Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3950/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 7 zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na rzecz skarżącego M. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w T. stwierdziła, że M. T. uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu wskazano, że egzaminowany uzyskał następujące oceny z poszczególnych części egzaminu: z zadania z zakresu prawa karnego - ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego - ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa gospodarczego - ocenę dostateczną, a z zadania z zakresu prawa administracyjnego - ocenę niedostateczną.

Powołując się na przepis art. 78 f ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, Komisja stwierdziła, że egzaminowany uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W odwołaniu M. T., zaskarżył powyższą uchwałę w całości, zarzucając jej następujące naruszenia prawa:

I. Naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 78 e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez:

1) brak zastosowania przy ocenie pracy wszystkich kryteriów ocen wynikających z tego przepisu przez egzaminatora T. K. i niedokonania oceny pracy skarżącego w zakresie poprawności zaproponowanego przez skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym skarżący reprezentował. Egzaminator wskazał bowiem, że skarżący prawidłowo sformułował sposób rozstrzygnięcia sprawy, ale nie określił, czy to rozstrzygnięcie uwzględnia interes strony, czy też tego interesu nie uwzględnia, co ma istotne znaczenie dla oceny pracy skarżącego,

2) błędną jego wykładnię przez obu egzaminatorów – T. K. i W. K. polegającą na wyrażeniu niesłusznego poglądu, że zgodnie z treścią tego przepisu prawa:

a) pozytywnie może być oceniona tylko taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria wymienione w powołanym przepisie, co miało ten skutek, że praca egzaminacyjna skarżącego została oceniona w zasadzie w skali dwustopniowej, tj. oceny niedostatecznej lub celującej,

b) pozytywnie nie może być oceniona taka praca, która spełnia wszelkie wymogi formalne (w sposób dostateczny odpowiada wymogom ustawowym), wypełnia polecenie zadania egzaminacyjnego oraz zabezpiecza interesy klienta, co miało ten skutek, że pomimo, iż praca spełnia powołane wyżej kryteria i zasługuje na ocenę pozytywną, została oceniona negatywnie.

II. Naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w tym zasady prawdy obiektywnej oraz ogólnych i szczególnych zasad postępowania dowodowego, wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze - poprzez:

1) brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przez:

a) pominięcie pozytywnych elementów pracy skarżącego w ocenach cząstkowych obu egzaminatorów, w tym nieuwzględnienie i nieodniesienie się do kwestii podniesienia w zarzutach skargi przez skarżącego naruszenia prawa materialnego - art. 134 i 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawa procesowego - art. 80 k.p.a. i skutków procesowych, jakie mogłoby przynieść podniesienie tych zarzutów w kontekście ich wpływu na wynik postępowania sądowo- administracyjnego i zabezpieczenia interesu strony oraz pominięcie faktu, iż skarżący, sporządzając skargę wypełnił polecenie zadania w całości 6 z 7 punktów wyznaczających kierunki prawidłowego rozwiązania zadania, określone w opisie istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej, a pkt 5 wypełnił w znaczącej jego części,

b) pominięcie kwestii problemów technicznych skarżącego dotyczących dostarczonego nośnika pendrive, który uległ awarii po podłączeniu zasilania do komputera, co skutkowało faktem, iż skarżący rozpoczął pisanie pracy z 37 minutowym opóźnieniem, co z kolei skutkowało brakiem czasu egzaminacyjnego na zapoznanie się z całością materiału merytorycznego niezbędnego do bezbłędnego rozwiązania zadania,

2) dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, co wyraźnie wynika z oceny cząstkowej:

a) egzaminatora W. K., który stwierdził, iż:

- nie został zabezpieczony w sposób prawidłowy interes strony bez jakiegokolwiek uzasadnienia takiego stanowiska, podczas gdy skarżący sporządził dopuszczalną skargę, której wniesienie do sądu administracyjnego skutkowałoby co najmniej uchyleniem zaskarżonej decyzji, która była niekorzystna dla strony wraz z zabezpieczeniem zwrotu kosztów sądowych i zastępstwa procesowego oraz wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji,

- przepisy prawa zostały zacytowane w sposób szczątkowy oraz, że zarzut k.p.a sporządzony w sposób szczątkowy bez wskazania jakiegokolwiek kryterium i punktu odniesienia oraz uzasadnienia takiego stanowiska, co powoduje brak możliwości kontroli poprawności takiego zarzutu,

- zdający prawidłowo formułuje sposób rozstrzygnięcia, ale nie jest on zgodny z pierwotnymi zarzutami bez wskazania o jakie zarzuty konkretnie chodzi oraz na czym polega owa niezgodność, co powoduje brak możliwości kontroli poprawności takiego zarzutu,

b) egzaminatora T. K., który:

- wskazuje na błędne zastosowanie przez skarżącego zarzutu art. 21 Konstytucji RP utrzymując, że uregulowania prawne na podstawie których prowadzono postępowanie gwarantują stronie konstytucyjne prawo do słusznego odszkodowania pod warunkiem, gdy są one prawidłowo stosowane, jednocześnie pomijając fakt, że oceniana skarga zawiera właśnie zarzuty nieprawidłowego stosowania tychże przepisów przez organ, co w oczywisty sposób uwidacznia, że konstytucyjne prawo strony do słusznego odszkodowania nie zostało przez organy w prowadzonym przez nie postępowaniu zapewnione. Nadto, iż powołana norma konstytucyjna nie stanowiła samoistnej podstawy zaskarżenia, tym samym negatywna ocena pracy przez egzaminatora w tym zakresie jest nietrafna,

- wskazuje na niezwrócenie przez skarżącego uwagi na błędy postępowania i wadliwe zastosowanie prawa materialnego, które mogło doprowadzić do przyznania odszkodowania w zaniżonej wysokości w sytuacji, gdy właśnie z tego powodu skarga jasno precyzuje zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 134 i 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami), które jako jedyne spośród wszystkich wymienionych przez egzaminatora w ocenie cząstkowej w bezpośredni sposób miały wpływ na wysokość ustalonego dla strony odszkodowania. Wskazany bowiem w opisie istotnych zagadnień przepis prawa materialnego (art. 132 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami) takiego wpływu (na wysokość odszkodowania) w żaden sposób nie mógł wywierać. Poza tym skarga obejmuje także równie jasno sprecyzowane zarzuty prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., wskazuje na to, iż skarżący wykazał się brakiem umiejętności w korzystaniu z dostępnych na egzaminie przepisów prawa procesowego i materialnego oraz orzecznictwa sądowo administracyjnego w sytuacji, gdy uzasadnienie skargi zawiera szereg adekwatnych w sprawie orzeczeń WSA i NSA oraz zarzutów przepisów prawa procesowego i materialnego, chociaż być może w stopniu dostatecznym,

- wskazuje na fakt, że skarżący nie posiada wystarczających umiejętności poprawnego pod względem merytorycznym skonstruowania pisma wszczynającego postępowanie sądowo - administracyjne, podczas gdy już tylko przedstawiony w skardze zarzut naruszenia prawa postępowania art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zakresie niewyjaśnienia wnioskowanych przez stronę tak znacznych rozbieżności różnicy w wycenie obu operatów szacunkowych skutkowałby merytorycznym rozstrzygnięciem na korzyść mocodawcy, co zostało wskazane w pkt 5 in fine opisu istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej, nie mówiąc o podniesionych w skardze innych zarzutach, także poprawnych, choć być może w stopniu dostatecznym,

- wskazuje na to, iż stan sprawy nie wyklucza sytuacji, w której po usunięciu wad, organ administracji przyzna odszkodowanie w takiej samej wysokości, jednocześnie pomijając fakt, że "wady", o których mowa uznane przez obu egzaminatorów za podstawowe zarzuty (wskazane w opisie istotnych zagadnień, tj. art. 118 i art. 132 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami) nie mogą wpłynąć bezpośrednio na zmianę wysokości odszkodowania, podczas gdy skarżący podniósł w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 134 i 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami), który w przypadku uznania go przez sąd za zasadny, mógł wpłynąć na wysokość odszkodowania. Tym samym podniesienie przez skarżącego powyżej wskazanego zarzutu w najbardziej korzystny sposób zabezpieczało interes strony, tymczasem całkowicie bezzasadnie rozwiązanie to nie znalazło uznania w ocenie egzaminatorów,

3) art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze ze względu na sporządzenie bardzo lakonicznej oceny opisowej egzaminatora W.K., co znacznie utrudnia odniesienie się do zarzutów zawartych w ocenie.

III. Błędnych ustaleń faktycznych zawartych w ocenach opisowych w zakresie w jakim przyjęto, że:

1) praca (skarga) zdającego nie zawiera - zdaniem egzaminatorów - żadnego (uzasadnionego w realiach stanu faktycznego zadania) zarzutu naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, którego podniesienie w skardze skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji przez sąd, podczas gdy faktycznie już tylko zarzuty naruszenia prawa procesowego - art. 7, 77 i 80 k.p.a. - skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji, albowiem były one zasadne oraz szczegółowo i precyzyjnie określone w skardze (pkt 2 lit. c i b),

2) w skardze nie wskazano podstawy prawnej sposobu rozstrzygnięcia sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podczas, gdy expressis verbis powołane przepisy wskazano w petitum skargi jako podstawę użytych w skardze zwrotów "zaskarżam", "zarzucając", "wnoszę", poprzez użycie określenia "w oparciu o art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...)",

3) skarżący nie sformułował precyzyjnie zarzutów w zakresie naruszenia (wad) postępowania dowodowego oraz oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego podczas, gdy w pkt 2) lit c) i b) petitum skargi (s. 2) zarzuty te zostały precyzyjnie i jasno sformułowane, w tym odnośnie ustalenia, dlaczego organ nie wyjaśnił znacznych rozbieżności w wycenie operatów szacunkowych, co wypełniło standardowe rozwiązanie zadania określone w opisie istotnych zagadnień pkt 5 in fine,

4) skarga nie zawiera wystarczającej argumentacji prawnej, zarówno co do zarzutów skargi, jak i ich uzasadnienia, podczas gdy takie uzasadnienie zawarto w skardze, choć być może w zakresie dostatecznym,

5) skarga zawiera w realiach stanu faktycznego sprawy bezzasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego - art, 112 ust, 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21 Konstytucji RP, podczas gdy właśnie stan faktyczny sprawy wskazywał, iż organy obu instancji nie sprawdziły, czy wywłaszczenie nieruchomość jest rzeczywiście niezbędne dla realizacji celu publicznego oraz nie zagwarantowały stronie prawa do słusznego odszkodowania poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym przepisów wskazanych w skardze,

6) w sprawie nie było sporne, że wywłaszczenia dokonano w zgodzie z art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy przedstawiony w zadaniu egzaminacyjnym stan faktyczny sprawy i informacja dla zdającego uprawnia jedynie do stwierdzenia, że J.B. nie podnosił takiego zarzutu w sprawie, występując bez profesjonalnego pełnomocnika,

7) skarga nie zawiera podstawowych zarzutów, jakie powinien sformułować profesjonalny pełnomocnik, podczas gdy stan faktyczny i prawny upoważnia jedynie do stwierdzenia, że skarga nie zawiera części podnoszonych zarzutów jakie składają się na możliwe do zastosowania w celu prawidłowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego (które zostały wskazane w opisie istotnych zagadnień z użyciem zwrotów "wydaje się", "w szczególności"), co oznacza, że prawidłowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego może być oparte także na innych zarzutach,

8) skarga koncentruje się na okolicznościach, które nie były sporne, podczas gdy zarzuty skargi bezpośrednio zmierzają do zmiany wysokości należnego stronie odszkodowania na korzystniejsze, co było zgodne z głównym żądaniem J.B.,

9) skarżący bezzasadnie nie wskazał na uchybienie przepisom postępowania art. 136, art. 8, art. 15 k.p.a. w połączeniu z art. 7 i 77 §1 k.p.a., podczas gdy poglądy judykatury i doktryny jednoznacznie wskazują, iż w realiach niniejszej sprawy i proponowanym w skardze sposobie rozwiązania problemu (zadania) zastosowanie tych przepisów w zestawieniu jak powyżej byłoby co najmniej niewłaściwe. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przyznanie jego pracy z prawa administracyjnego pozytywnej oceny, a w konsekwencji stwierdzenie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego działając na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r. poz. 635 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania M. T. od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w T. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr 317/13/DZP z dnia 12 listopada 2013 r. w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu Komisja przywołała w pierwszej kolejności oceny dokonane przez egzaminatorów.

Oceniając ponownie sprawę Komisja stwierdziła, ze sporządzona przez M. T. w trakcie egzaminu skarga spełnia wymogi formalne skargi z art. 46 § 1-3, art. 47 § 1 i art. 57 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. zachowane. Skarga została wniesiona w terminie, oznaczenie stron, sądu, adresy, oznaczenie rodzaju pisma, przedmiotu, trybu i zakresu zaskarżenia prawidłowe. Osnowa skargi (zarzuty i wnioski) wykazana. Załączniki i podpis pod skargą kompletne i prawidłowe.

Zdaniem organu jednak podstawa prawna zaskarżenia jest niekompletna i częściowo błędna. Organ wskazał na następujące braki:

- brak art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 p.p.s.a.,

- przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,c p.p.s.a. powinien być podstawą prawną dla wniosku podstawowego lub też alternatywnego skargi,

- brak podstawy prawnej zarzutów skargi, tj. art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a.,

- brak podstawy prawnej dla wniosku podstawowego skargi, a przynajmniej nie został on w nim wskazany,

- brak też podstawy prawnej przy wniosku o zasądzenie (powinno być zwrotu) kosztów postępowania sądowego.

Organ zauważył, że podana jest podstawa prawna wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Komisji można zgodzić się z zarzutami odwołania, że organ odwoławczy powinien był wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Jednakże ta okoliczność mogła stanowić podstawę faktyczną i prawną dla żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tego jednak brakło w skardze. Można było też podnieść, że organ był w bezczynności nie wstrzymując wykonania tej decyzji i w załącznikach wskazywać na sposób zwalczania tej bezczynności organu przez powołanie się na zażalenie z art. 37 k.p.a.

Komisja wskazała, że w zarzutach skargi wskazano na naruszenie:

- prawa materialnego: - art. 21 Konstytucji,

- art. 112 ust. 3 u.g.n.,

- art. 134 i art. 135 u.g.n.

- naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły braku wskazania przyczyn braku znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy operatu szacunkowego przedstawionego przez skarżącego oraz niedopuszczenia dowodu ze świadków i braku rozbieżności w operatach szacunkowych, a także zaniechanie sprawdzenia wartości dowodowej operatu szacunkowego przedłożonego przez skarżącego. Zarzut ten jest zarzutem trafnym, nawiązuje do stanu faktycznego sprawy i jest poprawnie skonstruowany. Zdaniem Komisji dla całkowitej jego poprawności należało jednak postawić zarzut naruszenia przepisów postępowania (niewłaściwe ich zastosowanie), a także powiązać je z naruszeniem zasad naczelnych postępowania, tj. art. 8 i art. 15 k.p.a., a także naruszenia art. 136 k.p.a. Organ odwoławczy jako obowiązany także do ponownego rozpoznania sprawy i rozpoznania odwołania mógł też wyjaśnić rozbieżności w operatach, a tego nie wyjaśnił. Świadczy to o niezbyt kompletnej wiedzy skarżącego o postępowaniu administracyjnym.

W oceni organu w skardze brak też powołania się na naruszenie art. 118 ust. 1 u.g.n. Rozprawę administracyjną mógł przeprowadzić organ odwoławczy (art. 89 § 1 i 2 k.p.a.). Można więc było także podnieść zarzut naruszenia tego przepisu w powiązaniu z naruszeniem art. 136 k.p.a. Przepis art. 118 ust. 1 u.g.n, dotyczy tylko obligatoryjności rozprawy w postępowaniu przed organem I instancji. Nie wyłącza on przepisu ogólnego, tj. art. 89 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym. Brak też zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 1 i 4 u.g.n. Jest charakterystyczne, że skarżący podnosząc zarzuty naruszenia art. 134 i art. 135 u.g.n. nie dostrzegł tak oczywistego naruszenia prawa, jak art. 132 ust. 1 u.g.n. Trafnie stwierdzili egzaminatorzy, że zarzuty naruszenia tych przepisów było błędne. Ich naruszenie, szczególnie pierwszego byłoby możliwe, gdy wartość rynkowa nieruchomości była ustalona w sposób niewątpliwy lub gdyby doszło do jego błędnej wykładni. Skoro wartość rynkowa nie została ustalona i jest kwestionowana to należało podnosić tylko zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Co zresztą uczyniono. Wśród naruszonych przepisów postępowania powinien się znaleźć art. 107 § 3 k.p.a. Skoro skarga kwestionuje poprawność uzasadnienia. Przepis art. 135 u.g.n. jako zarzut jest w ogóle błędny, a sam zarzut naruszenia tych przepisów enigmatyczny. Uzasadnienie nie rozwija tego naruszenia i nie wskazuje na okoliczności sprawy.

Zdaniem Komisji trafne jest także stanowisko egzaminatorów co do niezgodności zarzutów naruszenia art. 21 Konstytucji RP, jak i art. 112 ust. 3 u.g.n., jako że w materiale dowodowym (stanie faktycznym sprawy) brak okoliczności do zasadności podważania samego faktu wywłaszczenia i celu publicznego. Kwestia słusznego odszkodowania zaś była kwestionowana zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Poza tym adresatem art. 21 Konstytucji RP jest ustawodawca. Mógłby on być naruszony wówczas, gdyby uznać, że wskazana w art. 134 u.g.n. wartość rynkowa nieruchomości nie może by podstawą dla ustalenia słusznego odszkodowania.

Reasumując Komisja stwierdziła, że skarżący podniósł z możliwych zarzutów tylko jeden i to niezbyt poprawnie i kompletnie sformułowany.

Za prawidłowe Komisja uznała podjęcie decyzji o wniesieniu skargi, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wnioski skargi są prawidłowe i realizują interes reprezentowanej strony. Jednakże sam fakt sporządzenia formalnie skargi i podjęcie decyzji o zgodności uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z żądaniem zwrotu kosztów postępowania to za mało, by podnosić uzyskaną ocenę z egzaminu adwokackiego. W ocenie organu należyte przygotowanie do wykonania zawodu adwokackiego (art. 78 d ust. 1 i art. 78 e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze) wymaga znajomości także prawidłowego rozpoznania problemów prawnych, stosowania i wykładni przepisów prawa. Tu zaś skarżący wykazał się nienależytym przygotowaniem. Także umiejętność konstruowania zarzutów budzi zasadnicze wątpliwości.

Komisja zauważyła, że praca napisana jest starannie, język pracy i prawniczy poprawne. Z zarzutami odwołania nie można się zgodzić gdyż o ile faktycznie opis istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnych to w istocie zalecenia, ale zalecenia, których celem zasadniczym jest zapewnienie równości oceniania wszystkich zdających. Obszerne wywody dotyczące poprawności zarzutów naruszenia art. 112 ust. 3 u.g.n., art. 134 i art. 135 u.g.n. są nietrafne ze względów podniesionych wyżej. Oczywiście można się zgodzić ze stwierdzeniem, że były to zarzuty leżące w interesie reprezentowanej strony, to przecież nie można tracić z pola widzenia, że skarżący pisał pracę egzaminacyjną. Zdaniem organu nie można podzielić także krytycznych uwag skierowanych w odwołaniu pod adresem otrzymanej, wyczerpującej i konsekwentnej oceny pracy dokonanej przez s. NSA T. K. Po pierwsze zarzuty niezasadne odnosiły się do kwestii, które w stanie faktyczno - prawnym zadania nie wystąpiły, a braki w argumentacji dotyczyły zagadnień, które wystąpiły, ale skarżący w sposób niewyczerpujący podniósł i uzasadnił te zarzuty. Pierwsza kwestia dotyczyła zarzutu z art. 122 ust 3 u.g.n., a druga naruszenia przepisów postępowania art. 7, 77, 80 k.p.a. Trudno zgodzić się także z zarzutami skierowanymi pod adresem oceny zarzutu naruszenia art. 21 Konstytucji. Wskazano na nie wyżej. Nietrafnie także podniesiono w odwołaniu zarzut, że w skardze wniosek oparto o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, e p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Przepisy te błędnie stanowiły podstawę prawną do sformułowania zarzutów naruszenia prawa, ale nie wniosku, co jest błędem, a wręcz absurdalnie wynika z punktu widzenia art. 135 p.p.s.a. Sam fakt powołania się w uzasadnieniu na orzecznictwo sądów administracyjnych i piśmiennictwo nie był przez tego egzaminatora deprecjonowany, ale krytykował on sposób wykorzystania tego orzecznictwa. Skarżący powoływał się bowiem na orzeczenia, które w ogóle nie miały zastosowania w sprawie - jak wyrok NSA z dnia 21.03.2012 r., I OSK 455/12; wyrok WS w Warszawie z dnia 23.01.2013 r., I SA/Wa 2243/12. W pozostałym zakresie wyroki powołano trafnie. Trafność natomiast oceny umiejętności korzystania z przepisów postępowania i prawa materialnego poddano ocenie wyżej.

Komisja uznała, że uwagi powyższe nie zmieniają zasadniczej oceny pracy, która pozostaje oceną niedostateczną.

Pismem z dnia 10 października 2014 r. M. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę, zarzucając:

I. Naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:

1. art. 78e ust. 2 i art. 78d ust. 10 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze poprzez brak zastosowania przy ponownej ocenie pracy (rozpatrywaniu odwołania) wszystkich kryteriów ocen wynikających z tych przepisów przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia i niedokonania oceny pracy skarżącego w zakresie poprawności zaproponowanego przez skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym skarżący reprezentował;

2. błędną wykładnię art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze polegającą na wyrażeniu niesłusznego poglądu, że zgodnie z treścią tego przepisu prawa:

a) pozytywnie może być oceniona tylko taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria wymienione w powołanym przepisie,

b) pozytywnie nie może być oceniona praca, która spełnia wszelkie wymogi formalne (w sposób dostateczny odpowiada wymogom ustawowym), poprawnie formułuje rozstrzygnięcie problemu zadania, zabezpiecza interesy klienta, wypełnia polecenie zadania egzaminacyjnego i zawiera zastosowanie właściwych przepisów prawa z odpowiednią interpretacją (chociaż nie wszystkich z możliwych do zastosowania), co miało ten skutek, że pomimo, iż praca spełnia powołane wyżej kryteria i zasługuje na ocenę pozytywną, została oceniona negatywnie;

3. art. 78 ust. 10 pkt 1 lit. b, c, d ustawy prawo o adwokaturze poprzez pominięcie treści i znaczenia tych przepisów przy ponownej ocenie pracy skarżącego i dokonanie oceny według skali dwustopniowej, to jest oceny celującej lub niedostatecznej;

4. art. 21 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię (przy ponownej ocenie pracy skarżącego) polegającą na uznaniu, iż adresatem tej normy prawnej jest jedynie ustawodawca, tym samym, że może być ona naruszona tylko wówczas, gdyby uznać, iż wskazana w art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wartość tynkowa nieruchomości nie może być podstawą dla ustalenia słusznego odszkodowania, podczas, gdy nie występują jakiekolwiek konstytucyjne przesłanki wyłączające możliwość bezpośredniego stosowania tej normy, co jest zgodne z dyspozycją art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, iż "Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej";

5. art, 134 i 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię (przy rozpatrywaniu odwołania - ponownej ocenie pracy skarżącego) polegającą na wyrażeniu niesłusznego poglądu, że zgodnie z treścią tych przepisów prawa ich naruszenie jest możliwe jedynie, gdy wartość rynkowa nieruchomości jest ustalona w sposób niewątpliwy, podczas, gdy zgodnie z zasadami logicznego rozumowania (wykładnia logiczna) gdyby wartość rynkowa nieruchomości została ustalona w sposób niewątpliwy oznaczałoby to w istocie, iż powołane przepisy zastosowano bez ich naruszenia (prawidłowo), a zatem nie występowałaby potrzeba formułowania zarzutu naruszenia tych przepisów przez organ przy dokonywaniu wyceny wartości rynkowej nieruchomości.

II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na jego wynik, a mianowicie:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:

a) dowolną ocenę materiału dowodowego i przekroczenie granic uznania poprzez:

- przyjęcie w uchwale (nieprawidłowego) wniosku, iż odwołanie od oceny z zadania prawa administracyjnego okazało się niezasadne w sytuacji, gdy odwołanie (w najistotniejszej jego części) poprzez stawiane zarzuty zmierzało do wykazania, że skarga sporządzona przez zdającego: zabezpieczała prawidłowo interes strony, zawierała co najmniej jeden prawidłowy zarzut skutkujący uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji, zawierała poprawny sposób rozstrzygnięcia problemu określonego w zadaniu i wszystkie te elementy (zarzuty) zostały w zaskarżonej uchwale uznane, a tym samym w tym zakresie odwołanie okazało się być w pełni zasadne;

- przyjęcie, że w zadaniu brak było okoliczności do zasadności podważania samego faktu wywłaszczenia i celu publicznego, podczas, gdy stan taki w żadnym razie nie wynikał z informacji dla zdającego, a przedstawiony w zadaniu stan faktyczny sprawy uprawnia jedynie do stwierdzenia, że J.B. nie podniósł takiego zarzutu w sprawie, występując bez profesjonalnego pełnomocnika;

b) pomięcie istotnej części materiału dowodowego i tym samym brak dokonania wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez:

- nieuwzględnienie pozytywnych elementów pracy skarżącego,

- pominięcie kwestii występujących podczas egzaminu problemów technicznych dotyczących dostarczonego przez Komisję skarżącemu wadliwego nośnika pendrive, który uległ awarii po podłączeniu zasilania do komputera, co skutkowało faktem, iż skarżący rozpoczął pisanie pracy z 37 min. opóźnieniem, co z kolei skutkowało brakiem czasu egzaminacyjnego na zapoznanie się z całością materiału merytorycznego niezbędnego do bezbłędnego rozwiązania zadania.

2) art. 8,11,107 § 3 k.p.a. poprzez:

a) brak należytego uzasadnienia zaskarżonej uchwały przez Komisję II stopnia polegające na nieustosunkowaniu się w uzasadnieniu uchwały do wszystkich zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu z dnia 8 maja 2014 r.,

b) brak w uzasadnieniu wskazania i objaśnienia przez organ odwoławczy skali ocen określonej w art. 78d ust. 10 ustawy prawo o adwokaturze w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości uzasadniających dlaczego pracy egzaminacyjnej skarżącego nie można było zakwalifikować w przedziale ocen pozytywnych;

c) sporządzenie uzasadnienia w sposób zawierający sprzeczności;

3. art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78e ust. 2, 78d ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z § 6 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu uchwalonym przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 października 1998 r. (uchwała nr 2/XVIII/98) zm. uchwałą NRA z dnia 19 listopada 2005 r. (tekst jednolity: "Palestra" 2005, nr 11-12, s. 86 i n.) poprzez:

a) brak zbadania i szczegółowego uzasadnienia wpływu na końcową ocenę pracy skarżącego uznanych w uchwale organu II instancji zarzutów odwołania, w szczególności przyznania faktu, iż w skardze zdający:

- zabezpieczył prawidłowo interes reprezentowanej strony,

- zaproponował poprawnie co najmniej jeden zarzutu skutkujący uchyleniem decyzji,

- zaproponował prawidłowy sposób rozwiązania zadania (wniosek o uchylenie decyzji),

- zastosował w skardze art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. (choć zdaniem organu nie w tym miejscu skargi),

- wniósł o zwrot kosztów,

b) naruszenie zasady równości poprzez nakładanie na niego obowiązku wskazania w skardze przepisów art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1, 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jednocześnie wskazując na brak powołania w skardze tych przepisów, co ma stanowić podstawę do wykazania niekompletności stosowania przepisów przez skarżącego, a tym samym wpłynąć na ujemną ocenę jego pracy bez jakiegokolwiek uzasadnienia tego stanu rzeczy i wskazania przepisu prawa który nakazywałby obligatoryjnie umieszczanie powołanych przepisów w skardze.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości, stwierdzenie, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty, podkreślając że organ II instancji nie dokonał w zaskarżonej i uchwale w zasadzie jakiejkolwiek polemiki zarówno prawnej jak i faktycznej ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w odwołaniu z dnia 8 maja 2014 r., nadto nie ustosunkował się on do niemal wszystkich zarzutów podniesionych w powołanym odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną uchwałę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Zgodnie z treścią art. 78h ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. (Dz.U.2014.635 ze zm.) Prawo o adwokaturze, do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując zatem zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, należy badać prawidłowość zastosowania art. 78h ust. 12 P.o.a. w zakresie odpowiedniego stosowania k.p.a. Oznacza to takie stosowanie k.p.a., które zapewnia poszanowanie wszelkich odrębności wynikających z unormowań szczególnych – na gruncie niniejszej sprawy - zawartych w obowiązującym w dniu egzaminu rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz.U. z 2009 r. Nr 164, poz.1315 ze zm.). Rozporządzenie, wydane na podstawie art. 78h ust. 14 P.o.a. w § 1 pkt 4 określa tryb i sposób działania komisji odwoławczej, zaś szczegółową procedurę postępowania zawiera § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r.

Poprzez odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., należy przede wszystkim rozumieć stosowanie ogólnych reguł postępowania administracyjnego w celu zachowania spójności systemowej stosowania przepisów tego obszaru prawa.

Oznacza to, iż granice orzekania przez organ II instancji wyznaczają ramy sprawy administracyjnej podlegającej ponownemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy, zgodnie z treścią zasady dwuinstancyjności, nie zaś jedynie wnioski i zarzuty odwołania. Mają one jednak wpływ na zakres obowiązków tego organu. Jest on bowiem obowiązany rozpatrzyć i odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w treści odwołania.

Wykonanie tego obowiązku ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości czynionych przez organ odwoławczy ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że twierdzenia, wnioski i zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu mieszczą się w pojęciu materiału dowodowego, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., który – co należy podkreślić – musi zostać wnikliwie rozpatrzony w całości przez organ. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. W przeciwnym razie może dojść do naruszenia art. 7, 77 i 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy rozpatruje więc sprawę ponownie w jej całokształcie, mając na uwadze nie tylko powyższe przepisy, ale także ogólne reguły postępowania administracyjnego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt: II GSK 195/12, II GSK 392/11, II GSK 2333/11).

Podejmując rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących wyników egzaminu adwokackiego, organy działają w ramach uznania administracyjnego (tzw. luzu decyzyjnego). Luz decyzyjny, w indywidualnych sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, wyposaża komisje egzaminacyjne w prawo wyboru określonych konsekwencji prawnych. Oznacza to, że komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji stanu faktycznego, do wybrania optymalnego rozwiązania prawnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia, z uwzględnieniem kryteriów wynikających z podanych powyżej przepisów. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, gdyż musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Istnieje jednak także inny pogląd wyrażony orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym należy zakwalifikować uchwały podejmowane w sprawie wyników egzaminów adwokackich do grupy decyzji związanych, nie zaś według uznania administracyjnego. Pogląd ten ukształtował się na tle egzaminów radcowskich - art. 36(6) ust. 2 w związku z art. 36(4) ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zm.), jak i adwokackich, uregulowanych ustawą Prawo o adwokaturze (np. NSA z dnia 19 czerwca 2013r. II GSK 319/12).

W przedstawionych ramach prawnych, kontrola przez sąd administracyjny uchwał podejmowanych przez organy administracji w sprawie wyników egzaminu adwokackiego, polega w istocie jednak na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności, a także czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonywującej treści, z uwzględnieniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, mających w danej sprawie zastosowanie.

Obowiązkiem Komisji II stopnia było szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów i argumentacji, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącego. W ocenie Sądu Komisja nie wywiązała się z nałożonych na nią obowiązków, a zaskarżona uchwałą zawiera wewnętrzną sprzeczność.

Skarżący podnosił, że sporządzona przez niego na egzaminie skarga spełnia wszystkie wymogi formalne przewidziane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. została wniesiona w ustawowym terminie, do właściwego sądu, zawiera oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko strony, jej pełnomocnika, w skardze wskazano wniosek o uchylenie decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, skarga zawiera podpis pełnomocnika oraz wymienienia załączniki. Ponieważ skarga była pierwszym, pismem w sprawie, zawierała oznaczenie miejsca zamieszkania, strony oraz adres pełnomocnika. Do skargi dołączono pełnomocnictwo. W ocenianej skardze, wskazano zaskarżoną decyzję oraz określono naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Wobec powyższego za niezasadne uznać stanowisko Komisji, która rozpoznając ponownie sprawę pomimo stwierdzenia, że skargą spełnia wymogi formalne wskazała jednocześnie na jej braki w postaci pominięcia w skardze przepisów art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1, art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że żaden z egzaminatorów nie wskazał na tego rodzaju uchybienia. Egzaminatorzy podkreślali, że skarga spełnia wymogi formalne, kwestionowali natomiast prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji. Rolą Komisji II stopnia jest ponowne rozpoznanie sprawy i ocena sprawy ze szczególnym odniesieniem się do zarzutów odwołania wniesionego przez egzaminowanego, nie natomiast doszukiwanie się w pracy kolejnych uchybień, które miałyby potwierdzać słuszność wystawionej oceny niedostatecznej.

Komisja nie dokonała również oceny, jaki wpływ na prawidłowości sporządzonej skargi ma fakt powołania art. 145 § 1 pkt 1 lit, a i c p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a. – na wstępie skargi, choć powinny być powołane jako podstawa wniosku o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i czy tego rodzaju uchybieni może dyskwalifikować pracę.

Główne zarzuty po adresem sporządzonej skargi dotyczyły braku podniesienia zarzutów;

- naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegającego na zaniechaniu przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy administracyjnej w toku postępowania wywłaszczeniowego,

- naruszenia prawa materialnego: tj. art. 132 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez ustalenie zapłaty odszkodowania w sposób ratalny w sytuacji, gdy takie rozstrzygnięcie możliwe jest jedynie w przypadku uzyskania zgody strony postępowania, co skutkowało naruszeniem art. 6 k.p.a.

Jednocześnie zdaniem egzaminatorów niezasadnie podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 21 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie konstytucyjnych zasad poszanowania własności przez niezagwarantowanie J.B. prawa do słusznego odszkodowania przy ewentualnym jego wywłaszczeniu oraz art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami dalej u.g.n., poprzez pominięcie treści i znaczenia tej normy w rozstrzygnięciu sprawy i zaniechanie dokonania rzetelnej i kompleksowej oceny czy wywłaszczenie skarżącego z posiadanej nieruchomości jest niezbędne dla realizacji celu publicznego, a także naruszenia art. 134 i 135 u.g. n. w zw. z art 80 k.p.a poprzez pominięcie treści i znaczenia tych norm w rozstrzygnięciu sprawy i nie dokonania analizy określonej w tych przepisach w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy i dokonanej przez biegłego wyceny w zakresie metodologii szacowania nieruchomości.

M. T. wskazywał jednak w odwołaniu, że sporządzona przez niego skarga zawiera zarzuty prawa materialnego, które jeśliby nawet uznane zostały przez sąd za nieuzasadnione, to nie wywołałyby one żadnego negatywnego skutku dla interesu strony.

Komisja przyznaje w zaskarżonej uchwale, że były to zarzuty leżące w interesie reprezentowanej strony, stwierdzając jednocześnie że nie można tracić z pola widzenia, iż skarżący pisał pracę egzaminacyjną.

Skarżący powołał się na treść § 6 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu uchwalonym przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 października 1998 r. (uchwała nr 2/XV11I/98) zm. uchwałą NRA z dnia 19 listopada 2005 r. (tekst jednolity: "Palestra" 2005, nr IM2, s. 86 i n.), zgodnie z którym celem podejmowanych przez adwokatów czynności zawodowych jest ochrona interesów klienta i właśnie szczególnie na egzaminie takie działanie zdającego, które zmierza za wszelką cenę do ochrony interesów klienta powinno być przez egzaminatorów docenione, a nie uznane za okoliczność nie mającą znaczenia w sprawie i wpływu na podwyższenie oceny końcowej.

W ocenie Sądu powyższe zarzuty w ogóle nie zostały rozważone przez Komisję. Nie sposób w tym miejscu pominąć fragmentu złożonej przez skarżącego kopii uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia 8 października 2013 r., która oczywiście nie jest wiążąca w sprawie, ale wskazuje na problem dużej uznaniowości przy rozpoznawaniu odwołań od wyników egzaminów. W uchwale tej stwierdzono, że nie bez znaczenia jest czy ewentualna kontrowersyjna koncepcja, zarzut lub wniosek leżą jednak w interesie klienta, a nawet gdyby nie zostały uwzględnione przez sąd, to czy pogarszałyby sytuację klienta.

Ponadto zdaniem Sądu organ w ogóle nie odniósł się do zarzutu odwołania, że skarga zawierała istotny zarzut naruszenia prawa procesowego, który nawet bez podniesienia pozostałych zarzutów skutkowałby uwzględnieniem skargi przez sąd tj. naruszenie prawa postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 7 zw. z art. 77 k.p.a. oraz art 80 k.p.a. Skarżący zarzucił w skardze egzaminacyjnej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym dlaczego organ I instancji, pomijając wniosek skarżącego nie wyjaśnił szczegółowo z jakich przyczyn nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę powołanego przez skarżącego oraz nie dopuścił zeznań wskazanych przez niego świadków, a także dlaczego organ nie wyjaśnił wnioskowanej przez skarżącego tak znacznych rozbieżności różnicy w wycenie obu operatów, szacunkowych, poprzez brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego sprawy i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, poprzez zaniechanie sprawdzenia wartości dowodowej złożonego do sprawy operatu szacunkowego sporządzonego powołanego przez organ rzeczoznawcę.

Wobec powyższego w ocenie Sądu za uzasadniony uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 78e ust. 2 i art. 78d ust. 10 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze poprzez brak zastosowania przy ponownej ocenie pracy (rozpatrywaniu odwołania) wszystkich kryteriów ocen wynikających z tych przepisów przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia i braku dokonania oceny pracy skarżącego w zakresie poprawności zaproponowanego przez skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym skarżący reprezentował. Organ drugiej instancji wskazał bowiem, że skarżący prawidłowo sformułował sposób rozstrzygnięcia sprawy ("wnioski skargi są prawidłowe") i określił, że "realizują interes reprezentowanej strony", jednakże pominął te ustalenia, dokonując końcowej oceny pracy.

Podzielić należy także zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze polegającą na wyrażeniu niesłusznego poglądu, że zgodnie z treścią tego przepisu prawa:

a) pozytywnie może być oceniona tylko taka praca egzaminacyjna, która spełnia wszystkie kryteria wymienione w powołanym przepisie, co miało ten skutek, że praca egzaminacyjna skarżącego została oceniona w zasadzie w skali dwustopniowej, tj. oceny niedostatecznej lub celującej,

b) pozytywnie nie może być oceniona praca, która spełnia wszelkie wymogi formalne (w sposób dostateczny odpowiada wymogom ustawowym), poprawnie formułuje rozstrzygnięcie problemu zadania, zabezpiecza interesy klienta, wypełnia polecenie zadania egzaminacyjnego i zawiera zastosowanie właściwych przepisów prawa z odpowiednią interpretacją (chociaż nie wszystkich z możliwych do zastosowania), co miało ten skutek, że pomimo, iż praca spełnia powołane wyżej kryteria i zasługuje na ocenę pozytywną, została oceniona negatywnie,

Sąd w pełni podziela stanowisko skarżącego, że organ odwoławczy w ogóle nie uwzględnił pozytywnych elementów pracy skarżącego.

Sąd zgadza się z organem, że mamy do czynienia z egzaminem, który ma na celu sprawdzenie wiedzy kandydata na adwokata, ale nie można pominąć faktu, iż niezależnie od popełnionych błędów, które niewątpliwe obniżają ocenę, podniesione przez zdającego zarzuty w sporządzonej przez niego skardze już były wystarczające do jej uwzględnienia.

Nie ustosunkowanie się do zarzutów odwołania narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z tym, że odniesienie się do zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalnego". Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1371/12, cbois.nsa.gov.pl oraz wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2008r., sygn. akt VI SA/Wa 264/08, LEX nr 495343).

W wyroku z dnia 20 lutego 2014 r. (II GSK 1758/12 publ. LEX nr 1495108) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (zob. wyrok NSA z 30 października 2001 r., III SA 1409/00, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 471 oraz wyrok NSA z 9 stycznia 2014r., sygn. akt II GSK 1371/12, cbois.nsa.gov.pl, także wyrok WSA w Warszawie z 28 marca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 135/07, LEX nr 378827, jak również wyrok WSA w Warszawie z 20 czerwca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 339/07, LEX nr 488568).

Podkreślenia wymaga, że Sąd administracyjny nie ma za zadanie wyręczania organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania.

Mając na uwadze, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji uwzględniając wyrażone powyżej stanowisko Sądu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.