Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1671/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37a ust. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 21 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Chińsko-Polskiego Towarzystwa Okrętowego S.A. z siedzibą w Szanghaju Oddział w Gdyni od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 198/10 w sprawie ze skargi Chińsko-Polskiego Towarzystwa Okrętowego S.A. z siedzibą w Szanghaju Oddział w Gdyni na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia (... )stycznia 2010 r., nr (...) w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 198/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę C.P.T.O. Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. Oddział w Gdyni na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia (...) stycznia 2010 r., nr (...) w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Prezydent Miasta Gdyni decyzją z dnia (...) września 2009 r., nr (...) , wydaną na podstawie art. 37 a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), zobowiązał Polskie Koleje Państwowe S.A. do wypłaty na rzecz C.P.T.O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni odszkodowania w łącznej kwocie 87 870 zł za nieruchomość położoną w Gdyni przy ul. L. , oznaczoną jako działka nr (...), która z mocy prawa stała się z dniem 1 czerwca 2003 r. własnością Skarbu Państwa, oddaną w użytkowanie wieczyste Polskim Kolejom Państwowym S.A. z siedzibą w Warszawie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w dniu 28 listopada 2007 r. C.P.T.O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni złożyło do Prezydenta Miasta Gdyni, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, wniosek o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zgodnie z art. 37 a powołanej ustawy, który w ust. 7 stanowi, że przesłankami wyłączającymi prawo byłych właścicieli do uzyskania odszkodowania jest złożenie wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania po dniu 31 grudnia 2007 r. oraz okoliczność, że nieruchomość pozostawała do dnia 31 maja 2003 r w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych przez okres co najmniej 30 lat. Ustalając stan faktyczny sprawy organ wskazał, że Wojewoda Pomorski decyzją z dnia (...) maja 2006 r., nr (...) , na podstawie art. 37 a ww. ustawy, stwierdził nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 czerwca 2003 r. własności, a przez Polskie Koleje Państwowe S.A., prawa użytkowania wieczystego, nieruchomości położonej w Gdyni, oznaczonej według ewidencji gruntów jako działka nr (...). W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ ustalił, że od lat międzywojennych przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność S. J, a następnie jego spadkobierców. Na mocy aktów notarialnych umów sprzedaży z dnia 18 czerwca 1996 r. oraz z dnia 15 listopada 1996 r. właścicielami działki stali się wspólnicy spółki cywilnej "K." Z. i M. K. którzy w dniu 23 lipca 1999 r. zbyli przedmiotową nieruchomość na rzecz "P." S.A. Następnie na mocy aktu notarialnego z dnia 18 lutego 2000 r. właścicielem nieruchomości zostało C.P.T.O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni. Na mocy zawartego porozumienia z dnia 29 sierpnia 2003 r. pomiędzy C. P. T. O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni a PKP PLK S.A. przedmiotowa nieruchomość została czasowa zajęta przez PKP PLK S.A. Oddział Regionalny w Gdańsku w celu wykonania w latach 2003 - 2006 robót w związku z realizacją inwestycji "Modernizacja stacji Gdynia Główna Osobowa - Etap I". Organ ustalił również, że zgodnie z wypisem z ewidencji środków trwałych oraz księgi inwentarzowej PKP S.A., na działce nr (...) w Gdyni usytuowana jest linia kolejowa ((...)), droga kolejowa tory główne zasadnicze, rok budowy 1901 - 1930 nr inwentarzowy (...). W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono natomiast, że działka ta stanowi wyrównany pas ziemi zabezpieczony od strony torów murem oporowym z betonu i nie jest wykorzystywana na potrzeby ruchu kolejowego. Mapa sytuacyjno - wysokościowa, sporządzona przez Kolejowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w Gdańsku, uwzględniająca stan na marzec 2007 r., nie wskazuje również, aby przez przedmiotową działkę przebiegał w tym czasie tor kolejowy. Ponadto z aktów notarialnych umów sprzedaży wynika, że działka była niezabudowana co świadczy o tym, że co najmniej od kilkunastu lat nie znajdują się na niej żadne urządzenia, które wskazywałyby na fakt wykorzystania działki na potrzeby ruchu kolejowego. W wyniku przeprowadzonego, na zlecenie Prezydenta Miasta Gdyni, operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości, określono jej wartość na kwotę 87 870 zł netto. Rzeczoznawca majątkowy przy sporządzaniu operatu zastosował zasady wyceny takie jak przy szacowaniu nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Organ zauważył również, że w latach 2000 - 2008 C.P.T.O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni uiszczało podatek od przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie przedstawionych ustaleń organ I instancji stwierdził, że posiadanie przez PKP S.A działki nr (...) położonej w Gdyni przy ul. L. nie miało charakteru samoistnego i nieprzerwanego w okresie co najmniej 30 lat poprzedzających datę 31 maja 2003 r., co zgodnie z art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" stanowi przesłankę nakazującą PKP S.A. wypłatę odszkodowania byłemu właścicielowi. Organ podkreślił, że objęcie w posiadanie przez PKP PLK S.A przedmiotowej działki nastąpiło dopiero na mocy zawartego w dniu 29 sierpnia 2003 r porozumienia i było posiadaniem zależnym, w celu remontu infrastruktury kolejowej.

Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni, w którym wniosła o zmianę decyzji organu I instancji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W odwołaniu podniesiono, iż PKP S.A. oraz jej poprzednicy prawni są samoistnymi posiadaczami działki nr (...) położonej w Gdyni. Uzasadniając przedstawioną tezę odwołująca się spółka podała, że przedmiotowa działka znajduje się na międzytorzu toru nr (...) - toru głównego zasadniczego linii kolejowej naziemnej o nr (...) Nowa Wieś Wielka - Gdynia Port Centralny, wybudowanej w latach 1901- 1930 oraz toru bocznego nr (...) linii kolejowej naziemnej o nr (...) Nowa Wieś Wielka - Gdynia Port Centralny, wybudowanego w 1955 r. i zmodernizowanego w 1978 r. Tor nr (...) został zlikwidowany w 2008 r. w związku z realizacją inwestycji pn. "Modernizacja stacji Gdynia Główna Osobowa - Etap I" będącej częścią projektu "Modernizacja linii E65, odcinek Warszawa - Gdynia". Na samej działce nr (...) znajdowały się urządzenia przekaźnikowe typu E z sygnalizacją świetlną wybudowane w 1963 r (przebiegały one brzegiem działki nr (...) wzdłuż toru nr 102), posadowiony był słup trakcyjny (zlikwidowany dopiero w 2008 r.) ponadto wzdłuż działki nr (...) przebiegał rów odwadniający umocniony korytkami betonowymi. Podkreślono, że zgodnie z zapisami ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zm.) lina kolejowa jest pojęciem szerszym od pojęcia toru kolejowego, gdyż obejmuje nie tylko same tory, ale wszystkie budowle, budynki i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz zajętymi pod nie gruntami (grunty te min. biegną wzdłuż linii kolejowej i są usytuowane po obu jej stronach). PKP S.A wykonywała swoje władztwo jako posiadacz samoistny na gruntach wchodzących w skład linii kolejowej nr 201, w tym również na spornej działce, leżącej na międzytorzu toru nr 101 i 104 wchodzących w skład linii kolejowej nr 201 począwszy od 1901 r (początek budowy toru nr 104 toru głównego zasadniczego linii kolejowej naziemnej o nr 201 Nowa Wieś Wielka - Gdynia Port Centralny) poprzez rok 1955 (budowa toru bocznego nr 104 linii kolejowej naziemnej o nr 201 Nowa Wieś Wielka - Gdynia Port Centralny), rok 1968 (budowa urządzeń przekaźnikowych typu E z sygnalizacją świetlną przebiegających brzegiem działki nr (...) wzdłuż toru nr 102) i rok 1978 (modernizacja toru 104) aż do chwili obecnej (likwidacja toru nr 104, likwidacja starego słupa trakcyjnego w 2000r. i budowa nowego). Dlatego też samoistne władztwo PKP S.A. na tym terenie trwa począwszy od 1901 r do chwili obecnej. Zawarcie porozumienia w 2003 r. pomiędzy PKP PLK S.A. a C. P. T. O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni nie miało na celu objęcia spornej działki w posiadanie zależne a było spowodowane wyłącznie kwestiami technicznymi a mianowicie prowadzonym remontem infrastruktury kolejowej. Ponadto z treści decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2006r. nr (...) wynika jednoznacznie, iż PKP S.A. na dzień 28 lutego 2003 r. władała gruntami wchodzącymi w skład linii kolejowej nr 201 zatem i działką gruntu nr (...) . Odwołująca się zakwestionowała również wysokość naliczonego odszkodowania za sporną działkę. Wskazała, że rzeczoznawca do oszacowania wartości rynkowej działki nr (...) , oznaczonej w ewidencji gruntów symbolem TK przyjął nieruchomości gruntowe, o przeznaczeniu pod usługi i zabudowę mieszkaniową wielorodzinną czyli nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych w stosunku do wycenianej działki. Natomiast w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gdyni, nieruchomość położona jest w strefie śródmieścia na terenie ciągów komunikacyjnych linii kolejowej. Zdaniem odwołującej się obrót nieruchomościami o szeroko rozumianej funkcji komunikacyjnej na terenie Trójmiasta nie jest sporadyczny i dostępne są transakcje porównawcze o funkcjach adekwatnych do wycenianej nieruchomości, m.in. Trójmiejska baza nieruchomości WALOR, wykaz nieruchomości gruntowych niezabudowanych zajętych pod drogi, załączony do operatu szacunkowego nieruchomości położonej w Gdyni. Dlatego też przyjęta w operacie szacunkowym a później w decyzji organu I instancji wartość nieruchomości zdecydowanie odbiega od jej wartości rynkowej (wartość 70 m2 działki została wyceniona przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 87.870 zł z prostych obliczeń wynika, iż 1 m2 działki nr (...) , leżącej na międzytorzu linii kolejowej nr (...) - wart jest 1255 zł, skarżący uważa, iż dopuszczalna wartość 1 m2 spornej działki nie powinna przekroczyć 200 zł). Odnosząc się do stwierdzenia organu I instancji dotyczącego usytuowania na gruncie znajdującym się w bezpośrednim sąsiedztwie spornej działki (działka nr (...)) tymczasowego parkingu na potwierdzenie, iż teren międzytorza może być zabudowany odwołująca się wskazuje, iż to właśnie C.P.T.O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni uzyskało zgodę od PKP S.A. na zabudowę tego terenu, co jednoznacznie wskazuje na trwanie samoistnego władztwa skarżącego na terenie wchodzącym w skład linii kolejowej nr 201 (zarówno działka nr (...) jak i sporna działka nr (...) znajdują się na międzytorzu linii kolejowej nr (...)). Podsumowując zarzuty odwołania stwierdzono, że Prezydent Miasta Gdyni wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej dopuścił się wydania decyzji z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. z uwagi na niedopełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Pomorski decyzją z dnia (...) stycznia 2010 r., nr (...) uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Wojewody Pomorskiego, organ prowadzący niniejszą sprawę w I instancji nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy i nie przeprowadził szczegółowej analizy zgromadzonego, choć niepełnego materiału dowodowego, którego zresztą większość stanowią nieuwierzytelnione kserokopie dokumentów, dlatego konieczne jest uzupełnienie przeprowadzonego materiału dowodowego aby można było orzec co do istoty sprawy. Organ odwoławczy nie zgodził się również ze stwierdzeniem organu I instancji, iż PKP S.A. objęła w posiadanie przedmiotową działkę z chwilą zawartego z C.P.T.O. S.A. w S. Oddział w Gdyni porozumienia, tj. z dniem 29 sierpnia 2003 r. Zdaniem organu w celu ustalenia faktu posiadania należało ustalić, czy PKP S.A. eksploatując linię kolejową nr (...) , dokonywała jej bieżącej konserwacji, a także czy wykonywała inne zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa przejazdu pociągów, a więc czy władała tym terenem jak właściciel oraz kiedy doszło do faktycznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości. Organ zwrócił uwagę iż w dniu 28 września 1926 r., kiedy to weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 97, poz. 568 z późn. zm.), mógł rozpocząć się bieg samoistnego posiadania przedmiotowej działki przez kolej, tj. Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe" -poprzednika prawnego skarżącej. Ponadto organ nie zgodził się ze stwierdzeniem organu I instancji, że na brak posiadania samoistnego przez PKP S.A. nieruchomości wskazuje fakt, iż przedmiotowa działka była kilkakrotnie przedmiotem umów sprzedaży przez jej właścicieli oraz to, że C.P.T.O. S.A. w S. Oddział w Gdyni uiszczało podatek od nieruchomości. W ocenie Wojewody Pomorskiego dokładnego wyjaśnienia wymaga również samo usytuowanie przedmiotowej działki, tj. czy znajduje się na międzytorzu, czy też stanowi "przyległy pas gruntu" zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż organ I instancji nie przeprowadził dokładnej analizy operatu szacunkowego wykonanego na potrzeby niniejszej sprawy. Organy administracyjne rozpoznające sprawę mają obowiązek ocenić, na podstawie art. 80 k.p.a., wartość dowodową sporządzonego operatu szacunkowego. Proces wyceny nieruchomości powinien być poprzedzony wnikliwą analizą rynku nieruchomości, w tym wszechstronną opartą na wszelkich dostępnych danych, analizą cen występujących na tym rynku. Zdaniem Wojewody Pomorskiego transakcje nieruchomościami przeznaczonymi pod tereny komunikacyjne na rynku lokalnym występują w ilości wystarczającej, aby posłużyły za próbkę reprezentatywną do oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości.

C.P.T.O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni wniosło skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. Skarżąca stwierdziła, że organ I instancji słusznie ustalił, że PKP S.A. nie była samoistnym posiadaczem nieruchomości stanowiącej działkę (...) . Natomiast organ II instancji w sposób nieuprawniony zastosował art. 138 § 2 k.p.a., nakazując organowi I instancji badanie okoliczności co do faktów, które zostały już ustalone, albo które nie mają w sprawie znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej, Wojewoda błędnie przyjął, że eksploatacja linii kolejowej poprzez dokonywanie jej bieżącej konserwacji, czy wykonywanie zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa przejazdu pociągów mogłaby świadczyć o władaniu przez PKP S.A. działką (...) jak właściciel. Powyższe czynność PKP S.A. jako zarządca infrastruktury kolejowej zobowiązana byłaby dokonywać nawet gdyby nie była właścicielem, czy posiadaczem samoistnym gruntu. Skarżąca podkreśliła, że organ I instancji ustalił, że ani PKP S.A. ani jej poprzednik prawny przedsiębiorstwo państwowe PKP co najmniej od 18 lutego 2000 r. do dnia 31 maja 2003 r. nie uzewnętrzniały w stosunku do przedmiotowej działki jakichkolwiek przejawów woli traktowania jej jak swoją własność, co wyklucza możliwość istnienia po stronie PKP S.A. i jej poprzednika prawnego samoistnego posiadania nieprzerwanie przez co najmniej 30 lat do dnia 31 maja 2003 r., a samo ujęcie działki (...) przez PKP S.A. w swojej ewidencji środków trwałych nie oznacza, że była ona w samoistnym posiadaniu PKP S.A. Skarżąca podniosła również, iż ustalenie czy działka (...) znajduje się w międzytorzu czy też stanowi "przyległy pas gruntu" zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym nie jest istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, gdyż fakt ten nie przesądza w żaden sposób o tym czy znajdowała się ona w posiadaniu samoistnym PKP S.A. Ponadto fakt wejścia przedmiotowego gruntu w składa linii kolejowej został już ustalony i potwierdzony decyzją Wojewody z dnia (...) maja 2006 r., nr (...) . Skarżąca zakwestionowała stwierdzenie PKP S.A. jakoby działka (...) wraz z działką (...) (będącą w użytkowaniu wieczystym PKP S.A.) znajdowały się na międzytorzu torów nr (...) wchodzących w skład linii kolejowej (...) oraz że tor (...) został zlikwidowany w roku 2008, albowiem tor nr (...) jako istniejący rzekomo jeszcze w 2008 r. musiałby jednocześnie przebiegać przez teren parkingu oddanego do użytku w 2004 r., znajdującego się m.in. także na działce (...) Istnienie przedmiotowego parkingu już na przełomie 2003 i 2004 r. wyklucza możliwość jednoczesnego istnienia toru nr 104 w tym okresie i w latach późniejszych na przedmiotowych działkach. W ocenie skarżącej organ II instancji niesłusznie przyjął, iż przy szacowaniu gruntu zajętego pod linie kolejowe należy poszukiwać i w rezultacie odnosić się do gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne, w sytuacji gdy brak jest transakcji gruntami zajętymi pod linie kolejowe, gdyż jest to niezgodne z dyspozycją § 37 w zw. z § 36 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Rzeczoznawca majątkowy zdaniem skarżącej, ustalając wartość przedmiotowej działki, miał obowiązek zastosować w pierwszej kolejności podejście porównawcze przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod linie kolejowe. W sytuacji natomiast, gdyby transakcji tego rodzaju gruntami nie było należało przyjąć wartość gruntów zajętych pod linie kolejowe określone jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów przyległych powodowałoby, że ich wartość byłaby niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod linie kolejowe, tak ustaloną wartość należało powiększyć o 50 %. Z treści sporządzonego na potrzeby niniejszej sprawy operatu szacunkowego wynika, że został on sporządzony prawidłowo a organ I instancji dokonał jego prawidłowej oceny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie powołując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w niniejszej sprawie, organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż postępowanie przed organem I instancji posiada istotne braki, wymagające przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie. Z punktu widzenia treści art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wyjaśnienia w niniejszej sprawie wymagało, czy przedmiotowy grunt, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Okoliczność ta wyłącza bowiem prawo do żądania odszkodowania. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność czy PKP SA lub jej poprzednicy prawni byli w posiadaniu przedmiotowej działki przez okres 30 lat przed dniem 31 maja 2003 r. Organ ten ograniczył się bowiem do dokonania ustaleń w zakresie prawa własności nieruchomości i jedynie na powyższe okoliczności przeprowadził postępowanie dowodowe. Stwierdzenie organu, iż posiadanie przedmiotowej działki przez PKP SA nie miało charakteru samoistnego i nieprzerwanego w okresie 30 lat poprzedzających datę 31 maja 2003 r. nie zostało oparte na materiale dowodowym, a stwierdzenie organu, iż objęcie nieruchomości w posiadanie przez PKP PLK SA, wchodzącą w skład grupy PKP, nastąpiło dopiero po tej dacie i było posiadaniem zależnym, stoi w oczywistej sprzeczności z treścią art. 37a ust.1 ustawy, zgodnie z którym przesłanką powstania roszczenia o odszkodowanie, jest nabycie przez Skarb Państwa za odszkodowaniem, własności gruntów wchodzących w skład linii kolejowych pozostających we władaniu PKP SA w dniu 28 lutego 2003 r. oraz treścią decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2006 r. Nr (...) , co słusznie stwierdził organ odwoławczy. Organ ten prawidłowo wskazał, że fakt, iż nieruchomość ta była przedmiotem szeregu umów sprzedaży, wbrew stanowisku organu I instancji nie stanowi argumentu na okoliczność, iż PKP SA nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości.

Sąd pierwszej instancji podniósł, iż stanowisko organu odwoławczego, iż sporządzony w sprawie operat szacunkowy winien uwzględniać ceny nieruchomości zajętych pod tereny komunikacyjne - drogowe nie jest słuszne. Ze sporządzonego w niniejszej sprawie operatu wynika, iż do analizy przyjęto jedynie rynek lokalny. Operat ten wymaga w związku z tym uzupełnienia o wyjaśnienie przyczyn odstąpienia od zastosowania § 26 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, bądź też sporządzenia operatu w oparciu o § 36 ust 1 rozporządzenia przy przyjęciu do analizy szerszego rynku niż lokalny.

Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia (...) maja 2006 r. nr (...) wynika, iż na działce Nr (...) znajduje się linia kolejowa Nr (...) , rok budowy 1901. W postanowieniu z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt P13/09, Trybunał Konstytucyjny w analogicznej sprawie wskazał na fakt, iż nieruchomość zajęta pod linię kolejową na trasie Nowa Wieś Wielka - Gdynia, stanowiła własność Skarbu Państwa w związku z treścią ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "Francusko-Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu", Spółce Akcyjnej w Paryżu, kolei Herby Nowe - Gdynia z odnogą Siemkowice - Częstochowa do eksploatacji oraz o udzieleniu poręki państwowej. (Dz. U. Nr 40, poz. 350 ze zm.) Art. 1 ust.1 tej ustawy stanowił, iż upoważnia się Ministra Komunikacji do oddania "Francusko-Polskiemu Towarzystwu Kolejowemu" ("Compagnie Franco-Polonaise de Chemins de Fer"), Spółce Akcyjnej w Paryżu, zwanemu w następnych artykułach tej ustawy "koncesjonariuszem", kolei państwowej od stacji Herby Nowe do stacji Inowrocław i od stacji Nowawieś Wielka do stacji Gdynia do dokończenia jej budowy i eksploatacji oraz odnogi tej kolei od stacji Siemkowice do węzła kolejowego w Częstochowie do budowy i eksploatacji na warunkach koncesyjnych, ustalonych w porozumieniu z wspomnianą Spółką dnia 30 marca 1931 r. W art. 2 tej ustawy wskazano, iż nieruchomości, wchodzące obecnie w skład wymienionych w art. 1 linii kolejowych, pozostają własnością Państwa, nieruchomości zaś, które koncesjonarjusz nabędzie w celu budowy lub eksploatacji tych linii kolejowych, stają się z chwilą ich nabycia własnością Państwa. W niniejszej sprawie dokonania szczegółowych ustaleń i oceny prawnej wymaga czy nieruchomość nie stała się własnością Skarbu Państwa jeszcze przed wejściem w życie art. 37a ustawy. W takim bowiem przypadku brak byłoby podstaw do zastosowania art. 37a ustawy, co winno skutkować ewentualnym wszczęciem postępowania nadzwyczajnego w stosunku do wydanej decyzji wojewody i zawieszeniem postępowania w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło C.P.T.O. S.A. z siedzibą w S. Oddział w Gdyni zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego - przepisu § 26 ust. 1 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, poprzez uznanie, że znajdzie on zastosowanie do określenia wartości rynkowej działki (...) jako gruntu zajętego pod linię kolejową. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z

23 kwietnia 2008 r. w sprawie sygn. akt II SA/GI 760/07 (odnosząc się wprawdzie do wyceny gruntów zajętych pod drogi publiczne, jednakże z uwagi na odesłanie zawarte w § 37 rozporządzenia stanowisko to jest aktualne także w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych lub zajętych pod linie kolejowe), w sprawach wyceny gruntów zajętych pod drogi publiczne, nie ma zastosowania § 26 tego rozporządzenia jako dotyczący wyceny nieruchomości, które ze wzglądu na szczególne cechy i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na rynku lokalnym. Gdyby bowiem przyjąć, iż do nieruchomości drogowych ma zastosowanie § 26 rozporządzenia, a więc możliwe jest przyjmowanie cen transakcyjnych uzyskiwanych na nieruchomości podobne na regionalnym albo krajowym, czy nawet zagranicznym rynku nieruchomości, martwy pozostałby zapis § 36 ust. 2 tego rozp., a wręcz cała regulacja tego przepisu byłaby zbędna. Podzielając powyższe stanowisko, Skarżąca uważa, że postulowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku konieczność uzupełnienia operatu o wyjaśnienie przyczyn odstąpienia od zastosowania § 26 ust. 1 rozporządzenia, bądź sporządzenia operatu w oparciu o § 36 ust. 1 rozporządzenia przy przyjęcie do analizy szerszego rynku niż lokalny, nie znajduje uzasadnienia. Na marginesie Skarżąca spółka zwróciła uwagę na niekonsekwencję WSA w Gdańsku, który z jednej strony każe w niniejszej sprawie stosować § 26 ust. 1 rozporządzenia, a z drugiej strony z nieznanych przyczyn pomija ust. 2 tego rozporządzenia, który idąc tokiem myślenia Sądu, mógłby też znaleźć zastosowanie.

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie przepisu art. 151 p.p s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez oddalenie skargi Skarżącej na decyzję Wojewody Pomorskiego uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Gdyni i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania, pomimo naruszenia przez Organ II Instancji przepisu art. 138 § 2 K.p.a., poprzez przyjęcie przez ten organ, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem I Instancji był wystarczający do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy oraz poprzez nakazanie przeprowadzenia przez organ I instancji dowodów co do faktów, które zostały już ustalone w postępowaniu przed organem I Instancji albo które nie mają w sprawie istotnego dla jej rozstrzygnięcia znaczenia, w związku z czym nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego ani w całości ani w znacznej części, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem w całości decyzji Wojewody Pomorskiego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zdaniem skarżącej kasacyjnie organ I Instancji ustalił, iż PKP SA i jej poprzednicy prawni nie byli posiadaczami samoistnymi działki (...). O powyższej okoliczności świadczyły zgromadzone w postępowaniu l-instancyjnym następujące dowody:

a) akty notarialne, których przedmiotem były kolejne umowy sprzedaży

przedmiotowej działki, z których wprost wynika, iż działka ta była

niezabudowana co najmniej od 1996r. (zwłaszcza akt notarialne: z dnia 18

czerwca 1996r. Rep. A nr (...), z dnia 15 listopada 1996r., Rep. A nr

(...). oraz z dnia 18 lutego 2000r. Rep(...) na rok 2000),

b) zaświadczenie wydane przez Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 28 lipca 2009r,

potwierdzające fakt opłacania przez wnoszącą skargę kasacyjną podatku od

nieruchomości za przedmiotową działkę w latach 2000-2008,

c) zawarte w sierpniu 2003r. porozumienie pomiędzy Skarżącą a PKP PLK SA, na mocy którego spółka córka PKP S.A. - PKP PLK S.A. stała się posiadaczem zależnym działki (...) , które wskazuje na fakt, iż nawet PKP PLK S.A. będąca spółką z grupy PKP S.A. nie traktowała PKP S.A. jako posiadacza samoistnego działki (...) i o udostępnienie przedmiotowej nieruchomości zwróciła się do jedynego podmiotu, który nią dysponował i miał możliwość jej wydania, czyli do Skarżącej.

Z punktu wiedzenia powyższych dowodów i dokonanych na ich podstawie przez organ I instancji prawidłowych ustaleń, które znalazły odzwierciedlenie w wydanej przez ten organ decyzji, niezrozumiałym i niezasadnym jest uznanie zarówno przez Wojewodę Pomorskiego jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że przeprowadzone przez Prezydenta Miasta Gdyni dowody są dowodami na okoliczność związaną wyłącznie z kwestiami własności przedmiotowego gruntu. Dowody te świadczą bowiem przede wszystkim o tym, że na działce (...) co najmniej od kilkunastu lat przed datą 31 maja 2003r. nie było żadnych urządzeń, które wskazywałyby na fakt wykorzystywania jej na potrzeby ruchu kolejowego oraz że ani PKP S.A. ani jej poprzednik prawny- przedsiębiorstwo państwowe PKP- co najmniej od 18 lutego 2000r. (dzień nabycia działki przez wnoszącą skargę kasacyjną) do dnia 31 maja 2003r. nie uzewnętrzniły w stosunku do przedmiotowej działki jakichkolwiek przejawów woli traktowania jej jak swoją własność, co wyklucza możliwość istnienia po stronie PKP S.A. i jej poprzednika prawnego samoistnego posiadania nieprzerwanie przez co najmniej 30 lat do dnia 31 maja 2003r. Także fakt, że działka (...) wchodzi w skład linii kolejowej, nie przesądza automatycznie, jak zdaje się przyjmować Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, o tym że przedmiotowy grunt był w samoistnym posiadaniu PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych. Takiemu rozumowaniu sprzeciwia się bowiem treść ust. 7 art. 37a ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji PKP, który oprócz konieczności wchodzenia, gruntu w skład linii kolejowej, do wyłączenia prawa do odszkodowania za wywłaszczony grunt, dodatkowo wymaga by był on w nieprzerwanym samoistnym posiadaniu w przewidzianym w tym przepisie minimalnym okresie (gdyby sam fakt wchodzenia działki w skład linii kolejowej oznaczał samoistność posiadania po stronie PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych, wymaganie przez ustawodawcę istnienia samoistności posiadania- jako przesłanki wyłączającej prawo do odszkodowania- byłoby zbędne. Zatem, przy braku uzewnętrznionej woli PKP S.A. w traktowaniu przedmiotowej działki jak swojej własności, zwłaszcza w sytuacji, gdy jak ustalił organ I Instancji, co najmniej od momentu nabycia przedmiotowej działki przez Skarżącą nie było na niej żadnych urządzeń służących do wykonywania ruchu kolejowego i innych oznak wykorzystywania jej przez PKP S.A, okoliczność że wchodzi ona w skład linii kolejowej nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenia.

Następnie, rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd I instancji uznał, iż dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotnym jest dokonanie szczegółowych ustaleń i oceny prawnej czy nieruchomość nie stała się własnością Skarbu Państwa jeszcze przed wejściem w życie art. 37a ustawy, z uwagi na treść art. 1 ust 1 i art. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu - "Francusko-Polskiemu" Towarzystwu Kolejowemu" Spółce Akcyjnej w Paryżu, Kolei Herby Nowe-Gdynia z odnoga. Siemkowice-Częstochowa do eksploatacji oraz o udzieleniu poręki państwowej (Dz. U. Nr 40, poz. 350 ze zm.). Powyższe wskazanie Sąd I Instancji uzasadnił postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 maja 2010 r. sygn. P13/09, w którym Trybunał, w analogicznej w ocenie Sądu I Instancji, sprawie wskazał, iż nieruchomość zajęta pod linię kolejową na trasie Nowa Wieś Wielka-Gdynia, stanowiła własność Skarbu Państwa w związku z treścią ww. przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. Wskazanie powyższe, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie znajduje jednak uzasadnienia. Jak bowiem wynika z decyzji Organu I Instancji, organ ten w toku przeprowadzonego postępowania ustalił, iż działka (...) wpisana do księgi wieczystej KW nr 20614, od lat między-wojennych stanowiła własność osób prywatnych (Seweryna Jung, a następnie jego spadkobierców). Następnie już pod koniec ubiegłego wieku, w wyniku kolejnych umów sprzedaży pomiędzy podmiotami prywatnymi, stała się własnością spółki PROLIM SA, która jako właściciel wpisany do księgi wieczystej Kw nr 20614, aktem notarialnym z dnia 18 lutego 2000r. Rep. A nr 1057/2000 zbyła przedmiotowy grunt na rzecz Skarżącej. W powyższych okolicznościach, przyjmując nawet w ślad za Trybunałem Konstytucyjnym, iż na podstawie ww. ustawy przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa (nabycie ex lege) na uwadze należy mieć fakt, iż Skarżąca nabyła ww. grunt w 2000r od zbywcy wpisanego jako właściciel w księdze wieczystej Kw nr 20614. Zatem, zgodnie z art. 5 i 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.01.124.1361 z późn. zm) chroniła ją rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych (nabycie było odpłatne i w dobrej wierze). Z wyżej wskazanych względów w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjmowania, że w niniejszej sprawie koniecznym jest ustalenie czy nieruchomość nie stała się własnością Skarbu Państwa jeszcze przed wejściem w życie art. 7a ustawy o prywatyzacji i komercjalizacji PKP na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 1931 r. o oddaniu "Francusko-Polskiemu" Towarzystwu Kolejowemu" Spółce Akcyjnej w Paryżu, Kolei Herby Nowe-Gdynia z odnogą Siemkowice-Częstochowa do eksploatacji oraz o udzieleniu poręki państwowej. Nadto, jeśli przyjmować w ślad za Trybunałem Konstytucyjnym, że mocą przepisów ww. ustawy dokonano wywłaszczenia nieruchomości wchodzących w skład linii kolejowej Herby Nowe-Gdynia (wywłaszczenie ex lege), to skutek powyższy, w braku przepisów przejściowych nastąpił z chwilą wejścia przedmiotowej ustawy w życie (28 kwietnia 1931 r.) i kwestia ta nie wymaga badania. Dalej, skoro nabycie własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa mocą powyższej ustawy nie znalazło odzwierciedlenia w zapisach księgi wieczystej, kolejnych nabywców nieruchomości (w tym także Skarżącą), chroniła rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu

Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego za obie

instancje według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Żaden z podniesionych w niej zarzutów nie mógł odnieść oczekiwanego skutku, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności należało podzielić zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji § 26 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego poprzez uznanie, że znajdzie on zastosowanie do określenia wartości rynkowej działki (...) jako gruntu zajętego pod linię kolejową. Uchybienie Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w tym względzie stanowisko zawarte w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 95/10, iż porównanie §26 z §36 cytowanego rozporządzenia prowadzi do wniosku o ich odmiennym zakresie przedmiotowym. O ile, bowiem przepis § 26 rozporządzenia odnosi się do nieruchomości, które ze względu na ich szczególne cechy i rodzaj nie są przedmiotem obrotu na lokalnym rynku nieruchomości, o tyle § 36 odnosi się do gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Przepis § 36 rozporządzenia jest więc przepisem szczególnym w stosunku do § 26, który nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Gdyby nie postrzegać przepisu § 36 rozporządzenia jako przepisu szczególnego, wyłączającego w tym zakresie działanie przepisu ogólnego tj. § 26, to drugi, subsydiarny sposób określenia wartości gruntów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 § 36 rozporządzenia pozostawałby faktycznie przepisem martwym. Nakazywałby on, bowiem zgodnie z § 26 rozporządzenia dokonywać w zasadzie nieograniczonych poszukiwań na różnych rynkach nieruchomości podobnych, końcowo nawet na zagranicznych. W praktyce nie można byłoby również stwierdzić ze stanowczością lub przynajmniej dużym prawdopodobieństwem, iż cen o których mowa w ust. 1 § 36 rozporządzenia nie ma, a zatem można przejść do drugiego sposobu ustalenia wartości gruntów zajętych pod drogi. Ponadto cała regulacja § 36 rozporządzenia pozostawałaby w zasadzie zbędną ze względu na możliwość zastosowania w tym zakresie ww. przepisu ogólnego.

Sposób określania wartości spornej nieruchomości dla ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ma w niniejszej sprawie znaczenie drugorzędne. Podstawowy problem polega bowiem na ocenie czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko Wojewody Pomorskiego, zawarte w decyzji z dnia (...) stycznia 2010 r. co do konieczności zastosowania art. 138 §2K.p.a. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi Miasta Gdyni. Zgodnie z przepisem art. 138 § 2 K.p.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania tej decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie takiej decyzji było dopuszczalne tylko wówczas, gdy spełnione były przesłanki wymienione w zdaniu pierwszym in fine tego ostatniego przepisu, tj. wówczas, gdy organ pierwszej instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 136 K.p.a., tj. przeprowadzenia przez organ dodatkowego postępowania dowodowego. W sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem powyższa sytuacja zaistniała.

Kwestią zasadniczą w rozpoznawanej sprawie jest to, czy w dniu 31 maja 2003 r. i nieprzerwanie 30 lat przed tą datą sporna działka była w samoistnym posiadaniu Polskich Kolei Państwowych S.A. lub jej poprzedników prawnych. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w rozpatrywanej sprawie Prezydent Miasta Gdyni nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność władania przedmiotowym gruntem w dniu 28 lutego 2003 r. przez PKP SA. Negatywną przesłanką do powstania prawa do odszkodowania za nieruchomości zajęte przez PKP stosownie do art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" jest nieprzerwane posiadanie samoistne przez PKP zajętego gruntu przez okres, co najmniej 30 lat do dnia 31 maja 2003r. Zatem wykazanie posiadania samoistnego przez 30 lat do dnia 31 maja 2003r. musi być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości, gdyż ustawodawca łączy z tą okolicznością utratę prawa do odszkodowania. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości kiedy doszło do faktycznego zajęcia spornej nieruchomości przez poprzednika prawnego PKP S.A. Tymczasem poprzednik prawny PKP S.A. mógł objąć przedmiotowy grunt w posiadanie już w dniu 28 września 1926 r. tj. z momentem wejścia w życie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r., Nr 43, poz. 312), które następnie zostało uchylone art. 48 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r. Nr 9, poz. 76). Natomiast część tej ustawy dotycząca przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe została następnie zastąpiona przepisami ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138). Przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stanowił, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe działającego dotychczas na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami PKP, działającego na podstawie przepisów ustawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 16 ust. 2, mienie Polskich Kolei Państwowych stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 9 grudnia 1989 r.) oraz środki nabyte przez te Koleje w toku dalszej jego działalności. W związku z powyższym uznać należy, że bez względu na to, czy przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe legitymuje się obecnie dokumentem na przekazanie mu konkretnego gruntu, może ono udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem Kolei (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., I OSK 263/10). Trudno w tej sytuacji zaakceptować stanowisko Prezydenta Miasta Gdyni, iż PKP S.A. objęła przedmiotową działkę w posiadanie dopiero na mocy zawartego z Chińsko – Polskim Towarzystwem Okrętowym S.A. w S. Oddział w Gdyni porozumienia w dniu 29 sierpnia 2003 r.

Również powołane w skardze kasacyjnej dowody nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie, że sporna nieruchomość nie znajdowała się w samoistnym posiadaniu PKP S.A. tj. fakt, iż sporna nieruchomość była kilkukrotnie przedmiotem umów sprzedaży oraz, że Chińsko – Polskie Towarzystwo Okrętowe S.A. w S. Oddział w Gdyni uiszczało podatek od nieruchomości, a zwłaszcza fakt zawarcia porozumienia w dniu 29 sierpnia 2003 r. pomiędzy skarżącą, a poprzednikiem prawnym PKP S.A. na mocy którego stał się on posiadaczem zależnym nieruchomości. Dokumenty te pozwalają jedynie na dokonanie ustaleń czyją własnością była sporna nieruchomość, natomiast nie udzielają odpowiedzi na pytanie od kiedy nieruchomość ta znajdowała się w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych. Zmiana stosunków własnościowych nieruchomości nie ma poza tym żadnego wpływu na ciągłość samoistnego posiadania, bowiem posiadanie samoistne z natury dotyczy rzeczy, które są własnością osoby trzeciej. Posiadanie samoistne może wchodzić w grę nie tylko w sytuacji, gdy posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach właściciela, lecz także wówczas gdy wie, że nie jest właścicielem. Kwestia ta bowiem rzutuje jedynie na dobrą lub złą wiarę posiadania, niemniej podkreśla się również w tym drugim przypadku konieczność wykonywania przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa, a mówiąc inaczej, że wszystkie dyspozycje posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1994 r. sygn. akt III CRN 18/94 - LEX nr 137701, postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 430/98, OSNC 1999/11/98 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 września 2009 r., II SA/Gd 465/10).

W tej sytuacji stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, że materiał dowodowy zebrany w sprawie uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie trybu rozpatrywania wniosku o odszkodowanie wynikającego z art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" uznać należy za dowolne i nieznajdujące oparcia w dokumentach znajdujących się w aktach administracyjnych. Zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w tym zakresie są chybione. Dopiero nie budzące wyjaśnienie okoliczności od kiedy sporna nieruchomość znajdowała się w samoistnym posiadaniu PKP S.A. oraz jej poprzedników prawnych pozwoli organom na ocenę, czy w przedmiotowej sprawie może mieć zastosowanie przepis art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.