Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 630/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 46
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi I.T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 060000.71.139052.2021.WSA w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 15 czerwca 2022 r. znak 060000.71.139052.2021.WSA Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: ZUS) odmówił I. T. (dalej: Skarżący) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Podstawą prawną decyzji był art. 59 w związku z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn.zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 z późn.zm.; dalej: u.s.u.s.)

Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pełnomocnik Skarżącego w dniu 8 kwietnia 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Wcześniej, bo 19 listopada 2018 r. do ZUS zostało złożone pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego uprawniające pełnomocnika do załatwiania wszelkich spraw w ZUS, w tym dostępu do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) do roli płatnika składek, ubezpieczonego i świadczeniobiorcy.

Pismem z dnia 29 maja 2020 r. doręczonym elektronicznie Skarżącemu ZUS powiadomił go o brakach w złożonym wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. W konsekwencji decyzją z 16 czerwca 2020 r. ZUS odmówił zwolnienia z opłacania składek za wskazane na wstępie okresy. Decyzja ta została skierowana przez PUE ZUS bezpośrednio do Skarżącego. Z dołączonego wydruku zrzutu ekranu systemu elektronicznego wynika, że decyzja została doręczona/uznana za doręczoną Skarżącemu w dniu 1 lipca 2020 r.

Dnia 26 marca 2021 r. pełnomocnik Skarżącego złożył do ZUS trzy pisma - wniosek o doręczenie kopii pism i informacji wraz z decyzją, odwołanie od decyzji ZUS oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji ZUS.

W odpowiedzi na te pisma ZUS pismem z 31 marca 2021 r. powiadomił pełnomocnika Skarżącego, że do 30 czerwca 2020 r. nie został złożony poprawnie wypełniony wniosek o zwolnienie z opłacania składek. Wszelka korespondencja ZUS była kierowana poprzez PUE ZUS, a w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostanie pełnomocnik poinformowany odrębnym pismem.

Wobec tego, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony o 257 dni za późno organ stwierdził uchybienie terminu do jego złożenia. Nie odniósł się przy tym do kwestii złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Od tej decyzji Skarżący wywiódł skargę. Podniósł w niej, że wskutek uchybień proceduralnych Skarżący nie wiedział o brakach wniosku o zwolnienie z opłacania składek, ani też o treści decyzji wydanej w przedmiocie jego wniosku. Skarżący ustanowił pełnomocnika i wszelka kierowana do niego korespondencja winna być doręczana temu pełnomocnikowi. Organ zaś nie przedstawił dowodu doręczenia pism pełnomocnikowi elektronicznie ani też w wersji papierowej. Z tego względu doszło do naruszenia art. 7, art. 9 i art. 32 k.p.a.

Wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 22 lutego 2022 r., III SA/Gl 660/21 uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd stwierdził, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek winien być rozpatrywany w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to rozpoznanie tego wniosku winno poprzedzać decyzję stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pomijając wniosek strony o przywrócenie tego terminu. Skarżący wskazał na konkretne przyczyny niedochowania terminu. Organ jednak nie zbadał tych okoliczności i zaniechał wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Przedwcześnie zatem zastosował art. 134 k.p.a. bez zbadania przyczyn uchybienia terminu i podstaw do jego przywrócenia.

Sąd zlecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez pryzmat art. 58 k.p.a. i odniósł się do powołanych tam twierdzeń.

Realizując powyższe zalecenia Sądu ZUS ustalił, że zgodnie z treścią pełnomocnictwa P. T. był uprawniony do załatwiania wszelkich spraw w ZUS Skarżącego, w tym dostępu do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), także do roli płatnika składek. Skarżący nie posiadał dostępu do konta na platformie PUE ZUS.

Wniosek o symbolu RDZ złożony został przez pełnomocnika Skarżącego drogą elektroniczną 8 kwietnia 2020 r. za pośrednictwem platformy PUE ZUS. Jako sposób doręczenia odpowiedzi zaznaczono: odbiór elektroniczny PUE. Zgodnie z zaznaczonym sposobem doręczenia odpowiedzi - wiadomość o wysłanej decyzji przesłana została przez platformę PUE ZUS 16 czerwca 2020r. ZUS zaznaczył, że w treści zawiadomienia wskazane było że do odebrania dokumentu należy podpisać urzędowe poświadczenie doręczenia (UPD) kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub profilem zaufanym ePUAP. Jednak urzędowe poświadczenie doręczenia nie zostało podpisane. Tym samym zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 46 k.p.a.), decyzja została uznana za doręczoną z dniem 1 lipca 2020r. W tej sytuacji termin 14 dni na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy liczyć od tej daty i ostateczny termin na złożenie tego wniosku upłynął 15 lipca 2020 r. Wobec tego wniosek, który złożył pełnomocnik Skarżącego w dniu 29 marca 2021 r. był spóźniony, a powołane przez pełnomocnika Skarżącego okoliczności nie uzasadniają braku możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. Według ZUS decyzja z 16 czerwca 2020 r. doręczona została zgodnie ze wskazanym we wniosku z 8 kwietnia 2020r. sposobem doręczenia.

Wobec nie spełnienia łącznie przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 58.k.p.a. ZUS decyzjami z 15 czerwca 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020r.

Pismem z 27 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego zaskarżył powyższe decyzje ZUS z dnia 15 czerwca 2022 r. zarzucając im naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie;

1) art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez doręczenie pisma z dnia 29 maja 2020 r. (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku) oraz decyzję z dnia 16 czerwca 2020r. (odmowa zwolnienia z opłacania składek) bezpośrednio na adres elektroniczny PUE ZUS Skarżącego pomimo tego, że Skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika. Wobec tego zarówno wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku jak i decyzja nigdy nie zostały prawidłowo doręczone Skarżącemu zastępowanego przez pełnomocnika.

2) art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 222 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie pisma pełnomocnika Skarżącego z dnia 29 marca 2021 r. wyłącznie za wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku ZUS RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okresy od kwietnia 2020r. do maja 2020 r., podczas gdy z jego treści wynika, że zarówno decyzja z dnia 16 czerwca 2020 r., jak i pismo organu z dnia 29 maja 2020 r. nie zostały nigdy Skarżącemu zastępowanemu przez pełnomocnika prawidłowo doręczone. Wskazuje to na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa w postaci niedoręczenia prawidłowo pisma oraz decyzji Skarżącemu, co winno skutkować potraktowaniem pisma jako wniosku o wznowienie postępowania, bowiem Skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu.

3) art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 46 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż doręczenie korespondencji Skarżącemu jako adresatowi zastępuje doręczenie korespondencji bezpośrednio pełnomocnikowi bowiem pełnomocnik jest uprawniony do dostępu do PUE ZUS płatnika na mocy udzielonego pełnomocnictwa, podczas gdy z uprawienia do dostępu do PUE ZUS płatnika, a także złożonego pełnomocnictwa ogólnego nie wynika uprawnienie pełnomocnika do odbioru korespondencji adresowanej bezpośrednio do płatnika.

4) art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 58 § 1-2 k.p.a. w zw. z art. 31zq ustawy o COVID poprzez uznanie, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po terminie z uwagi na odmowę przywrócenia terminu do jego złożenia na skutek braku spełnienia przesłanek ustawowych do przywrócenia terminu.

5) sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to:

a) ustalenie, że pełnomocnik Skarżącego był uprawniony do odbioru korespondencji adresowanej do Skarżącego na podstawie udzielonego pełnomocnictwa, podczas gdy udzielone pełnomocnictwo ogólne obejmowało uprawnienie pełnomocnika do dostępu do platformy PUE ZUS, nie zaś do odbioru korespondencji adresowanej do Skarżącego;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 31 zq ust. 1-4 ustawy z dnia 2.03.2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, dalej jako ustawa o COVID) poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji tego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż Skarżący nie spełnił warunków zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020r.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego zwrócił przede wszystkim uwagę na brak prawidłowego doręczenia decyzji z dnia 16 czerwca 2020r. Adresowana ona była wyłącznie do Skarżącego, podczas gdy na podstawie przepisu art. 40 § 1 i 2 k.p.a. jeśli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu należy uznać za uzasadniony i konieczny. Z treści korespondencji wymienionej przez ZUS z pełnomocnikiem Skarżącego wynika, że dopiero w dniu 22 marca 2021 r. powziął on informację o wydanej decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r. oraz o jej treści. Co za tym idzie, złożony w dniu 29 marca 2021 r. wniosek o przywrócenie terminu wraz z informacją o braku doręczenia decyzji Skarżącemu oraz jednoczesnym złożeniem pisma "odwołanie" od decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r. spełniał wymogi przewidziane w przepisie art. 58 k.p.a. Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a to z uwagi na fakt niedoręczenia prawidłowo decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r.

Pełnomocnik Skarżącego zarzuca także błąd co do ustalenia zakresu pełnomocnictwa. ZUS z treści pełnomocnictwa ogólnego udzielonego przez Skarżącego obejmującego dostęp do platformy elektronicznej wyciągnął wniosek, że pełnomocnik jest upoważniony do odbioru korespondencji adresowanej do Skarżącego, chociaż nie wynika to z treści przepisów ani z treści pełnomocnictwa. Ustanowienie pełnomocnika uprawnionego do dostępu do portalu elektronicznego nie może zostać uznane za uprawnienie do odbioru korespondencji. Po wtóre, przepis art. 40 k.p.a. stanowi o doręczeniu pisma pełnomocnikowi, a nie stronie (za którą z mocy pełnomocnictwa może odebrać korespondencję inna osoba - któremu to uprawnieniu płatnik się sprzeciwia). Decyzja z dnia 16 czerwca 2020 r., jak i wcześniejsze wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 29 maja 2020r. winny być adresowane oraz doręczone pełnomocnikowi Skarżącego, nie zaś Skarżącemu. Samo doręczenie pism stronie, która w sposób skuteczny ustanowiła w sprawie pełnomocnika jest niewystarczające dla prawidłowego doręczenia decyzji oraz jej istnienia w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o nieuwzględnienie skargi i oddalenie skargi w całości. W jego ocenie okoliczności wskazane przez pełnomocnika Skarżącego nie uzasadniają złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w ustawowym terminie, a w konsekwencji nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu do jego wniesienia. Wobec braku przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zasadnym było wydanie decyzji z dnia 15 czerwca 2022r. stwierdzającej odmowę przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku oraz stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień, maj a termin ten wynosi 14 dni.

Skarga Skarżącego na decyzje z dnia 15 czerwca 2022r. została rozdzielona i zarejestrowana pod odrębnymi sygnaturami. Pod sygnaturą III SA/Gl 630/22 rozpatrywana jest sprawa ze skargi w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Zatem podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane, a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06; uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09).

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd podkreśla, że sprawa była już przedmiotem kontroli WSA w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r. o sygn. akt III SA/Gl 660/21 po rozpoznaniu skargi Skarżącego na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 marca 2021r. nr 060000/71/139052/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił zaskarżoną decyzję. W rozważaniach Sąd podkreślił, że organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pomijając wniosek Skarżącego o przywrócenie tego terminu. Skarżący wskazał na konkretne przyczyny niedochowania terminu. Organ jednak nie zbadał tych okoliczności i zaniechał wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Przedwcześnie zatem zastosował art. 134 k.p.a. bez zbadania przyczyn uchybienia terminu i podstaw do jego przywrócenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ został zobowiązany w pierwszej kolejności do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez pryzmat art. 58 k.p.a. i odniesienia się do powołanych tam twierdzeń.

W tej sytuacji należy podkreślić, że orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., gdyż niniejszy wyrok jest poprzedzony przytoczonym wyżej wyrokiem WSA w Gliwicach z 22 lutego 2022 r. o sygn. akt III SA/Gl 660/22. Zgodnie bowiem z powyższym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3). Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ wykonał zalecenia Sądu sformułowane w prawomocnym wyroku. Jednocześnie, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powyższy wyrok wiązał zatem ZUS przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz wiąże również Sąd rozpoznający skargę.

Sąd zauważa, że ZUS zastosował się zaleceń Sądu co do zastosowania trybu przewidzianego w art. 58 k.p.a. w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Potwierdzeniem tego jest fakt, że w dniu 15 czerwca 2022 r. wydane zostały decyzje:

1) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

2) stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Sąd zauważa także, że ZUS odniósł się w zaskarżonych decyzjach do w/w wyroku, ale w przedłożonych Sądowi wraz ze skargą aktach administracyjnych nie zamieszczone zostały istotne dla sprawy dokumenty, na które powołuje się organ.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji koniecznym jest przywołanie art. 32 k.p.a. Zgodnie z nim strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zwrócić przy tym należy uwagę, że przepis ten nie ogranicza prawa strony do osobistego udziału w każdym stadium postępowania i przy dokonywaniu każdej czynności, w których strona jest reprezentowana przez pełnomocnika. Zaznaczenia wymaga jednak, że strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (zob. postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r. sygn. akt III ARN 45/93). Tym samym od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne (wyrok NSA w Krakowie z 25 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 2083/99).

Jak wynika z kolei z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast – na co wskazuje art. 40 § 2 k.p.a. - jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.

Wobec tego, zgodnie z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Tylko z tą czynnością wiążą się wówczas wskazane w Kodeksie postępowania administracyjnego określone skutki prawne, do których zalicza się rozpoczęcie, określonego w art. 129 § 2 k.p.a., biegu terminu do wniesienia odwołania. Przesłanie decyzji samej stronie w tym przypadku takich skutków nie rodzi, gdyż nie mogło zostać uznane za doręczenie - w rozumieniu zawartych w Rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego - przepisów. Czynność doręczenia wspomnianej decyzji także samej stronie ma zatem w tym wypadku jedynie charakter informacyjny. Pouczenie zaś, zawarte w decyzji, dotyczy czynności, mających - z punktu widzenia toczącego się postępowania - znaczenie prawne. Odnosiło się więc ono wyłącznie do okoliczności doręczenia decyzji pełnomocnikowi, nie zaś samej stronie.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt analizowanej sprawy bezspornym jest, że w dniu 19 listopada 2018 r. do ZUS złożone zostało pełnomocnictwo, które Skarżący udzielił P. T. do załatwienia wszelkich spraw w ZUS, w tym dostępu do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) do roli płatnika składek, ubezbieczonego, świadczeniobiorcy. Zakres pełnomocnictwa nie został określony (K.1). ZUS nie wyjaśnił dlaczego uznał, że dostęp pełnomocnika Skarżącego do PUE ZUS automatycznie obejmuje również dostęp do kierowanej do Skarżącego korespondencji, zwłaszcza tej ściśle związanej z prowadzonym postepowaniem administracyjnym.

Tymczasem z urzędowego poświadczenia doręczenia wynika, że pismo z dnia 29 maja 2020 r. wzywające do usunięcia braków formalnych w złożonym wniosku o zwolnienie z opłacania składek doręczone zostało elektronicznie Skarżącemu, a nie ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi.

Brak jest w aktach administracyjnych potwierdzenia dostarczenia pełnomocnikowi Skarżącemu decyzji z 16 czerwca 2020 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Zamieszczony jest wprawdzie wydruk zrzutu ekranu EPWD Teczka, z którego wynika że przez PUE wysłano w dniu 16 czerwca 2020 r. do Skarżącego pismo [...]. Zostało ono uznane za doręczone w dniu 1 lipca 2020 r. Zauważyć jednak należy, że po pierwsze, ze wskazanego wydruku nie wynika bezspornie, aby pismem tym była decyzja z 16 czerwca 2020 r. Po drugie zaś, ciężar wykazania skuteczności doręczenia pisma ciąży na nadawcy korespondencji, co odnośnie ZUS wywieść należy nie tylko z przepisów art. 71a u.s.u.s, ale również z przepisów k.p.a., które znajdują zastosowanie w postępowaniu przed ZUS na mocy art. 123 u.s.u.s oraz art. 180 § 1 k.p.a. Według brzmienia obowiązującego w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji tj. 16 czerwca 2020 r., jak również w dacie uznania tej decyzji za doręczoną tj. 1 lipca 2020 r. - art. 46 § 3 k.p.a. w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3. Natomiast zgodnie z art. 46 § 4 k.p.a. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ administracji publicznej przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) wskazanie, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób, o którym mowa w § 4 pkt 3, organ administracji publicznej po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (art. 46 § 5 k.p.a.). W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 46 § 6 k.p.a.). Zawiadomienia, o których mowa w § 4 i 5, mogą być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny organu administracji publicznej, a odbioru tych zawiadomień nie potwierdza się (art. 46 § 7 k.p.a.). Ponadto w myśl art. 46 § 8 k.p.a. w przypadku uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone na podstawie § 6 organ administracji publicznej umożliwia adresatowi pisma dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od dnia uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone oraz do informacji o dacie uznania pisma za doręczone i datach wysłania zawiadomień, o których mowa w § 4 i 5, w swoim systemie teleinformatycznym.

Zauważyć także należy, że za poświadczenie doręczenia przedmiotowej decyzji nie można uznać wydruków prowadzonej korespondencji wewnętrznej (K. 23). Za takowe nie można także uznać wydruków zrzutów ekranu Portal pracowników, WPWD Teczka Pisma klienta T. I., NIP: [...] (K. 32) oraz Emisja pisma [...] (zresztą nie wynika z niego jakiego pisma dotyczy) (K. 9, 24), czy też Rejestru przesyłek (K. 13).

Przed wydaniem zaskarżonej decyzji z 15 czerwca 2022 r. odmawiającej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz decyzji z 15 czerwca 2022 r. stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec, kwiecień, maj 2020 r. w oparciu dane z systemu teleinformatycznego ZUS wykorzystanego do doręczenia decyzji, organ powinien podjąć czynności weryfikujące, czy korespondencja elektroniczna została prawidłowo doręczona. W tym celu niezbędne było dołączenie do akt administracyjnych dokumentu potwierdzającego elektroniczne doręczenie decyzji z 16 czerwca 2020 r. Chodzi tutaj o urzędowe poświadczenie doręczenia decyzji, o którym mowa przepisach art. 46 § 4 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w czerwcu 2020 r.) oraz dowody awizacji, o jakiej mowa w art. 46 § 4 i 5 k.p.a. Do tej sytuacji procesowej nie ma bowiem zastosowania przepis art. 34 § 2 u.s.u.s. Wynika z niego, że informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Według NSA, informacje zawarte na koncie płatnika składek prowadzonym w formie elektronicznej, stosownie do brzmienia art. 34 ust. 2 u.s.u.s., są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych. Organy nie mogą zatem zignorować treści dokumentacji prowadzonej przez ZUS. Nie oznacza to jednak, iż informacja taka nie podlega żadnej kontroli i weryfikacji. Strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić, wskazać nieprawidłowości lub błędy zawartych tam zapisów (wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2024/19).

Tymczasem z załączonego do akt wydruku zrzutu ekranu EPWD Teczka wynika, że przez PUE wysłano do Skarżącego w dniu 16 czerwca 2020 r. pismo [...] i datą jego odbioru jest 1 lipca 2020 r. Brak jest dokumentów potwierdzających realizację czynności, o których wspomina organ, a mianowicie wysłania przez platformę PUE ZUS 16 czerwca 2020 r. zawiadomienia o odbiorze dokumentu elektronicznego (UPD) po uprzednim podpisaniu go podpisem kwalifikowanym lub profilem zaufanym ePUAP. Nie znajduje się także w aktach sprawy potwierdzenie faktu nie podpisania poświadczenia doręczenia przez pełnomocnika Skarżącego. Innymi słowy z akt sprawy nie wynika, czy PUE ZUS wygenerowało dwa powiadomienia o możliwości odbioru pisma w formie elektronicznej. Jest to bowiem uprawnienie procesowe związane z dostępem do akt sprawy, gwarantowane bezpośrednio regulacją zawartą w art. 46 § 8 k.p.a., a także przepisami art. 73 k.p.a.

Wobec niewykazania w aktach sprawy prawidłowego doręczenia decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r. Sąd, mając na względzie przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. a także powołane wyżej przepisy k.p.a. oraz u.s.u.s. uchylił zaskarżoną decyzję z 15 czerwca 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wydano ją przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., ZUS powinien wyjaśnić wątpliwość, dotyczącą prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego za pośrednictwem PUE korespondencji związanej ze złożonym wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek oraz decyzji z dnia 16 czerwca 2020 r.

W sytuacji, gdyby organ nie dysponował dowodami potwierdzającymi prawidłowe doręczenie ww. decyzji zgodnie z wymogami wynikającymi z k.p.a., wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy należy potraktować jako złożony przed upływem przewidzianego w tym celu ustawowego terminu, a następnie rozpoznać ten wniosek merytorycznie.