Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 700/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 1948 nr 35 poz 240
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.
article: art. 216 ust. 2 pkt 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia NSA Andrzej Przybielski Protokolant Starszy Referent Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku Jacka Pilcha sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia 4 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 marca 2008 r. Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej orzekł o zwrocie na rzecz B. J. i J. M. w udziałach po ½ części prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. P., oznaczonej na arkuszu mapy nr 17 obręb nr 0002 G. jako działka nr [..] obszaru 1348 m2, stanowiącej własność Gminy Miasta, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW [..]. Organ jednocześnie orzekł, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu zwrotu, a także, że decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej.

Decyzja została wydana na podstawie art. 142 w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 139 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.),

Organ ustalił, że wywłaszczenie polegające na pozbawieniu prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. P., oznaczonej jako działka nr [..] obszaru 1348 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [..] jako współwłasność A. J. i A. J. nastąpiło aktem przeniesienia terenów ulicznych, bezpłatnie, na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Z 1948 r. nr 35 póz. 240) tj., aktem notarialnym Rep. Nr [..] z dnia 18 marca 1954 r. W akcie tym cel wywłaszczenia został określony jako "teren pod ulicę H.".

Przejęcie odstąpionego terenu przez Skarb Państwa miało zostać dokonane na podstawie odrębnego aktu notarialnego i nastąpiło w dniu 12 stycznia 1968 r. aktem przeniesienia własności nieruchomości - aktem notarialnym Rep. A Nr [..]. W akcie tym wywłaszczoną nieruchomość określono jako "teren pod ulicę H." i "stanowiący teren ulicy H.".

W aktach sprawy znajduje się uwierzytelniona kopia odpisu i mapy z dnia 13 lipca 1966 r., w którym działka nr [..] ma przypisany rodzaj użytków "ulica".

B. J. i J. M. w dniu 28 lutego 2005 r. złożyły do Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej wniosek o zwrot nieruchomości wieczystej wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

B. J. nabyła w całości prawa do spadku po zmarłej A. J. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 2 lipca 1992 r., sygn. akt I Ns [..], natomiast J. M. nabyła w całości prawa do spadku po zmarłej A. J. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 28 czerwca 1989 r., sygn. akt I Ns [..].

Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowi własność Gminy Miasta, jest zapisana w księdze wieczystej KW [..] Sądu Rejonowego w G. i zakwalifikowana jako tereny przemysłowe o symbolu "Ba".

W okresie od daty wywłaszczenia do chwili obecnej nie były wydane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [..]. Usytuowana jest ona na terenie, na którym obecnie nie ma obowiązującego planu miejscowego.

Podczas oględzin nieruchomości w dniu 21 marca 2006 r. stwierdzono, że na działce nr [..] znajduje się blaszana hala o pow. ok. 360 m2, a cały teren jest wykorzystywany pod działalność gospodarczą - złomowisko; działka nie posiada formalnego dostępu do drogi publicznej, natomiast według oświadczenia przedstawiciela Gminy Miasta na nieruchomości tej nie ustanowiono żadnych tytułów prawnych.

W dniu 13 kwietnia 2006 r. odbyła się z udziałem stron rozprawa administracyjna, na której przedstawiciel Gminy Miasta oświadczył, że nieruchomość została wywłaszczona na cele użyteczności publicznej, w chwili obecnej jest zabudowana obiektem o charakterze gospodarczym i jest użytkowana bez tytułu prawnego. Jednakże zdaniem strony aktualny sposób gospodarczego wykorzystania nieruchomości wskazuje na fakt, że obiekt został wybudowany po dacie wywłaszczenia, a cel na jaki był wykorzystywany mógł uzasadniać wywłaszczenie. Wnioskodawczynie podtrzymały wniosek o zwrot nieruchomości podnosząc, że Gmina próbowała sprzedać przedmiotową nieruchomość w drodze przetargu, co jest dowodem na jej zbędność. Zwróciły również uwagę, że prowadzona na nieruchomości działalność gospodarcza przysparzała pożytków Gminie i osobom tę działalność prowadzącym, a pozbawiała tych możliwości poprzednie właścicielki nieruchomości. Zdaniem wnioskodawczyń obecny sposób wykorzystania terenu zdecydowanie nie jest celem publicznym.

Prezydent Miasta wyjaśnił dalszym toku postępowania, że działka była wcześniej wykorzystywana gospodarczo, tj. od dnia 31 grudnia 1993 r. była użytkowana przez A.., zaś metalowa hala, na podstawie podnajmu, była użytkowana jako punkt sprzedaży materiałów budowlanych przez B. W okresie od dnia 1 marca 1994 r. do dnia 30 listopada 2000 r. teren był dzierżawiony przez C., z przeznaczeniem na sprzedaż materiałów budowlanych. Zdaniem Gminy Miasta, cel na jaki był i jest aktualnie wykorzystywany znajdujący się na działce obiekt, w dniu wydania decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia, a zatem w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, wobec czego Gmina wniosła o orzeczenie odmowy zwrotu nieruchomości.

W toku postępowania został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A. K. operat szacunkowy z dnia 18 grudnia 2006 r. określający aktualną wartość przedmiotowej nieruchomości oraz jej wartość w dacie wywłaszczenia i stwierdzający wzrost wartości nieruchomości o kwotę 176.020,00 zł.

Nadto udział w prowadzonym postępowaniu zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej.

Urząd Miasta w piśmie z dnia 17 lipca 2007 r. wyjaśnił, że na działkę będącą przedmiotem postępowania nie były wydawane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a nadto, że informacja zawarta w wykazie dotyczącym sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w drodze przetargu, że działka jest zabudowana halą blaszaną w stanie kwalifikującym ją do rozbiórki, nie jest tożsama ze stwierdzeniem, że budynek jest bezwartościowy.

Organ wyznaczył stronom termin na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem oraz ewentualne złożenie oświadczeń w trybie art. 10 § 1 kpa.

Urząd Miasta wyjaśnił nadto w piśmie z dnia 10 stycznia 2008 r., że znajdująca się na przedmiotowej działce hala powstała z połączenia dwóch wiat stalowych o funkcji magazynowej, które objęte były decyzją udzielającą pozwolenia na budowę nr [..] z dnia 6 marca 1981 r. i miały charakter tymczasowy do 1985 r. Brak informacji odnośnie wystąpienia inwestora z wnioskiem o przebudowę wiat na halę, jak również zgłoszenia robót rozbiórkowych. W piśmie wskazano też, że organ nadzoru budowlanego nie prowadził postępowania rozbiórkowego.

W związku z tym Prokurator stwierdzając, że hala pozostaje na działce nielegalnie, wniósł o uwzględnienie w orzeczeniu o rozliczeniach kosztów jej rozbiórki, które to koszty będą musiały ponieść wnioskodawczynie.

Po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału organ I instancji stwierdził, że nieruchomości została wywłaszczona i w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy działu III rozdział 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosownie do art. 216 ust 2 pkt 1 tej ustawy. Wywłaszczenia dokonano na cel publiczny z przeznaczeniem pod budowę drogi, ulicy H. Wywłaszczenie było nieodpłatne, zatem nie ma zastosowania art. 140 ust. 4 ustawy, który reguluje kwestię wzrostu wartości nieruchomości. Oznacza to, że strona na rzecz której następuje wzrost wartości nieruchomości nie jest zobowiązana do świadczeń pieniężnych wynikających z faktu wzrostu wartości nieruchomości. Organ stwierdził nadto, że na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia - ulica H. Działka [..] nie leży w obrębie pasa drogowego ulicy H., nie przylega do tego pasa, nie posiada dostępu do żadnej drogi publicznej, w tym do ulicy H. Na nieruchomości nie został zrealizowany żaden inny cel, który w dacie wywłaszczenia mógłby stanowić podstawę wywłaszczenia. W ocenie organu oddanie nieruchomości w dzierżawę w latach 1994-2000 z przeznaczeniem na działalność gospodarczą polegającą na handlu materiałami budowlanymi oraz aktualnie istniejące złomowisko nie mogą być uzasadnieniem do zastosowania art. 229a ustawy. Działalność gospodarcza prowadzona przez podmioty gospodarcze nie mieści się w pojęciu nawet najszerzej rozumianego celu publicznego. Organ stwierdził, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia i zostały spełnione przesłanki art. 137 ust 1 ustawy. Ponadto Rada Miasta uchwałą XXVI/617/04 z dnia 22.12.2004r. wyraziła zgodę na przeznaczenie działki [..] do sprzedaży w drodze przetargu. Realizując tą uchwałę podano do publicznej wiadomości wykaz określający warunki sprzedaży tej nieruchomości. Organ stwierdził, że w stosunku do nieruchomości nie zostały ustanowione żadne tytuły prawne, nie mają zastosowania art. 138 i art. 229 ustawy. Nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu zwrotu stosownie do art. 139 ustawy, a organ nie jest uprawniony do rozstrzygania sprawy dostępu zwracanej nieruchomości do drogi publicznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Gmina Miasta wniosła o jej uchylenie i wydanie decyzji o odmowie zwrotu, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących realizacji celu wywłaszczenia oraz naruszenie przepisu art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania Gminy Miasta decyzją z dnia 4 lipca 2008r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Po przeanalizowaniu odwołania oraz całości akt sprawy Wojewoda stwierdził, że z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona w G. przy ul. P., oznaczona jako działka nr [..] obszaru 1348 m2 została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Z 1948 r. nr 35 póz. 240). Mają więc w niniejszej sprawie zastosowanie przepisy działu III rozdziału 6, stosownie do postanowień art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 z późn. zm.).

Nabycie w 1954 r. przedmiotowej nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie z przeznaczeniem pod ulicę H., a więc na cel publiczny. Z akta sprawy wynika, iż cel nie został zrealizowany. Nieruchomość nawet nie sąsiaduje z ulicą H. Od lat 80-tych jest zabudowana stalową halą. Była użytkowana jako składowisko materiałów budowlanych na podstawie umowy dzierżawy gruntu. Obecnie jest wykorzystywana jako złomowisko, a prowadzący tę działalność - nie posiada do gruntu żadnego tytułu prawnego. Na nieruchomości nie został zrealizowany również żaden cel, inny niż cel wywłaszczenia, który w dacie wywłaszczenia mógłby stanowić podstawę wywłaszczenia, o czym mówił w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Działalność gospodarcza prowadzona przez podmioty gospodarcze nie mieści się w pojęciu nawet najszerzej rozumianego celu publicznego.

Ponieważ wywłaszczenie było nieodpłatne, to w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 140 ustawy dotyczące rozliczeń z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Istota wskazanego wyżej przepisu sprowadza się do tego, że jeżeli wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło za odszkodowaniem, to przy jej zwrocie poprzedni właściciel zwraca zwaloryzowane odszkodowanie. W przypadku zaś gdy działania podjęte na nieruchomości po jej wywłaszczeniu zwiększyły lub zmniejszyły jej wartość, zwracane odszkodowanie pomniejsza się lub powiększa. Art. 140 ust. 4 ustawy jest pochodną zwrotu odszkodowania. Skoro więc nie było odszkodowania, to nie ma czego pomniejszać ani zwiększać, zaś wszystkie rozliczenia właścicieli nakładów wobec obecnego lub przyszłego właściciela gruntu podlegają kompetencjom sądów powszechnych. Dlatego też brak w orzeczeniu organu I instancji ewentualnych kosztów rozbiórki hali, które to koszty będą musiały ponieść wnioskodawczynie.

Również zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Od dnia wywłaszczenia do chwili obecnej nie została dla nieruchomości wydana jakakolwiek decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania. Ponadto przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została do sprzedaży w drodze przetargu przez Radę Miasta, co wypełnia przesłanki z art. 136 ust. 3 ugn.

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2005 r. Nr [..] Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej od załatwienia wniosku o zwrot nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy Miasta i wyznaczył do jej rozpatrzenia Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.

W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 lipca 1992 r., sygn. akt I Ns [..] potwierdzające, iż Pani B. J. nabyła w całości prawa do spadku po zmarłej A. J. oraz postanowienie z dnia 28 czerwca 1989 r., sygn. akt I Ns [..] potwierdzające, iż Pani J.M. nabyła w całości prawa do spadku po zmarłej A. J.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający, aby organ I instancji mógł podjąć prawidłowe rozstrzygnięcie, co też uczynił.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Gmina Miasta zarzucając naruszenie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany oraz przepisów art. 70 § 1 i art. 80 Kpa poprzez podjęcie zaskarżonego orzeczenia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego.

Skarżąca podniosła, że przedmiotowa nieruchomość przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, zgodnie z którym właściciel nieruchomości zobowiązany był odstąpić bezpłatnie na rzecz gminy grunty przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla. Ustawodawca już wówczas nie precyzował szczegółowo celu wywłaszczenia z uwagi na dość częste w tamtym okresie zmiany w planach zagospodarowania przestrzennego. Taka sytuacja miała właśnie miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż 20 sierpnia 1962r. nastąpiła zmiana planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którą wywłaszczona nieruchomość usytuowana była na obszarze oznaczonym jako "tereny przemysłowo-składowe, uciążliwe i szkodliwe". Przedmiotowa działka została zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem i stanowi teren przemysłowy. Z tych też względów nie można uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Od momentu przejęcia do czasu wystąpienia byłych właścicieli z wnioskiem o zwrot, nieruchomość była wykorzystana zgodnie z celem na jaki została nabyta.

Wskazując na te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz orzeczenie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o oddalenie skargi.

Uczestniczki postępowania B. J. i J. M. wniosły o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że odstąpienie prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ul. P., oznaczonej jako działka nr [..] obszaru 1348 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [..] jako współwłasność A. J. i A. J. nastąpiło notarialnym aktem z dnia 18 marca 1954 r. przeniesienia terenów ulicznych (Rep. Nr [..]), bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Z 1948 r. nr 35 poz. 240), z przeznaczeniem pod ulicę H. W wykonaniu tego aktu został sporządzony w dniu 12 stycznia 1968 r. notarialny akt przeniesienia własności nieruchomości (Rep. A Nr [..]), w którym nieruchomość określono jako "teren pod ulicę H." i "stanowiący teren ulicy H.".

Nabycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240).

Stosownie do art. 2 ust. 1 przepisy niniejszej ustawy stosuje się przy podziale nieruchomości położonych:

a) w granicach administracyjnych miast, a jeżeli został ustalony obszar rozwojowy miasta - w granicach tego obszaru,

b) w granicach okręgów ochrony sanitarnej uzdrowisk, uznanych za posiadające charakter użyteczności publicznej,

c) na innych obszarach, przeznaczonych na cele, określone w art. 5 ust. 2 pkt 2) lit. a) i b) dekretu.

Art. 5 ust. 1 ustawy stanowi, że na podział nieruchomości, położonych w granicach przewidzianych w art. 2, na dwie lub więcej części (działki) należy uzyskać pozwolenie władzy.

Zgodnie natomiast z treścią art. 13 ust. 1 tejże ustawy właściciel nieruchomości, podlegającej podziałowi, obowiązany jest odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty - przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi – na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości, nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16.

Spadkobierczynie poprzednich właścicielek – B. J. i J. M. złożyły w dniu 28 lutego 2005 r. wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy Miasta, wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Art. 216 ust. 2 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 powołanej ustawy.

Art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym skutecznego żądania przez poprzedniego właściciela lub następcę prawnego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgromadzony w niniejszej sprawie, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że cel wywłaszczenia w stosunku do przedmiotowej działki nie został zrealizowany. Zgodnie z treścią aktu notarialnego odstąpienia własności nastąpiło z przeznaczeniem pod ulicę H. Na działce miała więc zostać urządzona droga. Bezsporne jest, że na przedmiotowej nieruchomości droga nie została urządzona. Z akt administracyjnych wynika, że na działce znajduje się od lat 80-tych stalowa hala, natomiast część niezabudowana wyłożona jest płytami żelbetowymi. Teren jest ogrodzony siatką stalową. Nieruchomość była użytkowana jako składowisko materiałów budowlanych na podstawie umowy dzierżawy gruntu, natomiast w dacie orzekania o zwrocie jako złomowisko. W tych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, że zrealizowano inwestycję objętą celem wywłaszczenia. Tym samym zachodzą określone przepisami obowiązującego prawa przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wnioskodawczyniom, jako następcom prawnym wywłaszczonych właścicielek. Trafnie zatem organy obu instancji oceniły, że okoliczności niniejszej sprawy wypełniają hipotezę przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu o zbędności przedmiotowej nieruchomości świadczy najdobitniej fakt, że Gmina Miasta przeznaczyła ją do sprzedaży w drodze przetargu.

W ocenie Sądu nie mogą odnieść skutku zawarte w skardze twierdzenia, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, gdyż była usytuowana na obszarze oznaczonym jako "tereny przemysłowo-składowe, uciążliwe i szkodliwe", a następnie została zagospodarowana zgodnie z jej przeznaczeniem i stanowi teren przemysłowy, a więc była wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została nabyta.

Przede wszystkim wskazać bowiem należy, że stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wbrew twierdzeniom skargi odstąpienia własności nastąpiło z przeznaczeniem pod ulicę H. Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą, która twierdziła jedynie, że cel na jaki był i jest aktualnie wykorzystywany znajdujący się na działce obiekt, w dniu wydania decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia i wnosiła o orzeczenie odmowy zwrotu nieruchomości na podstawie art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 229 ustawy o spodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

W dacie wydawania decyzji przez organ I instancji art. 229a ustawy stanowił, że przepis art. 229 stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Organ I instancji orzekając o zwrocie przedmiotowej nieruchomości uznał, że na nieruchomości nie został zrealizowany żaden inny cel, który w dacie wywłaszczenia mógłby stanowić podstawę wywłaszczenia. W szczególności zaś w jego ocenie oddanie nieruchomości w dzierżawę w latach 1994-2000 z przeznaczeniem na działalność gospodarczą polegającą na handlu materiałami budowlanymi oraz aktualnie istniejące złomowisko nie mogły być uzasadnieniem do zastosowania art. 229a ustawy. Stwierdził przy tym, że działalność gospodarcza prowadzona przez podmioty gospodarcze nie mieści się w pojęciu nawet najszerzej rozumianego celu publicznego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008r sygn. akt K 6/05, opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 9 kwietnia 2008 r., stwierdził, że art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji.

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że podkreśla w swoim orzecznictwie "wyjątkowy i szczególny" charakter instytucji wywłaszczenia, które "powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych", uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można zrealizować za pomocą innych środków prawnych (zob. w szczególności wyrok z 14 marca 2000 r., sygn. P. 5/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 60). Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 22/01 stwierdził, że "zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który - dopuszczając wywłaszczenie «jedynie na cele publiczne» - tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy". Art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami tworzy sytuację, w której traci na znaczeniu wyjątkowy charakter wywłaszczenia - w szczególności przesłanka niemożności realizacji danego celu publicznego za pomocą innych środków prawnych. W wypadku zmiany celu publicznego realizowanego na wywłaszczonej nieruchomości nie będzie prowadzone sformalizowane postępowanie wywłaszczeniowe, którego celem byłoby wykazanie zaistnienia m.in. tej przesłanki.

Z uwagi na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny powyższego wyroku art. 229a utracił moc w dniu 9 kwietnia 2008r. Nie obowiązywał on więc już w dacie wydawania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji. Prawidłowo zatem organ odwoławczy pominął tenże artykuł przy orzekaniu w niniejszej sprawie. Na skutek utraty mocy wskazanego przepisu okoliczności podniesione w skardze dotyczące ewentualnego zrealizowania inne celu nie mogą mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Uczestniczki postępowania B. J. i J. M. w piśmie z dnia 14 października 2008r. wniosły o oddalenie skargi, zwrot wywłaszczonej nieruchomości, bezzwłoczne jej wydanie, usunięcie z nieruchomości nielegalnej wiaty oraz ukaranie Prezydenta Miasta za naruszanie prawa i utrudnianie postępowania.

Wnioski zawarte w tym piśmie nie mogły stanowić przedmiotu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie. Do kognicji Sądu należy bowiem wyłącznie kontrola zakażonej decyzji pod kątem zgodności z prawem. Sprawa administracyjna rozstrzygana jest natomiast przez organy administracji publicznej. W niniejszej sprawie organy administracji orzekły zasadnie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Wskazać w tym miejscu należy jedynie, że stosownie do treści art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu zwrotu. Nadto w niniejszej sprawie odstąpienie prawa własności nieruchomości nastąpiło bezpłatnie, w związku z czym, jak prawidłowo stwierdziły organy obu instancji, brak było podstaw do zastosowania art. 140, a w szczególności jego ust. 4 przewidującego zwiększenie lub zmniejszenie zwracanego odszkodowania.

Dlatego też uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności Sąd nie dopatrzył się niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.