Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 484/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 pkt 1, art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania E. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] znak [...]

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek E. K. w sprawie naruszenia stosunków wodnych w wyniku utwardzenia i podwyższenia terenu gruntu działek nr ewid. 202/2 i 201/4, stanowiących własność E. K.-K., ze szkodą dla działki nr 201/2 stanowiącej własność wnioskodawcy postępowania, odmówił nakazania przywrócenia gruntu do stanu pierwotnego, gdyż nie stwierdził naruszenia stosunków wodnych w wyniku utwardzenia i podwyższenia gruntu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że niniejsze postępowanie wszczęto

w dniu 24 maja 2013 r. na wniosek E. K.. W wyniku przeprowadzonych oględzin nieruchomości w dniu 28 czerwca 2013 r. nie stwierdzono naruszenia stosunków wodnych i podjęto decyzję z dnia [...], odmawiającą przywrócenia gruntu do stanu pierwotnego. Po rozpatrzeniu odwołania, SKO decyzją z dnia [...]uchyliło powyższe rozstrzygnięcie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Kontynuując postępowanie organ I instancji ponownie nie stwierdził naruszenia stosunków wodnych w wyniku podniesienia terenu ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, wobec czego decyzją z dnia [...] odmówił przywrócenia gruntu do stanu pierwotnego. Kolegium decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując na konieczność rozważenia powołania biegłego.

W dniu 25 maja 2015 r. Wójt Gminy podpisał umowę z firmą A. Przedmiotem tego zamówienia było: Wykonanie ekspertyzy biegłego specjalisty w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych lub melioracji wodnych, dotyczących zmiany stosunków wodnych na działkach nr 201/2 położonych we wsi S. - gmina T. z określeniem wpływu na grunty sąsiednie. Firma A powiadomiła strony o przeprowadzeniu wizji lokalnej oraz pomiarach geodezyjnych, geotechnicznych i odwiertach hydrologicznych. Powyższe czynności przeprowadzono

w dniach 13 czerwca 2015 r. i 20 czerwca 2015 r.

W dniu 3 sierpnia 2015 r. przedłożono do akt sprawy ekspertyzę techniczną, której autorzy stwierdzili między innymi, że w toku przeprowadzonych wizji lokalnych, analizy materiału archiwalnego i badań terenowych (geodezyjnych, geotechnicznych

i hydrogeologicznych) nie stwierdzono naruszenia stosunków wodnych w wyniku działań inwestycyjnych na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, tj. działki ewid. nr 201/2. Analiza kierunków spływu wód powierzchniowych przed budową nasypu na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2, jak i po ich budowie nie wykazała zwiększenia ilości wód dopływających na działkę ewid. nr 201/2. Nie wykazano również celowych działań mogących wpływać negatywnie na stan wody na gruncie działki ewid. nr 201/2. Budowa nasypu, jego skład mineralny

i granulometryczny, wartość współczynnika filtracji oraz odległość posadowienia nasypu od granicy działki nie wskazują na możliwość negatywnego wpływu zarówno pod kątem hydrogeologicznym, jak i geotechnicznym na budynki znajdujące się na działce ewid. nr 201/2. Najistotniejszym elementem zaburzającym pierwotny kierunek przepływu wód powierzchniowych na terenie objętym ekspertyzą jest istniejący w granicy działek ewid. nr 201/2 i 202/2 mur oporowy, który od momentu wybudowania praktycznie zatrzymywał przepływ wód w dół stoku. Z kolei wykonany na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 nasyp ograniczał ilość dopływającej wody przekierowując większą część wód spływu powierzchniowego w stronę drogi asfaltowej. Niewielki obszar samej skarpy, z której spływ następuje w kierunku działki ewid. nr 201/2 jest obecnie mniejszy niż pierwotna powierzchnia spływu wód w tym kierunku. Analizując problem pod kątem zmian wody na gruncie można wnioskować, że każda inwestycja powoduje większe lub mniejsze zmiany stosunków wodnych. W omawianym przypadku zmiany, jakie nastąpiły na skutek inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 przyczyniły się raczej w kierunku zmniejszenia dopływu wód na teren działki ewid. nr 201/2. Sprawcą zmiany wody na gruncie jest właścicielka działek ewid. nr 201/4 i 202/2, która prowadząc inwestycję polegającą na budowie domu, wyrównaniu powierzchni swojej posesji i ukształtowaniu skarpy przyczyniła się do zmniejszenia stanu wody na gruncie. Znacząca zmiana wody na gruncie nastąpiła natomiast z pewnością w momencie wybudowania muru oporowego w granicy działki należących do E. K. i E. K.-K.. Zarówno z relacji właściciela działki ewid. nr 201/2, jak i wyników wizji lokalnej należy stwierdzić, że w wyniku realizacji inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 nie dochodzi do zalewania działek tzn. działki 201/2. Autorzy ekspertyzy wskazali nadto, że z przedstawionych w załączniku 3-5 map sytuacyjno-wysokościowych wynika, że działka ewid. nr 201/2 jest położona niżej

w stosunku do działek 201/4 i 202/2, co wynika z naturalnego ukształtowania terenu posadowienia posesji E. K., jak również z przeprowadzonej na tym terenie niwelacji, o czym świadczą przerywane warstwice na mapie archiwalnej zamieszczonej w załączniku 3. Działania polegające na niwelacji terenu i tym samym obniżeniu powierzchni terenu działki ewid. nr 201/2 w stosunku do działek nr 201/4

i 202/2 mogło zostać przeprowadzone kilkadziesiąt lat temu i było z pewnością połączone z budową w latach 50-tych ubiegłego wieku muru oporowego zapobiegającego obsuwaniu się powstałej skarpy oraz z budową skarpy wzdłuż wschodniej granicy działki ewid. nr 201/2. Na skutek naturalnego ukształtowania terenu i zabiegów niwelacyjnych działka nr 201/2 była, od strony północnej, położona poniżej skarpy o ok. 4-5 m i ok. 2 m (w okolicy północno-wschodniego naroża działki nr 201/2) poniżej poziomu działki 202/2. Zasadnicza różnica wysokości pomiędzy powierzchnią działki ewid. 201/2, a przylegającą do niej częścią działki ewid. 202/2 nie zmieniła się. Orientacyjna miąższość materiału nasypowego wynikająca z pomiarów geodezyjnych i wykonaniu odwiertów geotechnicznych kształtuje się na poziomie od 0,5 m w części południowej do 0,9-1,0 m w części centralnej (na wysokości budynku gospodarczego) i 0,6 m-0,7 m w części północnej, natomiast zmienił się sposób uformowania materiału skalno-glebowego na działkach 201/4 i 202/2 w stosunku do pierwotnego. Stwierdzono brak działań właścicieli działek, które ingerują w ukształtowanie w terenie systemów wodnych. Nawiezienie mas ziemnych i skał nie spowodowało zmiany ukształtowanego w terenie systemu zasobów wodnych. Domniemana zmiana stosunków wodnych nie spowodowała szkody na działkach sąsiednich, w szczególności na działce nr 201/2,

a jedynie wzbudza obawy, że do tego typu zmian może dojść. W okresie letnim, charakteryzującym się występowaniem burz i deszczy nawalnych, może dochodzić do okresowego zalewania powierzchni przedmiotowych działek gruntowych, jednakże zjawisko to jest naturalne i z natury krótkotrwałe. Wykonanie nasypu pozostaje bez znaczenia dla ewentualnych skutków występowania podtopień spowodowanych ww. zjawiskami burzowymi. W celu przeciwdziałania ewentualnym spływom wód z terenu działek ewid. nr 201/4 i 202/2 na działkę 201/2 zasadnym będzie wybudowanie drogi dojazdowej od bramy posesji do budynku mieszkalnego z kostki brukowej z wysokim krawężnikiem, tak aby woda z podjazdu spływała po jego powierzchni do drogi ul. A. Ponadto skarpa utworzona na posesji E. K.-K. powinna zostać obsadzona roślinnością niską, która zapobiegać będzie przedostawaniu się wody na działkę nr 201/2. Reasumując, autorzy ekspertyzy stwierdzili, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości sąsiedniej, tj. nr 201/2 wskutek zmiany ukształtowania działki 201/4, 202/2, a wręcz przeciwnie zmniejszyło napływ wód na działkę nr 201/2.

W ustalonym stanie faktycznym sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił nakazania przywrócenia gruntu do stanu pierwotnego.

W odwołaniu E. K. wniósł o uchylenie decyzji i stwierdził, że jest ona z mocy prawa nieważna, ponieważ opracowana została na podstawie fałszywego dowodu, jakim jest mapa sytuacyjno-wysokościowa, stanowiąca załącznik do projektu budowlanego wykorzystana w ekspertyzie firmy A (załącznik nr 3

w ekspertyzie). Dowodem na to, że mapa sytuacyjno-wysokościowa jest sfałszowana jest wyrok WSA w Łodzi (załącznik nr 1 do odwołania). Ponadto odwołujący odniósł się krytycznie do ekspertyzy hydrogeologicznej i stwierdził, że dopiero uzyskane wielkości liczbowe ilościowego spływu wód dla stanu przed i po wykonaniu działań inwestycyjnych byłyby podstawą do sformułowania wniosków. Autorzy ekspertyzy nie przedstawili jednak wyniku takich badań. Autorzy ekspertyzy powinni podać źródło zastosowanej metodyki obliczeń z piśmiennictwa technicznego, ale tego nie uczynili. Zastosowana przez nich metodyka oceny stanu wód przed i po wykonaniu inwestycji opiera się na domniemaniach. Przedstawione dywagacje na temat spływu wód powierzchniowych w kierunku drogi gminnej nie są poparte obliczeniami, uwzględniającymi m.in. ile wody powierzchniowej spływa po obecnie wykorzystywanym dojeździe z działki 202/2 na jezdnię asfaltową drogi gminnej. Woda ta wypłukuje części gliniastej skały i zamula część powierzchni drogi. Ponadto wody powierzchniowe, które stanowią tylko część wód opadowych, spływają głównie podczas deszczów nawalnych. Należałoby więc obliczyć ilość wód powierzchniowych, ilość wód podziemnych składających się na ilość wód opadowych czego autorzy ekspertyzy i w tym przypadku nie obliczyli. Autorzy ekspertyzy stwierdzili, że na działkę 201/2 spływa raczej mniejsza ilość wody, ale nie udokumentowali tego obowiązującymi w tej dziedzinie obliczeniami, lecz domniemaniami. Ponadto rozszerzyli zakres ekspertyzy, nie do stanu jaki miał miejsce przed i po wykonaniu inwestycji, ale ekspertyzą objęli okres lat 50-tych ubiegłego wieku, który to stan istniał przed zabudową działki 201/2. Nie analizowali jednak tego, co działo się w tym okresie na działce 202/2. Działka 201/2 jest zagospodarowana po wyrobisku kamienia budowlanego, mur oporowy stanowi osłonę korony wyrobiska. Nadbudowana skarpa o wysokości 1,5 m powoduje powiększenie ilościowego spływu wód w kierunku muru oporowego. Zwiększone w ten sposób nasycenie wodą skały powoduje w okresie przemarzania gruntu zwiększenie objętości układu gleba-woda i wzrost parcia na mur oporowy. Przekazane tutaj informacje można udowodnić drogą obliczeń, ale autorzy ekspertyzy zjawisk tych nie podjęli w swoim opracowaniu. Mur oporowy znajduje się na terenie działki 201/2, a nie jak podano w ekspertyzie w granicy działek. Ta nieprawdziwa lokalizacja podana przez autorów ekspertyzy świadczy o tym, że swoje opracowanie opierali na mapie fałszywej, która wyrokiem WSA w Łodzi została uznana za dowód fałszywy w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Stąd wniosek, że decyzja Wójta oparta została również na dowodzie fałszywym, przyjętym do opracowania ekspertyzy przez firmę A.

W wyniku wybudowania nowej skarpy dochodzi do zalewania działki 201/2 w pobliżu muru oporowego, co jest szczególnie destrukcyjne w okresie zimowym. Inwestor na działce 202/2 wybudował, wbrew zapisom zawartym w pozwoleniu na budowę, nową skarpę zlokalizowaną wzdłuż całej długości działki 201/2 o zmiennej wysokości od ok. 0,2 m do ok. 1,5 m w pobliżu zagrożonego spływem wód muru oporowego (załącznik nr 3 do odwołania). Ta budowla ziemna podniosła w górę o 1,5 m spływ wód opadowych i roztopowych i kieruje je z powierzchni skarpy o nachyleniu 60% na mur oporowy. Na tej budowli ziemnej inwestor planuje budowę drogi dojazdowej. Tą drogą dojazdową mają być odprowadzane powierzchniowo wody z tej drogi, a ponadto wody z placu manewrowego o powierzchni znacznie większej niż powierzchnia samej drogi dojazdowej do placu manewrowego. Zgodnie z projektem budowlanym nawierzchnia drogi ma być zlokalizowana na warstwie filtracyjnej. Oznacza to, że wody z warstwy filtracyjnej przenikać będą w rejon m.in. muru oporowego. Ekspertyza pomija omawianie spływu wód. Wniosek w tej części powinien wynikać również z obliczeń a nie domniemań. Zmiana stosunków wodnych spowodowała szkody na działce 201/2 w tym 5 cm odchylenie od pionu muru oporowego. Przez to górna część muru powoduje parcie na szczytowy słup stodoły, co grozi katastrofą budowlaną.

Reasumując, zdaniem odwołującego, ekspertyza została oparta m.in. na fałszywych dowodach, tj. na mapie wysokościowej (załącznik nr 3) oraz mapie z warunków zabudowy. Stąd ekspertyza nie może stanowić podstawy wydania skarżonej decyzji. Ponadto ekspertyza nie spełnia warunków wymaganych dla tego rodzaju dokumentu. Nie zawiera ona bowiem żadnych obliczeń a oparta jest wyłącznie na domniemaniach.

W toku postępowania odwoławczego Kolegium wystąpiło do autorów analizy

o odniesienie się do zarzutów odwołania.

W piśmie z dnia 11 marca 2016 r. autorzy ekspertyzy wskazali, że przedmiotowa ekspertyza hydrogeologiczna została wykonana zgodnie z zapytaniem ofertowym Gminy T. przez zespół specjalistów, tj.: doktora nauk przyrodniczych - specjalność górnictwo i geologia inżynierska oraz uprawnionego hydrogeologa (nr uprawnień Ministra Środowiska: V-1407) – M. G.; mgr geolog, specjalistę ochrony środowiska – B. G.; mgr geologa, mgr geodetę – M. W.. Sugestia skarżącego, że na podstawie wymienionych czynności nie jest możliwe stwierdzenie, że "w wyniku działalności inwestycyjnych nie została naruszona zmiana stosunków wodnych" jest nieuprawnione. Dobór metod i środków badawczych dla stwierdzenia faktycznej sytuacji hydrogeologicznej, morfologii i ukształtowania terenu został zastosowany prawidłowo, adekwatnie do postawionego przed wykonawcą zadania. W punkcie 9.3. Ekspertyzy - Warunki geotechniczne i hydrogeologiczne szczegółowo opisano rodzaje gruntów i ich właściwości oceniono na podstawie urobku z wykonanych odwiertów geotechnicznych i hydrogeologicznych, i nie ma podstaw do kwestionowania tych wyników. Obliczenia spływu wód należało natomiast wykonać przed podjęciem działań inwestycyjnych, nie zaś po ich wykonaniu. Obecne wykonanie takich obliczeń byłoby możliwe tylko w przypadku dysponowania wynikami prowadzonych przez co najmniej kilka obserwacji terenowych i pomiarów w tracie różnych zdarzeń pogodowych. Wykonawcy ekspertyzy nie dysponowali takimi wynikami. Przy tak skomplikowanym zjawisku fizycznym, jakim jest spływ powierzchniowy, jest co najmniej kilkanaście czynników warunkujących ten spływ, między innymi: wielkość opadu, czas opadu, rodzaj gruntu, ukształtowanie terenu, temperatura otoczenia, szorstkość, porowatość, retencja, rodzaj i gęstość roślinności, pora roku, a zatem w celu określenia takiego spływu należałoby przeprowadzić kilkadziesiąt wersji obliczeń dla różnych zmiennych, a różnica wyników mieściłaby się w tak szerokim zakresie, że nie wniosłoby to niczego do ekspertyzy. Celem przedmiotowej ekspertyzy było zaś ustalenie, czy istotnie zachodzi negatywne zjawisko zalewania na skutek zmiany stosunków wodnych w wyniku przeprowadzonej inwestycji i na to pytanie ekspertyza opowiedziała. W celu unaocznienia stopnia skomplikowania takiego modelowania matematycznego autor ekspertyzy posłużył się prostym przykładem: 10 minutowy deszcz o nasileniu 1 litra na godzinę nie wywoła na tym terenie żadnego spływu powierzchniowego, natomiast 5 godzinny deszcz nawalny o nasileniu 50 litrów na godzinę zmyłby nie tylko mur oporowy, ale również całą stodołę i dom Pana K. zarówno teraz, jak i przed inwestycją. Dwudziestoletnie doświadczenie zawodowe w geologii, hydrogeologii, geologii-inżynierskiej, ochronie środowiska gruntowo-wodnego oraz przeprowadzone obserwacje terenowe, pomiary geodezyjne, badania gruntów, analizy danych archiwalnych oraz przeprowadzone wywiady ze stronami sporu pozwoliły na wyciągnięcie wniosków i stworzenie opinii na dany temat przy zachowaniu pełnej bezstronności. Zarzut stawiany autorom ekspertyzy o rozszerzenie jej zakresu do lat 50-tych, kiedy to został wybudowany budynek gospodarczy (szopa) i mur oporowy jest bezzasadny. Autorzy ekspertyzy mieli prawo zbadać tło konfliktu, a do czynników wpływających na ewentualną zmianę sytuacji hydrologicznej i hydrogeologicznej na działkach ewid. nr 201/2, 202/2 i 201/4 zaliczono również budowę budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych oraz muru oporowego na działce ewid. nr 201/2. Nie jest prawdziwy zarzut, że nie odniesiono się do sytuacji poprzedzającej podjęcie inwestycji na działkach ewid. nr 202/2 i 201/4 - zasadniczo cała ekspertyza odnosi się do zmian jakie zaszły, bądź nie zaszły w wyniku posadowienia budynków oraz niwelacji terenu działek ewidencyjnych 202/2 i 201/4. Dodatkowo mur oporowy nie stanowi żadnej osłony korony starego wyrobiska, a jedynie został wybudowany w brzegowej części tego wyrobiska w celu wybudowania stodoły,

a nie w celu ochrony korony wyrobiska. Korona wyrobiska nie posiada jakiejkolwiek ochrony i aż do dnia dzisiejszego spływ wód powierzchniowych czy roztopowych nie spowodował konieczności budowy osłonowego muru oporowego. Zadaniem autorów ekspertyzy nie było dochodzenie, czy mur oporowy, który stanowi jedną ze ścian budynku gospodarczego E. K., jest usytuowany bardziej na jego działce, czy bardziej na działce nr ewid. 202/2. Faktycznie mur ten stanowi wschodnią podmurówkę budynku gospodarczego E. K. i ta informacja była i jest kluczowa z punktu widzenia ekspertyzy hydrogeologicznej, a nie rozważania na temat przebiegu granicy pomiędzy działkami ewid. uczestniczącymi w sporze. Autorzy ekspertyzy podtrzymali stanowisko, że w wyniku realizacji inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 nie dochodzi do zalewania działek tzn. działki 201/2. Dodatkowo należy zaznaczyć, że działanie destrukcyjne mrozu w okresie zimowym na beton słabej jakości szczególnie przez okres kilkudziesięciu lat jest bezsporne, co więcej jest to zjawisko występujące wszędzie tam, gdzie występują mrozy. Działanie mrozu zawsze i wszędzie wymusza wykonywanie remontów elewacji, izolacji, zabezpieczeń itp. zabiegów w celu przedłużenia żywotności obiektów budowlanych, a brak takich działań powoduje postępującą destrukcję betonu. Nie jest to natomiast spowodowane wybudowaniem skarpy w pobliżu kilku metrów od miejsca posadowienia takiego muru. Autorzy ekspertyzy posłużyli się tylko materiałami udostępnionymi przez zlecającego ekspertyzę, tj. Gminę T., materiałami udostępnionymi na stronach internetowych przez instytucje państwowe i samorządowe oraz podkładami mapowymi uzyskanymi z powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w T.. W ramach wykonanej ekspertyzy hydrogeologicznej wykonano operat i mapę geodezyjną terenu działek ewid. nr 201/2, 202/ i 204/2. Z pomiarów geodezyjnych oraz porównania ich wyników z wysokościami terenu na mapie archiwalnej, a także z konfrontacji z wynikami wierceń geotechnicznych wykonanych na przedmiotowych działkach wynika, że teren działki ewid. nr 202/2 nie został podniesiony w stopniu opisywanym przez skarżącego. Jak wynika zarówno z map zamieszczonych w załącznikach 4 i 5, jak i dokumentacji fotograficznej (rys. 5) powstała w wyniku prac ziemnych skarpa jest odsunięta od granicy działek ewid. 202/2 i 201/2. Odległość od południowego krańca muru oporowego do podnóża skarpy wynosi ok. 2,50 m, natomiast odległość północnego krańca muru oporowego do podnóża skarpy to 2,25 m.

Z przedstawionej w załączniku 5 mapy zmian ukształtowania terenu działek ewid. nr 201/4 i 202/2 można również odczytać orientacyjną miąższość materiału nasypowego, która kształtuje się na poziomie od 0,50 m w części południowej do 0,9 m w części centralnej (na wysokości budynku gospodarczego) i 0,6 m w części północnej.

Z przeprowadzonych badań geodezyjnych wynika, że pozostały teren objęty ekspertyzą oraz teren do niego przyległy nie został poddany zmianom ukształtowania powierzchni. Z wykonanej mapy ukształtowania terenu można odczytać, że różnica wysokości pomiędzy powierzchnią drogi ul. A na wysokości południowo-zachodniego krańca działki ewid. nr 202/2 (wys. punktu 162,83 m n.p.m.), a północno-wschodnim krańcem tejże działki (wys. punktu 178,80 m n.p.m.) wynosi 15,97 m. Ponadto jak wynika zarówno z mapy archiwalnej zamieszczonej w załączniku 3, jak również z map zamieszczonych w załącznikach 4 i 5 teren objęty przedmiotową ekspertyzą, jest i był przed realizacją inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 nachylony w kierunku południowym i południowo-zachodnim, tj. w stronę posesji E. K.. Autorzy ekspertyzy przy jej sporządzaniu nie posiłkowali się wynikami opinii technicznej wykonanej w sierpniu 2011 r. przez dr inż. M. B. i mgr inż. M. K. na zlecenie W. i E. K.. Co więcej opinia techniczna nie była znana wykonawcom ekspertyzy do czasu udostępnienia jej przez SKO pismem z dnia 23 lutego 2016 r. Autorzy opinii technicznej rozważania na temat morfologii terenu działek ewid. nr 201/2, 202/2 i 201/4 oparli na danych archiwalnych z roku 2007 (str. 3 Opinii pkt. VII, powołanie na pozycje literaturowe 3, 4, 5, i 6). Autorzy rzeczonego dokumentu wykonali natomiast własne pomiary geodezyjne, które obrazują ukształtowanie terenu przedmiotowych działek ewid. w dniu 13 czerwca 2015 r. Ponadto wnioski z opinii technicznej, na którą powołuje się E. K., są dla niego niekorzystne. Jak napisano zarówno w treści, jak i we wnioskach: istniejący mur pomiędzy działkami 201/2 i 202/2 nie spełnia warunków muru "oporowego", jego zdolność do przenoszenia parcia jest praktycznie zerowa (Wniosek 1). Tak więc istniejący mur pod względem statycznym nie jest klasycznym murem oporowym. W przypadku dodatniego parcia mur winien być masywny lub utwierdzony w podłożu oraz zdolny do przenoszenia naprężeń rozciągających. Poprzedni właściciel wykonując mur około 1958 r. miał na uwadze zabezpieczenie swojej posesji przed produktami wietrzenia pionowej skarpy. Istniejące pionowe oddziaływanie muru może być skutkiem: błędów wykonawczych, przemarzania zawilgoconego rumoszu za murem (str. 4). Istniejący mur ochronny nie stanowi elementu konstrukcyjnego stodoły. Jak więc wykazano w powyższej opinii technicznej mur nie jest murem oporowym, a jedynie ochronnym; został wybudowany w 1958 r. niezgodnie ze sztuką budowania murów oporowych i z racji usytuowania go przy skarpie od początku był narażony na jej nacisk i ewentualne uszkodzenie z tego powodu. Mur ten był narażany na zawalenie nawet wówczas, gdy na działce ewid. nr 202/2 nie była prowadzona żadna działalność inwestycyjna czy budowlana. W związku z powyższym zarzuty stawiane właścicielce działek ewid. nr 202/2 i 201/4 są bezpodstawne. Obserwowane przez E. K. największe działanie wody na mur w okresie roztopów jest związane z faktem, że w okresie roztopów następuje odmarzanie i zamarzanie wody w cyklach dobowych przez szereg dni, a zatem zwiększa się destrukcyjne działanie mrozu na mur, który cechuje się niskimi parametrami mechanicznymi i nierzetelnym wykonaniem, a zatem małą mrozoodpornością. Ponadto przedmiotem ekspertyzy nie było wykonanie koreferatu do projektu budowlanego ani założeń architektonicznych zawartych

w projekcie. W odniesieniu do podsumowania odwołania autor wspomnianego pisma zwrócił się z prośbą o wskazanie podstawy prawnej stwierdzenia, że ekspertyza nie spełnia warunków wymaganych dla tego rodzaju dokumentu. W odniesieniu do wykorzystanej w ekspertyzie mapy archiwalnej kwestionowanej przez E. K. autor podkreślił, że mapa ta jest tylko jednym z elementów wykonanej ekspertyzy, a kwestionowana nieścisłość mapy ze stanem faktycznym terenu nie ma wpływu na ogląd całości terenu objętego ekspertyzą. W związku z powyższym autorzy ekspertyzy w całości podtrzymali wnioski w niej zawarte, jako wiążące.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy E. K. w piśmie z dnia 16 kwietnia 2016 r. podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie i zarzuty względem ekspertyzy.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało

w mocy decyzję organu I instancji.

Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazując na brzmienie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.) wskazał, że ustawodawca nie tylko zakazał właścicielowi gruntu zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, odprowadzania wód i ścieków na inne grunty, ale również zobowiązał go do dbania, aby stan stosunków wodnych na jego gruncie nie przyczyniał się do powstania szkód na gruntach sąsiednich i to nie tylko przez jego działania, ale też działania osób trzecich, jak też na skutek zdarzeń obiektywnych, niezależnych od niego oraz innych osób. Naruszenie przez właściciela nieruchomości stosunków wodnych powodujących szkodę na gruntach sąsiednich rodzi skutek w postaci nałożenia sankcji nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody. Jak stanowi art. 29 ust. 3 Prawa wodnego organem upoważnionym do stosowania tych sankcji jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. W świetle omawianego przepisu reakcja organu administracji publicznej uzasadniona jest jednak tylko wówczas, gdy zmiana stanu wody na określonym gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, np. powoduje stałe lub okresowe zatopienie tych gruntów. Istotne jest, aby zachodził adekwatny (typowy) związek przyczynowy pomiędzy faktem zmiany stosunków wodnych na gruncie, a szkodą powstałą na gruncie sąsiednim. W przypadku stwierdzenia, że taki związek zachodzi, organ uprawniony jest do nakazania w drodze decyzji administracyjnej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zatem, jeśli takiego związku nie da się stwierdzić, brak jest podstaw do nakładania w trybie omawianego przepisu określonych obowiązków.

Wydanie decyzji nakładającej obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkody wymaga zatem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego sprawy, czyli, np. stwierdzenia czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, że stanowisko organu pierwszej instancji, w świetle unormowania art. 29 Prawa wodnego, znajduje uzasadnienie.

W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, iż E. K.-K., właścicielka działek 202/2 i 201/4, realizując inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego dokonała m.in. podwyższenia gruntu na terenie działki nr 202/2 wzdłuż granicy z działką nr 201/2 należącą do E. K.. W wyniku tego podwyższenia naturalny kierunek odpływu wód nie został zmieniony, zmiany dokonane przez E. K.-K. nie spowodowały szkód na gruntach E. K..

Powyższe ustalenia organu pierwszej instancji potwierdza także "Ekspertyza hydrogeologiczna określająca czy doszło do zmiany stanu wody na działce nr ew. 201/2 położonej we wsi S. - gmina T. poprzez utwardzenie i zmianę ukształtowania działek sąsiednich tj. 202/2 i 201/4" sporządzona w lipcu 2015 r. na zlecenie organu pierwszej instancji przez A. W ekspertyzie przedstawiono m.in. warunki hydrogeograficzne i geomorfologiczne, budowę geologiczną i warunki hydrogeologiczne, klimat oraz badania terenowe i studialne. Stwierdzono, że E. K.-K. na mocy decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] znak [...] uzyskała zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i urządzeniami budowlanymi na działkach nr ewid. 201/4, 202/2 i 186 w S.. Na tej podstawie w północnej części działki nr 202/2 posadowiono budynek mieszkalny w stanie surowym oraz budynek gospodarczy, przylegający bezpośrednio do skarpy dawnego kamieniołomu w północnej granicy działki, na działce nr 201/4 posadowiono tymczasowy budynek garażowy, wykonano ogrodzenie na podmurówce wzdłuż: zachodniej granicy działki nr 201/4, północnej

i częściowo wschodniej granicy działki nr 202/2, ogrodzenie bez podmurówki wzdłuż wschodniej ściany działki nr 202/2 (tylko w granicy z działką nr 201/2) bez zastosowania podmurówki, utwardzenie i podwyższenie gruntu, w tym m.in. uformowanie skarpy wzdłuż zachodniej granicy działki nr 202/2, w granicy z działką nr 201/2. W wyniku realizacji inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 nie dochodzi do zalewania działki 201/2. Co więcej, zdaniem autorów ekspertyzy, w omawianym przypadku zmiany jakie nastąpiły na skutek inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 przyczyniły się raczej w kierunku zmniejszenia dopływu wód na teren działki ewid. nr 201/2. Zdaniem Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci: oględzin nieruchomości, wyjaśnień stron postępowania, ekspertyzy, nie daje podstaw do nakazania E. K.-K., przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Zarzuty odwołującego pod adresem ekspertyzy nie zasługują na uwzględnienie. Okoliczność, że jej autorzy posłużyli się mapą zakwestionowaną przez organ architektoniczno-budowlany nie może przesądzić o wadliwości wykonanej ekspertyzy. Z wyjaśnień przedstawionych w piśmie z dnia 11 marca 2016 r. wynika, że w ramach wykonanej ekspertyzy hydrogeologicznej wykonano operat i mapę geodezyjną terenu działek ewid. nr 201/2, 202/ i 204/2. Z pomiarów geodezyjnych oraz porównania ich wyników z wysokościami terenu na mapie archiwalnej, a także z konfrontacji z wynikami wierceń geotechnicznych wykonanych na przedmiotowych działkach ewid. wynika, że teren działki ewid. nr 202/2 nie został podniesiony w stopniu opisywanym przez skarżącego. Kwestionowana przez skarżącego mapa jest tylko jednym z elementów wykonanej ekspertyzy, a kwestionowana nieścisłość mapy ze stanem faktycznym nie ma wpływu na ogląd całości terenu objętego ekspertyzą.

Według organu podstawą zakwestionowania dowodu z opinii biegłego nie może być także opinia sporządzona na zlecenie skarżącego przez dr inż. M. B. i mgr inż. M. K. w sierpniu 2011 r. dotycząca oceny stanu technicznego stodoły na działce nr 201/2 oraz oddziaływania na cokół ściany stodoły projektowanego nasypu pod drogę dojazdową na działce nr 202/2 w S..

W ocenie Kolegium jej autorzy nie przesadzają o szkodliwym wpływie wykonanego nasypu na działce nr 202/2 na działkę skarżącego. Stwierdzają m.in., że "aktualnie ukształtowany profil skarpy projektowanego naziomu górnego można uznać za bezpieczny dla stateczności muru ochronnego, ale wymaga on zapobieżenia przez inwestora infiltracji wody za mur stodoły z działki nr 202/2. Brak jednoznacznego określenia ukształtowania nasypu w przekroju poprzecznym drogi dojazdowej grozi zachwianiem równowagi projektowanego nasypu" (str. 5), oraz "Mur oporowy będzie spełniał warunki stateczności przy obecnym ukształtowaniu terenu pod projektowaną drogę dojazdową na działce nr 202/2, pod warunkiem zapewnienia właściwego odprowadzenia wody opadowej ze skarpy nasypu pod drogę". Wskazują również, że istniejący mur pod względem statycznym nie jest klasycznym murem oporowym, że powinien być masywny, a "Istniejące poziome oddziaływanie muru może być skutkiem: błędów wykonawczych, przemarzania zawilgoconego rumoszu za murem".

Kolegium podniosło także, że opinie przedstawione przez stronę nie są dowodem

z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., lecz stanowiskiem strony, co do faktów. Poza tym, nawet gdyby w postępowaniu administracyjnym zostały przeprowadzone dowody z dwóch opinii biegłych i ich wnioski nie były zgodne, to organ administracji ma obowiązek je ocenić i przyjąć, opierając się o przekonywujące argumenty, na podstawie której z tych dwóch opinii dokonuje stanowczych ustaleń faktycznych.

W ocenie Kolegium ekspertyza firmy A odpowiada na pytanie, czy w wyniku prac budowlanych wykonanych przez E. K.-K. doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów stanowiących własność skarżącego, a jej wnioski pokrywają się z ustaleniami organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. K. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji podnosząc zarzuty przeciwko niewiarygodnej ekspertyzie firmy A sporządzonej przy użyciu narzędzi nieznanych i nie stosowanych w postępowaniu zmierzającym do przedstawienia zmiany stosunków wodnych na gruncie. W treści skargi jej autor podniósł pod adresem ekspertyzy szereg zarzutów związanych z metodologią jej opracowania oraz powtórzył w istocie zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. skarżący poparł skargę i okazał opracowanie książkowe zatytułowane "Odwadnianie dróg" autorstwa Romana Edela, na podstawie którego sformułował argumenty zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymującej

w mocy decyzję Wójta Gminy T. stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa i brak jest przesłanek do usunięcia ich z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną poddanego kontroli sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) – dalej w skrócie "p.w" lub "ustawa". W myśl art. 29 ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: pkt 1 - zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; pkt 2- odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

W orzecznictwie sądów administracyjnych, wypracowanym na tle cytowanego unormowania, ugruntowało się stanowisko, które tutejszy sąd w pełni aprobuje, że wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 p.w. jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 p.w. są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy. Przepis art. 29 ust. 3 p.w., przewidując administracyjny tryb postępowania, ustanawia wyjątek od zasady. Ze względu na swój wyjątkowy charakter nie może być interpretowany rozszerzająco. Oznacza to, że jeżeli roszczenie negatoryjne o przywrócenie stanu zgodnego z prawem przybiera inną postać niż żądanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, to takie roszczenie powinno być dochodzone

w postępowaniu sądowym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 7/14 – Lex nr 1658623, 5 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2740/14 – Lex nr 2102228 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Gliwicach z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 375/16 – Lex nr 2098283 i 7 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 336/16 – Lex nr 2078018, Rzeszowie z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 408/15 – Lex nr 1936251).

W rozpoznawanej sprawie spór pomiędzy stronami postępowania dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy - jak twierdzi skarżący – E. K.-K. na skutek realizacji inwestycji na działkach nr ewid. 202/2 i 201/4 polegającej na budowie budynku mieszkalnego wraz z niezbędnymi instalacjami oraz utwardzeniu i podwyższeniu gruntu (uformowanie skarpy wzdłuż zachodniej granicy działki nr 202/2) dokonała zmiany stosunków wodnych na gruncie skarżącego nr 201/2, czy też - jak twierdzi organ - w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do zmiany stosunków wodnych w wyniku utwardzenia i podwyższenia gruntu, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie nakazania przywrócenia gruntu do stanu pierwotnego.

Analiza zebranego w sprawie, kompletnego materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów prawa i poczynionych wyżej uwag natury ogólnej, uzasadnia niewątpliwie trafność stanowiska prezentowanego przez organy obu instancji. Z akt administracyjnych wynika mianowicie, że w niniejszej sprawie dotychczas dwukrotnie orzekały już organy obu instancji, przeprowadzono również dwukrotnie oględziny nieruchomości. Dla potrzeb niniejszego postępowania sporządzono ekspertyzę hydrogeologiczną, której wiarygodność i wartość dowodową, a przede wszystkim zastosowaną metodologię jej opracowania kwestionuje skarżący w odwołaniu, pismach procesowych jak i w skardze. Co istotne, skarżący nie przedłożył własnego kontrdowodu w sprawie zmiany stanu wody na gruncie. Stawiane zaś przezeń zarzuty mające mieć swoje oparcie w opracowaniach książkowych należy ocenić jako gołosłowne, a co za tym idzie niezasadne, jako że nie odnoszą się one do wskazania konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone przy sporządzaniu wspomnianego dowodu.

W ocenie sądu opracowana w lipcu 2015 r. ekspertyza hydrogeologiczna jest dowodem wiarygodnym w sprawie niniejszej, dającym jednoznaczną odpowiedź na postawione na wstępie rozważań pytanie. Mianowicie autorzy wspomnianego opracowania na podstawie szeregu badań stwierdzili, że E. K.-K. na mocy decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] znak [...] w północnej części działki nr 202/2 posadowiła budynek mieszkalny w stanie surowym oraz budynek gospodarczy, przylegający bezpośrednio do skarpy dawnego kamieniołomu w północnej granicy działki, na działce nr 201/4 posadowiła tymczasowy budynek garażowy, wykonała ogrodzenie na podmurówce wzdłuż: zachodniej granicy działki nr 201/4, północnej i częściowo wschodniej granicy działki nr 202/2, ogrodzenie bez podmurówki wzdłuż wschodniej ściany działki nr 202/2 (tylko w granicy z działką nr 201/2) bez zastosowania podmurówki, utwardzenie i podwyższenie gruntu, w tym m.in. uformowanie skarpy wzdłuż zachodniej granicy działki nr 202/2, w granicy z działką nr 201/2. W wyniku realizacji inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2 – wbrew twierdzeniom skarżącego - nie dochodzi do zalewania działki 201/2, stanowiącej własność E. K.. Działka ewid. nr 201/2 jest położona niżej w stosunku do działek 201/4 i 202/2, co wynika z naturalnego ukształtowania terenu posadowienia posesji E. K., jak również z przeprowadzonej na tym terenie niwelacji o czym - według autorów opracowania - świadczą przerywane warstwice na mapie archiwalnej zamieszczonej w załączniku 3. Działania polegające na niwelacji terenu i tym samym obniżeniu powierzchni terenu działki ewid. nr 201/2 w stosunku do działek nr 201/4 i 202/2 mogło zostać przeprowadzone kilkadziesiąt lat temu i było z pewnością połączone z budową w latach 50-tych ubiegłego wieku muru oporowego zapobiegającego obsuwaniu się powstałej skarpy oraz z budową skarpy wzdłuż wschodniej granicy działki ewid. nr 201/2. Na skutek naturalnego ukształtowania terenu i zabiegów niwelacyjnych działka nr 201/2 była, od strony północnej, położona poniżej skarpy o ok. 4-5 m i ok. 2 m (w okolicy północno-wschodniego naroża działki nr 201/2) poniżej poziomu działki 202/2. Zasadnicza różnica wysokości pomiędzy powierzchnią działki ewid. 201/2, a przylegającą do niej częścią działki ewid. 202/2 nie zmieniła się. Orientacyjna miąższość materiału nasypowego wynikająca z pomiarów geodezyjnych i wykonanych odwiertów geotechnicznych kształtuje się na poziomie od 0,5 m w części południowej do 0,9-1,0 m w części centralnej (na wysokości budynku gospodarczego) i 0,6 m-0,7 m w części północnej. Zmienił się natomiast sposób uformowania materiału skalno-glebowego na działkach 201/4 i 202/2 w stosunku do pierwotnego. Według biegłych analiza kierunków spływu wód powierzchniowych przed budową nasypu na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2, jak i po ich budowie nie wykazała zwiększenia ilości wód dopływających na działkę ewid. nr 201/2. Nie wykazano również celowych działań mogących wpływać negatywnie na stan wody na gruncie działki ewid. nr 201/2. Najistotniejszym elementem zaburzającym pierwotny kierunek przepływu wód powierzchniowych na terenie objętym ekspertyzą jest istniejący w granicy działek ewid. nr 201/2 i 202/2 mur oporowy, który od momentu wybudowania praktycznie zatrzymywał przepływ wód w dół stoku. Z kolei wykonany na działkach ewid. nr 201/4

i 202/2 nasyp ogranicza ilość dopływającej wody przekierowując większą część wód spływu powierzchniowego w stronę drogi asfaltowej. Z wykonanej mapy ukształtowania terenu wynika, że różnica wysokości pomiędzy powierzchnią drogi ul. A na wysokości południowo-zachodniego krańca działki ewid. nr 202/2 (wys. punktu 162,83 m n.p.m.), a północno-wschodnim krańcem tejże działki (wys. punktu 178,80 m n.p.m.) wynosi 15,97 m. Zdaniem autorów ekspertyzy zmiany, jakie nastąpiły na skutek inwestycji na działkach ewid. nr 201/4 i 202/2, przyczyniły się raczej do zmniejszenia dopływu wód na teren działki ewid. nr 201/2. Sprawcą zmiany wody na gruncie jest właścicielka działek ewid. nr 201/4 i 202/2, która prowadząc inwestycję polegającą na budowie domu, wyrównaniu powierzchni swojej posesji i ukształtowaniu skarpy przyczyniła się do zmniejszenia stanu wody na gruncie. Autorzy analizy wskazali, że w realiach tej sprawy mamy do czynienia z domniemaną, a nie rzeczywistą zmianą stosunków wodnych, która wzbudza obawy skarżącego, że do tego typu zmian może dojść. Jednocześnie biegli podnieśli, że celem przeciwdziałania ewentualnym spływom wód z terenu działek ewid. nr 201/4 i 202/2 na działkę nr 201/2 zasadnym będzie wybudowanie drogi dojazdowej od bramy posesji do budynku mieszkalnego z kostki brukowej z wysokim krawężnikiem, tak aby woda z podjazdu spływała po jego powierzchni do drogi ul. A. Ponadto skarpa utworzona na posesji E. K.-K. powinna zostać obsadzona roślinnością niską, która zapobiegać będzie przedostawaniu się wody na działkę nr 201/2. Ale są to czynności, które nie wiążą się bezpośrednio ze stawianymi przez skarżącego zarzutami.

Wprawdzie jak trafnie podnosił skarżący mapa sytuacyjno-wysokościowa użyta do sporządzenia ekspertyzy i stanowiąca jej załącznik nr 3 została uznana za fałszywą

z związku z treścią prawomocnego wyroku tutejszego sądu II SA/Łd 739/14 z dnia 13.11.2014 r. i nie powinna zostać użyta w niniejszym opracowaniu. Nie mniej jednak powyższa okoliczność nie mogła rzutować na wiarygodność i rzetelność sporządzonej ekspertyzy, ponieważ rzeczona mapa jest tylko jednym z elementów wykonanej ekspertyzy, a kwestionowana nieścisłość mapy ze stanem faktycznym nie ma wpływu na ogląd całości terenu objętego ekspertyzą.

Niebagatelne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej posiada również przedłożona przez skarżącego w toku postępowania wyjaśniającego opinia techniczna wykonana w sierpniu 2011 r. przez rzeczoznawców budowlanych dr inż. M. B. i mgr inż. M. K. wykonana na zlecenie W. i E. K., dotycząca oceny stanu technicznego stodoły, znajdującej się na działce nr 201/2 oraz oddziaływania na cokół stodoły projektowanego nasypu pod drogę dojazdową na działce nr 202/2. Otóż z treści tego dokumentu wynika dość istotna informacja dotycząca spornego muru oporowego powstałego w latach 50 XX wieku, który – według skarżącego – odchyla się na skutek zmiany stosunków wodnych na działkach 202/2 i 201/4, a którą skarżący zdaje się w sposób nieuprawniony bagatelizować. Mianowicie autorzy tej opinii na podstawie wykonanej odkrywki fundamentu muru ustalili, że nie posiada on wykształconej ławy fundamentowej. Zagłębienie spodu muru względem niższego naziomu wynosi około 20 cm. Ponadto stwierdzono, że wykonany rzeczony mur nie jest typowym murem oporowym, a raczej murem ochronnym. Istniejące poziome oddziaływanie muru może być skutkiem błędów wykonawczych i przemarzania zawilgoconego rumoszu za murem.

Skoro zatem w świetle poczynionych prawidłowych ustaleń nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy utwardzeniem i podwyższeniem gruntu na działkach nr ewid. 202/2 i 201/4 a zmianą stosunków wodnych ze szkodą dla działki skarżącego nr ewid. 201/2, to niewątpliwie brak było materialnoprawnych podstaw do wydania decyzji nakazującej przywrócenie gruntu do stanu pierwotnego.

Zaznaczyć trzeba, że zarzuty skarżącego kierowane pod adresem ekspertyzy zostały przedłożone biegłym, którzy rzetelnie się do nich ustosunkowali. Zresztą są one wyrazem polemiki ze stanowiskiem biegłych, niepopartych o czym była mowa na wstępie konkretnym przeciwdowodem. Odnosząc się stricte do zarzutów skargi dotyczących zastosowanej przez biegłych metodologii, stwierdzać trzeba, że sąd podobnie jak i organy obu instancji nie posiada wiedzy specjalistycznej w tym zakresie, zaś jego rola ogranicza się wyłącznie do zweryfikowania oceny materiału dowodowego dokonanej przez organy orzekające w sprawie i ustalenia, czy mógł on stanowić podstawę do zastosowania normy prawa materialnego i wydania zaskarżonej decyzji.

Zaznaczyć trzeba, że nie jest rzeczą organów administracyjnych ani też sądu poszukiwanie wszelkich powodów ujemnego dla skarżącego spływu wód.

Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

JK