Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 791/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3-4, art. 37 ust. 6, art. 37 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Prezydent Miasta R. przyznał D.T. zasiłek stały w okresie od dnia [...] czerwca 2013 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz świadczenie niepieniężne w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w ww. okresie w wysokości określonej w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W wyniku przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2013 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że strona jest pełnoletnią osobą samotnie gospodarującą, całkowicie niezdolną do pracy. D. T. posiada obecnie dochód w postaci dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł. Dochód ten nie przekracza kwoty [...] zł, stanowiącej kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość przedmiotowego świadczenia ustala się zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 542 zł a dochodem strony, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł i nie niższa niż 30 zł miesięcznie. W związku z czym wysokość zasiłku stałego liczonego jako różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 542 zł a dochodem strony w wysokości [...] zł wynosi [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. T., wnosząc o jej uchylenie i zmianę poprzez przyznanie zasiłku stałego w pełnej wysokości, tj. nie pomniejszonej o dodatek mieszkaniowy. Podniosła, że z powodu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i całkowitej niezdolności do pracy przysługuje jej zasiłek stały w pełnej kwocie 529 zł. Przyznany zaś obecnie zasiłek stały został pomniejszony o dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, co uważa za bezzasadne i krzywdzące. Dodała, że stan jej zdrowia wymaga stałej opieki specjalistycznej i stałego przyjmowania leków. Zdaniem odwołującej się, zasiłek stały winien przysługiwać w pełnej kwocie, tj. 529 zł bez pomniejszania o należny dodatek mieszkaniowy, gdyż obydwa świadczenia przysługują jej jako osobie bezrobotnej, niepełnosprawnej i znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem zgłoszonym ustnie do protokołu w dniu [...] czerwca 2013 r. D. T. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., zwanej dalej "ustawą o pomocy społecznej") decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2013 r. pracownik socjalny ustalił, że D.T. prosi o zasiłek stały oraz opłacanie składki zdrowotnej, posiłek, leki, żywność, środki czystości, obuwie. Sprawa dotycząca posiłku, leków, żywności, środków czystości, leków, obuwia została rozstrzygnięta odrębnymi decyzjami. Z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie wynika, że odwołująca się prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] czerwca 2013 r. zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] czerwca 2015 r. Dochód odwołującej się w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w maju 2013 r. wynosił [...] zł. Na dochód ten złożył się dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] maja 2013 r. do [...] października 2013 r. i ryczałt na zakup opału w wysokości [...] zł miesięcznie na ww. okres, które to są wypłacane zarządcy domu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasiłek stały jest jedną z form pomocy społecznej przewidzianej ustawą o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy zasiłek stały, w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł (art. 8 ust 1 pkt 1 powoływanej ustawy).

Zdaniem organu, dodatek mieszkaniowy jako niewymieniony w art. 8 ust. 4 i art. 37 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej podlega wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Nie jest on wprawdzie wypłacany do rąk osoby, której zostaje przyznany, lecz na konto zarządcy nieruchomości lokalowej, stanowi jednakże przychód uprawnionego w rozumieniu art. 8 ust. 3 ww. ustawy, gdyż zmniejsza obciążenie z tytułu odpłatnego korzystania z lokalu. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych organ podniósł, że pominięcie dodatku mieszkaniowego we wskazanych wyżej przepisach uniemożliwia odliczenie go od dochodu, od którego zależy wysokość zasiłku stałego. Dlatego też, organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość zasiłku stałego na kwotę [...] zł. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem strony (542 zł - [...] zł). Odwołanie D.T. nie mogło więc zostać uwzględnione, gdyż wysokość zasiłku stałego uzależniona jest od faktycznie uzyskiwanego dochodu. Przyznany bowiem dodatek mieszkaniowy wraz z ryczałtem na zakup opału stanowi w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej dochód odwołującej się.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D.T. (dalej jako "skarżąca") wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust. 4 oraz art. 37 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, że dodatek mieszkaniowy podlega wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, czego konsekwencją jest pozbawienie skarżącej części świadczenia socjalnego podczas gdy interpretacja powyższych przepisów powinna zostać dokonana z uwzględnieniem trudnej sytuacji życiowej skarżącej oraz sprzeczność zaskarżonego postanowienia z Konstytucją Rzeczpospolitej Polski, a w szczególności z art. 67 ust. 1 i 2 oraz z art. 68 ust. 1, 2 i 3 poprzez naruszenie praw obywatelskich, w tym zwłaszcza do opieki.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że posiada orzeczony stopień umiarkowanej niepełnosprawności oraz jest całkowicie niezdolna do pracy. Z uwagi na stan zdrowia wymaga stałej opieki specjalistycznej oraz nieustannego przyjmowania leków. Przyznany skarżącej zasiłek w kwocie [...] zł pomniejszony o kwotę [...] zł, wobec błędnej interpretacji przepisów przez organy jest niezwykle krzywdzący. Interpretacja art. 8 ust. 4 oraz art. 37 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej dokonana przez organy obu instancji poprzez uznanie, że dodatek mieszkaniowy podlega wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej jest błędna. W niniejszej sytuacji nie można interpretować powyższych przepisów w sposób rozszerzający bowiem konsekwencją tego jest pokrzywdzenie skarżącej oraz odebranie jej części świadczenia które jest jej niezbędne.

Ponadto skarżąca zauważyła, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z ustawą zasadniczą - Konstytucją Rzeczpospolitej Polski. Naruszone zostało podstawowe prawo do opieki, przysługujące każdemu obywatelowi, w tym prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz zapewnienie przez władze publiczne równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga skarżącej nie mogła zostać uwzględniona.

W niniejszej sprawie pozostaje niesporne, że w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącej zasiłek stały (tj. [...] lipca 2013 r.), skarżąca miała przyznany przez organ I instancji na okres od [...] maja 2013 r. do [...] października 2013 r. dodatek mieszkaniowy (w kwocie [...] zł miesięcznie) oraz ryczałt na zakup opału (w kwocie [...] zł miesięcznie). Powyższe potwierdza decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2013 r. znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do ustalenia, czy przyznany skarżącej dodatek mieszkaniowy stanowi wartość, którą uwzględnia się przy wyliczaniu dochodu osoby uprawnionej do zasiłku stałego.

Zdaniem organów obu instancji, wobec jednoznacznej treści art. 8 ustawy o pomocy społecznej, dodatek mieszkaniowy stanowi dochód osoby otrzymującej zasiłek stały. Dodatek mieszkaniowy nie został wyliczony w wyłączeniach zawartych w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Otrzymywanie dodatku mieszkaniowego zmienia sytuację dochodową strony. W ocenie zaś skarżącej uznanie, że dodatek mieszkaniowy stanowi dochód osoby otrzymującej zasiłek stały jest krzywdzące, narusza prawo i jest sprzeczne z Konstytucją RP.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in. przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym, dla potrzeb wyliczenia należnych wnioskodawcy świadczeń objętych ustawą o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Stosownie do art. 8 ust. 4 powołanej ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się także:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Powołany przepis zawiera zamknięty katalog dochodów, które nie podlegają wliczeniu do dochodu uprawniającego do świadczeń pomocy społecznej. Skoro dodatek mieszkaniowy nie został w tym katalogu wymieniony, to stanowi on dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza zatem powołanego przepisu i jest zgodna z jego dyspozycją.

Wbrew zarzutowi skargi, nie został też naruszony art. 37 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, że do dochodu osoby ubiegającej się i pobierającej zasiłek stały nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. Otrzymywany przez skarżącą dodatek mieszkaniowy, jak również ryczałt na zakup opału nie są bowiem zasiłkiem okresowym.

Zauważyć też należy, że ustawa o pomocy społecznej zawiera własną definicję dochodu oraz własny katalog wyłączeń. W sprawie nie ma więc zastosowania art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966) z którego to wynika, że do dochodu nie wlicza się dodatków mieszkaniowych. Zawarty w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zwrot "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej", nie może być tym samym traktowany jako odnoszący się do innych ustaw niż ustawa o pomocy społecznej. Mankamenty rozwiązań ustawodawczych, nie mogą, zdaniem Sądu, prowadzić do dokonywania wykładni przepisów contra legem.

Zawarte w ustawie o pomocy społecznej uregulowanie powodujące w efekcie obniżenie świadczenia w postaci zasiłku stałego o kwotę dodatku mieszkaniowego, można uznać za brak realnej możliwości skorzystania z drugiego z tych świadczeń. Nie zmienia to jednak faktu, że podnoszone przez skarżącą zarzuty zmierzają w istocie do kwestionowania rozwiązań ustawowych, a te pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego w tej sprawie.

Reasumując - wydane przez organy rozstrzygnięcie miało swoją podstawę prawną, odpowiadającą zastałemu w sprawie stanowi faktycznemu. Obliczając zasiłek stały w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, organy miały obowiązek ustalić wysokość świadczenia w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby wyliczonym zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 8 ww. ustawy. Ponieważ stosowanie istniejących przepisów prawa jest obowiązkiem organów administracji, nie można przyjąć, aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP, z której ten obowiązek wynika. Wyrażona w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności oznacza, że tak długo, jak długo dany przepis obowiązuje i nie zostanie uchylony, organy administracji mają obowiązek go stosować. Tym samym, Sąd nie podziela również zarzutu skarżącej, że istnieje sprzeczność zaskarżonej decyzji z Konstytucją RP poprzez naruszenie praw obywatelskich, w tym zwłaszcza prawa do opieki.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.