Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1065/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa, art. 26 pkt 3 i art. 28 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r. poz. 296 ze zm.), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a i g ppkt iii rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 r. ze zm.), art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 578 ze zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] nakładającą na odbiorcę odpadów M.T, obowiązek zagospodarowania odpadów: o kodzie 16 01 04* w postaci 2 szt. przednich fragmentów pojazdów marki: [...] koloru białego, nr VIN: [...] i koloru wiśniowego (brak nr VIN) oraz odpadów o kodzie 16 01 06 w postaci 131 szt. przednich i tylnych fragmentów pojazdów różnych marek oraz uszkodzonych elementów pojazdów stanowiących zawartość 2 szt. kontenerów metalowych koloru zielonego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniach od 18 do 24 czerwca 2014 r. na wniosek Naczelnika Urzędu Celnego w [...] inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska wraz z funkcjonariuszami Komendy Miejskiej Policji w [...] przeprowadzili kontrolę posesji znajdującej się w miejscowości [...] gm. [...], należącej do M.T. W wyniku ww. kontroli ujawniono nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci przednich i tylnych fragmentów pojazdów oraz innych części pochodzących z demontażu pojazdów, sprowadzonych z terenu [...].

Główny Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...] sierpnia 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, znak: [...] w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami przez M.T., będącą odbiorcą odpadów, odpowiedzialnym za ich nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski.

GIOŚ postanowieniem znak: [...], z dnia [...] września 2014 r. wezwał Stronę postępowania do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadów będących przedmiotem niniejszego postępowania, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez stronę.

Decyzją znak: [...] z dnia [...] listopada 2014 r. GIOŚ nałożył na odbiorcę odpadów M.T. obowiązek zagospodarowania odpadów będących przedmiotem postępowania, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając naruszenie przepisów art. 77 § 1, 7, 80, 105 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie jako bezprzedmiotowego. Strona wskazała, że organ nie ustalił okoliczności dotyczących prawa własności do ujawnionych przedmiotów, ich przemieszczania z [...]. Zkwestionowała ustalenie, że stanowią one odpady, jak również, że odbiorcą była M.T. Powołano, że w dacie wszczęcia postępowania, jak i wydania decyzji, M.T. nie była już właścicielem nieruchomości działki nr [...], jak również wskazano, że ujawnione przedmioty zostały zabezpieczone jako dowody rzeczowe w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w [...], a więc nie jest możliwe wykonanie nałożonego obowiązku, a tym samym postępowanie należy umorzyć.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że ujawnione podczas kontroli zarówno Naczelnika Urzędu Celnego w [...], jak i inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektora Środowiska przedmioty to odpady w postaci połówek i ćwiartek pojazdów oraz odpady w postaci części samochodowych pochodzących z demontażu pojazdów. Organ uznał, że pociętych mechanicznie części pojazdów (połówek i ćwiartek) nie można potraktować jako części zamiennych, czy też zespołu części, ponieważ nie są to części mogące zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego, odpowiedniego ich przygotowania. Ogan zaznaczył, iż nie istnieje taki proces technologiczny, w którym wytwarza się części pojazdów (połówki czy ćwiartki), jako części samochodowe nadające się do bezpośredniego zamontowania. W związku z powyższym organ ocenił, że ww. fragmenty pojazdów oraz inne części pochodzące z demontażu pojazdów, nie będą mogły być wykorzystane zgodnie ze swoim przeznaczeniem w innym pojeździe i zajdzie konieczność ich unieszkodliwienia. Powołano, że główną przesłanką uznania danego przedmiotu za odpad jest przesłanka pozbycia się. O spełnieniu przesłanki pozbycia się może świadczyć nie tylko wola poprzedniego posiadacza danego przedmiotu, ale również stan przedmiotu w momencie jego sprowadzenia na terytorium Polski oraz to czy dany przedmiot może być wykorzystywany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, czy też nie. Powołano, że chodzi tutaj o zasadniczą zmianę wykorzystania danego przedmiotu, odmienną od jego głównego przeznaczenia, do którego przestał się on nadawać, zwłaszcza gdy zmiana może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska. Organ wskazał, że decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski, a nabycie przez przedmiot statusu odpadu uzależnione jest więc od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Organ powołał dowody w postaci Protokołu kontroli WIOŚ z dnia 24 czerwca 2014 r., Protokołu oględzin z dnia 18 czerwca 2014 r. stanowiącego załącznik do ww. Protokołu kontroli oraz dokumentacji fotograficznej, na terenie kontrolowanej posesji pod adresem [...] Nr działki [...], i na ich podstawie stwierdził magazynowanie 133 fragmentów pojazdów tzw. połówek i ćwiartek pojazdów. Wskazano, że pojazdy te zostały pocięte mechanicznie za przednim słupkiem powyżej szyby czołowej i za przegrodą silnika. W 132 fragmentach pojazdów stwierdzono brak silników, elementów wyposażenia wnętrza, elementów zawieszenia, itp. Powołano również wyjaśnienia strony, złożonych do ww. Protokołu kontroli, że magazynowane fragmenty pojazdów zostały sprowadzone z terenu [...] i pochodziły z pojazdów nigdy nie rejestrowanych w Polsce. Organ wskazał, że do ww. fragmentów pojazdów kontrolowana nie przedstawiła żadnych dokumentów pojazdów, tzn. dowodów rejestracyjnych, faktur zakupu lub potwierdzeń uiszczenia podatku akcyzowego, ani innych dokumentów, na podstawie których przedmiotowe fragmenty pojazdów magazynowane były na terenie posesji strony. Podczas kontroli nieruchomości ujawniono także 2 szt. kontenerów wypełnionych wymieszanymi i zniszczonymi częściami samochodowymi pochodzącymi z demontażu pojazdów. W ocenie organu dowody te jednoznacznie wskazują, iż ww. przedmioty ze względu na stan, w jakim zostały sprowadzone (pocięte fragmenty pojazdów - połówki i ćwiartki pojazdów, zniszczone części pochodzące z demontażu pojazdów) nie mogły być dalej wykorzystane zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, tym samym wypełniały przesłankę pozbycia się w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, a status odpadów uzyskały już na terenie [...]. W tej sytuacji za bezzasadne organ uznał twierdzenia pełnomocnika strony wskazujące na konieczność prowadzenia przez organ czynności mających na celu ustalenie tytułu własności ww. przedmiotów, jak również ustalenie, czy doszło do zmiany właściciela pojazdów oraz kto obecnie jest ich właścicielem i komu zostały one przekazane i w jakim celu. Powołano również, że od dnia wszczęcia postępowania przez GIOŚ, tj. od dnia 22 sierpnia 2014 r., organ dysponował Protokołem kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] w dniu 12 grudnia 2013 r., w którym m.in. znajdują się wyjaśnienia właściciela firmy [...] w [...], R.K., potwierdzające własność ww. fragmentów pojazdów przez podmiot działający na terenie [...]. Organ wskazał, że status odpadów ww. fragmentów pojazdów pozostaje niezmienny niezależnie od tego, czyją stanowią własność. Organ powołał, że zostały spełnione przesłanki z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a skarżąca jest odbiorcą odpadów w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Powołano, że jak wynika z Protokołu kontroli Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 13 stycznia 2014 r., M. T., współpracując z firmą [...] w [...], przyjmowała ww. odpady na teren prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Organ ustalił, że zgodnie z wpisem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, M. T. od dnia 1 lutego 2005 r. do dnia 30 stycznia 2014 r. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą M.T. [...]. Powołując wyjaśnienia strony, organ ustalił, że M.T. prowadziła działalność polegającą tylko i wyłącznie na sprzedaży internetowej części samochodowych, przede wszystkim silników i skrzyń biegów. Pozostałe elementy sprzedawane były sporadycznie. Głównym miejscem prowadzenia działalności, była działka zlokalizowana w miejscowości [...] i w tym miejscu magazynowane były wszystkie części samochodowe, ujawnione w toku kontroli. W związku z zaprzestaniem, w dniu 30 stycznia 2014 r., prowadzenia działalności pod nazwą M.T [...] kontrolę obiektu zlokalizowanego w miejscowości [...], Nr działki [...], przeprowadzono w dniach 18-24 czerwca 2014 r. w obecności M.T., jako osoby fizycznej. Z protokołu oględzin wynika, iż obiekt zlokalizowany w miejscowości [...] w dacie przeprowadzenia kontroli, tj. w dniach 18-24.06.2014 r., był własnością M.T., zam. pod adresem [...], ul. [...]. Ww. protokół oględzin został przez M.T. podpisany osobiście, a strona w dacie kontroli nie kwestionowała prawa własności ww. działki. Również w złożonych wyjaśnieniach strona potwierdziła, że ujawnione fizycznie przedmioty znajdowały się na posesji pod adresem [...] stanowiącej jej własność. W ocenie organu okoliczności te wskazują, że w dacie ujawnienia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów w postaci fragmentów pojazdów, posesja pod ww. adresem należała jeszcze do M.T., a dopiero w dniu 13 sierpnia 2014 r. działka o Nr [...] została przez Stronę sprzedana na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego W.W.

Organ ustalił również, że wyrokiem z dnia [...] lutego 2018 r. Sąd Rejonowy w [...] - [...] Wydział [...] uniewinnił M.T., oskarżoną o czyn art. 183 § 4 i 5 k.k. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż zgodnie z treścią art. 183 § 4 k.k. karze podlega ten, kto wbrew przepisom przywozi odpady z zagranicy. Powołano, że Sąd wskazał, iż według Słownika języka polskiego PWN termin "przywieźć " oznacza: 1. "wioząc, dostarczyć coś komuś lub gdzieś; też: przyjechać z kimś gdzieś"; 2. "przekazać coś po powrocie skądś". Odnosząc się do przytoczonej wyżej definicji, Sąd uznał, iż w realiach rozpatrywanej sprawy części samochodowe przywoziła firma [...], a nie oskarżona M.T. Powyższe, jak wskazał Sąd, znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków księgowej D.K., która zeznała, iż nigdy nie widziała żadnych listów przewozowych, faktur związanych z transportem, a takie koszty byłyby istotne dla finansowych rozliczeń oskarżonej oraz R.N., który stwierdził, iż faktury za odbiór części samochodowych stanowiących złom były wystawiane na firmę [...], nigdy na firmę oskarżonej. W ocenie Sądu, gdyby intencją ustawodawcy było szerokie ukształtowanie odpowiedzialności w tym zakresie, treść przepisu zostałaby ukształtowana w sposób odmienny, np. przez użycie sformułowania "kto uczestniczy w obrocie". Wobec powyższego Sąd uznał, iż oskarżona M.T., swoim działaniem nie zrealizowała znamion czynu zabronionego opisanego w art. 183 § 4 i 5 k.k., gdyż była posiadaczem odpadów, lecz nie ich właścicielką. Powołano również, że w dalszej części uzasadnienia ww. wyroku Sąd wskazał również, iż zachowanie oskarżonej nie wyczerpuje dyspozycji art. 183 § 1 k.k., gdyż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje, aby przechowywanie 1 silnika z płynami mogło stanowić zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz świata zwierzęcego i roślinnego. Powyższe w cenie organu, nie zmienia ustalenia w zakresie odpowiedzialności wynikającej z przepisów prawa administracyjnego, albowiem ustalenie sądu [...], że strona nie przywoziła odpadów z zagranicy, nie wyklucza ustalenia, że odpady te przyjmowała na teren nieruchomości stanowiącej jej własność, tym bardziej, że strona sama wskazała w swoich wyjaśnieniach złożonych do ww. Protokołu Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia 13 stycznia 2014 r., że w ramach umowy komisowej z podmiotem [...] przyjmowała ona na teren posesji [...] odpady w postaci ww. fragmentów pojazdów, udostępniała ww. podmiotowi klucze do swojej posesji, jak również bezpośrednio uczestniczyła w sprzedaży ww. przedmiotów (wystawiała faktury sprzedaży) czerpiąc przy tym korzyści.

Organ uznał za bezzasadny wniosek w przedmiocie umorzenia postępowania, wskazując, że w związku z uznaniem ujawnionych przedmiotów za dowody rzeczowe przez Prokuraturę Rejonową, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., GIOŚ zawiesił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, do czasu rozstrzygnięcia postępowania o sygn. akt: [...].

Organ wskazał, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), pojazdy stanowiące odpady klasyfikuje się pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy" (odpady niebezpieczne) lub pod kodem 16 01 06 - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów" (odpady inne niż niebezpieczne). Ustalono, że 2 spośród wymienionych w sentencji postanowienia elementy pojazdów wyposażone są w jednostki napędowe zawierające płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, co w konsekwencji nadaje im właściwości odpadów niebezpiecznych, to zgodnie z ww. załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, a także zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, należy je zaklasyfikować do grupy odpadów o kodzie 16 01 04*. Pozostałe odpady w postaci fragmentów pojazdów oraz innych części pochodzących z demontażu pojazdów, z uwagi na fakt, iż pozbawione są one płynów eksploatacyjnych i elementów niebezpiecznych, klasyfikowane są pod kodem 16 01 06.

Organ powołał przepisy rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów - art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii określający, że procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają przemieszczenia odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, HIB, IV lub IVA, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Odpady zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w ww. załącznikach, zatem przemieszczenie odpadów w postaci przedmiotowych pojazdów z [...] na terytorium Polski winno odbyć się z zachowaniem ww. procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Uznano, iż międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci 2 szt. przednich fragmentów pojazdów marki: [...] koloru białego, o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] oraz [...] koloru wiśniowego, nie odbyło się z zastosowaniem ww. procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów, a więc przemieszczenie to, zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, należy uznać za nielegalne.

Powołano, że według rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, odpady w postaci pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji, niezawierające ani cieczy ani związków niebezpiecznych klasyfikowane są pod kodem BI250 (załącznik III). Przywóz do Polski odpadów wymienionych w załączniku III rozporządzenia 1013/2006, tj. odpadów nie niebezpiecznych wymaga m.in. dołączenia do każdego transportu, dokumentu w postaci wypełnionego formularza określonego w załączniku VII ww. rozporządzenia 1013/2006, przy czym obowiązek ten spoczywa na wysyłającym odpady. Organ ustalił, że w przypadku pozostałych pojazdów (fragmentów pojazdów) ww. procedura nie została zastosowana, a tym samym, w myśl przepisów art. 2 pkt 35 lit. g ppkt iii ww. rozporządzenia 1013/2006, przedmiotowe międzynarodowe przemieszczenie odpadów należy uznać za nielegalne.

Organ powołał, że decyzja została wydana zgodnie z art. 26 pkt 3 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów albowiem strona nie dokonała zagospodarowania przedmiotowych odpadów w terminie wskazanym w postanowieniu wydanym na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy. Wskazano, że zobowiązano stronę do zagospodarowania sprowadzonych nielegalnie odpadów w sposób określony w art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, który gwarantuje poddanie tych odpadów odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M.T., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając decyzję w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przekroczeniu przez organ administracyjny granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności oceny dowodu - wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego w [...],[...] Wydział [...] uniewinniającego skarżącą od popełnienia czynu z art. 183 § 4 i 5 kk i protokołu pokontrolnego Urzędu Celnego w [...], a także protokołu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz dokonaniu oceny dowodów przez organ administracyjny w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co skutkowało bezzasadnym przyjęciem, że skarżąca M.T. ponosi odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie odpadów w rozumieniu art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczenia odpadów z dnia 14 czerwca 2006 roku przy zastosowaniu art. 26 ust. 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, podczas gdy wniosek taki nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

2/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i dowolnym uznaniu przez organ administracyjny, że odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie, w rozumieniu treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, była M.T., która przyjmowała odpady (fragmenty pojazdów) na teren prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, podczas gdy wniosek taki nie wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności mając na uwadze fakt, iż uczestniczka postępowania nie jest i nigdy nie była ani właścicielem, ani nabywcą fragmentów pojazdów znajdujących się na terenie nieruchomości [...], nie dokonywała osobiście ani przez inne osoby przemieszczenia fragmentów pojazdów z [...] do Polski, ani nie dokonywała tego rodzaju przemieszczeń na obszarze Polski, a nadto nie ma w stosunku do jej osoby zastosowania domniemanie z art. 2 ust. 1 pkt 4 zdanie drugie, bowiem w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. w dniu 22 sierpnia 2014 roku, oraz w chwili wydania przedmiotowej decyzji skarżąca nie była osobą władającą nieruchomością [...],

3/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 80 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu zebrania w przedmiotowej sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego - protokołów rozprawy przed Sądem Rejonowym w [...] obejmujących zeznania wszystkich świadków zeznających na etapie postępowania sądowego, która to czynność - po jej dokonaniu - winna skutkować przyjęciem, że skarżąca M.T. nie ponosi odpowiedzialności za nielegalne przemieszczanie odpadów w rozumieniu art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczenia odpadów z dnia 14 czerwca 2006 roku przy zastosowaniu art. 26 ust. 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów,

4/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i bezzasadnym uznaniu, że fragmenty samochodów znajdujących się na nieruchomości należącej wcześniej do skarżącej stanowią odpady, a poprzedni właściciele się ich pozbyli, podczas gdy winny zostać one uznane za zespół części zamiennych, które mogą być użyte z takim przeznaczeniem w innych pojazdach i stanowią towar handlowy,

5/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 1 pkt 2 kpa - poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania, mimo iż były ku temu podstawy w postaci braku ponoszenia odpowiedzialności za nielegalne przemieszczanie odpadów przez skarżącą,

6/ naruszenie prawa materialnego - art. 24 ust. 1 i 2 pkt b rozporządzenia 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczenia odpadów z dnia 14 czerwca 2006 roku - poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zawiadomienia zainteresowanych organów państwa wysyłki oraz zapewnienia, że odpady zostaną odebrane przez podmiot wysyłający w sytuacji, gdy odpowiedzialność za nielegalne przemieszczenie fragmentów pojazdów ponosi [...] spółka [...], a nie skarżąca M.T..

7/ naruszenie prawa materialnego - art. 26 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - poprzez jego zastosowanie skutkujące odpowiedzialnością skarżącej jako odbiorcy odpadów w sytuacji, gdy za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność winien ponosić podmiot przemieszczający odpady na teren Polski,

8/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 156 § 1 pkt 5 i 6 kpa polegające na zaniechaniu przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy uchylenia decyzji z dnia 28 listopada 2014 roku, ewentualnie stwierdzenia jej nieważności i bezzasadne utrzymanie w mocy, podczas gdy jej wykonanie przez skarżącą wywołałoby czyn zagrożony karą i zabroniony przez przepisy art. 193 § 1 kk i 288 § 1 kk wobec braku uprawnień skarżącej, zarówno do nieruchomości, gdzie znajdują się fragmenty pojazdów, jak i do samych fragmentów pojazdów, których nie jest właścicielem, a nadto na ówczesnym etapie postępowania decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania wobec zabezpieczenia odpadów jako dowodów rzeczowych przez Sąd Rejonowy w [...] na mocy postanowienia.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Ewentualnie wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, organ administracji w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, a następnie dokonał prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego. Sąd podziela wszystkie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ i przyjmuje je ze własne.

Materialnoprawną podstawę decyzji Głównego Inspektora Środowiska stanowiły art. 26 pkt. 3, art. 28 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. 2018, poz. 296 ze zm.), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt. 35 lit. a i g ppkt iii rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 r. ze zm.), art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 578 ze zm.).

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzony nielegalnie.

Natomiast stosownie do art. 26 pkt 3 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, o którym mowa w art. 25 ust. 1, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w drodze decyzji, określa sposób gospodarowania odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju.

Zgodnie zaś z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów.

Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r. poz. 992), przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Z powołanych przepisów wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest, aby posiadacz wyzbywał się jego lub zamierzał się wyzbyć. Zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiują pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Niemniej jednak, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej, "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (tak m.in. wyrok NSA z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, publ. cbosa, wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., II OSK 2132/11, publ. Lex nr 1340195). Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania (por. W. Radecki: Ustawa o odpadach. Komentarz. Warszawa 2008 r., s. 81). Z kolei WSA w Warszawie w wyroku z 26 maja 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 174/08 stwierdził, że: "w kontekście kwalifikacji przedmiotu jako odpadu chodzi raczej o brak użyteczności zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, co – jak wskazuje doświadczenie życiowe – może mieć charakter względny/subiektywny (rzecz nieużyteczna dla jednej osoby może pozostać przydatna dla innej osoby)". Możliwość odzysku odpadu nie wpływa na ocenę określonego towaru jako odpadu. Innymi słowy, nie pozbawia właściwości odpadu możliwość zagospodarowania go przez odzysk (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2015 r., IV SA/Wa 1384/15, publ. cbosa).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że organ w sposób prawidłowy zakwalifikowały przedmioty wymienione szczegółowo w decyzji jako odpady. Nie budzi wątpliwości Sądu, że nie było możliwości dalszego wykorzystania ujawnionych przedmiotów zgodnie z ich przeznaczeniem. Pociętych mechanicznie części pojazdów (połówek i ćwiartek) nie można bowiem potraktować jako części zamiennych, czy też zespołu części, ponieważ nie są to części mogące zostać bezpośrednio użyte w całości jako części zamienne w innym pojeździe, bez konieczności uprzedniego, odpowiedniego ich przygotowania. Podkreślić należy, że ujawnione fragmenty pojazdów w takiej formie zostały sprowadzone z [...], pochodziły z pojazdów nigdy nie rejestrowanych w Polsce, zostały pocięte mechanicznie za przednim słupkiem powyżej szyby czołowej i za przegrodą silnika. Ponadto w trakcie kontroli ujawniono 2 sztuki kontenerów wypełnionych wymieszanymi i zniszczonymi częściami samochodowymi pochodzącymi z demontażu pojazdów – ich stan wskazywał, że nie mogły być dalej wykorzystane zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Prawidłowo więc organ ustalił, że w momencie ich sprowadzenia na terytorium RP, stan tych przedmiotów nie pozwalał na ich wykorzystanie zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających ich zakup, uiszczenia podatku akcyzowego. Organy prawidłowo ustaliły, że ujawnione przedmioty zostały przemieszczone bez dokonania zgłoszenia właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia. 2 elementy pojazdów zostały zakwalifikowane do grupy odpadów o kodzie 16 01 04* z uwagi na fakt, że wyposażone były w jednostki napędowe zawierające płyny eksploatacyjne i inne niebezpieczne elementy, ich przemieszczenie winno odbywać się z zachowaniem procedury określonej w art. 3 ust. 1 lit. b pkt. iii rozporządzenia WE Nr 1031/2006, tj. po uprzednim pisemnym zgłoszeniu i zgody właściwych organów. Inne ujawnione przedmioty zostały zakwalifikowanej pod kodem 16 01 06 ponieważ pozbawione były one płynów eksploatacyjnych i elementów niebezpiecznych – przywóz tych odpadów do polski wymaga m.in. dołączenia do każdego transportu dokumentu w postaci wypełnionego formularza określonego w załączniku VII rozporządzenia 1013/2006, obowiązek ten spoczywa na wysyłającym odpady. Nie budzi wątpliwości ustalenie organu, że wszystkie przedmioty wyszczególnione w decyzji jako odpady, nie zostały sprowadzone zgodnie z ww. wymogami.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 11 września 2014 r. GIOŚ, na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, wezwał skarżącą do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. Skarżąca została uznana za odbiorcę odpadów, albowiem przyjmowała ujawnione odpady na teren prowadzonej przez nią działalności gospodarczej od podmiotu prowadzącego działalność na terenie [...]. W zakreślonym terminie wezwanie nie zostało wykonane. Tak więc zostały spełnione przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego i określenia sposobu gospodarowania tymi odpadami, zgodnie z art. 26 pkt. 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących przypisania odpowiedzialności skarżącej za nielegalne przemieszczenie odpadów, to wskazać należy, że zgodnie z art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie odpadów ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w sposób racjonalny ekologicznie: przez odbiorcę; lub jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jej imieniu. W przedmiotowej sprawie prawidłowo organ ustalił, że skarżąca jest odbiorcą odpadów w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Niewątpliwie odpady zostały przemieszczone na nieruchomość, stanowiącą w dacie kontroli własność M.T., na której prowadziła działalność gospodarczą. Odpady zostały zmagazynowane na tej nieruchomości, za jej zgodą i wiedzą. Skarżąca współpracowała w tym czasie z formą [...] w [...], która to firma była właścicielem tych przedmiotów. Jednak sam fakt, że właścicielem ujawnionych odpadów była inna osoba prawna, a nie skarżąca, nie podważa prawidłowości ustalenia przez organ, że w świetle pozostałych okoliczności sprawy i brzmienia art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, to skarżąca była odbiorcą tych odpadów w rozumieniu przepisów prawa administracyjnego. Ustalenie tego nie podważa również fakt, że w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], przeciwko skarżącej, oskarżonej o czyn z art. 183 § 4 i 5 kk, został wydany wyrok uniewinniający. W sprawie prowadzonej przed sądem powszechnym badane były okoliczności dotyczące sprawstwa i możliwości przypisania skarżącej winy w zakresie art. 183 § 4 i 5 kk , a więc przestępstwa polegającego na przywozie odpadów z zagranicy wbrew przepisom prawa. Sąd powszechny uznał, że części samochodowe przywoziła na teren RP firma [...], a nie skarżąca. Sąd uznał również, że skarżąca była posiadaczem odpadów, a nie ich właścicielką. Zgodzić się należy z oceną organu, że z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej odbiorcy odpadów, ustalenia Sądu [...] nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżąca ani nie była właścicielką odpadów, ani ich nie przywoziła. Natomiast z pełną świadomością przyjmowała przedmiotowe odpady, magazynując je na nieruchomości stanowiącej jej własność. Powołać w tym miejscu należy, że sama skarżąca w swych wyjaśnieniach z 13.01.2014 r. podała, że w ramach umowy komisu z podmiotem [...] przyjmowała na teren nieruchomości przedmiotowe odpady, udostępniała temu podmiotowi klucze do swojej posesji, bezpośrednio uczestniczyła w sprzedaży tych przedmiotów (wystawiała faktury sprzedaży), czerpiąc z tego tytułu zyski. Tak więc prawidłowa jest ocena organu, że skarżąca jako odbiorca odpadów ponosi odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów. Fakt, że skarżąca osobiście nie przywoziła odpadów, ani nie organizowała tego przywozu przez granicę, nie zmienia faktu, że swym działaniem umożliwiła przywóz odpadów z zagranicy, albowiem przyjęła je i magazynowała na terenie należącej do niej nieruchomości. Również bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, zbycia własności nieruchomości przez skarżącą. Strona prowadziła w okresie od 1.02.2005 r. do 30.01.2014 r. działalność gospodarczą - pośrednictwo handlowe, komis sprzedaż wysyłkowa [...], głównym miejscem prowadzenia działalności była działka nr [...] i w tym miejscu magazynowane były wszystkie ujawnione odpady. W toku kontroli w dniu 12.12.2013 r. ujawniono 133 sztuk samochodów osobowych. Pierwsza bezskuteczną próbę kontroli WIOŚ dokonał w dniu 10 marca 2014 r. (sporządzono notatkę oraz 7 zdjęć zza ogrodzenia), następnie kontrolę obiektu przeprowadzono w dniu 18-24.06.2014 r., w jej wyniku stwierdzono magazynowanie 133 fragmentów pojazdów. Sporządzono protokół kontroli i protokół oględzin, który został podpisany przez skarżącą. Skarżąca sprzedała działkę dopiero w dniu 13 sierpnia 2014 r., a więc w dacie ujawnienia odpadów to skarżąca była właścicielem nieruchomości. Z uwagi na powyższe, niezasadne są zarzuty skargi w zakresie przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Ustalenia poczynione przez organ opierają się bowiem na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, który organ wszechstronnie rozpatrzył, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy.

Niezasadny jest również zarzut skargi sformułowany w pkt. 8 skargi. Wskazać należy, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 22.01.2015 r. wstrzymał natychmiastowe wykonanie decyzji, w toku prowadzonego postępowania organ poczynił stosowne ustalenia na temat zabezpieczenia ujawnionych odpadów jako dowody rzeczowe dla potrzeb prowadzonego postępowania [...] przez Prokuraturę Rejonową w [...], a w dalszej kolejności postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 94 § 1 pkt. 4 k.p.a. z uwagi na przekazanie dowodów wraz z aktem oskarżenia do dyspozycji Sądu Rejonowego w [...]. Uznać więc należy, ze organ w sposób prawidłowy prowadził postępowanie w sprawie, brak było podstaw do uchylenie decyzji z 28.11.2014 r., bądź stwierdzenia jej nieważności. Na etapie prowadzonego postępowania wystąpiła tylko przemijająca okoliczność uzasadniająca zawieszenie prowadzonego postępowania, a nie okoliczność niewykonalności wydanej decyzji. Również nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku możliwości wykonania przez skarżącą decyzji z uwagi na fakt, że nie jest ona właścicielem ujawnionych odpadów, jak również nie posiada uprawnień do nieruchomości. Na chwilę wydawania zaskarżonej decyzji istniał zarówno podmiot, na który został nałożony obowiązek, jak i przedmiot zagospodarowania. Kwestie dotyczące już samego sposobu wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku, strona może uzgodnić z właścicielem ujawnionych odpadów, którym nie jest przecież właściciel gruntu. Ewentualne trudności w wykonaniu obowiązku administracyjnego mogą być również rozwiązane na etapie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Mając powyższe na uwadze, niezasadne są zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77, art. 80, 107 i art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. Zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy dokonał ustaleń stanu faktycznego w sprawie, wnikliwie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, przy jego ocenie nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Organ odniósł się wyczerpująco do wszystkich zarzutów odwołania, a uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Uchybienie organu polegające na powołaniu się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na wyjaśnienia właściciela ujawnionych odpadów, który to dokument nie został dołączony do akt sprawy, nie miało wypływu na wynik sprawy.

Nie doszło również do naruszenia prawa materialnego, organ w sposób prawidłowy ustalił odpowiedzialność skarżącej jako odbiorcy odpadów przemieszczonych nielegalnie na terytorium RP, stosując art. 26 ust. 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i 24 ust. 3 rozporządzenia 1013/2006, co było w pełni uzasadnione okolicznościami sprawy. To, że organ nie zastosował określonej procedury wobec właściciela odpadów, nie przesądza, że decyzja nakładająca na skarżącą obowiązek zagospodarowania odpadów jest wadliwa, skoro zaistniały wszystkie przesłanki uzasadniające nałożenie na skarżącą takiego obowiązku. Brak był w sprawie postaw do umorzenia prowadzonego postępowania.

W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku