Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 463/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Syndyka (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia (...) grudnia 2012 r. znak: (...) w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisu rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) października 2012 r. znak: (...); II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz Syndyka (...) Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej kwotę 360 złotych (trzysta sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 463/13

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: Prezes ULC) decyzją z dnia (...) grudnia 2012 r" (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm" dalej - k.p.a.), art. 205 a ust. 1, art. 205 b ust. 1 pkt 2, art. 205 b ust. 3, art. 209 b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 933 z późn. zm.), art. 5, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s.1, 2004, s.1 - dalej jako rozporządzenie) po rozpatrzeniu wniosku (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) października 2012 r., którą stwierdził naruszenie przez przewoźnika (...) sp. z o.o. przepisu art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku zwrotu pasażerowi pełnego kosztu niewykorzystanego biletu na trasie Kraków - Szczecin; ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, nałożył na przewoźnika lotniczego (...) sp. z o.o. karę pieniężną za naruszenie postanowień rozporządzenia w wysokości 500 zł (pięćset złotych).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 sierpnia 2012 r. do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga wniesiona przez J. B. dotycząca naruszenia przez przewoźnika lotniczego (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej postanowień rozporządzenia poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na przewoźniku lotniczym w przypadku odwołania lotu z dnia (...) września 2012 r. nr (...) na trasie Kraków - Szczecin.

Prezes ULC decyzją z dnia (...) października 2012 r. nr (...) stwierdził naruszenie art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, polegające na zaniechaniu wobec pasażera obowiązku zwrotu w terminie siedmiu dni pełnego kosztu biletu po cenie, za jaką został kupiony. Prezes ULC ustalił również czternastodniowy termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, liczony od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej za naruszenie wobec pasażera art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia, karę pieniężną w wysokości 500 zł.

W uzasadnieniu organ podał, iż J. B. zamierzał w dniu (...) września 2012 r. odbyć podróż lotem nr (...). Rejs ten został odwołany, a przyczyną odwołania ww. lotu było wstrzymanie w dniu 27 lipca 2012 r. wszystkich lotów przez przewoźnika z uwagi na zawieszenie tego dnia koncesji na wykonywanie usług lotniczych oraz wniesienie do sądu Rejonowego w (...) w dniu 27 lipca 2012 r. przez przewoźnika (...) sp. z o.o. wniosku o upadłość spółki. Informacje o odwołaniu lotów, zawieszeniu koncesji, wniosku o upadłość były szeroko przedstawione i często publikowane w środkach masowego przekazu. W związku z powyższym organ uznał, iż o odwołaniu lotów pasażerowie mający rezerwacje na loty przewoźnika (...) sp. z o.o. dowiedzieli się najpóźniej w dniu (...) lipca 2012 r.

Ponadto organ wskazał, że odległość z lotniska w Krakowie do lotniska w Szczecinie mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi mniej niż 1500 kilometrów. Oznacza to, że składający skargę miał prawo domagać się odszkodowania w wysokości 250 EUR.

Prezes ULC zauważył, iż pasażer został poinformowany o odwołaniu lotu w dniu (...) lipca 2012 r., a więc na więcej niż dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu. Mając powyższe okoliczności na uwadze zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie przewoźnik lotniczy nie był zobowiązany do wypłaty stosownego odszkodowania pasażerowi.

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, iż przewoźnik lotniczy nie wywiązał się względem pasażera z obowiązku o jakim mowa w art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia w związku z tym nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 500 zł. W ocenie Prezesa ULC wysokość nałożonej na przewoźnika kary pieniężnej jest wystarczająca i ma charakter prewencyjny.

Zgodnie z pkt 1.2 załącznika nr 2 do ustawy Prawo lotnicze naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 4800 zł. Prezes ULC uznał, że z uwagi na okoliczność, że prawa pasażera w przedmiotowej sprawie zostały naruszone zasadnym jest nałożenie na przewoźnika lotniczego kary pieniężnej w wysokości 500 zł za naruszenie w stosunku do pasażerki obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, gdyż podróżnemu w związku z odwołaniem lotu nie zwrócono kosztu biletu.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła spółka (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w (...), reprezentowana przez Syndyka masy upadłości A. W.. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 97 §1 k.p.a. lub art. 105 § 1 k.p.a. (w zależności od daty wszczęcia postępowania) poprzez ich niezastosowanie w związku z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 144, 145 i 236 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, poprzez ich błędną wykładnię i kontynuowanie/wszczęcie postępowania pomimo ogłoszenia upadłości (...) sp. z o.o. w (...). Z uwagi na powyższe, wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia (...).10.2012 r., sygn. akt (...), oraz

- zawieszenie z urzędu na podstawie art. 97 § 1 k.p.a. postępowania z dniem ogłoszenia upadłości likwidacyjnej Spółki, tj. z dniem 12.09.2012 r. - w przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, albo

- umorzenie postępowania w całości na podstawie art. 105 wszczęte po ogłoszeniu upadłości.

We wniosku wskazano, iż postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. Sąd Rejonowy (...) w (...) Wydział VI Gospodarczy ogłosił upadłość spółki (...) Sp. z o.o. w (...) wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr (...), obejmującą likwidację majątku upadłego. Wnioskodawca stwierdził, iż w chwili wydawania decyzji organ posiadał wiedzę o ogłoszeniu upadłości spółki, gdyż został o tym fakcie zawiadomiony pismem z 26 września 2012 r. Powyższe potwierdza również treść samej decyzji, która skierowana została do (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Bez względu zatem, czy postępowanie ulegało zawieszeniu czy też umorzeniu, decyzja powinna zostać w całości uchylona, gdyż po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej spółki postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie mogło się toczyć.

Ponadto, w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego przed datą ogłoszenia upadłości (...) Sp. z o.o., postępowanie winno być z urzędu zawieszone wraz z dniem ogłoszenia upadłości i nie powinno zostać podjęte aż do czasu wyczerpania trybu postępowania dotyczącego zgłoszenia wierzytelności. W przypadku zaś wszczęcia postępowania po ogłoszeniu upadłości spółki, postępowanie powinno zostać z urzędu umorzone.

W wyniku rozpatrzeniu wniosku, Prezes ULC decyzją z dnia (...) grudnia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie do prowadzenia postępowań podatkowych zmierzających do ustalenia lub określenia zobowiązań po ogłoszeniu upadłości. Organ wyjaśnił, iż skutkiem ogłoszenia upadłości jest zastąpienie upadłego przez syndyka, który działa za upadły podmiot i zarządza jego mieniem. Upadły nie traci bytu prawnego, pozostając podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych wynikających z rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W ocenie organu nie było podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zawieszenia z urzędu postępowania w niniejszej sprawie.

Organ zaznaczył, iż lot J. B. był lotem odwołanym w rozumieniu rozporządzenia, bowiem posiadał potwierdzoną rezerwację na przedmiotowy lot. Z ustaleń organu wynika, że J. B. nie oczekiwał na późniejszy lot zaoferowany przez (...) sp. z o.o. ponieważ decyzję o rezygnacji z usług przewoźnika podjął przed dniem planowanej podróży. W związku z tym, że pasażer nie otrzymał w terminie zwrotu pełnego kosztu biletu za przedmiotowy lot, Prezes ULC stwierdził naruszenie art. 8 ust. 1 lit. a rozporządzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż z uwagi na okoliczność, że skarżący został poinformowany za pomocą środków masowego przekazu o odwołaniu lotu w okresie dłuższym niż dwa tygodnie przed planowanym czasem odlotu, to przewoźnik nie był zobowiązany do wypłaty odszkodowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca spółka (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej reprezentowana przez syndyka A. W., domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 § 1 k.p.a. poprzez kontynuowanie postępowania administracyjnego pomimo ogłoszenia upadłości (...) sp. z o.o. w (...);

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 w zw. z art. 144 i 236 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (dalej - p.u.n) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie mogło być kontynuowane pomimo ogłoszenia upadłości (...) sp. z .o.o. w (...);

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji w niniejszej sprawie;

4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, tj. niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek decyzji wydanej w niniejszej sprawie i zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń.

W ocenie skarżącej, stanowisko organu odnośnie możliwości kontynuowania postępowania po ogłoszeniu upadłości (...) sp. z o.o. w (...) jest nieprawidłowe. Z tego też względu decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia (...) grudnia 2012 r., jak również poprzedzająca ją decyzja z dnia (...) października 2012 r., powinny ulec uchyleniu, gdyż zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Otóż w chwili wydawania decyzji w obu instancjach organ posiadał wiedzę o ogłoszeniu upadłości spółki, gdyż został o tym fakcie zawiadomiony pismem z 26 września 2012 r. Powyższe potwierdza również treść samej decyzji, która skierowana została do (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjne. Z uwagi zatem na okoliczność, że po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej spółki postępowanie administracyjne zgodnie z art. 145 p.u.n. nie mogło się toczyć i powinno było zostać zawieszone w oparciu o art. 97 § 1 k.p.a. Zarówno zaskarżona decyzja organu drugiej instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja wydana w pierwszej instancji powinny podlegać uchyleniu.

Skarżąca, odnosząc się do nałożonej przez organ kary administracyjnej podkreśliła, że w momencie ogłoszenia upadłości spółki obejmującej likwidację jej

majątku, a co za tym idzie trwałe zaprzestanie świadczenia usług przewozowych, odpada w ogóle cel nakładania omawianej kary pieniężnej. Nałożenie kary nie będzie miało bowiem żadnego realnego przełożenia na ochronę praw pasażerów. Masowe nakładanie bardzo wysokich kar przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na upadłego przewoźnika na pewno nie wpłynie na faktyczną ochronę praw pasażerów, gdyż duża liczba oraz rażąca wysokość nakładanych kar nie przyspieszy zaspokojenia wierzytelności pasażerów.

Skarżąca zauważyła, że brak zaspokojenia roszczeń pasażerów po ogłoszeniu upadłości przewoźnika nie wynika z dobrej lub złej woli organów postępowania upadłościowego, lecz jest wynikiem stosowania rygorystycznych przepisów ustawy, która w sposób wyczerpujący reguluje tryb i formę zaspokajania wierzycieli upadłego. Wysokość nałożonej kary również jest zdaniem skarżącej całkowicie nieuzasadniona, gdyż lakoniczne stwierdzenie, że jest ona "adekwatna do zakresu naruszenia" ma charakter bardzo ogólny i nie pozwala na obiektywną ocenę zasadności wyliczonej kwoty. Organ nakładając kary powinien kierować się jednolitymi przesłankami, które powinien wskazać w uzasadnieniu.

Ponadto powołanie się przez organ na prewencyjny charakter wymierzanej kary, która ma zapobiegać naruszeniom "na przyszłość" jest niezrozumiałe, bowiem skoro kara pieniężna ze swej istoty ma charakter dyscyplinujący, a jej głównym celem jest zapobieżenie naruszeń przez przewoźnika przepisów w przyszłości, to ukaranie wysoką grzywną upadłego, który działalności lotniczej już nie będzie prowadził jest w ocenie skarżącej wysoce dyskusyjne. Zdaniem skarżącej nakładanie kar na upadłego w żaden sposób nie zmienia sytuacji prawnej pasażerów-wierzycieli, którzy chcąc uzyskać zaspokojenie z masy upadłości, muszą swą wierzytelność zgłosić sędziemu komisarzowi w trybie art. 236 p.u.n. Nałożenie kary nie odniesie zatem oczekiwanego od niej przez rozporządzenie skutku - kara nie przyspieszy wypłaty odszkodowań. Upadły nie może bowiem wbrew przepisom ustawy wypłacić pasażerom odszkodowań z pominięciem innych wierzycieli. W ocenie skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji niedostatecznie wyjaśnia również podstawy jej wydania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga powinna zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało w pływ na wynik sprawy.

Podstawą decyzji był art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 3, art. 209b, art. 209e ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, a także art. 5, art. 7, art. 9 oraz art. 14 Rozporządzenia.

Nie budzi wątpliwości, że rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 miało zastosowanie bezpośrednio.

Podkreślenia wymaga, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864), na mocy którego Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również badanie zgodności rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako cały dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej - tzw. acquis communautaire, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, który jest interpretowany i stosowany na całym obszarze Unii Europejskiej w sposób jednolity.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 205a ust. 1 Prawa lotniczego Prezes Urzędu kontroluje przestrzeganie przepisów m. in. rozporządzenia nr 261/2004/WE ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Stosownie natomiast do art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej:

1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo

2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 Rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Jednocześnie, stosownie do treści art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.

W myśl art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: w przypadku odwołania lotu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:

a) zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie,

- lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie;

b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub

c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc."

Okolicznością bezsporną pozostaje, iż podróżny zrezygnował z usług skarżącego przewoźnika przed dniem planowanego startu przedmiotowego lotu. Nie otrzymał w terminie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zwrotu pełnego kosztu biletu za przedmiotowy lot. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu stwierdził naruszenie art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 względem skarżącego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy, mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że:

i) zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub

ii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub

iii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.

W art. 7 Rozporządzenia określono natomiast, że w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości:

a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów.

Nie budzi także wątpliwości, iż przyczyną odwołania lotu było zawieszenie w dniu 27 lipca 2012 r. koncesji na wykonywanie usług lotniczych oraz wniesienie do Sądu Rejonowego w (...) przez przewoźnika (...) Sp. z o.o. wniosku o upadłość spółki.

W dniu 12 września 2012r. Sąd Rejonowy w (...) ogłosił upadłość likwidacyjną (...) Sp. z o.o. w (...) i wskazał trzymiesięczny termin do zgłaszania wierzytelności przez wierzycieli spółki.

Kwestią o zasadniczym znaczeniu jest w niniejszej sprawie relacja pomiędzy postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez Prezesa Urzędu Cywilnego a postępowaniem upadłościowym wobec przewoźnika, zwłaszcza, że naruszenie art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez spółkę jest wynikiem wszczęcia postępowania upadłościowego, a z chwilą zgłoszenia wniosku o upadłość oraz zawieszenia koncesji na wykonywanie usług lotniczych, przewoźnik nie miał prawnej możliwości realizacji obowiązku wynikającego z rozporządzenia w postaci zwrotu ceny biletu lub zaoferowania lotu alternatywnego bowiem jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania z niego (art. 75 ust. 1 p.u.n.).

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przepis art. 144 ust. 1 p.u.n. stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2).

Powołany przepis oznacza, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w art. 144 ust. 1 p.u.n. wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie Syndyk Masy Upadłości (...) Sp. z o.o. w (...) w upadłości stał się stroną postępowania - w sensie formalnym.

Należy jednak zaznaczyć, iż przepis art. 144 p.u.n. określa jedynie status prawny syndyka jako zarządcy masy upadłości.

Mając na uwadze treść art. 52 i 61 p.u.n. masa upadłości powstaje w dniu, w którym ogłoszono upadłości. Masę upadłości można zdefiniować jako część majątku upadłego, który służy zaspokojeniu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu . W trakcie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego, zaspokojenie wierzycieli następuje w drodze likwidacji masy upadłości (czyli przez spieniężenie jej składników) i podziału uzyskanych funduszów między wierzycieli. Należyta ochrona wierzycieli w postępowaniu upadłościowym wymaga zrównania ich statusu pod względem możliwości zaspokojenia się z funduszów masy upadłości. Jednym z przejawów zrównania statusu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym jest natychmiastowa wymagalność ich należności o której mowa w art. 91 ustawy.

Z datą ogłoszenia upadłości likwidacyjnej jedynym sposobem dochodzenia wierzytelności jest zgłoszenie jej sędziemu-komisarzowi.

Zgodnie z art. 145 ust 1 p.u.n., postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.

W pierwszym rzędzie należy więc ustalić, czy postępowanie toczące się przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie stwierdzenia naruszeń postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest postępowaniem dotyczącym masy upadłości oraz wierzytelności podlegającym zgłoszeniu do tej masy.

Jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 2009 r. w sprawie sygn. akt III CSK 244/2008, postępowanie dotyczy masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej. Do postępowań tych zalicza się postępowania, w których upadłemu przypada rola strony, bez różnicy czy chodzi w nich o pozycje czynne czy bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie (wyrok z 14 września 2003, uchwała z 24 maja 2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7-8, p. 94, uchwała z 10 lutego 2006 r., IV CZP 2/06, OSNC 2007/1/3). Nie dotyczą masy upadłości postępowania w sprawach o roszczenia niemajątkowe (np. w sprawach o prawa stanu, ochronę dóbr osobistych), oraz o roszczenia majątkowe nie podlegające zaspokojeniu z masy ze względu na swój charakter (roszczenia o zaniechanie wynikające z praw bezwzględnych) w sprawach o alimenty (art. 145 ust. 2 p.u.n.), w sprawach dotyczących mienia niewchodzącego do masy upadłości (art. 63-67 p.u.n.).

Wierzytelnością upadłościową jest zarówno wierzytelność pieniężna, jak i wierzytelność niepieniężna, która wskutek ogłoszenia upadłości na podstawie art. 91 ust. 1 zmieniła się w wierzytelność pieniężną. Zaspokojenie wierzytelności upadłościowych następuje przez podział (ogólny lub odrębny) funduszów masy upadłości.

Zasadnie podnosi więc skarżąca, że postępowanie w niniejszej sprawie ze względu na jego przedmiot i biorąc pod uwagę wpływ, jaki jego ewentualny wynik mógłby mieć na stan masy upadłości, mieści się w hipotezie art. 144 p.u.n., a co za

tym idzie jeśli postępowanie zostało wszczęte przed ogłoszeniem upadłości stosuje się do niego art. 145 p.u.n.

W tym miejscu należy poddać analizie zapadłe w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie organu. Składa się ono z trzech elementów:

- orzeczenie o stwierdzeniu naruszenia przepisów prawa - art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia polegające na zaniechaniu zwrotu pełnego kosztu bilet,

- obowiązek usunięcia naruszenia w zakreślonym terminie, oznaczający konieczność zapłaty pełnego kosztu niewykorzystanego biletu oraz odszkodowania,

- orzeczenie kary pieniężnej.

Wbrew twierdzeniom organu, w ocenie Sądu dwa ostatnie elementy decyzji wiążą się bezpośrednio ze stanem masy upadłości i wpływając na jej stan pozostają w relacji z zaspokojeniem wierzycieli w toku postępowania egzekucyjnego.

Obowiązek zwrotu pasażerowi ceny biletu w terminie 14 dni stanowi nałożenie obowiązku o charakterze pieniężnym który przecież jest niewykonalny przez przewoźnika w toku toczącego się wobec niego postępowania upadłościowego, którego celem jest między innymi zaspokojenie wierzytelności podróżnego którego lot został odwołany, jeśli wierzytelność taka została zgłoszone na listę wierzytelności. Przy czym na uwagę zasługuje fakt, iż dla uznania wierzytelności pasażera nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej przez organ.

Kara pieniężna orzeczona przez organ na podstawie art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. stanowi daninę publiczną do której z mocy art. 209w ust. 5 tej ustawy stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a co za tym idzie należy do trzeciej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z masy upadłości. Z mocy zaś art. 205b ust. 5 w związku z ust. 2 tego przepisu do egzekucji należności z tytułu nałożonej kary stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

Powyższe rozważania prowadza do wniosku, iż zaskarżona decyzja dotyczy wierzytelności objętych dyspozycją art. 144 p.u.n. Z powołanego wyżej przepisu art. 145 p.u.n. wynika zatem zakaz podjęcia po ogłoszeniu upadłości wszczętego wcześniej postępowania z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości. Zakaz ten odnosi się także do wszczętego przed ogłoszeniem upadłości postępowania administracyjnego toczącego przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. W ocenie Sądu zakaz podjęcia dotyczyć może jedynie postępowań, które uległy zawieszeniu. Innymi słowy, podjęte może być tylko to postępowanie (wszczęte

przed ogłoszeniem upadłości), jeżeli zostało wcześniej zawieszone. W ustawie p.u.n. brak jest podstawy prawnej do stwierdzenia skutku zawieszenia postępowania administracyjnego z mocy prawa należy więc jej poszukiwać w kodeksie postępowania administracyjnego.

Jeżeli chodzi o postępowania administracyjne, to ogłoszenie upadłości prowadzi do jego zawieszenia, wtedy, gdy chodzi o należność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Zawieszenie przede wszystkim ma na celu umożliwienie syndykowi wstąpienia do postępowania ze względu na fakt, iż jemu, zgodnie z art. 144, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Jednakże z art. 145 przywołanej ustawy wynika, że podjęcie zawieszonego postępowania staje się możliwe tylko wówczas, gdy należność nie została umieszczona na liście wierzytelności. Do podjęcia zawieszonego postępowania nie wystarcza zatem fakt zgłoszenia się w sprawie syndyka, lecz staje się to możliwe dopiero po wykazaniu faktu odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę.

Jeżeli należność zostaje umieszczona na liście wierzytelności, postępowanie administracyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ze względu na fakt, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Skoro warunkiem podjęcia zawieszonego postępowania jest odmowa umieszczenia wierzytelności na liście, to niedokonanie zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym sprawia, że zawieszone postępowanie nie może być podjęte (tak też J. Korzonek Prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowym, Komentarz, Kraków 1935r, s. 234; S. Gurgul Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2009r., s. 547). Jeśli zaś postępowanie nie może się toczyć, to zasadny wydaje się pogląd, że ulega ono zawieszeniu.

Wydaje się, iż w sprawie należy per analogiam zastosować art. 97 § 1 pkt 4 k. p. a., który stanowi ,iż postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy przez to rozumieć sytuację gdy zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Należy ponadto przyjąć, że istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu.

Przedstawiona interpretacja ma istotne zalety ze względu na ochronę, jaką zapewnia masie upadłości zawieszenie postępowania administracyjnego (art. 103 k.p.a.). Za przyjęciem analogii z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przemawia ważny wzgląd praktyczny. Otóż, w odniesieniu do należności publicznoprawnych, podlegających zgłoszeniu do masy, podjęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 145 ust. 1 p.u.n., jest możliwe dopiero wtedy, gdy należności te nie zostały umieszczone na liście wierzytelności po wyczerpaniu trybu zgłoszenia wierzytelności. Kontynuowanie postępowania administracyjnego przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie jest zatem dopuszczalne. Skoro zaś postępowanie nie może się toczyć, to należy uznać, iż podlega ono zawieszeniu, zaś Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego obowiązany był do zgłoszenia wierzytelności do sędziego komisarza na podstawie art. 236 pr.up.n.

Należy także podzielić zawarte w skardze twierdzenia, iż nałożenie kary przez organ na pozostającego w upadłości przewoźnika nie odniesie oczekiwanego od niej przez Rozporządzenie skutku - kara bowiem nie przyspieszy wypłaty odszkodowań. Upadły nie może bowiem wbrew przepisom ustawy wypłacić pasażerom odszkodowań z pominięciem innych wierzycieli. Wątpliwości budzi także uzasadnienie nałożonej kary jako działania o charakterze prewencyjnym wobec skarżącego którego koncesja na wykonywanie usług lotniczych została zawieszona.

Powyższe rozważania winny być wzięte pod uwagę przez organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Dlatego zarzuty skargi należy uznać za uzasadnione, a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia (...) listopada 2012 r. zapadły z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 145 ust 1 i art. 144 oraz art. 236 p.u.n. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku, rozstrzygając w pkt II na mocy art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.