Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 30/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 2 pkt 1  5 i § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 17
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 10 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 14 lutego 2019r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę


UZASADNIENIE

S.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora . Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 12 maja 2014r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej "ONW"), w którym wykazano działki rolne o łącznej powierzchni 289,80 ha. We wniosku wskazano numer identyfikacyjny gospodarstwa rolnego prowadzonego przez J.L., lecz wniosek został podpisany przez S.D., który postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", został wyznaczony od dnia 1 stycznia 2014 r. zarządcą gospodarstwa rolnego w R.

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S.D. płatność ONW na 2014 r. w łącznej wysokości 20.822,62 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 24 października 2014r. kontroli w gospodarstwie rolnym stwierdzono stosowanie do uprawy pszenżyta ozimego, środków ochrony roślin niezgodne z zaleceniami do tego typu uprawy, tj.: "[...]". W związku z powyższym stwierdzono następujące nieprawidłowości w obszarze B - Zdrowie publiczne, zdrowie roślin:

- W.9.1.2 - stosowanie środków ochrony roślin niezgodne z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku,

- W.11.5.3 - rolnik zastosował środki ochrony roślin niezgodne z oznakowaniem lub etykietą - instrukcją stosowania.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" powołał przepisy § 2 pkt 1 – 5 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie ONW". Wskazał też na brzmienie art. 17 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2009 r. Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/207 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem Nr 73/2009. Powołał ponadto przepis art. 10 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 27 stycznia 2011 r. Nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011r., str. 8), dalej "rozporządzenie Nr 65/2011" oraz art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009r., str. 1, ze zm.), dalej "rozporządzenie Nr 1122/2009".

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że w wyniku kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym stwierdzono nieprawidłowości w obszarze: Zdrowie publiczne, zdrowie roślin, które skutkowały zmniejszeniem kwoty płatności o 5%, stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434 ze zm.).

W kwestii zarzutów odwołania organ podał, że na skutek weryfikacji wyników kontroli Biuro Kontroli na Miejscu uznało, iż wyjaśnienia zarządcy gospodarstwa dotyczące okoliczności zastosowania środków ochrony roślin pozostawały bez wpływu na wyniki kontroli. Uwagi i zastrzeżenia do raportu z kontroli zgłoszone przez zarządcę dotyczyły nierzetelnej informacji wpisanej przez inspektorów terenowych w polu Nr 163 na stronie 12.

Zdaniem organu, w toku postępowania nie doszło również do naruszenia art. 429 Kodeksu cywilnego. W ramach sprawowania zarządu w gospodarstwie zarządca złożył wniosek o przyznanie płatności i tym samym zobowiązał się do utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. W ocenie organu, strona może jedynie dochodzić swoich praw od Spółki A (świadczącej usługi doradcze z zakresu uprawy i ochrony roślin) na drodze postępowania cywilnego. Nie doszło także do naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez dwukrotne ukaranie strony za jeden czyn. ARiMR i Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej WIORiN) są dwiema różnymi jednostkami organizacyjnymi działającymi na podstawie odrębnych przepisów prawa. Podstawy kontroli WIORiN, zalecenia pokontrolne i nałożona kara grzywny zostały określone w protokole z dnia 17 lipca 2014r., natomiast zastosowana w decyzji organu I instancji sankcja wynika z niespełnienia przez producenta rolnego wymogów oraz norm wzajemnej zgodności określonych w przepisach prawa unijnego i krajowego regulujących przyznanie płatności.

Jak podał organ, niezasadny był także zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009 przez jego niezastosowanie, co doprowadziło do zmniejszenia płatności. We wniosku zarządca oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności, przy czym nie dołożył należytej staranności do spełnienia jej warunków. Przedstawiona kopia internetowego wydruku dotyczącego Spółki A informuje jedynie o zakresie jej działalności. Producent rolny powinien zaś stosować środki ochrony roślin zgodnie z zaleceniami na etykietach/instrukcjach ich stosowania. Organ II instancji wskazał dodatkowo, że organ I instancji nie powinien był powoływać art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009, lecz art. 30 rozporządzenia Nr 65/2011, który stanowi m.in., iż zmniejszenie nie ma zastosowania, jeżeli beneficjent może udowodnić, że nie ponosi winy za włączenie niekwalifikującej się kwoty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.D. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.), polegające na nieuwzględnieniu, że współwłaściciele gospodarstwa, w szczególności J.L., zostali na mocy prawomocnego postanowienia sądu odsunięci od zarządu i w gospodarstwie został ustanowiony zarządca sądowy, a tym samym J.L. w 2014 r. nie miał wpływu na przestrzeganie norm i wymogów w gospodarstwie rolnym,

2) § 2, § 3 ust.1 rozporządzenia o ONW, polegające na przyznaniu płatności w pomniejszonej kwocie z uwagi na nieprzestrzeganie norm i wymogów pomimo, że nie wynikają one z winy strony,

3) art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności pominięciu umowy z dnia 16 kwietnia 2014r. zawartej ze Spółką A, jak również błędnym rozpatrzeniem dowodu w postaci wydruku ze strony internetowej wymienionej firmy i uznaniem, że stanowi jedynie informacje o zakresie działalności firmy,

4) art. 429 Kodeksu cywilnego, poprzez pominięcie, co doprowadziło do uznania, że pomimo umowy ze Spółką A, który profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin, zarządca ponosi odpowiedzialność za błędne zastosowanie w gospodarstwie środków ochrony roślin,

5) art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, polegające na wydaniu decyzji z pominięciem dowodów dołączonych do zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych z dnia 22 stycznia 2015 r. w postaci zeznań M.S., H.S. oraz E.Ż. złożonych na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu "[...]", które wskazują, że środki ochrony roślin zostały użyte bez poinformowania zarządcy gospodarstwa rolnego,

6) art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności pominięciu zeznań świadków M.S. oraz H.S., pomimo wniosku zawartego w odwołaniu,

7) art. 30 rozporządzenia Nr 65/2011, polegające na niezastosowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do zmniejszenia płatności,

8) art. 2 Konstytucji RP, poprzez dokonanie pomniejszenia w ramach za niezgodne z prawem stosowanie środka pomimo, że w sierpniu 2014r. za te same czyny zarządca został ukarany mandatem przez WIORiN,

9) art. 10 § 1 k.p.a., polegające na niezapewnieniu stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 682/15, oddalił skargę J.L. na powyższą decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 757/18, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie. W uzasadnieniu stwierdził, że z akt sądowych wynika, iż skargę wniósł S.D., tj. zarządca gospodarstwa rolnego w R., który podał m.in., że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", prawomocnego z dniem "[...]" (sygn. akt "[...]") na podstawie art. 203 k.c. został ustanowiony zarządcą gospodarstwa rolnego w R. Wyjaśnił też, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego (sygn. akt "[...]", a obecnie "[...]") wszyscy współwłaściciele zostali odsunięci od zarządzania gospodarstwem. Pomimo to w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego I Wydziału WSA w Olsztynie z dnia 16 października 2015 r. wezwano J.L. (jednego ze współwłaścicieli gospodarstwa rolnego w R., któremu nadany został numer producenta gospodarstwa) do uzupełnienia skargi przez jej osobiste podpisanie lub złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego oraz do uiszczenia wpisu sądowego od tej skargi, pod rygorem jej odrzucenia w przypadku nieusunięcia tychże braków formalnych. J.L. w odpowiedzi na ww. wezwanie przedłożył osobiście podpisaną skargę z dnia 14 września 2015 r. wraz z dowodem uiszczenia wpisu sądowego. Tak wniesioną skargę Sąd I instancji rozpoznał na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r., o terminie której nie został zawiadomiony zarządca sądowy S.D.

Rozpoznając wniesioną przez J.L. skargę kasacyjną od powyższego wyroku, NSA uznał, że jego interes prawny do wniesienia skargi kasacyjnej miał źródło w przepisach postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż Sąd I instancji swymi działaniami procesowymi przyznał mu status skarżącego. Jednocześnie, zdaniem NSA, Sąd I instancji uchybił w sposób oczywisty art. 91 § 2 p.p.s.a., gdyż sądowy zarządca gospodarstwa rolnego wniósł skargę, lecz nie został powiadomiony o terminie rozprawy, która odbyła się bez jego udziału, a po jej zamknięciu został wydany wyrok. W konsekwencji zachodziła nieważność postępowania na skutek pozbawienia sądowego zarządcy gospodarstwa rolnego możliwości obrony swoich praw stosownie do art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a..

Jednocześnie powołując wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 260/06 (opubl. ONSAiWSA 2008 nr 6, poz. 100), NSA zajął stanowisko, że w postępowaniu administracyjnym o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wchodzących w skład nieruchomości zajętych w trybie egzekucyjnym, objętych zarządem ustanowionym na podstawie art. 931 § 2 k.p.c., zarządcę tych nieruchomości, jako podmiotu podstawionego w miejsce dłużnika, tj. zastępcę pośredniego, występującego zamiast dłużnika we własnym imieniu, należy uznać za stronę tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a..

Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania sądowego, NSA za przedwczesne uznał odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących meritum sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany wyżej przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu I instancji, który obowiązany jest uwzględnić wskazania do dalszego postępowania, zawarte w wyroku sądu wyższej instancji.

W związku z uchyleniem wyroku tut. Sądu z dnia 9 grudnia 2015 r., o sygn. akt I SA/Ol 682/15, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził pozbawienie strony przez Sąd I instancji, możności obrony swych praw, poprzez nie powiadomienie zarządcy gospodarstwa rolnego, który wniósł skargę, o terminie rozprawy. To zaś stanowiło o nieważności postępowania, stosownie do art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. i braku podstaw odniesienia się przez NSA do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących meritum sprawy.

W wyniku kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji, z uwzględnieniem powyższych wskazań procesowych oraz z punktu widzenia zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Mając na uwadze powołane przez organy jako podstawa prawna decyzji, przepisy prawa krajowego oraz unijnego określające wymogi przyznawania płatności ONW, jak również zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd zbadał, czy w związku z przyznaniem rolnikowi spornej płatności w obniżonej kwocie nie doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego i procesowego.

Zgodnie z przepisami § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, płatność ONW jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń, wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. O płatności decyduje powierzchnia działek rzeczywiście użytkowanych rolniczo.

Zasady i tryb postępowania zostały uregulowane w art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) i są one takie same, jak w przypadku orzekania o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2 pkt 1 – 4).

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy).

Zasada postępowania wyrażona w art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 k.p.a., jednak zasada - określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi już odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 k.p.a.. Organy ARiMR zostały bowiem zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z KPA obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Również zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określone w art. 10 § 1 k.p.a., w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich zostały wyraźnie ograniczone. W art. 21 ust. 2 pkt 4 tej ustawy określono, iż organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym nie stosuje się art. 81 kpa (wyłączono stosowanie tzw. domniemania faktycznego). Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Zdaniem Sądu, w związku z postępowaniem w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie naruszył ww. przepisów i zasad postępowania administracyjnego. Wyjaśnił bowiem wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, wskazał właściwe przepisy prawa materialnego i nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów wydał decyzję zasadnie wysokość należnej skarżącemu płatności ONW na 2014 rok. Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże się natomiast z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli. Uzupełniająco - kontroli dotyczą przepisy art. 30-35 ustawy.

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) przewiduje możliwość skontrolowania wniosku o przyznanie płatności. Art. 30 ustawy określa rodzaje kontroli realizowane przez organ. Są to m.in. określone w przepisach rozporządzeń unijnych kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. W myśl obowiązujących przepisów, ustalenia kontroli przeprowadzanych na podstawie przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009r. mają znaczenie i wywierają skutek nie tylko dla płatności bezpośrednich, ale także wszelkich innych płatności, w tym płatności ONW.

W świetle poczynionych przez organy ustaleń faktycznych nie budzi wątpliwości, że podczas kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 24 października 2014r. w gospodarstwie rolnym, którego skarżący jest zarządcą, stwierdzono niezgodności w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Niezgodności te wskazano w sprawozdaniu z kontroli, sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 54 rozporządzenia Nr 1122/2009, którego kopię przekazano zarządcy listem poleconym w dniu 13 stycznia 2015r..

Z materiałów sprawy wynika również, że wcześniej, w dniach od 15 do 17 lipca 2014r., w wymienionym gospodarstwie została przeprowadzona przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa kontrola, podczas której stwierdzono nieprawidłowe zastosowanie środków ochrony roślin "[...]". W dniu 21 lipca 2014r. na zarządcę nałożono zaś mandat karny w kwocie 200 zł, który został opłacony.

W powyższych okolicznościach faktycznych, zastosowanie przez organ przepisów art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej (...), było prawidłowe.

O stosowaniu norm zawartych w tych przepisach wprost stanowią natomiast powołane przez organy przepisy rozporządzenia w sprawie ONW, tj.: § 2 pkt 5, § 3 ust. 1 i § 10 ust. 1. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności ONW, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, jest określona w przepisach o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (...). Stosownie do § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ONW, ustalenia ostatecznej wielkości zmniejszenia, o którym mowa w ust. 1 dokonuje się zgodnie z art. 19 ust. 2 i 3 oraz art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L 2011.25.8).

Zauważenia wymaga, że art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawia podstawową zasadę, iż w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego, kwoty płatności przysługujące danemu rolnikowi zmniejsza się lub wyklucza, zgodnie z zasadami określonymi w art. 24, wówczas, "gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek". Z treści art. 24 ust. 1 i ust. 2 wynika natomiast, że szczegółowe zasady zmniejszeń i wykluczeń ustanawia się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 141 ust. 2. Uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności. W przypadku zaniedbania wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności -15%.

Podkreślić należy, że w art. 2 lit. a rozporządzenie Nr 73/2009 stanowi, iż: "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terenie wspólnoty (...) oraz która prowadzi działalność rolniczą".

Prawo do płatności przysługujące rolnikom ma charakter publicznoprawny. Służy realizacji określonych celów, dotyczących gospodarstwa rolnego i według przepisów krajowych, przysługuje posiadaczowi tego gospodarstwa, który spełnia określone wymagania, przede wszystkim o charakterze przedmiotowym.

Przepisy przewidujące zmniejszenia płatności w przypadku, gdy rolnikowi składającemu wniosek można przypisać zaniedbania, w sposób oczywisty dotyczą rolnika w wyżej podanym znaczeniu, a więc takich sytuacji, w których rolnik składający wniosek o płatność jest zarówno posiadaczem, jak i zarządzającym gospodarstwem rolnym. Przepisy te nie mogą być natomiast interpretowane w ten sposób, że nie stosuje się zmniejszenia płatności, gdy stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów dobrej kultury rolnej w gospodarstwie, którego współposiadacz, występujący o płatności, nie zarządza nim. Sprzeczne z celowościową wykładnią przepisów art. 23 i art. 24 rozporządzenia Nr 73/2009 byłoby przyjęcie, że współposiadacz gospodarstwa rolnego, któremu nadano numer identyfikacyjny, po wyrażeniu zgody przez pozostałych współposiadaczy, by to on wnioskował o płatności odnośnie tego gospodarstwa, może domagać się pełnej płatności z uwagi na to, że "niezgodności" nie są wynikiem jego działań. Gdy gospodarstwo jest przedmiotem współwłasności (współposiadania) i ze względu na stosunki między współwłaścicielami (brak porozumienia), zarząd tego gospodarstwa sprawowany jest przez zarządcę ustanowionego przez Sąd na podstawie art. 203 k.c., wszelkie działania i zaniechania zarządcy wywołują takie same skutki, jak działania czy zaniechania rolnika. Zarządca jest dzierżycielem, który faktycznie włada gospodarstwem rolnym za współwłaścicieli (współposiadaczy), dla nich i w ich interesie.

Nieuzasadnione jest odwoływanie się przez skarżącego do art. 429 kodeksu cywilnego do argumentacji, że powinien być wzięty pod uwagę fakt zawarcia umowy z przedsiębiorstwem A, które profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin. Na podstawie tego przepisu mogłaby być rozpatrywana ewentualnie kwestia odpowiedzialności zarządcy względem współwłaścicieli gospodarstwa. Ten przepis prawa cywilnego nie ma jednak żadnego znaczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty naruszenia zasad procesowych wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a., tj. prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów, oraz swobodnej oceny dowodów nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew argumentacji strony skarżącej, organy nie pominęły jej wyjaśnień i przedkładanych w toku postępowania dokumentów, lecz dokonały oceny tych dowodów w sposób odmienny od oczekiwanego przez stronę.

Przeciwwagi dla stwierdzenia określonych wprost w przepisach prawa materialnego skutków zastosowania środków ochrony roślin: "[...]", niezgodnie z przeznaczeniem dla pszenżyta, nie mogły stanowić wyjaśnienia przedstawiciela firmy sprzedającej te środki, że ich skład uzasadniał takie zastosowanie do zwalczania stwierdzonego szkodnika. Również wyjaśnienia zarządcy, że zastosowano je bez jego wiedzy i zgody nie mogły doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Za bezpośrednio przypisane producentowi składającemu wniosek o płatności, "niezgodności" z wymogami dobrej kultury rolnej, należy uznać również takie, które wynikają z działań lub zaniechań pracowników lub osób trzecich działających w interesie i na rzecz rolnika.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi odnośnie naruszenia art. 2 Konstytucji RP, w związku z ukaraniem zarządcy mandatem za to samo uchybienie, z powodu którego zastosowano zmniejszenie płatności, w sytuacji, gdy zasady i wysokość przyznawanych producentom rolnym płatności wynika z przepisów rozporządzeń unijnych, których bezpośrednie stosowanie ma pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego.

Przepis art. 4 ust. 9 rozporządzenia Nr 65/2011 (do stosowania którego, w zakresie wielkości zmniejszeń płatności odsyła § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ONW i które jest podstawowym aktem wykonawczym do rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005) stanowi, że "zmniejszenia i wykluczenia na mocy niniejszego rozporządzenia pozostają bez uszczerbku dla dodatkowych kar na mocy innych przepisów unijnych lub prawa krajowego". Przepis ten ma identyczne brzmienie jak art. 77 akapit drugi rozporządzenia Nr 1122/2009. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że na zastosowanie zmniejszeń, na zasadach właściwych dla danych płatności i stwierdzonych nieprawidłowości bądź niezgodności, nie mają jakiegokolwiek wpływu zastosowane inne sankcje czy kary.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należało, że kwestionowanie rozstrzygnięcia organu odwoławczego, było bezzasadne. W rozpoznawanej sprawie nie doszło bowiem do naruszenia prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji, z obrotu prawnego.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.