Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 243/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 § 20 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 3 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 2 lit. a i c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1  art. 4 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa (określany dalej jako Dyrektor OR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2016 r. nr [...] (określanego dalej jako Kierownik BP) o odmowie przyznania J sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1, art. 10 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), § 2 ust. 1 i § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm. - określanego dalej jako rozporządzeniem PRŚ), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173. – określanej dalej ustawą PROW) oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r. – określane dalej jako rozporządzenie nr 65/2011).

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 maja 2013 r. J sp. z o.o. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne do wariantu 2.2 - uprawy rolnicze do powierzchni 63,13 ha na rok 2013.

Kierownik BP poddał powyższy wniosek kontroli administracyjnej zgodnie z art. 10 ust. 1-2, art. 11 ust. 1 - 5 rozporządzenia nr 65/2011 w ramach której ustalono, iż działki zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 przez spółkę były deklarowane do płatności w latach 2004-2011 przez B. sp. z o.o.

Spółka, odpowiadając na wezwania organu I instancji przedłożyła umowę dzierżawy gruntów z [...] maja 2013 r. zawartą pomiędzy A.W., M.W. (jako wydzierżawiającymi) a spółką J (jako dzierżawcą), fakturę za certyfikację gospodarstwa ekologicznego, protokół z kontroli gospodarstwa wykonanego przez BM, zaświadczenie wydane przez BM o objęciu systemem kontroli i nadaniu numeru producenta, potwierdzenie wydane przez BM o objęciu gospodarstwa planem kontroli w rolnictwie ekologicznym, plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2013-2018, fakturę dotyczącą zakupu przez spółkę J mieszanki traw, decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Przedłożyła również faktury i potwierdzenia przelewów dokumentujące wykonanie na jej rzecz usług takich jak orka, uprawa czy siew. Złożyła też faktury i potwierdzenia przelewów dokumentujące zapłatę czynszu dzierżawnego, dokumentację gospodarstwa ekologicznego, oświadczenie, że spółka nie posiada zaplecza maszynowego i wszelkie zabiegi agrotechniczne w tym obsiewanie i koszenie wykonywane były przez firmę zewnętrzną.

Na podstawie zgormadzonej dokumentacji, w tym danych zgromadzonych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) oraz po przeprowadzeniu przesłuchania A.W., M.W., D.W. i G.T. Kierownik BP stwierdził, że spółka zadeklarowała grunty, których właścicielami są A.W. oraz M.W.. Osoby te wydzierżawiły w dniu [...] maja 2013 r. grunty dla spółek J i K na okres 10 lat w celu ominięcia modulacji stosowanej przy płatnościach. Udziałowcami spółki K są bowiem D.W. oraz K.P., zaś spółki J – byli M.W. i L.W.. Ponadto A.W. jest udziałowcem spółki M i MA, a M.W. udziałowcem spółki N. Na podstawie analizy dostarczonych przez stronę dokumentów Kierownik BP stwierdził, iż grunty zadeklarowane przez spółkę stanowiły całość gospodarstwa zarządzanego przez M.W., który utworzył łącznie 5 spółek. Łącznie rozdysponował pomiędzy nie 281,74 ha. Spółki występowały odrębnie o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowe. Organ wskazał przy tym, że gdyby o płatności ONW ubiegał się jeden podmiot dla całości gruntów, wówczas kwota płatności wyniosłaby 34 028,69 zł. Natomiast tworząc kilka spółek łączna płatność o którą wystąpiły wyniosłaby 69 009,71 zł. Zdaniem organu I instancji podział gospodarstwa na mniejsze miał na celu również ominięcie modulacji płatności rolnośrodowiskowej określonej w § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ. Z przepisu tego wynika, iż producent rolny niemający więcej niż 100 ha, otrzymuje wsparcie w wysokości 100 % stawki płatności, natomiast za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha wynosi 50 % stawki płatności, zaś powyżej 200 ha — tylko 10% stawki. W świetle przytoczonego przepisu gdyby o płatność dla gruntów A.W. i M.W. ubiegał się jeden podmiot wówczas wysokość wsparcia wyniosłaby 95 722,20 zł. Natomiast dzieląc grunty na dwie spółki (K i J) kwota wsparcia wyniosłaby 107.444,40 zł. Ostatecznie Kierownik BP uznał, iż grunty rolne zgłoszone przez wszystkie spółki, w których M.W. jest wspólnikiem i prezesem nie stanowią samodzielnych, odrębnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Umowy dzierżawy gruntów na mniejsze spółki, w tym na skarżącą sporządzone zostały w celu sztucznego podzielenia gospodarstwa, w celu uzyskania większych kwot płatności. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców i powiązanych ze sobą rodzinnie osób oraz związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w tej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, stanowi sztuczne działanie w celu obejścia prawa. Zdaniem organu I instancji aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilku spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującemu jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie wielu spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności ONW, brak możliwości zwiększenia powierzchni zgłaszanej do płatności rolnośrodowiskowej po drugim roku uczestnictwa oraz ominięcie degresywnych stawek płatności stosowanych dla ONW i PRŚ - rolnictwo ekologiczne. W związku z powyższym Kierownik BP, stwierdził, iż powyższe działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, stanowiącego, iż nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których stwierdzono, że stworzyli sztuczne warunki, co uzasadniało odmowę przyznania wnioskowanej płatności. Ponadto Kierownik BP – odwołując się do ogólnych przesłanek przyznania płatności wynikających z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ i pojęcia posiadania – wskazał, iż spółka J nie jest wyodrębnionym, samodzielnym oraz samorządnym producentem rolnym.

Spółka J wniosła odwołanie od powołanej na wstępie decyzji Kierownika BP, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia oraz że podmiotowe i prawne powiązania między podmiotami gospodarczymi, wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera spółce samodzielność gospodarczą, a ponadto pominięcie faktu, iż działalność spółki nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Odwołująca spółka zarzuciła również naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego wyłącznie na podstawie danych z ZSZiK oraz art. 107 § 3 i 11 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji.

Dyrektor OR motywując utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, uznał że stanowisko organu I instancji było prawidłowe. Wskazał, iż skarżąca spółka została zawiązana [...] listopada 2010 r., a [...] maja 2013 r. wydzierżawiła od A.W. i M.W. działki rolne o powierzchni 68,38 ha położone w gminie [...]. Organ przeanalizował również powiązania pomiędzy wszystkimi pięcioma spółkami zarządzanymi przez M.W. - czyli, obok skarżącej, również: MA sp. z o.o., M sp. z o.o., N sp. z o.o. i K sp. z o.o. Organ ustalił, że wszystkie one mieszczą się w lokalu, w którym siedzibę ma spółka B, a spółki MA, M, N wydzierżawiają działki rolne od spółki B.

Udziałowcami spółki B są "W" sp. z o.o. oraz D.W.. Ponadto A.W. oraz D.W. są prokurentami powyższej spółki. Natomiast "W" sp. z o.o. jest własnością D.W. a Prezesem powyższej spółki był M.W..

Pięć spółek (N, MA, M, J, K) zostało zawiązanych jednego dnia - [...] listopada 2010 r. W spółkach tych wspólnikami są odpowiednio: D.W. i M.W., M.W. i A.W., A.W. i J.W., M.W. i L.W., D.W. i K.P.. Natomiast zarząd wszystkich spółek tworzą Prezes M.W. i D.W. jako pełnomocnik i prokurent. Spółki N, MA, M wydzierżawiają grunty rolne od spółki B, w której prezesem był M.W.. Natomiast spółki J i K, w których prezesem również był M.W., wydzierżawiają grunty od A.W. i M.W..

Organ ustalił dalej, że spółka B była właścicielem ok. 270 ha gruntów, które zgłaszała do płatności w latach 2004-2011. Grunty te podzielono pomiędzy 5 spółek, w których M.W. był prezesem, a w dwóch ponadto wspólnikiem (MA i M). Powierzchnie zgłoszone do płatności w roku 2013 przez te spółki wyniosły w przypadku spółki N - 51,23 ha, spółki M - 52,42 ha, spółki MA - 50,18 ha, spółki J - 63,13 ha, spółki K - 64,78 ha. Utworzone spółki powiązane są ze sobą osobowo, jak i rodzinnie przez D.W. oraz M.W., których decyzyjność jest nieograniczona. Wszystkie podmioty są reprezentowane te same osoby. Jako prezes zarządu, pełnomocnik i prokurent występują D.W. i M.W.. Oni też podejmują wszelkie czynności w imieniu skarżącej oraz pozostałych 4 spółek. Ponadto wszystkie podmioty posiadają ten sam adres siedziby. Dlatego też - zdaniem organu odwoławczego - nie można mówić o odrębnych podmiotach, gdyż funkcje zarządcze we wszystkich wykonują te same osoby, a tym samym spółki nie stanowią odrębnych samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie, jak również technologicznie.

Zdaniem organu M.W., tworząc spółki kierował się chęcią obejścia przepisów ukierunkowaną na zwiększenie wysokości płatności. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, co w przypadku spółki i pozostałych 4 spółek nie ma miejsca. Zdaniem Dyrektora OR przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami wykazanymi powyżej, a powiązanymi personalnie z M.W. było równoznaczne ze stworzeniem sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności. W ramach istnienia elementu obiektywnego do organu należy zatem rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, iż nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (EFRROW). Natomiast w ramach drugiego z elementów (subiektywnego) należy rozważyć obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, iż poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie opierać się należy nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w przedsięwzięcie, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W nawiązaniu do powyższych rozważań organ odwoławczy nadmienia, iż spółka została zawiązana wyłącznie w celu podzielenia łącznie posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej świadczą nie tylko wykazane w niniejszej decyzji fakty takie jak: ta sama siedziba spółek powiązanych z M.W., ci sami wspólnicy, powiązania rodzinne. O fakcie zawiązania spółki (jak również pozostałych) wyłącznie w celu podzielenia posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa utwierdza organ odwoławczy również materiał dowodowy zgromadzony na etapie postępowania prowadzonego przez organ I instancji tj. oświadczenia strony oraz złożone zeznania.

Ponadto organ - odwołując się do pojęcia posiadania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 336 k.c - stwierdził, iż spółka nie była rolnikiem ani gospodarstwem w rozumieniu art. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 73/2009, uprawnionym do przyznania płatności.

Powyższe okoliczności uzasadniały - zdaniem Dyrektora OR - zastosowanie przytoczonego przez organ I instancji art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Potencjalne korzyści spółki stały w sprzeczności z celami systemu wsparcia o których mowa w tym przepisie, ponieważ systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. Cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie został też zapisany jako jeden z podstawowych celów wspólnej polityki rolnej w art. 39 ust. 1 pkt b Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Organ zwrócił również uwagę, iż spółka J nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zlecała bowiem prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Nie sposób też – w ocenie Dyrektora OR - nie zauważyć, że wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Dyrektor OR nie podzielił zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, wskazując, że organy ARiMR analizowały w postępowaniu administracyjnym wszelkie dokumenty przedłożone przez stronę postępowania, jak również dokumentacje zgromadzoną przez organ oraz zeznania świadków i stron. Uznał, jednak że nie zawierają one argumentów przeczących ustaleniu, iż spółka powstała w sposób sztuczny.

Spółka J wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Dyrektora OR zarzucając:

1. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez przyjęcie, że :

- skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem przedstawiła w przedmiotowej sprawie niezbędne dokumenty w których wskazała, jaki był cel powstania spółki J, kto w spółce J zajmuje się księgowością, a także jaki był cel, okoliczności i powody powstania spółek N, K, MA oraz M, uprawniające ją do otrzymania wnioskowanej płatności;

- podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują stworzenia przez spółkę "sztucznych warunków", wymaganych do otrzymania tej płatności co potwierdza ponadto fakt, że spółka J efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych będzie występować, co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja, a także złożone w sprawie wyjaśnienia;

- pominięcie faktu, że działalność spółki J nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011;

2. naruszenie przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanej decyzji tj. : - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i wydanie decyzji zawierającej arbitralne kwalifikacje czynności strony, a następnie nienaprawienie tych rażących uchybień przez organ lI instancji, które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów administracyjnych,

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez niedopuszczenie wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia spraw, a nie jest sprzeczne z prawem i poprzez te okoliczności przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji;

- art.107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, nie realizujące zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa tj. nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, a także dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności.

Podnosząc tej treści zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż organy niezasadnie zastosowały art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, ponieważ nie stworzono - zdaniem spółki - sztucznych warunków, a przedstawione w toku postępowania dokumenty przekonywały, iż spółka rzeczywiście prowadziła działalność rolniczą oraz stanowiła wyodrębniony prawnie i organizacyjnie podmiot, wypełniając tym samym kryteria kwalifikujące ją jako rolnika.

Dyrektor OR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem poddanych kontroli decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie bowiem organy obu instancji uznały, iż zachodziła w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej, której domagała się skarżąca spółka, podstawa do odmowy jej przyznania na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Przy czym podkreślić należy, iż ocena czy zachodzi, przewidziana w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może odnosić się jedynie do działań "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Tymi warunkami są posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz bycie "rolnikiem", co uzależnione jest m.in. od prowadzenia działalności rolniczej. Wynika to z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ, w którym wskazano, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.- określanego dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu.

Z kolei rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Wobec powyższego, gdyby skarżąca spółka rzeczywiście nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła działalności rolniczej, to nie przysługiwałyby jej płatności, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w powołanym art. § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ. Czyniłoby to bezprzedmiotowym badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 878/14).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2013 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2013 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła pisemną umowę dzierżawy gruntów objętych wnioskiem, dowód opłacenia czynszu oraz opłacone przez skarżącą faktury na potwierdzenie wykonania czynności agrotechnicznych. Spółka przedstawiła plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2013 - 2018 z którego wynikało, że realizuje przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe.

Podnoszona natomiast przez organy okoliczność, że wykonywanie usług rolniczych spółka zleciła innym podmiotom nie była w ocenie Sądu wystarczająca do uznania, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów. Takie stwierdzenie byłoby uprawnione tylko w wypadku wykazania przez organy pozorności zawieranych przez spółkę umów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a także pozorność zawartej przez spółki umowy dzierżawy. Jednak takie wykazanie pozorności konkretnych umów, w rozumieniu art. 83 k.c., nie nastąpiło.

Skoro przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów na powyższe okoliczności nie zostały skutecznie podważone, tym samym nie było podstaw do odmowy stwierdzenia spełnienia przez skarżącą spółkę warunków określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ.

W konsekwencji pozbawienie płatności mogło nastąpić jedynie w oparciu o powołany art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Przepisy rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.

Próba interpretacji przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 została podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa Siła EOOD przeciwko Izpylnitelen Direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna Agencja (www.eur-lex.europa.eu). Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: (1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, (2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, (3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

W ocenie Sądu ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013, o którą wystąpiła skarżąca spółka.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do spółki B, w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.

Stosownie bowiem do § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana w wysokości:

1) 100% stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha;

2) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha;

3) 10% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha.

Podkreślenia wymaga, iż identyczne zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej obowiązywały również na gruncie obowiązującego w chwili utworzenia skarżącej spółki rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.).

Nie można też pomijać okoliczności, że także w przypadku płatności ONW podzielenie nieruchomości pomiędzy 5 spółek powodował uzyskanie wyższej kwoty. Płatność ONW podlegała bowiem degresywności, czyli zmniejszaniu w zależności od powierzchni zgłaszanych gruntów (§ 3 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - Dz. U. nr 40, poz. 329 ze zm ). Ponadto zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianego w art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 964/2013 z 9 października 2013 r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się ją poprzez zastosowanie współczynnika korygującego. Powyższe oznacza, że z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad przyznawania płatności, w przypadku złożenia jednego wniosku na wszystkie grunty podzielone między 5 spółek, otrzymane płatności zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło 5 spółek (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez jedną spółkę.

Wniosku tego nie uchyla ustalenie, iż skarżąca spółka nie wydzierżawiła gruntów deklarowanych do płatności od spółki B, lecz od A.W. i M.W.. Należy bowiem zauważyć, że osoby te nabyły nieruchomość [...] kwietnia 2013 r. , a już [...] maja 2013 r. zawarły umowę dzierżawy działek na rzecz spółek K i J i były to grunty wcześniej zagospodarowane przez spółkę B, wpisując się tym w ciąg zdarzeń zapoczątkowanych utworzeniem wspomnianych pięciu spółek. Także łączna suma płatności wynikających z wniosków o przyznanie płatności przez obie spółki byłaby wyższa od płatności jaka przysługiwałaby, gdyby zgłoszono do płatności jednolity areał działek należących do A.W. i M.W., którzy dysponowali gospodarstwami rolnymi o odpowiednio o powierzchni 80 ha i 91 ha.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności.

Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka została utworzona jednocześnie ze spółkami N, MA, K i M , które zgłosiły do płatności grunty rolne, które w latach 2004 -2011, były zgłaszane przez spółkę B. Organy wskazały powiązania rodzinne udziałowców i osób uprawnionych do reprezentacji spółki B i 5 nowoutworzonych spółek. W każdej z tych 6 spółek prezesem zarządu był M.W., a prokurentem jego żona D.W..

Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na ten sam czas ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.

Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez członków rodziny W. kilku spółek, które podzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, niemających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych spółce, od której dzierżawią grunty. Za nieprzekonujące w tej kwestii Sąd uznał gołosłowne - niepoparte jakimkolwiek dowodem twierdzenia o zwiększonych możliwościach kredytowych nowoutworzonych spółek. Sens ekonomiczny utworzenia kilku powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów, zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści.

Ocenić wreszcie należało spełnienie trzeciej przesłanki zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia,

Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu nr 1698/2005. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej.

Cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku ( por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., II GSK 1518/15).

W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla rolników realizujących program rolnośrodowiskowy. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszenia wsparcia dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie degresji szczeblowej w konstrukcji stawek wsparcia. Jest w ocenie Sądu również oczywiste, iż wprowadzenie powyższych mechanizmów zmniejszenia płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Podkreślenia wymaga również, że spółka nie zatrudniała żadnych pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, nie dysponowała zapleczem maszynowym czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotowi zewnętrznemu, który miał swą siedzibę w odległości 150 km od gruntów, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności. Ponadto podmiot ten wykonywał prace dla pozostałych spółek. W tego rodzaju sytuacji w orzecznictwie trafnie się przyjmuje, iż nie może być mowy o poprawie konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji na terenie, który spółka wskazała we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności - art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005 ( por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2016 r., II GSK 14/16).

Sąd nie dopatrzył się natomiast w powyżej opisanym mechanizmie naruszenia drugiego z celów wsparcia jakim było poprawa środowiska naturalnego. Jak już wskazano we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, skarżąca spółka przedstawiła bowiem dokumenty potwierdzające zamiar i plan realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a tym samym jej działanie było nakierowane na osiągnięcie omawianego celu.

W odniesieniu do trzeciego z celów - poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej należy zauważyć, iż skarżąca spółka nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, ponieważ zlecała prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W orzecznictwie trafnie się ponadto podkreśla, iż nie może budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich, wskazany w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1698/2005 nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne podmioty, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., II GSK 2112/14 ). Tym samym uprawniony jest wniosek, iż osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej oraz poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji

Suma powyższych okoliczności zaważyła na ostatecznym wniosku, iż w wyniku utworzenia kilku podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo i menedżersko (w tym skarżącej spółki) i dokonania podziału między te podmioty gruntów wykorzystywanych do produkcji przez jeden podmiot, a zgłaszanych do płatności (w tym gruntów zgłoszonych przez skarżącą spółkę w 2013 r.) doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącą płatności oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. W tej sytuacji w ocenie Sądu do ustalonego stanu faktycznego znajdował zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać na specyfikę postępowania administracyjnego prowadzonego w tego rodzaju sprawach. Ustawa PROW modyfikuje, w stosunku do przepisów k.p.a., obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy PROW, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 21 ust. 2 ustawy wskazuje się z kolei, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Stosownie natomiast do art. 21 ust. 3 ustawy PROW, to na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z cytowanych rozwiązań wynikają jednoznacznie następujące, podstawowe reguły rządzące postępowaniem prowadzonym w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, traktowanym przez samego prawodawcę jako postępowanie na tyle szczególne (względem tradycyjnych postępować administracyjnych), iż wymaga ono złamania pryncypialnych nawet zasad przyjętych w k.p.a. i zastąpienia ich owymi regułami autonomicznymi:

1) organ nie został obarczony powinnością samodzielnego gromadzenia dowodów w sprawie; wystarczy wyczerpujące rozpatrzenie tych dowodów, które przedstawił w toku postępowania sam zainteresowany (wnioskodawca), do czego ten właśnie podmiot został zobowiązany w art. 21 ust. 3 ustawy;

2) wyłącznie od inicjatywy samej strony uzależnił też ustawodawca uzyskanie przez zainteresowanego pouczeń od organu oraz czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi, iż organy nie naruszyły żadnej z wyżej wymienionych reguł. W szczególności, oparły one swoje rozstrzygnięcia na rzeczowych źródłach dowodowych (dokumentach). Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej organy prawidłowo ustaliły te wszystkie elementy stanu faktycznego, które miały istotne znacznie dla kierunku podjętych rozstrzygnięć. Organy logicznie i przekonywująco oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy złożony przez stronę oraz wynikający z danych dostępnych w ZSZiK i uzyskany podczas przesłuchania, zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia spółki co do poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z wnioskami, jakie nasuwa analiza obiektywnych źródeł dowodowych, o których była mowa. O prawidłowości podjętych rozstrzygnięć przekonują sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., obszerne uzasadnienia decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.