Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 620/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi R.N. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 2021 r., nr 9009-2021-000871 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

R.N. (dalej: Skarżący/Wnioskodawca) poddał kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 7 czerwca 2021 r. nr 9009-2021-0000871, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania Wnioskodawcy jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie na rok 2020.

Ze stanowiska wyrażonego przez organy wynikało, że 13 maja 2020 r. Wnioskodawca zgłosił wniosek o przyznanie ww. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 do jednej działki o pow. 8,49 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła jednak 0 ha, ponieważ cały zadeklarowany obszar znajdował się na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie S., gminie O., znajdującej się na dzień 31 maja 2020 r. w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, co do której ze Skarżącym nie zawarto umowy dzierżawy, ani też nie miał on do niej innego tytułu prawnego. Wnioskodawca nie wykazał takiego tytułu, pomimo skierowanego do niego wezwania. Nie został zatem dopełniony warunek określony w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1341 – dalej: ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Sam fakt użytkowania gruntów należących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, bez tytułu prawnego, nie uprawnia do otrzymania płatności. Ciężar dowodu wykazania posiadania tytułu prawnego ciążył na wnioskodawcy, a organy nie miały obowiązku poszukiwania dowodów na potwierdzenie uprawnień do płatności danego beneficjenta.

W odwołaniu i w skardze do tut. Sądu Skarżący zarzucał błąd w ustaleniach przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz naruszenie zasady praworządności. Podniósł, że pomimo przytaczania przepisów prawa nie wyjaśniono mu pojęcia "tytuł prawny". Podkreślił, że działka nr [...] jest uprawiana w sposób należyty pod względem gospodarczym. Uznał, że posługiwanie się informacjami od KOWR stanowi formę manipulacji. Ponadto zażądał zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art.18 ust.4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z Konstytucją RP.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ poddane kontroli Sądu decyzje okazały się zgodne z prawem i nie zostały wydane w warunkach, które wymagałyby zastosowania przez Sąd środków prawnych określonych w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchylenie decyzji może bowiem nastąpić tylko w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Może też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.

Trafnie organy zwróciły uwagę, że zasady przyznawania wnioskowanych przez Skarżącego płatności określają przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Warunki te określone zostały zasadniczo w art. 7 i art. 8. Płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz jeśli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha, zaś same grunty spełniają kryterium "kwalifikujących się hektarów" i były w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, w posiadaniu rolnika. Ponadto odnośnie do nieruchomości wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, stosownie do art. 18 ust. 4 ww. ustawy, płatność bezpośrednia przysługuje takiemu rolnikowi, który na dzień 31 maja danego roku, ma do takiej nieruchomości tytuł prawny. Posiadacz gruntu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie może zatem powołać się wyłącznie na fakt posiadania takiego gruntu i jakąkolwiek formę jego użytkowania, ale musi dodatkowo wykazać spełnienie warunku określonego w art. 18 ust. 4 ustawy.

Płatności bezpośrednie nie są przyznawane wyłącznie na podstawie samego wniosku, ponieważ przepisy krajowe i unijne nakładają na właściwe instytucje państwa obowiązek wdrożenia i prowadzenia skutecznego systemu zarządzania i kontroli. Rolnik, który ubiega się o dane płatności, musi dostosować swoje działania do wymagań prawnych. Organy trafnie powołały się na dyspozycję art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedłożonych akt sprawy wynikało, że powodem odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanych płatności było ustalenie, że zgłoszona działka wchodziła w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a Skarżący nie wykazał, aby władał nią na podstawie tytułu prawnego. Nie zawarto z nim umowy dzierżawy tej nieruchomości, a nie wykazał, aby władał nią na podstawie innego (jakiegokolwiek) tytułu prawnego. Jak zaś trafnie zaznaczono w zaskarżonej decyzji, ciężar wykazania danej okoliczności ciążył na nim, a nie na organie. Dlatego skierowano do niego wezwanie w sprawie wyjaśnienia tych kwestii, ale Skarżący nie zdołał zadośćuczynić jego treści.

Z tych względów, w ocenie Sądu, podjęte rozstrzygnięcie nie naruszało prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że organy nie były obowiązane prowadzić postępowania wyjaśniającego w celu poszukiwania tytułu prawnego, jaki może przysługiwać Wnioskodawcy do zgłoszonych do płatności działek rolnych, które wchodzą w skład Zasobu. Odnośnie do takich działek nie wystarczy jedynie deklaracja o ich posiadaniu, choćby były one faktycznie użytkowane przez danego rolnika i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Tytuł prawny w szczególności wynikać może z zawartej umowy, na podstawie której działka zostałaby oddana do dyspozycji rolnika, albo po ustanowieniu, niezależnie od trybu, ograniczonego prawa rzeczowego. Agencja dysponuje co roku aktualnymi danymi na temat gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, które są jej przekazywane przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Z przepisu § 3a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów, wynika, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przekazuje Agencji dane dotyczące gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa i obejmują one m.in. dane podmiotu, który ma tytuł prawny do gruntu wchodzącego w skład Zasobu.

W niniejszej sprawie Wnioskodawca złożył oświadczenie z dnia 18 grudnia 2020r., że na przedmiotowej działce wykonuje w dalszym ciągu umowę dzierżawy, jednakże nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów, jak choćby potwierdzenie tego faktu przez KOWR, jako dysponenta gruntów Skarbu Państwa. Natomiast jak wynika z danych zawartych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych przez KOWR, w 2020r. żaden podmiot nie został zgłoszony jako dzierżawca działki ewid. nr [...], bądź posiadający inny tytuł prawny do tej działki.

W pełni trafnie organ odwoławczy zauważył, że w prawomocnych wyrokach tut. Sądu w sprawach o sygn. I SA/Rz 817/18 oraz I SA/Rz 841/19 (zainicjowanych przez Skarżącego) zawarte zostało wyjaśnienie pojęcia "tytuł prawny" i argumentacja prawna wówczas sformułowana, w tym odwołująca się do postanowień ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, regulującej zagadnienia związane z Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa, którym dysponuje Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, pozostaje nadal aktualna. Nie ma potrzeby jej ponawiania, zwłaszcza że od tamtego czasu Wnioskodawca nie zdołał uzyskać tytułu prawnego do tej działki. Kwestie, na które powołuje się Skarżący, powinny zostać rozstrzygnięte w innych postępowaniach niż o przyznanie płatności, w szczególności w ramach postępowania cywilnego. Co istotne, nadal aktualne pozostaje spostrzeżenie, że wymóg przedstawienia ważnego (podkreślenie Sądu) tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnemu korzystaniu z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności (wyrok w sprawie C-375/08).

Sąd nie znalazł podstaw do badania konstytucyjności przepisu art.18 ust.4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W myśl art.193 Konstytucji, sąd mógłby przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie prawne zależałoby rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Natomiast Skarżący może we własnym zakresie wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji, stosownie do art. 79 ust.1 Konstytucji i na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t.j. Dz.U. z 2019, poz.2393).

Z podanych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.