Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 129/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.148 par.1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 24 lipca 2016 r. (data wpłynięcia 25 lipca 2016 r.) [...]. J.D. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. odmawiającą skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. Zdaniem wnioskodawcy powyższa decyzja ostateczna Dyrektora [...] MON obarczona jest wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. - wskazując, że w sprawie fałszywie ustalono istotne okoliczności faktyczne, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu a także, iż w sprawie wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W uzasadnieniu wniosku [...] J. D. wskazał ponadto, że decyzja Dyrektora Departamentu [...] MON z dnia [...] stycznia 2000 r. już w dniu wydania była nieważna i niesłuszna albowiem Dyrektor Departamentu [...] rażąco naruszył prawo, tj. Konstytucję RP i Europejską Konwencję Praw Człowieka poprzez przewlekłe, stronnicze prowadzenie sprawy. Ponadto Dyrektor Departamentu [...] MON nie zapewnił wnioskodawcy czynnego udziału w sprawie, nie posiadał kompetencji do rozstrzygnięcia jego sprawy (co zdaniem strony zostało przesądzone postanowieniem NSA z dnia 09 października 2000 r. w sprawie sygn. akt. II SA 841/00 oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt II SA 1421/03), błędnie odmówił uwzględnienia wniosku strony "o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności wnioskodawcy do celów emerytalnych" - zamiast stwierdzić, że "zaświadczenia nie podlegają weryfikacji w trybach nadzwyczajnych". Wnioskodawca podniósł, że Dyrektor Departamentu [...] MON powinien potraktować jego wniosek z dnia 25 października 1999 r, jako wniosek o wydanie zaświadczenia o określonej treści i "wydać nowe zaświadczenie zgodne ze stanem faktycznym i już bez błędu". Dodał również, że "działając w przedmiotowej sprawie" Dyrektor Departamentu [...] MON ustalił fałszywy stan faktyczny i wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, nowe dowody wskazujące, że: wnioskodawca nie kwestionował działania Wojskowego Biura Emerytalnego w W. lecz podnosił problem niewłaściwego działania Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk [...] w Z.; prawo do zaopatrzenia emerytalnego ustalono na podstawie rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr MON Nr [...] z dnia [...] stycznia 1991 r., który nie jest decyzją ostateczną (tak zdaniem wnioskodawcy przesądził WSA w Warszawie prawomocnym postanowieniem w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2008/04); rozkaz personalny Dyrektora DK MON Nr [...] z dnia [...] stycznia 1991 r. został mu doręczony w miesiącu marcu 2007 r., a więc bezzasadnie przyjęto, że został on "faktycznie i ostatecznie zwolniony ze służby z dniem [...] marca 1991 r. w stopniu [...]"; Komendant WSOW[...]- po otrzymaniu rozkazu personalnego Dyrektora DK MON Nr [...] z dnia [...] stycznia 1991 r. nie podjął właściwych działań w zakresie wykonania tego rozkazu oraz obowiązującego trybu rozliczenia i zwolnienia ze służby. Ponadto Dyrektor Departamentu [...] MON bezzasadnie stwierdził, że ostatnie uposażenie wypłacono wnioskodawcy za miesiąc marzec 1991 r. i jednym ze składników uposażenia za ten miesiąc jest dodatek specjalny w kwocie 345.400 zł, podczas gdy z wyciągu z list uposażeń miesięcznych brutto - otrzymanych przez stronę - wynika niezbicie, że miesiąc luty był ostatnim miesiącem, za który pobrał należne uposażenie, w tym dodatek specjalny w kwocie 550.00 zł. Na zakończenie wnioskodawca podniósł, że wobec powyższych okoliczności należy stwierdzić, iż działania Komendanta WSOW[...] w Z. były niewłaściwe a wyszczególnione - w zaświadczeniu o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego - dane dotyczące daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz dodatku specjalnego są błędne, tak więc wniosek o wydanie nowego zaświadczenia należy uznać za zasadny.

Minister Obrony Narodowej po przeanalizowaniu przesłanek wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania - oraz jego uzasadnienia - postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2016 r., odmówił wznowienia postępowania.

Postanowienie Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2016 r. doręczono stronie w dniu 03 października 2016 r.

Od powyższego postanowienia [...] J. D. złożył w dniu 05 października 2016 r. - na biurze podawczym MON - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 - 12 k.p.a., poprzez arbitralną odmowę wznowienia postępowania oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, wskutek czego wadliwie przyjęto, że nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. W uzasadnieniu podniósł, że nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia nr [...] z dnia [...] września 2016 r. - m.in. nie uwzględniono, że od 10 lutego 2016 r. bezskutecznie wnosi o wysłuchanie przez wiceministra B. K . Dodał, że nie zapoznano się z dokumentacją zgromadzoną w jego sprawie, z której to niezbicie wynika, iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. (a nie nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., jak błędnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu), utrzymującą w mocy decyzję nr [...] Dyrektora Departamentu [...] MON z dnia [...] stycznia 2000 r. (a nie nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. jak podano w zaskarżonym postanowieniu) - został zachowany. Na dowód powyższego, skarżący wskazał, że w dniu 11 lipca 2000 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (fałszywe ustalenie istotnych okoliczności faktycznych oraz nie branie przez stronę udziału w postępowaniu) - zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. - i w dniu 19 lipca 2000 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z prośbą o przeprowadzenie takiego postępowania. Ponadto, w dniu 09 października 2000 r. w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w Warszawie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (brak po stronie Dyrektora Departamentu [...] MON oraz Ministra Obrony Narodowej kompetencji do rozpatrzenia sprawy) - zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. - i w dniu 23 października 2000 r. wystąpił do wiceministra Obrony Narodowej z prośbą o przeprowadzenie takiego postępowania.

Podniósł również, że od dnia 25 lipca 2016 r. wielokrotnie zwracał się do Ministra Obrony Narodowej oraz do innych organów o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji - a nieznane organowi, który decyzję wydał - lecz Minister Obrony Narodowej postępował niepraworządnie albowiem nie wydawał decyzji i postanowień w sprawie.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku [...] J. D. z dnia [...] października 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2016 r. odmawiającym wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego, Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - oraz argumentów podniesionych na jego uzasadnienie - należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Minister Obrony Narodowej wydając skarżone postanowienie nr [...] z dnia [...] września 2016 r. nie prowadził żadnego postępowania administracyjnego w sprawie albowiem - co podkreślono w przedmiotowym postanowieniu - z oceny samych przesłanek podniesionych we wniosku oraz jego uzasadnienia wynikało, że nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. Przywołano również orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że - jeżeli w świetle twierdzeń wynikających z samego wniosku o wznowienia postępowania wynika, że termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W związku z powyższym, zarzut naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7-12 k.p.a. - należy uznać za bezzasadny. Za nietrafny organ uznał również zarzut niewysłuchania strony przez wiceministra B.K. albowiem przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują - przed wydaniem jakiegokolwiek rozstrzygnięcia administracyjnego - obowiązku przyjęcia i wysłuchania strony przez organ.

Odnosząc się do podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, w których [...]. J. D. dowiedział się o uwarunkowaniach stanowiących - jego zdaniem - podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r., to według organu wskazania wymaga, że wiedzę tę posiadł w roku 2000, a więc 16 lat temu. Przesłanki formalne wznowienia postępowania zawarte w art. 148 § 1 k.p.a. oraz w art. 148 § 1 k.p.a. stanowią, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, natomiast w sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, termin do wznowienia postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Organ podkreślił, że zarówno z oceny przesłanek podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również we wniosku z dnia 25 lipca 2016 r. - oraz ich uzasadnienia - niewątpliwie wynika, że nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r.

Rozpatrując natomiast podniesione w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, błędne oznaczenie - w skarżonym postanowieniu - decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2000 r. (powinno być nr [...] a nie nr [...] ) oraz w oznaczeniu decyzji Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. (powinno być nr [...] a nie [...] ) to wskazania według ministra wymaga, że pomimo rozbieżnego oznaczenia przedmiotowych decyzji, niewątpliwym jest, iż odmawiają one [...]. J.D. skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego.

Na marginesie zauważono, że każde wystąpienie skarżącego do Ministra Obrony Narodowej w sprawie stwierdzenia nieważności, uchylenia czy też wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przedmiotowej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2000 r., utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z dnia [...] stycznia 2000 r. - jest rozpatrywane zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i strona otrzymuje rozstrzygnięcie przewidziane tymi przepisami.

Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł J.D., zarzucając organowi rozpoznanie sprawy w sposób przewlekły, siłowy, dyktatorski i wniósł o:

1) zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do wydania decyzji uchylającej, zmieniającej decyzję [...] Dyrektora Departamentu [...]MON z dnia [...] stycznia 2000 r.,

2) zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do ukarania dyscyplinarnego funkcjonariusza publicznego winnego przewlekłego, siłowego, dyktatorskiego załatwienia sprawy,

3) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o orzeczenie, że przewlekłe załatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Postanowieniu zarzucił:

1. obrazę prawa postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 127 § 2 oraz art. 138 art. § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego i niezastosowanie się do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. co powoduje złamanie art. 6 k.p.a.;

2. niekonstytucyjną dyskryminację przez utrzymywanie w mocy wadliwej decyzji [...] Dyrektora Departamentu [...]MON z dnia [...]stycznia 2000 r. odmawiającą uwzględnienia wniosku [...]. J.D. z dnia [...] października 1999 r. o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, w konsekwencji odmowę przyjęcia w podstawie wymiaru mojego świadczenia emerytalno - rentowego dodatku specjalnego (składnika uposażenia) z ostatniego miesiąca pełnienia służby, w sytuacji gdy w myśl art. 5 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 z późn. zm.) a także z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym m.in. w wyroku z dnia 9 maja 1998 r. III RN 26/98, podstawę wymiaru emerytury lub renty inwalidzkiej stanowi uposażenie wypłacone żołnierzowi w ostatnim miesiącu pełnienia służby;

3. utrzymywanie w mocy fałszywego stanu prawnego i faktycznego, że "oficer faktycznie i ostatecznie został zwolniony ze służby z dniem [...] marca 1991 r. w stopniu [...]";

4. utrzymywanie w mocy fałszywego stanu prawnego i faktycznego, iż mój wniosek z dnia 25 października 1999 r. "w istocie dotyczy uznaniowego (wybiórczego) trybu przyjęcia w podstawie wymiaru wojskowego świadczenia emerytalno - rentowego dodatku specjalnego (składnika uposażenia) z miesiąca innego niż z ostatniego miesiąca pełnienia służby";

5. poświadczenie nieprawdy "że każde wystąpienie skarżącego do Ministra Obrony Narodowej w sprawie stwierdzenia nieważności, uchylenia czy też wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przedmiotowej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2000 r., utrzymującej w mocy Dyrektora Departamentu [...] MON z dnia [...] stycznia 2000 r. - jest rozpatrywane zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i strona otrzymuje rozstrzygnięcie przewidziane tymi przepisami".

W uzasadnieniu skarżący podtrzymał w całości treść swojego wniosku z dnia 24 lipca 2016 r. o wznowienie postępowania w sprawie wniosku z dnia 25 października 1999 r. o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, albowiem Dyrektor Departamentu [...] MON wydając decyzję [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. nie rozpatrzył sprawy zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie skarżącego, "wygodnictwo, interes Ministerstwa Obrony Narodowej okazał się wyższy niż interes społeczny oraz słuszny interes mój - Minister Obrony Narodowej prawdopodobnie nie wie (nie uznał za stosowne wysłuchać mnie pomimo, że wielokrotnie o to prosiłem), że wcześniej zostały naruszone procedury postępowania administracyjnego oraz przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i przepisy o ustawy o uposażeniu żołnierzy, wskutek czego zapadły wadliwe decyzje".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należało, iż nie narusza ono prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ poprawnie dopatrzył się naruszenia przez wnioskodawcę terminu oznaczonego w przepisie art. 148 § 1 K.p.a.

Zgodnie z treścią wyżej powołanej normy prawnej podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia.

Sformułowanie przytoczonego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, że materię zachowania omawianego terminu należy badać każdorazowo, w przypadku każdego, wnoszonego przez daną stronę wniosku wznowieniowego. Każdy wniosek ma bowiem za zadanie wszcząć odrębne postępowanie. Spełnienie przesłanek formalnych umożliwiających wszczęcie postępowania, musi więc być badane za każdym razem, gdy do organu wpłynie nowy wniosek. Powyższy obowiązek spoczywa na organie nawet wtedy, gdy wnioskodawcą kolejnych wniosków o wznowienie tego samego postępowania jest ta sama osoba. Stąd zaś wynika konkluzja, iż ten sam wnioskodawca, wnosząc kolejne wnioski o wznowienie tego samego postępowania, za każdym razem jest obowiązany wykazać, iż dochował omawianego terminu. W przeciwnym razie po stronie organu nie powstanie obowiązek do wszczęcia postępowania zgodnego z żądaniem strony.

Przechodząc do materii niniejszej sprawy wskazać należało, iż organ ustalił, że o wyszczególnionych w niniejszym wniosku okolicznościach, stanowiących podstawę wznowienia, strona wiedziała już od 16 lat.

Powyższego strona nie zakwestionowała. Nie podnosiła bowiem twierdzeń, aby o okolicznościach stanowiących podstawę niniejszego wniosku dowiedziała się w terminie krótszym niż miesiąc przed złożeniem wniosku. Wręcz przeciwnie, strona przyznała w skardze, iż uchybiła terminowi opisanemu w art. 148 § 1 K.p.a., twierdząc, że jendakowoż dobro w postaci słusznego jej interesu winno mieć wyższą wartość od przepisu prawa.

W świetle powyższego skarżone postanowienie jawiło się jako prawidłowe, wobec niekwestionowanej okoliczności uchybienia ww. terminowi.

Sąd administracyjny, będąc Sądem prawa, nie mógł zaś pominąć czytelnej treści art. 148 § 1 K.p.a. Odmiennie, niż to jest w procedurze cywilnej, Sąd administracyjny orzekając, nie może bowiem kierować się szeroko rozumianymi zasadami współżycia społecznego, do których to zasad jak się wydaje, nawiązuje strona podnosząc twierdzenia o wyższości jego uprawnień nad przepisem prawa.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).