Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1324/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie as.sąd. WSA Karol Pawlicki as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 września 2006 r. sprawy ze skargi R.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości III i IV raty 2003 roku. oddala skargę. /-/ M. Jaśniewicz /-/ G. Gorzan /-/ K. Pawlicki


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] na podstawie art.67 § 1 oraz art.207 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) po rozpatrzeniu wniosku R.L. odmówił umorzenia III i IV raty podatku od nieruchomości za 2003 r. W wyniku odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając podniesiono, że uregulowania z art.67 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczą zaległości podatkowych, a dwie ostatnie raty podatku nie były jeszcze wymagalne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] na podstawie art.67 § 1 oraz art.207 Ordynacji podatkowej odmówił umorzenia III i IV raty zaległości w podatku od nieruchomości za 2003 r. Uzasadniając wskazano, że w przypadku R.L. nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby uznać za ważny interes podatnika. Takie okoliczności jak konieczność otynkowania budynku, postawienie opłotowania należą do każdego właściciela nieruchomości. O przesłance ważnego interesu można mówić w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika spowodowanych zdarzeniami losowymi jak powódź, kradzież, pożar lub inne wyjątkowe zdarzenie. Interes publiczny oznacza zaś potrzebę, której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu.

Odwołanie od tej decyzji z dnia [...] wniósł R.L. Uzasadniając podniósł, że decyzja świadczy o nierównym, wybiórczym traktowaniu obywateli. Wskazał, że głównym powodem wniosku są szkody i uciążliwości spowodowane niewłaściwym ułożeniem chodnika i wadliwym nasadzeniem drzew na sąsiedniej działce. Podniósł, że suchy konar lipy zagraża uszkodzeniem dachu jego garażu oraz dzieciom z przedszkola. Zauważył, że Urząd udzielił pomocy wielu innym osobom ( 31 podatnikom) znajdującym się w lepszej sytuacji materialnej od niego. Decyzje administracyjne nie powinny uchybiać zasadzie równości obywateli wobec prawa i sprawiedliwości społecznej. Jego zdaniem wbrew przepisom Ordynacji podatkowej przysłano mu upomnienie nakazujące płatność pod groźbą postępowania egzekucyjnego. Przeprowadzając powtórnie postępowanie Burmistrz odebrał od skarżącego szczegółowe dane dotyczące jego stanu posiadania. Prowadząc postępowanie uchybiono przepisom art.139 i 140 Ordynacji podatkowej.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie [...] na podstawie art.1 i 2 ustawy z 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art.13 § 1 pkt.3, art.220 § 2, 67 § 1 i 233 § pkt.1) Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podniesiono, że podatnik jest emerytem i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (rencistką) i ma na utrzymaniu matkę. Pobiera emeryturę w kwocie [...] zł, a żona rentę w wysokości [...] zł. Stałe miesięczne wydatki wynoszą razem [...] zł, a na artykuły spożywcze, drogeryjne itp. pozostaje łącznie na trzy osoby [...] zł. Nadmieniono, że sprawa naprawy chodnika i wycinki drzew nie mają związku z niniejszą sprawą. Posiadanie nieruchomości jest związane z koniecznością ponoszenia ciężarów fiskalnych. Kolegium stwierdziło, że nie stwierdza przesłanek do zastosowania art.67 § 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje ulgę będącą wyjątkowym rozwiązaniem, stosowanym w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nadto wskazano na element uznania administracyjnego, gdzie organ może, ale nie musi udzielić ulgi.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę z dnia [...].09.2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył R.L. i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił jej, że została podjęta z naruszeniem obowiązujących przepisów (ordynacji podatkowej i kodeksu postępowania administracyjnego) i zasadami sprawiedliwości i równości obywateli wobec prawa. Uzasadniając podniesiono, że pierwsze odwołanie rozpatrywano przez 5 miesięcy, a drugie przez 15 miesięcy, co jest niegodne z art.139 § 1 i 140 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie wstrzymano także wykonania decyzji Burmistrza Gminy, postępowanie podatkowe zostało wszczęte przed wydaniem decyzji SKO z dnia [...]. O zasadności wniosku o umorzenie skarżący był przekonany po wywieszeniu na tablicy ogłoszeń listy z wykazem 31 podatników, bowiem jego sytuacja jest znacznie trudniejsza od wielu osób, którym umorzono zobowiązania podatkowe. Skarżący wymienił następnie 7 osób, którym umorzono zobowiązanie, będące zdaniem R.L. w dobrej sytuacji majątkowej. Zdaniem skarżącego w decyzji Burmistrza Gminy z [...] podano kryteria, których nie stosowano do pozostałych osób składających wnioski. Organ drugiej instancji nie wspomniał o łatwych do sprawdzenia faktach umorzeń podatkowych innym osobom. Podniósł, że [...] 08.2005 r. obcięto konary drzew okalających posesję. Aby wymienić opłotowanie od strony ulicy musiałby naprawić chodnik będący własnością miasta. Wskazał, że obecnie wzrosły jego koszty leczenia i żony. Uznał, że konieczność zapłaty odsetek spowodowana jest długim postępowaniem odwoławczym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo – administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie , a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art.67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zatem jako nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych w żaden sposób nie jest połączona z wymiarem podatku. Złożenie wniosku, czy odwołania od decyzji odmownej w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, ani nie wstrzymuje płatności samego podatku jak również biegu odsetek od tejże zaległości. Również przewlekłość postępowania, czy to przed organem pierwszej instancji, czy organem odwoławczym nie może stanowić samoistnej przesłanki do uchylenia decyzji. Poza zatem kognicją Sądu pozostawały argumenty skarżącego dotyczące prób egzekwowania w trybie przymusowym zaległych III i IV raty podatku od nieruchomości za 2003 r. W rozpatrywanej sprawie nie miał i nie mógł mieć zastosowania przepis art.225 Ordynacji podatkowej, albowiem skarżący nie kwestionował wymiaru podatku w drodze odwołania, lecz jedynie ubiegał się o ulgę podatkową pod postacią umorzenia zaległości.

Wymaga podkreślenia, na co wskazywały już organy podatkowe, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, lecz jednocześnie jest jednym z elementów kształtowania ciężarów podatkowych. Decyzje organów skarbowych nie przyznają prymatu interesu publicznego nad ważnym interesem podatnika. Hipoteza normy zawartej w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej i zawarty w niej spójnik "lub" łączący zawarte w niej przesłanki oznacza, że na wniosek podatnika organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe w trzech sytuacjach : gdy przemawia za tym ważny interes podatnika , gdy przemawia za tym interes publiczny oraz gdy przemawiają za tym obie przesłanki łącznie (por. wyrok NSA z dnia 30.05.2001 r. w sprawie III SA 830/00 , publ. Monitor Podatkowy 2001/9/2 ). Organy podatkowe były zatem zobligowane do rozpatrzenia tych trzech przesłanek koniecznych do podjęcia właściwej decyzji. Stąd w rozważaniach organów podatkowych pojawił się także element badania interesu publicznego.

Należy jeszcze raz podkreślić, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie art.67 § 1 Ordynacji podatkowej mają charakter uznaniowy. Oznacza to w połączeniu z pojęciami ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, że organy podatkowe mają bardzo szerokie, a wręcz nieograniczone, pole do podejmowania rozstrzygnięć. Kontroli Sądu podlega zatem prawidłowość przeprowadzonego postępowania, a także ocena dokona przez organy podatkowe w zakresie zawartych w powołanym przepisie klauzul generalnych, które odsyłają także do ocen pozaprawnych. Należy w tym względzie podzielić zapatrywania organów podatkowych, że przez ważny interes podatnika lub interes społeczny należy rozumieć takie sytuacje, które spowodowane zostały działaniami niezależnymi od sposobu postępowania podatnika, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania ( por. t.2 do art.67 w C. Kosikowski i inni "Ustawa Ordynacja podatkowa – Komentarz" , Dom Wyd. ABC , Warszawa 2003 , str. 240 i powołane tam orzecznictwo oraz wyrok NSA z dnia 22.04.1999 r. w sprawie SA/Sz 850/96 , publ. LEX nr 36843).

W kontekście niniejszej sprawy należy zauważyć , że skarżący nie jest osobą ani pozbawioną majątku, ani też dochodów, co także mogłoby stanowić ewentualną przesłankę do stosowania art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Jest właścicielem nieruchomości, na której prowadzona jest działalność gospodarcza przez jego syna. Łączne miesięczne dochody gospodarstwa domowego, w którym uczestniczy przekraczają [...] zł.

Żadnego wpływu na umorzenie zaległości podatkowych nie mają okoliczności związane z terenami przyległymi do nieruchomości R.L. Ewentualne roszczenia z tego tytułu mają bowiem oparcie w przepisach art.363 § 1 Kodeksu cywilnego i art.150 Kodeksu cywilnego. Nie mogą zaś być one kompensowane z podmiotem prawa cywilnego Gminą w drodze umarzania zaległości podatkowych przez organ podatkowy Burmistrza Gminy. Jak wskazano powyżej uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych pozwala organowi podatkowemu na ich podejmowania w sposób nieskrępowany. W postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie ma kompetencji do oceny stanów faktycznych, które legły u podstaw umorzeń dokonanych dla innych podatników. W szczególności nie może dokonywać oceny, czy inne osoby zasługiwały na umorzenie zaległości podatkowych oraz czy podatnik wnoszący skargę do Sądu znajduje się w identycznej sytuacji. W przeciwnym przypadku Sąd uzurpowałby sobie prawo do wydawania decyzji o charakterze merytorycznym i zastępowania w tym przedmiocie organów podatkowych. Jak zaś wskazano już na wstępie niniejszych rozważań Sądy administracyjne dokonują jedynie kontroli legalności działań administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze rozpatrując niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy podatkowe. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego. Organy podatkowe doszły do przekonania, że brak jest okoliczności do zastosowania umorzenia zaległości podatkowej w trybie przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności.

Z tych przyczyn, nie dopatrując się naruszenia procesowego i materialnego prawa podatkowego , orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

/-/ M. Jaśniewicz /-/ G. Gorzan /-/ K. Pawlicki