Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 967/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.11
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.
article: art.n 118 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 637/06 w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 lutego 2007r. sygn. akt II SA/Gd 637/06 oddalił skargę R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i ocenę prawną:

Starosta K. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty K. z dnia [...] nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce pod budynkami oznaczonej nr [...] o pow. 0,2358 ha, położonej w miejscowości K. gmina K., uchylił tę decyzję i przekazał nieodpłatnie na własność: R. J. działkę nr [...] o pow. 0,0307 ha, zapisaną w KW nr [...] oraz R. J. 6/9 udziału i po 1/9 części udziału dla J. J., Z. L. J. oraz M. J. w działce nr [...] o pow. 0,2051 ha zapisanej w KW nr [...] - obie położone w miejscowości K. gmina K. Organ ustalił, że w dniu 14 stycznia 1994 r. W, J, wystąpił z wnioskiem o nieodpłatne przywrócenie na własność działki rolnej o powierzchni 0,50 ha, położonej w miejscowości K, gmina K,, którą użytkował po przekazaniu gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa, rezygnując jednocześnie z działki siedliskowej pod budynkami. Decyzją z dnia [...] nr [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w K., na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), po uprzednim wydzieleniu działki rolnej nr [...] o powierzchni 0,5002 ha, zwrócił wnioskodawcy tę działkę nieodpłatnie na własność. Umową notarialną z dnia 11 czerwca 2001r. W. J. darował ww. działkę rolną swojemu synowi R. J., który zlecił geodecie wznowienie granic działki. W wyniku pomiarów okazało się, że powierzchnia działki wynosi 0,4695 ha, a nie jak wcześniej wskazano w decyzji 0,5002 ha, co oznacza że powstała różnica 0,0307 ha w powierzchni działki nr [...]. R. J. wystąpił z wnioskiem o zwrot brakującej powierzchni i jednocześnie wniósł odwołanie od postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w Kwidzynie o sprostowaniu w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] powierzchni tej działki z 0,5002 ha na 0,4695 ha. W wyniku odwołania Sąd Okręgowy III Wydział Cywilny Odwoławczy w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 października 2003r. sygn. akt III Ca [...] uchylił postanowienie o sprostowaniu powierzchni działki nr [...]. W trakcie postępowania odwoławczego, na wniosek spadkobierców W. J. E. M., E. J. i R. J. jako współwłaścicieli budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, Starosta K. decyzją nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (Dz. U. Nr 10, poz. 53), przekazał nieodpłatnie wnioskodawcom własność działki pod budynkami nr [...] o pow. 0,2358 ha (działki siedliskowej).

R. J. pismami z 23 stycznia 2003 r. oraz z 1 lutego 2004r., powołując się na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku o uchyleniu wpisu w księdze wieczystej, wystąpił do Starosty K. o uchylenie decyzji z dnia [...] i zwrócenie mu brakujących 307 m2 powierzchni działki nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Starosta K. wznowił postępowanie w sprawie nieodpłatnego przekazania na rzecz E. M., R. i E. J. własności działki nr [...] w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Za zgodą współwłaścicieli dokonano podziału tej działki, w wyniku którego wyodrębniono działki: nr [...] o pow. 0,0307 ha i nr [...] o pow. 0,2051 ha. W trakcie postępowania zmarł E. J., a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Kwidzynie Wydział I Cywilny z dnia 14 marca 2005r. sygn. akt I Ns [...] spadek po nim nabyli: żona J. J. i synowie Z.-L. oraz M. J. wszyscy po 1/3 części udziału w spadku. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta K. uwzględnił wniosek R. J. uznając, że wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania oraz zmiany dotychczasowej decyzji, jednak na skutek odwołania J. J., M. J. i Z. J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z [...] nr [...] decyzję tę uchyliło i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji uznając, że organ nie wskazał podstawy wznowienia postępowania i nie uzasadnił podjętej decyzji.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta K., na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa oraz na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych w związku z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, uchylił decyzję z dnia [...] nr [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce pod budynkami oznaczonej nr [...] o pow. 0,2358 ha i przekazał nieodpłatnie na własność R. J. działkę nr [...] o pow. 0,0307 ha oraz: R. J. 6/9 i J. J., Z. J. oraz M. J. po 1/9 części udziału w działce nr [...] o pow. 0,2051 ha. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i stwierdził, że nową okolicznością faktyczną było orzeczenie sądu o przywróceniu na rzecz R. J. brakującej powierzchni 307 m2. Ta okoliczność, w ocenie Starosty K., spowodowała konieczność dokonania nowego podziału i przywrócenia R. J. nieodpłatnie brakujących 307 m2 powierzchni działki nr [...].

Od tej decyzji odwołali się J., M. i Z. J. podnosząc, że zaskarżona przez nich decyzja jest identyczna z decyzją Starosty K. z dnia [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., na skutek ich odwołania uchyliło decyzją z [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej Starosty K. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istotne dla sprawy muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, tj. w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi dlatego, że nie były mu wcześniej znane. W ocenie organu odwoławczego, po wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji winien był zbadać, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji z dnia [...] w trybie art.145 § 1 pkt 5 kpa. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia 21 marca 1994 r., poprzedzającego przekazanie działki nr [...] na własność W. J. wynika, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 5002 m2, zaś działki o nr [...] wynosi 2358 m2, a w wypisie z rejestru gruntów z dnia 16 maja 2002 r., poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] podano, że powierzchnia działki nr [...]wynosi 0,2358 ha. Wypis z rejestru gruntów z dnia 24 listopada 2003 r. stwierdza natomiast, że powierzchnia działki nr [...] wynosi 0,4695 ha, a zatem jest mniejsza niż wykazana w wypisie z 1994 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wskazało, na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku uchylające wpis w księdze wieczystej dla działki nr [...] Sąd ten uzasadnił tym, że sprostowanie oznaczenia nieruchomości co do jej powierzchni na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków jest niedopuszczalne, albowiem nie wynika ono z uzasadnionej podstawy prawnej. Jak wynika z pisma z dnia 28 sierpnia 2006 r. Postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku R. J. otrzymał w połowie stycznia 2004 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. stwierdziło, że w tym stanie faktycznym nie zaistniała podstawa do uchylenia, w oparciu o przesłankę z art.145 § 1 pkt 5 kpa, decyzji ostatecznej z dnia [...]. Postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 października 2004 r. uchylające postanowienie o sprostowaniu wpisu w księdze wieczystej powierzchni działki nr [...] nie dotyczy bowiem działki nr [...], której powierzchnia nigdy nie była kwestionowana i jest zgodna z informacją z rejestru gruntów. Nie jest to więc istotna okoliczność dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji z [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce nr [...]o pow. 0.2358 ha. Ponadto postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku zostało wydane w dniu 22 października 2003 r., a więc nie istniało w dniu wydania decyzji z [...]. Niezgodność powierzchni wydzielonej działki nr [...] związana jest z postępowaniem podziałowym, w wyniku którego powstała ta działka i w tamtym postępowaniu należało szukać, zdaniem Kolegium, możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej. Ponadto decyzja z [...] została wydana na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, natomiast zaskarżona odwołaniem decyzja została wydana także na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z treści powyższych przepisów wynika, że dotyczą one odrębnych rodzajowo i niezależnych od siebie uprawnień. Uprawnienie określone w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. jest związane z sytuacją, o której mowa w art. 11 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r. Nr 21, poz. 118), a także w analogicznym przepisie art. 51 następnie obowiązującej ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) i jego celem jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Natomiast przepis art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. dotyczy sytuacji przewidzianej w art. 12 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., a także w analogicznym przepisie art. 22 ustawy z dnia 27 października 1977 r. tj. wyłącznie przeniesienia własności działki rolnej przyznanej do bezpłatnego użytkowania. Skoro więc w decyzji z [...] orzeczono o przekazaniu na własność współwłaścicielom działki gruntu nr [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r., to w zaskarżonej decyzji organ nie mógł orzekać jednocześnie o przeniesieniu własności działki gruntu rolnego przyznanej do bezpłatnego użytkowania na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. Poza tym w zaskarżonej decyzji orzeczenie o istocie sprawy tj. o nieodpłatnym przekazaniu na własność działek nr [...] i nr [...] nie zostało faktycznie i prawnie uzasadnione. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji, przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy naruszył przepisy art. 145 § 1 pkt 5 oraz art.151 § 1 pkt 2 kpa.

R. J. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając rażące naruszenie prawa polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz rażące naruszenie przepisów art. 365 kpc i art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 kpa. Zdaniem skarżącego, dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy trzeba uwzględnić, że działka nr [...] została wydzielona z działki nr [...], która podzielona została na dwie działki: nr [...] oraz na sporną działkę [...]. Powiększenie jednej działki skutkuje zmniejszeniem drugiej. W takim stanie twierdzenie, że rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 października 2004 r. dotyczące działki nr [...] nie ma związku z działką nr [...], mija się z prawdą. Skoro Sąd Okręgowy w Gdańsku jednoznacznie rozstrzygnął, że powierzchnia działki nr [...] ma wynosić 5002 m2, to oznacza to, że zweryfikowaniu musi podlegać powierzchnia działki [...]. Starosta K. nie mógł zatem decyzją z dnia [...] nieodpłatnie przekazać działki [...] o powierzchni 2358 m2, ponieważ mógł dysponować działką nr [...] o powierzchni maksymalnie 2051 m2. Zaskarżone rozstrzygnięcie sankcjonuje przekazanie przez Starostę K. decyzją z [...] części działki nr [...] o pow. 307 m2, gdy tymczasem organ ten nie posiadał prawa do dysponowania prawem własności do tej części działki. Poza tym, zgodnie z art. 365 kpc, Starosta K., a także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. są związani postanowieniem z dnia 22 października 2004 r., które uchyliło wpis dokonany w księdze wieczystej w przedmiocie sprostowania powierzchni działki nr [...]. Zdaniem skarżącego, orzeczenie Sądu Okręgowego o uchyleniu wpisu w księdze wieczystej odnośnie powierzchni działki m [...] jest nowym dowodem w sprawie, który wykreował nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dacie wydania decyzji z dnia [...], lecz nie były znane Staroście K. W dacie wydania decyzji z dnia [...] istniało już bowiem uchylone przez Sąd Okręgowy w G. orzeczenie Sądu Rejonowego w Kwidzynie.

Skarżący powołał się ponadto na zasady postępowania administracyjnego nakładające na organy administracji obowiązek przestrzegania prawa, podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Skarżący podniósł, że strony nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji błędów i uchybień organów państwowych i samorządowych. Nie może zasługiwać na aprobatę pozbawienie skarżącego własności działki o pow. 307 m2 bez zastosowania właściwej procedury wywłaszczeniowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 15 lutego 2007 r. oddalił skargę R. J. uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Przyczyna wznowienia postępowania w rozpoznawanej sprawie oparta została na przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Przepis ten, jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, tj. w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Pojęcie nowych okoliczności faktycznych i dowodów, jak podkreślił Sąd, obejmuje zarówno okoliczności i dowody nieznane stronie oraz organowi i dopiero na nowo odkryte, jak i okoliczności i dowody nieznane organowi, które jednak mogły być znane stronie już w toku postępowania głównego, a które zostały dopiero po raz pierwszy przez stronę skutecznie zgłoszone. Za okoliczności faktyczne uznać należy natomiast zdarzenia, stany rzeczy istotne z punktu widzenia stosowanej normy, ale niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa. Dla potrzeb wznowienia postępowania wystarczające jest, by nowe okoliczności lub nowe dowody powstały najpóźniej do dnia wydania decyzji ostatecznej w sprawie. Nowe okoliczności faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji ostatecznej nie mogą stać się podstawą wznowienia postępowania. Organ administracji publicznej, badając podstawę wznowienia, stosownie do treści art. 151 kpa, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Warunkiem uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 kpa, a dopiero potem wynik postępowania co do istoty sprawy. Nawet prawidłowe ustalenia co do istoty sprawy nie mogą decydować o uchyleniu decyzji, jeśli nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 kpa. Przepisy o wznowieniu postępowania regulujące nadzwyczajny tryb uchylania decyzji ostatecznych, a stanowiące wyłom w zasadzie trwałości decyzji określonej w art. 16 kpa, nie mogą bowiem podlegać wykładni rozszerzającej (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2001r., sygn. akt I SA 1788/99, LEX nr 75514).

Odnosząc się do powołanej przez skarżącego podstawy wznowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 października 2003r. sygn. akt III Ca [...], na które powołuje się skarżący, dotyczyło uchylenia wpisu w księdze wieczystej KW [...] odnośnie obszaru działki nr [...]. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, Sąd Okręgowy uznał, że niedopuszczalne jest sprostowanie oznaczenia nieruchomości co do powierzchni na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. Sąd Okręgowy stwierdził, że z dokumentów stanowiących podstawę prawną wpisu w księdze wieczystej KW [...] powierzchnia działki nr [...] wynosi 5002 m2 i że skarżący na podstawie decyzji administracyjnej wydanej na rzecz poprzednika prawnego, a następnie umowy darowizny dokonanej na jego rzecz, jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 5002 m2. Podzielając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. Sąd pierwszej instancji uznał, że uchylenie wpisu dotyczącego obszaru działki nr [...] nie jest nową istotną okolicznością dla sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność E. M., R. J. i E. J. po 1/3 udziału w działce nr [...] o pow. 0.2358 ha. Postanowienie Sądu Okręgowego nie dotyczy działki nr [...], której powierzchnia nigdy nie była kwestionowana i jest zgodna z informacją z rejestru gruntów. Zdaniem Sądu, najistotniejsze jest jednak to, że postanowienie wydane przez Sąd Okręgowy w dniu 22 października 2003 r. sygn. akt III Ca [...] nie istniało w dniu wydania decyzji z dnia [...]. Nie stanowi ono zatem nowej okoliczności, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W konsekwencji brak wymienionej w tym przepisie przesłanki, która miałaby stanowić podstawę wznowienia, a następnie uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Sąd podzielił również stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że poza naruszeniem przepisów art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 151 § 1 pkt 2 kpa decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego co do istoty sprawy. Sąd pierwszej instancji zwrócił przy tym uwagę, że przedmiot decyzji Starosty K. z dnia [...] oraz jej podstawa prawna są odrębne od przedmiotu rozstrzygnięcia oraz podstaw prawnych powołanych w zaskarżonej odwołaniem decyzji. Brak uzasadnienia orzeczenia co do istoty sprawy w decyzji Starosty z dnia [...]. Sąd pierwszej instancji uznał za naruszenie zarówno przepisu art. 107 § 3 kpa jak i art. 151 § 1 pkt 2 kpa. To zaś - zdaniem Sądu - oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Starosty K. z dnia [...] i odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] trafnie oceniając brak przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. art. 145 § 1 pkt 5 kpa Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne, bowiem postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 23 października 2003r. sygn. akt III Ca [...] nie jest nową okolicznością istotną dla sprawy, istniejącą w dniu wydania decyzji ostatecznej. Orzeczenie to, wbrew zarzutom skargi, nie przyznało skarżącemu własności 307 m2 działki [...]. Sąd Okręgowy w Gdańsku rozpoznający jako sąd drugiej instancji apelację w sprawie wieczystoksięgowej nie przesądził kwestii własności nieruchomości, lecz badał stan prawny mający wpływ na prawidłowość dokonanego w księdze wieczystej wpisu. Poprzez uchylenie sprostowania omawiane postanowienie spowodowało powrót do stanu prawnego w księdze wieczystej nieruchomości wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] nr [...].

Za pozbawiony podstaw, Sąd pierwszej instancji uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 365 § 1 kpc, zgodnie z którym prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w Gdańsku uchylające wpis w księdze wieczystej w sprawie sprostowania oznaczenia działki nr [...] wpisanej do księgi wieczystej KW [...] nie wiąże organu administracji rozstrzygającego sprawę wznowienia postępowania w sprawie nieodpłatnego przekazania na własność działki zabudowanej nr [...]wpisanej do księgi wieczystej KW [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się również naruszenia wymienionych w skardze art. art. 6 - 10 kpa, ponieważ naruszenie przez Starostę K. wskazanych przepisów, co podnosi skarżący, pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie, decyzja tego organu z dnia [...] została bowiem uchylona zaskarżoną decyzją. Gdyby zaś zarzuty dotyczyły wadliwości postępowania przy wydaniu ostatecznej decyzji Starosty K. z dnia [...], to również nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, na skutek opisanego wyżej szczegółowo braku przesłanki wznowienia postępowania i orzeczenia w związku z tym co do istoty sprawy zakończonej wymienioną decyzją.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. J., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego - art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych w zw. z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organ administracji jest uprawniony do przeniesienia, na podstawie wymienionych przepisów, własności działki zabudowanej o wielkości nie odpowiadającej stanowi ukształtowanemu uprzednio decyzją o przekazaniu na własność działki deputatowej, mimo iż obie działki powstały w wyniku podziału jednej działki o określonej wielkości, a decyzja o przekazaniu działki deputatowej wydana na podstawie art. 118 ustawy, była pierwszą decyzją w sprawie, prawomocną i niezakwestionowaną;

2) art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w przyjęciu, że nie jest nowym dowodem orzeczenie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt III Ca [...], jak również przez pominięcie, że nową okolicznością faktyczną, nieuwzględnioną przez organ był wpis do KW obszaru działki [...] o powierzchni 5002 m2, który zgodnie z przepisem art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wywoływał skutki prawne z dniem złożenia wniosku o dokonanie wpisu.

Zaskarżając wyrok pierwszej instancji w całości skarżący wniósł o jego uchylenie, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż naruszenie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych w zw. z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wskutek ich błędnej wykładni polega na wadliwym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że kwestia wielkości działek powstałych z jednej działki o nr [...] poprzez wydzielenie działki [...] decyzją z dnia [...] o nieodpłatnym przekazaniu działki deputatowej poprzednikowi prawnemu skarżącego, jest od siebie niezależna i że fakt ustalenia, iż jedna z działek jest większa, siłą rzeczy nie wpływa na to, że druga musi być mniejsza. A skoro tak, to organ wydający decyzję o przeniesieniu własności działki zabudowanej (dysponujący tylko takim obszarem działki nr [...], jaki pozostał po wydzieleniu kilka lat wcześniej działki nr [...])nie mógł przenieść więcej praw niż sam posiadał, zgodnie z zasadą "nemo plus iuris in alium transferre potest, guam ipse habet". Niewłaściwe rozstrzygniecie sprawy wynika z nieuwzględnienia stanu faktycznego powstałego od momentu podziału geodezyjnego działki nr [...], a raczej z nieuwzględnienia kolejności wydania poszczególnych decyzji i pojawiania się dalszych okoliczności. Istotnym w sprawie jest, że decyzja o przekazaniu działki nr [...] określa jej wielkość na 5002 m2 zaś problemy na tle jej wielkości powstały przez geodetę, który zamiast przy wydzielaniu działki nr [...] obmierzyć tę większą działkę o pow. 5002 m2, "ułatwił" sobie zadanie obmierzając tylko mniejszą działkę nr [...] o pow. 2358 m2. Gdyby nie błąd geodety przy wyznaczaniu granic zabudowana działka nr [...] przy jej przekazywaniu w 2003 roku miałaby zupełnie inną powierzchnię - mniejszą i adekwatną do prawidłowej wielkości działki nr [...] o pow. 5002 m2 i wznowienie postępowania nie miałoby miejsca. Wadliwe wytyczenie granic przez geodetę nie może zmieniać treści prawomocnej decyzji z dnia [...] nr [...] o przydzieleniu własności działki deputatowej o powierzchni 5002 m2 i pozbawiać właścicieli ich słusznych praw. Skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 365 kpc zarówno organy administracji jak i sąd są związane postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 października 2004 r. (data błędnie podana - powinno być "22 października 2003 r."), który uchylił wpis w księdze wieczystej odnośnie powierzchni działki nr [...]. Sąd jednoznacznie rozstrzygnął, że powierzchnia działki [...] ma wynosić 5002 m2. Słusznie wobec tego Starosta K. uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] orzekł o przekazaniu nieodpłatnym na własność skarżącemu działki nr [...] o powierzchni 0,0307 ha oraz o przekazaniu skarżącemu 6/9 udziału i po 1/9 udziału dla J. J., Z. J. i M. J. w działce [...] o powierzchni 0,2051 ha, skoro według okoliczności i stanu prawnego istniejącego w dacie wydania pierwotnej decyzji nie mógł dysponować działką nr [...] o powierzchni 2358 m2, a mógł jedynie o powierzchni maksymalnej 2051 m2. Wpis ustalony orzeczeniem Sądu Okręgowego w Gdańsku, zgodnie z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wywoływał bowiem skutki prawne z dniem złożenia wniosku o dokonanie wpisu, zatem w chwili wydawania przez Starostę K. decyzji z dnia [...] istniał taki stan prawny, zgodnie z którym działka nr [...] ma powierzchnię 5002 m2. Data wydania orzeczenia przez Sąd Okręgowy w Gdańsku wskazuje jedynie datę ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Okoliczność ujawnienia prawidłowej wielkości działki nr [...], rzutująca na powierzchnię działki nr [...], nastąpiła wprawdzie z chwilą wydania orzeczenia przez Sąd Okręgowy w Gdańsku, niemniej jednak istniała już w chwili wydania orzeczenia z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przekazania działki nr [...].

Skarżący zwrócił także uwagę na fakt, iż niedopuszczalne jest jednoczesne funkcjonowanie w obrocie prawnym zarówno decyzji z dnia [...] nr [...] o przyznaniu własności i wydzieleniu działki nr [...], jak i decyzji z dnia [...] nr [...] o wydzieleniu i przyznaniu własności działki [...] w niezmienionym kształcie. Skutkuje to tym, że istnieje jedna działka o powierzchni 5002 m2 (nr [...]) i druga o powierzchni 0,2358 ha (nr [...]) choć brakuje 307 m2. Okoliczność ta wskazuje, że to właśnie późniejsze postępowanie, w toku którego wydano decyzję z dnia [...], w przedmiocie działki nr [...], było dotknięte istotnymi wadami. Starosta K. wiedział wówczas o nieprawidłowościach przy wyznaczaniu granic działki nr [...], pismo informujące o tym fakcie wpłynęło do Starosty 23 stycznia 2003 r., zaś wykaz zmian gruntowych, na podstawie którego Sąd Rejonowy dokonał zmian wpisu powierzchni sporządzono już 19 listopada 2002 r. W ocenie skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał zatem nieprawidłowej interpretacji przepisów procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd Pierwszej instancji art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych w zw. z art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przez błędną ich wykładnię, ponieważ Sąd ten powołanych przepisów nie stosował przy dokonywaniu sądowej kontroli decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...]. W ramach tej kontroli Sąd oceniał zgodność z prawem decyzji odmawiającej uchylenia, w trybie art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Stosownie do treści tego przepisu organ administracji publicznej odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a kpa. Odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej jest zatem wyłącznie rezultatem stwierdzenia przez właściwy organ administracji braku podstawy wznowieniowej, która stanowiła przyczynę wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. W takiej sytuacji nie dochodzi do rozstrzygania o istocie sprawy załatwionej decyzją dotychczasową.

W sprawie rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. nie stwierdziło podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5, na którą powołał się skarżący we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty K. z [...] nr [...]. Tym samym nie doszło do rozstrzygnięcia na nowo o istocie sprawy będącej przedmiotem tej decyzji. Skoro rozstrzygnięcie przyjęte w zaskarżonym wyroku oparte zostało wyłącznie na sądowej ocenie zastosowania przez organ administracji przepisów prawa procesowego, to do rozstrzygnięcia tego zbędna była wykładnia przepisów prawa materialnego, których naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej. Treść art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym i art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników) Sąd pierwszej instancji powołał w uzasadnieniu wyroku wyłącznie informacyjnie, wyjaśniając dodatkową formalnoprawną wadliwość uchylonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzji Starosty K. z dnia [...], w której organ ten rozstrzygał w sposób niedopuszczalny w przedmiocie nieobjętym uchyloną decyzją z dnia [...].

Powyższe wskazuje, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego jest chybiony.

Drugi zarzut skargi kasacyjnej sformułowany został jako zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez jego błędną wykładnię. Z uwagi na to, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa jest normą procesową - odnosi się do wznowienia postępowania administracyjnego, należało przyjąć, że drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczy podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 2 Ppsa. Należy wskazać, że naruszenie prawa może mieć postać błędnej wykładni zastosowanej w sprawie przepisu prawa albo jego niewłaściwego zastosowania. Naruszenie prawa będące następstwem błędnej jego wykładni polega na nieprawidłowym ustaleniu treści normy prawnej, mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub całej treści przepisu, czego skutkiem jest nadanie zastosowanemu przepisowi innego znaczenia. Natomiast niewłaściwe zastosowanie prawa wyraża się pominięciem obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie, bądź sprowadza się do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub do błędnej subsumcji, tj. podciągnięcia stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. (por. wyrok NSA z dnia 12.07.2005 r. sygn. akt OSK 1261/04, wyrok NSA z dnia 30.11.2007 r. sygn. akt I OSK 142/07).

Brak wyjaśnienia w skardze kasacyjnej, na czym - zdaniem autora skargi - polegała błędna wykładnia przez Sąd pierwszej instancji, uniemożliwia rozważenie tego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze sformułowania punktu drugiego petitum skargi kasacyjnej wynika, że błędna wykładnia art. 145 § 1 pkt 5 kpa według autora skargi wyraża się w przyjęciu, że orzeczenie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt III Ca [...] nie jest nowym dowodem, jak również na pominięciu, że nową okolicznością faktyczną był wpis do księgi wieczystej obszaru działki [...] o powierzchni 5002 m2, który wywoływał skutki prawne z dniem złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Przytoczona treść wskazuje jednoznacznie, że chodzi nie o zarzut błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez Sąd pierwszej instancji, ale o niewłaściwe jego zastosowanie. O takim naruszeniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie można jednak mówić, ponieważ sąd administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pierwszej instancji nie stosował i nie mógł stosować przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Do postępowania przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i tylko zarzut naruszenia przepisów tej ustawy może stanowić podstawę skargi kasacyjnej przewidzianą w art. 174 pkt 2. W ramach podstawy skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 Ppsa, może być zatem podniesiony tylko zarzut naruszenia przepisów postępowania stosowanych przez sąd administracyjny, a więc przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeśli natomiast skarżący kasacyjnie zarzuca sądowi pierwszej instancji błędną ocenę legalności decyzji administracyjnej z punktu widzenia przepisów kpa, to ewentualne naruszenie przepisów kpa przez sąd pierwszej instancji można rozważać wyłącznie w kontekście wyraźnie sformułowanego zarzutu naruszenia przepisu ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z równoczesnym wykazaniem, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 6.04.2006 r. sygn. akt I OSK 445/05, Lex nr 209139). Podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 kpa skarżący ani nie powołał przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, któremu miałby uchybić sąd pierwszej instancji, ani też nie wskazał, jaki wpływ mogło mieć wytknięte uchybienie na wynik sprawy. W sytuacji, gdy strona wznosząca skargę kasacyjna odmiennie ocenia dowody i wyprowadza z nich własne wnioski co do stanu faktycznego sprawy, a nie powołuje podstawy z art. 174 pkt 2 Ppsa i nie wskazuje żadnych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to tym samym nie podaje podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 Ppsa wymaganej ze względu na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, o jakim mowa w art. 183 § 1 tej ustawy (vide wyrok NSA z dnia 15.11.2006 r. sygn. akt II GSK 187/06, Lex nr 290137).

Mając powyższe na uwadze naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieposiadającą usprawiedliwionych podstaw i z tych względów, na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł jak w sentencji.