Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1927/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2012 r. sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 sierpnia 2011 r., nr [....] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego M.M. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., znak:[...], Starosta K. orzekł o sprostowaniu oczywistej omyłki w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 1996r, nr: [...], którą zezwolono wnioskodawcy M.M. na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego' użytki rolne. Sprostowania dokonano w ten sposób, że: w sentencji decyzji na stronie 1 w wierszu 14 (tj. w pkt 1 decyzji), zamiast tekstu: "1. Zezwolić wnioskodawcy na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni ogólnej 0,30 ha (w tym 0,0120 ha, Rllla), wchodzące w skład nieruchomości oznaczonej, jako działka nr 1 , położonej w G. gm. W. przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego." winno być "1. Zezwolić wnioskodawcy na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni 0,0120 ha (w tym 0,0120 ha, Rllla), wchodzące w skład nieruchomości oznaczonej, jako działka nr 1 , położonej w G. gm. W. , przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego." W uzasadnieniu tego postanowienia Starosta K. wskazał, iż na skutek oczywistej omyłki niewłaściwie określono w decyzji wielkość powierzchni gruntu podlegającej wyłączeniu. Obecnie zaś toczy się postępowania wszczęte z urzędu w trybie art. 28 ust 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w sprawie wyłączenia części gruntu z produkcji rolniczej przedmiotowej działki bez decyzji zezwalającej na takie wyłączenie gruntu, które zostało podjęte po zakończeniu procesu budowlanego i dokonanej w operacie ewidencji gruntów zmiany użytku na działce nr 1 (z użytku Rllla na użytek B). W toku tegoż postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2010 r. , sygn. akt: II SA/Kr 1162/10, zalecił organowi podjąć działania zmierzające do weryfikacji decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. , z dnia [...] .03.1996r., nr; [...] (z uwagi na rozbieżność między sentencją decyzji, a jej uzasadnieniem) w trybach przewidzianych prawem. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż ustalenie obszaru gruntu wyłączonego z produkcji rolnej w 1996r. jest kwestią podstawową w sprawie, gdyż od tego uzależniona jest dopuszczalność wydania kolejnej decyzji w zakresie wyłączenia użytków z produkcji rolnej na działce nr 1 w G . W związku z czym Starosta K. po analizie wniosku i dołączonych do niego dokumentów oraz treści decyzji stwierdził, że w prostowanej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dn. [...] 03. 1996 r. błędnie określono powierzchnię gruntu objętą zezwoleniem na wyłączenie w działce nr 1 , położonej w G. gm. W. , przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego; zamiast podać pow. 0,0120 ha błędnie wpisano pow. 0,30 ha, co było oczywistą omyłką pisarską i dlatego koniecznym stało się jej sprostowanie w trybie art. 113 par 1 k.p.a.

Na powyższe postanowienie, zażalenie złożył M.M. . Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, żalący się zarzucił, że przez sprostowanie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego organ próbuje zmienić treść rozstrzygnięcia. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, żalący się podniósł, że instytucja sprostowania określona w art. 113 par 1 k.p.a., nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia , jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem sprostowania mogą być tylko błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, jednakże nie może ono prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie bądź jej przedmiotu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , postanowieniem z dnia [...], 08 2011 r. sygn. [...], po rozpatrzeniu zażalenia M.M. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Starosty K.

W uzasadnieniu swojego postanowienia Kolegium stwierdziło, że organ l instancji prawidłowo dokonał sprostowania oczywistej omyłki w treści decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. , z dnia [...] marca 1996r., znak: [...]. W ocenie Kolegium za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 par 1 k.p.a. można uznać błąd, jakiego dopuścił się organ wydający decyzję z dnia 7 marca 1996r. Oczywista omyłka w treści sentencji, musi bowiem niewątpliwie rzucać się w oczy i powinna ona jasno wynikać z różnicy pomiędzy materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i odzwierciedlonym w uzasadnieniu, a poszczególnymi zapisami w rozstrzygnięciu, co też w tej sprawie miało miejsce. Kolegium podkreśliło, że w przeprowadzonym postępowaniu nie ma możliwości skutecznego usunięcia powstałego błędu w innych trybach przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, stąd wniosek, iż dokonując sprostowania sentencji decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...][ marca 1996r, znak: [...], Starosta K. prawidłowo wykonał zalecenie zawarte w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie do sygn. akt II SA/Kr 1162/10.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , skarżący M.M. wniósł o; stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia jak również poprzedzającego je postanowienia organu l instancji, gdyż postanowienia te zmierzają w istocie do zmiany merytorycznej decyzji ostatecznej, oraz naruszają przepisy zarówno art. 8, art. 16 oraz art. 113 k.p.a., Skarżący zarzucił, że działanie organu zmierzało do obejścia prawa poprzez instytucję sprostowania; zmieniając treść decyzji ostatecznej funkcjonującej w obrocie prawnym ponad 10 lat. Określona w art. 113 par. 1 k.p.a. instytucja sprostowania służy wyłącznie do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek. Sprostowanie nie może zatem wykraczać poza granice określone tym przepisem i nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Zwłaszcza, że na podstawie decyzji, którą sprostował organ, skarżący nabył prawo do wykorzystania swojej działki na cele budowlane w obszarze wskazanym w sentencji tej decyzji tj na pow. 0,30 ha.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skardze nie można odmówić słuszności.

Zgodnie z przepisem art. 3 par 1 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DZ. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm./ zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów postępowania - o ile naruszenie ich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 par 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Zatem sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze, jak i ponad te zarzuty w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przeprowadzona w myśl powyższych przepisów kontrola zaskarżonego i

poprzedzającego je postanowienia organu l instancji dała podstawy do

zakwestionowania postanowień organów obu instancji.

Zgodnie z treścią art. 110 k.p.a. organ, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Oznacza to, że z chwilą należytego ogłoszenia lub doręczenia decyzji stronie - zyskuje ona cechy niezmienności w tym znaczeniu, że organ który ją wydał, sam nie może jej zmienić, chyba, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie to dopuszczają.

Podkreślić ponadto należy, że tak w literaturze, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony i jednoznaczny jest pogląd, iż nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 par 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. B. Adamiak i J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK Warszawa 1998 r., str. 581; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Ka 2714/95 - Prawo Gospodarcze 1998 nr 3 str. 33).

Podstawą klasyfikacji wadliwości aktu administracyjnego jest wpływ wad na treść aktu. Wadliwość istotna musi zatem spowodować uchylenie decyzji w trybie środków zaskarżenia zwyczajnych bądź nadzwyczajnych. Usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji (sprostowania) decyzji, który ze względu na rodzaj wadliwości decyzji, nie może doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (vide wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt l OSK 1451/10, LEX nr 1068414).

Należy zauważyć, że błędy pisarskie to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, w szczególności niezgodne z jego znaczeniem w języku polskim, widocznie mylna pisownia, odmiana lub ortografia albo widoczne niezamierzone opuszczenie wyrazu lub wyrazów. Inne oczywiste omyłki to np. omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a więc tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp.

W momencie, gdy omawiana decyzja Kierownik Urzędu Rejonowego stała się ostateczna, tworzyła dla jej adresata nie tylko prawa i obowiązki, wynikające z jej rozstrzygnięcia. Od tego momentu także organ był związany jej postanowieniami.

Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że istnieje rozbieżność pomiędzy osnową decyzji wydanej z up. Kierownika Urzędu Rejonowego w K. , z dnia [...] 03. 1996 r, a jej uzasadnieniem. Rozbieżność ta dotyczy określenia powierzchni dz. nr 1 położonej w G. Gm. W. , którą organ zezwolił wyłączyć z produkcji rolnej, a powstała prawdopodobnie z braku zachowania należytej staranności organu. Niewątpliwie więc decyzja ta jest obarczona wadą-błędem istotnym, nie jest więc możliwe jej sanowanie przez zastosowania instytucji zart.113par1 k.p.a.

W niniejszej sprawie - jak wynika z akt adm. - organ nie zdecydował się na zastosowanie nadzwyczajnych środków prawnych i swój błąd starał się naprawić właśnie w drodze sprostowania oczywistej omyłki. Jednakże poprawa błędów pisarskich, rachunkowych bądź innych oczywistych omyłek powinna pozwolić na eliminację nieistotnych pomyłek, których nawet dalsze istnienie nie przeszkadzałoby w możliwości stosowania i egzekwowania takiej decyzji.

Tymczasem poprawa dotychczasowego zapisu w decyzji przez wprowadzenie "(...) zamiast postanowienia o treści "1.Zezwolić wnioskodawcy na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni ogólnej 0,30 ha (w tym 0,0120 ha, R l II a) wchodzące w skład nieruchomości oznaczonej, jako działka nr 1 , położonej w G. Gm. W. , przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego.", postanowienia o treści; "1. Zezwolić wnioskodawcy na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu stanowiącego użytki rolne o powierzchni ogólnej 0,0120 ha (w tym 0,0120 ha, RUI 11 a) wchodzące w skład nieruchomości oznaczonej, jako działka nr 1 , /...../. " powoduje w rzeczywistości powstanie innych praw i obowiązków, niż te, które istniały w pierwotnie wydanej decyzji./por. omawianą decyzję k.-[...] akt adm./ Słusznie zatem skarżący podnosi, iż merytoryczna zmiana decyzji nie może zostać dokonana w drodze jej sprostowania, gdyż takie rozwiązanie tworzy faktycznie nową decyzję, podczas gdy celem instytucji z art, 113 par 1 k.p.a. jest poprawa jakości istniejącego rozstrzygnięcia. Zmiana decyzji omawianej decyzji

byłaby możliwa, ale tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, o których

mowa w art. 16 parł k.p.a.. Rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę ma gwarantować pewność wydawanych rozstrzygnięć prawnych oraz pogłębiać zaufanie obywateli do władzy publicznej, o czym traktuje art. 8 k.p.a., i o czym słusznie przypomina skarżący.

W końcu należy podkreślić, że identyczny pogląd prawny jest od dawna wypracowany przez judykaturę i doktrynę tz.; że instytucja sprostowania z art. 113 par 1 k.pa nie może być wykorzystywana i prowadzić do zmiany treści rozstrzygnięcia. Jako przykład można wskazać wyrok NSA z dnia 4 maja 1988 r, III SA 1466/87 OSP 1990/11 póz. 398, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że: "nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji (art. 113 par 1 k.p.a.), które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego". Z kolei w uzasadnieniu wyroku NSA z dn. 19.11.1991 r. S.A./Wr 1084/91, ONSA 1991/3-4 póz. 93, § 1 kpa, wskazano, że wadliwą decyzję ostateczną można wzruszyć tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych , a nie w drodze sprostowania na podstawie art. 113 par 1 k.p.a., która jest przewidziana dla nieistotnych wadliwości.

Nie można z zastosowaniem tego przepisu zmienić takiego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, nie można podzielić stanowiska organów obu instancji. Sprostowanie z urzędu w ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 1996r., nr: [...]w sentencji decyzji zapisu "...0,30 ha..." na zapis "... 0,0120 ha...", gdyż do tego sprowadza się istota problemu, jest w ocenie Sądu merytoryczną zmianą w/w decyzji, czyli rozstrzygającą na nowo, co do istoty w konkretnej sprawie.

W świetle powyższego trzeba stwierdzić, że w pełni uzasadniony jest zarzut skarżącego w tej kwestii, gdyż niedopuszczalnym jest; by na podstawie art. 113 par 1 k.p.a. dokonywać merytorycznej zmiany decyzji ostatecznej, a taki walor z dniem 2 kwietnia 1996r. uzyskała decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 1996r., nr: [...].

Przepis art. 16 par 1 k.p.a. wprowadza zasadę trwałości decyzji ostatecznej stanowiąc , że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna oznacza, że sprawa została rozstrzygnięta w definitywny sposób. Zastosowanie każdego z przewidzianych kodeksem lub ustawą szczególnych trybów nadzwyczajnych prowadzących do wzruszenia decyzji ostatecznej, jako wyjątku od zasady trwałości decyzji ostatecznej możliwe jest wyłącznie w przypadkach ściśle przewidzianych przepisami regulującymi te tryby.

Skoro nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie przewidzianym w art. 113 par 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, a przede wszystkim przy zastosowaniu tegoż przepisu niedopuszczalna jest merytoryczna zmiana ostatecznej decyzji, a za taką właśnie należy uznać zmianę dokonaną zaskarżonym postanowieniem, to zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je należy wyeliminować z obiegu prawnego.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, póz. 1270), należało uchylić zaskarżone postanowienia organów obu instancji. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb sprawy" jest w tym przypadku niezbędne do końcowego jej załatwienia. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p s.a