Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 13/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 194 ust. 3, art. 193, art. 182
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 13/19 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 13 marca 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r., sprawy ze skargi L. L., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., z dnia [...] października 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, , , oddala skargę w całości., , ,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w L. (dalej "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] października 2018 roku, nr [...], utrzymano w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. (dalej: "organ I instancji") odmawiającą L. L.

(dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) umorzenia opłaty ustalonej decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], za pobyt jej córki K.

w pieczy zastępczej, w okresie od dnia [...] stycznia 2018 r.,

w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania wskazano, że wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. organ

I instancji orzekł o ustaleniu stronie opłaty za pobyt jej córki w pieczy zastępczej od dnia [...] stycznia 2018 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Na skutek odwołania strony Kolegium utrzymało ją w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...]. Skarga na decyzję organu odwoławczego została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia

23 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 286/18. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r., doprecyzowanym na wezwanie organu, strona wniosła o zwolnienie - umorzenie należności z tytułu opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Uzasadniała, że nie stać jej na tak wysoką opłatę, że sama utrzymuje dom, ma dwa orzeczenia

o stopniu niepełnosprawności, ciężko pracuje i ma poczucie wielkiej krzywdy

i niewdzięczności od swoich trojga dzieci. Podniosła, że nie zrobiła córce krzywdy, ale pochłonięta była pracą, ponieważ do kwietnia 2018 r. spłaca kredyt losowy po huraganie z sierpnia 2009 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Strona opisała swoją sytuację rodzinną i okoliczności, w jakich jej córka została przyjęta do Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w B., a następnie do Pogotowia Opiekuńczego w L. Odnośnie do swojej sytuacji zdrowotnej strona stwierdziła, że w czasie ostatniej konsultacji neurochirurgicznej dowiedziała się, że nie powinna tak ciężko pracować i potrzebuje rehabilitacji, a zabiegi kosztują od [...] zł do [...]zł. Lekarz medycyny pracy wydał jej zgodę na pracę w obecnym zakładzie na pół roku, ponieważ jest to praca w lakierni i nie jest wiadome, czy będzie mogła pracować

z powodu astmy. Strona stwierdziła, że pracownik przyjmujący oświadczenie

o dochodach wziął pod uwagę jedynie jej dochód w kwocie [...] zł, natomiast nie uwzględnił, że spłaca kredyt losowy od 2009 r. po [...] zł miesięcznie oraz na tę chwilę nie zakupiła węgla ani drewna. Grzejnikiem na prąd ogrzewa pomieszczenia, które zajmuje: 2 pokoje i kuchnię. Od stycznia za prąd płaci po [...] zł oraz spłaca co miesiąc kartę kredytową po [...] zł w związku z zakupem drewna w poprzednim sezonie grzewczym. Do podania strona dołączyła kopie dokumentów dotyczących stanu zdrowia oraz ponoszonych wydatków na opłaty i leczenie. Skarżąca podniosła przy tym, że jej dziecko nie powinno pozostawać w pieczy zastępczej ani jednego dnia, nadto nadmieniła, że po ostatnich mrozach nie ma bieżącej wody wskutek pękniętego przewodu doprowadzającego i czeka ją remont łazienki.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. organ I instancji zawiesił wszczęte na wniosek strony postępowanie w sprawie umorzenia opłaty z uwagi na brak uzyskania prawomocności przez decyzję ustalającą opłatę. Postępowanie to zostało podjęte postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r.

Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia, organ wskazał, że dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, dotyczącej umorzenia opłat nie mogą mieć znaczenia te argumenty strony, z których wynika, że nie zgadza się z pobytem swojej córki

w Pogotowiu Opiekuńczym i ma zastrzeżenia dotyczące funkcjonowania tej placówki. Zaznaczono, że małoletnia została umieszczona w instytucjonalnej pieczy zastępczej na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] grudnia 2017 r., które jest wiążące dla organów administracji publicznej, natomiast pobyt dziecka w pieczy zastępczej łączy się z koniecznością ponoszenia opłat przez rodzica. Podkreślono, że kwestia ta została już wyjaśniona w prawomocnej decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2018 r., dotyczącej ustalenia opłaty.

Zauważono, że w przedmiotowym postępowaniu podlegają ocenie jedynie te okoliczności, które mogą świadczyć o spełnieniu przez stronę warunków do umorzenia przedmiotowej opłaty. Wobec tego należało wziąć pod uwagę podane przez stronę okoliczności dotyczące możliwości uiszczania opłaty, sytuacji zdrowotnej, zawodowej

i rodzinnej strony oraz ewentualne poniesienie strat materialnych w wyniku klęsk żywiołowych i zdarzeń losowych oraz możliwość ich pokrycia z posiadanych środków. Dalej organ stwierdził, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. strona podniosła, że

w dniu [...] maja 2018 r. dokonała wpłaty opłaty za [...] miesiące, w kwocie [...] zł, a za miesiąc maj ureguluje należność w dniu [...] czerwca 2018 r. W kolejnym piśmie, również z dnia [...] czerwca 2018 r., strona stwierdziła, że ma na utrzymaniu duży dom, który wymaga systematycznych nakładów finansowych i podawała, że doszło do uszkodzenia rury w instalacji wodnej, jak też udokumentowała wydatki w łącznej kwocie [...] zł, poniesione na usunięcie awarii i wymianę armatury w łazience i kuchni. Podała również, że ponosi wydatki na abonament telewizyjny w kwocie [...] zł oraz telefon i Internet w wysokości [...] zł. Stwierdziła, że potrzebuje kupić 3 tony węgla po [...] zł i 6-7 kubików drewna po [...] zł. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. strona ponownie argumentowała, że w marcu zakończyła spłatę kredytu zaciągniętego po huraganie z dnia [...] sierpnia 2019 r.

i podniosła, że nie zamierza się zadłużać. W mieszkaniu ma awarię CO

i zmuszona jest ją usunąć, żeby napełnić obieg CO wodą i odpowietrzyć grzejniki, na ten cel odkłada środki pieniężne, aby to wykonać do zimy. Ponadto musi zakupić opał.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., organ I instancji powołując w podstawie prawnej przepisy: art. 182, art. 193, art. 194 ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U.

z 2018 r. poz. 998, ze zm., dalej zwana w skrócie "ustawą"), § 1, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 roku, poz. 163), uchwały Rady Miejskiej L. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] (...), odmówił stronie umorzenia opłaty.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ I instancji przytoczył brzmienie § 2 uchwały, stwierdzając, że strona jest matką małoletniej córki, która od dnia [...] grudnia 2017 r. jest wychowanką Pogotowia Opiekuńczego. Strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest właścicielem domu. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, została zaliczona do osób częściowo niezdolnych do pracy, z tytułu niepełnosprawności otrzymuje rentę z ZUS. Jest obecnie zatrudniona w firmie, za co otrzymuje wynagrodzenie. Nie korzysta z pomocy finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. Dochód strony w poszczególnych miesiącach wynosił: w lutym 2018 r. - wynagrodzenie za pracę [...] zł, renta [...] zł, łącznie: [...] zł; w marcu 2018 r. - wynagrodzenie za pracę [...], renta [...] zł, łącznie: [...] zł; w kwietniu 2018 r. - wynagrodzenie za pracę [...] zł, renta [...] zł, łącznie: [...] zł; w maju 2018 r. - wynagrodzenie za pracę [...] zł, renta [...] zł, łącznie: [...] zł; w czerwcu 2018 r. - wynagrodzenie za pracę [...] zł, renta [...] zł, łącznie: [...] zł. Wynagrodzenie za pracę za czerwiec 2018 r. zostało wypłacone w miesiącu lipcu 2018 r. i ma wpływ na sytuację dochodową w miesiącu sierpniu 2018 r.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej organ I instancji podał, że strona zgodnie z orzeczeniem ZUS Oddziału Orzecznictwa Lekarskiego, została zaliczona do osób jedynie częściowo niezdolnych do pracy. Tymczasem zgodnie z § 2 ust 1 pkt 1 przytoczonej uchwały Rady Miejskiej, jako przesłankę do umorzenia należności zalicza się jedynie taką sytuację, gdy osoba niepełnosprawna, posiada orzeczenie co najmniej w stopniu umiarkowanym lub jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, jeżeli niepełnosprawność lub niezdolność do pracy uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, natomiast strona jest osobą czynną zawodowo. Wnioskodawczyni we wniosku podnosi również kwestię związaną ze spłatą kredytu losowego zaciągniętego na naprawę dachu po wichurze jaka przeszła nad miastem w 2009 r. Choć uchwała przewiduje przesłankę do umorzenia opłaty w postaci strat materialnych powstałych

w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, to wskazano,

że w/w okoliczność miała miejsce 9 lat temu, więc nie jest to sytuacja kryzysowa,

z którą rodzina boryka się w chwili obecnej. Organ wskazał także, że skarżąca do materiału dowodowego dołączyła również szereg dowodów w postaci faktury za leki

z lutego 2018 r., na kwotę [...] zł, paragonów fiskalnych

z materiałami niezbędnymi do wykonania remontu w łazience, na łączną kwotę [...] zł z marca 2018 r. oraz fakturę VAT na kwotę [...] zł wystawioną w maju 2018 r. Wnioskodawczyni podniosła również, że będzie musiała przeprowadzić modernizację instalacji wodnokanalizacyjnej w domu, gdyż w wyniku niewystarczającego ogrzewania budynku zeszłej zimy instalacja uległa uszkodzeniu oraz dokonać zakupu opału na zimę. Podkreślono jednak, że wnioskodawczyni nie wskazała jednak kosztu, jaki będzie musiała ponieść w związku z powyższym remontem i zakupem opału. Nie wykazała również wysokości opłat związanych z utrzymaniem domu. Z informacji uzyskanych z Pogotowia Opiekuńczego wynika, że strona kilkukrotnie odwiedziła córkę w placówce. Podczas wizyt strona przynosiła córce odzież, bieliznę, przybory szkolne, słodycze i owoce. Według organu prowadzącego postępowanie, wydatki, które przedstawia strona nie przekraczają jej możliwości finansowych i nie są one na tyle uciążliwe, żeby nie była w stanie im sprostać. Tym bardziej, że jak wskazała w protokole, dom, w którym mieszka podzielony jest na dwa mieszkania, w jednej jego części mieszka strona, a w drugiej jej ojciec. Zatem niektóre z prac remontowych winny zostać pokryte w połowie przez każdego z mieszkańców.

Organ I instancji biorąc pod uwagę wskazane ustalenia ocenił, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający umorzenie opłaty, gdyż kwota pozostająca do dyspozycji strony po dokonaniu opłaty za pobyt dziecka

w pieczy zastępczej, w ocenie organu jest wystarczająca do zaspokojenia potrzeb wnioskodawczyni. Nadto stwierdził, że strona regularnie dokonuje opłaty za pobyt córki w Pogotowiu Opiekuńczym, w związku z powyższym w ocenie organu uzyskiwany przez nią dochód pozwala na uiszczanie ustalonej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona ponownie sprzeciwiła się okolicznościom, w jakich doszło do umieszczenia jej córki w placówce. Podała, że na utrzymanie domu składają się również koszty eksploatacji, opłaty porządkowe, koszty związane z przycinaniem drzewek, sprzątaniem wjazdu z igieł i szyszek, sprzątaniem liści, rąbaniem drzewa, koszeniem trawnika. Podniosła, że była podstawa do umorzenia opłaty za miesiące styczeń, luty i marzec, ponieważ w tych miesiącach kończyła spłacać kredyt zaciągnięty po huraganie z roku 2009 i nadal spłaca karty kredytowe, gdyż zadłużyła się w trakcie spłacania tego kredytu. Wskazała, że sama ponosiła znaczne koszty kształcenia córki, w czasie gdy uczęszczała do liceum. Podniosła, że była osobą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, ale obecnie została go pozbawiona przez lekarza orzecznika. Podkreśliła, że córka korzysta z przepustek do domu. Stwierdziła, że nie sporządziła kosztorysu uszkodzeń po mrozach, które wystąpiły w lutym 2018 r., ponieważ nie stać jej na jego opłacenie. Kredyt z roku 2009 spłacała aż do marca 2018 r. W lutym 2018 r. mróz wyrządził szkody, ponieważ nie zakupiła opału, aby móc dokonać opłat za pobyt córki w Pogotowiu Opiekuńczym. Dokonywała tych opłat bo gdyby tego nie zrobiła, to "miałaby komornika". Podniosła, że kosztorys opału na zimę kształtuje się następująco: na miesiąc sezonu grzewczego potrzebuje 1 tony węgla za [...] zł i 2 kubiki drewna po [...] zł za kubik. Strona dalej stwierdziła, że jej ojciec nie żyje od 9 lat, wobec tego nie zgodziła się z argumentacją decyzji dotyczącej jego partycypowania w kosztach remontu domu. Do odwołania strona dołączyła kserokopię opinii ze szkoły, listu jej córki, oraz pism kierowanych przez nią do Dyrektora Pogotowia Opiekuńczego i otrzymane odpowiedzi.

Ustosunkowując się do zarzutów i twierdzeń odwołania, Kolegium, po przytoczeniu pełnej treści § 2 ust 1 i 2 uchwały Rady Miejskiej L. z dnia [...] marca 2012 r. oraz art. 194 ust. 3 ustawy, wskazało, że w § 2 uchwały określono katalog zamknięty warunków umorzenia należności w całości lub w części z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub umorzenia odsetek. Katalogu tego nie mogą rozszerzać organy rozpatrujące wnioski o zastosowanie przewidzianych w tym paragrafie ulg w spłacie należności. Stwierdzono, że analiza ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego w kontekście przewidzianych w § 2 uchwały warunków udzielenia ulg, prowadzi do wniosku, że strona nie spełnia warunku określonego w pkt 1, bowiem stan zdrowia nie uniemożliwia stronie podjęcia zatrudnienia. W opinii organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości, że strona prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie korzystając ze świadczenia pielęgnacyjnego nie spełnia również warunków określonych w § 2 pkt 2, 3, 4 i 6 uchwały. Wyjaśniono, że na rozpatrzenie przedmiotowej sprawy nie mogą mieć wpływu podnoszone przez stronę argumenty, które nie świadczą o wystąpieniu określonych w uchwale warunków do umorzenia opłaty, m. in. dotyczące konieczności ponoszenia wydatków na utrzymanie domu, rehabilitację i leczenie, jak też relacji w rodzinie.

Wyjaśniono także, że w istocie § 2 pkt 5 uchwały przewiduje, iż zastosowanie ulg jest możliwe w przypadku wystąpienia strat materialnych powstałych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Niewątpliwie tylko takie straty materialne mogłyby przemawiać za udzieleniem wnioskowanej ulgi - polegającej na umorzeniu należności z tytułu opłaty za pobyt córki w instytucjonalnej pieczy zastępczej - które spowodowałyby konieczność poniesienia przez stronę nakładów finansowych uniemożliwiających dokonywanie opłat. Tymczasem wnioskodawczyni powołując się na wystąpienie strat materialnych w związku z wichurą z roku 2009 wyjaśniła jednocześnie, że w kwietniu 2018 r. zakończyła spłacanie kredytu, który zaciągnęła na pokrycie tych strat. Przy tym jednocześnie wskazała na regulowanie przez nią należnej opłaty za pobyt córki w Pogotowiu Opiekuńczym. W opinii organu odwoławczego z tych okoliczności niewątpliwie wynika, że strona pomimo spłacania kredytu związanego z klęską żywiołową, we własnym zakresie wygospodarowała środki na uiszczenie przedmiotowej opłaty. Zauważono także, że skarżąca wskazując na wystąpienie awarii w instalacji wodnej nie podała jednakże kosztów, jakie są wymagane do jej usunięcia i z argumentacji strony nie wynika, aby w dalszym ciągu nie mogła korzystać z tej instalacji. Mianowicie w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. strona stwierdziła, że ponad miesiąc korzystała wyłącznie z wody mineralnej, zanim odmarzła rura w instalacji wodnej, którą następnie zdemontowała. Podkreślono, że organ I instancji wyjaśnił stronie, iż niezbędne jest złożenie przez nią wyjaśnień i przedłożenie dowodów na ich poparcie, w celu ustalenia czy występują okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku w sprawie umorzenia opłat (pisma z dnia: [...] maja 2018 r., [...] czerwca 2018 r., [...] lipca 2018 r.), wszakże strona nie złożyła wyjaśnień pozwalających na ocenę szkód poniesionych w związku z awarią i dowodów na ich potwierdzenie. Nie można zatem stwierdzić, aby został spełniony określony w § 2 pkt 5 uchwały warunek umorzenia przedmiotowych opłat.

Końcowo wskazano, że z treści pism strony wynika, że na bieżąco dokonuje opłat za pobyt swojej córki w placówce pieczy zastępczej, tymczasem zgodnie z § 2 ust. 2 uchwały umorzenie całości lub części należności może dotyczyć okresu pobytu

w pieczy zastępczej, który nie został opłacony. W opinii organu niewątpliwie brak opłaty świadczy o braku możliwości samodzielnego sprostania obowiązkowi jej poniesienia. Uchwała nie przewiduje w tym względzie wyjątków, ani nie daje podstaw do umarzania opłaty w sytuacji, na którą powołuje się strona twierdząc, że dokonywała opłat kosztem nieogrzewania domu w zimie. Zdaniem organu okoliczność uiszczania przez stronę opłat na bieżąco również powoduje, że nie zostały spełnione warunki do wnioskowanego przez stronę umorzenia opłaty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona powtórnie zakwestionowała zasadność przebywania przez prawie rok przez swoją córkę w Pogotowiu Opiekuńczym i zakwestionowała jakość opieki sprawowanej przez tę placówkę. Ponadto podała, że córka od dnia [...] października 2018 r. przebywa

w domu i jest intensywnie leczona, ponieważ w Pogotowiu Opiekuńczym nie zadbano o jej zdrowie. Zdaniem skarżącej organy miały podstawę do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku, ponieważ do kwietnia spłacała kredyt losowy, a do marca 2018 r. miała dwa orzeczenia o niepełnosprawności - w stopniu lekkim i umiarkowanym. Nie kupiła węgla na zimę, bo się spodziewała tych opłat i poniosła straty. Przez cały rok przechodziła jedną rehabilitację, zaś chorobowe zmiany na kręgosłupie postępowały dalej. Akcentowała, że ciężko pracowała i żyła w wielkim stresie. W ocenie skarżącej dla organu I instancji była przestępcą. Ponadto organ ten zobowiązał jej ojca, który nie żyje od 2010 r., do udzielenia jej pomocy.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do twierdzenia strony,

że podstawą do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku było spłacanie do kwietnia kredytu losowego i legitymowanie się do marca 2018 r. dwoma orzeczeniami

o niepełnosprawności - w stopniu lekkim i umiarkowanym, zauważono, że wskazane przez stronę okoliczności, które podnoszone były również w odwołaniu, nie mogły zostać uwzględnione w sytuacji, gdy nie spowodowały braku możliwości wywiązywania się przez stronę z obowiązku dokonywania wpłat na poczet przedmiotowej opłaty. Opłata była regulowana przez skarżącą na bieżąco, co prawda kosztem zakupu opału na zimę, leczenia i swojej ciężkiej pracy. Nie zmienia to jednak faktu, że skarżąca wywiązywała się z nałożonego na nią obowiązku opłacania pobytu córki w placówce pieczy zastępczej. Tymczasem według § 2 ust. 2 powołanej wyżej uchwały, umorzenie całości lub części należności może dotyczyć okresu pobytu w pieczy zastępczej, który nie został opłacony. Uchwała nie przewiduje w tym względzie wyjątków, ani nie daje podstaw do umarzania opłaty w przypadku wystąpienia okoliczności, na które powołuje się skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; poniżej przywoływana jako "p.p.s.a."), że tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

W następstwie rozpoznania skargi Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej tego rodzaju uchybień, które obligowałyby Sąd do wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia należności z tytułu odpłatności za pobyt córki skarżącej w pieczy zastępczej od

[...] stycznia 2018 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy przywołanej już wyżej ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, która reguluje kwestie związane z pobytem dziecka w pieczy zastępczej i ponoszeniem odpłatności z tego tytułu przez jego rodziców. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W myśl art. 194 ustawy opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej (ust. 1), przy czym rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (ust. 2). W takim wypadku – stosownie do art. 194 ust. 3 ustawy - starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Z brzmienia zacytowanych przepisów wynika, że starosta zobligowany jest do wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organ jednak może (lecz nie musi) - na wniosek lub z urzędu - stosownie do postanowień uchwały rady powiatu, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy, umorzyć w całości lub w części opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Według § 2 ust 1 powołanej w na wstępie uchwały Rady Miejskiej, umorzenie należności w całości lub w części z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty lub umorzenie odsetek może nastąpić w przypadkach szczególnie uzasadnionych, jeżeli:

1) osoba zobowiązana lub członek rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym jest osobą niepełnosprawną, co najmniej w stopniu umiarkowanym lub całkowicie niezdolną do pracy, jeżeli niepełnosprawność lub niezdolność do pracy uniemożliwia podjęcie zatrudnienia;

2) w rodzinie osoby zobowiązanej są osoby małoletnie zaliczone do osób niepełnosprawnych lub, co najmniej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności

i w związku z powyższym rodzina ponosi wydatki związane z leczeniem lub rehabilitacją tych osób;

3) osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności korzysta ze świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji lub orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, co uniemożliwia podjęcie zatrudnienia;

4) osoba zobowiązana lub pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym wnosi już opłaty za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku, socjoterapii, pieczy zastępczej, zakładzie poprawczym;

5) strat materialnych powstałych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

6) w przypadku osób dysponujących dochodem dziecka, jeżeli dochód dziecka przeznaczany jest na zaspokojenie istotnych potrzeb dziecka w szczególności związanych z jego edukacją, leczeniem.

Zgodnie z § 2 ust. 2 tej uchwały umorzenie całości lub części należności może dotyczyć całego okresu pobytu w pieczy zastępczej, który nie został opłacony, jeżeli został zakończony lub wybranego okresu pobytu w pieczy zastępczej.

Nie jest sporne w sprawie, że ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., ustalono skarżącej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej od dnia [...] stycznia 2018 r. na kwotę [...] zł, miesięcznie. W konsekwencji powstał obowiązek poniesienia przez matkę dziecka za cały okres umieszczenia małoletniej w pieczy zastępczej opłaty, którą to opłatę jak wynika z prawidłowo poczynionych ustaleń organów obu instancji przywołanych w uzasadnieniach skarżąca regularnie uiszczała do września 2018 r. (vide pismo MOPS z [...] września 2018 r. skierowane do SKO, w aktach administracyjnych).

Nałożenie tego obowiązku ten, jak i okoliczność uprzedniego umieszczenia dziecka w palcówce pieczy zastępczej, nie mogą być skutecznie kwestionowane w ramach niniejszego postępowania dotyczącego umorzenia należności, gdyż te kwestie podlegały rozpoznaniu w odrębnym trybie i nie są przedmiotem niniejszej sprawy administracyjnej.

W ocenie Sądu, organy obu instancji biorąc pod uwagę przytoczone w części historycznej okoliczności sprawy dokonały prawidłowej oceny przesłanek i materiału dowodowego w zakresie możliwości umorzenia skarżącej opłaty za pobyt dziecka

w pieczy zastępczej. W niniejszej sprawie żadna z sytuacji opisanych w § 2 uchwały uzasadniająca umorzenie należności nie zachodzi. Przede wszystkim wnioskodawczyni wspomniane należności regularnie opłacała, mimo że § 2 ust. 2 wyraźnie odwołuje się do możliwości umorzenia jedynie w stosunku do "okresu nieopłaconego". W kontekście przesłanek określonych w § 2 ust. 1 pkt 1-4 należy podkreślić, że strona, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, prowadząca samodzielnie gospodarstwo domowe, na etapie procedowania jej wniosku pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i była czynna zawodowo, nie legitymowała się ponoszeniem wydatków związanych z leczeniem lub rehabilitacją małoletniego niepełnosprawnego, nie korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego, w jej rodzinie brak jest osób małoletnich, nie ponosiła także opłat o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 4 uchwały. Utraciła umiarkowany stopień niepełnosprawności na rzecz lekkiego. Nadto wedle dostatecznie umotywowanego stanowiska organów także powoływana przez skarżącą okoliczność określona w § 2 ust.1 pkt 5, dotycząca wystąpienia strat materialnych w związku z wichurą z roku 2009 r., nie mogła być uznana za okoliczność przesądzającą za uwzględnieniem wniosku strony. Strona bowiem powołując się na tę okoliczność wskazała, że na pokrycie strat zmuszona była zaciągnąć kredyt w banku, który spłacała do kwietnia 2018 r. Powyższe okoliczności w konfrontacji z faktem regularnego dokonywania opłat

za pobyt córki w pieczy zastępczej wskazują, że wnioskodawczyni była w stanie przezwyciężyć trudności finansowe bez konieczności zastosowania wnioskowanej ulgi, abstrahując już od tego, że straty materialne z tytułu owej klęski żywiołowej datują się sprzed okresu o 9 lat wcześniejszego, co oznacza, ze nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między zdarzeniem z roku 2009 a okresem spłaty omawianego zobowiązania. Również fakt awarii instalacji wodnej

bez jej udokumentowania, tudzież wykazania wysokości poczynienia koniecznych wydatków na naprawę powstałych szkód - mimo skutecznego pouczania skarżącej o obowiązku udokumentowania powyższych okoliczności przez organ (pismo z dnia [...] czerwca 2018 r., z dnia [...] lipca 2018 r.) - nie mógł zostać uznany za spełnienie przesłanki umorzenia wskazanej w § 2 ust.1 pkt 5 uchwały. Wprawdzie postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie oficjalności, w świetle której to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów, mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji całkowicie pasywnej postawy strony w tym zakresie. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2045/15, z 8 grudnia 2015r., sygn. akt II OSK 910/14, z dnia 8 listopada 2013r., sygn. akt II OSK 1291/12, z dnia 9 września 2011r., sygn. akt II OSK 1700/10, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Lektura akt administracyjnych skłania do konstatacji, że organy trafnie przyjęły, iż nie wystąpiły w stanie faktycznym sprawy także inne niż wyartykułowane wprost w § 2 ust. 1 w pkt od 1) do 5) powołanej uchwały innego rodzaju przypadki "szczególnie uzasadnione", mogące przemawiać za uwzględnieniem żądania wniosku strony skarżącej, abstrahując nawet od brzmienia ustępu 2 § 2 tej uchwały.

Należy ponadto wyjaśnić, że podjęcie decyzji w spornym zakresie oparte jest na konstrukcji tak zwanego "uznania administracyjnego", co oznacza, że organ może, ale nie jest zobowiązany do przyznania wnioskowanej pomocy nawet w przypadku, gdy stwierdzi zaistnienie okoliczności unormowanych przepisami § 2 uchwały. Taki jej charakter oznacza, że organ administracji ma pewien luz decyzyjny co do ustalenia treści wydawanej decyzji, czyli wyboru kierunku rozstrzygnięcia. Kontrola sądu administracyjnego w tej materii, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób niewadliwy dokonano ustalenia stanu faktycznego, wyczerpująco zebrano w tym celu materiał dowodowy, a zatem - czy organ prowadzący postępowanie nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył wszystkie okoliczności faktyczne sprawy (art. 80 k.p.a.) i czy po takim rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia oraz ustalenie zakresu owego uprawnienia oraz czy dał temu wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu pisemnym decyzji według wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy,

że rozpatrując wniosek skarżącej organy należycie rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego, bez uchybienia normie art. 80 k.p.a., dokonały prawidłowej oceny wszystkich przesłanek warunkujących możliwość umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej określonych w uchwale i wnikliwie oraz przekonująco zaprezentowały motywy swych rozstrzygnięć. Nie można organom postawić skutecznie zarzutu dowolności.

Końcowo należy wskazać, że skoro granice uznania wyznaczone

w zasadniczej części postanowieniami uchwały nie zostały przekroczone, to także argumentacja strony podnoszona w skardze nie zasługuje na aprobatę.

W przedmiotowej sprawie, zważywszy na zasady określone w ustawie oraz

w uchwale, oraz ustalony stan sprawy organy nie mogły podjąć innego rozstrzygnięcia, w szczególności w sytuacji, gdy wskazane należności były przez stronę regularnie opłacane. Odwołując się bowiem do wyraźnego brzmienia § 2 pkt 2 uchwały, oczywiste jest, że instytucja umorzenia może odnosić się wyłącznie do opłat należnych, zatem dotyczyć okresów, które już upłynęły i za które

nie została uiszczona dana opłata. Inaczej ujmując – umorzenie dotyczyć może istniejących zaległości, a nie uregulowanych, a przez to wygasłych zobowiązań.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę w całości na mocy art 151 p.p.s.a.