr [...], [...], [...]),

punkty nr 2931, 4022,1973,1025 jednoznacznie wyznaczają przebieg granicy działki nr [...] z działką drogową nr [...],

S. K. potwierdził składając podpis w protokole z [...] lipca 2013 r., że okazano mu wyżej opisany przebieg przyjętych do podziału granic nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...],

pomierzono na osnowę geodezyjną istniejące ogrodzenie usytuowane w działce nr [...] oznaczone na szkicu polowym nr l punktami: P1, P2, P3, P4,

wydzieloną działkę nr [...]. przeznaczoną do zwrotu opisano punktami nr: 2931, 4022, 1973, 1025, P1, P2, P3, P4 i 2931. analitycznie ze współrzędnych obliczono powierzchnię która dla działki nr [...] wynosi 0,0075 ha.

Odnosząc się do zarzutów postawionych względem działań Prezydenta Miasta [...] w zakresie prowadzenia operatu ewidencyjnego obrębu nr [...] jednostka ewidencyjna [...] odnośnie działki nr [...] i [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił natomiast, iż szczegółowe zasady prowadzenia operatu ewidencyjnego określa ustawa Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., póz. 542 ze zm.).

Organ powołał treść art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

W świetle powyższych przepisów i przytoczonych okoliczności faktycznych i prawnych [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] stwierdził, że złożone przez skarżącego żądanie wznowienia przebiegu granic działki nr [...] i [...] na koszt Urzędu oraz "podjęcia działań mających na celu ostateczne uporządkowanie dokumentacji geodezyjnej dotyczącej działki [...], gdyż na dzień dzisiejszy jest ona całkowicie zafałszowana", jest bezzasadne i sprzeczne z wiarygodnym materiałem dowodowym przytoczonym w powyższym wyjaśnieniu. Ponadto wykonany podział działki [...] o pow. 0,1140 ha na działki nr [...] o pow. 0,0075 ha przeznaczonej do zwrotu i [...] o pow. 0,1065 ha zostanie ujawniony w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...], jednostka ewidencyjna [...] po uprzednim jego zatwierdzeniu ostateczną decyzją o zwrocie, zgodnie z art. 96 ust. 1 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W świetle powyższego za niezasługujący na uwzględnienie organ odwoławczy uznał zarzut odwołującego się, iż dokumentacja dotycząca działki nr [...] jest "całkowicie zafałszowana". W szczególności na aprobatę nie zasługuje stwierdzenie zawarte w przedłożonej przez skarżącego "opinii" z [...] kwietnia 2016 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego i budowlanego A. I., zgodnie z którym "Organ wydający decyzję zwrotu nie dokonał właściwego udokumentowania procedury, w szczególności brak jest dokumentacji geodezyjnej uzasadniającej powierzchnie zbędnej nieruchomości podlegającej zwrotowi, oraz części nie zwróconej, wykonania operatu podziału i przyjęcie go do zasobu geodezyjnego, wznowienia granic zwróconych działek po podziale, oraz dokonania rozliczenia za zajętą część nieruchomości". Zdaniem organu ww. rzeczoznawca nie jest biegłym z zakresu geodezji, co tym bardziej wobec przytoczonych wcześniej ustaleń [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] odnośnie prawidłowości i aktualności rejestru ewidencji gruntów i budynków, nie pozwala na uznanie, za przekonujące i zasadne, wniosków zawartych w ww. opinii.

Organ stwierdził w tym stanie rzeczy , iż zgromadzone w przedmiotowym postępowaniu materiały i dowody w sprawie, przedstawione wyżej, pozwalają uznać działkę nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], stosownie do przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., za zbędną dla realizacji celu wywłaszczenia.

Ponadto, w przedmiotowej sprawie przeprowadzono dodatkowo postępowanie wyjaśniające w zakresie obciążeń przedmiotowych nieruchomości prawami osób trzecich, które wykazało, że część zawnioskowanej do zwrotu działki, objęta jest umową dzierżawy, zawartą przez Zarząd Infrastruktury [...] w [...] ze skarżącym. Organ I instancji prawidłowo również wskazał, iż zgodnie z treścią przepisu art. 138 ust. 2 u.g.n., ww. umowa dzierżawy wygaśnie z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Ponadto organ I instancji słusznie wskazał, iż zgodnie z brzmieniem art. 139 powołanej wyżej ustawy, nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu, co oznacza, iż właścicielowi zwracanej działki nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, jak również żądanie odszkodowania za zmianę stanu nieruchomości powstałą po dacie wywłaszczenia.

Z uwagi na fakt. iż nie odnaleziono w sprawie dowodów wskazujących na takt ustalenia na rzecz poprzednich współwłaścicieli odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości Starosta [...] na podstawie oświadczeń wnioskodawczyń potwierdzających brak wypłaconego odszkodowania, organ dokonał zwrotu przedmiotowej nieruchomości bez dokonywania rozliczeń finansowych.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zaskarżona decyzja Starosty [...] z 14 kwietnia 2015 r. znak: [...] była prawidłowa, a zatem należało utrzymać ją w mocy. Jednocześnie z uwagi na śmierć w toku prowadzonego postępowania odwoławczego strony postępowania, tj. A. S., której następcami prawnymi na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] lutego 2016 r. Rep. A nr [...] są I. S. i H. B., koniecznym było obecnie uchylenie przez organ odwoławczy w całości zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia w pełni zgodnego z aktualnym stanem faktycznym i prawnym sprawy.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga skarżących S. K. i R. K.. Skarżący zarzucili:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż w mniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1979 r. a to tylko dlatego, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz poprzez błędną wykładnię, iż zwrot nieruchomości należy się A. G., H. B. i I. S., podczas gdy osoby te nie powinny być uprawnione do otrzymania zwrotu nieruchomości nr [...] z uwagi na poważne wątpliwości co do ich statusu jako osób będących rzeczywiście poprzednimi właścicielami czy ich spadkobiercami - a to z uwagi na poważne wątpliwości co do przebiegu granic pomiędzy działkami [...] i [...]; jak również z uwagi na to, że zwrot przedmiotowej działki na rzecz wskazanych osób jest sprzeczny ze słusznym interesem obywateli i interesem społecznym;

b) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a w związku z art. 80 k.p.a. poprzez odstąpienie od wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również odstąpienie od wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonanie rozstrzygnięcia bez dokonania oceny na podstawie całokształtu tego materiału, a w szczególności brak ujawnienia przedłożonych przez odwołującego się licznych dokumentów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - w tym dokumentów w postaci opinii sporządzonych przez osoby mające uprawnienia biegłych sądowych, na okoliczność wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu granic problematycznych działek, dostępności działki nr [...] do drogi publicznej, zgodności z prawem podjętych przez poszczególne organy administracyjne decyzji; jak również całkowite pominięcie przez organy obu instancji okoliczności nierzetelności i nieaktualności dokumentacji geodezyjno-kartograficznej poszczególnych urzędów, przez które to zaniedbania urzędników na przestrzeni kilku lat, skarżący zostali wprowadzeni w błąd co do istnienia i charakteru wady prawnej obciążającej nabytą przez nich nieruchomość, a które to działania organów są sprzeczne z podstawowymi celami postępowań administracyjnych.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji w całości.

Zdaniem skarżących wydając zaskarżane decyzje zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy dopuścił się szeregu naruszeń prawa, które skutkują wadliwością wydanych decyzji.

Podkreślili, iż sprawa zwrotu wywłaszczonej w 1979 r. roku działki o obecnym nr [...] ma dla skarżących ogromne znaczenie. Skarżący mają bezpośredni interes faktyczny i prawny w przedmiotowym rozstrzygnięciu. A to z uwagi na wadę prawną jaką obciążona jest posiadana przez nieruchomość gruntowa działka nr [...], zakupiona w 2006 r. od A. S. j- pierwotnej właścicieli wszystkich nieruchomości objętych nin. postępowanie. Przystępując do transakcji zakupu działki nr [...] zostali wprowadzeni w błąd przez zbywającą A. S. co do rzeczywistego przebiegu granic nieruchomości. Z uzyskanych wtedy zapewnień, powtórzonych w treści aktu notarialnego i podczas ustaleń z pośrednikiem nieruchomości, wynikało, że działka [...] graniczy bezpośrednio z drogą publiczną. Co więcej, jej granica wytyczona jest przez ogrodzenie, które do dnia dzisiejszego pozostaje w kształcie i położeniu niezmienionych od chwili zakupu. Jak się później okazało, już po zakupie nieruchomości, oświadczenia sprzedającej były celowym wprowadzeniem w błąd nabywcy. Doskonale bowiem zdawała sobie sprawę z tego, że z pewnego fragmentu nieruchomości została już w 1979 r. wywłaszczona i nieruchomość nr [...] nie posiada dostępu do drogi publicznej. Działka nr [...] znajdowała się bowiem od wielu już lat pod władaniem Gminy [...]. Tym bardziej zaskakujące były, w ocenie skarżących, następcze decyzje wydawane przez różne urzędy a dot. zgody na zabudowę działki [...] czy przeprowadzenie kanalizacji. Urzędy te dysponowały bowiem danymi dot. braku dostępności działki [...] do drogi publicznej, a mimo to poświadczały zupełnie sprzeczne z tymi ustaleniami okoliczności. Szczegółowe uwagi w tym zakresie, zarówno co do poszczególnych dokumentów, jak i osób odpowiedzialnych za wydawanie wskazanych | decyzji, przedstawiłem na etapie rozpoznawania przez organ I instancji, jak i w swoim odwołaniu oraz w licznych pismach zalegających w aktach sprawy. Niestety żaden z organów administracyjnych nie wyjaśnił okoliczności powstania wskazanych sprzeczności. A przecież ma to ogromne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chociażby z uwagi na zasadę dążenia do prawdy obiektywnej oraz z konieczności dbałości o słuszny interes obywateli. To właśnie na organach administracyjnych spoczywa obowiązek zbadania rzetelności dokumentacji, na której opierają swoje rozstrzygnięcia.

Mimo, iż organ I instancji ustalił, że faktycznie dana część nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, która następnie przeszła na własność Gminy [...] jest już zbędna dla celów dla których została wywłaszczona, oba organy błędnie ustaliły, komu powinien zostać dokonany zwrot przedmiotowej działki.

Zdaniem skarżących organy administracyjne dokonały błędnej wykładni przepisów. Rozważając kwestie możliwości zwrotu nieruchomości nie można pominąć innych ważnych dla sprawy okoliczności. Między innymi tych, odnoszących się do skutków prawnych zwrotu takiej wywłaszczonej nieruchomości. W niniejszej sprawie organy winny uwzględnić okoliczność, iż zwrot działki nr [...] na rzecz A. S., a później jej spadkobierców, doprowadzi do rażącego nadużycia prawa. Wprowadzając w błąd skarżących podczas sprzedaży działki nr [...] w zakresie jej granic i dostępu do drogi publicznej, uzyskała już wystarczającą rekompensatę pieniężną za wskazany teren. Aktualnie otrzymując zwrot działki od Gminy [...] spadkobiercy A. S., otrzymają niejako podwójne prawo do władania wskazaną nieruchomością, które im się już nie należy. Będzie to nie tylko bezpodstawne wzbogacenie tych osób, ale również niejako przyzwolenie władzy publicznej na jawne ominięcie prawa. Oznacza to także jednocześnie drastyczne ograniczenie skarżących w ich prawie do swobodnego korzystania z prawa własności własnej nieruchomości (brak dostępu do drogi publicznej, kłopoty z doprowadzeniem mediów).

Z racji wykazanych już na wcześniejszych etapach postępowania administracyjnego okoliczności, niezgodnego z prawem działania osób sprzedających nam nieruchomość nr [...], ponieśli skarżący niepowetowaną szkodę majątkową. Egzekwowanie rekompensaty zapewne odbędzie się dopiero na etapie postępowań cywilnych. Niemniej jednak nie można pozwolić, by tak rażące naruszenie prawa, jakiego dopuściła się osoba sprzedająca nieruchomość, było zupełnie pominięte przez organy administracyjne dokonujące rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Będąc zmuszeni zaistniałą sytuacją prawną, nie mając dostępu do własnej nieruchomości, zostali skarżący dzierżawcami części działki nr [...] (sprzed podziału) od Gminy [...]. Jednak rozstrzygnięcie organów I i II instancji orzekających o zwrocie działki nr [...] na rzecz wskazanych osób, spowoduje dla nas wygaśnięcie umowy dzierżawy. Tym samym po raz kolejny zostaną pozbawieni jakiejkolwiek możliwości korzystania z dojazdu do posesji. Na marginesie należy podkreślić, iż skarżący zwracali się do stosownych urzędów z wnioskami o umożliwienie wykupu części nieruchomości nr [...] celem zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Niestety zarówno w zakresie wykupu tego fragmentu działki jak i w zakresie rozważenia możliwości zwrotu tej części - ale na rzecz obecnych właścicieli nieruchomości [...] - skarżący spotkali się z decyzjami odmownymi, a to z uwagi na toczące się postępowania o zwrot tych działek zainicjowane w 2010 r. przez pełnomocnika A. S.

Skarżący podkreślili, że w sprawie zaniedbań ze strony Wojewody [...] w kwestii właściwego rozgraniczenia oraz ewidencyjnego oznaczenia przebiegu granic działek - na skutek wniosku skarżącego - toczy się obecnie przed Główny Geodetą Kraju - postępowanie administracyjne.

Powyższe wyraźnie wskazuje, iż ustalenia faktyczne czynione zarówno przez organ I, jak i II instancji są nieprawidłowe i niepełne. Wszystkie ustalenia w sprawie dokonane zostały z naruszeniem przepisów prawa, a także naruszeniem zasad oceny dowodów określonych w art. 80 k.p.a., co czyni zasadnym zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, który niewątpliwie wpłynął na wynik tej sprawy.

Zdaniem skarżących w świetle powyższego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie organ II instancji, nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego, co oznacza, iż nie wyjaśniono w sposób wszechstronny kluczowych dla sprawy okoliczności, w tym chociażby zasadności zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] na rzecz osób, którym zgodnie z szeroko pojętym interesem społecznym i słusznym obywateli, taki zwrot się nie należy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014.1647) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.718) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia 9 stycznia 2017 r. znak [...] uchylająca w całości decyzję Starosty [...] z 14 kwietnia 2015 r. znak: [...] i orzekająca o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0075 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 0,1140 ha, obj. księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...], nr [...] oraz nr [...], poł. w obr. [...], na rzecz:

A. G. (c. S. i M.) w ½ części,

H. B. (c. J. i A.) w ¼ części,

I. S. (c. J. i A.) w ¼ części.

Wskazać należy, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu 10 września 2010 r. na wniosek A. S. , który z kolei został doprecyzowany w dniu 22 października 2010 r. Roszczeniem o zwrot objęto część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa części działek: nr [...], nr [...] oraz nr [...], obr. [...].

Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...], pół. w obr [...], jedn. ewid. [...], odpowiada częściom działek: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...].

Stosownie do treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 2147) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

Zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy jest możliwy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki, a mianowicie nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a także gdy aktualny stan prawny istniejący w dacie orzekania nie stanowi przeszkody do jej zwrotu.

Zdaniem Sądu spełnione są przez wnioskodawców wymogi występujące przy ubieganiu się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości tzn. wystąpienie ze stosownym wnioskiem przez uprawnione do tego osoby oraz fakt, iż sposób przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa kwalifikuje ją jako nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisów u.g.n.

Kwestią sporną w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, było jaki był cel jej wywłaszczenia, a następnie ocena, czy stała się ona zbędna dla realizacji tego celu.

Sąd podziela w całości ustalenia organów, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] faktycznie nie została objęta realizacją celu przejęcia przez Skarb Państwa, a zatem nieruchomość ta stała się zbędna na ten cel. Cały materiał dowodowy tj. aktualny sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości wynikający z protokołu oględzin oraz zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu świadczą wyraźnie o tym, iż po wywłaszczeniu nie podjęto na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości działań dla zrealizowania celu określonego jako poszerzenie ul. [...]. Również oceniając dowód z przesłuchania świadka wskazać należy, iż jego zeznania pokrywają się z ustaleniami poczynionymi przez organy, co do braku realizacji celu wywłaszczenia, a zatem brak podstaw do jego kwestionowania.

Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie zaistniała pozytywne przesłanki umożliwiające zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a aktualny stan prawny umożliwia dokonanie jej zwrotu.

Prawidłowo także organ odwoławczy, uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 14 kwietnia 2015 r. znak: [...] i orzekł merytorycznie albowiem było to konieczne z uwagi na śmierć w toku prowadzonego postępowania odwoławczego strony postępowania, tj. A. S., której następcami prawnymi na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 23 lutego 2016 r. Rep. A nr [...]. są I. S. i H. B. Decyzja Wojewody [...] z dnia 9 stycznia 2017 r. znak [...] uwzględnia więc w pełni aktualny stan faktyczny i prawny sprawy.

Fakt, że działka nabyta przez skarżących ma wadę prawną oraz to, że kupujący mieli zostać celowo wprowadzeni w błąd przez zbywcę nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu, a swoich ewentualnych roszczeń skarżący winni dochodzić w drodze procesu cywilnego. Kwestia sprzedaży działki skarżącym a tocząca się aktualnie sprawa o zwrot nieruchomości od Gminy [...] na rzecz spadkobierców A. S., są dwoma odrębnymi sprawami. Również kwestia zapewnienia dojazdu do posesji skarżących leży poza zakresem właściwości sądów administracyjnych.

Wbrew stanowisku skarżących organy administracji publicznej zgromadziły materiał dowodowy pozwalający wszechstronnie ocenić zasadność wniosku o zwrot działki oznaczonej nr [...] na rzecz spadkobierców poprzednich właściciel. Nadto organ odwoławczy wnikliwie i rzeczowo ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania skarżących w swoim pisemnym uzasadnieniu, w szczególności w zakresie przebiegu granic spornej nieruchomości, jak i mocy dowodowej opinii rzeczoznawcy, które Sąd w całości podziela, odstępując od ich ponownego przytaczania.

Wobec bezzasadności zarzutów skargi Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.