Wyrok NSA, sygn. akt II SA 4034/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 646  Prawo własności przemysłowej
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 11, art. 68 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz. 117
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wynalazczości.
article: art. 255, art. 318 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 21
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: par. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 36 poz. 160
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych.
Teza: Kontrolując pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami proceduralnymi zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego w sprawach, o których mowa w art. 255 w związku z art. 318 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej /Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508/ Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany wcześniejszą oceną prawną i wskazaniami Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym.

TEZY

Kontrolując pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami proceduralnymi zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego w sprawach, o których mowa w art. 255 w związku z art. 318 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej /Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508/ Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany wcześniejszą oceną prawną i wskazaniami Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Maksymiliana S., Elżbiety D. i Jerzego D. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia 20 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie unieważnienia patentu - uchyla zaskarżoną decyzję;


UZASADNIENIE

Maksymilian S., Elżbieta D. i Jerzy D., zwani dalej "skarżącymi", zgłosili w dniu 7 lutego 1994 r. do Urzędu Patentowego wynalazek pt. "Segment do składania układów elektrycznych do magnetycznej tablicy szkolnej", a to w celu udzielenia patentu na to rozwiązanie /zgłoszenie nr P.302153/. W trakcie postępowania przed Urzędem Patentowym skarżący nadali następującą treść zastrzeżeniom patentowym tego wynalazku:

1. Segment do składania układów elektrycznych do magnesowej tablicy szkolnej w kształcie płytki z elementem elektrycznym na górnej powierzchni oraz umocowanymi na bocznych ścianach stykami elektrycznymi oraz usytuowanymi na dolnej powierzchni magnesami i stykami elektrycznymi znamienny tym, że ma kształt ośmiokątnej płytki /1/, przy czym przy jednym z boków /2/ usytuowany jest szczelinowy otwór /8/ prostopadły do boku /2/ oraz obudowa /9/ sprężystych styków /10/, a w krawędzi /3/ płytki /1/ usytuowane jest szczelinowe wgłębienie /11/, a na dolnej powierzchni płytki /1/ wzdłuż osi szczelinowego otworu /8/ usytuowany jest montażowy kołek /12/, a wzdłuż osi szczelinowego wgłębienia /11/ dwa montażowe kołki /13/ oraz obok szczelinowego wgłębienia /11/ montażowe kołki /14/, na których umocowany jest styk /15/.

2. Segment według zastrzeżenia 1 znamienny tym, że sprężysty /10/ ma kształt prostokątnej blaszki z dwiema węższymi końcówkami oraz wygięty jest w kształt przypominający literę C.

3. Segment według zastrzeżenia 1 znamienny tym, że styk elektryczny /15/ ma kształt prostokątnej blaszki z dwoma otworami, która z jednej strony ma prostopadle odgiętą podłużną część /16/ zakończoną ścięciem /17/, oraz z drugiej strony prostokątnej blaszki ma końcówkę /18/ odgiętą o niewielki kąt od płaszczyzny blaszki.

Decyzją z dnia 26 listopada 1996 r. nr P.302153 Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu. Uznał bowiem to rozwiązanie za niespełniające wymogu nieoczywistości w świetle stanu techniki wynikającego z wcześniejszego patentu nr 168313 pt. "Segment do składania układów elektrycznych na tablicy magnetycznej", którego twórcami są również skarżący, zaś uprawnionym z tego patentu jest Paweł B., zwany dalej "uczestnikiem postępowania". Patent nr 168313 został zgłoszony do Urzędu Patentowego w dniu 26 lutego 1992 r., zaś ogłoszenia o tym zgłoszeniu dokonano w dniu 6 września 1993 r. w "Biuletynie Urzędu Patentowego" nr 18/93.

W świetle zastrzeżeń wspomnianego wyżej patentu nr 168313:

1. Segment do składania układów elektrycznych na tablicy magnetycznej w postaci płytki o dowolnym kształcie z elementem elektrycznym oraz elementami magnetycznymi usytuowanymi na spodniej jej powierzchni oraz z umocowanymi na bocznych krawędziach końcówkami w postaci półnożowych styków elektrycznych, znamienny tym, że stanowi go płytka /1/, przy czym z jednej z jej stron usytuowana jest końcówka /9/ ze sprężystym stykiem /10/ a nad wgłębieniem /12/ usytuowany jest koniec sprężystego styku /13/, przy czym końcówka /9/ ma kształt prostokątnej płytki, która na jednym końcu ma przelotowy prostokątny otwór /16/ usytuowany na końcu prostokątnego wgłębienia /17/ a na drugim końcu końcówka /9/ ma okrągły przelotowy otwór /18/.

2. Segment według zastrzeżenia l, znamienny tym, że sprężysty styk /10/ ma kształt prostokątnej blaszki, która z jednej strony ma kształt podobny do powierzchni fali, wydłużonej z jednej strony, a na drugim końcu ma przelotowy otwór /19/, oraz prostopadle do dłuższego boku prostokątną małą końcówkę /20/ odgiętą o niewielki kąt od płaszczyzny sprężystego styku /10/.

3. Segment według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że drugi sprężysty styk /13/ ma kształt płaskiej prostokątnej blaszki, która na jednym końcu ma przelotowy otwór /21/ oraz małą prostokątną końcówkę /22/ usytuowaną prostopadle do krótszego boku sprężystego styku /13/, która odgięta jest o niewielki kąt od płaszczyzny sprężystego styku /13/.

4. Segment według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że płaski element /15/ ma kształt kwadratowej płytki z usytuowanym w środku przelotowym otworem /23/.

5. Segment według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że magnetyczne elementy /6/ mają umocowane na dolnej powierzchni osłonowe płytki /24/.

6. Segment według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że oś podłużna sprężystego styku /10/ jest usytuowana prostopadle do ściany bocznej /2/ natomiast oś podłużna drugiego sprężystego styku /13/ usytuowana jest równolegle do bocznej ściany /2/ segmentu.

W ocenie Urzędu Patentowego oba przeciwstawione rozwiązania dotyczą tego samego zagadnienia, tj. konstrukcji segmentu do składania układów elektrycznych do magnetycznej tablicy szkolnej. W obu przypadkach segment ma postać płytki z elementem elektrycznym, mocowanej do tablicy magnetycznej za pomocą umieszczonych w przewidzianych do tego celu wgłębieniach. W obu też rozwiązaniach występują ekwiwalentne środki połączeń elektrycznych w postaci sprężystych styków, usytuowanych prostopadle do krawędzi bocznych płytki i odpowiadającym im wgłębieniom płytki. Wspomniane styki, stanowiące istotny element obu rozwiązań, pełnią tą samą funkcję połączenia bezimpedancyjnego. Cechy konstrukcyjne styków sprężystych różniących przeciwstawione rozwiązania są jedynie kwestią zwykłego doboru inżynierskiego. Natomiast różnice w kształcie płytek czy też ułatwienia ich wymiany na inne, bez potrzeby demontowania szeregu płytek przylegających, to cechy użytkowe, które nie zmieniają istoty rozwiązania. Aczkolwiek rozwiązanie według zgłoszenia P.302153 jest oczywistym udoskonaleniem rozwiązania chronionego patentem nr 168313, niemniej porównując oba te rozwiązania są one dostatecznie zbieżne, co uniemożliwia przyznanie późniejszemu zgłoszeniu ochrony patentowej. W rezultacie, wobec braku wymogu nieoczywistości zgłoszenia P.302153 w świetle wcześniejszego stanu techniki, na zgłoszenie to nie może być udzielony patent w świetle art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości /t.j. Dz.U. 1993 nr 26 poz. 117 ze zm./. Stosownie do powołanego wyżej przepisu wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania.

W następstwie odwołania skarżących od decyzji Urzędu Patentowego z dnia 26 listopada 1996 r. nr P.302153 Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym decyzją z dnia 10 października 1997 r. (...) uchyliła decyzję organu pierwszej instancji. Według Komisji Odwoławczej rozwiązanie objęte zgłoszeniem P.302153 spełnia walor wynalazku. Od wynalazku, jak podkreślono, nie wymaga się bowiem spełniania nowej funkcji. Wystarczające jest, aby w lepszym stopniu zaspokajał znaną już potrzebę, co ma miejsce w odniesieniu do zgłoszenia P.302153. Ponadto Komisja Odwoławcza nie podzieliła stanowiska zajętego przez Urząd Patentowy w decyzji z dnia 26 listopada 1996 r., że środki techniczne dotyczące wspomnianych styków, zastosowane w zgłoszeniu P.302153, jedynie były zwykłym inżynierskim doborem /ekwiwalentne/, a tym samym oczywiste w świetle patentu nr 1683134. Porównywalne styki, jak podkreślono, różnią się istotnie pod względem budowy i usytuowania. Ponadto styki objęte zgłoszeniem P.302153 lepiej spełniają swoje funkcje, a zatem nie są ekwiwalentne /równoważne/ w porównaniu do rozwiązania chronionego patentem nr 1683134. Styki objęte zgłoszeniem P.302153 zostały zaprojektowane stosownie do celu postawionego w tym rozwiązaniu.

W wyniku powyższego orzeczenia Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym decyzją z dnia 2 kwietnia 1998 r. nr P.302153 Urząd Patentowy udzielił skarżącym patent nr 174700 na wynalazek pn. "Segment do składania układów elektrycznych do magnetycznej tablicy szkolnej".

Pismem z dnia 8 czerwca 1998 r. Paweł B. /uczestnik postępowania/ złożył do Urzędu Patentowego działającego w trybie postępowania spornego wniosek o unieważnienie wyżej wymienionego patentu nr 174700. W szczególności, zdaniem uczestnika postępowania, patent nr 174700 wynika w sposób oczywisty z rozwiązania stanowiącego przedmiot wcześniejszego patentu nr 168313. Ponadto rozwiązanie przyjęte w patencie nr 174700 znane jest także ze wcześniejszego katalogu firmy NTL. Zatem, rozwiązanie skarżących nie spełnia kryterium nieoczywistości wymaganego od wynalazku chronionego patentem.

Decyzją Urzędu Patentowego działającego w trybie postępowania spornego z dnia 2 listopada 1998 r. Sp. 136/98 unieważniono patent nr 174700, podzielając stanowisko uczestnika postępowania, iż rozwiązanie wynikające z omawianego patentu wynika ze wcześniejszego stanu techniki opisanego w patencie nr 168313.

W następstwie odwołania skarżących Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym decyzją z dnia 9 sierpnia 1999 r. (...) uchyliła decyzję Urzędu Patentowego z dnia 2 listopada 1998 r. Według Komisji Odwoławczej Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego był związany stanowiskiem zajętym w decyzji Komisji Odwoławczej dnia 10 października 1997 r. (...), wydanej w postępowaniu administracyjnym, gdzie ustalono nieoczywistość wynalazku skarżących w kontekście przeciwstawionego patentu nr 168313. Komisja Odwoławcza powołała się w tym względzie na przepis par. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych /Dz.U. nr 36 poz. 160 ze zm./. Zgodnie z cytowanym przepisem Urząd Patentowy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w decyzji Komisji Odwoławczej. Ponadto, jak ustalono, decyzją Komisji Odwoławczej dnia 10 października 1997 r. (...) związana była także i Komisja Odwoławcza, a to wobec dyspozycji art. 110 Kpa w związku z par. 11 i par. 18 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. Stosownie do art. 110 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej.

W świetle par. 11 cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych w sprawach nie uregulowanych w par. 1-8 /dotyczących postępowania spornego przed Urzędem Patentowym/ stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z par. 18 omawianego rozporządzenia do postępowania odwoławczego stosuje się odpowiednio przepisy par. 2 i 3, par. 5 ust. 1 oraz par. 6-11. W rezultacie Komisja Odwoławcza wykluczyła w postępowaniu spornym, dotyczącym unieważnienia patentu nr 174700, możliwość wykazywania braku nieoczywistości tego rozwiązania z powołaniem się na stan techniki wynikający ze wcześniejszego patentu nr 168313. Natomiast, zdaniem Komisji Odwoławczej, otwarta jest kwestia, czy zasadne jest żądanie unieważnienia patentu nr 174700 w świetle stanu techniki wynikającego ze wzoru użytkowego Ru 55232 pt. "Segment pomocy dydaktycznej w postaci płytki przewodzącej" autorstwa uczestnika postępowania oraz austriackiego katalogu NTL.

Decyzją Urzędu Patentowego działającego w trybie postępowania spornego z dnia 20 stycznia 2000 r. (...) ponownie unieważniono patent nr 174700 na wynalazek pn. "Segment do składania układów elektrycznych do magnetycznej tablicy szkolnej". Porównując opis segmentu według udzielonego prawa ochronnego Ru 55232 oraz patent nr 174700 różnica między nimi, zdaniem Urzędu Patentowego, sprowadza się do odmiennego kształtu płytki oraz do różnej konstrukcji zastosowanych styków. Ponieważ uczestnik postępowania przedstawił w austriackim katalogu firmy NTL płytki z wyciętymi częściowo narożami należy przyjąć, że taki kształt płytki odpowiada kształtowi płytki w postaci ośmiokąta i wynika z jej użyteczności. Tym samym kształt płytki nie ma decydującego znaczenia na możliwość uzyskania patentu.

Odnosząc się zaś do kwestii styków oczywistość rozwiązania według patentu nr 174700 sprowadza się do ekwiwalentnego zastąpienia jednego rodzaju konstrukcji styków /pełniących w obu spornych przypadkach tę samą rolę/ innym rodzajem konstrukcji stosowanych styków. Zastosowanie odmiennej konstrukcji styków pociąga za sobą odmienne ich zamocowanie na płytce, co jednakże dla znawcy z dziedziny techniki wynalazku jest jedynie czynnością rutynową, należącą do codziennych czynności inżynierskich. W obu spornych rozwiązaniach, jak podkreślono, mamy do czynienia z występowaniem tego samego rodzaju środka technicznego /zestyku elektrycznego/, z których jeden element jest sprężysty, a drugi z nim współpracujący - nie /jest typu nożowego/, pełniącego jednakże tę samą funkcję techniczną, jaką jest zapewnienie prawidłowego przepływu prądu i odpowiedniej sztywności połączenia pomiędzy kolejnymi segmentami. Dlatego odpowiednie dopasowanie rodzaju wybranych styków do konstrukcji już istniejącej jest, zdaniem Kolegium, sprawą oczywistą. Zestaw takich styków stanowi, w przypadku łączenia poszczególnych segmentów /płytek/ stanowiących odwzorowanie układu elektrycznego tego samego rodzaju, połączenie w postaci styku ślizgowego. Różnica sprowadza się wyłącznie do kierunku osadzania styku niesprężystego w styku sprężystym /poziom pionowy/, natomiast lepsze spełnianie swoich funkcji /funkcji styków/ według patentu nr 174700, z uwagi na różnice w budowie i usytuowaniu, mogą decydować o udzieleniu praw ochronnych, jako wzór użytkowy, a nie jako patent. W rezultacie, skoro opis oraz zastrzeżenia według prawa ochronnego Ru 55232 w pełni odpowiadają treści zastrzeżenia niezależnego patentu nr 174700, a różnica sprowadza się jedynie do szczegółowej konstrukcji styków w porównywalnych rozwiązaniach, rozwiązanie według patentu nr 174700 jest kolejnym rozwiązaniem wynikającym ze wzoru użytkowego Ru 55232, co uzasadnia unieważnienie patentu nr 174700.

Od powyższej decyzji skarżący złożyli odwołanie do Komisji Odwoławczej Urzędu Patentowego. Odwołanie to, jako skarga, zostało przekazane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, stosownie do art. 318 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej /Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508/.

Skarżący kwestionują ustalenia Urzędu Patentowego w przedmiocie braku nieoczywistości rozwiązania przyjętego w patencie nr 174700, akcentują iż kwestia ta została już ostatecznie rozstrzygnięta przez Komisję Odwoławczą w decyzjach z dnia 10 października 1997 r. (...) oraz z dnia 9 sierpnia 1999 r. (...). Ponadto, zdaniem skarżących, ocena zdolności patentowej spornego wynalazku nie może być oceniana pod kątem stanu techniki wynikającego ze wzoru użytkowego Ru 55232. Ogłoszenie o zgłoszeniu nr 98135, dotyczące przeciwstawionego wzoru użytkowego nr Ru 55232, dokonane zostało w "Biuletynie Urzędu Patentowego" 26/94 w dniu 27 grudnia 1994 r., podczas gdy wynalazek objęty spornym patentem nr 174700 zgłoszony został do Urzędu Patentowego wcześniej, bo już w dniu 7 lutego 1994 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem materialnym i z przepisami postępowania administracyjnego. Analizując pod tym kątem skargę, zasługuje ona na uwzględnienie.

Sporny patent nr 174700, jak to już wyżej wskazano, został zgłoszony w Urzędzie Patentowym w dniu 7 lutego 1994 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej /Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508/, zwanej Prawem własności przemysłowej, co miało miejsce w dniu 22 sierpnia 2001 r. Stosownie do art. 315 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy prawa w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych, topografii układów scalonych, znaków towarowych oraz projektów racjonalizatorskich, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy. Do praw tych stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 315 ust. 2 Prawa własności przemysłowej do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle zaś art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Zatem, w świetle powyższych przepisów, ocena zdolności patentowej spornego wynalazku podlega przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości /t.j. Dz.U. 1993 nr 26 poz. 117 ze zm./.

Zgodnie z art. 10 ustawy o wynalazczości, jak to już wyżej wskazano, wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Zgodnie zaś z art. 68 ust. 1 cytowanej ustawy patent może być na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, unieważniony przez Urząd Patentowy w całości lub w części, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Przepis art. 10 ustawy o wynalazczości określa kryteria, jakie winien posiadać wynalazek stanowiący przedmiot patentu, a mianowicie:

- przymiot nowości o charakterze technicznym,

- poziom wynalazczy /nieoczywistość rozwiązania/,

- zdolność do przemysłowego stosowania.

Zarówno w świetle wniosku uczestnika postępowania o unieważnienie spornego patentu nr 174700, jak i decyzji Urzędu Patentowego /wydanych w postępowaniu administracyjnym związanym z udzieleniem tego patentu, jak i w postępowaniu spornym o jego unieważnienie/ na pierwszy plan wybija się kwestia, czy omawiany patent posiada poziom wynalazczy, a zatem spełnia kryterium nieoczywistości. Podstawę dla postawienia analizowanemu rozwiązaniu braku owej nieoczywistości, jakiej wymaga się od patentu, może stanowić konkretny wcześniejszy wynalazek /patent/ o identycznych cechach. Ale nie tylko. Nieoczywistość rozwiązania może być podważana także przez odwołanie się do dotychczasowego stan techniki. I tak przykładowo nie można uznać za wynalazek pomysłu, na który mógłby być udzielony patent, wykorzystującego znane środki techniczne, dającego oczywisty dla znawcy efekt, chociażby nawet sam zestaw takich środków technicznych nie był dotychczas znany /por. decyzję Komisji Odwoławczej Urzędu Patentowego z dnia 29 kwietnia 1971 r., Odw. 2749/71; "Wiadomości Urzędu Patentowego" 1971 nr 5 str. 321/.

W odniesieniu do spornego patentu nr 174700 nie jest kwestionowana, przynajmniej zasadniczo, jego nowość, lecz, jak już wskazano, brak nieoczywistości tego rozwiązania. Wyłaniają się zatem w niniejszej sprawie dwie kwestie. Pierwsza, to sprecyzowanie zakresu informacji, które mogą być przeciwstawione spornemu patentowi, składające się na "stan techniki". Ten stan techniki stanowi podstawę dla podnoszenia argumentów przeciwko nieoczywistości analizowanego patentu. Druga kwestia, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w postępowaniu spornym o unieważnienie spornego patentu, toczącego się w trybie art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości, wzięto pod uwagę omawiany wyżej stan techniki.

Stosownie do art. 11 ustawy o wynalazczości rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej. Stan techniki tworzą więc wynalazki i inne informacje techniczne ujawnione w sposób określony w cytowanym przepisie przed datą pierwszeństwa przysługującą danemu zgłoszeniu. Zważywszy na zgłoszenie patentu nr 174700 w dniu 7 lutego 1994 r., przez stan techniki, który może być brany pod uwagę dla podnoszenia argumentów przeciwko nieoczywistości wspomnianego patentu /a także i braku jego nowości/ mogą być tylko informacje ujawnione do godz. 24 w dniu 6 lutego 1994 r.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy patentowi nr 174700 przeciwstawiono trzy rozwiązania, a mianowicie:

- patent nr 168313 pt. "Segment do składania układów elektrycznych na tablicy magnetycznej" - data ogłoszenia 6 września 1993 r.,

- wzór użytkowy Ru 55232 pt. "Segment pomocy dydaktycznej w postaci płytki przewodzącej"- data ogłoszenia 27 grudnia 1994 r.,

- austriacki katalog NTL - brak w aktach sprawy danych dotyczących daty ogłoszenia tego rozwiązania; załączono do akt sprawy jedynie kserokopię tego katalogu i to w języku niemieckim.

Spośród wyżej wymienionych informacji technicznych za stan techniki, mogący szkodzić spornemu patentowi, należałoby uznać cytowany wyżej patent nr 168313, gdyż informację o tym zgłoszeniu dokonano w dniu 6 września 1993 r., podczas gdy sporny patent nr 174700 zgłoszono do Urzędu Patentowego później, bo w dniu 7 lutego 1994 r. Natomiast za stan techniki nie może posłużyć wzór użytkowy Ru 55232, gdyż ogłoszenie tego rozwiązania miało miejsce w dniu 27 grudnia 1994 r., a zatem już po zgłoszeniu spornego wynalazku /7 lutego 1994 r./. W aktach sprawy brak jest zaś danych, czy za stan techniki może posłużyć austriacki katalog NTL, a to z uwagi na brak danych dotyczących daty ujawnienia tego rozwiązania technicznego.

Jak już wyżej wskazano decyzją z dnia 26 listopada 1996 r. nr P.302153, wydaną w postępowaniu administracyjnym, oraz decyzją z dnia 2 listopada 1998 r. Sp. 136/98, wydaną w postępowaniu spornym, kolegium orzekające Urzędu Patentowego przeciwstawiało spornemu patentowi nr 174700 stan techniki wynikający z patentu nr 168313 dla wykazania braku nieoczywistości patentu nr 174700. Jednakże ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia 10 października 1997 r. (...) przesądzono o nieoczywistości patentu nr 174700 w świetle stanu techniki wynikającego z patentu nr 168313, zaś według decyzji Komisji Odwoławczej z dnia 9 sierpnia 1999 r. (...) Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego /zarówno kolegium orzekające w pierwszej instancji, jak i Komisja Odwoławcza/ przy rozpoznawaniu sprawy o unieważnienie patentu nr 174700 jest związany decyzją Komisji Odwoławczej z dnia 10 października 1997 r. (...), gdzie przesądzono o nieszkodzącym dla patentu nr 174700 stanie techniki wynikającym z patentu nr 168313. W rezultacie, Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji brak nieoczywistości patentu nr 174700 wywiódł nie z patentu nr 16813, lecz ze wzoru użytkowego Ru 55232 oraz katalogu NTL.

Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego działającego w trybie postępowania spornego zapadła z naruszeniem art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości oraz par. 15 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych.

W świetle literalnego brzmienia art. 11 ustawy o wynalazczości, a także i piśmiennictwa /zob. S. Sołtysiński [w:] Stanisław Sołtysiński, Andrzej Szajkowski, Tadeusz Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego, str. 44-45; Wydawnictwo prawnicze, Warszawa 1990/, przy rozważaniu kwestii braku nieoczywistości konkretnego rozwiązania nie bierze się pod uwagę stanu techniki ujawnionego w rozwiązaniu wcześniej zgłoszonym do ochrony, lecz jeszcze nie ogłoszonym przez Urząd Patentowy. Analogiczne rozwiązanie przyjęto zresztą w art. 26 ust. 2 Prawa własności przemysłowej oraz w art. 56 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich. W rezultacie może więc wchodzić w grę w szczególnych przypadkach udzielenie patentu na wynalazek, który w stosunku do wynalazku zgłoszonego wcześniej, lecz jeszcze nieopublikowanego, nie odznacza się poziomem wynalazczym. Uzasadnieniem takiej regulacji jest stwarzanie udogodnień dla podmiotów prowadzących prace badawcze nad udoskonalaniem wynalazków, które mogą być sukcesywnie zgłaszane do ochrony patentowej bez narażenia się na zarzut zakwestionowania ich poziomu wynalazczego, a tym samym zdolności patentowej. Ponadto wspomniana regulacja nie blokuje możliwości patentowania wynalazków także i przez inne podmioty, które również prowadzą odpowiednie prace badawcze i w bliskim sąsiedztwie czasowym zgłaszają wynalazki wchodzące także do stanu techniki. Regulacja, o której wyżej mowa, będąca wyjątkiem od obowiązującej w prawie wynalazczym zasady kto pierwszy, ten lepszy odnosi się jedynie, co wymaga podkreślenia, do kwestii poziomu wynalazczego danego wynalazku /nieoczywistości rozwiązania/. Natomiast wspomniana zasada kto pierwszy, ten lepszy znajduje pełne zastosowanie w sytuacji zgłoszenia dwóch identycznych wynalazków /nie zaś w odniesieniu do wynalazków wykorzystujących, przykładowo w zbliżonych dziedzinach techniki, rozwiązanie wynikające z wcześniejszego zgłoszenia/. Zatem, w przypadku zgłoszenia do ochrony patentowej dwóch identycznych wynalazków, patent będzie mógł być udzielony jedynie na wcześniejsze zgłoszenie.

Z omawianych wyżej względów narusza zatem art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości zakwestionowanie przez Urząd Patentowy braku nieoczywistości zgłoszonego do ochrony patentowej rozwiązania, w oparciu o stan techniki wynikający z informacji technicznych ujawnionych po dacie, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu na to rozwiązanie, chociażby nawet powyższe informacje wynikały z wynalazków wcześniej zgłoszonych do opatentowania. Jednakże powyższa zasada, co już wyżej wskazano, nie ma zastosowania w sytuacji zgłoszenia dwóch lub więcej identycznych wynalazków /nie zaś wynalazków jedynie wykorzystujących, przykładowo w innych zbliżonych dziedzinach techniki, rozwiązanie wynikające z wcześniejszego zgłoszenia/. Wówczas, w przypadku zgłoszenia do ochrony patentowej dwóch lub więcej identycznych wynalazków, patent będzie mógł być udzielony jedynie na wcześniejsze zgłoszenie.

Dalszym przejawem naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 11 ustawy o wynalazczości było pominięcie wcześniejszego patentu nr 168313 przy ocenie kwestii nieoczywistości spornego patentu nr 147700. Urząd Patentowy, jak już wskazano, pominął patent nr 168313 z uwagi na stanowisko zajęte w tej mierze przez Komisję Odwoławczą w decyzjach z dnia 10 października 1997 r. (...) i z dnia 9 sierpnia 1999 r. (...), w świetle którego patent nr 168313 nie szkodzi nieoczywistości patentu nr 174700, a ponadto Urząd Patentowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy jest związany oceną prawną wyrażoną przez Komisję Odwoławczą, a to stosownie do przepisu par. 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych. Sąd nie podziela dokonanej przez Komisję Odwoławczą interpretacji przepisu par. 15 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. Powyższa interpretacja nie znajduje bowiem dostatecznego uzasadnienia, zarówno w świetle zasad wykładni systemowej, gramatycznej, jak i funkcjonalnej cytowanego wyżej przepisu. Użycie w par. 15 ust. 2 omawianego rozporządzenia wyrazów "przy ponownym rozpatrywaniu sprawy" nawiązuje do katalogu jednego z możliwych rozstrzygnięć, jakie władna była wydać Komisja Odwoławcza w świetle par. 15 ust. 1 tego rozporządzenia. I tak, Komisja Odwoławcza wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, uchyla ją w całości lub w części i wydaje w tym zakresie nową decyzję bądź też uchyla zaskarżoną decyzję i przekazuje sprawę Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia. Zatem, owe związanie Urzędu Patentowego obowiązuje jedynie w granicach danej sprawy. Innymi słowy, jeżeli Komisja Odwoławcza w postępowaniu administracyjnym uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia, Urząd Patentowy rozpoznając ponownie tę sprawę w postępowaniu administracyjnym był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w decyzji Komisji Odwoławczej toczącej się w postępowaniu administracyjnym. Analogicznie przedstawiałaby się kwestia związania Urzędu Patentowego, działającego w trybie postępowania spornego, decyzją Urzędu Patentowego zapadłą w postępowaniu spornym.

Ponadto wyraz "ponownie" użyty w par. 15 ust. 2 cytowanego rozporządzenia wskazuje na kontynuację tego samego postępowania, nie zaś innego, jakim w odniesieniu do postępowania administracyjnego, toczącego się z udziałem tylko jednej ze stron /zgłaszającego/, jest postępowanie sporne, toczące się z udziałem dwóch stron. Niezależnie od powyższego dokonana przez Komisję Odwoławczą interpretacja par. 15 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, będącego przepisem o charakterze proceduralnym, mogłaby w krańcowych sytuacjach wręcz zablokować możliwość uruchomienia przepisu prawa materialnego o randze ustawowej, jakim jest art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości, stosownie do którego patent może być na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, unieważniony przez Urząd Patentowy w całości lub w części, jeżeli nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Nie sposób zresztą przyjąć, aby osoba, która nie była stroną postępowania administracyjnego toczącego się przed Komisją Odwoławczą, gdzie przesądzono o zdolności patentowej kwestionowanego przez nią wynalazku, miałaby być raz na zawsze pozbawiona możliwości skutecznego unieważnienie takiego patentu, a to w następstwie związania Urzędu Patentowego działającego w trybie spornym decyzją Komisji Odwoławczej w postępowaniu administracyjnym, jeżeli istniałyby przesłanki dla unieważnienia patentu w świetle art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości.

Mówiąc o związaniu oceną prawnej i wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającym z decyzji Komisji Odwoławczej, o której mowa w 15 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, nie można go w każdym razie odnosić do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Innymi słowy, kontrolując pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami proceduralnymi zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego w sprawach, o których mowa w art. 255 Prawa własności przemysłowej w związku z art. 318 ust. 2 Prawa własności przemysłowej, a do takiej kategorii zalicza się m.in. decyzja w sprawie unieważnienia patentu /art. 255 pkt 1 Prawa własności przemysłowej/, Naczelny Sąd Administracyjny nie może być wiązany oceną prawną i wskazaniami organu quasi sądowego. Okoliczności tej nie może zmienić wzgląd na uczestnictwo w składzie Komisji Odwoławczej sędziego Sądu Najwyższego.

Zaskarżona decyzja zapadła także bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a więc z naruszeniem art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa. W szczególności nie zostało wyjaśnione, czy i w jakim zakresie nieoczywistości patentu nr 174700 może szkodzić austriacki katalogu firmy NTL. Ponadto zwraca uwagę fakt nieprzetłumaczenia tego katalogu na język polski. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla poprawności postępowania toczącego się w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym. Według art. 27 Konstytucji RP w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych. Wyjątki od tej zasady są więc możliwe jedynie ze względu na ochronę praw mniejszości narodowych. Zakres podmiotowy obowiązku posługiwania się językiem polskim jako językiem urzędowym określa obecnie art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999r. o języku polskim /Dz.U. nr 90 poz. 999 ze zm./. W zawartym tam katalogu organów, instytucji i urzędów wykonujących zadania publiczne mieści się niewątpliwie Urząd Patentowy RP. Wspomniana ustawa nakazuje wszystkim podmiotom realizującym zadania publiczne na terenie Polski dokonywania wszystkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej /art. 5 ust. 1/. Przepisy szczególne, tak zresztą jak i zobowiązania międzynarodowe, nie mogą, z uwagi na treść art. 27 Konstytucji, przewidywać podejmowania przez Urząd Patentowy czynności urzędowych w języku obcym.

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia czynności urzędowych. Pomocą w wyjaśnieniu tej kwestii służyć może uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 maja 1997 r., W 7/96 /OTK 1997 nr 2 poz. 27/, podjęta na gruncie dekretu z dnia 30 listopada 1945 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samorządowych władz administracyjnych /Dz.U. nr 57 poz. 324/. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zachowującym aktualność pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o języku polskim, "czynności urzędowe" to wszelkie czynności organów i instytucji powołanych do realizacji określonych zadań publicznych, związane z realizacją ich konstytucyjnych i ustawowych kompetencji, chyba że z istoty tych czynności wynika konieczność posłużenia się językiem obcym. Pojęcie czynności urzędowych obejmuje zatem bez wątpienia władcze czynności organów państwowych, w tym decyzje administracyjne.

Na obowiązek składania przed organami administracji publicznej oświadczeń w języku polskim, co odnosi się także i do dokumentów, wskazuje także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., V SA 165/01 - nie publ., a także wyrok NSA z dnia 21 maja 2002 r., II SA 4033/01/.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 powołanej ustawy o NSA.