Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1449/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant asystentka sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego stypendium z tytułu odbywania stażu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] – P. (zwany dalej "Wojewodą") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta G. z [...] września 2018 r.nr [...], którą to decyzją Prezydent orzekł o nienależnym pobraniu przez skarżącego P. P. stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od [...] lipca 2016 r. do [...] października 2016 r. w kwocie [...]zł brutto oraz o obowiązku zwrotu tego świadczenia.

Wojewoda ustalił, że skarżący [...] marca 2016 r. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku przyznanym od [...] marca 2016 r.

Od [...] czerwca 2016 r. do [...] listopada 2016 r. skarżący odbywał staż w Centrum Edukacyjnym [...] J. M. w G.. Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Prezydent G. przyznał skarżącemu stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie decyzją z [...] czerwca 2016 r. Prezydent wstrzymał skarżącemu wypłatę zasiłku dla bezrobotnych.

Następnie [...] listopada 2016 r. skarżący otrzymał skierowanie do pracy ww. w firmie. Jednakże skarżący odmówił podjęcia zatrudnienia, jako powód podając zatrudnienie u innego pracodawcy.

W dniu [...] listopada 2016 r. do PUP wpłynęło pismo z Centrum Edukacyjnego [...] J. M. informujące, iż w związku z umową stażową z [...] czerwca 2016 r. skarżący pobierał co miesiąc środki finansowe wypłacane oprócz stypendium z tytułu odbywania stażu. W załączeniu organizator stażu przedstawił dowody wypłaty na łączną kwotę [...]zł. Z pisma tego wynikało, iż skarżący zgodził się odbywać staż pod warunkiem otrzymywania od J. [...] wyrównania do kwoty [...]zł netto.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent G. decyzją z [...] kwietnia 2017 r. pozbawił skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2016 r. z powodu uzyskania miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, pozbawił skarżącego prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...] lipca 2016 r. oraz o pozbawił skarżącego zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] lipca 2016 r. W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania Wojewoda decyzją z [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta wskazując, iż dokonane w toku prowadzonego postępowania ustalenia z Państwową Inspekcją Pracy nie pozwoliły stwierdzić, iż pieniądze otrzymane od J. [...] stanowiły dodatkowe wynagrodzenie za pracę podczas odbywania stażu, zostały zatem uznane za przychody skarżącego uzyskane podczas odbywania stażu. Podstawę utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] lipca 2016 r. stanowił fakt uzyskania w lipcu 2016 r. przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego

wynagrodzenia za pracę, tj. w kwocie [...]zł. Ujawnienie przez J. [...] dowodów potwierdzających pobieranie przez skarżącego co miesiąc dodatkowych środków pieniężnych w wysokości przekraczającej kwotę połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2016 r. – minimalne wynagrodzenie wynosiło [...] zł) sprawiło, iż skarżący od [...] lipca 2016 r. przestał spełniać definicję bezrobotnego.

Skarga wniesiona na decyzję Wojewody z [...] lipca 2017 r. została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z [...] maja 2018 r. (sygn. akt II SA/Bd 1075/17).

Następnie [...] lipca 2018 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w zakresie zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego. W wyniku tego postępowania wskazaną na wstępie decyzją z [...] września 2018 r. Prezydent G. orzekł o nienależnym pobraniu przez skarżącego stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od [...] lipca 2016 r. do [...] października 2016 r. w kwocie [...]zł brutto oraz o obowiązku zwrotu tego świadczenia, od której skarżący złożył odwołanie.

Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Wojewoda wskazał, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z [...] kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1265 z późn. zm., zwana w skrócie "u.p.z.i.r.p.") definiując pojęcie osoby bezrobotnej w art. 2 ust. 1 pkt 2 wyjaśnia, iż osobą bezrobotną jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, oraz która nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zatem już samo uzyskanie przychodu w kwocie przekraczającej połowę wynagrodzenia za pracę skutkuje od tego dnia brakiem możliwości posiadania statusu bezrobotnego. Nieposiadanie statusu osoby bezrobotnej uniemożliwia natomiast korzystanie z form pomocy określonych w ustawie, w tym odbywania stażu i pobierania z tego tytułu stypendium, co wynika wprost z przepisów ustawy. Zgodnie z art. 53 ust. 1 i 2 u.p.z.i.r.p. starosta przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy (lub 12 miesięcy, gdy bezrobotny nie ukończył 30 lat) może skierować bezrobotnych do odbycia stażu. Na podstawie art. 53 ust. 6 u.p.z.i.r.p. bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych.

Wojewoda stwierdził, że skarżący w okresie odbywania stażu, poza stypendium z tego tytułu, otrzymywał dodatkowe środki finansowe. Okoliczności tej skarżący nie kwestionuje, zatem wynik prowadzonego postępowania karnego przeciwko J. [...] o sfałszowanie dowodów wypłat poprzez dopisanie słów ,,za pracę" nie ma w sprawie znaczenia.

Wojewoda podkreślił, że ważne jest natomiast, że skarżący rejestrując się w urzędzie pracy otrzymał wyczerpującą informację w zakresie praw i obowiązków osoby bezrobotnej. W dniu [...] marca 2016 r. skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził otrzymanie druku "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", która w rozdziale I pkt 11 zawiera informację: ,,Bezrobotnym nie możesz być, jeżeli uzyskujesz miesięcznie przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych."

Organ wskazał, że za nienależnie pobrane świadczenie, zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda wskazał także, że w uregulowanej w art. 76 ust. 1 i 2 u.p.z.i.r.p. instytucji nienależnie pobranego świadczenia i uprawnienia organu do żądania jego zwrotu podnosi się, że istotną cechą nienależnego świadczenia jest zamiar i świadomość osoby, która świadczenie pobrała, co do faktu, że jej się ono nie należy. Przepis ten odnosi się do sytuacji, w której bezrobotnemu zasadnie przyznano świadczenie pieniężne, jednak w okresie jego pobierania pojawiły się okoliczności powodujące ustanie prawa do jego otrzymywania. Chodzi zatem o sytuacje, gdy bezrobotny, będąc prawidłowo pouczony o okolicznościach mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia, mimo ich zaistnienia w okresie pobierania go, niepowiadania o tym urzędu pracy.

Wykazanie, że pobrane przez osobę bezrobotną stypendium z tytułu odbywania stażu było nienależne w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p., wymaga wykazania negatywnego zachowania tej osoby, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Zgodnie bowiem z treścią ww. przepisu obowiązek zwrotu został połączony z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego", które oznacza świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania).

Przyjmuje się ponadto, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Ponadto dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd przez stronę (bezrobotnego) istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma, że fakty które zataiła, bądź co do których poświadczyła nieprawdę, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, co wiąże się z pouczeniem o tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia indywidualnej i konkretnej sprawy oraz wyjaśnieniu zasad odpowiedzialności w przypadku nieuprawnionego korzystania ze świadczeń przysługujących osobom uznanym za bezrobotne

Wojewoda podkreślił, że sądy administracyjne zwracają uwagę na właściwe pouczenie, formułowane w sposób jasny i zrozumiały dla przeciętnego odbiorcy, który nie zawsze orientuje się w zawiłościach procedur administracyjnych związanych z przyznawaniem i utratą statusu bezrobotnego. W szczególności w orzecznictwie zwraca się uwagę, że treść pouczenia powinna umożliwić odniesienie się bezrobotnego do jego własnej sytuacji. Znaczenie może mieć również upływ czasu pomiędzy doręczeniem bezrobotnemu pouczenia, a momentem wystąpienia okoliczności skutkujących utratą statusu bezrobotnego lub okresem pobierania świadczeń z tytułu bezrobocia (np. stypendium stażowego).

Organ ocenił, że w sprawie skarżącego największe znaczenie ma fakt, iż podczas odbywania stażu cały czas posiadał status osoby bezrobotnej. Był zatem obowiązany stosować się do pouczeń zawartych w druku ,,Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", którą otrzymał w dniu rejestracji. Organ podkreślił, że w rozdziale I pkt 11 "Informacji ..." zawarte jest pouczenie: ,,Bezrobotnym nie możesz być, jeżeli uzyskujesz miesięcznie przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych." Z druku "Oświadczenia bezrobotnego kierowanego do odbycia stażu" podpisanego przez skarżącego [...] czerwca 2016 r. wynika, iż skarżący miał świadomość, że jest osobą bezrobotną, którą PUP kieruje do odbycia stażu. W rozdziale II pkt 5 tego oświadczenia znajduje się zapis: "Będę otrzymywał stypendium w wysokości [...] zł brutto". Przyjąć zatem należy, iż skarżący miał wiedzę, że w okresie odbywania stażu posiadając status bezrobotnego będzie uprawniony tylko do otrzymywania stypendium stażowego wypłacanego przez PUP. Powyższe zostało również potwierdzone decyzją Prezydenta G. z [...] czerwca 2016 r. o przyznaniu skarżącemu od [...] czerwca 2016 r. prawa do stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Jakiekolwiek propozycje J. [...] dotyczące wypłaty tzw. "wyrównania" do kwoty [...]zł za odbywany staż powinny być natychmiast przez skarżącego zgłoszone w PUP, chociażby w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości na temat otrzymywania dodatkowych środków finansowych. Skarżący jednak tego nie uczynił. Tym samym nie można dać wiary jego twierdzeniom podnoszonym w odwołaniu, iż ufał J. [...], która twierdziła, że może mu legalnie, poza otrzymywanym stypendium, wypłacać pieniądze oraz że nie miał żadnego interesu by zataić ten fakt przed PUP.

Odnosząc się natomiast do kwestii braku odrębnego pouczenia stażysty o tym, że organizator stażu nie może mu wypłacać żadnych dodatkowych pieniędzy – Wojewoda stwierdził, że trudno mieć za złe urzędowi pracy, że nie przewidział sytuacji takiej, jak u skarżącego. Za wystarczające w takim przypadku Wojewoda uznał pouczenie osoby bezrobotnej o obowiązku poinformowania PUP w ciągu 7 dni o fakcie uzyskania przychodów. Wojewoda podkreślił, że w rozdziale III pkt 7 ,,Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" znalazł się stosowny zapis.

Wojewoda podkreślił również, że między rejestracją a skierowaniem skarżącego na staż upłynęły zaledwie trzy miesiące.

Wobec powyższego Wojewoda uznał, że skarżący o wszystkich prawach i obowiązkach wynikających z posiadania statusu bezrobotnego został pouczony w dniu rejestracji w PUP tj. [...] marca 2016r. Skarżący, posiadając status bezrobotnego, został skierowany do odbycia stażu w okresie od [...] czerwca 2016 r. do [...] listopada 2016 r. Przed skierowaniem na staż otrzymał dodatkową informację, z której jasno wynikało, że będzie uprawniony do pobierania stypendium stażowego wypłacanego przez PUP. Skarżący uzyskując od dnia [...] lipca 2016 r. przychody w postaci dodatkowych pieniędzy od J. M. , nie zgłosił tego faktu w PUP. Tym samym stwierdzić należy, że zaistniała sytuacja, w której bezrobotnemu zasadnie przyznano świadczenie pieniężne w postaci stypendium stażowego, jednak w okresie jego pobierania pojawiły się okoliczności powodujące ustanie prawa do jego otrzymywania.

Ponadto wszystkie otrzymane pouczenia były na tyle jasno sformułowane, by skarżący miał świadomość, że nie może otrzymywać od organizatora stażu żadnego "wyrównania do kwoty [...]zł", gdyż stoi to w sprzeczności z posiadanym statusem bezrobotnego.

Uwzględniając powyższe Wojewoda stwierdził, że stypendium wypłacone skarżącemu za okres od [...] lipca 2016r. do [...] października 2016 r. w kwocie [...]zł brutto jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody P. P. wniósł o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji i nieuwzględnieniu odwołania skarżącego;

2) art. 86 kpa polegające na zaniechaniu przez organy obu instancji przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego jako strony postępowania, w sytuacji, w której wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia uzależnione jest od jednoznacznego ustalenia świadomości negatywnego działania i jego skutków oraz intencje ("winę") strony, a tym samym wymagają uwzględnienia subiektywne] przesłanki i dokonania przez organy zindywidualizowanej oceny okoliczności danej sprawy;

3) art. 107 § 3 kpa polegające na braku wskazania przez organ dowodów, na których się organ oparł przy wydawaniu decyzji, a przez to brak możliwości dokonania sądowej kontroli przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie tego, czy organ ustalając świadomość negatywnego działania i jego skutków oraz intencje ("winę") strony wziął pod uwagę dowód w postaci nagrania z rozmowy pomiędzy skarżącym a J. M.;

4) z ostrożności - art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, nadto ustalenia faktów w oparciu o część materiału dowodowego, skutkujące:

a. odmówieniem wiarygodności pisemnych wyjaśnień strony, w szczególności co do braku świadomości negatywnego działania strony (polegającego na niepoinformowaniu organu o pobieraniu od organizatora stażu dodatkowych środków),

b. niedokonania oceny dowodu w postaci nagrania rozmowy skarżącego z J. [...],

c. niedokonania oceny faktu skazania organizatora stażu, tj. J. [...], za sfałszowanie i posłużenie się przed organem I instancji przerobionymi dowodami KW,

d. oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie pouczenia wręczonemu bezrobotnemu przy rejestracji i braku odniesienia się do tego czy pouczenie to odnosiło się do okoliczności i sytuacji, w której po skierowaniu do odbycia stażu znalazł się bezrobotny;

5) art. 81a §1 kpa polegające rozstrzygnięciu ewentualnych wątpliwości dotyczących świadomości strony na jej niekorzyść;

6) art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa polegające na całkowitym braku wyjaśnienia w uzasadnieniach decyzji przez organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji sposobu ustalenia kwoty, o której zwrocie jako nienależnie pobranego świadczenia orzekły organy w niniejszej sprawie, a tym samym braku możliwości dokonania sądowej kontroli prawidłowości wyliczonej do zwrotu kwoty i oceny legalności orzeczenia organów administracji publicznej w tym zakresie;

7) naruszenie art. 76 ust. 1 u.p.z.i.r.p. poprzez jego błędną wykładnię:

a. i uznanie, że wypłacone stronie świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym,

b. i utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji, w której organ orzekł o terminie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w sytuacji, w której zgodnie z przepisem art. 76 ust. 1 osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, a tym samym organ administracji nie jest uprawniony do określania w decyzji administracyjnej stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego - terminu zwrotu, co uczynił już ustawodawca, zaś rozstrzygnięcie o takowym terminie jest zatem pozbawione podstawy prawnej, nadto jest niezgodne z zasadami wykonalności decyzji administracyjnej.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie był właściwie pouczony o ciążących na nim – jako bezrobotnym, obowiązkach, a ponadto zwrócił uwagę, że działał w zaufaniu do J. [...], która go zapewniała, że taki sposób wynagradzania osób wykonujących dla niej pracę (tj. że wynagrodzeniem w części było stypendium uzyskane z PUP, a w części kwoty wypłacane bezpośrednio przez nią), stosowała już współpracując z innymi stażystami i ta formuła współpracy się sprawdziła.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Ponadto organ podniósł, że zarzucane w skardze wskazanie terminu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz brak uzasadnienia wyliczonej kwoty do zwrotu - nie mają istotnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (w skrócie "u.p.z.i.r.p.").

Zgodnie z art. 76 ust. 1 u.p.z.i.r.p. osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Przypadki, kiedy mamy do czynienia z "nienależnie pobranym świadczeniem" określa art. 76 ust. 2 u.p.z.i.r.p., który w pkt 1 wskazuje, że za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Z treści cytowanego przepisu wynika, że warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania, oraz subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia. Konieczność zaistnienia obu tych przesłanek, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz z treści skargi – jest niesporna.

Z treści skargi wynika, że w skarżący nie kwestionuje, że zaistniała pierwsza ze wskazanych przesłanek, kwestionuje natomiast zaistnienie przesłanki subiektywnej.

Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniem skargi, organy wykazały, iż skarżący został we właściwy sposób pouczony o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej, a tym samym i prawa do stypendium.

Należy mieć na uwadze, że w dacie zgłoszenia się przez skarżącego do urzędu pracy [...] marca 2016 r. skarżący został o powyższym pouczony: w "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" w rozdziale I pkt 11 zawarte jest pouczenie: ,,Bezrobotnym nie możesz być, jeżeli uzyskujesz miesięcznie przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych." Z druku "Oświadczenia bezrobotnego kierowanego do odbycia stażu" podpisanego przez skarżącego [...] czerwca 2016 r. wynika, iż skarżący miał świadomość, że jest osobą bezrobotną, którą PUP kieruje do odbycia stażu. W rozdziale II pkt 5 tego oświadczenia znajduje się zapis tej treści "Będę otrzymywał stypendium w wysokości [...] zł brutto".

W świetle powyższego Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że skarżący był świadomy, że prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu przysługuje mu z tego tytułu, że jest osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.p.z.i.r.p. Wynika to także wprost z treści podpisanego przez skarżącego "Skierowania do odbycia stażu" z [...] czerwca 2016 r., w tym zwłaszcza znajdującego się tam pouczenia, w którym mowa o utracie statusu bezrobotnego m.in. w związku z odmową udziału w stażu. Także podpisane przez skarżącego "Oświadczenia bezrobotnego kierowanego do odbycia stażu" oprócz wskazywanej przez organ informacji o stypendium zawiera w części II pkt 1 informację, że w przypadku przerwania stażu z własnej winy przez osobę skierowaną na staż, traci ona status osoby bezrobotnej.

Pouczenie zatem o okolicznościach warunkujących posiadanie statusu osoby bezrobotnej i pobieranie z tego tytułu świadczeń pieniężnych, odnosi się również do prawa do pobierania stypendium, jako jednego z tych świadczeń. Mając przy tym na uwadze, że pomiędzy rejestracją skarżącego w PUP a skierowaniem go na staż minęło niewiele ponad 2 miesiące (rejestracja 1 marca, skierowanie na staż [...] czerwca 2016 r.) nie było, zdaniem Sądu, obowiązku ponownego pouczania skarżącego o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej w pełnym zakresie.

Ponadto w uzasadnieniu decyzji Prezydenta G. z [...] czerwca 2016 r. o wstrzymaniu skarżącemu wypłaty zasiłku dla bezrobotnych w okresie odbywania stażu jasno wskazano, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium; za okres, za który przysługuje stypendium zasiłek nie przysługuje. Uzasadnienie to pozwala zatem wysnuć wniosek, że stypendium jest świadczeniem przysługującym w miejsce otrzymywanego zasiłku dla bezrobotnego, a więc jest świadczeniem dla osoby mającej status osoby bezrobotnej. Logicznym i rozsądnym jest zatem dalsze wnioskowanie, które powinna przeprowadzić każda osoba należycie prowadząca swoje sprawy, że utrata statusu osoby bezrobotnej spowoduje utratę prawa do stypendium.

Skarżący w uzasadnieniu skargi kładzie nacisk na to, że wręczone mu przez organ przy rejestracji jako osoby bezrobotnej pouczenie było zbyt ogólne i nie odnosiło się do okoliczności i sytuacji, w której się znalazł po skierowaniu do odbycia stażu. Stosownego pouczenia nie zawierała także według niego decyzja o przyznaniu stypendium ani żadne z podpisanych przez skarżącego oświadczeń, w szczególności "oświadczenie bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu" nie zawierało informacji, że bezrobotny, będąc na stażu nie może otrzymywać od organizatora stażu żadnych dodatkowych świadczeń, a wyłącznym świadczeniem jakie może uzyskiwać, jest stypendium wypłacane przez PUP.

Słusznie jednak organ odwoławczy stwierdził, że brak było możliwości pouczenia skarżącego wprost, że uzyskanie dodatkowych środków finansowych od organizatora stażu ("wyrównania") z tytułu wykonywania prac w ramach stażu spowoduje utratę przez niego prawa do stypendium wypłacanego bezrobotnym skierowanym przez PUP na staż. Pouczenia dla osób dokonujących rejestracji w urzędzie pracy mają ogólny, abstrakcyjny charakter i nie są kierowane do indywidualnie oznaczonego adresata. "Karta rejestracyjna bezrobotnego" jest prowadzona według ustalonego wzoru, podobnie jak "Informacja" dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy. Podpisując oba ww. dokumenty skarżący zobowiązał się do informowania organu o uzyskiwaniu przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia.

Co do zakresu i szczegółowości pouczenia bezrobotnego Sąd zgadza się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z [...] lipca 2016r. (sygn. akt I OSK 2869/14, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (w skrócie "CBOSA") dostępnej poprzez stronę internetową [...]), że przesłanka zawarta w hipotezie art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z.i.r.p. powinna być rozumiana jako spoczywający na organie obowiązek pouczenia bezrobotnego o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia. Są to, jak w przypadku każdej normy prawa materialnego, okoliczności abstrakcyjne. Bezrobotny powinien być świadomy, że takie okoliczności występują. W ramach pouczenia udzielanego w trakcie rejestracji organ nie jest natomiast w stanie przewidzieć wszystkich sytuacji faktycznych, w których wobec bezrobotnego będą stosowane przepisy o statusie bezrobotnego, a więc także przepisy regulujące ustanie prawa do pobierania świadczenia. Wymaganie zatem od organu takiego konkretnego pouczenia nie tylko nie wynika z przepisów, ale także byłoby zobowiązaniem do czynności niemożliwych. O ile w trakcie trwania bezrobocia dochodzi do sytuacji, w których należałoby skonkretyzować pouczenie, obowiązkiem organu byłoby udzielenie bezrobotnemu szczegółowych informacji. Warunkiem nałożenia na organ zatrudnienia takiego obowiązku jest jednak obciążenie bezrobotnego obowiązkiem aktywnego uczestniczenia w kształtowaniu swojej sytuacji prawnej. Jeśli zatem bezrobotny nie wie, czy określone działania, w tym przypadku otrzymywanie od organizatora stażu dodatkowych przychodów ("wyrównania"), spowodują ustanie prawa do pobierania świadczenia wypłacanego mu jako osobie bezrobotnej, powinien sam zwrócić się do organu o dodatkowe pouczenie. Zaniedbanie w tym zakresie skutkuje tym, że można go obarczyć winą za pobieranie nienależnego świadczenia.

Z powyższego wynika, że niezasadne są też zarzuty skarżącego, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w odnośnie braku jego świadomości, iż podejmowane z inicjatywy J. [...] działania polegające w szczególności na wypłacaniu "wyrównania" są niezgodne z prawem. Otrzymane przez skarżącego pouczenie było na tyle jasne i precyzyjne, że pozwalało na dokonanie przez skarżącego własnej oceny zgodności z prawem zaistniałej sytuacji – w tym w przypadku konfrontacji z przyszłym pracodawcą. W istocie z argumentacji skarżącego wynika, że sam fakt przekazania informacji odnośnie jego statusu przez organizatora stażu zwalniał go z obowiązku własnej, krytycznej oceny sytuacji, w której się znalazł, w tym ze skonfrontowania informacji, które zostały mu przekazane przez organizatora stażu z informacjami uzyskanymi z od organu (z PUP), zawartymi zarówno w pouczeniach jak też w treści decyzji administracyjnych. Nie można tego rodzaju rozumowania uznawać za przejaw dobrej wiary skarżącego. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11 (opubl. CBOSA) LEX nr 1137853), że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. "W dobrej wierze jest ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadności postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom." Nie można skarżącemu przypisać dobrej wiary w sytuacji kiedy mając stosowne i wystarczające informacje z PUP, nie podjął wysiłku, aby je przeanalizować i zaniedbał zwrócenia się do organu o wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości w zakresie zaproponowania przez organizatora stażu dodatkowych środków pieniężnych.

Należy zauważyć, że rezultatem przeprowadzenia wskazanych przez skarżącego dowodów byłoby udowodnienie, że organizator stażu faktycznie przekazał skarżącemu określone informacje, czynił to we własnym interesie, oraz że informacje te były niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Takie fakty same w sobie nie dowodzą dobrej wiary skarżącego. Dobrej wiary skarżącego nie dowodziłby wykazanie, że w powyższej sytuacji skarżący uznał przekazane mu informacje za obrazujące jego rzeczywistą sytuację prawną. Jak wyżej wskazano dobra wiara wymaga wykazania, że ewentualny błąd co do istnienia prawa (sytuacji prawnej) był usprawiedliwiony. Wcześniej wskazane zaniedbanie skarżącego (poprzez brak zwrócenia się do PUP) nie pozwala jednak uznać, że jego brak wiedzy odnośnie stanu prawnego w tych konkretnych okolicznościach był usprawiedliwiony.

Odnośnie zarzutów wskazania w decyzji terminu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz braku uzasadnienia wyliczonej kwoty do zwrotu, słusznie wskazuje organ, że uchybienia w tym względzie nie mogą być uznane za wpływające na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie przepisom prawa, jak wskazuje art. 145 § 1 pkt 1 lit. ) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Samo powtórzenie treści przepisu w sentencji decyzji nie uchyla konieczności stosowania tego przepisu prawa. Odnośnie zaś wysokości wyliczonej kwoty do zwrotu, należy zauważyć, że decyzja orzekająca o pobraniu przez skarżącego nienależnie pobranego stypendium wskazuje, że było ono pobierane przez okres 4 miesięcy (od 1 lipca do [...] października 2016 r.). Dzieląc wskazaną w decyzji kwotę nienależnie pobranego świadczenia (3989,60 zł) przez liczbę miesięcy (4) w okresie których doszło do pobierania nienależnego świadczenia otrzymujemy kwotę [...]zł. Jest to kwota przyznanego skarżącemu comiesięcznego stypendium określona w znajdującej się w aktach sprawy decyzji Prezydenta G. z [...] czerwca 2016 r.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.