Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 303/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. D.-Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia ..., odmawiającą przyznania B. Z. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem T. Z.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że podstawą odmownej decyzji organu pierwszej instancji było ustalenie, iż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Rozpoznając odwołanie wniesione przez B. Z. organ odwoławczy podkreślił, że w dniu 14 października 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). W art. 1 pkt 6 lit. b) tej ustawy zmieniono przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 , poz. 992 ze zm.), który obecnie stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem Kolegium z powyższego przepisu wynika stanowisko ustawodawcy, wedle którego obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się współmałżonków nie ma charakteru obowiązku alimentacyjnego przewidzianego w art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a to oznacza, że małżonkowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad drugim małżonkiem.

Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W myśl art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego osobami, na których ciąży obowiązek alimentacyjny są krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewni w linii prostej to wstępni (rodzice, dziadkowie) oraz zstępni (dzieci, wnukowie). Do małżonków odnosi się natomiast regulacja art. 23 k.r.o., zgodnie z którym małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. W świetle treści art. 23 k.r.o. obowiązki ciążące na małżonkach nie są obowiązkami alimentacyjnymi.

Odnosząc się do okoliczności rozpatrywanej sprawy organ wskazał, że T. Z. na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Jednocześnie stwierdzono konieczność stałej lub długotrwałej opieki, lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednakże wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego B.Z. jest żoną wymagającego opieki T. Z., a więc osobą, na której ciąży obowiązek wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny, a nie obowiązek alimentacyjny. Natomiast przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione od spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Skarżąca nie spełnia zaś jednej z wymaganych tym przepisem przesłanek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie jest w stosunku do męża osobą zobowiązaną do alimentacji.

B. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ...

Kwestionując prawidłowość zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że stan zdrowia jej męża ulega systematycznemu pogorszeniu, wymaga całodobowej opieki, co wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącą jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Wskazała również na problemy finansowe, wynikające między innymi ze wzrostu kosztów związanych z opieką nad niepełnosprawnym mężem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Przeprowadzona według wskazanych reguł kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ..., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia ... wskazuje, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż obie wymienione decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). W myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 (ust. 1a).

Jednocześnie w ust. 5 art. 17 ustawy przewidziano, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W świetle przywołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w szczególności innym niż ojciec i matka osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki.

W myśl art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Wbrew jednak stanowisku wyrażonemu przez organy administracji w poddanym kontroli Sądu postępowaniu administracyjnym, przywołany przepis nie obejmuje wszystkich przypadków obowiązku alimentacyjnego przewidzianych w kodeksie rodzinnym. Jak wskazał Sąd Najwyższy w tezie III uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, obowiązek alimentacyjny wynika z pokrewieństwa albo z więzów prawnych, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie. Na gruncie polskiego prawa rodzinnego obowiązek alimentacyjny stanowi przede wszystkim zobowiązanie prawnorodzinne wynikające ex lege z różnych powiązań rodzinnych. Kodeks rodzinny i opiekuńczy do obowiązku alimentacyjnego zalicza także zobowiązania wynikające z powiązań podobnych do rodzinnych, normując obowiązek ojca pozamałżeńskiego dziecka zapewnienia matce tego dziecka przez pewien czas środków utrzymania (art. 141 i 142 k.r.o.) oraz obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania w stosunkach między pasierbem a ojczymem lub macochą (art. 144 k.r.o.). Obowiązkiem alimentacyjnym objęte zostały także osoby, między którymi więzy rodzinne ustały. Dotyczy to obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami (art. 60 k.r.o.) oraz możliwości utrzymania alimentacji po rozwiązaniu przysposobienia (art. 125 § 1 k.r.o.) (OSNC 1988/4/42, M.P.1988/6/60).

W odniesieniu do małżonków przepis art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zdaniu drugim przewiduje, że małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Zarazem, na mocy art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi, w całości lub w części, może polegać na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ponadto stosownie do art. 130 k.r.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania, a więc świadczeń, o których mowa w art. 128 k.r.o. definiującym obowiązek alimentacyjny, drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Obowiązek świadczeń alimentacyjnych między małżonkami po rozwodzie stanowi kontynuację obowiązku wzajemnej pomocy powstałego przez zawarcie związku małżeńskiego (teza XII uchwały pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86).

Przepis art. 130 k.r.o., jak również inne przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie określają wprost kolejności obowiązku alimentacyjnego względem osoby pozostającej w związku małżeńskim, to jest w czasie trwania małżeństwa. Skoro jednak na mocy art. 130 k.r.o. obowiązek alimentacyjny rozwiedzionego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych drugiego małżonka, to tym bardziej obowiązek zobowiązanego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych uprawnionego małżonka w czasie trwania małżeństwa w myśl art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (tak "Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem" pod red. J. Pietrzykowskiego, Warszawa 1990, str. 542 oraz M. Andrzejewski w "Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz" pod red. H. Doleckiego i T. Sokołowskiego, Warszawa 2010, str. 746).

W konsekwencji, jakkolwiek przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie posługują się w stosunkach pomiędzy małżonkami pojęciem obowiązku alimentacyjnego, to zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie przyjmuje się, że do obowiązków wynikających z art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stosuje się przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego bądź to w drodze analogii, bądź też wprost, przy uwzględnieniu istniejących różnic (por. "Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem" pod red. J. Pietrzykowskiego, Warszawa 1990, str. 131-132, "Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz", pod red. H. Doleckiego i T. Sokołowskiego, Warszawa 2010, str. 101-102, "Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz", pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2009, str. 141, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 1990 r., I Cr 442/90, OSNC 1991/10-12/124 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 1997 r., II CZ 55/97, LEX nr 50785.).

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje ustalona przez organy okoliczność sprawowania przez B. Z. opieki nad mężem T. Z., który jest osobą zaliczoną na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednocześnie ustalono, że skarżąca nie pracuje zawodowo z uwagi na sprawowaną nad mężem opiekę.

W świetle zaś tego, co powiedziano wyżej, nie zasługiwało na podzielenie stojące u podstaw zaskarżonej decyzji stanowisko, zgodnie z którym z uwagi na odwołanie się w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do obowiązku alimentacyjnego określonego w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, świadczenie pielęgnacyjne nie miałoby przysługiwać jednemu małżonkowi z tytułu opieki nad drugim małżonkiem.

Nie można również zaakceptować poglądu, iż możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w opisanej ostatnio sytuacji wyłącza treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu taka interpretacja wymienionego przepisu jest nieprawidłowa.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Takie brzmienie przepisu nie oznacza, wbrew stanowisku organu, wyłączenia możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz małżonka nie podejmującego lub rezygnującego z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad drugim małżonkiem. Wskazany przepis nie reguluje bowiem zagadnienia braku uprawnienia do świadczenia w przypadku opieki sprawowanej w ramach małżeństwa. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy nie odnosi się do opieki sprawowanej w relacji między małżonkami, skoro dopuszcza przyznanie świadczenia w sytuacji, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w znacznym stopniu, a taki małżonek nie byłby zdolny do sprawowania opieki w sensie faktycznym, jak również byłby wyłączony z możliwości uzyskania świadczenia ze względu na treść art. 17 ust. 1 pkt 2 in fine ustawy. W konsekwencji należy dojść do wniosku, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy winien być rozumiany w ten sposób, iż normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych uznająca, że na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie jest możliwe uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez małżonka, który rezygnuje z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad swoim współmałżonkiem, niepełnosprawnym w stopniu znacznym lub legitymującym się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniami, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie może być zaakceptowana w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), albowiem jej wynik prowadziłby do niczym nieuzasadnionego naruszenia zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) (tak też wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 16 lutego 2012 r., II SA/Ol 9/12, WSA w Szczecinie z dnia 28 marca 2012 r., II SA/Sz 129/12, WSA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2012 r., IV SA/Po 188/12, WSA w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2012 r., III SA/Kr 328/12, WSA w Łodzi z dnia 11 maja 2012 r., II SA/Łd 143/12, WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2012 r., I SA/Wa 358/12, WSA w Rzeszowie z dnia 15 maja 2012 r., II SA/Rz 299/12, WSA w Lublinie, II SA/Lu 201/12, II Sa/Lu 34/12).

Wyłączenie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznawanego na osobę pozostającą w związku małżeńskim, małżonków tych osób, zobowiązanych wobec nich do alimentacji, a więc tych, na które państwo nakłada obowiązek opieki nad potrzebującą pomocy osobą najbliższą, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji), godziłoby też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji), na co wskazywał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach wyroków z dnia 15 listopada 2006 r., P 23/05, OTK-A 2006/10/151 oraz z dnia 18 lipca 2008 r., P 27/07, OTK-A 2008/6/107).

Jak zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 14 października 2011 r., a jego treść została zmieniona mocą art. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212). Poprzednio art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a przewidywał, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Przy tym także w ostatnio przywołanym brzmieniu przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a był interpretowany w orzecznictwie sądów administracyjnych jako niewyłączający możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z małżonków, który nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad drugim z małżonków (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., I OSK 115/10 oraz wyroki: WSA w Kielcach z dnia 8 września 2011 r., II SA/ Ke 465/11, WSA w Gliwicach z dnia 9 listopada 2010 r., IV SA/GL 276/10, LEX nr 775789 oraz z dnia 10 lutego 2011 r., IV SA/GL 394/10, LEX nr 957357, WSA w Łodzi z dnia 9 listopada 2010 r., II SA/Łd 732/10, LEX nr 755906, WSA we Wrocławiu z dnia 16 czerwca 2010 r., IV Sa/Wr 145/10, LEX nr 643965, WSA w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2011 r., III S.A./Ol 456/11, LEX nr 898242). W wymienionych orzeczeniach podkreślano, że stosowanie do wskazanego przepisu, w obowiązującym wówczas brzmieniu, wyłącznie wykładni językowej prowadziłoby do rezultatu pozostającego w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Stosując ten przepis należy zatem przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej. Poglądy wyrażone w tych orzeczeniach podzielił także Trybunał Konstytucyjny w postanowieniach z dnia 1 czerwca 2010 r., P 38/09 (OTK-A 2010/5/53) oraz z dnia 1 czerwca 2010 r., S 1/10, OTK-A 2010/5/54.

Konsekwencją powyższych rozważań jest uznanie, że zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co skutkowało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji dokonają oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia przewidzianych w art. 17 ustawy pozytywnych i negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej przez Sąd wykładni tego przepisu. Organy ponownie ocenią czy skarżąca spełnia określone w ustawie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem.

Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.