Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2310/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 1993 nr 7 poz 34
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji.
article: art. 87 ust. 1 i art. 101
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 97 § 1 pkt 4, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego R. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. [...], zmienionej decyzjami z dnia [...] stycznia 1995 r. i z dnia [...] lutego 1995 r. i sprostowanej postanowieniem z dnia [...] czerwca 1996 r., dotyczącej stwierdzenia uwłaszczenia T. [...] S.A. w W. szeregiem działek wymienionych w decyzji, położonych w P. przy ul. [...], w części dotyczącej działek Nr [...], położonych w P. przy ul.[...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993r., Nr 7, poz. 34 ze zm.), decyzją z dnia [...] listopada 1994 r, znak [...] , zmienioną decyzjami z dnia [...] stycznia 1995 r. i z dnia [...] lutego 1995 r. i sprostowaną postanowieniem z dnia [....] czerwca 1996 r., stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 31 grudnia 1993 r. przez T. [...] S.A. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w P. przy:

• ul. [...] - działka nr [...] o pow [...] część działki nr [...] o pow. [...] m2,wykazane na mapie nr [...],

• ul. [...] - działki nr [...] o pow. [...] m , nr [...] o pow. [...] m , nr [...] o pow. [...] m , nr [...] o pow. [...] m2, wykazane na mapie nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2, wykazane na mapie nr [...],

• ul. [...] - działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m , nr [...] o pow. [...] m , nr [...] o pow. [...] m , wykazane na mapie nr [..],

• ul. [...] - działki nr [...] o pow. [...] m , nr [...] o pow. [...] m, nr [...]

o pow. [...] m2, wykazane na mapie nr [...], oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.

Pismem z dnia 4 maja 2010 r. H. K. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. w części dotyczącej działek nr [...] o pow. łącznej [...] m2 podnosząc, iż z wnioskiem o zwrot nieruchomości obejmującej te działki wywłaszczone w 1974 r., wystąpiono do Urzędu Miejskiego w P. pismem z dnia 9 czerwca 1992 r.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. w powyższej części.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją wystąpiła H. K. podnosząc, iż organ nadzorczy nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Wskazała również, że stwierdzenie nieważności uzasadnia fakt, iż postępowanie uwłaszczeniowe zostało zakończone ostateczną decyzją przed rozstrzygnięciem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która to kwestia stanowiła zagadnienie wstępne w stosunku do uwłaszczenia.

Minister wskazał, iż kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. została wydana na podstawie art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji. Stosownie do treści tego przepisu, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu wejścia w życie ustawy w zarządzie "[...] ", stają się z mocy prawa z dniem zarejestrowania spółek publicznej radiofonii i telewizji przedmiotem użytkowania wieczystego tych spółek, a budynki, urządzenia i lokale stają się z mocy prawa własnością tych spółek, przy czym nabycie własności następuje nieodpłatnie. Przepis ten nie zawiera sformułowania, że uwłaszczenie narusza praw osób trzecich.

Na mocy aktów notarialnych z dnia [...] grudnia 1974 r. nr Rep. [...] i z [...] grudnia 1974 r. nr Rep. [...] H. i A. K. oraz E. S. sprzedali Skarbowi Państwa - Komitetowi [...] "[...]" prawa do nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działki nr [...] o łącznej pow. [...] m2". Nabycie nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 74, poz. 64). Wpisu w księdze wieczystej nr [...] dokonano natomiast w dniu ][...] maja 1976 r.

Jak wynika z pisma [...] z dnia [...] .04.2012r. znak [...] oraz wyciągu z wykazu zmian gruntowych z dnia [...].03.2012r. znak [...] działki nr [...] otrzymały nr [...] i nr [...]. Łączna powierzchnia tych działek pozostała bez zmian.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 i art. 101 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Działki nr [...] o łącznej pow. [...] m2 stanowiły więc własność Skarbu Państwa – w zarządzie i użytkowaniu Komitetu [...] "[...] " w W.

Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. sygn. akt: [...] zarejestrowano Spółkę [...] S.A., zatem z tym dniem w stosunku do działek nr [...] zaistniały przesłanki uwłaszczenia określone w art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r.

W ocenie organu odwoławczego, prawidłowo wskazał organ I instancji, iż z przepisów ustawy o radiofonii i telewizji nie wynika sposób podziału nieruchomości będących w zarządzie "[...]" pomiędzy spółki publicznej radiofonii i telewizji oraz, że kwestia ewentualnego podziału zarządzanych nieruchomości pomiędzy nowopowstałe spółki publicznej radiofonii i telewizji pozostaje bez wpływu na prawidłowość uwłaszczenia i nie stanowi koniecznej przesłanki do tego uwłaszczenia.

Minister wskazał, iż w dniu 9 czerwca 1992 r. E. S., H. K. i A. K., dawni właściciele uwłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] wystąpili do Urzędu Miejskiego w P. o jej zwrot. Postępowanie zwrotowe zostało zawieszone postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 1996 r. [...].

Organ odwoławczy wskazał, iż analizując ponownie kwestię wniosku o zwrot nieruchomości w kontekście postępowania uwłaszczeniowego w trybie art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, istotne jest zarówno to, że z przepisu tego nie wynika wprost, iż uwłaszczenie nie było uzależnione od nienaruszenia praw osób trzecich, jak również to, jak rozumiano pojęcie nienaruszalności praw osób trzecich w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej.

Minister podniósł, iż dopiero w uchwale składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. sygn. akt III ZP 14/99 ("Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zbiór Urzędowy" Nr 8, poz. 294), stwierdzono, że zgłoszenie wniosku o zwrot nieruchomości przed datą wydania decyzji uwłaszczeniowej ma pierwszeństwo przed uwłaszczeniem, a postępowanie uwłaszczeniowe wówczas winno być zawieszone. Decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. wydana została na długo przed podjęciem przez Sąd Najwyższy ww. uchwały z dnia 27 stycznia 2000 r; zatem, w ocenie organu, nie jest możliwe przyjęcie tezy, że nienaruszalność praw osób trzecich wynika z wykładni systemowej.

Organ odwoławczy podniósł również, iż w postępowaniu dotyczącym oceny legalności uwłaszczenia nie jest możliwe przesądzanie ewentualnej możliwości zwrotu nieruchomości, jak również kwestii zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Organ nadzorczy nie powinien więc wypowiadać się w tych kwestiach. W ocenie organu, skoro art. 66 ustawy o radiofonii i telewizji nie zawierał zapisu, iż uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich, to nie można Wojewodzie [...] zarzucać rażącego naruszenia tego przepisu. Z uwagi bowiem na treść art. 66 tezę o pierwszeństwie roszczeń zwrotowych w stosunku do uwłaszczenia [...] S.A. wyprowadzić można dopiero z wykładni systemowej, czy celowościowej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią określonego przepisu prawa poprzez proste ich zestawienie. Natomiast w przypadku konieczności stosowania wykładni danego przepisu, to błędna jego wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

W świetle powyższego, organ odwoławczy nie podzielił zarzutu wnioskodawcy, jakoby kwestionowana decyzja uwłaszczeniowa wydana została z rażącym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, skoro z treści ww. przepisu nie wynika wprost konieczność zapewnienia pierwszeństwa roszczeniom zwrotowym. Natomiast z akt sprawy uwłaszczeniowej bezsprzecznie wynikały przesłanki warunkujące uwłaszczenie, tj. prawo własności przedmiotowego gruntu przysługiwało i ujawnione było na rzecz Skarbu Państwa, zaś grunt pozostawał w zarządzie uwłaszczanej spółki.

W ocenie organu odwoławczego, nie można również zarzucić rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] art. 47 ust. 1 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), skoro przepisy te nie stanowiły prawnej podstawy orzekania w postępowaniu uwłaszczeniowym.

Organ wskazał ponadto, iż niezasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, bowiem organ nadzoru dokonał oceny decyzji uwłaszczeniowej właśnie przy uwzględnieniu faktu zainicjowania postępowania zwrotowego wnioskiem z dnia z dnia 9 czerwca 1992 r., jak również faktu zawieszenia tego postępowania. Kwestia ta miała bowiem, w ocenie organu zasadnicze znaczenie dla oceny interesu prawnego skarżących w niniejszym postępowaniu nadzorczym. Wskazał również, iż kwestie ewentualnego niezapewnienia byłym właścicielom przedmiotowej nieruchomości udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym nie mogą stanowić przedmiotu rozważań na gruncie postępowania prowadzonego w trybie art. 156 § 1 kpa, skoro pozbawienie strony udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [..] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. K., reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) przez dokonanie błędnej oceny decyzji Wojewody [...] z dnia [...][ listopada 1994 r. przez nieuprawnione przyjęcie, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji grunty, będące przedmiotem uwłaszczenia, w tym działki nr [...] i nr [...] były w zarządzie Komitetu [...] "[...]", a zatem, że spełniona została przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 66 powyższej ustawy, podczas gdy w aktach sprawy brak dowodów na tę okoliczność, tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., Nr 22, poz. 159), art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99, ze zm.) i art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst pierwotny Dz. U. z 1993 r., Nr 7, poz. 34) oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

2) przez pominięcie zarzutu skarżącej, iż w analogicznej sytuacji, w części dotyczącej innej działki objętej przedmiotową decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. zapadła decyzja stwierdzająca nieważność powyższej decyzji Wojewody [...], tj. naruszenie art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP;

3) przez niezapoznanie się z materiałem dowodowym sprawy, zawartym w aktach o zwrot nieruchomości oraz w aktach dotyczących uwłaszczenia, w szczególności dotyczącym zmiany przeznaczenia wywłaszczonych uprzednio gruntów, co uniemożliwiło rzetelną ocenę kwestionowanej decyzji Wojewody [...], tj. naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 66 ust. 3 zd. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz w związku z art. 156 § l pkt 2 k.p.a.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w odniesieniu do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. w wyniku przyjęcia błędnego założenia, że brak w art. 66 ustawy o radiofonii i telewizji postanowienia, że uwłaszczenie "nie narusza praw osób trzecich" oznacza brak pierwszeństwa byłego właściciela przed uwłaszczeniem, mimo spełnienia przesłanek zwrotu nieruchomości;

2) przez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 66 ust. 1 i 2

ustawy o radiofonii i telewizji, mimo wadliwego oznaczenia w kwestionowanej decyzji Wojewody [...] podmiotu uwłaszczonego i tym samym strony postępowania uwłaszczeniowego.

W uzasadnieniu skargi H. K. podniosła iż nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia z art. 66 ustawy o radiofonii i telewizji bowiem przedmiotowy grunt nie mógł przejść w zarząd Komitetu [...] "[...]", gdyż jednostka ta nie legitymowała się decyzją właściwego organu administracji państwowej o przekazaniu przedmiotowego gruntu w użytkowanie, wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159). W aktach sprawy uwłaszczeniowej brak bowiem takiej decyzji, jak również wzmianki o jej istnieniu.

Podniosła również, iż organ nie zapoznał się z treścią pisma Urzędu [...] Wydziału [...] z dnia [...] lutego 1994 r., znak [...], będącego odpowiedzią na pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w P. (prowadzącego sprawę o zwrot) z dnia [...] stycznia 1994 r., znak: [...], w sprawie określenia przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...], działki nr [...]. Pismo to ma zaś kapitalne znaczenie nie tylko dla sprawy o zwrot nieruchomości, lecz również dla oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej. Wskazuje bowiem, iż przewidziana została zmiana przeznaczenia nieruchomości, wykluczająca możliwość realizacji inwestycji pod nazwą budowa "[...]" w P. tj. inwestycji, dla której Skarb Państwa nabył działki nr [...].

H. K. wskazała ponadto, iż wniosek organu o braku pierwszeństwa byłego właściciela nieruchomości przed uwłaszczeniem oparty na braku w art. 66 zwrotu "nie narusza praw osób trzecich" jest błędny. W ocenie skarżącej, takie stanowisko oznacza w istocie, że mimo oczywistej zbędności nieruchomości na cel, dla którego została nabyta przez Skarb Państwa, roszczenie byłego właściciela o jej zwrot jest - według organu - bez znaczenia w sprawie o uwłaszczenie i w związku z tym może zostać naruszone. Wskazała, iż takie stanowisko narusza konstytucyjnie chronione prawo własności.

Ponadto, w ocenie skarżącej, z treści art. 66 ustawy o radiofonii i telewizji wynika, iż podmiotem uwłaszczenia, a zarazem stroną postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] powinny być obie spółki tj. "[..] S.A." i "[...] S.A.". Tymczasem decyzja deklaratoryjna Wojewody [..] z dnia [...] listopada 1994 r. jako podmiot uwłaszczenia wskazała tylko jedną spółkę [...] S.A., co rażąco narusza powołany przepis.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż stanowi ona polemikę z ustaleniami poczynionymi przez Ministra i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone orzeczenie zapadło z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. w części dotyczącej działek nr [...] podnosząc, iż we wskazanej części decyzja ta nie narusza rażąco prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Stanowisko Ministra uznać trzeba za błędne. W ocenie Sądu, wydając kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] listopada 1992 r. Wojewoda [...] rażąco naruszył prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa tj. rażąco naruszył art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Rażące naruszenie powołanego przepisu kodeksu postępowania administracyjnego polegało na tym, iż wydając ww. decyzję Wojewoda [...] w ogóle nie rozważył kwestii ewentualnego pierwszeństwa roszczeń zwrotowych byłych właścicieli nieruchomości w stosunku do uwłaszczenia [...] S.A.

Na wstępie wskazać trzeba, iż podstawę materialnoprawną decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1994 r. stanowi przepis art. 66 ustawy z dnia 29 grudnia 1002 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993r., Nr 7, poz. 34 ze zm.).

Stosownie do treści tego przepisu, w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu wejścia w życie ustawy w zarządzie "[...]", stają się z mocy prawa z dniem zarejestrowania spółek publicznej radiofonii i telewizji przedmiotem użytkowania wieczystego tych spółek, a budynki, urządzenia i lokale stają się z mocy prawa własnością tych spółek, przy czym nabycie własności następuje nieodpłatnie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nadzoru podkreślił, iż z akt sprawy uwłaszczeniowej bezsprzecznie wynikały przesłanki warunkujące uwłaszczenie, tj. prawo własności przedmiotowego gruntu przysługiwało i ujawnione było na rzecz Skarbu Państwa, zaś grunt pozostawał w zarządzie uwłaszczanej spółki.

Odnosząc się natomiast do kwestii wniosku o zwrot nieruchomości w kontekście postępowania uwłaszczeniowego organ podniósł, iż skoro art. 66 ustawy o radiofonii i telewizji nie zawierał zapisu, iż uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich, to nie można Wojewodzie [...] zarzucić rażącego naruszenia tego przepisu. Z uwagi bowiem na treść art. 66 ww. ustawy, tezę o pierwszeństwie roszczeń zwrotowych w stosunku do uwłaszczenia [...] S.A. wyprowadzić można dopiero z wykładni systemowej, czy celowościowej. Zatem, w ocenie organu, nie można twierdzić, iż decyzja uwłaszczeniowa wydana została z rażącym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, skoro z treści ww. przepisu nie wynika wprost konieczność zapewnienia pierwszeństwa roszczeniom zwrotowym.

Z powołanego stanowiska Ministra wynika, iż twierdzenie o braku rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] art. 97 § 1 pkt 4 kpa przy wydaniu decyzji uwłaszczeniowej organ nadzoru wywodzi z tego, iż z treści art. 66 ustawy o radiofonii i telewizji nie wynika wprost konieczność zapewnienia pierwszeństwa roszczeniom zwrotowym. W ocenie Sądu, stanowisko organu nadzoru nie zasługuje na akceptację.

Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej z dnia 24 listopada 1992 r., organ administracji państwowej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Ze zwrotu "organ administracji państwowej zawiesza postępowanie" wynika, iż w tym przypadku mamy do czynienia z obligatoryjną podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, w razie wystąpienia przesłanek z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie. Z urzędu więc w trakcie postępowania ma obowiązek badać, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania (tak: b. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie, Warszawa 2005, str. 443).

Z powołanego art. 97 § 1 pkt 4 kpa wynika, iż zawieszenie postępowania na tej podstawie wymaga spełnienia trzech przesłanek: (i) postępowanie administracyjne jest w toku, (ii) rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem tego postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, (iii) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, wskazać trzeba, iż w aktach administracyjnych znajduje się wniosek E. S. oraz H. i A. K. z dnia [...] czerwca 1992 r. o zwrot nieruchomości stanowiącej działki nr [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni [..] m2 położone w P. przy ul. [...]. Powołany wniosek został złożony na podstawie art. 69 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Z prezentaty Urzędu Rejonowego [...] widocznej na ww. wniosku wynika, iż wpłynął on do organu w dniu 19 czerwca 1992 r.

W aktach sprawy znajduje się ponadto pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] września 1992 r., znak [...] zawiadamiające o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości na wniosek E. S. oraz H. i A. K. Z treści ww. zawiadomienia wynika, iż pismo to otrzymały, między innymi, Komitet [...] oraz [...] Ośrodek [...] w P. Podmioty te miały zatem wiedzę o zgłoszonych roszczeniach zwrotowych. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, uwłaszczenie [...] nastąpiło z dniem 31 grudnia 1993 r. (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 1993 r.), a decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [..] została wydana w dniu [...] listopada 1994 r. Biorąc powyższe pod uwagę nie ulega wątpliwości, iż postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem o zwrot nieruchomości zostało wszczęte znacznie wcześniej niż zaistniały przesłanki uwłaszczenia z mocy prawa określonych w art. 66 ustawy o radiofonii i telewizji oraz znacznie wcześniej niż nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji uwłaszczeniowej.

Tymczasem, w powołanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1994 r. uwłaszczył [...] S.A. prawem użytkowania wieczystego gruntów w stosunku do działek nr [...] bez jakiegokolwiek wyjaśnienia, czy w stosunku do tego gruntu były zgłoszone prawa osób trzecich i czy toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości. O zupełnym pominięciu w postępowaniu mającym na celu wydanie decyzji uwłaszczeniowej tego aspektu sprawy świadczy treść uzasadnienia decyzji uwłaszczeniowej i zawartość akt tej sprawy. Jak wskazano powyżej, obowiązkiem organu administracji jest badanie z urzędu w trakcie postępowania, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania. Brak wyjaśnienia przez Wojewodę [...] kwestii pierwszeństwa postępowania zwrotowego w stosunku do postępowania uwłaszczeniowego stanowi, w ocenie Sądu, o rażącym naruszeniu przez ten organ art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Nieuwzględnienie zaś tego aspektu przez organ nadzoru stanowi o naruszeniu zaskarżoną decyzją art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Prowadząc ponownie postępowanie Minister Infrastruktury i Rozwoju uwzględni przedstawione powyżej zapatrywania prawne Sądu.

Z tych powodów obie zaskarżone decyzje należało uchylić na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa.