Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 932/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2005 r. sprawy ze skargi T. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "P" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na T. M. prowadzącego P. karę pieniężną w kwocie 3000 zł.

Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Okazana do kontroli miesięczna karta opłaty drogowej, seria i nr [...], nie zawierała wpisu w rubryce "numer rejestracyjny", w związku z czym nie stanowiła dowodu uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Powyższe ustalono podczas kontroli w dniu [...] października 2004 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości L. Do kontroli zatrzymano pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kierowany przez Pana P. S.

W odwołaniu od niniejszej decyzji strona podnosi, iż braku wpisu numeru rejestracyjnego na karcie opłaty drogowej nie można utożsamiać z brakiem przedmiotowej karty oraz, że kartę, zgodnie z pouczeniem zawartym na rewersie, wypełnia jednostka wydająca.

Decyzją z dnia [...] marca 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że:

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

Stosownie do § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5.

Jedynie wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty.

Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia, w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę w terminie:

1. 7 dni - od daty wydania karty opłaty dobowej,

2. 14 dni - od daty wydania karty opłaty siedmiodniowej.

Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Emisję spalin pojazdu samochodowego oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "0" lub "1", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieskreślone.

Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24 - godzinnym cyklu dobowym.

Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Stosownie do art. 87 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ww. ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 1.4.1 załącznika do ww. ustawy, który karą pieniężną w wysokości 3000 złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Bezspornym faktem jest, iż Pan P. S. okazał do kontroli kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych, która nie stanowiła dowodu wniesienia przedmiotowej opłaty. Wynika to z protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] października 2004r. Okazana karta opłaty drogowej, seria i nr [...], nie została wypełniona w rubryce "numer rejestracyjny".

Argumenty podnoszone w odwołaniu nie mogą, w świetle obowiązujących przepisów prawa, stanowić podstawy do uwzględnienia odwołania. Uiszczanie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest ściśle sformalizowane, ze względu na potrzebę zapewnienia rzeczywistego przestrzegania przez przedsiębiorców tego obowiązku, jak i stworzenia warunków do skutecznej jego kontroli. Uiszczenie opłaty nie polega tylko na wykupieniu odpowiedniej karty opłaty, ale i na jej wypełnieniu w sposób wskazany w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. Jak wynika z powołanych przepisów, karta niewypełniona w sposób określony w § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty drogowej.

Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a więc działalność w celach zarobkowych, zawodowo i we własnym imieniu, jako działalność profesjonalną, zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa.

Przedsiębiorca, zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, ponosi odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy we wszystkie wymagane dokumenty.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł T. M., zwany dalej skarżącym. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 156 § 2 pkt 2 k.p.a. i art. 8l ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd drogami krajowymi, art. 6-8 kpa i wnosił o:

Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2004r. znak [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł miedzy innymi, że:

Wydając decyzję organ administracji pominął całkowicie, że w postępowaniu administracyjnym stosuje się zasady ogólne wynikające z art. 6-8 k.p.a. Wynika z nich, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa i prowadzą postępowanie w ten sposób, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Na tle tego przepisu prawa zapadło szereg orzeczeń NSA interpretujących jego treść. I tak np. w wyroku z dnia 12 maja 2000r. sygn. akt III SA 957/99 sąd stwierdził, że "zasada państwa prawnego wyklucza możliwość obciążenia podatnika skutkami błędu spowodowanego przez pracownika urzędu skarbowego". Wprawdzie w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z pracownikiem urzędu skarbowego, nie mniej jednak 1 miesięczne opłaty za przewozy dla celów własnych sprzedawane są przez jednostki działające z upoważnienia ustawowego organów administracji zawartego w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Na podstawie tej delegacji Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd drogami krajowymi. Z rozporządzenia tego wynikają obowiązki nie tylko dla przedsiębiorców, lecz również dla jednostek prowadzących sprzedaż opłat. Jednostki te działają w tym w zakresie w imieniu organów Państwa, więc i państwo ponosi odpowiedzialność za ich działalność. Skarżący zgadza się, że uiszczanie opłat za przejazd po drogach jest ściśle sformalizowane. Uiszczenie opłaty, to nie tylko wykupienie karty, lecz także odpowiednie jej wypełnienie. Tu ma zastosowanie § 5 rozporządzenia określający jednoznacznie, kto wypełnia kartę. W przypadku opłaty 1 miesięcznej nie jest to przedsiębiorca, gdyż nie wolno mu tego czynić. Kartę wypełnia działająca w imieniu Państwa jednostka ją sprzedająca. Przedsiębiorca w zaufaniu do organów państwa, wierzy, że wydając określony dokument, wydają ten dokument zgodnie z wymogami prawa.

Skarżący nie wie, na podstawie jakiego przepisu prawa ma on ponosić odpowiedzialność za błędy organów państwa i być karany za to, czemu nie zawinił. Winę za błędne wydanie opłaty ponosi bezspornie jednostka działająca w imieniu Państwa. O ile druk opłaty byłby wypełniany przez skarżącego, zasadnym byłoby kwestionowanie prawidłowości jego wypełnienia. Przedsiębiorca nie jest tym, kto ma sprawdzać, czy organy Państwa prawidłowo wykonują swoje obowiązki, a do tego sprowadzają się argumenty zaskarżonej decyzji. Dla organu administracji bez znaczenia jest, że to ten właśnie organ popełnił błędy. Odpowiedzialnością za własne błędy, chce obciążyć przedsiębiorcę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podano między innymi, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu – wpisania wymaga między innymi numer rejestracyjny pojazdu. Jeżeli karta nie jest wypełniona lub jest wypełniona nieprawidłowo nie stanowi ona dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty (§ 5 ust. 6 rozporządzenia). Wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty jest wyłącznym dowodem potwierdzającym wniesienie opłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004, Nr 204, poz. 1088, z póź. zm.). Art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie) wprowadza zasadę zgodnie ,z którą przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy kierowca jest zobowiązany do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych.

Przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi "Kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów:

1. ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. 199, poz. 1671),

2. ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 123. poz. 1354 oraz z 2002r. Nr 155, poz. 1286),

3. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628, z 2002r. Nr 41, poz. 365, Nr 113, poz. 984 i Nr 199, poz. 1671 oraz z 2003r. Nr 7, poz. 78),

4. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003r. Nr 106, poz. 1002),

5. ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów,

6. wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15 000 złotych.

Ust. 4 powyższego przepisu stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kart pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy.

Zgodnie z lp. zał. 1.4.1 wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Kara w wysokości 3000 zł została wprowadzona ustawą z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 149, poz. 1452) w miejsce poprzednio obowiązującej kary w wysokości 4000 zł.

W rozpatrywanej sprawie bardzo istotną kwestią jest fakt, iż powołaną wyżej ustawą z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym i niektórych innych ustaw złagodzone zostały znacznie przepisy o karach za naruszanie różnych obowiązków nałożonych na przedsiębiorców transportowych, m.in. w Lp. 1.4.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym wprowadzono nowy rodzaj uchybienia polegający na "wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej". Kara za to uchybienie wynosi 500 zł, zaś kara za brak uiszczenia opłaty drogowej 3000 zł. Przepisy nie zawierają definicji nieprawidłowo wypełnionej karty.

W ocenie Sądu, każde uchybienie należy oceniać indywidualnie, kierując się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale nazwijmy to "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd, tzn. wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie, uchybienie należy traktować łagodniej i karać wg uregulowań lp. 1.4.4 załącznika do ustawy o transporcie. Zaś jeśli karta jest wypełniona wadliwie w sposób, który umożliwia jej ponowne użycie lub nie pozwala na ustalenie, za który przejazd opłatę uiszczono, a więc ewidentnie wynika z tego, że przedsiębiorca ma na celu uniknięcie opłaty w ogóle (np. sytuacje, w których brak jest wskazania numeru pojazdu lub występuje całkowity brak daty czy też, gdy karta została wypełniona po rozpoczęciu przejazdu, a w karcie dobowej brak jest wpisanych godzin) należy uznać, że opłata nie została uiszczona i karać za jej brak wymierzając karę pieniężną w wysokości 3000 złotych (lp. 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym).

W niniejszej sprawie karta została wypełniona w sposób umożliwiający jej powtórne użycie, a więc słusznie organ potraktował to jako brak uiszczenia opłaty drogowej.

W niniejszej sprawie skarżący podnosi, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) - § 5 ust. 1 miesięczną kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych wypełnia sprzedawca tej opłaty wpisując m.in. numer rejestracyjny pojazdu. W rozpatrywanej sprawie numer ten nie został wpisany, ale w ocenie skarżącego to nie on powinien ponosić za to odpowiedzialność, gdyż obowiązek ten spoczywał na sprzedawcy karty .

Sąd nie podzielił powyższego poglądu skarżącego. Jak już wyżej wykazano uchybienie w wypełnieniu karty polegające na niewpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu daje możliwość wykorzystania tej karty dla kilku pojazdów i tak wypełniona karta, w ocenie Sądu, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty.

Skarżący przedłożył do kontroli kartę opłaty drogowej, co do której nie można było zidentyfikować pojazdu, na który została ona zakupiona. Dlatego też organ słusznie uznał, że występował brak karty opłaty drogowej, gdyż skarżący nie dopilnował należytego wypełnienia karty przez sprzedawcę.

Dowodem potwierdzającym wniesienie przedmiotowej opłaty jest - zgodnie z § 4 ust. l i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.) nabyta przez przedsiębiorcę karta opłaty, wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu. Karta przy tym, dla swej ważności, musi być wypełniona zgodnie ze wskazaniami zawartymi w § 5 ust. l i ust. 3-5 powołanego rozporządzenia. Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w cyt. przepisach § 5 rozporządzenia, a także zawierająca poprawki, nie stanowi - stosownie do ust. 6 § 5 omawianego rozporządzenia - dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Oznacza to, że mimo nabycia przez przedsiębiorcę karty opłaty i posiadania jej przez kierowcę podczas przejazdu po drogach krajowych, jeżeli nie będzie ona odpowiadała wymogom określonym w cyt. § 5 rozporządzenia, to nie będzie mogła stanowić dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty, czyli przedsiębiorca w świetle przepisów powołanego rozporządzenia, traktowany będzie tak jakby karty opłaty nie wykupił - a co za tym idzie – wymaganej opłaty nie uiścił.

Analiza przepisów ustawy z 6 listopada 2001r. o transporcie drogowym, związanych z opłatami za korzystanie z dróg krajowych oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych wskazuje, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek posiadania właściwie wypełnionej przed rozpoczęciem przejazdu - karty opłaty. Zatem fakt, że kartę opłaty - jak w tej sprawie – miesięczną wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku czuwania nad tym, by karta ta została należycie wypełniona. Tym bardziej, że na odwrocie karty znajduje się pouczenie jednoznacznie wskazujące, że niewypełniona lub nienależycie wypełniona karta nie stanowi dowodu opłaty. W tej sytuacji, nie zwrócenie przez przedsiębiorcę uwagi na to, że pierwsza strona karty opłaty w części dotyczącej okresu jej ważności nie została przez sprzedającego ją wypełniona, świadczy o braku należytej staranności ze strony przedsiębiorcy.

Przepisy ustawy o transporcie drogowym wyraźnie wskazują, że przedsiębiorca obowiązany jest w trakcie przejazdu po drogach krajowych legitymować się dokumentem potwierdzającym wniesienie wymaganej opłaty - kartą stosownej opłaty rocznej, półrocznej, miesięcznej, siedmiodniowej lub dobowej. W przypadku wykonywania transportu drogowego z naruszeniem obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca podlega, stosownie do postanowienia art. 92 tej ustawy - karze pieniężnej.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że w trakcie dokonanej kontroli w dniu [...] października 2004r. skarżący wykonujący transport drogowy nie legitymował się dowodem uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, bowiem posiadana przezeń karta opłaty miesięcznej, z uwagi na to, że nie była prawidłowo wypełniona, nie mogła stanowić - w myśl § 5 ust. 6 cyt. rozporządzenia - dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Istniała zatem podstawa w ww. art. 92 ustawy o transporcie drogowym do wymierzenia skarżącemu przedsiębiorcy kary pieniężnej.

Za chybiony więc uznać należy zarzuty skargi. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.