Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 856/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 roku sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie nakazania usunięcia ze stron internetowych sformułowań dotyczących likwidacji stanów chorobowych przez suplementy diety 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł.na rzecz A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] znak: [...] nakazał A Sp. z o.o. w Ł. dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy w Internecie wprowadzonych do obrotu suplementów diety pn: " BioMarine ®", " Nuclevital Q 10 Complex®", " BioCardine Omega-3®", do warunków określonych w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez usunięcie ze stron internetowych treści sugerujących właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia. Organ wyznaczył stronie 30 dniowy termin wykonania liczony od dnia uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że organ I instancji po zapoznaniu się z pismem Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 stycznia 2012 r. znak: GIS-ŻP-422-8/KCH/12 dotyczącym prezentacji i reklamy suplementów diety wprowadzonych do obrotu przez A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. prowadzonych za pośrednictwem stron internetowych: [...] oraz po weryfikacji treści wymienionych witryn internetowych stwierdził, że zamieszczona reklama i prezentacja suplementów diety: " BioMarine ®", " Nuclevital Q 10 Complex®", " BioCardine Omega-3®" narusza przepisy art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia przez przypisywanie im właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia poprzez umieszczenie na wyżej wymienionych stronach internetowych sformułowań, w szczególności: " Barbara M. lat 56, Gdańsk-Chełm (...) Preparat BioMarine stosuję, ponieważ choruje na oczy. Lekarz stwierdził u mnie genetyczne zwyrodnienia rogówek. (...)", " Lucyna K. , Rozwadza (...) zmniejszyły się mięśniaki a guzek w piersi znikł.", Anna H., Gdynia Używam preparatu od 3 miesięcy, torbiele na jajnikach znikają", " Wiesław D., lat 53, Kurów (...) Dodatkowo przypuszczam, że to NucleVital Q 10COMPLEX spowodował wchłonięcie się torbieli, które miałem od 10 lat na lewym nadgarstku ręki" , Bartłomiej M., lat 50 , Zgłobice. Stosuję ze względu na schorzenie i kłopoty z sercem. Efekt był widoczny po krótkiej terapii (...). Zamieszczona reklama i prezentacja narusza także art. 16 rozporządzenia ( WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 sierpnia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Powyższe sformułowania sugerują lub mogą być rozumiane jako deklaracja właściwości leczniczych, bądź profilaktycznych w/w preparatów, co jest niezgodne z definicją środka spożywczego, w tym przypadku suplementu diety określoną w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, która mówi, że " suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych wprowadzony do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie (...), z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego".

Zdaniem organu na szczególna uwagę zasługują następujące sformułowania: " To jest jedyny " lek", w którym pokładam nadzieję wyzdrowienia", " Jestem lekarzem stomatologiem i preparat stosuję u pacjentów przy leczeniu schorzeń błon śluzowych jamy ustnej". Sugestia, iż środek spożywczy posiada właściwości lecznicze powoduje, że w ocenie przeciętnego konsumenta utożsamiany jest z lekiem. Tym samym podważane jest zaufanie do leku, który z natury rzeczy i mocy przepisów ma działanie lecznicze ( leczy lub zapobiega chorobie), przeciwstawiając mu suplement diety. Wskazuje się pośrednio na to, ze suplement diety jest lepszy w zapobieganiu chorobie, a więc ma lepsze działanie lecznicze niż lek. Na stronach internetowych prezentowanych preparatów odwoływano się do badań klinicznych, co jest sprzeczne z obowiązującym prawem żywnościowym. W linku " opinie klienta" zamieszczonym na stronach internetowych firmy przedstawione zostały wyłącznie pozytywne opinie klientów, w tym również lekarzy, pacjentów stosujących " BioMarine ®", " Nuclevital Q 10 Complex®", " BioCardine Omega-3®". Określenie poszczególnych tematów: zaburzenia funkcji stawów, zaburzenia gospodarki węglowodanami, zaburzenia oddychania, zaburzenia lipidogramu, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo- naczyniowe sugeruje, że produkty mają zastosowanie w leczeniu w/w zaburzeń, a przez to sugeruje właściwości lecznicze reklamowanych produktów. Lektura opinii jednoznacznie informuje konsumenta o właściwościach leczniczych przedmiotowych produktów oraz zapobieganiu przez te produkty chorobom. Ponieważ Spółka zgłosiła do Głównego Inspektora Sanitarnego wprowadzenie do obrotu przedmiotowych produktów jako suplementów diety, umieszczenie w/w informacji w prezentacji i reklamie może wprowadzić konsumenta w błąd co do charakterystyki i kwalifikacji produktów. W ocenie organu reklama suplementu diety nie może zawierać informacji o jego właściwościach leczniczych lub odwoływać się do takich właściwości, winna natomiast podawać konsumentom rzetelną informację zawierającą niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia towaru, mając na uwadze również to, że suplementy diety są przeznaczone dla osób zdrowych. Prezentacja suplementu diety jest szczególnego rodzaju działalnością marketingową i może odbywać się jedynie na zasadach określonych w art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

A Sp. z o.o. w Ł. odwołała się od decyzji organu administracji I instancji do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł., żądając jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość lub stwierdzenia nieważności z powodu skierowania jej do adresata niebędącego stroną w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła :

Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 3 ust. 3 pkt. 39 UBŻŻ poprzez błędną jego interpretację, polegającą na przyjęciu, że suplement diety nie może wywoływać żadnych korzystnych efektów na organizm ludzki, podczas gdy z jego ustawowej definicji wprost wynika, iż ze względu na swój skład winien on wykazywać efekty fizjologiczne, w szczególności odżywcze;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 3 ust. 3 pkt. 39 oraz art. 46 UBŻŻ poprzez błędne przyjęcie, iż opinie osób trzecich niezwiązanych ze Stroną stanowią reklamę suplementów diety "Bio Marine", "Nuclevital Q10 Complex" oraz "BioCardine Omega-3";

3. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 54 ust. 1. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, póz. 483,"Konstytucja"), który każdemu zapewnia wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji, poprzez błędne przyjęcie, że przekazy zawarte w opiniach osób trzecich powinny zostać skorygowane i/ lub ocenzurowane przez Stronę przed ich publikacją;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U z 2007 r. Nr171, póz. 1206 ze zm.) poprzez przyjęcie, że opinie osób trzecich zawierające oceny przedmiotowych suplementów diety wprowadzają konsumenta w błąd, podczas gdy z istoty poglądów wyrażanych przez osoby prywatne wynika, iż mają one subiektywny i ocenny charakter;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. par. 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz.U. 2010 Nr 91, póz. 596, "RMZ") poprzez przyjęcie, że zalecona dawka do dziennego spożycia nie może podlegać modyfikacjom w zależności od stanu zdrowia i indywidualnego zapotrzebowania osoby przyjmującej suplement diety;

6. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 2 pkt 2. ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2004 r., Nr35, póz. 535 ze zm. "PF") poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że zabrania on prowadzenia badań klinicznych produktów, które nie stanowią produktów leczniczych w rozumieniu PF.

Naruszenie przepisów prawa proceduralnego:

1. naruszenie przepisów prawa proceduralnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6 KPA, art. 7 KPA, art. 8 KPA poprzez oparcie ustaleń oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego do załatwienia sprawy;

1. naruszenie przepisów prawa proceduralnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 9 KPA, art. 10 KPA oraz art. 11 KPA, poprzez faktyczne niedopuszczenie Strony do zapoznania się z materiałami i aktami zgromadzonymi w sprawie przed podjęciem decyzji, pomimo składania w tej sprawie stosownych wniosków;

2. naruszenie przepisów prawa proceduralnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 7 KPA, art. 77 KPA oraz art. 80 KPA poprzez niezgromadzenie przez Organ całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji także nierozpatrzenie sprawy w sposób wyczerpujący;

3. naruszenie przepisów prawa proceduralnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 107 KPA poprzez:

a. błędne przyjęcie, iż adresatem decyzji jest A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., a nie autorzy kwestionowanych opinii;

b. rozstrzygnięcie, które w sposób niedostateczny określa zdania lub treści, które Strona miałaby usunąć ze swoich stron internetowych, co jednocześnie uniemożliwia prawidłowe wykonanie decyzji;

c. sporządzenie uzasadnienia faktycznego w którym Organ nie wskazał wszystkich faktów i dowodów, które uznał za udowodnione i na których się oparł, a także dokonanie błędnej interpretacji przepisów na których Organ oparł rozstrzygnięcie;

4. naruszenie przepisów prawa proceduralnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 12 i 35 KPA w postaci niedotrzymania ustawowych terminów załatwiania spraw przez Organ.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżona decyzję w całości i nakazał A Sp. z o.o. w Ł. usunąć ze stron internetowych [...] oraz [...] dot. suplementów diety pn: " BioMarine ®", " Nuclevital Q 10 Complex®", " BioCardine Omega-3®" wszystkie zwroty i sformułowania wskazujące na likwidowanie przez ww. suplementy diety stanów chorobowych i zaburzeń stanu zdrowia oraz opinie konsumentów wskazujące, że przedmiotowe suplementy diety posiadają właściwości zapobiegania lub leczenia chorób albo spowodowały przywrócenie, poprawienie lub modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu. Organ odwoławczy termin wykonania decyzji określił na 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, suplement diety jest to środek spożywczy, będący skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy bądź inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie (...), z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Przez " inny efekt fizjologiczny", w przypadku suplementu diety należy rozumieć optymalizację prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu ( utrzymanie, wspomaganie, optymalizowanie), a nie przywracanie, odbudowa, zapobieganie, czy też modyfikację funkcji fizjologicznych, co jest właściwe dla produktu leczniczego. Zgodnie bowiem z definicją podaną w art. 2 pkt 32 ustawy Prawo farmaceutyczne " produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób (...) lub podawana w celu (...) przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne". Powyższe definicje wskazują w sposób wyraźny rozróżnienie pomiędzy suplementem diety a produktem leczniczym. Organ odwoławczy powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt IISA/Rz 321/07 wskazał, że jeśli produktowi przypisuje się właściwości zapobiegania lub leczenia chorób to nie jest on suplementem diety, lecz produktem leczniczym. W myśl art. 46 ust. 1 pkt 2 ubżż, oznakowanie środka spożywczego nie może przypisywać mu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006. Zgodnie z art. 46 ust. 2 powyższej ustawy przepis ust. 1 stosuje się również do reklamy oraz do prezentacji środków spożywczych, w tym w szczególności w odniesieniu do ich kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane. Znajduje to potwierdzenie w przepisie art. 16 rozporządzenia ( WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności ( Dz.Urz. WE L 31 z 1.02.2002, str. 1 z późn. zm; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6 str. 463), jednoznacznie określający, iż " etykietowanie, reklama i prezentacja żywności, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumenta w błąd". Organ podkreślił, że za treści zamieszczone na stronach internetowych [...] oraz [...] ponosi odpowiedzialność abonent ( administrator treści) czyli w tym przypadku A. Na w/w stronach internetowych zostały zamieszczone opinie nadesłane przez konsumentów dotyczące przedmiotowych produktów podzielone według grup tematycznych np. zaburzenia funkcji stawów, zaburzenia gospodarki węglowodanami, zaburzenia oddychania, zaburzenia lipidogramu, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe. Opinie te zostały pozyskane przez stronę w wyniku konkursu zorganizowanego przez A. W ocenie organu podział na grupy tematyczne ma służyć wyszukiwaniu przez konsumentów opinii dotyczących pozytywnych efektów działań leczniczych przedmiotowych produktów. Opinie przedstawione na stronach internetowych jednoznacznie sugerują, że produkty posiadają właściwości lecznicze, co stanowi naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 46 ust. 2 ubżż.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że suplementy diety, jako środki spożywcze – z założenia przeznaczone są dla osób zdrowych. Wobec tego nieuzasadnione jest modyfikowanie dawki produktu w zależności od stanu zdrowia konsumentów. Stwierdził również, iż chybiony jest zarzut strony błędnej interpretacji art. 2 pkt 2 upf i przyjęcia, że zabrania on prowadzenia badań klinicznych produktów, które nie stanowią produktów leczniczych w rozumieniu upf. Nie sposób kwestionować treści tego przepisu, który jasno definiuje cel prowadzenia badania klinicznego i jednoznacznie wiąże go z produktem leczniczym. Posługiwanie się określeniem " badania kliniczne" w odniesieniu do suplementów diety wprowadza konsumenta w błąd co do kwalifikacji produktu. Zdaniem PWIS w Ł. organ I instancji nie naruszył przepisu art. 10 k.p.a. Strona nie skorzystała z prawa zapoznania się z aktami sprawy, choć organ wyznaczył jej ponowny termin do zapoznania się z materiałami i aktami zgromadzonymi przed wydaniem decyzji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podzielił pogląd strony odnośnie nieprecyzyjnego sprecyzowania sentencji decyzji. Organ I instancji zbyt ogólnikowo sformułował nakaz wykonania obowiązku. Rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji powinno być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę. Obowiązek powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji oraz w sposób nadający się do wykonania i egzekwowania. Organ odwoławczy biorąc pod uwagę powyższe uchylił zaskarżona decyzję i doprecyzował rozstrzygniecie w ten sposób, że nakazał usunąć ze stron internetowych [...] oraz [...] dot. suplementów diety pn: " BioMarine ®", " Nuclevital Q 10 Complex®", " BioCardine Omega-3®" wszystkie zwroty i sformułowania wskazujące na likwidowanie przez ww. suplementy diety stanów chorobowych i zaburzeń stanu zdrowia oraz opinie konsumentów wskazujące, że przedmiotowe suplementy diety posiadają właściwości zapobiegania lub leczenia chorób albo spowodowały przywrócenie, poprawienie lub modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu.

Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję organu odwoławczego, wnosząc o:

1. stwierdzenie nieważności decyzji w całości z uwagi na:

1. Naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia, w którym nie określono obowiązków nałożonych na stronę, co uniemożliwia prawidłowe wykonanie decyzji i prowadzi do niewykonalności decyzji już od dnia jej wydania,

2. Naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez przyjęcie, że A Sp. z o.o. może odpowiadać za niezależne opinie osób trzecich,

Ewentualnie o uchylenie decyzji w całości z uwagi na:

1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia ( dalej jako " ubżż"), zawierającego definicję legalną suplementu diety, poprzez błędną interpretację i przyjęcie, iż suplementy diety nie mogą być stosowane u osób chorych oraz, że nie wywołują one żadnego efektu odżywczego lub/i fizjologicznego na organizm ludzki.

b. § 5 rozporządzenia Ministra zdrowia z dnia 9 października 2-07 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety ( dalej jako " RMZ"), poprzez przyjęcie, że zalecana dawka do dziennego spożycia nie może podlegać modyfikacjom w zależności od stanu zdrowia i indywidualnego zapotrzebowania osoby przyjmującej suplement diety.

c. art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne ( dalej jako " PF") poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że zabrania on prowadzenia badań klinicznych produktów, które nie spełniają definicji produktów leczniczych w rozumieniu PF.

2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. naruszenie art. 139 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji organu I instancji i skonstruowaniu decyzji reformacyjnej w taki sposób, iż doszło do naruszenia zasady reformationis in peius poprzez rozszerzenie zakresu treści, które organ nakazał usunąć stronie z rzeczonych stron internetowych.

b. przyjęcie, iż naruszenie przez organ I instancji art. 7 w zw. z art. 8 i 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wykonania prawa wglądu w akta sprawy, które skutkowało uniemożliwieniem czynnego udziału strony w postępowaniu nie miało istotnego wpływu na przebieg postępowania,

c. przyjęcie, iż naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa proceduralnego, tj. art. 9, 11, 73 k.p.a., poprzez faktyczne niedopuszczenie strony do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie miało istotnego wpływu na przebieg postępowania.

d. naruszenie art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niezgromadzenie przez organ całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy.

e. naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez błędne określenie adresata decyzji, sporządzenie niepełnego rozstrzygnięcia uniemożliwiającego wykonanie decyzji oraz sporządzenie niepełnego uzasadnienia faktycznego.

Uzasadniając skargę Spółka podniosła, że co do zasady organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Przyjmuje się, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna ( niecelowa, niesłuszna). Osnowa zaskarżonej decyzji składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i określił zakres tego uchylenia w całości, przy czym uchylając sprawę co do istoty, organ odwoławczy w zasadzie powielił decyzję organu I instancji, dodając równie ogólne sformułowanie: " nakazuje usunąć ze stron internetowych (...) wszystkie zwroty i sformułowania wskazujące na likwidowanie przez ww suplementy diety stanów chorobowych i zaburzeń stanu zdrowia oraz opinie konsumentów wskazujące, że przedmiotowe suplementy diety posiadają właściwości zapobiegania lub leczenia chorób albo spowodowały przywrócenie, poprawienie lub modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu". W ten sposób organ odwoławczy nie tylko powielił błąd niedostatecznego określenia nakładanych obowiązków, ale także naruszył zasadę reformationis in peius, zawartą w art. 139 k.p.a., poprzez rozszerzenie zakresu treści, które nakazał usunąć stronie z rzeczonych witryn internetowych. Organ I instancji nakazał bowiem jedynie: " usunięcie ze stron internetowych treści sugerujących właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia".

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst. jedn. Dz.U. 2012.270 – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaznaczyć również trzeba, iż stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze i bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.

Powołany wyżej przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obliguje Sąd do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Bez względu zatem na zarzuty skargi, Sąd obowiązany jest z urzędu stwierdzić nieważność decyzji w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie nie wymaga ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na treść zaskarżonego aktu. Niemniej jednak, kontrola z punktu widzenia przesłanek stwierdzenia nieważności winna być przeprowadzona przez Sąd w pierwszej kolejności, tj. przed dokonaniem oceny w zakresie ewentualnego istnienia wad skutkujących uchyleniem decyzji bądź stwierdzeniem wydania jej z naruszeniem prawa.

Jak trafnie podnosi strona skarżąca, organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepis art. 139 k.p.a.

Organ I instancji nakazał Spółce dostosowanie prezentacji i reklamy w internecie wprowadzonych do obrotu suplementów diety " BioMarine ®", " Nuclevital Q 10 Complex®", " BioCardine Omega-3®" do warunków określonych w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez usunięcie ze stron internetowych treści sugerujących właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia. Natomiast organ odwoławczy uznając zasadność zarzutu odwołania, dotyczącego nieprecyzyjnego sformułowania decyzji, uchylił tę decyzję i nakazał usunąć ze stron internetowych wszystkie zwroty i sformułowania wskazujące na likwidowanie przez suplementy diety: " BioMarine ®", " Nuclevital Q 10 Complex®", " BioCardine Omega-3®" stanów chorobowych i zaburzeń stanu zdrowia oraz opinie konsumentów wskazujące, że przedmiotowe suplementy diety posiadają właściwości zapobiegania lub leczenia chorób albo spowodowały przywrócenie, poprawienie lub modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu. Z porównania sentencji decyzji wydanych przez organy administracji obu instancji wynika, że organ odwoławczy nakazał usunięcie treści w szerszym zakresie niż uczynił to organ I instancji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nakazał usunięcie treści sugerujących tylko właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia. Natomiast organ wydający decyzję w II instancji poszerzył ten zakres, nakazując także usunięcie ze stron internetowych zwrotów i sformułowań dotyczących funkcji fizjologicznych organizmu, a więc dotyczących mechanizmów rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów. Przywracanie, poprawianie lub modyfikacja funkcji fizjologicznych organizmu nie jest równoznaczne z zakresem wymienionym w decyzji organu I instancji, dotyczącym wyłącznie zapobiegania i leczenia chorób. Organ odwoławczy poszerzając zakres zwrotów i sformułowań, które należy usunąć ze stron internetowych wydał rozstrzygnięcie mniej korzystne dla strony niż dotychczasowe.

Organ odwoławczy, zgodnie z art. 139 k.p.a. jest władny odstąpić od zakazu reformationis in pius, ale jest to możliwe tylko, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. w uzasadnieniu swojej decyzji nie wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wystąpiły w/w przesłanki zezwalające na odstąpienie od zakazu reformationis in pius.

Naruszenie zakazu reformationis in pius, jako godzące w jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ( v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 września 2007 r. sygn. akt II SA/Op 334/07 - System Informacji Prawnej LEX nr 472365 oraz Wojciech Mrozek artykuł Przegląd Prawa i Administracji 2007.76.2003).

Z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania przez sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze ( v. wyrok Naczelnego sadu Administracyjnego z dnia 15 września 2001 r. sygn. akt II GSK 777/10 – System Informacji Prawnej LEX nr 966211).

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

Natomiast na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

d.r.