Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2797/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 153 oraz art. 135, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Protokolant - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z [...] marca 2006 r. nr [...] 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz W. N. kwotę 200 (dwieście) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W.N. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2008 r. o nr [...], wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2004 r. W. N. złożył w Biurze Powiatu [...] ARiMR w O. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i zgłosił do dopłat trzy działki ewidencyjne o nr [...], o łącznej powierzchni 161,81 ha. W odrębnym piśmie załączonym do wniosku wyjaśnił, iż działka ewidencyjna o nr [...] o powierzchni [...] ha (wykorzystywanej rolniczo) stanowi jego własność, natomiast dwie pozostałe (o powierzchni 124,58 ha i 34,53 ha użytkowanej rolniczo) położone w gminie K., są przez niego dzierżawione. Jednocześnie W. N. wskazał, iż działki, które dzierżawi, zostały przez właściciela wydzierżawione również innemu producentowi rolnemu – tj. A. Spółce z o.o. w J. Podał, że na spornych gruntach ww. Spółka prowadzi obecnie uprawy pszenicy. Podał również, że Spółce tej wytoczył proces sądowy o ochronę posiadania. Sprawa zawisła przed Sądem Rejonowym w [...].

Decyzją z [...] października 2004 r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR w O. po rozpatrzeniu wniosku W.N. pozostawił ten wniosek w części dotyczącej działek o nr ewidencyjnych [...] położonych w obrębie G., gmina K. bez rozpatrzenia. Swoją decyzję uzasadnił tym, iż wnioskodawca nie potwierdził złożonymi w toku postępowania dokumentami faktu posiadania prawa do ubiegania się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 do działek powyżej wskazanych.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z [...] czerwca 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na konieczność ponownego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. Stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane w I instancji ograniczać się winno jedynie do ustalenia stanu posiadania gospodarstwa rolnego o określonej powierzchni, tj. ustalenia zgodności stanu wskazanego we wniosku ze stanem faktycznym. Orzekając ponowne w I instancji organ winien ustalić bezspornie kto włada wyłącznie gospodarstwem i czy wnioskodawca jest jego posiadaczem. Podkreślił przy tym, iż posiadania tytułu prawnego do nieruchomości nie można utożsamiać z posiadaniem. Tym samym dokumenty traktujące o tytule prawnym do nieruchomości należy traktować jedynie pomocniczo. Nadto, organ odwoławczy wskazał, że decyzja winna dotyczyć rozpatrzenia wniosku w całości. Żadna z działek, do której wnioskodawca ubiega się o przyznanie płatności nie może pozostać bez rozpatrzenia.

Po ponownej analizie sprawy, w dniu [...] stycznia 2006 r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR w O. wydał decyzję, którą przyznał W.N. płatność na rok 2004 w łącznej kwocie [...] zł za użytkowanie działki o nr [...] położonej w gminie N.. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu [...] stycznia 2006 r. i nie została w terminie zaskarżona, a wobec tego stała się decyzją ostateczną.

Pismem z 7 marca 2006 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] zawiadomił W. N. (za pośrednictwem jego pełnomocnika) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2004.

Następnie, decyzją z [...] marca 2006 r., w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] stwierdził nieważność ww. decyzji z [...] stycznia 2006 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. w szczególności art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L.03.328.21) oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11).

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego orzeczenia, Prezes ARiMR decyzją z [...] lipca 2006 r. zaskarżoną decyzję z [...] marca 2006 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż Kierownik Biura Powiatu [...] wyliczając płatność do działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] na rok 2004 nie uwzględnił zawyżenia przez producenta rolnego wnioskowanej powierzchni gruntów rolnych w stosunku do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej. Zawyżenie to wynikało z faktu zadeklarowania we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 także działek ewidencyjnych nr [...] wraz z położonymi na nich działkami rolnymi oznaczonymi we wniosku literami A, B i C o łącznej powierzchni 159,11 ha, których wnioskodawca nie był posiadaczem. Powierzchnia wszystkich działek rolnych zadeklarowanych do dopłat we wniosku wyniosła 161,81 ha, zaś obszar stwierdzony do dopłat w wyniku wyjaśnień kontroli krzyżowej to 2,70 ha, a wobec tego różnica między obszarem deklarowanym a wyznaczonym wynosiła ponad 50 % i wiązała się z obowiązkiem nałożenia przez Kierownika Biura odpowiednich sankcji przewidzianych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2419/2001. Sankcje, o których mowa w ww. przepisach nie zostały jednak uwzględnione w decyzji z [...] stycznia 2006 r. Z tego też powodu -jak wyjaśnił Prezes ARiMR- ww. decyzję słusznie uznano za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.

Powyższe orzeczenie Prezesa ARiMR z [...] lipca 2006 r. została zaskarżona przez W.N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 25 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 375/07 skargę oddalił.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej W.N. od powyższego wyroku Sądu I instancji z 25 maja 2007 r., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 349/07 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Prezesa ARiMR z [...] lipca 2006 r.

W uzasadnieniu NSA przypomniał, że w decyzji kontrolowanej przez WSA Prezes ARiMR przyjął za podstawę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) - art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz art. 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Prezes ARiMR uznał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR rażąco naruszył wskazane przepisy, gdyż nie zastosował obniżek i wyłączeń, mimo zawyżenia przez skarżącego obszaru objętego wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich. NSA wskazał, iż nie może ulegać wątpliwości, że zastosowanie wspomnianych redukcji (obniżek) wymaga poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych, co do powierzchni zadeklarowanej i ustalonej w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, a także zbadania czy nie zaistniały przesłanki wyłączające stosowanie obniżek i wyłączeń, o których mowa w art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. NSA zauważył przy tym, iż w kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji takie ustalenia nie zostały dokonane. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uzasadnienie decyzji ograniczył do stwierdzenia, że po ponownym rozpatrzeniu wniosku oraz zapoznaniu się z dokumentacją, zgodnie z art. 9 k.p.a. przyznaje płatność za rok 2004 za użytkowanie działki o numerze ewidencyjnym [...]. Tym samym, jak zauważył NSA, w omawianej decyzji brak jest jakichkolwiek ustaleń pozwalających na przyjęcie, że w konkretnej sprawie zaistniały podstawy do redukcji płatności.

Dalej NSA przypomniał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może polegać na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Tymczasem Prezes ARiMR tak właśnie postąpił, dokonując w sprawie nowych ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki do redukcji płatności. Uzupełnienie ustaleń faktycznych doprowadziło Prezesa ARiMR do wniosku o rażącym naruszeniu prawa w decyzji z [...] stycznia 2006 r. NSA podkreślił, że stwierdzone rażące naruszenie prawa dotyczyło przepisów, których organ I instancji nie stosował wydając kontrolowaną decyzję. NSA wskazał też, że stosowanie prawa materialnego następuje na podstawie ustalonego w postępowaniu administracyjnym stanu faktycznego. Skoro w kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, właściwe ustalenia nie zostały poczynione, to niedopuszczalne było stwierdzenie nieważności decyzji, po dokonaniu przez Prezesa ARiMR nowych ustaleń faktycznych. NSA stwierdził, iż w przyjętym w decyzji z [...] stycznia 2006 r. uzasadnieniu faktycznym wskazane jako naruszone przepisy nie miały zastosowania, a tym samym nie mogło dojść do ich rażącego naruszenia.

W konsekwencji NSA zauważył, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaaprobowanie przez WSA stanowiska zaskarżonej decyzji, że istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r., z powodu rażącego naruszenia prawa, podczas gdy brak było uzasadnionych przesłanek do przyjęcia, że takie naruszenie miało miejsce.

Na koniec NSA zaznaczył, że Prezes ARiMR, rozpatrując sprawę ponownie, powinien ocenić argumentację skarżącego zawartą w odwołaniu, odnoszącą się do braku przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Rzeczą organu orzekającego w sprawie będzie rozważenie przy uwzględnieniu wyrażonej wyżej oceny prawnej, czy w ramach prowadzonego postępowania, istnieją jakiekolwiek podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r.

Orzekając ponownie w sprawie, po ww. wyrokach, Prezes ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2006 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

W uzasadnieniu orzeczenia Prezes ARiMR wskazał, iż ponownie przeprowadził postępowanie odwoławcze w sprawie, uwzględniając tym razem wytyczne NSA zawarte w wyroku z 23 stycznia 2008 r. Powołał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i podniósł, że z rażącym naruszeniem prawa w świetle powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny. Powołując się na materiał dowodowy zgromadzony przez Kierownika Biura Powiatu [...], Prezes ARiMR uznał, że powyższe przesłanki zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Zauważył, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu [...] w Ościęcinie przyznając decyzją z [...] stycznia 2006 r. płatności do gruntów rolnych do powierzchni 2,70 ha przyjął, że W.N. nie był posiadaczem działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych [...] o łącznej powierzchni 159,11 ha. Wskazał, iż w takiej sytuacji, tj. w przypadku zawyżenia przez wnioskodawcę powierzchni gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, na podstawie art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz art. 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 należne producentowi rolnemu płatności ulegają stosownej redukcji. Nadto, gdy zawyżenie takie przekracza 50%, na wnioskodawcę nakładane są sankcje finansowe. Zastosowanie tych przepisów jest obligatoryjne. Zmniejszenia i wykluczenia nie mają zastosowania jedynie wtedy, gdy rolnik przedłożył merytorycznie poprawne informacje lub gdy może w inny sposób wykazać, że nie ponosi winy, o czym stanowi -jak zauważył Prezes ARiMR- art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. Wskazując na ww. art. 44 organ jednocześnie zaznaczył, iż odnosi się on do przypadków nieumyślnego, niezawinionego działania wnioskodawcy, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie. Nie sposób bowiem -jak podniósł organ- nie przypisać winy producentowi rolnemu, który pomimo świadomości, iż nie jest faktycznym użytkownikiem określonych gruntów rolnych deklaruje je we wniosku o przyznanie płatności. Sam tytuł prawny do gruntów rolnych nie stanowi podstawy do przyznania płatności, a z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie przez Kierownika Biura Powiatu [...] jednoznacznie wynika, że w roku 2004 działalność rolniczą na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] prowadziła Spółka A. Także wnioskodawca – W.N. w trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania potwierdził, iż nie jest faktycznym użytkownikiem spornych gruntów rolnych. W konsekwencji, tj. biorąc pod uwagę fakt zawyżenia przez producenta rolnego wnioskowanej powierzchni gruntów rolnych w stosunku do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej oraz brak podstaw do odstąpienia przez organ I instancji od nałożenia sankcji przewidzianych przepisami prawa wspólnotowego, Prezes ARiMR stwierdził, że decyzja z [...] stycznia 2006 r. przyznająca płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja ta rażąco narusza w szczególności art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz art. 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Tym samym, w ocenie Prezesa ARiMR, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego zasadnie stwierdził jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2008 r. skarżący - W.N. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

-art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez uznanie, że istniały przesłanki umożliwiające stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji,

-art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - poprzez wskazanie, że organ administracji naruszył powołany przepis przyznając skarżącemu płatność do działki o nr ewidencyjnym [...],

-art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 - poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie w zakresie objętym rozporządzeniem przepisów aktu prawnego wskazanego w tym artykule, których stosowanie nie zostało wyłączone, z jednoczesnym zastosowaniem przepisów wyłączonych,

-art. 14 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 - poprzez uznanie, że skarżący miał możliwość częściowego wycofania wniosku o pomoc po dokonanym przez organ administracyjny poinformowaniu skarżącego o nieprawidłowościach we wniosku,

-art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 - poprzez uznanie, że wobec skarżącego znajdują zastosowanie obniżki i wyłączenia, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2199/2004,

-art. 80 Kodeksu cywilnego - poprzez niesporządzenie decyzji w wymaganej formie aktu notarialnego.

Uzasadniając skargę skarżący przede wszystkim wskazał, że przy wydawaniu po raz kolejny decyzji w niniejszej sprawie Prezes ARiMR -wbrew gołosłownemu zapewnieniu- nie zastosował się w ogóle do obowiązujących go wytycznych zawartych w wyroku NSA z 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 349/07. Całkowicie zignorował ocenę prawną wyrażoną w tym wyroku i nie zastosował się do nałożonego na niego tym wyrokiem obowiązku rozważenia, czy w ramach prowadzonego postępowania istnieją jakiekolwiek podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. Zlekceważył, że jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA.

Skarżący rozszerzając powyższy zarzut (związany z niewykonaniem przez organ wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego) podniósł, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może polegać na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Tymczasem Prezes ARiMR tak właśnie ponownie postąpił, dokonując nowych ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki do redukcji płatności. Skarżący podniósł też (jak zaznaczył - za Naczelnym Sądem Administracyjnym), że w przyjętym w decyzji z [...] stycznia 2006 r. uzasadnieniu faktycznym wskazane jako naruszone przepisy nie miały zastosowania, a tym samym nie mogło dojść do ich rażącego naruszenia. Następnie przypominał, że w wyroku z [...] stycznia 2008 r. NSA stwierdził, iż nie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. z powodu rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz art. 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Skarżący wskazał również, że w wyroku tym NSA stwierdził, iż nie był władny z powodów proceduralnych usunąć swym wyrokiem stwierdzonych naruszeń prawa w stosunku do decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego z [...] marca 2006 r.

Na koniec z ostrożności procesowej skarżący przedstawił treść uzasadnienia swojej poprzedniej skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz streszczenie uzasadnienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego uznając, że nie straciły one merytorycznie nic na wartości i są ciągle aktualne obok zasadniczych zarzutów omówionych powyżej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i nie zgadzając się z zarzutami skargi. Wyjaśnił m.in., iż orzekając ponownie w sprawie kierował się wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku tego Sądu z 23 stycznia 2008 r. Podał, że w wyroku tym NSA wskazał, iż w kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego organ nie zbadał, czy istniały przesłanki wyłączające stosowanie obniżek i wyłączeń, o których mowa w art. 44 rozporządzenia nr 2419/2001. Prezes ARiMR ponownie rozpatrując sprawę w decyzji nr [...] szczegółowo przeanalizował, czy w sprawie zaistniały przesłanki wyłączające stosowanie sankcji finansowych, o których mowa w ww. przepisach wspólnotowych.

W piśmie procesowym z 12 lutego 2009 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę Prezesa ARiMR. Podtrzymał swoje stanowisko w sprawie co do niewywiązania się ww. organu z wytycznych zawartych w wyroku NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sad wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest - przez wydanie orzeczenia - stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt (lub czynność) organu administracji publicznej niezgodny z prawem (v. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 275/06, Lex nr 293171).

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, obie decyzje wydane w niniejszej sprawie prowadzonej w trybie nadzwyczajnym, tj. decyzja Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] marca 2006 r., wymagały uchylenia z przyczyn proceduralnych, tj. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a.

Przede wszystkim podnieść trzeba, iż skarżona decyzja została wydana na skutek zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 349/07. Wyrokiem tym NSA uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji z 25 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 375/07 oddalający skargę skarżącego oraz wcześniejszą decyzję Prezesa ARiMR z [...] lipca 2006 r. wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Okoliczność ta jest istotna w sprawie, albowiem zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza zaś to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej.

Zatem, na podstawie omówionego przepisu, wydając skarżoną decyzję Prezes ARiMR związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego i miał obowiązek uwzględnić je w prowadzonym postępowaniu.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż powodem uchylenia przez NSA wyroku Sądu I instancji (a następnie decyzji Prezesa ARiMR) było naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaaprobowanie przez ten Sąd stanowiska przedstawionego w skarżonej decyzji, że istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, podczas gdy brak było uzasadnionych przesłanek do przyjęcia, że takie naruszenie miało miejsce.

W wyroku tym NSA wyraźnie wskazał, że skoro w kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji – a więc decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] z [...] stycznia 2006 r., właściwe ustalenia nie zostały poczynione, to niedopuszczalne było stwierdzenie nieważności decyzji, po dokonaniu przez Prezesa ARiMR nowych ustaleń faktycznych. Dwukrotnie przy tym NSA w uzasadnieniu swojego wyroku podkreślił, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może polegać na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Stwierdził również, że w przyjętym w decyzji z [...] stycznia 2006 r. uzasadnieniu faktycznym wskazane jako naruszone przepisy nie miały zastosowania, a tym samym nie mogło dojść do ich rażącego naruszenia. Mając na względzie zakres (przedmiot) postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej oraz stan niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. z powodu rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz art. 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny zalecił Prezesowi ARiMR, aby ten przy ponownym rozpatrywaniu sprawy ocenił argumentację skarżącego zawartą w odwołaniu, odnoszącą się do braku przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Wskazał przy tym, iż rzeczą organu orzekającego w sprawie będzie rozważenie przy uwzględnieniu wyrażonej w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej, czy w ramach prowadzonego postępowania istnieją jakiekolwiek podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r.

Rozpatrując sprawę po wyroku NSA i wydając skarżoną decyzję Prezes ARiMR ponownie uznał, iż decyzja z [...] stycznia 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem ww. przepisów wspólnotowych.

Zdaniem Sądu uzasadnienie skarżonej decyzji jak i podjęte rozstrzygnięcie świadczą o tym, iż Prezes ARiMR nie zastosował się zupełnie do oceny prawnej wyrażonej w powyższym wyroku NSA i wskazań co do dalszego postępowania organu w tym wyroku zawartych. Organ ten, wbrew stanowisku Sądu kasacyjnego ponownie przyjął, że zasadne jest stwierdzenie nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów wspólnotowych, pomimo że przy wydawaniu decyzji z [...] stycznia 2006 r. nie były one stosowane. Nadto, dokonał dodatkowych ustaleń sprawie w zakresie dotyczącym ewentualnego zastosowania wobec skarżącego art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, chociaż -jak stwierdził NSA- dokonywanie takich ustaleń w tym postępowaniu nadzwyczajnym nie jest możliwe. Prezes ARiMR, jak wynika z treści skarżonej decyzji, źle odczytał wskazania Sądu kasacyjnego. Z wytycznych NSA nie wynikało bowiem, aby organ ten miał uzupełnić postępowanie w sprawie (i to było powodem uchylenia przez NSA poprzedniej decyzji tego organu), wręcz przeciwnie – NSA wyraźnie zaznaczył, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może polegać na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną.

Stwierdzając powyższe Sąd orzekając w niniejszej sprawie -i będąc również związany zapadłym w tej sprawie wyrokiem NSA- uznał, iż skarżona decyzja Prezesa ARiMR została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a tym samym z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego też powodu Sąd podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi i w piśmie procesowym stanowiącym jej uzupełnienie w zakresie dotyczącym naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Jednocześnie mając na uwadze, iż NSA w swoim wyroku zaznaczył, że nie był władny zastosować art. 135 p.p.s.a. i usunąć naruszeń prawa w stosunku do decyzji Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w [...], Sąd orzekając w niniejszej sprawie za konieczne uznał także wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. decyzji organu orzekającego w I instancji o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r. jako wydanej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w sytuacji gdy nie było podstaw do zastosowania tego przepisu.

Orzekając ponownie, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] winien mieć na względzie, iż sprawa ta, dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2006 r., wszczęta z urzędu w dniu 13 marca 2006 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu pełnomocnikowi strony) winna być załatwiona z uwzględnieniem wytycznych NSA zawartych w ww. wyroku z 23 stycznia 2008 r. Ocena prawna dokonana przez NSA w niniejszej sprawie nadal jest bowiem w pełni aktualna i wymaga wykonania dla prawidłowego zakończenia wszczętego postępowania nadzwyczajnego.

W tych okolicznościach sprawy Sąd za zbyteczne uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 153 oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 3 wyroku.