Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 263/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 135, art. 220 § 1, art. 228 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 201 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1577
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Andrzej Niezgoda Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi Z. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Z. O. od decyzji Wójta Gminy W. z [...] r. określającej Z. P. O. "A. " spółce z o.o. z siedzibą w W. S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...] r.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wyjaśnił, że decyzją z 27 18 r. Wójt Gminy W. określił Z. P. O. "A." spółce z o.o. z siedzibą w W. S. , zwanej dalej "Zakładami", wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...] r. Decyzja ta została doręczona w siedzibie Zakładów [...] r.

Odwołanie od wymienionej wyżej decyzji wniósł Z. O. występujący jako właściciel udziałów Zakładów. Sformułował w nim wniosek o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, ewentualnie - gdyby uznano, że odwołanie złożyła osoba nieuprawniona - o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, oraz zarzucił, że organ I instancji naruszył:

- art. 201 § 4 i art. 202 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r. poz.1577 ze zm.), zwanej dalej "k.s.h.", przez uznanie, że w okresie trwania postępowania podatkowego odwołujący się pełnił funkcję prezesa zarządu Zakładów, a tym samym nieuprawnione przyjęcie, że w tym czasie istniały organy spółki uprawnione do reprezentowania osoby prawnej, gdy w przypadku złożenia rezygnacji wygaśnięcie mandatu następuje przez złożenie spółce oświadczenia woli o rezygnacji i dla osiągnięcia tego skutku nie jest wymagane odwołanie członka zarządu odrębnym aktem, a wpis w KRS ma charakter deklaratoryjny, a także przez zaniechanie ustanowienia kuratora dla powołania zarządu lub przeprowadzenia likwidacji Zakładów,

- art. 14 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986 ze zm.) przez przyjęcie, że organ, podejmując poszczególne czynności, działał w zaufaniu do danych jawnych wpisanych do rejestru, w sytuacji gdy posiadał pewne informacje o fakcie braku organu uprawnionego do reprezentowania spółki z uwagi na treść otrzymywanej korespondencji,

- art. 122, art. 138 § 3, art. 201 ust 1 pkt 4, art. 154 § 1, art. 192 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), zwanej dalej "o.p.".

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia o niedopuszczalności odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało treść art. 220 § 1 i 2, art. 222, art. 223 i art. 228 § 1 i 2 o.p. Następnie wskazało, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu i jedynie skuteczne wniesienie odwołania sprawia, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu, podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania jest zaś strona postępowania.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że z oświadczeń odwołującego się, zawartych zarówno w odwołaniu, jak i w jego piśmie z [...] r., wynika, że Zakłady nie mają obsadzonego stanowiska prezesa zarządu. Zwrócił też uwagę, że zgodnie z odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) zarząd jest jednoosobowy i jako prezes zarządu wpisany jest odwołujący się. W tym kontekście wskazał na art. 201 § 1 k.s.h., zgodnie z którym zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę, i stwierdził, że odwołanie oraz wybór członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością następuje na mocy uchwały zgromadzenia wspólników, a wpis (lub jego brak) do rejestru danych członków zarządu nie tworzy nowego stanu prawnego.

Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na oświadczenia odwołującego się, że nie jest obecnie prezesem zarządu, należy stwierdzić, że w świetle art. 201 § 1 k.s.h. nie był on uprawniony do wniesienia odwołania. Uzasadnia to stwierdzenie niedopuszczalności odwołania stosownie do art. 228 § 1 o.p. Organ odwoławczy podniósł, że przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku z 29 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 72/17, wydany w identycznym stanie prawnym i faktycznym, dotyczącym podatku od nieruchomości za [...] rok.

Z. O. wniósł na powyższe postanowienie skargę, w której zarzucił:

- niekonsekwentne działanie organów, które jednocześnie uznają, że Zakłady nie są właściwie reprezentowane i nie mogą działać i z tego faktu wywodzą konsekwencje prawne, a jednocześnie prowadzą wobec Zakładów postępowanie, odmawiając im następnie prawa do rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji, co rażąco narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 2 Konstytucji), jak również zasadę dwuinstancyjności (art. 78 Konstytucji RP oraz art. 127 o.p.),

- nierozstrzygnięcie wszystkich wniosków zawartych w odwołaniu, tj. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z [...] r.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie nieważności wydanej w sprawie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że skoro organ II instancji uznał, że odwołujący się jako właściciel udziałów nie ma legitymacji do wniesienia odwołania, a jednocześnie przyjął, że odwołujący się nie jest (obecnie) prezesem zarządu, to powinien stwierdzić, że brak jest organu mogącego skutecznie reprezentować stronę. Istnienie takiego samego stanu rzeczy w trakcie postępowania podatkowego spowodowało, że pozbawiono stronę prawa udziału w tym postępowaniu. Zdaniem skarżącego, jeśli spółka z o.o. jako strona w postępowaniu nie jest reprezentowana przez organ oznaczony w rejestrze handlowym, to skutkuje to nieważnością decyzji administracyjnych wydanych w takim postępowaniu, wobec czego należało stwierdzić nieważność decyzji organu I instancji z [...] r. Skarżący podniósł, że w zaistniałej sytuacji organ powinien wystąpić do sądu o wyznaczenie przedstawiciela Zakładów, a do czasu wyznaczenia przedstawiciela postępowanie powinno być zawieszone. Wskazał, że w razie, gdy osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia kuratora dla tej osoby prawnej.

Skarżący zarzucił także, że organ II instancji nie wypowiedział się w żaden sposób odnośnie do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, który był zawarty w odwołaniu. Jednocześnie wyraził pogląd, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w niniejszej sprawie bez stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji narusza podstawowe zasady postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (por. art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.). Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (por. art. 1 § 2 powołanej ustawy) i zasadniczo polega na orzekaniu w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej wymienione w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w tym na postanowienia kończące postępowanie w sprawie (por. art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).

Skargą wszczynającą postępowanie w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej zaskarżone zostało postanowienie stwierdzające, że niedopuszczalne jest odwołanie wniesione przez skarżącego od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe innego podmiotu, tj. Zakładów, będących spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania, co oznacza, że organ ma obowiązek wydania postanowienia, o jakim mowa, gdy odwołanie jest niedopuszczalne.

Unormowanie prawa do wniesienia odwołania zawiera art. 220 § 1 o.p. Przepis ten stanowi, że od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Wobec tego nie może budzić wątpliwości, że odwołanie może wnieść tylko strona postępowania lub – w jej imieniu - podmiot uprawniony do działania w imieniu strony.

Stroną w postępowaniu podatkowym jest podmiot, którego prawa lub obowiązki podatkowe są przedmiotem postępowania podatkowego (por. art. 133 o.p.). W sytuacji zatem, gdy decyzja organu I instancji z [...] r. ma za przedmiot zobowiązanie podatkowe Zakładów, to należy stwierdzić, że te Zakłady (i tylko one) są stroną w postępowaniu.

Poza sporem jest, że Zakłady funkcjonują jako osoba prawna – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zgodnie z art. 135 o.p. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej, stosownie zaś do art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.) osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.

Zasadnicze regulacje prawne w zakresie działania organów osoby prawnej będącej spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, jak Zakłady, zawarte są w przepisach k.s.h. W szczególności, z art. 201 § 1 k.s.h. wynika, że prowadzenie spraw spółki i jej reprezentowanie należy do zarządu spółki. Dodać należy, że wprawdzie wspólnik spółki może być członkiem zarządu, co potwierdza art. 201 § 3 k.s.h., jednak sam tylko status wspólnika spółki nie daje prawa do działania w imieniu spółki.

Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku informacji z KRS w trybie art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS wynika, że zarząd Zakładów jest jednoosobowy, że Zakłady są reprezentowane przez prezesa zarządu, oraz że prezesem tym jest skarżący. Wpisy te jednak, co w sprawie nie jest sporne, mają charakter deklaratoryjny.

Uwzględniając deklaratoryjny charakter wpisu składu zarządu w KRS, a także to, że w toku postępowania (w piśmie z datą wpływu do organu I instancji [...] r. oraz w piśmie z [...] r. i w odwołaniu), skarżący zaprzeczał, aby sprawował funkcję prezesa zarządu Zakładów (powołując się na złożoną rezygnację), konsekwentnie twierdził, że nie mają one organu uprawnionego do ich reprezentacji, a ponadto w odwołaniu wyraźnie i jednoznacznie wskazał, że działa jako osoba fizyczna - wspólnik spółki, organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że wnosząc odwołanie, skarżący nie działał jako członek zarządu Zakładów. W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę, lecz przez inny podmiot, nieuprawniony do wniesienia odwołania w świetle art. 220 § 1 o.p., wobec czego odwołanie to jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 228 § 1 pkt 1 o.p.

W związku z treścią skargi należy ponownie wskazać, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest kontrola zgodności z prawem postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania (jako niepochodzącego od strony postępowania). Dla wyniku tej kontroli znaczenie ma to, czy odwołanie zostało wniesione przez stronę lub przez osobę uprawnioną do działania w imieniu strony, nie ma natomiast znaczenia, czy strona postępowania była należycie reprezentowana w toku postępowania przed organem I instancji. Zatem w niniejszej sprawie sąd nie jest uprawniony do badania tej drugiej kwestii ani do wypowiadania się co do niej.

Z tego samego powodu organ odwoławczy, który stwierdził, że odwołanie jest niedopuszczalne, nie jest uprawniony (w ramach tego postępowania) do zajmowania stanowiska w zakresie zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu I instancji, w tym czynności, które doprowadziły do podjęcia tego rozstrzygnięcia.

Sąd nie podziela poglądu skargi, formułowanego zasadniczo w kontekście postępowania podatkowego, że przedstawione wyżej stanowisko pozbawia stronę postępowania podatkowego możliwości obrony jej praw. Wbrew temu, co sugeruje skarżący, nie można przyjąć, że skoro strona postępowania podatkowego ma prawo do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach, to należy uznać, że tryb odwoławczy uruchamia każde odwołanie, w tym także wniesione przez podmiot inny niż strona, który nie jest uprawniony do działania w jej imieniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddalił.