Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3284/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 43 poz 224
law: Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - tekst jednolity
article: art. 46 par. 2, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędzia WSA Ann Szymańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Y.R. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] , zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Y.R., na podstawie art. 134 w zw. z art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 1ust 2 z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2014 r., poz. 1650 ze zm.), odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy oraz stwierdził bezskuteczność odwołania z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że organ I instancji opisaną decyzją, z [...] kwietnia 2015 r. odmówił obywatelowi [...] Y. R. wjazdu na granicy. Powyższa decyzja została ogłoszona cudzoziemcowi. Jak wynika z adnotacji pracownika placówki Straży Granicznej, Y. R. po zapoznaniu się z treścią tej decyzji w dniu [...] kwietnia 2015 r. odmówił złożenia podpisu nie podając przyczyny odmowy. Skarżący odmówił również złożenia podpisu pod informacją sporządzoną w języku [...] o sposobie i terminie wniesienia odwołania od decyzji o odmowie wjazdu oraz informacją o sposobie uzyskania pomocy prawnej.

W piśmie z dnia 13 lipca 2015 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2015 r. oraz z wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podkreślił, że jest cudzoziemcem i nie włada językiem polskim (nie rozumiał treści decyzji w tym pouczenia o środku odwoławczym), a w toku postępowania zakończonego tą decyzją nie zapewniono mu pomocy tłumacza przysięgłego języka [...]. W związku z tym w kraju pochodzenia w dniu 6 lipca 2015 r. ustanowił pełnomocnika, który w dniu 9 lipca 2015 r. zapoznał się z aktami sprawy i podjął czynności procesowe tj. złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu organ podał, że cudzoziemiec nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W rozpoznawanej sprawie powoływanie się przez stronę na nieznajomość języka polskiego w sytuacji gdy otrzymała pisemną informację w języku [...] dotyczącą terminu i sposobu wniesienia odwołania od decyzji oraz o sposobie otrzymania pomocy prawnej, nie można uznać jako uprawdopodobnienie braku winy będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Strona postepowania administracyjnego powinna postępować z należytą starannością bez względu na obywatelstwo, czy znajomość języków obcych. Sama winna przejawiać zainteresowanie prowadzonymi sprawami.

W ocenie organu nie jest prawdą, że cudzoziemiec nie miał wiedzy w przedmiocie samej decyzji jak też nie został prawidłowo pouczony o możliwości i terminie wniesienia odwołania. Decyzja bowiem zawiera pouczenie w języku [...].

Zdaniem organu skarżący mógł niezwłocznie po wydaniu decyzji ustanowić w niniejszym postępowaniu pełnomocnika, a jego argumenty dotyczące niemożności jego ustanowienia za pomocą środków komunikacji (drogą elektroniczną lub telefoniczną) nie zasługują na uwzględnienie. Zwłoki strony w podjęciu tej czynności nie można kwalifikować jako braku winy. W związku z tym nie ma podstaw prawnych do przywrócenia terminu.

Y. R. zaskarżył postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] sierpnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organowi administracji zarzucił naruszenie:

a) art. 58 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnione uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy;

b) art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;

c) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez sporządzenie niedostatecznego, niepełnego i nieprzekonującego uzasadnienia;

d) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie postanowienia z naruszeniem zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, słusznego interesu strony, zasady pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz zasady przekonywania;

e) art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z 1 grudnia 2009 r. poprzez jego niezastosowanie.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie koszów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty zaprezentowane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i podniósł, że "nie miał rozeznania w czynnościach, jakie były dokonywane z jego udziałem", zatem nie posiadał wiedzy o możliwości złożenia odwołania. Zdaniem strony w aktach sprawy nie ma dowodu na przekazanie mu informacji o sposobie zaskarżenia sporządzonej w języku [...]. Y. R. podkreślił, że nie mógł zapoznać się z treścią decyzji bo jej nie rozumiał i dlatego odmówił złożenia pod nią podpisu. Jego zdaniem, nieznajomość treści decyzji, brak tłumacza oraz pouczenia o środku odwoławczym dostatecznie uprawdopodabnia, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie wjazdu do [...].

Skarżący wyraził pogląd, że organ powinien współdziałać ze stroną, która zamierza uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej i podjąć wszelkie działania, których celem, ze względu na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz "potwierdzenia przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności". Zdaniem skarżącego organ nie przesłuchując skarżącego i nie prowadząc prawidłowego postępowania dowodowego nie miał podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca nie wykazał żadnej obiektywnej okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie jest również prawidłowe stanowisko organu, że nieznajomość języka polskiego nie uzasadnia przywrócenia terminu i że obowiązkiem strony należycie dbającej o własne interesy jest w takiej sytuacji ustanowienie tłumacza.

Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W zaskarżonym postanowieniu Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził, że skarżący nie spełnił określonych w art. 58 § 1 k.p.a. przesłanek przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Organ powołał się na ugruntowane w piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądowym stanowisko dotyczące stosowania tego przepisu, głoszące, że kwestię winy w uchybieniu terminu należy rozpatrywać w kontekście obowiązku strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i w związku z tym, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężania.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy, wychodząc z tych niekwestionowanych założeń, prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności, które mogłyby świadczyć o braku winy skarżącego, nie wystąpiły.

Zgodnie z art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483) w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U z 2011 r. Nr 43, poz. 224) podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Sporządzenie zatem decyzji kierowanej do skarżącego oraz wydanie decyzji w języku polskim było prawidłowe i nie zachodziła potrzeba tłumaczenia decyzji na inny język. Takiego obowiązku nie przewiduje również ustawa o cudzoziemcach. W związku z tym nieznajomość języka polskiego nie może być uznawana za okoliczność dającą podstawy do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Nieznajomość języka polskiego powinna natomiast skłonić skarżącego do skorzystania z pomocy tłumacza. Co więcej, organ zasadnie zarzucił skarżącemu że jego niestaranność w prowadzeniu własnych spraw przejawiała się w tym, że niezwłocznie nie umocował pełnomocnika do działania z uwagi na nieznajomość języka polskiego. Skarżący zwlekał z ustanowieniem pełnomocnika do dnia 6 lipca 2015 r., twierdząc, że jego "wyszukanie" za pomocą środków komunikacji budziło jego obawy. Ta zwłoka była niczym nieuzasadniona i świadczyła o niedbalstwie strony w prowadzeniu własnych spraw.

Zdaniem Sądu niezrozumienie przez skarżącego treści zamieszczonego w decyzji pouczenia w języku polskim, nie można uznać za niezależną od woli strony, niedającą się przezwyciężyć przeszkodę uniemożliwiającą zachowanie terminu. Z akt sprawy niezbicie wynika, że skarżący wraz z decyzją o odmowie wjazdu otrzymał pisemną informację sporządzoną w języku [...], dotyczącą terminu oraz trybu wniesienia odwołania od tej decyzji, a także sposób uzyskania pomocy prawnej. Z adnotacji zamieszczonych przez funkcjonariusza Straży Granicznej na decyzji organu I instancji oraz na informacji sporządzonej w języku [...] dla cudzoziemców, którzy otrzymali decyzję o odmowie wjazdu wynika, że skarżący "odmówił złożenia podpisu". Ta adnotacja dowodzi, że skarżącemu doręczono tę decyzję (i załączniki) na podstawie art. 39 k.p.a. (za pośrednictwem pracownika organu). Zgodnie bowiem z art. 46 § 2 k.p.a. jeżeli odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo i przyczynę braku jej podpisu. W tej sytuacji należy przyjąć, ze skarżący otrzymał decyzję wraz z pouczeniem, informację w języku [...] o sposobie i trybie wniesienia odwołania oraz o podmiotach świadczących pomoc prawną na rzecz cudzoziemców.

Zdaniem Sądu osoba dbająca należycie o własne interesy powinna mieć świadomość powagi sytuacji w jakiej się znajduje. Elementarna dbałość o własne interesy nakazywała skarżącemu niezwłoczne podjęcie działań w celu uzyskania pomocy tłumacza lub pełnomocnika. Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie skarżący dopuścił się niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw.

W tym stanie faktycznym organ administracyjny prawidłowo przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niezachowaniu terminu do złożenia odwołania, co oznacza że zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. nie jest uzasadniony.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. W myśl tego przepisu, uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Ten przepis określa więc niezbędne elementy uzasadnienia postanowienia, które ma służyć wyjaśnieniu stronom powodów rozstrzygnięcia i umożliwić kontrolę sądową. Strona wnosząca skargę w istocie nie zarzuca, by uzasadnienie postanowienia nie zawierało któregoś z niezbędnych elementów lub ze sporządzono je w sposób uniemożliwiający kontrolę sądową. Zarzut ten zmierza bowiem w gruncie rzeczy do podjęcia polemiki z rozstrzygnięciem organu.

Sąd nie podziela również pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego. Skarżący zarzuca organowi niedostateczne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności nieprzesłuchanie go w celu "potwierdzenia (...) wiarygodności okoliczności". Odnosząc się do tego zarzutu należy podkreślić, że nałożenie na organ określonych obowiązków dotyczących przeprowadzenia postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) nie oznacza, że organ ponosi całkowicie ciężar udowodnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona nie może być bowiem zwolniona z wskazania faktów, na których opiera swoje żądania, w szczególności jej zadaniem jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Te fakty przedstawione przez stronę podlegają ocenie organu w kontekście zastosowania art. 58 § 1 k.p.a. Organ nie naruszył również innych powołanych w skardze przepisów k.p.a. (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 k.p.a.), w toku postępowania udzielił stronie niezbędnych wyjaśnień i pouczeń, z których skarżący "nie skorzystał".

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 41 Karty Praw Podstawowych, trzeba przypomnieć, że powołany przepis stanowi w ust. 1, że każdy ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii. Natomiast w myśl natomiast ust. 2 tego artykułu prawo to obejmuje: a) prawo każdej osoby do osobistego przedstawienia sprawy, zanim zostanie podjęty indywidualny środek mogący negatywnie wpłynąć na jego sytuację oraz b) prawo każdej osoby dostępu do akt jego sprawy, przy poszanowaniu uprawnionych interesów poufności oraz tajemnicy zawodowej i handlowej, c) obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji.

Zdaniem Sądu prawa skarżącego wynikające z tego przepisu nie zostały naruszone. Mając na uwadze szczególne okoliczności faktyczne i prawne, w jakich organ wydał w stosunku do skarżącego decyzję odmawiającą wjazdu na terytorium [...] (przejście graniczne), należy przyjąć, że organ zapewnił skarżącemu możliwość zapoznania się z treścią tej decyzji oraz z prawem do wniesienia środka odwoławczego i co za tym idzie - zapewnił mu możliwość niezwłocznego podjęcia odpowiednich kroków prawnych w celu obrony swych praw. Skarżący nie zastosował się jednakże do tych informacji i pouczeń, a nawet zlekceważył je, dając temu wyraz w odmowie pisemnego potwierdzenia dokonania wobec niego tych czynności przez funkcjonariuszy organu.

Na koniec trzeba zauważyć, że niewątpliwie w przypadku jednoczesnego złożenia odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, w pierwszej kolejności rozpoznana powinna być kwestia przywrócenia terminu, a dopiero potem organ powinien stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W przypadku ewentualnego przywrócenia terminu orzekanie przez organ o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania byłoby bowiem nieuzasadnione, bezcelowe. Pogląd ten oparty jest jednak wyłącznie na ekonomice procesowej postępowania administracyjnego, nie wynika natomiast wprost z przepisów regulujących procedurę administracyjną. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zarówno postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jak i postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, są postanowieniami ostatecznymi, a jedynym środkiem ich ewentualnego zakwestionowania jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Postępowanie sądowoadministracyjne co do zasady nie wstrzymuje szeroko rozumianej "wykonalności" rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu administracyjnym, co oznacza, że w przypadku ostatecznej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie ma przeszkód do jednoczesnego stwierdzenia na podstawie art. 134 k.p.a. uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przedmiot tych rozstrzygnięć nie jest niewątpliwie jednakowy, a ewentualne późniejsze (na skutek wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego) przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie podważa legalności stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pozwala jedynie odwołującemu się uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 141/13, lex nr 1305582).

Zatem uznać należy, że ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego nie stoi na przeszkodzie wydaniu tegoż postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nawet równocześnie lub bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 151/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji zasadne jest stwierdzenie organu, że skarżący nie dotrzymał czternastodniowego terminu do złożenia odwołania, który upłynął w dniu 11 maja 2015 r., skoro odwołanie zostało złożone w organie pierwszej instancji w dniu 16 lipca 2015 r. Ponieważ termin do złożenia odwołania nie został skarżącemu przywrócony, organ drugiej instancji prawidłowo stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do złożenia odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a.

Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.