Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 181/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Inne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1b
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Prezydent [...], wskazując art. 104 § 1, art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa), art. 1 ust. 1 i 1b, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83 z późn. zm., dalej jako u.p.p.u.ż.) odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...], oznaczonej geodezyjnie: [...], związanego z prawem własności 68 wyodrębnionych lokali wymienionych w decyzji – w prawo własności.

Uzasadniając napisał, że w dniu 18 czerwca 2014 r. [...] Spółdzielnia [...] (dalej jako Spółdzielnia) oraz [...], Teatr [...] (dalej jako Teatr), [...] - złożyli wniosek o przekształcenie nieruchomości będącej w ich użytkowaniu wieczystym, położonej [...].

Organ napisał, że ustalił użytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości oraz wymienił użytkowników wieczystych, każdorazowo wskazując wielkość udziału. Dalej napisał, że zgodnie art. 1 ust. 1 u.p.p.u.ż. osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W myśl art. 1 ust. 2 u.p.p.u.ż. z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić:

1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego;

2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży.

Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 3 u.p.p.u.ż. z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2.

Organ I instancji zaznaczył, że przepis art. 1 ust. 1b pkt 2 u.p.p.u.ż. stanowi, że do nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste państwowym osobom prawnym w odniesieniu, do których Skarb Państwa jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz 2010r. Nr 167, poz. 1129) nie stosuje się przepisu ust. 1 cytowanej ustawy – zezwalającego na wystąpienie z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Z zebranych dokumentów wynika, że użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości jest Teatr (instytucja kultury posiadająca osobowość prawną której stronami umowy są Województwo Wielkopolskie oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego), w udziale 4950/1040981 cz., czyli podmiot wyłączony z możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Na tej podstawie organ I instancji ocenił, że przesłanki ustawowe do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - nie zostały spełnione.

Od opisanej decyzji odwołania złożyli: Spółdzielnia, M. i S. N., E. K., S. i S. P. oraz G. S. Odwołujący się oceniali, że to niesprawiedliwe, aby z powodu jednego podmiotu blokowano uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wskazywali, że czują się oszukani przez prezesa Spółdzielni i Prezydenta Miasta [...] i ocenili, że takie prowadzenie sprawy świadczy o tym, że urzędnicy Urzędu Miasta [...] są przeciwko mieszkańcom. Spółdzielnia wskazała na uzasadnienie projektu ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (druk sejmowy nr 1695 z dnia 25 lutego 2003 r.) i oceniła, że z uzasadnienia projektu wynikają cele uchwalenia tej ustawy. Zdaniem Spółdzielni w tym stanie wszelka interpretacja przepisów u.p.p.u.ż. której celem jest utrzymanie obecnego stanu prawnego lub piętrzenie problemów związanych z przekształceniem – nie zasługuje na ochronę prawną.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO wskazało, że zgodnie z art. 1 ust 1 u.p.p.u.ż., z żądaniem uwłaszczenia mogą wystąpić osoby fizyczne prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Z takim żądaniem mogą też wystąpić osoby fizyczne i prawne, będące właścicielami lokali,, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych i garaży. W sprawie zastosowanie będzie miał ten drugi przypadek, gdyż wnioskodawcy, jako właściciele lokali posiadają udziały w przedmiotowej nieruchomości wynikające z prawa użytkownika wieczystego, zaś Spółdzielnia, również wnioskodawca, jest właścicielem budynków mieszkalnych na tej nieruchomości. Z wnioskiem o przekształcenie wystąpili współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów przekroczyła połowę, tym samym zgodnie z art. 2 ust.2 u.p.p.u.ż. organ I instancji miał obowiązek wszcząć i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, zgodnie z wnioskiem stron.

W trakcie postępowania ustalono, że jednym z współużytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości, również wnioskodawcą, jest Teatr. Przepis art. 1 ust. 1b u.p.p.u.ż. zawiera zamknięty katalog wyłączeń z korzystania z przywileju przekształcenia własnościowego. Do takich przypadków w tym przepisie zaliczono nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste Polskiemu Związkowi Działkowców oraz nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w myśl ustawy z 29 maja 2005 r. o ofercie publicznej (...).

SKO oceniło, że Teatr jest niewątpliwie samorządową osobą prawną. Zgodnie z art. 4 pkt. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 z późn. zm., dalej jako u.g.n.) samorządowymi osobami prawnymi są osoby prawne powoływane lub tworzone przez organy jednostek samorządu terytorialnego. Przyjmując dosłownie definicję zawartą w ustawie o gospodarce nieruchomościami, za samorządową osobę prawną należałoby uznać osobę prawną założoną przez jednostki samorządu terytorialnego, niezależnie od zakresu uprawnień majątkowych jednostki samorządu terytorialnego wobec tej osoby. W ocenie SKO jednostka samorządu terytorialnego powinna dysponować wobec samorządowej osoby prawnej władztwem kapitałowym przynajmniej w aspekcie negatywnym, tj. polegającym na wyłączności wniesionego wkładu majątkowego i braku wkładu osób trzecich. Samorządowymi osobami prawnymi w rozumieniu art. 4 pkt. 9 a u.g.n. mogą być np.: instytucje kultury, samodzielne zakłady opieki zdrowotnej, stowarzyszenia, spółdzielnie itd., utworzone wyłącznie przez jednostki samorządu terytorialnego, spółki prawa handlowego z wyłącznym udziałem JST, a także związki gmin i powiatów. W niniejszej sprawie organem założycielskim Teatru jest jednostka samorządu terytorialnego stopnia wojewódzkiego; ona była też stroną umowy o oddanie Teatrowi w użytkowanie wieczyste określonych udziałów w nieruchomości. W takim przypadku przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ustanowionego na omawianej nieruchomości jest prawnie wykluczone.

Na opisaną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła [...] Spółdzielnia [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Spółdzielnia zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. poprzez niedostatecznie wnikliwe rozpatrzenie stanu faktycznego i bezpodstawne założenie, że przepis art. 1 ust. 2 u.p.p.u.ż. nie stanowi podstawy do przekształcenia użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości której dotyczyły wnioski,

2. art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego,

3. art. 11 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji.

Uzasadniając Spółdzielnia stwierdziła, że SKO nie ustosunkowało się merytorycznie do zarzutów podniesionych w odwołaniu, a jedynie powtórzyło argumentację organu I instancji. W tym stanie rzeczy Spółdzielnia podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 05 maja 2015 r. A. T., zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie w całości obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Uzasadniając wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2014 r. zbył lokal mieszkalny [...] wraz z ujawnionym w księdze wieczystej udziałem w nieruchomości wspólnej. Pełnomocnik napisał, że w całości popiera skargę.

Na rozprawie pełnomocnik Spółdzielni ocenił, że wyszukanie jednego podmiotu, jakim jest Teatr, stanowi sztuczne wyszukiwanie problemów. Przepisy powinny być interpretowane prokonstytucyjnie i celowościowo, a nie literalnie. Skoro samorządowe osoby prawne mogą się uwłaszczać na podstawie przepisów u.g.n. to nie ma podstaw aby nie dopuszczać tego w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy u.p.p.u.ż. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogą wystąpić osoby fizyczne i prawne, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 tej ustawy, oraz osoby fizyczne o jakich mowa w art.1 ust. 1a u.p.p.u.ż. Z kolei w art. 1 ust. 1b u.p.p.u.ż. zastrzeżono, że przepisu ust. 1, a więc przepisu zezwalającego osobom fizycznym i osobom prawnym, będącym w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości na wystąpienie z żądaniem przekształcenia, nie stosuje się do, między innymi, nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129). Zgodnie z art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych podmiot dominujący to podmiot w sytuacji, gdy:

a/ posiada bezpośrednio lub pośrednio przez inne podmioty większość głosów w organach innego podmiotu, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub,

b/ jest uprawniony do powoływania lub odwoływania większości członków organów zarządzających lub nadzorczych innego podmiotu, lub

c/ więcej niż połowa członków zarządu drugiego podmiotu jest jednocześnie członkami zarządu, prokurentami lub osobami pełniącymi funkcje kierownicze pierwszego podmiotu bądź innego podmiotu pozostającego z tym pierwszym w stosunku zależności.

Sąd podziela konkluzję SKO, że Teatr [...] jest samorządową osobą prawną, działająca w oparciu o treśc art. 2,9, 11 i 13 ustawy z dnia 25 października 1991r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. 2012r., poz. 406) na podstawie statutu. Uchwałą [...] Sejmik Województwa Wielkopolskiego przyjął projekt tekstu jednolitego statutu Teatru (zgodnie z § 2 uchwały, została ona przekazana Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego celem uzgodnienia statutu). Teatr [...] jest wspólną instytucją kultury samorządowego Województwa Wielkopolskiego oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, organem założycielskim Teatru jest jednostka samorządu terytorialnego stopnia wojewódzkiego; ona była też stroną umowy o oddanie Teatrowi w użytkowanie wieczyste określonych udziałów w nieruchomości. Teatr [...] jest więc podmiotem wymienionym w art. 1 ust. 1b pkt 2 u.p.p.u.ż.

W tym miejscu wskazać należy, że rozszerzeniu po nowelizacji w 2011r. u.p.p.u.ż uległ zakres podmiotowy stosowania ustawy, na wszystkich użytkowników wieczystych, w tym też osoby prawne, z zachowaniem dwóch wyłączeń określonych właśnie w art. 1 ust. 1b ustawy. Zgodnie bowiem z nowelizowanym art. 1 ust. 1 ustawy osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Zgodnie natomiast z ust. 1b art. 1 ustawy przepisu art. 1 ust. 1 ustawy nie stosuje się do: 1) nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste (...); 2) nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129); 3) nieruchomości, wobec których toczy się postępowanie administracyjne, mające na celu nabycie nieruchomości lub jej części pod inwestycję celu publicznego.

Z projektu ustawy przedstawionego Marszałkowi Sejmu drukiem sejmowym nr (...) z dnia 7 czerwca 2011 r. (dostępny na stronie internetowej Sejmu) wynika, że wyłączenie spod działania ustawy podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 miało charakter podmiotowy. W szczególności wyłączenie dotyczy Polskiego Związku Działkowców ze względu na to, że prawo użytkowania wieczystego przysługuje tej organizacji, a nie osobom faktycznie użytkującym działki w rodzinnych ogrodach działkowych. Nie jest zatem zasadne, aby organizacji tej przysługiwało roszczenie o przekształcenie, a tym samym aby stała się ona właścicielem tych nieruchomości, a nie osoby fizyczne faktycznie użytkujące i ponoszące nakłady na działki. Z zakresu działania ustawy wyłączono również państwowe i samorządowe osoby prawne. Prawo użytkowania wieczystego jest bowiem na tyle "silnym" prawem do nieruchomości, że umożliwia podmiotom publicznym realizację celów gospodarczych, do których zostały powołane. Ponadto należy mieć na uwadze, że państwowe i samorządowe osoby prawne zostały już raz "uwłaszczone" z mocy prawa m.in. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), tj. uzyskały prawo użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości, które znajdowały się w zarządzie tych osób. Za wyłączeniem tej grupy podmiotów z zakresu projektu przemawia również fakt, iż powyższe "uwłaszczenie" nie zostało jeszcze zakończone i nadal toczą się postępowania administracyjne, potwierdzające nabycie prawa użytkowania wieczystego przez te podmioty.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż przewidziane w art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy wyłączenie ma charakter podmiotowy, a nie przedmiotowy, na co może w pierwszej chwili wskazywać wykładnia językowa omawianego przepisu. Wyłączenie z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy stanowi wyjątek od zasady uregulowanej w art. 1 ust. 1 ustawy, co oznacza, że podmioty wymienione w art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy nie mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, mimo że spełniają przesłanki określone w ust. 1 ustawy, czyli były w dniu 13 października 2005r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Nie mogą również wystąpić z takim wnioskiem jeżeli są następcami prawnymi podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 3 u.p.p.u.ż., nadal bowiem pozostają podmiotami wymienionymi w art. 1 ust. 1 b pkt 2 ustawy. Z treści art. 1 ust. 1 b pkt 2 u.p.p.u.ż wynika, że podmioty w nim wskazane w ogóle na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z wnioskiem o przekształcenie nie mogą wystąpić Ratio legis takiego wyłączenia przedstawiono w uzasadnieniu poselskiego projektu zmiany ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Celem jaki w tym zakresie przyświecał projektodawcom było przede wszystkim przekonanie, że tego rodzaju podmiotom do prowadzenia działalności wystarcza dotychczasowa forma władania nieruchomościami. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej nie wskazano natomiast na inne przyczyny takiego rozwiązania, dlatego nie ma podstaw do przyjmowania, że racjonalny ustawodawca umożliwiając z jednej strony bardzo szerokie wykorzystanie instytucji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność, jednocześnie jakąś kategorię nieruchomości zamierzał na zawsze wyłączyć z możliwości objęcia takim przekształceniem.

W ocenie Sądu przepis art.1 ust. 1b pkt 2 wyłącza możliwość wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność przez podmioty w nim wskazane bez względu na datę wskazaną w art. 1 ust. 1. Wyłączenie nie dotyczy bowiem daty, tylko podmiotu.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., K 29/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 373) art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.ż. w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto:

a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji,

b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji.

W komunikacie prasowym opublikowanym po wydaniu orzeczenia na stronie internetowej Trybunału wskazano, że orzekając o naruszeniu art. 165 ust. 1 konstytucji Trybunał stwierdził, że kwestionowane przepisy rażąco naruszyły samodzielność jednostek samorządu terytorialnego, które – oddając nieruchomości w użytkowanie wieczyste – nie mogły spodziewać się, że drugiej stronie umowy zostanie przyznane uprawnienie do jednostronnego zakończenia stosunku prawnego przez przekształcenie przysługującego jej prawa we własność. W przypadkach objętych nowelizacją nastąpiła ustawowa ingerencja w umownie ukształtowane stosunki prawne. Ustawodawca narzucił gminom zasady rozporządzania nieruchomościami stanowiącymi ich własność, uniemożliwiając tym samym realizację racjonalnej gospodarki finansowej i przestrzennej. Z powyższego wynika, że możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność na podstawie u.p.p.u.ż. winny być interpretowane ściśle.

Celem przyjętych rozwiązań przez ustawodawcę nie była likwidacja instytucji użytkowania wieczystego. Instytucja ta nadal funkcjonuje w polskim systemie prawnym, jej charakter określają w pierwszej kolejności przepisy art. 232 – 243 k.c. natomiast zasady sprzedaży i oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

W aktach administracyjnych znajduje się odpis zwykły księgi wieczystej [...]. Wynika z odpisu, że właścicielem gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste jest Miasto [...]. Wniosek dotyczy jednego budynku dwunastokondygnacyjnego o pow. 10.409,81m2 na działce [...] stanowiącej własność Miasta [...] z prawem użytkowania wieczystego gruntu do [...].12.2095r. Teatr jest właścicielem lokalu [...] i jako samorządowa osoba prawna nie może żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność.

W takim przypadku przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ustanowionego na omawianej nieruchomości jest prawnie wykluczone. W tym zakresie nie ma możliwości zastosowania art. 199 k.c wskazanego w art. 2 ust. 2 cytowanej u.p.p.u.ż i występowania do sądu o zgodę na przekształcenie tego udziału. Zgoda dotyczy bowiem jedynie woli przekształcenia a nie wyłączenia zakazów wynikających z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.p.u.ż. Dopuszczona ustawą z 29 lipca 2005r. możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest wyjątkiem od zasady i jako taka nie może być interpretowana rozszerzająco. Nie ma żadnej podstawy, by uznać, że skoro zdecydowana większość współużytkowników wieczystych wniosek o przekształcenie prawa w prawo własności składa, a tylko jeden z nich nie może z tego prawa skorzystać należy dopuścić możliwość odejścia od wskazanych w art. 1 ust. 1b pkt 2 u.p.p.u.ż wyłączeń podmiotowych i dopuścić możliwość przekształcenia tego prawa również wobec tych podmiotów. Przyjęcie wykładni rozszerzającej stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w prawo własności, przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego na podstawie przepisów Konstytucji (art. 165). Pozbawiłoby bowiem te podmioty kontroli nad nieruchomościami oddanymi w użytkowanie wieczyste, zmuszając do automatycznego akceptowania każdego wniosku o przekształcenie. Zarządzając swoim majątkiem, jednostki samorządu terytorialnego powinny mieć na względzie potrzeby całej wspólnoty samorządowej, stosownie do art. 166 ust. 1 Konstytucji. Można sobie wyobrazić sytuacje, w których w interesie wszystkich mieszkańców danej gminy byłoby nieuwzględnienie wniosku o uwłaszczenie, chociażby z uwagi na przyszłe ważne inwestycje komunalne na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste, planowane do realizacji po upływie czasu, na który zawarto umowę o ustanowienie tego prawa rzeczowego, albo potrzeba sprawowania kontroli nad sposobem wykorzystania tych nieruchomości w większym stopniu niż byłoby to możliwe po przekształceniu. Stosunek użytkowania wieczystego, łączący właściciela nieruchomości z użytkownikiem, ma charakter cywilnoprawny i jest oparty na zasadzie równości stron, zatem taka ingerencja musi jednoznacznie wynikać z przyjętych rozwiązań prawnych.

W opinii Sądu w tych uwarunkowaniach przyjęte rozgraniczenie w zakresie możliwości przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w zależności od tego, jakiej grupy podmiotów ono dotyczy, nie może zostać uznane za naruszające normy konstytucyjne i pozostaje w zgodzie z pozostałymi przepisami, właściwymi dla kształtowanej prawnie materii.

Nie można przekształcić prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności z pominięciem części udziałów. Jednostki samorządu terytorialnego i ich związki lub Skarb Państwa nie mogą zbywać własności niektórych ułamkowych części gruntu, a innych ułamkowych części tej samej nieruchomości oddawać w użytkowanie wieczyste, wprowadzając niejednorodny stan, w którym część działki została przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego sprzedana, a część oddana w użytkowanie wieczyste. Wyłączenia z art. 1 ust. 1b u.p.p.u.ż. są włączeniami podmiotowymi. Możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest wyjątkiem od zasady trwania umowy (art. 234 kc) i z tego powodu przesłanki przekształcenia muszą być interpretowane ściśle.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.