Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 762/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007 r. znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia jazu do stanu zgodnego z przepisami. skargę oddala


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 3 w związku z art. 83 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania w zakresie stanu technicznego jazu na rzece L.-S. w km 4 + 050 w miejscowości A., gmina N., nakazał Marszałkowi Województwa [...] doprowadzić jaz do stanu zgodnego z przepisami Prawa budowlanego w terminie do 31.12.2006 r. poprzez: naprawienie betonowych elementów konstrukcyjnych, przyczółków i filarów, wymianę urządzeń wyciągowych lub naprawienie istniejących, wykonanie nowej kładki obsługowej z zamknięciem lub naprawienie istniejącej, zamontowanie nowych szandorów.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż betonowa konstrukcja budowli wymaga naprawy, gdyż – jak stwierdzono podczas wizji w dniu [...] marca 2004 r. – spękane są jej przyczółki i filary oraz występują w tych elementach znaczne ubytki betonu. Służący do obsługi jazu drewniany pomost jest zmurszały, a wejście na niego nie jest zabezpieczone. Mechanizmy wyciągowe są niesprawne, pokrzywione i niekompletne, w poszczególnych zaś przęsłach znajdują się fragmenty drewnianych zasuw. Wizja potwierdziła zatem nieodpowiedni stan techniczny jazu. W toku postępowania ustalono, że na przedmiotowym jazie odbywało się piętrzenie wody w oparciu o pozwolenie wodnoprawvne, w celu ujmowania wody dla potrzeb stawów byłego Państwowego Gospodarstwa Rybackiego w L., jak również na potrzeby stawów w zabytkowym parku w A.

Organ stwierdził, że zarządcą jazu w imieniu Skarbu Państwa jest Marszałek Województwa [...], według wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] lutego 2005 r., będąca rzeką działka nr [...] (sklasyfikowana jako wody powierzchniowe), jest własnością Skarbu Państwa, a jej użytkownikiem jest Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż w dniu [...] lutego 2005 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem przedstawicieli Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w L., Starostwa Powiatowego w L., Urzędu Gminy w N., Gospodarstwa Rybackiego w L. i M. w N., przy czym uczestniczące w rozprawie strony nie wykazały żadnych praw do posiadania lub zarządzania przedmiotową budowlą.

Organ I instancji wyjaśnił, iż stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego oraz zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną, rzeka L. - S. zaliczona została do publicznych śródlądowych wód powierzchniowych, jako istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, i uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód tej rzeki pełni w imieniu Skarbu Państwa Marszałek Województwa [...]. Zgodnie zaś z treścią art. 14 ust. 1 Prawa wodnego, grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód w granicach określonych liniami brzegów, natomiast na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa odpowiednio organy, o których mowa w art. 11 ust. 1 oraz jednostki, którym to mienie zostało powierzone.

Od powyższej decyzji wniósł odwołanie Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. W ocenie odwołującego się, przeznaczenie i sposób użytkowania budowli nie daje podstaw do zakwalifikowania jej do urządzeń melioracji wodnych podstawowych Skarbu Państwa. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. podniósł, iż nie dysponował i nie dysponuje żadnym pozwoleniem wodnoprawnym, a decyzja zezwalająca na pobór i piętrzenie wód rzeki L.-S. za pomocą jazu była wydana dla potrzeb stawów rybnych Gospodarstwu Rybackiemu w L., które w czasie ważności pozwolenia wodnoprawnego dokonało sprzedaży stawów rybnych. Wskazano, że przedmiotowy jaz był wykorzystywany również na potrzeby Zespołu Parkowego w A., zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, na uzupełnienie strat wody w stawie parkowym.

Zdaniem strony odwołującej się, zobowiązanie Marszałka Województwa [...] do wykonania naprawy jazu nie wynika z art. 66 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 3 w zw. z art. 83 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż zgodnie z art. 61 w zw. z art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy, do utrzymania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem zobowiązany jest właściciel lub zarządca i na nim spoczywa obowiązek usuwania stwierdzonych nieprawidłowości. Przedmiotowy jaz nie występuje w ewidencji urządzeń wodno-melioracyjnych Skarbu Państwa, prowadzonej przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L., lecz stanowi on urządzenie wykonane wyłącznie dla potrzeb gospodarki rybackiej - jest funkcjonalnie związany ze stawami rybnymi, a także ze stawami parkowymi A.

Podniesiono, że art. 11 ust. 1 pkt 4 i art. 14 ust. 3 ustawy Prawo wodne stanowią wyłącznie o własności płynących wód publicznych i gruntów pokrytych tymi wodami, natomiast w przedmiotowej sprawie istotne jest określenie własności – zarządu urządzenia wodnego, jakim jest jaz. Marszałek Województwa wykonuje zadania określone w ustawie Prawo wodne z zakresu administracji rządowej, dotyczące praw właścicielskich w stosunku do wód określonych w art. 11 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy oraz realizuje i utrzymuje urządzenia melioracji wodnych podstawowych, zgodnie z art. 75 Prawa wodnego. Ponieważ przedmiotowy jaz służy wyłącznie do piętrzenia i poboru wód na potrzeby stawów rybnych i stawu parkowego, usytuowanie go na działce stanowiącej rzekę nie stanowi - zdaniem odwołującego się - przesłanki do uznania, że obowiązek utrzymania tej budowli spoczywa na Marszałku Województwa [...].

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2007 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i w tym zakresie wyznaczył nowy termin do dnia [...].12.2007 r., natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że uprawnienia właścicielskie, w tym zarząd nad jazem na rzece L.-S. w miejscowości A., gmina N., sprawuje Marszałek Województwa [...], gdyż zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16, poz. 149), rzeka ta została zaliczona do publicznych śródlądowych wód powierzchniowych, jako istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ I instancji postąpił zgodnie z prawem, wydając decyzję w trybie art. 66 Prawa budowlanego, ponieważ wizja lokalna przedmiotowego jazu wykazała nieprawidłowości w stanie technicznym budowli. Jednocześnie organ wyjaśnił, że z uwagi na upływ czasu od daty wydania zaskarżonej decyzji, zasadnym stało wyznaczenie nowego terminu do wykonania nałożonych nią obowiązków.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł na powyższą decyzję Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w L. Skarżący - powołując się na treść art. 14 ust. 2 ustawy Prawo wodne, określający, że wyłącznie grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi (w tym przypadku rzeka L.-S.) nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu - stwierdził, że niezbywalność dotyczy gruntu pod wodami rzeki L.-S., a nie budowli zlokalizowanej na tym gruncie. Zauważył, iż wszelkie urządzenia melioracji podstawowej stanowiące własność Skarbu Państwa, a będące w zarządzie skarżącego, zawarte są w ewidencji wód, urządzeń melioracyjnych i terenów zmeliorowanych, natomiast przedmiotowy jaz w tej ewidencji nie występuje. Skarżący zarzucił, że prawa właścicielskie wód rzeki L.-S. oraz gospodarowanie gruntami pod wodami wymienionej rzeki, wykonywane zgodnie z przepisami Prawa wodnego przez Marszałka Województwa [...], zostały bezpodstawnie rozszerzone na zarządzanie jazem, bez uwzględnienia celów, jakim służy ta budowla.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 2169 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a.

W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Dokonane w niniejszej sprawie ustalenia, potwierdzone w protokole z wizji lokalnej z dnia [...] marca 2004 r., świadczą o nieprawidłowościach w stanie technicznym przedmiotowego jazu – betonowa konstrukcja budowli wymaga naprawy, gdyż spękane są jej przyczółki i filary oraz występują w tych elementach znaczne ubytki betonu. Zniszczone są również zasuwy szandarowe, urządzenia wyciągowe oraz kładka do obsługi tych urządzeń.

W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości (wyrok NSA z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 113/2002). Konstrukcja normy prawnej, zawartej w art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego wskazuje, iż decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w treści art. 66 pkt 1-3, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (wyrok NSA, IV SA 1420/96, LEX nr 43224). Organ nadzoru budowlanego może uznać za nieodpowiedni stan techniczny wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów i tylko w takim przypadku może on nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (wyrok NSA, IV SA 1103/99, LEX nr 53388). Opisana sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, zatem zasadnym było zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego trybu przewidzianego w art. 66 Prawa budowlanego.

Zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia, a podnoszonym jako główny zarzut skargi, jest problem podmiotu, będącego adresatem obowiązku, nałożonego zaskarżoną decyzją. Zgodnie z generalną zasadą ustanowioną w art. 61 Prawa budowlanego, zobowiązanym utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy, jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Przepis ten wskazuje zatem podmioty zobowiązane do dbania o stan techniczny obiektu budowlanego, a tym samym – adresatów decyzji przewidzianych w rozdziale 6 ustawy Prawo budowlane, dotyczącym utrzymania obiektów budowlanych, w tym również określa adresatów decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Problemem podnoszonym przez skarżącego było, jego zdaniem, wadliwe ustalenie właściciela przedmiotowego jazu.

W niniejszej sprawie organy prawidłowo wskazały, wyjaśniając przesłanki skierowania zaskarżonej decyzji do Marszałka Województwa [...], że zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019), prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonuje marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa – w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3. Podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] lutego 2005 r. uczestniczące w niej inne strony nie wykazały żadnych praw do posiadania lub zarządzania przedmiotową budowlą.

Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1 cytowanej ustawy, grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. Wszelkie obiekty budowlane wzniesione na gruncie stanowią jego części. Zgodnie z zasadą (łac. superficio solo cedit), część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Częścią składową rzeczy jest zaś wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane (art. 47 i 48 k.c.). Pojęcie części składowej wiąże się z zatem ściśle z pojęciem rzeczy głównej. Istota pojęcia części składowej wyraża się w tym, że części składowe, bez względu na sposób ich powstania, nie mogą być samodzielnym przedmiotem praw rzeczowych, gdyż przedmiotem praw rzeczowych może być tylko rzecz główna, określana niekiedy jako rzecz nadrzędna, natomiast częścią składową rzeczy będzie połączenie jej w sensie fizycznym i funkcjonalnym. Nie stoi to na przeszkodzie temu, aby części składowe były przedmiotem praw obligacyjnych (zobowiązań prawnych). Mogą zatem być przedmiotem najmu, dzierżawy itp.

Jak wynika z regulacji zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16, poz. 149), rzeka L.-S. została zaliczona do publicznych śródlądowych wód powierzchniowych, jako istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. Z tego względu, wobec braku ustalenia w postępowaniu administracyjnym właściciela lub zarządcy przedmiotowego jazu, innego niż właściciel nieruchomości gruntowej obejmującej rzekę, w granicach której to działki znajduje się przedmiotowy jaz, organy prawidłowo przyjęły, iż budowla należy do właściciela rzeki, a zatem jest on podmiotem, do którego należało skierować nakaz doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami prawa.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.