Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 758/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 21
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 16 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca),, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) po rozpatrzeniu odwołania H. K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. P. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 12 maja 2008 r. H. K. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. We wniosku zadeklarowała do płatności ONW działkę rolną A o powierzchni 1,15 ha (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), B/B1 o powierzchni 0,89 ha (działka ewidencyjna nr [...]), C/C1 o powierzchni 1,22 ha (działka ewidencyjna nr [...]), D o powierzchni 0,25 ha (działka ewidencyjna nr [...]).

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. odmówił przyznania H. K. płatności ONW i nałożył sankcję w wysokości 218,38 zł. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku skargi H. K. decyzja organu odwoławczego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Lu 18/10).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] października 2010 r. uchylił decyzję z dnia [...] października 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. ponownie odmówił przyznania płatności i nałożył sankcje. W wyniku odwołania H. K. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. P. po raz kolejny odmówił przyznania H. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nałożył sankcje.

Po rozpatrzeniu odwołania H. K. zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] września 2012 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ przytoczył obszernie przepisy stanowiące podstawę przyznania płatności na rok 2008, tj. ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427, ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 68, poz. 448 ze zm.). Organ podkreślił przede wszystkim, że w przepisach ww. ustawy ustawodawca odszedł od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., obligując organ do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego wskazał, że w myśl § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia MRiRW z 2007 r. jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania płatności ONW na rok 2008 jest posiadanie gruntów rolnych. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, uregulowanym w art. 336-352 Kodeksu cywilnego. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie ustawy. Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie go posiada. Uprawnionym do płatności ONW może być nie tylko właściciel, który włada gruntem, ale także dzierżawca, a nawet posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę i bez względu na to czy jest to posiadanie prowadzące do nabycia w wyniku zasiedzenia).

Wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, a organy Agencji dokonują oceny, czy dany podmiot, który ubiega się o przyznanie płatności, spełnia przesłankę posiadania gruntu rolnego, który zadeklarował we wniosku na rok 2008.

Powołany przepis § 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW nie precyzuje, jaki okres posiadania działek rolnych uprawnia do przyznania płatności ONW na rok 2008. Tym samym Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa chcąc ustalić, kto jest posiadaczem zadeklarowanych działek, bada, który z podmiotów faktycznie prowadzi na nich działalność rolniczą zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami) - w roku kalendarzowym przypadającym na rok ubiegania się o płatność

W trakcie kontroli administracyjnej wniosku ONW na rok 2008 wykryto błąd kontroli krzyżowej dotyczący działki ewidencyjnej nr [...] (działka rolna C/C1 ). Przedmiotowa działka została zgłoszona także do płatności we wniosku na rok 2008 przez innego producenta rolnego – I. S.

Kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy H. K. była w roku 2008 faktycznym posiadaczem działki nr [...] (działka rolna C). W złożonych w toku postępowania oświadczeniach strony podtrzymały swoje deklaracje odnośnie posiadania działki ewidencyjnej nr [...].

W dniu 26 czerwca 2009 r. odbyła się kontrola terenowa działki nr [...] w ramach sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW z 2007 roku, na podstawie wniosku złożonego przez H. K., w której to sprawie również stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej. W ramach kontroli na działce o pow. 1,06 ha stwierdzono łąkę - nie stwierdzono leszczyny i pniaków po leszczynie. Organ zauważył także, że dokonano podziału działki Nr [...] o pow. 5,3808 ha na trzy działki odrębne: działkę Nr [...] o pow. 1,2808 ha, działkę Nr [...] o pow. 1,2839 ha, działkę Nr [...] o pow. 2,3857 ha wraz z drogą dojazdową Nr geodezyjny [...] o pow. 0,1404 ha.

Dyrektor Oddziału Regionalnego powołał się również na materiały zgromadzone w toku postępowania sądowego o podział działki nr [...], jakie toczyło się przed Sądem Rejonowym w B. P. (sygn. akt [...]). W postępowaniu tym biegły sadowy W. F. sporządził opinię geodezyjną (z dnia 29 kwietnia 2008 r.), z której wynika, że "działkę nr [...] w większości stanowi łąka, oraz teren zalesiony oraz do powierzchni przedmiotowej nieruchomości wliczone są istniejące rowy melioracyjne". W innym dokumencie sporządzonym w toku postępowania sądowego – operacie szacunkowym z dnia 30 grudnia 2008 r., sporządzonym przez biegłego K. J., w odniesieniu do działki nr [...] stwierdzono, że jest to "działka gruntowa, niezabudowana, położona w północnej części miejscowości J. (...) Działka koszona, użytkowana jako łąka. Na działce stwierdzono właściwą jej uprawę i wykonywanie zabiegów agrotechnicznych. (...) Na usilne prośby męża H. K. nie stwierdzono żadnych oznak nasadzeń plantacji, gdyż wyceniana działka była koszona i nie zauważono żadnych ściętych nasadzeń.

W sprawie sygn. akt [...] Sąd w postanowieniu z dnia 6 maja 2009 r. nie dał wiary wyjaśnieniom H. K., że użytkowała ona sporną działkę. Wskazane dowody przeczą temu twierdzeniu, zaś sama wnioskodawczyni nie zgłosiła żadnych dowodów w celu wykazania faktów, na które się powoływała. Twierdzenie to nie zostało zakwestionowane w postępowaniu apelacyjnym zakończonym wydaniem postanowienia w dniu 17 lutego 2010 r. przez Sąd Okręgowy w L. II Wydział Cywilno-Odwoławczy (sygn. akt [...]), które stało się prawomocne.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Dyrektor L. Oddziału Regionalnego stwierdził, że H. K. w roku kalendarzowym 2008 nie była posiadaczem (użytkownikiem) działki ewidencyjnej o nr [...]. Powołując się na stanowisko orzecznictwa organ stwierdził, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania przez cały rok kalendarzowy, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu.

Zarówno we wniosku na rok 2008 (załącznik graficzny nr 1/3) jak i podczas całego trwającego postępowania H. K. twierdziła, iż na działce ewidencyjnej nr [...] na pow. 1,22 ha była uprawiana w roku 2008 leszczyna. Z zeznań świadków przesłuchanych w toku postępowania sądowego wynika, że sporna działka była użytkowana przez I. S. od roku 2004, znajduje się na niej łąka, a leszczyna nigdy nie była uprawiana. Fakt braku nasadzeń jakiejkolwiek plantacji potwierdził biegły sądowy K. J. (opinia sporządzona w formie operatu szacunkowego z dnia 11.12.2008 r.). Biegły sądowy stwierdził także, iż sporna działka ewidencyjna użytkowana jest jako łąka. Organ uznał zeznania świadków za wiarygodne ze względu na fakt, że były spójne, logiczne i korelowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie (w tym aktami sądowymi sprawy o sygn. [...]). Zeznania H. K. organ uznał za mało wiarygodne i niewystarczające. Strona nie udowodniła i nie udokumentowała w sposób niebudzący wątpliwości faktycznego użytkowania (posiadania) spornej działki przez cały rok kalendarzowy 2008, co jest jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania płatności na rok 2008. Wręcz przeciwnie, H. K. na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 22 stycznia 2009 r. oświadczyła, iż w 2007 r. leszczyna została skoszona przez K. S., co potwierdza także kontrola terenowa działki [...] (numeracja przed podziałem) przeprowadzona w dniu 26 czerwca 2009 r. (stwierdzono łąkę).

Świadek T. K. - mąż H. K. nie wskazał konkretnych faktów, które mogą potwierdzić fakt użytkowania przez H. K. działki nr [...] w roku 2008.

W toku prowadzonego postępowania H. K. nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających prowadzenie uprawy leszczyny w roku 2008. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.). Samo twierdzenie strony, iż była ona posiadaczem działki ewidencyjnej nr [...] nie stanowi żadnego przeciwdowodu w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego.

W konkluzji Dyrektor Oddziału Regionalnego stwierdził, że ze względu na fakt nieużytkowania w roku kalendarzowym 2008 działki ewidencyjnej nr [...] zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 działka rolna C o pow. 1,22 ha - zostaje wykluczona z przedmiotowych płatności.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych. Zastosowanie sankcji było uzasadnione faktem, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną przekroczyła 50%.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR H. K. przedstawiła szereg faktów związanych z użytkowaniem przez nią w przeszłości spornej działki, w tym obsadzenie leszczyną, wskazała na konflikt z I. S., potwierdziła fakt wykoszenia leszczyny oraz zarzuciła organom, że nie dokonały kontroli w celu ustalenia, w jaki sposób i przez kogo działka była faktycznie użytkowana.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi następuje między innymi w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, dlatego stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna może dotyczyć również braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego Dla organu administracyjnego ponownie rozpatrującego sprawę charakter wiążący ma ocena prawna pozostająca w związku i mieszcząca się w ramach kognicji tego sądu, a więc ocena, która zdeterminowała stanowisko sądu w rozpatrywanej sprawie. Natomiast związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast oparcie skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną spowoduje, iż sąd administracyjny zobowiązany będzie skargę oddalić (tak. T. Woś (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. 2, Warszawa 2008, komentarz do art. 153).

Mając na uwadze treść i skutki zapadłego przed tut. Sądem wyroku z dnia 14 kwietnia 2010 r., I SA/Lu 18/10 w świetle regulacji zawartej w art. 153 p.p.s.a. stwierdzić należy, że organy administracji ponownie prowadząc postępowanie, obowiązane były do uzupełnienia postępowania dowodowego:

1. poprzez ustalenie czy postanowienie Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie [...] jest prawomocne;

2. przeprowadzenia dowodu z akt postępowania sądowego w sprawie [...] o zniesienie współwłasności na okoliczność posiadana spornej powierzchni działki [...] (wcześniej [...]) w dacie istotnej dla przyznania wnioskowanej płatności. W szczególności zdaniem sądu istotna była treść zeznań świadków oraz współwłaścicieli składanych w sprawie o zniesienie współwłasności. Po dołączeniu protokołów tych przesłuchań organ odniesie się do treści tych zeznań.

3. poprzez dołączenie protokołów zawierających zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania przed organem ponieważ w aktach administracyjnych brak było tych protokołów co nie pozwalało jednoznacznie stwierdzić czy te dowody zostały przeprowadzone w sprawie H. K. wszczętej jej wnioskiem o przyznanie finansowego wsparcia w ramach działania ONW na 2008 r., i czy miała zapewnioną możliwość korzystania z praw strony postępowania. Brak ten nie pozwalał stwierdzić jaka była treść tych zeznań i odnieść się do ustaleń organu co do treści złożonych zeznań w tym postępowaniu.

4. przesłuchanie o ile okaże się to konieczne J. K. na okoliczność posiadania działki [...].

Natomiast sąd rozpoznając skargę na ostateczną decyzję zapadłą w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązany był do skontrolowania, czy zapadła ona z uwzględnieniem wskazań co do dalszego postępowania i wyrażonej oceny prawnej, sam będąc tą oceną związany.

Uwzględniając stan faktyczny i prawny w dacie wydania zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie zmieniły się okoliczności sprawy mogące powodować nieaktualność oceny zawartej w wyroku tut. Sądu z dnia 14 kwietnia 2010 r.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 134 i art. 153 p.p.s.a. doprowadziła do uznania, że decyzja ta jest prawidłowa i nie narusza prawa. Ponownie rozstrzygając sprawę organy przeprowadziły postępowanie i dokonały rozstrzygnięcia z uwzględnieniem treści zapadłego już w sprawie wyroku.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu było rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2010 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie").Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było przesądzenie, czy skarżąca spełnia warunki przyznania płatności sformułowane w § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia, z którego wynika, że płatność ONW przyznawana jest temu rolnikowi, który spełnia trzy warunki: jest w posiadaniu gruntów rolnych, grunty te utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, a ich minimalny obszar wynosi 1 ha.

W niniejszej sprawie sporna była kwestia dotycząca tego, kto faktycznie posiadał i użytkował w 2008 roku zadeklarowane jednocześnie przez skarżącą i I. S. grunty.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt IIGSK 1012/08) . Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności ONW oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jednocześnie wskazuje się, iż oceniając stan posiadania gruntów rolnych w danym roku nie znajduje zastosowania kodeksowa fikcja prawna, dotycząca ciągłości posiadania, (zob. np. wyrok NSA z 29 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1177/10 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ustawodawca wyraźnie wskazuje bowiem na faktyczne, rzeczywiste posiadanie gruntu rolnego w roku w którym składa wniosek. W konsekwencji, nie może być uznany za posiadacza gospodarstwa rolnego, ten kto utracił, chociażby bezprawnie, nad nim faktyczne władztwo, a nowy posiadacz gruntów został uznany za posiadacza w złej wierze (zob. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1012/08 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W świetle unormowań wspólnotowych, m.in. art. 2 pkt c rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. określającego, że "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, a także przepisów prawa krajowego, to jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm.), w którym w ramach obowiązku podejmowania określonych działań wymienia się takie czynności jak: uprawę roślin lub ugorowanie gruntów ornych, koszenie okrywy roślinnej i wypasanie zwierząt, stwierdzić należy, że płatność ONW przysługuje wyłącznie tej osobie, która niezależnie od tytułu prawnego, faktycznie gospodaruje na zadeklarowanej do płatności nieruchomości (działkach), prowadząc wybraną przez siebie produkcyjną lub hodowlaną działalność, względnie utrzymując je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami środowiskowymi, przy czym grunt ten dla potrzeb płatności musi mieć minimalny obszar 1 ha (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 164/10).

Za trafne zatem należało uznać stanowisko organów obu instancji, iż prawo do dopłat do gruntów rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przysługuje wyłącznie "posiadaczowi" nieruchomości (działki lub działek) w potocznym rozumieniu ich faktycznego użytkownika, a ściślej osoby faktycznie z nieruchomości rolniczo korzystającej.

W realiach rozpatrywanej sprawy, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że dwóch producentów rolnych zadeklarowało tę samą działkę rolną do płatności obszarowych, organ przeprowadził stosownie do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2010 r. postępowanie celem ustalenia, czy skarżąca była posiadaczem spornej działki w 2008 r. Postępowanie to wykazało, że część działki nr [...] ( przed zniesieniem współwłasności) od 2004 roku pozostawała w posiadaniu I. S., która od strony północno wschodniej zagospodarowała ją na łąkę. Prace związane z koszeniem i innymi zabiegami agrotechnicznymi przez kolejne lata wykonywał w imieniu I. S. jej ojciec – K. S. Istnienie łąki na tej działce i brak śladów leszczyny, znalazło potwierdzenie w złożonych do sprawy sądowej sygn. akt. [...]; zeznaniach świadków: M. K., J. U. , J. S., K. S., opinii biegłego sądowego geodety W. F. który dokonał oględzin tej nieruchomości dnia 29 kwietnia 2008 r. oraz opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowego K. J. który dokonał oględzin dnia 12 listopada 2008 r. i zawarli w nich swoje spostrzeżenia na ten temat.

Z wyjaśnień skarżącej oraz jej męża T. K. złożonych do protokołu rozprawy administracyjnej w dniu 22 stycznia 2008 r. wynika, że na przedmiotowej działce posadzona była w 2004 r. leszczyna. W 2007 r. leszczyna ta została skoszona przez K. S. Przeprowadzona w dniu 26 czerwca 2009 r. kontrola terenowa przedmiotowej działki w ramach sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW za 2007 r. (protokół dołączony do akt administracyjnych sprawy k. 76-82 ) potwierdziła, że jest tam łąka – nie ma żadnych śladów po leszczynie. Z dołączonych do akt administracyjnych protokołów ze sprawy sądowej o zniesienie współwłasności zawierających zeznania stron i świadków oraz z zeznań świadków złożonych na rozprawie dnia 22 stycznia 2009 r. w postępowaniu administracyjnym w obecności skarżącej wynika, że H. K. w 2008 r. nie była w posiadaniu przedmiotowej działki. Sąd Rejonowy w B. P. dokonując zniesienia współwłasności działki nr [...] o pow. 5,3808 ha położonej w miejscowości J. podzielił ją zgodnie z dotychczasowym użytkowaniem. Działka wydzielona przez biegłego geodetę oznaczona nr [...] (wskazana przez skarżącą do uzyskania dopłat rolnych ) przypadła I. S. H. K. Postanowienia Sądu z dnia 6 maja 2009r. sygn. akt. [...] nie kwestionowała, godząc się z treścią tego orzeczenia.

W ocenie Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli administracyjnej wniosku H. K., w następstwie której ustalono, że działka zadeklarowana przez skarżącego nie była przez nią użytkowana w 2008r.

i bezsporne jest że, nie była w jej faktycznym posiadaniu w tym roku, co zresztą potwierdza sama skarżąca zarówno w swoich wyjaśnieniach składanych w postępowaniu administracyjnym, jak w skardze, wskazując, iż bez jej zgody K. S. skosił leszczynę, co tym samym jednoznacznie uzasadnia, że zachodzi podstawa do odmowy przyznania płatności ONW za 2008 r. Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w art. 21 ust. 3 zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń.

W przeprowadzonym postępowaniu H. K. wnioskowała jedynie o przesłuchanie J. K., jednak z uwagi na śmierć tej osoby, dowód ten nie został przeprowadzony. Innych dowodów, które podważałyby ustalenia organów nie przedstawiła. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na rok, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy( § 2 ust 2 rozporządzenia).

Zdaniem Sądu skarżąca nie dostrzegła, że to ona jako ubiegająca się o przyznanie płatności powinna wykazać, że użytkowała rolniczo grunty w 2008 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniła. Próba wyprowadzenia przeciwdowodu w postaci argumentów skargi, iż grunt ten jej się należał bo była najstarsza z rodzeństwa, które otrzymało tę działkę na współwłasność i korzystała z niego do czasu wycięcia leszczyny, świadczy jednoznacznie, wbrew tezie prezentowanej przez skarżącą, że tym bardziej nie była w posiadaniu spornego gruntu w 2008 roku.

W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji.Zapewniono też skarżącej udział w postępowaniu. Nie sposób, w ocenie Sąd, doszukać się też naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie uznać należy za zgodne z art. 77 §1 i art. 80 Kpa. Sąd nie znalazł też innych naruszeń przepisów prawa postępowania określonych w art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ani przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zasadne było nieuwzględnienie przez organy wskazywanej we wniosku o płatności działki nr [...] o pow. 1,22ha, i stwierdzenie, że różnica między powierzchnią stwierdzoną a deklarowaną przekroczyła 50%. Nakazywało to odmowę przyznania płatności ONW i nałożenie sankcji w wysokości 218,38 zł, na podstawie w art. 16 ust. 3 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r., s. 74). W tych okolicznościach – w ocenie Sądu – stanowisko organu wywiedzione w zaskarżonej decyzji zasługuje na aprobatę.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.