Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 269/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 i art. 47 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 października 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały - oddala skargę.-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].02.2011 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Cz. B., z dnia [...].12.2010 r., Nr [...], o zameldowaniu Z. S. na pobyt stały w lokalu przy ul. S. w Cz. B. U podstaw rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Z. S., z dnia [...].05.2010 r., o zameldowanie na pobyt stały pod w/w adresem. Z S. wniosek uzasadnił tym, że jest współwłaścicielem nieruchomości w 14/32 części. Ponadto sam pokrywa opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości, jak i podatki. Organ I instancji był w posiadaniu pism od S. S., współwłaścicielki tego lokalu, w których zwracała się o niemeldowanie nikogo pod w/w adresem. W związku z wątpliwością czy wnioskodawca faktycznie w lokalu zamieszkuje wszczęto postępowanie administracyjne. W toku postępowania organ I instancji przesłuchał świadków, dokonał oględzin lokalu i w wyniku przeprowadzonych ustaleń orzekł o zameldowaniu Z. S. w w/w lokalu. Odwołania od tej decyzji złożyły A. S. i S. S. W odwołaniach podniesiono, że świadkowie mieszkający najbliżej posesji przy ul. S. nie stwierdzili aby Z. S. mieszkał przy ul. S. Podniesiono także, że w trakcie oględzin Z. S. nie wskazał żadnych ubrań, żadnych rzeczy osobistych. Ponadto działania pracownika organu były jednostronne i dla skarżących krzywdzące. Z. S. nadużywa instytucji zameldowania w celu osiągnięcia rezultatu w innej sprawie, której przedmiotem jest uprawnienie do zajmowania domu i możliwość zameldowania syna z rodziną, a tym samym przywłaszczenia nieruchomości.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż stosownie do art. 10 ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Organ prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym - art. 47 ust. l ustawy. Zameldowanie na podstawie tego przepisu przybiera formę czynności materialno-technicznej. Jeżeli jednak zgłoszone dane budzą wątpliwości, to w świetle art. 47 ust. 2 ustawy o dokonaniu zameldowania właściwy organ gminy rozstrzyga w formie decyzji. W przedmiotowej sprawie Z. S. przedstawił organowi meldunkowemu wypełniony formularz meldunkowy, na którym w miejscu przeznaczonym na potwierdzenie faktu pobytu widnieje nazwisko: Z. S., zaś w miejscu przeznaczonym na podpis osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu figuruje czytelny podpis wnioskodawcy oraz data 17.05.2010r. Z. S. posiada tytuł prawny do lokalu, bowiem jest współwłaścicielem 14/32 części. Wątpliwości organu wzbudziły pisma S. S. z dnia 08.07.2009r. 22.04.2010r. oraz 24.04.2010 r., w których zwracała się do Urzędu Miejskiego w Czarnej Białostockiej o niemeldowanie nikogo pod adresem ul. S. w Cz. B. Stąd, aby wyjaśnić powstałą wątpliwość, organ meldunkowy wszczął postępowanie administracyjne, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy, na podstawie którego ustalono, iż rzeczywiście Z. S. zamieszkuje w lokalu przy ul. S. w Cz. B. Wynika to nie tylko z wyjaśnień wnioskodawcy, lecz również informacji Posterunku Policji w Cz. B. Komisariat Policji w W. (pismo z dnia 4,06.2010r.), zeznań świadków oraz oględzin lokalu. W niniejszej sprawie przesłuchano 16 świadków. Z. S. widują w różnych porach dnia – A. B., B. A., J. G., M. B., D. J. J. B., D. K., R. P., H. G., a B. Ł. widuje go na podwórku z wnukami. Świadek S. zajeżdżał na ul. S. wcześnie rano, wówczas Z. S. będąc w piżamie otwierał mu drzwi. Świadek W. J. pomagał Z. S. przy pogrzebach i jak zeznał bywał wielokrotnie w różnych porach dnia, a raz nawet w nocy i zawsze zastał Z. S. przy ul. S. Fakt zamieszkiwania Z. S. przy ul. S. w Cz. B. potwierdził M. S. /syn/ i świadek Ch. J.

Z kolei E. K., zamieszkała przy ul. T., sąsiadka p. S., zeznała w dniu 28.09.2010 r., że Z. S. nie widuje przy ul. T. od dłuższego czasu tj. przynajmniej od pół roku.

Także z pism i wyjaśnień stron postępowania kwestionujących fakt zamieszkiwania Z. S. przy ul. S. można wysnuć wniosek, iż faktycznie zamieszkuje on pod wskazanym adresem, bowiem A. S. / pismo z dnia 25.05.2010 r./ podała, że "Z. S. zajął samowolnie całą posesję bez zgody pozostałych współwłaścicieli", E. S. /prot. z dnia 02.06.2010r./ - "Z. S. samowolnie zajął nieruchomość przy ul. S.", zaś S. S., w swoim piśmie z dnia 17.05,2010r., skierowanym do Posterunku Policji w W. prosiła o pomoc i interwencję w sprawie nielegalnego zamieszkiwania osób przy ul. S. w Cz. B. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu osoby w tym lokalu. Nie rodzi natomiast żadnych praw do niego. Dlatego Z. S. z chwilą zameldowania nie nabędzie więcej praw do lokalu niż aktualnie posiada tj. 14/32 części. Natomiast kwestie dotyczące zezwolenia na działalność gospodarczą, zakazu prowadzenia robót budowlanych i remontowych, zniszczenia mienia po zmarłym J. S. nie mogą być rozpatrywane przez organy meldunkowe, bowiem nie należą do ich kompetencji.

W ocenie organu odwoławczego nie jest prawdą, że najbliżsi sąsiedzi nie potwierdzili faktu zamieszkiwania Z. S. przy ul. S. Natomiast dołączone do odwołań fragmenty protokołu z rozprawy sądowej z dnia 22.11.2010r., w sprawie sygn. akt [...], nie mogły służyć jako dowód w niniejszej sprawie, bowiem nie zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem.

Zdaniem organu odwoławczego niezasadny jest też zarzut, iż pracownik organu I instancji był stronniczy i działał na korzyść Z. S. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszystkie strony postępowania były informowane o każdorazowym przesłuchaniu świadków z podaniem terminu i miejsca, jak również oględzin lokalu. Z czynności tych sporządzone zostały szczegółowe protokoły. Na każde żądanie E. S. otrzymywała kopie protokołów, co do treści których wypowiadała się. Organ I instancji na prośbę A. S. /przebywającej za granicą/ wyznaczył termin oględzin lokalu w terminie dla niej dogodnym, umożliwiającym jej udział.

Ponadto wyjaśniono, że kwestie związane z korzystaniem z lokalu i pobytem w nim wbrew woli osoby posiadającej do niego tytuł prawny, przekraczają zakres spraw o zameldowanie. Do ochrony praw właścicieli – współwłaścicieli - przewidziane są bowiem roszczenia określone przepisami Kodeksu cywilnego, przy czym rozpoznanie tych roszczeń należy do właściwości sądów powszechnych, a nie organów meldunkowych.

W skardze do tut. Sądu podniesiono, że w chwili składania wniosku o zameldowanie na ul. S. w Cz. B. Z. S. prowadził działalność gospodarczą, od dnia 05.05.2009 r., "Pogrzeby i działalność pokrewna" - bez powiadomienia i zgody pozostałych współwłaścicieli. W chwili dowiedzenia się o zaistniałej sytuacji S. S. wystąpiła z pismem w dniu 24.06.2009 do Burmistrza o cofnięcie wydanej decyzji i o informowanie o wszystkich decyzjach Burmistrza dot. nieruchomości na ul. S. Wskazano też, że S. S. wystąpiła do organu nadzoru budowlanego z pismem czy w/w budynek nadaje się do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług pogrzebowych. PINB w dniu [...].10.2009 wydał decyzję o wstrzymaniu wszelkich robót budowlanych i remontowych przeprowadzanych przez Z S. na w/w posesji. Podniesiono też, że Z S. poregulował wszystkie zaległości podatkowe, jednakże nikt go o to nie prosił. W chwili przeprowadzenia oględzin lokalu w dniu 11.08.2010 Z. S. już tej działalności nie prowadził. Zakończył ją z dniem 30.06.2010 r. Przejął tę działalność syn M. S., który faktycznie mieszka nielegalnie od miesiąca maja 2010 r. wraz z całą swoją rodziną na ul. S. Z S. nie zgłosił tego faktu urzędnikowi prowadzącemu postępowanie o zameldowanie. Podniesiono także, że oględziny lokalu zostały nierzetelnie przeprowadzone. Nie zostały sprawdzone wszystkie pomieszczenia domu, jak również piwnica, w której rzekomo jest prysznic. Z kolei powołani świadkowie nie potwierdzili stanowczo faktu, że Z S. mieszka pod wskazanym adresem. Jedynym świadkiem, która to potwierdziła jest B. A., której zeznania skarżąca zakwestionowała. Z kolei świadek D. zeznawał jeszcze przed przybyciem stron na rozprawę. Świadek ten zamieszkuje na końcu ulicy S.

Podtrzymano stanowisko, że pracownik Urzędu Miejskiego w Cz. B. był jednostronny, bowiem na wszystkie uwagi wniesione na piśmie dotyczące zeznań świadków oraz M S., pracownik prowadzący sprawę nie reagował. Skarżąca powtórzyła, że Z. S. posiada mieszkanie własnościowe w Cz. B. przy ulicy T., a na ul. S. mieszka syn M. S. wraz z całą rodziną. Ponadto poinformowała, że w Sądzie Rejonowym w B., z wniosku S. S. i A. S., toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności z udziałem Z S. W tym postępowaniu świadek K. S. zeznał, cyt; "ojciec nie prowadził działalności gospodarczej, ojciec prowadził działalność na ul T. na ul. S. wisi szyld reklamowy z numerem telefonu...". Podobnie zeznała żona, T. S., cyt: "Prowadził usługi pogrzebowe, na ul. S. miał pokój, w którym ulokował biuro do przyjmowania interesantów. Mąż nocuje różnie mieszka na ul. S. a czasami na ul. T.".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie zostały naruszone przepisy prawa, obowiązujące w chwili ich wydawania, w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji.

Przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie jest zgodność z prawem decyzji o zameldowaniu Z. S. Zameldowanie w formie czynności materialno-technicznej jest jednym ze sposobów dokonania zameldowania. Jest to sposób uproszczony. Stosownie do art. 47 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dokonanie czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu, może nastąpić jedynie na podstawie poprawnie i kompletnie wypełnionego zgłoszenia, zawierającego podpis właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. O zameldowaniu w tej formie organ administracji publicznej może orzec zatem, o ile osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu złoży prawdziwe oświadczenie, iż osoba, która ma być zameldowana, przebywa w danym lokalu. W przypadku, gdy dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości, organ nie dokonuje zameldowania poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej, o której mowa w art. 47 ust. 1 cyt. ustawy, ale wydaje decyzję w tym przedmiocie, po przeprowadzeniu podstępowania wyjaśniającego (art. 47 ust. 2). Podstawą do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego jest brak zgody przez właściciela nieruchomości na zameldowanie lub brak potwierdzenia przez niego faktu przebywania danej osoby w lokalu. Słuszne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, iż nie można uznać, iż brak zgody na zameldowanie określonej osoby w lokalu czyni niemożliwym jej zameldowanie, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ meldunkowy potwierdzi fakt zamieszkiwania tej osoby w przedmiotowym lokalu.

Należy zauważyć, iż w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W rozpatrywanej sprawie zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, iż Z. S. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. S. w Cz. B. Okoliczności te bezsprzecznie wskazują, iż zostały spełnione przesłanki z art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie strony skarżącej argumentem wskazującym na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa jest brak zgody wspówłaściciela lokalu na zameldowanie, a także faktyczny pobyt syna Z.S. w tym lokalu. Ponadto, zdaniem Skarżącej, doszło do naruszenia przepisów postępowania, gdyż świadkowie nie potwierdzili faktu przebywania Z. S. w tym lokalu, a oględziny lokalu przeprowadzono w sposób nierzetelny. Wskazać należy, iż brak potwierdzenia pobytu określonej osoby przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, czy też brak jego zgody na zameldowanie tej osoby w lokalu oraz brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny tego podmiotu do lokalu, nie uniemożliwiają zameldowania tej osoby jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ administracji publicznej potwierdzi fakt jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1625/07). Powyższe jest konsekwencją charakteru i istoty zameldowania jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby, co wynika z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o dowodach osobistych. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc stanu faktycznego. Fakt zameldowania w określonym lokalu nie skutkuje powstaniem żadnych praw o charakterze cywilnoprawnym do danego lokalu, w tym prawa własności. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zatem znaczenia spór cywilny między stronami o własność i jej zniesienie. Jednocześnie skoro skarżąca nie wyrażała zgody na zameldowanie w przedmiotowym lokalu, organy orzekające zobowiązane były do rozstrzygnięcia sprawy zameldowania w formie decyzji administracyjnej, poprzedzonej postępowaniem wyjaśniającym, mającym na celu ustalenie m.in. stanu faktycznego w zakresie pobytu wnioskodawcy pod wskazywanym adresem (art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).

Należy mieć na uwadze, iż w kwestii uprawnień do przebywania w danym lokalu wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), stwierdzającym niezgodność z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trybunał wyraził wówczas pogląd, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Z tego względu do ustawy ewidencyjnej został dodany przepis art. 9 ust. 2b, z którego wynika, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu przytoczonego wyroku zwrócił przy tym uwagę na skomplikowanie procedury meldunkowej, zarzucając ustawodawcy przekroczenie granic ingerencji w życie społeczne, poprzez dążenie do "maksymalistycznego" połączenia w jednym postępowaniu ("uchwycenia" w procedurze meldunkowej) zarówno stanu faktycznego, jak i stanu prawnego.

Mając te wskazania na względzie oraz aktualne brzmienie ustawy ewidencyjnej należy uznać, iż trafnie organ meldunkowy oddzielił kwestię sporu cywilnego do przedmiotowego lokalu, od konieczności dokonania czystej rejestracji stanu faktycznego, a więc zameldowania w razie ustalenia, że wnioskodawca spełnia przesłanki wynikające z art. 10 ust. 1 ustawy ewidencyjnej.

Nadto wyjaśnić należy, iż nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący nielegalnego przebywania przez w spornym lokalu syna Z. S. Przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie było tylko zameldowanie Z. S.

Nietrafny jest również zarzut sprowadzający się w istocie do naruszenia przez organy zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżąca twierdzi bowiem, iż w zasadzie tylko jeden świadek zeznał jednoznacznie, iż Z. S/ zamieszkuje po w/w adresem. W świetle całokształtu materiału dowodowego: zeznań świadków, oględzin lokalu, pisma z Komisariatu Policji - wnioski organów, wyciągnięte z zebranego materiału dowodowego, iż Z. S. zamieszkuje pod w/w adresem, są prawidłowe. Konstatacji organów nie podważają ani twierdzenia skarżącej ani kopie zeznań świadków dołączone do sprawy. Sama Skarżąca twierdzi, że Z. S. zawładnął nieruchomością, w tym i lokalem, i jak ustaliły organy przebywa w tym lokalu w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy.

Chybione są również zarzuty dotyczące stronniczości pracownika organu. Po pierwsze z protokołu oględzin wynika, że po negocjacjach i przybyciu Policji, strony weszły do pokoju na górze. W protokole nie ma informacji, by nie dokonano oględzin pomieszczeń w budynku, o które by wnioskowały S. S. i A. S. Z protokołu wynika, że S. S. i A. S. nie zgodziły się z twierdzeniami Z. S., który oświadczył, że wszystkie rzeczy znajdujące się w domu należą do niego. Spór co do tego oświadczenia nie ma znaczenia dla istoty postępowania, gdyż do wykazania faktycznego przebywania pod określonym adresem nie jest konieczne wykazanie prawa do mebli i urządzeń znajdujących się w lokalu. Nie mogły odnieść też skutku sprzeciwy odwołujących się co do przesłuchania świadków wskazanych przez Z. S., z uwagi na ich stronniczość. Rzeczą organu jest przeprowadzenie dowodu, jeżeli uzna go za przydatny w sprawie, a następnie ocena wiarygodności tego dowodu. Jak już wskazano ocena materiału dowodowego została dokonana prawidłowo.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały procedurę określoną w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i będąc w zgodzie z przepisami postępowania (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.) orzekły o zameldowaniu Z. S. w spornym lokalu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.