Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1619/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1, 7, 77 par. 1,  art. 264 par. 1, 52
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia M. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w sprawie ustalenia kosztów postępowania oraz zobowiązania M. B. do ich uiszczenia utrzymał powyższe postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 , art. 6 , art. 8, art. 13 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ustawy

z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdził M. B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. K. udziału w wysokości [pic] części w prawie własności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

w miejscowości M., pow. [...], woj. [...], stanowiącej parcele budowlaną o łącznej pow. [...] sążni kwadratowych (tj. [...] m²), na których był zlokalizowany dom drewniany parterowy kryty gontem, składający się z 3 ubikacji o pow. Użytkowej [...] m² w całości.

W związku z wydaniem ww. decyzji Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] na podstawie art. 264 § 1 i 2 kpa ustalił wysokość kosztów postępowania na kwotę [...] zł i zobowiązał M. B. do ich uiszczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia, w formie wpłaty na rachunek bankowy [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. Ponadto Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] na podstawie art. 143 oraz art. 123 kpa odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., wydanego w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania.

W dniu 30 kwietnia 2018 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło zażalenie M. B., organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. W dniu 7 czerwca 2018 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło pismo pełnomocnika Strony, który w uzupełnieniu zażalenia z dnia 25 kwietnia 2018 r. podkreślił, że powołanie biegłego M. G. (o czym wnioskodawca nie był powiadomiony), który miał ustalić powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego pozostawionego poza obecnymi granicami Polski nie było celowe ponieważ to biegły Z. na zlecenie Strony ustalił powierzchnię i wartość budynku.

Rozpoznając zażalenie organ podniósł, że w dniu 23 sierpnia 2004 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek M. B. o odszkodowanie za mienie pozostawione na terenie niewchodzącym obecnie w skład Państwa Polskiego w związku z wojną 1939 r. złożony na podstawie art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotem sprawy według wnioskodawcy był dom z działką o pow. [...] ara nabyty i pozostawiony w miejscowości K., woj. [...] przez E. B. Nieruchomość została nabyta w 1935 r. przez E. B. i jego siostrę H. K. z domu B. Do wniosku zostały załączone m.in. następujące dokumenty:

1) uwierzytelniona kopia umowy kupna-sprzedaży zawarta w dniu [...] sierpnia 1935 r. w K. w formie aktu notarialnego Rep. [...] pomiędzy F. K. jako sprzedającą, a H. B. i E. B. jako kupującymi. Przedmiotem umowy była nieruchomość objęta wykazem hipotecznym [...] księgi gruntowej, gminy katastralnej [...], składająca się z parceli budowlanej liczba katastralna [...]

i gruntowej liczba katastralna [...] o łącznym obszarze [...] s² - wraz

z wszelkimi przynależnościami w granicach swych praw i posiadania, na której znajduje się drewniany dom parterowy, gontami kryty składający się z 3 ubikacji,

2) uwierzytelniona kopia uchwały Sądu Grodzkiego z dnia [...] sierpnia 1935 r., Dz. hip. [...] nakazująca wpis prawa własności realności obj. whl. [...] ks. gr. kat. [...] składającej się z pbud. Lkat. [...] i pgr. Lkat. [...]

w miejsce F. K. na rzecz H. B. i E. B., po niewydzielonej połowie,

3) uwierzytelniona kopia zaświadczenia z dnia [...] marca 2001 r. wydanego prze Archiwum Państwowe w K. znak: [...], z którego wynika, że na podstawie akt Miejskiego Komitetu Opieki Społecznej

w K., H. K. została zabrana przez władze sowieckie

w dniu [...] kwietnia 1940 r. z K. do D. (K.), a powróciła do K. [...] maja 1946 r.,

4) uwierzytelniona kopia postanowienia Sądu Rejonowego w S. Wydziału [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po zmarłym w dniu [...] czerwca 1956 r. w S. E. B. na podstawie ustawy nabyli: żona J. B. w [pic] części oraz syn M. B. w [pic] części, ponadto stwierdzającego, że spadek po zmarłej w dniu [...] marca 1972 r. w S. H. K. na podstawie ustawy nabył bratanek M. B. w całości.

Wojewoda [...] pismem z dnia 20 grudnia 2004 r. wezwał M. B. do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie wymaganych dokumentów.

W dniu 7 lutego 2005 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo M. B., do którego zostały załączone m.in. następujące dokumenty:

1) uwierzytelniona kserokopia dowodu osobistego M. B.,

2) uwierzytelniona kopia pisma Archiwum Państwowego w K. z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak: [...] potwierdzającego repatriację H. K.,

3) uwierzytelniona kopia postanowienia Sądu Rejonowego w G. Wydziału [...] z dnia [...] września 2004 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że po zmarłej w dniu [...] kwietnia 1997 r. w G. J. B. na podstawie ustawy spadek nabył M. B. w całości.

Wojewoda [...] pismem z dnia 18 maja 2012 r. na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wezwał M. B. o uzupełninie wniosku poprzez przedłożenie wymaganych dokumentów w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego pisma.

M. B. z dnia 22 listopada 2012 r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniósł o zawieszanie postępowania na okres 3 miesięcy celem zgromadzenia dalszych dokumentów w sprawie.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 98 § 1 kpa zawiesił postępowanie prowadzone w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. B. i H. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu 15 lipca 2013 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo M. B., z którego treści wynika, iż według wnioskodawcy H. K. przed wojną była urzędnikiem Inspektoratu Szkolnego w K., a więc zgodnie z ustawą o obywatelstwie polskim obowiązującą przed 1939 r. miała obywatelstwo polskie. Ponadto M. B. stwierdził, iż jego ojciec był Polakiem gdyż urodził się w dniu [...] sierpnia 1898 r. w K. i został ochrzczony w religii rzymsko-katolickiej. Wnioskodawca poinformował organ, iż E. B. zostawił majątek na wschodzie przed 1939 r. a z powodu bezrobocia na kresach wschodnich podjął pracę w kopalni [...] w S. co potwierdza załączona do pism kopia wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 1955 r. sygn. akt [...]. Ponadto M. B. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 98 kpa podjął postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez E. B. i H. K. zawieszone postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r.

Pismem z dnia 1 października 2013 r. Archiwum Akt Nowych w W. poinformowało [...] Urząd Wojewódzki, że nie odnaleziono dokumentów dot. pozostawionego mienia przez E. i H. B. w miejscowości M., pow. [...], woj. [...]. Ponadto archiwum poinformowało, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących repatriacji do Polski E. B. i H. B.

Przy piśmie z dnia 3 października 2013 r. Archiwum Narodowe w K. załączyło uwierzytelnioną kserokopię Kartoteki repatrianta objętego pomocą społeczną na nazwisko K. Dokument pochodzi z zespołu akt Miejskiego Komitetu Opieki Społecznej w K. (1945-1947) i jest to jedyny odnaleziony dokument dot. repatriacji E. B. i H. K. zd. B. na obecne terytorium RP.

W dniu 7 października 2013 r. w Urzędzie Miejskim w G. dokonano przesłuchania strony – M. B. w związku z prowadzonym postępowaniem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z ww. przesłuchania sporządzono protokół podpisany przez M. B. oraz pracowników Urzędu Miejskiego w G.

Wojewoda [...] pismem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr: [...] na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wezwał pełnomocnika Strony o uzupełnienie wniosku poprzez przedłożenie wymaganych dokumentów w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia pisma.

W dniu 18 lutego 2014 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo pełnomocnika Strony przy którym zostały załączone m.in. następujące dokumenty:

1) kserokopia pisma z dnia 10 lipca 2013 r. skierowanego przez Stronę do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we L., w którym M. B. zwraca się z prośbą o przekazanie dokumentów dot. pozostawienia przez E. B. i H. K. nieruchomości w K., woj. [...],

2) kserokopia pisma z dnia 11 lipca 2013 r. skierowanego przez Stronę do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w K. dot. kwestii jak w piśmie powyżej,

3) kserokopia pisma z dnia 5 grudnia 2013 r. Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we L. informującego o przekazaniu

w załączeniu dokumentu otrzymanego z urzędu [...],

4) kserokopia pisma [...] urzędu nr [...] z dnia [...] lipca

2013 r. sporządzonego w języku obcym,

5) tłumaczenie przysięgłe na język polski dokumentu wydanego przez Obwodowe Archiwum Państwowe w I. z dnia [...] lipca

2017 r. nr [...], z którego wynika, że ww. archiwum "ani jego oddziały nie posiadają w swych zasobach danych o mieniu nieruchomych

i gruntach należących do 1940 r. do H. B. (K.)

i E. B. w miejscowości M. w powiecie [...]",

6) wniosek M. B. z dnia 18 listopada 1968 r. o wydanie dowodu osobistego,

7) uwierzytelniona kopia Decyzji o przydziale mieszkania wydana przez Miejski Wydział Kwaterunkowy w G. na rzecz K. O., J. B. i A. B.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr: [...] na podstawie art. 84 § 1 w związku z art. 75 § 1 i art. 77 kpa powołał biegłego z zakresu budownictwa wyłonionego w trybie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych sygn. postępowania [...] dot. umowy nr [...] – celem przeprowadzenia dowodu na okoliczność ustalenia powierzchni domu drewnianego, parterowego, krytego gontem, składającego się z trzech ubikacji, o którym mowa w umowie kupna-sprzedaży zawartej w dniu [...] sierpnia 1935 r. w formie aktu notarialnego przed D. T. zastępcą notariusza W. K.

W aktach sprawy znajduję się opinia techniczna z dnia [...] lutego 2015 r. wykonana przez Kancelarię Rzeczoznawców Majątkowych [...] S.C. dot. nieruchomości położonej w miejscowości M., gmina [...], powiat [...], woj. [...].

Pełnomocnik Strony w piśmie z dnia 25 marca 2015 r. poinformował, iż

w imieniu Strony akceptuje ustaloną przez biegłego powierzchnię użytkową przedmiotowego lokalu, jednak prosi o ustalenie pow. działki na której budynek był posadowiony, która według wyliczeń Strony miała powierzchnię około [...] arów.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr: [...] na podstawie art. 78 § 2 w związku z art. 123 i 126 kpa nie uwzględnił żądania strony dot. przeprowadzenia dowodu w sprawie ustalenia pow. działki, na której posadowiony był budynek mieszkalny wchodzący w skład nieruchomości pozostawionej przez E. B. i H. K. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w ginie M., pow. [...], woj. [...].

W piśmie z dnia 2 lipca 2015 r. pełnomocnik Strony poinformował organ

I instancji powołując się na wcześniejsze pisma i załączone dokumenty jak również wyrok Trybunału Konstytucyjnego, iż wszelkie wątpliwości w sprawie zostały już wyjaśnione. Dodatkowo do pisma pełnomocnik Strony załączył następujące dokumenty:

1) świadectwo ukończenia przez E. B. Państwowej Szkoły Górniczej w W. w latach 1919-1922,

2) pismo Towarzystwa [...] z dnia [...] listopada 1926 r.,

3) zaświadczenie z dnia [...] maja 1952 r. o ukończeniu przez E. B. kursu przygotowawczego do egzaminu na stopień inżyniera.

Według pełnomocnika Strony powyższe dokumenty poświadczają, iż E. B. przed wojną i po wojnie miał obywatelstwo polskie oraz miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej gdzie pozostawił nieruchomość.

W piśmie z dnia 9 lipca 2015 r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego pełnomocnik Strony stwierdził, że miejscem zamieszkania E. B. z zamiarem stałego pobytu była M. położona na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie nabył przed wojną jedyny budynek mieszkalny. Związał się z tym miejscem i tam realizował swoje plany życiowe jednak z uwagi na istniejące bezrobocie oraz posiadane kwalifikacje zawodowe wykonywał pracę w S.

W dniu 25 lipca 2016 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo M. B. wnoszące o zawieszenie postępowania na okres 3 miesięcy.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 98 § 1 kpa zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. B. i H. K. zd. B. nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., pow. [...], woj. [...].

Przy piśmie z dnia 27 lipca 2016 r. M. B. załączył kserokopię decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr: [...] stwierdzającą, iż E. B. urodzony w dniu [...] sierpnia 1898 r. w miejscowości K. zmarły w dniu [...] czerwca 1956 r. posiadał obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939 r.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 98 kpa podjął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. B. i H. K. zd. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., pow. [...], woj. [...] – zawieszona na wniosek Strony postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

Wojewoda [...] pismem z dnia 16 lutego 2017 r., na podstawie art. 6 ust. 1-5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wezwał pełnomocnika Strony o uzupełnienie wniosku poprzez przedłożenie wymaganych dokumentów w terminie miesiąca od dnia doręczenia pisma.

W aktach sprawy znajduję się uwierzytelniona kopia:

1) decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. stwierdzającej, iż H. K. zd. B. urodzona w dniu [...] stycznia 1895 r. w miejscowości Z., zmarła dniu [...] marca 1972 r. w miejscowości S. posiadała obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939 r.,

2) decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] stwierdzającej, iż E. B. urodzony w dniu [...] sierpnia 1989 r. w miejscowości K. zmarły w dniu [...] czerwca 1956 nr. posiadał obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939 r.

Przy piśmie z dnia 17 października 2017 r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego M. B. załączył swoje oświadczenia z dnia [...] października 2017 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej na składanie fałszywych zeznań, iż "nieruchomość położona w miejscowości M. powiat [...], woj. [...], obecnie U. – nabyta przez E. B. oraz H. K. zd. B. umową kupna-sprzedaży z datą; [...] [...] sierpnia 1935 r. Rep. Nr [...] nie była przedmiotem obrotu cywilno-prawnego w okresie od 1935 do 1940 r.".

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. pozytywnie ocenił dowody uznając, że zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 oraz at. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. odnośnie postanowienia przez H. K. rod. B. udziału w prawie własności nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., pow. [...], woj. [...].

Decyzja z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 6 , art. 8, art. 13 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdził prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. K. udziału wysokości [pic] części w prawie własności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., pow. [...], woj. [...], stanowiącej parcelę budowlaną o łącznej pow. [...] sążni kwadratowych (tj. [...] m²) na których był zlokalizowany dom drewniany parterowy kryty gontem, składający się z 3 ubikacji o pow. użytkowej [...] m² M. B. w całości.

W związku z powyższą decyzją Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 264 § 1 i 2 kpa ustalił wysokość kosztów postępowania na kwotę [...] zł i zobowiązał M. B. do ich uiszczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia, w formie wpłaty na rachunek bankowy [...] Urzędu Wojewódzkiego w K.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji potwierdził, że do akt sprawy zostały dołączone dowody świadczące o pozostawieniu poza obecnymi granicami kraju nieruchomości, jednakże dokumenty, które spełniały wymogi ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie precyzowały powierzchni domu mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości pozostawionej. Mając na względzie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. na Stronie postępowania spoczywa obowiązek dołączenia do wniosku dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości

w szczególności rodzaju i powierzchni zabudowań znajdujących się na tych nieruchomościach.

Zatem w interesie Stron pozostawało uzyskanie informacji w zakresie powierzchni budynków znajdujących się na pozostawionej nieruchomości, która była niezbędna do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. K. nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości M., pow. [...], woj. [...]. Wydanie pozytywnego dla Stron rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie byłoby możliwe, gdyby organ nie posiadał dowodów na określenie powierzchni nieruchomości – zabudowań wchodzących w skład nieruchomości położonej w miejscowości M., pow. [...], woj. [...]. Niezbędnym elementem takiej decyzji jest bowiem określenie wysokości przysługującej rekompensaty, która ustalana jest w oparciu o wartość pozostawionej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei, aby móc precyzyjnie określić przedmiotową wartość konieczne są dane w zakresie powierzchni i rodzaju zabudowań znajdujących się na pozostawionej nieruchomości. Nie budzi więc wątpliwości, iż uzyskanie dowodu na okoliczność ustalenia takiej powierzchni było niezbędne dla pozytywnego dla Stron rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a więc leżało w ich interesie. Organ wojewódzki w toku sprawy wzywał Stronę postępowania do uzupełnienia materiału dowodowego o dowody potwierdzające powyższe okoliczności, wskazując jej jednocześnie, co może być takim dowodem.

Pomimo podjęcia powyższych działań mających na celu uzyskanie stosownych dowodów od Strony, a także mimo wystąpienia m.in. do archiwum zagranicznego oraz do archiwów krajowych, organowi wojewódzkiemu nie udało się ustalić przedmiotowych okoliczności.

Mając na uwadze powyższe Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, iż Wojewoda [...] słusznie skorzystał z możliwości powołania biegłego na podstawie art. 84 § 1 kpa – który stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego

o wydanie opinii. Wojewoda [...] w niniejszej kwestii wydał postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. na podstawie art. 84 § 1 w związku z art. 75 § 1 i art. 77 kpa powołał biegłego z zakresu budownictwa wyłonionego w trybie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1579 ze zm.) – celem przeprowadzenia dowodu na okoliczność ustalenia powierzchni domu drewnianego, parterowego, krytego gontem, składającego się z trzech ubikacji,

o którym mowa w umowie kupna-sprzedaży zawartej w dniu [...] sierpnia 1935 r.

w formie aktu notarialnego przed D. T. zastępcą notariusza W. K.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika Strony, iż nie wiedział o kwestii powołania biegłego. Po pierwsze ww. postanowienie z dnia [...] lutego 2015 r. zostało doręczone pełnomocnikowi Strony

w dniu 10 lutego 2015 r. co potwierdza uwierzytelniona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru. Po drugie w aktach sprawy znajduję się pismo pełnomocnika Strony z dnia 25 marca 2015 r. o treści – "W imieniu M. B. akceptuję ustaloną przez biegłego powierzchnię użytkową przedmiotowego budynku, jednak proszę o ustalenie powierzchni działki na której budynek był posadowiony, która według naszych wyliczeń miała powierzchnię około [...] arów".

Przedmiotowy interes Stron w uzyskaniu dowodu, który wiązany jest

z poniesieniem określonych kosztów nabiera zdaniem organ znaczenia w sytuacji, gdy ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. w art. 6 ust. 1 pkt 1 wskazuje, iż do wniosku

o przyznanie prawa do rekompensaty należy dołączyć "dowody, które świadczą

o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (...) oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości". Ustawodawca obowiązkiem uzyskania dowodu na okoliczność powierzchni pozostawionych nieruchomości obarczył więc wnioskodawców, a nie organ. Nie można zatem twierdzić, iż koszty sporządzenia opinii biegłego w powyższym zakresie zostały poniesione na skutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków. Obowiązkiem organu nie było bowiem zgromadzenie takiego dowodu. Był to niewątpliwie obowiązek Stron, które organ pierwszej instancji w ich interesie wyręczył pozyskując sam niezbędny dowód.

Powyższe zdaniem organu przesądza, iż zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 262 § 1 pkt 2 kpa, gdyż strona została obciążona kosztami postępowania, które zostały poniesione w jej interesie, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie nakłada na organy obowiązku ponoszenia kosztów sporządzenia opinii biegłego. Koszty, którymi Strona została obciążona są takiego rodzaju kosztami, które zalicza się do kosztów postępowania, są to należności biegłego, a te stosownie do treści art. 263 § 1 kpa zaliczają się do kosztów postępowania.

Ponadto obciążenie Stron kosztami nastąpiło jednocześnie z wydaniem decyzji w sprawie. Wojewoda [...] zaskarżone postanowienie wydał w dniu [...] kwietnia 2018 r., tego samego dnia organ wojewódzki wydał również decyzję,

w której potwierdził M. B. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. K. udziału wysokości w [pic] części w prawie własności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości M., pow. [...], woj. [...], stanowiącej parcelę budowlaną o łącznej pow. [...] sążni kwadratowych (tj. [...] m²) na których był zlokalizowany dom drewniany parterowy kryty gontem, składający się z trzech ubikacji o pow. użytkowej [...] m².

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, iż zaistniały łącznie wszystkie niezbędne przesłanki, warunkujące obciążenie strony kosztami postępowania. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż wysokość kosztów, którymi Strona została obciążona ustalono prawidłowo. Zgodnie bowiem z umową z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] zawartą pomiędzy Skarbem Państwa – [...] Urzędem Wojewódzkim a M. G. przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą G. M. [...] S.C. organ za sporządzenie opinii na potrzeby niniejszego postępowania poniósł koszty

w wysokości [...] na co wskazuje potwierdzenie przelewu powyższej kwoty

z dnia [...] marca 2015 r.

Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. B. wnosząc o jego uchylenie, ponieważ narusza ono jego interes prawny, zasady współżycia społecznego oraz art. 262 §1 kpa, art. 84 § 1 kpa i art. 8 kpa.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zlecenie wykonania opinii w celu określenia powierzchni budynku bez wyliczenia jego wartości nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ wartość budynku jest okolicznością istotną.

Gdyby biegły G. ustalił wartość przedmiotowej nieruchomości, nie było by potrzeby aby ponosił on dodatkowe koszty związane z powołaniem biegłego Z., który nie tylko ustalił powierzchnię budynku, jego lokalizację porównywalną z Polską ale także określił jego wartość w oparciu o która ustalona należne odszkodowanie.

Skarżący nie rozumie w jakim celu [...] Urząd Wojewódzki zapłacił biegłemu G. za opinię zupełnie jego zdaniem nieprzydatną dla rozstrzygnięcia sprawy i ustalenia odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje generalna zasada ponoszenia kosztów postępowania przez organ administracji publicznej,

a wyjątek od tej zasady wprowadza przepis art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej "Kpa").

Zgodnie z jego treścią, stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikały z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postepowanie.

Dlatego odstąpienie od zasady ogólnej, określającej, na kim spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego wskazanych właśnie w art. 262 § 1 kpa może nastąpić tylko na podstawie przepisu szczególnego, który wyraźnie i jednoznacznie nałoży na stronę obowiązek pokrycia wskazanych

w nim kosztów postępowania (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, opublikowana

w ONSAiWSA Z 2007 r. Nr 2, poz. 26; oraz NSA wyrokach z dnia 15 czerwca

2011 r. sygn. I OSK 88/11. I OSK 434/11, dostępne w Centralnej Bazie orzeczeń Sądu Administracyjnego – dalej "CBOSA").

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1090) potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustaw do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz

o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.

Zatem ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1890/16 (CBOSA) "Z treści art. 6 ustawy zabużańskiej wynika wprost, bez potrzeby dokonywania skomplikowanych zbiegów interpretacyjnych, że do wniosku

o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą

o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Obowiązek wykazania tych okoliczności ustawodawca nałożył na osoby ubiegające się o rekompensatę, skoro dokumenty na okoliczność pozostawienia nieruchomości, ich rodzaju i powierzchnię należy dołączyć do wniosku o przyznanie rekompensaty. Postępowanie o przyznanie rekompensaty jest prowadzone na wniosek a nie z urzędu, a wynik tego postępowania uzależniony jest w dużej mierze od wypełnienia wymogów ustawy przez osoby ubiegające się o przyznanie rekompensaty".

Wymaga zwrócenia uwagi, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy Wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa

w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1295/13 (Lex nr 1657926) "Ustawa z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest ustawą szczególną i z tej racji, zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwo, przed przepisami kpa. W związku z tym, choć ww. ustawa nie ogranicza obowiązków, które na zasadzie kpa obciążają organ, tym niemniej wprowadza ona również ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków należy dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzenie uprawnienia (art. 6 ww. ustawy)".

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd prezentowany

w powyższych orzeczeniach NSA. Dlatego wbrew ocenie skarżącego poniesienie kosztów opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność ustalenia przeciętnej powierzchni nieruchomości w miejscowości, w której pozostawiona została przedmiotowa nieruchomość nie wynika z art. 7 kpa i z art. 77 § 1 kpa.

Nieprzeprowadzenie bowiem dowodu na okoliczność ustalenia powierzchni budynku mieszkalnego, pozostawionego przez E. B. i H. K. w K., uniemożliwiłoby ustalenie wartości pozostawionej nieruchomości, a tym samym ustalenie wysokości przysługującej rekompensaty i wydanie pozytywnej decyzji.

Dlatego też zdaniem Sądu koszty postępowania którymi został obciążony skarżący, zostały poniesione przez organ w jego interesie (najpierw zgodnie

z ustawą należy znać powierzchnię budynku, a dopiero później można ustalić jej wartość). Jak słusznie podnosi organ pełnomocnik strony wiedział o powołaniu biegłego (postanowienie z [...] lutego 2015 r. zostało mu skutecznie doręczone 10 lutego 2015 r.). Dlatego też zarzut, że skarżący nie wiedział o powołaniu biegłego przez organ nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego w jego imieniu w piśmie z dnia 25 marca 2015 r. zaakceptował ustalone przez biegłego powołanego przez organ powierzchnię budynku pozostawionego przez jego poprzedników prawnych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponieważ zostały spełnione łącznie wszystkie wynikające z art. 264 § 1 i 52 kpa przesłanki tj. powołanie biegłego i koszty z tym związane zostały poniesione przez organ w interesie skarżącego (a nie wynikały z obowiązku organu), koszty te zalicza się do kosztów postępowania. Jednocześnie została wydana pozytywna decyzja dla strony, dlatego organ obciążając skarżącego powyższymi kosztami nie naruszył prawa.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak

w sentencji.