Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 121/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 1-4a, pkt 8, art. 52 par. 2, art. 53 par. 2b, art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 12 par. 1 i 2, art. 35 par. 1-3, par. 3, art. 36 par. 1 i 2, art. 37 par. 1 pkt 1, art. 61 par. 3, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 105 ust. 2, art. 106 ust. 2a, art. 109, art. 112a
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 1 pkt 3, art. 13
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 września 2022 r. sprawy ze skargi O. S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy, IV. przyznaje od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie [...]([...]) złotych, V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego O. S. kwotę [...]zł [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2022 r. (data stempla pocztowego na kopercie) O. S. (zwany dalej: "skarżącym"), zastępowany przez adwokata, wystąpił

za pośrednictwem Wojewody (zwany dalej: "organem") ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność wskazanego organu w sprawie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 oraz art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej zwanej: "k.p.a."), przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.

Skarżący wniósł o:

- zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w sprawie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,

- dokonanie kontroli bezczynności organu w kontekście postępowania administracyjnego, którego dotyczy niniejsza skarga,

- orzeczenie, że bezczynność w przedmiotowym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, także wówczas, gdyby wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania dowodowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, tj. jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu,

- wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: "p.p.s.a.") w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku przednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów określonej (art. 154 § 6 p.p.s.a.),

- zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości [...] zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie,

- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wnoszący ją podniósł, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. wniósł do organu o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Od tamtego czasu skarżący nie uzyskał decyzji, ani żadnej informacji o planowanym terminie jej wydania. Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. skarżący wniósł ponaglenie, w którym wnioskował o pilne wydanie decyzji. Ponaglenie to pozostało bez odpowiedzi. Kolejne ponaglenie skarżący wysłał w dniu [...] lutego 2022 r., jednak również ono pozostało bez odpowiedzi i nie doprowadziło do załatwienia sprawy, ani nawet do przesłania informacji na jakim etapie jest jej rozpatrywanie, czy też kiedy decyzja zostanie wydana. Organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a., gdyż nie zawiadamiał strony o załatwieniu sprawy w terminie i nie podawał przyczyn tego stanu rzeczy. Po niemal 12 miesiącach od złożenia ww. wniosku postępowanie administracyjne nie zostało zakończone. Skarżący zaznaczył, że w żaden sposób nie przyczynił się do przedłużenia prowadzonego postępowania.

Skarżący uważa, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i bierną postawę organu - w ocenie skarżącego - bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa

(art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Uzasadniając zgłoszone roszczenie odszkodowawcze, skarżący argumentował, że wnioskowana kwota z jednej strony, zrekompensuje skarżącemu negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z bezczynnością organu oraz związane z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z drugiej strony, będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Po trzecie, jest potrzebna dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygnięcia skargi na bezczynność, tj. zwalczania bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania. Skarżący, podniósł, że przyznając stronie ww. sumę pieniężną należy zwrócić uwagę na wartość jaką jest godność człowieka. Nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczynnością organu (przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność/przewlekłość) przybiera postać kwalifikowaną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości

na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Organ wyjaśnił, że złożony w dniu [...] kwietnia 2021 r., przez skarżącego wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP, zawierał braki formalne. Złożenie wniosku za pośrednictwem poczty lub ustanowionego w sprawie pełnomocnika stanowi brak w postaci złożenia wniosku bez osobistego stawiennictwa. Wniosek zawierał ponadto brak formalny w postaci braku załącznika określonego art. 106 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. W dniu [...] grudnia 2021 r. skarżący uzupełnił braki. Organ uważa, że postępowanie zostało wszczęte dopiero po uzupełnieniu ww. braków formalnych.

Dalej organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2021 r. doręczył również skarżącemu pismo informujące wraz z załącznikami. W jego treści m.in. organ wskazał, że termin do rozpatrzenia sprawy determinowany jest liczbą wpływających wniosków oraz stopniem skomplikowania sprawy i w związku z tym może wynosić znacznie powyżej 2 miesięcy.

W dniu [...] stycznia 2022 r. do akt administracyjnych sprawy wpłynęło pełnomocnictwo strony dla adwokata do reprezentowania w sprawie administracyjnej oraz jego podanie, datowane na [...] stycznia 2022 r., w którym wniósł o potraktowanie sprawy jako pilnej i wydanie decyzji. Prośbę o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę skarżący ponowił w piśmie z [...] lutego 2022 r., które organ I instancji potraktował jako ponaglenie w sprawie. Za pismem z [...] kwietnia 2022 r. organ przekazał ponaglenie do organu wyższego stopnia.

Pismem z [...] marca 2022 r. organ wystąpił do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, stosownie do art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Podniósł, że uzyskanie informacji od ww. służb w trakcie prowadzonego postępowania stanowi czynność, która zgodnie z k.p.a. przerywa bieg terminów procesowych w sprawie. Podniósł, iż nie sposób wykluczyć, że okoliczności sprawy nadadzą jej charakter sprawy szczególnie skomplikowanej w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a.

Według organu, postawiony w skardze zarzut bezczynności w sprawie nie znajduje uzasadnienia. Wyjaśnił, że z uwagi na nadzwyczaj dużą liczbę wpływających do organu wniosków w sprawach legalizacji pobytu, ilość złożonych dziennie wniosków jest znacząco większa od możliwości dziennej liczby załatwiania spraw. Stąd też możliwości organu w natychmiastowym rozpatrzeniu każdego złożonego wniosku są ograniczone. Argumentował, iż w orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że terminu "niezwłocznie" nie można utożsamiać z terminem natychmiastowym, lecz terminem realnym dla organu.

Jak wyjaśnił organ, wprawdzie czynności podejmowane w sprawie skarżącego odbywały się w pewnych odstępach czasowych, lecz nie było to związane z opieszałością, pozornością czy nieuzasadnionym przedłużaniem terminów przez organ w celu opóźnienia załatwienia sprawy. Z uwagi na jednoczesny wpływ dużej ilości wniosków każdego dnia, o różnym stopniu skomplikowania i przygotowania ich przez strony organ przyjął zasadę załatwiania spraw według kolejności wpływu. Indywidualna sprawa skarżącego nie mogła być załatwiona w sposób wybiórczy. Organ dokonywał niezbędnych, ustawowych działań koniecznych do wnikliwego wyjaśnienia sprawy i zmierzających do załatwienia jej zgodnie z żądaniem skarżącego. W postępowaniach o udzielenie cudzoziemcom zezwoleń na pobyt na terytorium RP organ zasadniczo dąży do wydania decyzji pozytywnej tj. legalizującej pobyt cudzoziemca.

Organ nadmienił, że w całym okresie procedowania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę skarżący mógł korzystać ze wszystkich uprawnień wynikających z jego legalnego pobytu na terytorium RP. Kontynuując zatrudnienie u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku, co wskazane w zezwoleniu organu z [...] lipca 2019 r. W oparciu o obowiązujące przepisy prawne skarżący mógł swobodnie realizować swoje plany życiowe i zawodowe, a długość prowadzenia postępowania przez organ w żadnym stopniu nie wpłynęła negatywnie na status cudzoziemca w Polsce.

Dalej organ zaznaczył, że w odniesieniu do wniosku skarżącego, w chwili obecnej postępowanie nie może być zakończone ze względu na prowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające związane z uzyskaniem informacji od ww. służb czy wjazd cudzoziemca na terytorium RP i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Po upływie zakreślonego prawem terminu organ dokona oceny możliwości załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony.

Ponadto organ zauważył, że ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830) do porządku prawnego wprowadzono istotne zmiany w zakresie biegu terminów na załatwianie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (oraz innych postępowań prowadzonych przez wojewodę). Na mocy aktualnie obowiązującego art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy zmienianej, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r., bieg terminu na załatwienie sprawy z wniosku skarżącego uległ zawieszeniu. Organ podniósł, iż ww. regulacja wprowadziła również ograniczenie stosowania przepisów o bezczynności. Zgodnie z art. 100 ust. 3 pkt 1 ustawy zmienianej, przepisów o bezczynności organu praz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz zasądzenia na rzecz skarżącego odszkodowania w wysokości [...] zł i kosztów postępowania, organ wskazał na dyrektywę zawartą

w art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy zmienianej, który stanowi, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sprawa niniejsza została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy bezczynności zarzucanej organowi nad wnioskiem skarżącego o zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.

Sąd wyjaśnia, że pojęcie "bezczynności" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."). Zgodnie ze wskazanym przepisem, bezczynność występuje, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona.

Należy przypomnieć, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie.

Przepis art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

W myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Dodać należy, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 91). Przepisy ustawy zmieniającej ściśle określają terminy, w których wniosek osoby ubiegającej się m.in. o zezwolenie na pobyt czasowy ma zostać rozpatrzony (art. 112a ww. ustawy) oraz obowiązki organu zmierzające do przyspieszenia postępowania w sytuacji, gdy złożony wniosek zawiera np. braki formalne (art. 106 ust. 2a i nast. ww. ustawy). Wbrew twierdzeniom organu, ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelkom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nie znajduje w tej sprawie zastosowania, albowiem zakres przedmiotowy i podmiotowy tej ustawy, określony w art. 1 nie dotyczy skarżącego.

Przystępując do rozpoznania sprawy ze skargi O. S., w pierwszej kolejności należy uwzględnić, że skarga została poprzedzona dwukrotnie składanymi do organu ponagleniami (pisma: z [...] stycznia 2022 r., z [...] lutego 2022 r.), do podjęcia działań w celu rozpatrzenia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Powyższe oznacza, że skarżący wyczerpał środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 w zw. art. 53 § 2b p.p.s.a., co umożliwia merytoryczne rozpatrzenie skargi.

Z akt administracyjnych załączonych do sprawy wynika, że w dniu [...] kwietnia

2021 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Metryka sprawy załączona do akt wskazuje, że w tym samym dniu wniosek został zarejestrowany w systemie Elektronicznego Zarzadzania Dokumentacją, zaś kolejną czynność, czyli rejestrację wniosku w systemie informatycznym Chronos wykonano w dniu [...] kwietnia 2021 r.

Następną czynnością, wynikającą z akt administracyjnych, wykonaną przez organ były skierowanie pisma opatrzonego datą – [...] grudnia 2021 r. wzywającego skarżącego do usunięcia braku wniosku, poprzez: załączenie oryginału załącznika, o którym mowa w art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz uiszczenia i przedstawienia oryginału dowodu uiszczenia opłaty skarbowej we wskazanej wysokości.

Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że w dniu [...] grudnia 2021 r. (nie wiadomo jednak, czy stawiennictwo nastąpiło z inicjatywy skarżącego czy na wezwanie organu, albowiem w aktach administracyjnych brak jest informacji na ten temat) skarżący stawił się w siedzibie organu, gdzie pobrano od niego odciski linii papilarnych. Wówczas skarżący usunął wymagane braki podania.

W tym samym dniu pracownik organu dokonał potwierdzenia złożenia wniosku

o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W potwierdzeniu tym znajduje się informacja, że dalsze czynności administracyjne podjęte zostaną po weryfikacji przedmiotowego wniosku.

W ocenie Sądu, na ww. moment brak było przeszkód do wypełnienia przez organ obowiązku konsultacji z innymi organami przed wydaniem decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (art. 109 ustawy o cudzoziemcach), jednak tego działania organ nie podjął, co przyczyniło się do dalszego wydłużenia terminu załatwienia sprawy.

Kolejne czynności organ wykonał w sprawie administracyjnej dopiero po wniesieniu ponaglenia przez ustanowionego przez skarżącego pełnomocnika (pisma

z [...] stycznia 2022 r. i [...] lutego 2022 r.), tj. pismem z dnia [...] marca 2022 r. zwrócił się o uzyskanie informacji, o których mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach, do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji

Na dzień wpływu niniejszej skargi do organu (tj. [...] kwietnia 2022 r.) organ nie zakończył postępowania administracyjnego w ww. sprawie. Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. organ poinformował Sąd, że decyzją z dnia [...] maja 2022 r. (doręczoną pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] maja 2022 r.). organ udzielił skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP do dnia [...] maja 2025 r.

W ocenie Sądu, opisany stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021 r.

w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że organ potrzebował ponad 13 miesięcy na rozpatrzenie w istocie nieskomplikowanej pod względem dowodowym sprawy, jest to czas który upłynął od dnia złożenia wniosku do dnia orzekania organu. Po wpłynięciu wniosku skarżącego i zarejestrowaniu sprawy w EZD w dniu [...] kwietnia 2021 r., organ uzewnętrznił swoją aktywność procesową po upływie ponad 8 miesięcy, kierując do skarżącego w dniu [...] grudnia 2021 r. standardowe w tego rodzaju sprawach wezwanie do osobistego stawiennictwa - w trybie art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.). Przepis ten stanowi, że jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Brak koniecznego wezwania przez ww. znaczny okres nie może pozostawać bez wpływu na ocenę sposobu procedowania przez organ. Organ nie może bowiem pozostawić żądania strony bez nadania mu jakiegokolwiek biegu procesowego przez szereg miesięcy bez narażenia się na zarzut zbędnej zwłoki lub opieszałości w podejmowanych czynnościach procesowych. Obowiązek sprawnego działania jest elementem tzw. prawa do dobrej administracji.

Należy zauważyć, że w dacie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skarżący stawił się w siedzibie organu i wymagane braki podania uzupełnił.

Sąd nie podziela argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę jakoby za datę wszczęcia postępowania w sprawie należało uznawać dzień [...] grudnia 2021 r., tj. datę, w której skarżący uzupełnił braki formalne wniosku. Co do zasady, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Nie można zatem przyjąć, tak jak oczekiwałby tego organ, że wszczęcie postępowania następuje w momencie, w którym wniosek staje się kompletny. Kompletność wniosku pozwala jedynie na nadanie dalszego biegu sprawie, celem jej skutecznego zakończenia, ale sama nie przesądza o wszczęciu postępowania (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 236/21).

W ocenie Sądu, w realiach sprawy brak było przeszkód, które uniemożliwiały organowi podjęcie działań procesowych bezzwłocznie po wpłynięciu podania skarżącego. Organ administracji powinien niezwłocznie wezwać stronę do uzupełnienia braków podania w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a.

Odnosząc się do twierdzenia organu, że opóźnienie w prowadzonych postępowaniach, spowodowane jest wpływem dużej ilości wniosków cudzoziemców, sąd stwierdza, że taka sytuacja niewątpliwie ma wpływ na sprawność działania organu. Podkreślić jednak trzeba, że sytuacja ta od dłuższego już czasu nie ulega żadnej znaczącej poprawie, czego skutkiem jest zaistnienie zdarzeń, które są nie

do zaakceptowania w państwie prawa. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania i dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Na ocenę tę ma wpływ nieskomplikowany charakter sprawy, w której procedowanie w zasadzie odbywa się na podstawie dostarczanych przez stronę dokumentów oraz konsultacji z innymi organami, które również są ograniczone terminem do zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie.

Z przedstawioną oceną Sądu nie pozostaje w sprzeczności nowa regulacja prawna, która weszły w życie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91; dalej: "nowelizacja"). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji dodano art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

Jak wynika z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, termin, o którym mowa

w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Z przepisu art. 13 ww. ustawy nowelizującej wynika, że w celu zmiany m.in. terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy ustawodawca posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy.

Zarzut bezczynności organu administracji okazał się zatem uzasadniony i to nawet przy uwzględnieniu terminu wynikającego z art. 13 ust. 3 ustawy nowelizującej, w myśl którego, jeśli terminy załatwiania spraw rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Nie można bowiem nie dostrzegać, iż organ w dalszym ciągu nie załatwił sprawy w okresie biegnącego po [...] stycznia 2022 r. od nowa" 60-dniowego terminu. Dopiero w dniu [...] marca 2022 r. organ podjął czynności wyjaśniające, wnosząc o informacje do właściwych organów na podstawie art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Organ nie może się uchylić od zarzutu bezczynności, chociażby nawet podejmował działania, ale nie zakończył postępowania w terminie do tego przewidzianym. Organ nie wypełnił przy tym obowiązku zawiadomienia strony, o tym, że nie będzie w stanie rozpoznać sprawy w przewidzianym terminie i nie wyznaczył stronie kolejnego terminu rozpoznania sprawy (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).

Niezależnie od faktu "przywrócenia" organowi ustawą zmieniającą terminu na wydanie decyzji, Sąd nie może pominąć, że w sprawie z wniosku skarżącego, który wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2022 r. organ właściwy do załatwienia sprawy wszczętej tym wnioskiem popadł w zwłokę na wiele miesięcy przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę o cudzoziemcach. W ocenie Sądu, w tej sytuacji brak jest jakichkolwiek wątpliwości, że organ rozpatrując sprawę skarżącego dopuścił się bezczynności, a oceny tej nie może zmienić fakt wniesienia skargi po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w pełni poglądy judykatury, w których akcentuję się, że odmienny od ww. pogląd, oparty wyłącznie na wprowadzonej nowelizacji, pomijałby całokształt porządku prawnego i naruszał zasady konstytucyjne (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 259/22).

Jak wynika z treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W ocenie Sądu, nie dochowując terminów ustawowych, organ niewątpliwie dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy z wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021 r. Z tego względu zarzut bezczynności organu w rozpoznaniu sprawy okazał się w pełni uzasadniony i dlatego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

W zaistniałej sytuacji, obowiązkiem Sądu jest zbadanie czy stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a p.p.s.a.). Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także wziąć pod uwagę skalę czynności materialnoprawnych, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17).

Bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ dopuścił się bezczynności w jej kwalifikowanej postaci. Świadczy o tym, niepodjęcie przez organ jakichkolwiek działań procesowych (bez uzasadnionego powodu) przez okres ponad 8 miesięcy od daty złożenia wniosku do organu, a następnie przekroczenie przez organ terminu rozpoznania sprawy, określonego w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i nie poinformowania skarżącego o przyczynach powstałej zwłoki i wskazania nowego terminu rozpoznania sprawy. Z tego względu Sąd, orzekł odpowiednio jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

Mając na uwadze fakt, że w dniu [...] maja 2022 r. organ wydał decyzję w sprawie z wniosku skarżącego, Sąd uznał, że na dzień orzekania ustał stan bezczynności organu. W przypadku wystąpienia takiej sytuacji jak wyżej opisana, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W zaistniałej sytuacji, Sąd w oparciu o wskazany przepis orzekł, jak w pkt III sentencji wyroku.

Sąd uznał za zasadne żądanie skarżącego o przyznanie mu od organu sumy pieniężnej, jednakże żądanie to nie zasługiwało na uwzględnienie w pełnym zakresie. Sąd miał na uwadze, że na sprawność działania organu mogła mieć wpływ, znana Sądowi z urzędu wiedza o znacznym wpływie wniosków składanych przez cudzoziemców oraz sytuacja epidemiologiczna. Jednakże mimo istnienia wskazanych trudności, kontrola sprawy wskazuje na niczym nieuzasadniony brak staranności w koncentracji działań organu na wnioskiem skarżącego. Stąd za adekwatne Sąd uznał, przyznanie skarżącemu od organu kwoty [...]zł, jako odpowiadającej stopniowi zawinienia organu w zaistnieniu opisanego wyżej stanu bezczynności. Odnosząc się do argumentacji skarżącego w ww. zakresie, w której akcentuje on roszczenie odszkodowawcze, Sąd wyjaśnia, że zasądzona suma pieniężna ma charakter pewnego rodzaju rekompensaty za dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego

sposobu rozpoznawania jego sprawy przez organ. Jednak skorzystanie przez sąd administracyjny z możliwości przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a., nie jest

w jakikolwiek sposób powiązane z wystąpieniem po stronie skarżącego szkody, wyłącznie w jej materialnym wymiarze i koniecznością jej naprawienia. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej ma bowiem na celu, oprócz funkcji dyscyplinującej organ, przynajmniej w ograniczonym zakresie, także kompensację doznanego przez stronę uszczerbku, przede wszystkim w jego wymiarze niematerialnym. Z powołanych przyczyn Sąd, orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

O kosztach postępowania zasądzonych na rzecz skarżącego od organu, Sąd orzekł, jak w pkt V sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając, poniesione koszt wpisu od skargi, opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa adwokatowi oraz niezbędne koszty postępowania strony skarżącej reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.