Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1220/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 194 ust.3
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: sekretarz sądowy Adrian Wawer po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1148/14 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1148/14 oddalił skargę M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Prezydent Miasta Gliwice decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] podjął rozstrzygnięcie, na mocy którego:

1) odmówił M. G. odstąpienia od comiesięcznej opłaty i umorzenia w całości opłat za pobyt O. G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej - Domu Dziecka [...] w G. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r.;

2) umorzył M. G. w części kwotę w wysokości 39.143,52 zł za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r. za pobyt córki w instytucjonalnej pieczy zastępczej;

3) w ramach umorzenia częściowego zobowiązał M. G. do poniesienia comiesięcznych opłat za pobyt córki w wysokości 1.021,52 zł w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r. za pobyt córki w Domu Dziecka [...] w G., jednocześnie zaznaczając, że kwota opłaty w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r. stanowi 20% dochodu rodziny w maju 2014 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta Gliwice ustalił, że osobami zobowiązanymi do ponoszenia solidarnej opłaty z pobyt O. G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej - Domu Dziecka [...] w G. są rodzice: M. G. oraz E. Ż. Jednocześnie tą samą decyzją zobowiązano M. G. do uiszczania opłaty w wysokości 5.370,80 z miesięcznie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] i tym samym stała się ostateczna.

W tej samej dacie, tj. [...] marca 2014 r. została wydana decyzja nr [...], skierowana do M. G., o odmowie odstąpienia od ustalenia comiesięcznej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy oraz o częściowym umorzeniu należności z tego tytułu wraz z ustaleniem kwoty opłat za poszczególne miesiące pobytu córki w Domu Dziecka [...] w G.

W wyniku odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] uchyliło to rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, przy czym w uzasadnieniu, jako zasadniczy powód wskazano brak podstaw do orzekania w kwestii odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty skoro została ona już ustalona w drodze decyzji. W takiej sytuacji pozostaje jedynie możliwość umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty ustalonej opłaty.

W trakcie postępowania wyjaśniającego, uzupełnionego po decyzji Kolegium, ustalono, że M. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną I. K., córkami L. i O. oraz synem P. O. i P. G. za zgodą Sądu Rejonowego w Gliwicach zostali urlopowani od 2 kwietnia 2014 r. i skierowani pod opiekę ojca M. G., a następnie 25 kwietnia 2014 r. skreśleni z ewidencji wychowanków Domu Dziecka [...] w G. Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. w maju 2014 r. wyniósł 5.107,58 zł, na co składają się alimenty na dzieci P. i O. G. w kwocie 1.000 zł, wynagrodzenie za pracę M. G. w kwocie 3.120,40 zł oraz wynagrodzenie za pracę I. K. w kwocie 987,18 zł. Tak wyliczony dochód rodziny strony okazał się wyższy od 200% kryterium dochodowego rodziny w wysokości 2.280 zł, określonego w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, tj. kwoty 4.560 zł. Dochód ten nie przekroczył jednak 300% kryterium dochodowego tj. kwoty 6.840 zł. Ponieważ dochód rodziny strony w maju 2014 r. okazał się wyższy od 200% kryterium dochodowego i M. G. nie spełnił dodatkowo przesłanek do zastosowania ulg określonych w § 1 i § 4 ust. 1 uchwały Nr XX/409/2012 Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 31 maja 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 24 lipca 2012 r. poz. 2998) organ I instancji uznał, że nie kwalifikuje się on do zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty lub umorzenia w całości opłat za pobyt córki O. G. w domu dziecka.

Sytuacja dochodowa rodziny strony, w ocenie organu, pozwoliła jedynie na udzielnie M. G. ulgi w postaci umorzenia opłaty w części. Kwota umorzenia w części, wraz z naliczonymi odsetkami, stanowi różnicę pomiędzy wysokością ustalonej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej Domu Dziecka [...] w G. tj. 5.370,80 zł, a kwotą dochodu w rodzinie określoną w tabeli zgodnie z § 5 pkt 3 uchwały z dnia 31 maja 2012 r. (za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r. kwota umorzenia wyniosła 39.143,52 zł). Gdy dochód rodziny mieści się w przedziale od 200% do 300% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, kwota opłaty wynosi 20% dochodu w rodzinie. Ponieważ dochód rodziny strony w maju 2014 r. wyniósł 5.107,58 zł to 20% tego dochodu wyniosło 1.021,52 zł.

Od powyższej decyzji odwołał się M. G.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie prawidłowo ustalono niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy, w tym wysokość dochodu osiągniętego przez rodzinę strony w miesiącu maju 2014 r. poprzedzającym datę złożenia wniosku. Odnosząc się do kwestii alimentów Kolegium zauważyło, że zgodnie z pismem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2014 r. strona otrzymała w dniu 16 maja 2014 r. kwotę alimentów w wysokości 500 zł (2 x 250 zł) i w dniu 27 maja 2014 r. ponownie kwotę 500 zł wyegzekwowanych alimentów (2 x 250 zł) na dzieci O. i P. G.

W sytuacji dochodowej rodziny skarżącego brak było podstaw do zastosowania ulg w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty lub umorzenia w całości opłat za pobyt O. G. w domu dziecka. Ustalając kwotę zastosowanego umorzenia organ I instancji prawidłowo przyjął dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku przez stronę (tj. czerwiec 2014 r.) jako podstawę do ustalenia różnicy pomiędzy wysokością ustalonej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej, tj. 5.370,80 zł a kwotą dochodu w rodzinie określoną w tabeli zgodnie z § 5 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 31 maja 2012 r.

Jak wynika z tabeli dochód rodziny strony mieścił się w przedziale od 200% do 300% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy (do którego odsyła § 1 uchwały). Także prawidłowo została ustalona, stosownie do § 5 cyt. uchwały, sytuacja materialno-bytową rodziny M. G. Dokonał tego na podstawie jego oświadczenia, które złożył on razem z wnioskiem o umorzenie w całości opłaty za pobyt dzieci O. i P. G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej, jak również w wyniku dodatkowego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie dochodu rodziny strony za miesiąc maj 2014 r. Ponadto, co podkreśla Kolegium, organ I instancji decyzją z dnia 16 czerwca 2014 r. odstąpił od naliczenia opłaty za pobyt syna P. G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r.

W przypadku córki O., odmawiając M. G. odstąpienia od comiesięcznej opłaty i umorzenia w całości opłat za jej pobyt w instytucjonalnej pieczy zastępczej, dokonał częściowego umorzenia tej opłaty, ponieważ strona nie spełniła przesłanek wynikających z § 4 ust. 1 powołanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w Gliwicach do jej umorzenia w całości. Skala umorzeń w wymiarze kwotowym była więcej niż znacząca - tylko w przypadku córki O. jest to kwota 39.143,52 zł.

W skardze na powyższą decyzję M. G. zakwestionował wyliczenie przez organy dochodu za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę w pierwszej kolejności wskazał, że skoro pomimo skutecznego wszczęcia nie zostały zakończone postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia odpłaty oraz jej umorzenia, organ I instancji był zmuszony prowadzić je dalej po uchyleniu przez Kolegium jego decyzji załatwiających te sprawy. W ocenie Sądu można uznać, że została zachwiana sekwencja czasowa, wedle której najpierw należało orzec o odstąpieniu, a dopiero po ostatecznym załatwieniu tej kwestii można było przystąpić do ustalenia opłaty. Niewątpliwie nastąpiło uchybienie w tym względzie. Jednakże, w ocenie Sądu, nie jest to uchybienie, które mogło mieć wpływ treść rozstrzygnięć.

Ponadto nie ma podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia (pkt 1), umorzenia częściowego oraz ustalenia, w wyniku częściowego umorzenia opłaty miesięcznej. Skoro dopuszczono orzekanie w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty, ze względu na wsteczny skutek tej decyzji, w okresie późniejszym aniżeli została wydana decyzja ustalająca wysokość opłaty, to nie ma większego znaczenia to, czy w jednej czy w odrębnych decyzjach nastąpi rozstrzygnięcie w kwestii odstąpienia, jak i umorzenia. Nawet jeśli będzie to formalnie jedna decyzja, to i tak w znaczeniu materialnym będą to dwie odrębne decyzje, które na dalszych etapach postępowania mogą ulec rozdzieleniu np. w przypadku wniesienia odwołania od jednej z nich.

Odnosząc się do kwestii merytorycznych dotyczących odstąpienia od ustalenia opłaty, odmowy umorzenia w całości oraz umorzenia częściowego Sąd wskazał, że nie można przyjąć, iż rozstrzygnięcia ich dotyczące naruszają prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wraz z wnioskiem z dnia 30 lipca 2013 r. dochód w rodzinie, i to niezależnie od tego czy brany jest pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czy też z sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, był wyższy od 300% od kryterium dochodowego (w przypadku osób pozostających w rodzinie wynosiło 456 zł (w dacie składania wniosku). Na dochód ten składało się wynagrodzenie skarżącego, alimenty uzyskiwane na jego dzieci pozostające w pieczy zastępczej (P. i O.) oraz wynagrodzenie jego konkubiny. Dochód został wyliczony przy założeniu, że w skład rodziny wchodzi M. G., I. K. oraz ich córka L. G. (bez uwzględnienia P. i O. G. pozostających w pieczy zastępczej). Wobec tego, uwzględniając sytuację dochodową wnioskodawcy (dochód na osobę w rodzinie) na dzień umieszczenia córki O. w pieczy zastępczej, brak było podstaw do odstąpienia od wymierzenia opłaty.

Odnosząc się do częściowego umorzenia ustalonej opłaty wskazano, że w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego o umorzenie w całości należności z tytułu opłaty z dnia 6 czerwca 2014 r., jednakże był to wniosek kolejny, zważywszy na wcześniejsze żądanie zawarte w piśmie z dnia 30 lipca 2013 r. Wniosek z dnia 6 czerwca 2014 r. potraktowano jako wszczynający postępowanie w tej sprawie ze względu na wskazówki zawarte w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...] maja 2014 r. uchylającej decyzję z dnia [...] marca 2014 r., w ramach której organ ten orzekał w przedmiocie umorzenia opłaty. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że sprawa umorzenia może zostać rozpatrzona dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, natomiast w dacie orzekania przez organ I instancji decyzja ustalająca nie była jeszcze ostateczna.

W ocenie Sądu, mimo zainicjowania sprawy wnioskiem z dnia 30 lipca 2013 r., ze względu na konstytutywny charakter decyzji umorzeniowej, było uzasadnione odnoszenie się do stanu faktycznego (w szczególności dochodu) z okresu poprzedzającego kolejny wniosek. Organy wzięły pod uwagę dochód rodziny z maja 2014 r. ze względu na ponowny i skonkretyzowany wniosek (skarżący żądał umorzenia opłaty w całości) przedłożonych przez skarżącego z dnia 6 czerwca 2014 r. Tak wyliczony dochód, z uwzględnieniem 5-cio osobowego składu rodziny skarżącego (M. G., I. K., O., P. oraz L. G.) daje kwotę 5.107,58 zł, podczas gdy kryterium dochodu rodziny określone w § 5 ust. 3 uchwały wynosi 2280 zł. Kwota 5.107,58 zł stanowi więcej niż 200% tak wyliczonego dochodu rodziny (200% - 4.560 zł), ale mniej niż 300% (6.840 zł), co w świetle § 5 ust. 3 uchwały stanowi podstawę do umorzenia 80% opłaty. Kwota umorzenia w części wraz z odsetkami stanowi różnicę pomiędzy wysokością ustalonej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a kwotą dochodu w rodzinie.

W tej sytuacji skarżący został zobowiązany do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości 20% kwoty ustalonej decyzją Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], tj. 1.021,52 zł za każdy miesiąc pobytu w pieczy za okres od lipca 2013 r. do marca 2014 r.

Sąd stwierdził także, że granice uznania wyznaczone w zasadniczej części postanowieniami uchwały nie zostały przekroczone.

Brak było także podstaw do solidarnego obciążeniem opłatą skarżącego oraz matki O., w sytuacji w której organ uznał, iż odpowiedzialność ponoszą rodzice solidarnie, ale decyzją z dnia 7 października 2013 r. odstąpił od ustalenia dla E. Ż. opłaty ze względu na spełnienie przez nią kryteriów określonych w uchwale.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. G., zarzucając naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b i c P.p.s.a. (przy uwzględnieniu art. 145 § 2 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 151 P.p.s.a. - polegające na tym, iż poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uchylił zaskarżonej decyzji i oddalił skargę, pomimo istotnych naruszeń procedury administracyjnej dokonanych w toku jej wydawania, nadto naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię, przez co aprobując decyzję również naruszył (i powielił) uchybienia niżej wskazanych przepisów popełnione przez SKO w Katowicach (i Prezydenta Miasta Gliwice):

1) art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. poprzez działanie sprzeczne z przepisami prawa i wydanie decyzji administracyjnej niezgodnej z rzeczywistym stanem faktycznym, nadto poprzez nie podjęcie żadnych działań (zaniechanie działania z urzędu oraz pomimo inicjatywy dowodowej strony w sytuacji zaistnienia ku temu podstaw) zmierzających do rzetelnej weryfikacji sytuacji rodzinnej oraz materialno-bytowej skarżącego i jego rodziny;

2) art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji, w szczególności z nastawieniem na skrajny formalizm, z pominięciem inicjatywy dowodowej strony i całkowitym zaniechaniem poczynienia ustaleń zgodnych ze stanem faktycznym;

3) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 - 2 k.p.a. i w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. co do etapu postępowania administracyjnego oraz art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. (przy uwzględnieniu art. 217, 227 i 232 k.p.c.) co do etapu sądowego - polegające na całkowitym pominięciu wskazywanych przez stronę dowodów, zaniechaniu przeprowadzenia pełnej weryfikacji sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego oraz jego rodziny, jak również nienależyte rozważenie już dostępnego materiału dowodowego;

4) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewłaściwym sporządzeniu uzasadnień decyzji administracyjnych;

5) art. 194 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez:

- wydanie decyzji ustalającej i uznaniowej w ramach jednego aktu decyzyjnego, w sytuacji kiedy decyzja dotycząca odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub jej umorzenia oraz decyzja ustalająca jej wysokość, posiadają zupełnie odrębne podstawy i przesłanki prawne;

- wydanie decyzji o odpłatności z mocą wsteczną;

- nazbyt dowolne, skrajnie sformalizowane (ograniczone do prawa miejscowego), wybiórcze i nie uwzględniające wszystkich możliwych przesłanek, które winny być oceniane w duchu zasad sprawiedliwości społecznej potraktowanie podstaw umorzenia lub odstąpienia od ustalenia opłaty z art. 193 ust. 1 pkt. 2 ww. ustawy.

Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów poniesionych przed Sądem I instancji wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, względnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Jednocześnie skarżący kasacyjnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

1) wydruków dotyczących stanu egzekucji alimentów prowadzonej na rzecz małoletnich wierzycieli - dzieci skarżącego (2 egz.), z których wynika istnienie zaległości;

2) tzw. "pasków wynagrodzeń" obecnej żony skarżącego za okres od listopada 2015 do stycznia 2016 r., z których wynika, iż pobierane wynagrodzenie netto kształtuje się na poziomie ok. 800-1.000 zł miesięcznie;

3) zaświadczenia z dnia 29 lutego 2016 r. potwierdzające złożenie wniosku w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności dot. O. G. na okoliczność ustalenia aktualnej sytuacji materialno-bytowej i rodzinnej skarżącego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych, które nie zasługują na uwzględnienie.

Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wynika z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 697 ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka; 2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym – w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie określa natomiast przesłanek umorzenia należności z tytułu opłaty dziecka za pobyt w pieczy zastępczej. Prawo do określenia szczegółowych warunków umorzenia tych należności zostały przekazane radzie powiatu, na podstawie normy kompetencyjnej zawartej w art. 194 ust. 2 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy.

W oparciu o powyższą delegację ustawową Rada Miejska w Gliwicach uchwałą z dnia 31 maja 2012 r. Nr XX/409/2012 określiła szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wobec ustalenia dochodu rodziny skarżącego w maju 2014 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o umorzenie opłaty na kwotę 5.107,58 zł i przekroczenia tym samym 200% kryterium dochodowego rodziny określonego w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), a także wobec niespełnienia pozostałych przesłanek, o których mowa w § 4 ust. 1 uchwały nie wystąpiły w sprawie przesłanki do umorzenia M. G. w całości opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Sytuacja dochodowa strony umożliwiała natomiast zastosowanie w sprawie art. 194 ust. 3 ustawy w zw. z § 5 uchwały z dnia 31 maja 2012 r., tj. umorzenia opłaty w części w wysokości 20% dochodu.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w pkt 1 i 2 skargi kasacyjnej, tj. art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. stwierdzić należy, że strona nie zakwestionowała skutecznie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania, bowiem zarzuty naruszenia ww. przepisów zmierzają w istocie do wykazania wysokości bieżących wydatków jak i dochodów skarżącego i jego rodziny. Organy pomocy społecznej, jak i Sąd oceniają stan faktyczny i prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a zatem nie było możliwe wzięcie pod uwagę aktualnej sytuacji dochodowej i stanu zdrowia strony. W okolicznościach niniejszej sprawy odmowa umorzenia należności w oparciu o art. 194 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaakceptowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, nie mogła zostać skutecznie podważona bowiem istotne w sprawie było ustalenie dochodów w rodzinie skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. w maju 2014 r. Stosownie bowiem do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony (...).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przy tym ocenił, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętych w niej rozstrzygnięć, a ich ocena nie nosi cech dowolności. Właściwie przy tym uwzględniono 5-osobowy skład rodziny skarżącego i szczegółowo wyliczono jej dochody. Ponadto, na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu zawarto podstawowe elementy decyzji, w tym obszernie przedstawiono stan faktyczny i prawny.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP okazały się więc chybione.

W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruków dotyczących stanu egzekucji alimentów prowadzonej na rzecz małoletnich wierzycieli, tzw. "pasków wynagrodzeń" obecnej żony skarżącego za okres od listopada 2015 do stycznia 2016 r. oraz zaświadczenia z dnia 29 lutego 2016 r. potwierdzającego złożenie wniosku w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności dotyczącego O. G. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Wskazane zarówno w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach dowody, jak i powołane w skardze kasacyjnej dokumenty nie mają decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie mogą wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Z tych względów Sąd I instancji nie naruszył również art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. Sąd w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił dlaczego nie dopuścił wnioskowanego dowodu złożonego przez stronę, a zawartego w piśmie procesowym z dnia 27 sierpnia 2015 r. wskazując, że wnioski te dotyczyły okoliczności związanych z bieżącą sytuacją dochodową rodziny i nie miały wpływu na wynik sprawy. Z oceną tą ze wskazanych powodów należy się zgodzić.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 194 ust. 1 – 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej należy stwierdzić, że istotnie decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej stanowi rozstrzygnięcie odrębnej sprawy administracyjnej w stosunku do sprawy dotyczącej umorzenia opłaty. Ponoszenie przez stronę zobowiązaną opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy, zapada na podstawie decyzji ustalającej na podstawie art. 194 ust. 1, natomiast decyzja umarzająca opłatę jest decyzją uznaniową wydawaną w oparciu o art. 194 ust. 3 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta Gliwice ustalił, że osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za pobyt O. G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej jest M. G. Jednocześnie tą samą decyzją zobowiązano stronę do uiszczania opłaty w wysokości 5.370,80 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 marca 2014 r. Od ww. decyzji skarżący kasacyjnie nie wniósł odwołania, a zatem stała się ona ostateczna w toku instancji. Na jej podstawie M. G. uzyskał możliwość zainicjowania postępowania w przedmiocie umorzenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, z czego skorzystał występując z wnioskiem z dnia 6 czerwca 2014 r.

Jednocześnie podzielić należy stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że decyzja w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty jest decyzją wcześniejszą w stosunku do decyzji ustalającej, a decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty lub rozłożenia na raty tej opłaty, z istoty rzeczy jest decyzją następczą w stosunku do decyzji ustalającej. Uchybienie Prezydenta Miasta Gliwice w tym przedmiocie, który w pkt 1 decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. odstąpił od ustalenia opłaty nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Pomimo skutecznego wszczęcia nie zostało bowiem zakończone postępowanie w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty oraz jej umorzenia, a zatem organ I instancji zobowiązany był prowadzić postępowanie po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzji Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] marca 2014 r. nr [...].

Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut wydania decyzji o ustaleniu opłaty z mocą wsteczną. Podkreślić należy, że ustalenie wysokości comiesięcznej opłaty wraz ze wskazaniem okresu ponoszenia opłat za pobyt O. G. w instytucjonalnej pieczy zastępczej nastąpiło na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] marca 2014 r., a zatem kwestionowanie rozstrzygnięcia na etapie postępowania w przedmiocie umorzenia należności jest nieuprawnione. Na marginesie wskazać należy, że w myśl aktualnie obowiązującego art. 193 ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zatem poglądu, że ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić wyłącznie "na przyszłość", tj. na okresy przypadające po wydaniu decyzji w tym przedmiocie.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.