Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 116/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosków o wypłatę stypendium doktoranckiego I. oddala skargę; II. odrzuca skargę w części dotyczącej zobowiązania Rektora Uniwersytetu W. do wypłaty skarżącemu stypendium; III. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata P. M. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, łączną kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz podatek VAT w kwocie 55, 20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. B. (dalej: skarżący) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest bezczynność Rektora Uniwersytetu W. (dalej Rektor) w sprawie rozpatrzenia wniosków o wypłatę stypendium należnego skarżącemu za okres od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. jako uczestnikowi studium doktoranckiego fizyki.

Skarżący wniósł o zobowiązanie Rektora do rozpatrzenia jego wniosków o wypłatę należnego stypendium z dnia: 30 sierpnia 2005 r., 20 grudnia 2005 r., 23 września 2011 r., ewentualnie do wypłaty kwot stypendium należnego wraz z odsetkami.

Skarżący wskazał, że dnia 23 lipca 1999 r. został przyjęty na studia doktoranckie fizyki przy Uniwersytecie W.

Decyzjami Rektora z dnia [...] oraz z dnia [...] został skreślony z listy słuchaczy studium doktoranckiego fizyki. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Wr 1661/00 stwierdzono nieważność obu decyzji skreślających skarżącego z listy słuchaczy studium doktoranckiego fizyki.

Pismem Prorektora Uniwersytetu W. ds. Badań Naukowych i Współpracy z Zagranicą z dnia 1 marca 2002 r. przywrócono skarżącego w prawach uczestnika studiów doktoranckich fizyki i wznowiono z dniem 24 stycznia 2002 r. wypłatę stypendium.

Decyzją Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki z dnia [...] skarżący został skreślony z dniem 1 października 2003 r. z listy uczestników studium doktoranckiego fizyki. Decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności.

Decyzją odwoławczą z dnia [...], nr [...] wydaną wskutek odwołania skarżącego, Prorektor utrzymał w mocy decyzję o skreśleniu skarżącego z listy słuchaczy Studium Doktoranckiego Fizyki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 lipca 2005 r., o sygn. akt IV SA/Wr 613/04 stwierdził nieważność decyzji odwoławczej z dnia [...], nr [...].

Tym samym, zdaniem skarżącego, decyzja skreślająca z dnia [...] nadal nie posiadała waloru ostateczności.

Dopiero w dniu [...], decyzją nr [...] Prorektor wydał prawnie skuteczną decyzję odwoławczą w sprawie skreślenia skarżącego z listy słuchaczy Studium Doktoranckiego Fizyki. Znalazło to potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r. w sprawie o sygn. akt l OSK 907/07, który oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2007 r. zapadłego w sprawie jego skargi na decyzję Rektora z dnia [...], nr [...].

Tak więc decyzja skreślająca z dnia [...] stała się ostateczna dopiero w dniu 19 grudnia 2005 r.

Dalej skarżący wskazał, że w spornym okresie czasu, uprawnienie do jego stypendium było regulowane Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych (Dz. U. nr. 58, poz. 249), zwane dalej rozporządzeniem z dnia 10 czerwca 1991 r., które w § 12 ust. 3 stanowiło, że wypłatę stypendiów wstrzymuje się z pierwszym dniem miesiąca następującego po uprawomocnieniu się decyzji o skreśleniu, co należy rozumieć w ten sposób, że wypłatę stypendium wstrzymuje się z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna. Jako że decyzja o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studium doktoranckiego stała się ostateczna dopiero w dniu 19 grudnia 2005 r. skarżący powinien otrzymywać stypendium do dnia 31 grudnia 2005 r. Identyczne uregulowanie zawarte było w § 11 obowiązującego od dnia 14 lipca 2005 r. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich z dnia 25 maja 2005 r. (Dz. U. nr 115, poz. 964), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 25 maja 2005 r.

Jako że skarżący mimo braku przymiotu ostateczności decyzji skreślającej go z listy doktorantów (decyzja z dnia [...]) nie otrzymywał stypendium i pozostawał doktorantem Studium Doktoranckiego Fizyki zwrócił się pismem z dnia 30 sierpnia 2005 r. do Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki o wypłatę zaległych stypendiów za okres dnia 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2005 r.

Na pismo to skarżący nie otrzymał żadnej odpowiedzi.

Następnie pismem z dnia 20 grudnia 2005. r. skarżący zwrócił się do Rektora o wypłatę stypendium za okres od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. należnego mu jako uczestnikowi Studium Doktoranckiego Fizyki.

Także to pismo nie spowodowało podjęcia płatności stypendium ze strony Uniwersytetu W.

Niezależnie od tego, skarżący pismem z dnia 22 września 2011 r., złożonym w Biurze Rektora w dniu 23 września 2011 r., zwrócił się do Rektora z wnioskiem o rozpoznanie wniosku z dnia 30 sierpnia 2005 r. oraz wniosku z dnia 20 grudnia 2005 r., doręczając mu kopię pisma z dnia 30 sierpnia 2005 r. Pismo to należy traktować także jako samodzielny wniosek o rozpatrzenie sprawy wypłaty stypendium za okres od 1 stycznia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Poza tym w piśmie tym należy też dopatrywać się zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa na zachowanie Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki, jeżeli podmiot ten nie przekazał wniosku z dnia 30 sierpnia 2005 r. Rektorowi do rozpatrzenia.

Także na to pismo skarżący nie otrzymał żadnej odpowiedzi.

W związku z powyższym, Rektor uchybił terminowi do rozpoznania sprawy, co uzasadnia wniesienie skargi na bezczynność organu.

Zdaniem skarżącego, właściwość Rektora do rozpoznania wniosku o wznowienie wypłaty stypendium wynika z art. 200 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.

Skarżący wskazał, że próbował dochodzić zapłaty stypendium w drodze cywilno-prawnej. Postępowanie zakończyło się wyrokiem z dnia [...] Sądu Okręgowego we W. II Wydział Odwoławczy w sprawie o sygn. akt [...], w którym to po wznowieniu postępowania uchylono wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] w sprawie [...] w punkcie l oraz wyrok Sądu Rejonowego dla W.-Ś. z [...] znosząc postępowanie w sprawie i odrzucając pozew skarżącego o zapłatę stypendium za sporny okres.

Sąd Okręgowy we W. opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 r., III CZP 74/10, uznał, że wypłata stypendium doktoranckiego winna być dochodzona w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a droga cywilnoprawna nie jest otwarta.

W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał, że skarżący otrzymywał, zgodnie z decyzją, stypendium doktoranckie od dnia 1 października 1999 r.

Skarżący z powodu nie wypełnienia obowiązków uczestnika studium doktoranckiego, wynikających z regulaminu, został decyzją Rektora z dnia [...] skreślony z listy doktorantów. Rektor podtrzymał swoją decyzję po odwołaniu złożonym przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu stwierdził nieważność obu decyzji wyrokiem z dnia 24 stycznia 2002 r.

Skarżącemu z dniem 24 stycznia 2002 r. przywrócono prawa doktoranta i wznowiono wypłatę stypendium.

Skarżący ponownie został skreślony z listy uczestników studium doktoranckich decyzją Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki Teoretycznej z dnia [...]. Decyzja stała się prawomocna na mocy Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r.

Następnie skarżący pozwem z dnia 22 grudnia 2003 r. wystąpił do Sądu Rejonowego o zasądzenie stypendium doktoranckiego w kwocie 12.920 zł za okres od 1 lipca 2000 r. do 31 sierpnia 2002 r. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004 r. Sąd Rejonowy dla W. – Ś. w sprawie o sygn. akt [...] zasądził na rzecz skarżącego żądaną kwotę. Zasądzoną kwotę przekazano skarżącemu.

Skarżący otrzymał, łącznie z zasądzonym wyrokiem, stypendium doktoranckie za okres od października 1999 r. do października 2003 r. w łącznej kwocie 36.423,36 zł.

Pozwem z dnia 30 marca 2005 r. skarżący wystąpił z żądaniem zasądzenia od Uniwersytetu W. kwoty 13.350 zł stypendium za okres od stycznia 2004 r. do lutego 2005 r.

Sąd Rejonowy dla W. – Ś. wyrokiem z dnia [...] w sprawie o sygn. akt [...] uwzględnił w większości żądanie skarżącego. Sąd Okręgowy we W. w sprawie o sygn. akt [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego wyrokiem z dnia [...] oddalając powództwo.

Pismem z dnia 20 grudnia 2005 r. skarżący wystąpił do Rektora o wypłacenie zaległego stypendium za okres od stycznia 2004 r. do stycznia 2006 r. Pismem z dnia 21 grudnia 2005 r. Prorektor ds. Nauczania poinformował skarżącego, że nie jest rozstrzygnięty proces cywilny prowadzony z powództwa o stypendium za okres wskazany w piśmie, wobec czego nie ma podstawy do spełnienia żądania.

Skargą z dnia 25 lipca 2008 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] o sygn. akt [...]. Sprawa zakończyła się odrzuceniem skargi postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2008 r.

W dniu 8 marca 2010 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia [...] o sygn. akt [...]. Sąd Okręgowy we W. w sprawie o sygn. akt [...], wyrokiem z dnia [...] uchylił wyrok Sądu Okręgowego w sprawie o sygn. akt [...] i wyrok Sądu Rejonowego dla W. –Ś. o sygn. akt [...] i pozew odrzucił.

Dalej Rektor podał, że w 1999 r. obowiązywała ustawa o tytule naukowym i stopniach naukowych z dnia 12 września 1990 r. (Dz. U. nr 65, poz. 386). W art. 36 ustawy przyznano prawo do prowadzenia studiów doktoranckich jednostkom organizacyjnym uprawnionym do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz upoważniono Ministra Edukacji Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia zasad organizowania studiów doktoranckich w państwowych jednostkach organizacyjnych, rekrutacji na te studia, prowadzenia i odbywania tych studiów.

Minister Edukacji Narodowej, działając z upoważnienia ustawowego, wydał rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych z dnia 10 czerwca 1991 r. w którym ustalił m.in. że uczestnicy dziennych studiów doktoranckich mogą otrzymać na czas trwania studiów stypendium w wysokości określonej przez organ tworzący studia doktoranckie. Ustalono także, że uczestnik studiów doktoranckich, który nie wykazuje dostatecznych postępów w pracy naukowej, a zwłaszcza nie zalicza egzaminów w terminach przewidzianych programem studiów, nie wykonuje określonych w harmonogramie etapów pracy doktorskiej lub nie złoży rozprawy doktorskiej w terminie określonym programem studiów - zostaje skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich.

Decyzję o skreśleniu z listy uczestników studiów, na wniosek kierownika studiów, podejmowała rada wydziału (rada naukowa). Od decyzji tej przysługiwało odwołanie do organu tworzącego studia doktoranckie, w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.

Skreślenie z listy uczestnika dziennych studiów doktoranckich powodowało utratę świadczeń. Minister ustalił, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się z pierwszym dniem miesiąca następującego po uprawomocnieniu się decyzji o skreśleniu.

Z dniem 1 maja 2003 r. weszła w życie ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki z dnia 14 marca 2003 r. ( Dz. U. nr 65, poz. 595 )

Ustawodawca ustalił, że studia doktoranckie w szkole wyższej są tworzone przez rektora, oraz że uczestnik studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie na podstawie decyzji przez organ tworzący studia doktoranckie. W przypadku skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich organowi przysługiwało uprawnienie do żądania jego zwrotu.

Ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i trybu organizowania studiów doktoranckich, ich prowadzenia i odbywania oraz przyznawania stypendiów osobom je odbywającym, a także zwrot stypendiów, w tym do określenia czasu trwania studiów i możliwość przedłużania go, w tym prawo do dodatkowego przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich o czas trwania urlopu macierzyńskiego określonego w odrębnych przepisach.

Na podstawie art. 41 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595) Minister Edukacji Narodowej i Sportu wydał rozporządzenie w sprawie warunków i trybu

organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich z dnia 25 maja 2005 r.

Także w tym akcie prawnym ustalono, że czas odbywania tych studiów, nie może być dłuższy niż cztery lata. Rozporządzenie przyznało kierownikowi studiów doktoranckich: uprawienie do podejmowania decyzji w sprawach skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oraz prawo do przedstawiania kierownikowi jednostki organizacyjnej szkoły wyższej wniosków m.in. w sprawach przedłużenia, w indywidualnych przypadkach, okresu odbywania studiów doktoranckich.

W rozporządzeniu ustalono, że stypendium jest przyznawane na rok akademicki oraz określono jakie warunki musiał spełnić doktorant aby otrzymać stypendium.

Ustalono także, że w przypadku skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich wypłatę stypendium wstrzymuje się z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna. Minister określił, że okres odbywania studiów doktoranckich przedłuża się dodatkowo o okres, jaki przysługiwałby doktorantowi z tytułu udzielenia urlopu macierzyńskiego. Rektor szkoły wyższej w uzasadnionych przypadkach, w szczególności w przypadku długotrwałej choroby, mógł wyrazić uczestnikowi studiów doktoranckich zgodę na przedłużenie okresu odbywania studiów, nie dłużej jednak niż o rok.

W przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor szkoły wyższej mógł także podjąć decyzję o odpowiednim przedłużeniu okresu pobierania stypendium.

Ustalono również, że uczestnicy studiów doktoranckich, którzy otrzymali stypendium na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują prawo do stypendium do końca okresu, na jaki zostało przyznane.

Rozporządzenie obowiązywało do dnia 12 stycznia 2007 r.

Przepisy powyższe obowiązywały szkoły wyższe do dnia 1 września 2005 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym .

Z dniem 1 września 2005 r. weszła w życie ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Działając z mocy upoważnienia ustawowego Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. 2007 nr 1, poz. 3).

W rozporządzeniu minister ustalił maksymalny okres studiów, które nie mogły trwać dłużej niż 4 lata. Przewidziano także możliwość przedłużenia studiów doktoranckich o okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego oraz w innych uzasadnionych przypadkach, w szczególności czasowej niezdolności do odbywania tych studiów spowodowanej chorobą, sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do 4 roku życia lub dzieckiem o orzeczonej niepełnosprawności - jednak łącznie nie więcej niż o rok.

Rozporządzenie utraciło moc z dniem 3 listopada 2011 r.

Z dniem 4 listopada 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich z dnia 5 października 2011 r. (Dz. U. nr 225, poz. 1351). W rozporządzeniu określono że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata.

Rozporządzenie upoważnia kierownika studiów doktoranckich do przedłużenia, na wniosek doktoranta, okresu odbywania studiów doktoranckich o okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego. Kierownik studiów doktoranckich, w uzasadnionych przypadkach, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, w szczególności w przypadku czasowej niezdolności do odbywania tych studiów spowodowanej chorobą, sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do 4 roku życia lub dzieckiem o orzeczonej niepełnosprawności - łącznie nie dłużej niż o rok.

Kierownik studiów doktoranckich, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach, w przypadkach uzasadnionych koniecznością prowadzenia długotrwałych badań naukowych, na czas ich trwania, nie dłużej jednak niż o 2 lata.

Ustalono, że w przypadku skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich zaprzestaje się wypłaty stypendium doktoranckiego z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna z tym zastrzeżeniem, że w przypadku stypendium doktoranckiego przyznanego przed dniem 1 października 2011 r. wypłaca się je przez okres, na który zostało przyznane, chyba że wystąpiły okoliczności uzasadniające zaprzestanie wypłaty tego stypendium.

Wszystkie przywołane przepisy ustalały jako zasadę maksymalny - czteroletni okres studiów doktoranckich oraz czteroletni okres pobierania stypendium doktoranckiego.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 74/10, która była podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego we W. w sprawie o sygn. akt [...] była podjęta w oparciu o w § 14 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich z dnia 25 maja 2005 r. Stanowił on, że osoba, która pobierała stypendium i która została skreślona z listy uczestników studiów doktoranckich, może zostać zobowiązana przez podmiot, który przyznał to stypendium, do jego zwrotu. Uchwała nie dotyczy więc sytuacji prawnej skarżącego.

Skarżący nie został zobowiązany przez Rektora do zwrotu stypendium. Organ zaprzestał wypłacać stypendium po upływie czteroletniego okresu jego pobierania i po upływie czterech lat od rozpoczęcia przez skarżącego studiów doktoranckich. Skarżący nie występował o wyrażenie zgody na przedłużenie studiów, a zatem nie mógł występować o ewentualne wypłacanie stypendium w przedłużonym okresie studiów. Nie zachodziła zatem potrzeba wydawania decyzji tak w sprawie przedłużenia okresu studiów, jak i wypłacania stypendium w okresie po październiku 2003 r.

Do czasu podjęcia wymienionej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 r., powszechną praktyką było rozpatrywanie spraw dotyczących wypłaty stypendium doktoranckiego przez sądy powszechne. Z tej możliwości korzystał skarżący uzyskując korzystne dla siebie orzeczenia. Dlatego też nie można stronie przeciwnej zarzucać bezczynności, skoro z uwagi na zawisłość sprawy w Sądzie Rejonowym dla W. –Ś., przekazała swoje stanowisko skarżącemu.

Rozpatrzenie sprawy związanej z żądaniem skarżącego zawartego w piśmie z dnia 22 września 2011 r. wymagało zapoznania się z uzasadnieniem Sądu Okręgowego we W. w sprawie o sygn. akt [...]. Strona przeciwna uzasadnienie otrzymała w dniu 10 listopada 2011 r.

Brak jest także podstawy prawnej do wypłaty skarżącemu stypendium doktoranckiego za okres wymieniony w skardze z uwagi na to, że okres studiów skarżącego z mocy prawa upłynął z dniem 1 października 2003 r. oraz pobierania przez skarżącego stypendium za cały regulaminowy okres studiów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 p.p.s.a.).

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w procedurze administracyjnej (k.p.a.) lub akcie szczególnym, terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź prowadził postępowanie, lecz mimo istnienia obowiązku ustawowego, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. - Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że Sąd Administracyjny może zastosować ten przepis gdy doszło do bezczynności administracyjnej, to jest gdy organ nie podjął wymaganych prawem działań.

Skarga więc na bezczynność jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność organów zasadna może być tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień, bądź do dokonania określonej czynności, z ustawowego obowiązku nie wywiążą się w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot.

Podsumowując należy stwierdzić, że przy rozpatrzeniu skargi na bezczynność sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy ustalone w przepisach prawa i czy przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji strona wyczerpała tryb, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej k.p.a. Z dyspozycji art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika natomiast, iż jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 "a" p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie (§ 2 art. 52 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 kpa, którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a § 3 określa terminy załatwiania spraw: załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

Oceniając zasadność wniesionej skargi Sąd nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia, gdyż nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, że Rektor pozostaje w bezczynności.

Ponadto podkreślić trzeba, że niezasadny jest zarzut skarżącego, iż odpowiedź na żądanie wypłaty stypendium powinna być udzielona w określonej szczególnej formie, a jej brak wskazuje na pozostawanie Rektora w bezczynności. W okresie bowiem przed wydaniem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 r., powszechną praktyką było rozpatrywanie spraw dotyczących wypłaty stypendium doktoranckiego przez sądy powszechne. Taką drogę wykorzystał skarżący uzyskując korzystne dla siebie orzeczenia. Z akt sprawy wynika także, że Prorektor pismem z dnia 21 grudnia 2005 r. poinformował skarżącego, że z jego powództwa toczy się sprawa o zapłatę stypendium. Dlatego też nie można stronie przeciwnej zarzucać bezczynności, skoro z uwagi na zawisłość sprawy w sądzie powszechnym, przekazywała swoje stanowisko skarżącemu, tym samym organ udzielał zainteresowanemu wnioskowanej odpowiedzi na bieżąco sporządzając pisma adresowane wprawdzie do sądu procesowego, lecz doręczane powodowi jako stronie procesu.

W świetle powyższego – mając na uwadze, że Sąd rozpoznaje skargę na bezczynność organu według stanu sprawy z daty orzekania - stwierdzić należy, że złożona skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Jak wskazano główną przyczyną niewydania przez Rektora stosownej decyzji był stan zawisłości sprawy o zasądzenie stypendium przed sądem cywilnym. Analiza akt sprawy wskazuje, że w sprawie cywilnej Sąd Okręgowy Wydział II Cywilny Odwoławczy wydał wyrok z dnia [...] o sygn. akt [...]., którym zmienił wyrok Sądu Rejonowego dla W. Ś. we W. z dnia [...] poprzez oddalenie powództwa skarżącego o zapłatę. Następnie skarżący w dniu 8 marca 2010 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt [...] zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...]. Postępowanie w sprawie cywilnej zakończyło się wydaniem przez Sąd Okręgowy Wydział II Cywilny Odwoławczy wyroku z dnia [...] o sygn. akt [...] uchylającym wyrok Sądu Okręgowego w sprawie o sygn. akt [...] i wyrok Sądu Rejonowego dla W. –Ś. o sygn. akt [...] i pozew odrzucił.

Okoliczność ta – w ocenie Sądu - stanowi wystarczającą przesłankę do podzielenia poglądu zawartego w odpowiedzi na skargę o braku stanu bezczynności po stronie Rektora.

Z akt sprawy wynika bowiem, że rozpoznanie sprawy związanej z żądaniem skarżącego zawartego w piśmie z dnia 22 września 2011 r. wymagało zapoznania się z uzasadnieniem Sądu Okręgowego we W. w sprawie o sygn. akt [...]. Strona przeciwna uzasadnienie otrzymała w dniu 10 listopada 2011 r., podczas gdy skarga została złożona w dniu 22 listopada 2011 r., stąd z uwagi na krótki okres od momentu zaistnienia stanu umożliwiającego załatwienie sprawy do czasu jej wniesienia nie można uznać, że Rektor pozostawał w stanie bezczynności.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

W zakresie w jakim skarżący wniósł o zobowiązanie Rektora do wypłaty kwot stypendium należnego wraz z odsetkami należało skargę odrzucić. Ocena przedmiotowego wniosku prowadzi jednoznacznie do stwierdzenia, że żądania skargi w tej części nie należą do katalogu spraw przekazanych na mocy art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 4 p.p.s.a. do rozpoznania sądom administracyjnym. Innymi słowy - sądy administracyjne nie są uprawnione do merytorycznego rozpoznania zgłoszonych przez wnioskodawcę żądań, jak też do zobowiązania organów administracji do określonego pozytywnego rozpoznania sprawy. Uznać zatem należy, iż sprawa niniejsza nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

W myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Mając powyższe na względzie, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Sąd skargę w tej części odrzucił.

Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu uzasadnia treść art. 250 wyżej cytowanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Z tych względów należało orzec jak w sentencji