Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1509/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 164 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 49 poz 508
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi "T." Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej "T." Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 1 617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] po rozpoznaniu sprawy z wniosku W. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą we [...], zwanego także "wnioskodawcą", "uczestnikiem postępowania" o unieważnienie w części prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "200" o numerze [...] udzielonego na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zwanej także "uprawnioną", "skarżącą", na podstawie art. 164 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r., nr 49, poz. 508 z późn. zm.) zwanej dalej "p.w.p." oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

1) unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "200" o numerze [...] dla następujących towarów w klasie 16: czasopisma krzyżówkowe, broszury krzyżówkowe, czasopisma zawierające krzyżówki, broszury zawierające krzyżówki, czasopisma szaradziarskie, broszury szaradziarskie, czasopisma zawierające szarady, broszury zawierające szarady, książeczki krzyżówkowe, książeczki zawierające krzyżówki, książeczki szaradziarskie, książeczki zawierające szarady,

2) przyznał W. Spółka z o.o. Sp. k. z siedzibą we [...] od A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę w wysokości 2600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] marca 2009 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek W. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą we [...] o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "200" o numerze [...] w zakresie czasopism i broszur krzyżówkowych, czasopism – tytułów czasopism z krzyżówkami oraz książek z krzyżówkami. Powyższe prawo zostało udzielone decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2006 r. na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] z pierwszeństwem od dnia 5 marca 2003 r. dla oznaczania następujących towarów ujętych w klasie 16: czasopisma, czasopisma szaradziarskie, książeczki, broszury, ulotki, kalendarze, plakaty, zeszyty.

Wnioskodawca wskazał, że jego interes prawny w złożeniu wniosku o unieważnienie przejawia się w tym, że uprawniona z tytułu posiadania spornego prawa dochodzi wobec niego roszczeń w postępowaniu gospodarczym przed Sądem Okręgowym we [...]. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Wnioskodawca zarzucił, że przedmiotowy znak nie ma konkretnej zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, albowiem liczba "200" jest oznaczeniem informacyjnym względem wskazanych towarów i może informować o ich zawartości (np. o liczbie zadań krzyżówkowych lub szaradziarskich) natomiast grafika spornego oznaczenia jest uboga i ma podrzędne znaczenie w stosunku do dominującej wizualnie liczby "200". Poza tym wnioskodawca zarzucił, że uprawniony zgłosił sporny znak w złej wierze tj. w celu wyeliminowania aktualnych i potencjalnych konkurentów i utrzymanie dominującej pozycji na rynku czasopism i książek krzyżówkowych.

W odpowiedzi na wniosek z dnia [...] czerwca 2009 r. uprawniona wniosła o jego oddalenie oraz o dołączenie do akt niniejszej sprawy dokumentów złożonych w sprawie [...], w której Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] września 2010 r. unieważnił sporne prawo ochronne na znak towarowy "200".

Ostatecznie w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. wnioskodawca wniósł o unieważnienie spornego prawa ochronnego dla następujących towarów w klasie 16: czasopisma i broszury krzyżówkowe, czasopisma i broszury zawierające krzyżówki, czasopisma i broszury szaradziarskie, czasopisma i broszury zawierające szarady, książeczki krzyżówkowe, książeczki zawierające krzyżówki, książeczki szaradziarskie, książeczki zawierające szarady.

W odpowiedzi uprawniona w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. powołała się na doktrynę, orzecznictwo oraz praktykę Urzędu Patentowego RP i Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM) stwierdzając, że oznaczenia składające się z cyfr posiadają zdolność odróżniającą w stosunku do czasopism. Poza tym podkreśliła, że Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. (sygn. [...] oddalił sprzeciw wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak "200 Panoramicznych" [...] i uznał wtórną zdolność odróżniającą tego oznaczenia. Uprawniona przywołała wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie C-353/03, w którym stwierdzono, że uzyskanie przez znak charakteru odróżniającego może nastąpić zarówno w następstwie używania go jako części zarejestrowanego znaku towarowego lub jako jego elementu. W tej sytuacji według jej oceny, wobec uznania przez Urząd Patentowy RP wtórnej zdolności odróżniającej głównego znaku "200 Panoramicznych" należy uznać, że istnieje ona również w przypadku spornego oznaczenia "200". Dodatkowo uprawniona wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 listopada 2011 r. (sygn. VI SA/Wa 1296/11 uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2010 r. (sygn. akt [...]) o unieważnieniu spornego prawa ochronnego na znak towarowy "200".

W piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. uprawniona stwierdziła, że wnioskodawca nie udokumentował istnienia interesu prawnego, albowiem postępowanie przed Sądem Okręgowym we [...] zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Wnioskodawca nie przedstawił kopii umów licencyjnych zawartych z wydawnictwem [...]. Wnioskodawca nie posiada interesu prawnego w zakresie żądania unieważnienia broszur i książeczek, ponieważ nie publikuje ww. towarów.

Na rozprawie w dniu [...] września 2013 r. wnioskodawca podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wyjaśnił, że jego interes prawny w niniejszym postępowaniu opiera się na art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Unieważniając prawo ochronne na znak towarowy "200" dla wymienionych w decyzji z dnia [...] września 2013 r. towarów z klasy 16 organ uznał, że wnioskodawca wykazał interes prawny w złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 164 p.w.p. Interes ten wynika z konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej ustanowionej w art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wnioskodawca i uprawniony są bowiem podmiotami konkurującymi na rynku, gdyż wydają publikacje zawierające krzyżówki i zadania szaradziarskie.

Urząd Patentowy RP po ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie stanął na stanowisku, że wskazana przez wnioskodawcę podstawa do unieważnienia spornego znaku towarowego wynikająca z art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2 jest zasadna. W myśl bowiem art. 129 ust. 1 pkt 2 ustawy nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mają dostatecznych znamion odróżniających. Natomiast art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. stanowi, że z zastrzeżeniem art. 130 nie mają dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności.

Zdaniem organu, znak towarowy "200" skoro wskazuje na ilość szarad bądź krzyżówek w danej publikacji pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do następujących towarów wskazanych we wniosku: czasopisma krzyżówkowe, broszury krzyżówkowe, czasopisma zawierające krzyżówki, broszury zawierające krzyżówki, czasopisma szaradziarskie, broszury szaradziarskie, czasopisma zawierające szarady, broszury zawierające szarady, książeczki krzyżówkowe, książeczki zawierające krzyżówki, książeczki szaradziarskie, książeczki zawierające szarady.

Analizując postać spornego znaku towarowego organ stwierdził, że zawiera on liczbę "200", która znajduje się wewnątrz prostokątnej ramki o czarnych konturach. Powyższa liczba składa się z trzech cyfr zapisanych identyczną czcionką o konturach w kolorze czerwonym, wewnętrznej powierzchni w kolorze białym oraz szarego cienia padającego na tle cyfr. Jedynym elementem słownym przedmiotowego znaku jest liczba "200", składająca się z trzech cyfr arabskich. Zdaniem Urzędu Patentowego RP cyfry mogą być znakami towarowymi. Jest to jednak możliwe jedynie pod warunkiem, że pozwalają one odbiorcom odróżniać towary pochodzące z różnych źródeł. Zdolność odróżniającą oznaczenia składającego się z samych cyfr należy oceniać w odniesieniu do towarów, które mają być nim oznaczane oraz właściwego kręgu odbiorców. W niniejszym przypadku, jak podniósł organ osoba kupująca czasopismo, broszurę lub książeczkę oznaczoną spornym znakiem towarowym "200" potraktuje tę liczbę jako informację o ilości zawartych w nich krzyżówek lub szarad. Zdaniem Urzędu Patentowego RP znamion odróżniających nie można przypisać również formie graficznej spornego znaku towarowego, która sprowadza się jedynie do zapisu liczby "200" umieszczonej wewnątrz prostokątnej ramki o czarnych konturach. Powyższa ramka wskazuje jedynie miejsce usytuowania tej liczby na okładce danego pisma, broszury, książeczki. Liczba "200" została umieszczona w miejscu, w którym zazwyczaj znajdują się tytuły wydawnictw.

Według oceny organu kolorystyka spornego znaku pozbawiona jest charakteru odróżniającego. Podkreśla ona czytelność liczby "200", która niesie jednoznaczny i wyraźny przekaz dotyczący liczby krzyżówek lub szarad w danym egzemplarzu wydawnictwa.

Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył liczne orzecznictwo krajowe i wspólnotowe.

Zdaniem Urzędu Patentowego RP nieuzasadnione jest również stanowisko uprawnionej dotyczące wtórnej zdolności odróżniającej spornego znaku, które jego zdaniem wynika z tego, że stanowi on dominujący element znaku towarowego "200 Panoramicznych", który nabył wtórną zdolność odróżniającą. Organ podkreślił, że uprawniony nie przedstawił żadnych dowodów na obecność spornego znaku "200" na rynku. Przedłożył jedynie materiały dotyczące innego znaku a mianowicie słowno-graficznego znaku towarowego "200 Panoramicznych" o numerze [...], natomiast używanie przez uprawnioną w obrocie gospodarczym innego zarejestrowanego znaku towarowego "200 Panoramicznych" nie dowodzi nabycia wtórnej zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 615/10) dotyczącym znaku towarowego "STO PANORAMICZNYCH" o numerze [...], którego obszerne fragmenty Urząd Patentowy RP przytoczył na poparcie swojego stanowiska

Organ uznał, że unieważnienie prawa ochronnego na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. powoduje, że bezcelowa stała się ocena zasadności pozostałych zarzutów sformułowanych przez wnioskodawcę na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II GSK 16/06.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2013 r., [...] A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, której zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że znak towarowy "200" [...] nie posiada ani pierwotnej ani wtórnej zdolności odróżniającej,

2. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego w zakresie dowodów na używanie spornego znaku towarowego w obrocie – brak jakiegokolwiek odniesienia się do dowodów na używanie znaku "200" [...] i w konsekwencji nieustalenie, iż sporny znak nabył wtórną zdolność odróżniającą,

3. art. 8 k.p.a. przez działanie Urzędu Patentowego w sposób podważający zasadę zaufania obywateli do organów państwa,

4. art. 80 k.p.a. poprzez:

a) oparcie decyzji na rozstrzygnięciach zapadłych w innych sprawach w sytuacji, gdy każdą sprawę należy oceniać indywidualnie na podstawie zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego,

b) przyjęcie, że w niniejszej sprawie dla oceny istnienia wtórnej zdolności odróżniającej istotne znaczenie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 615/10, w którym Naczelny Sąd Administracyjny odmówił przyznania wtórnej zdolności odróżniającej znakowi słownemu "sto panoramicznych", gdy tymczasem wyrok ten nie tylko dotyczył innego rodzaju znaku, to jeszcze został wydany na podstawie innych przepisów prawa niż w niniejszej sprawie tj. przepisów ustawy o znakach towarowych,

5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a) brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do dowodów na używanie spornego znaku "200" [...] w obrocie oraz kwestii wtórnej zdolności odróżniającej tego znaku,

b) brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów, na których Urząd Patentowy się oparł oraz przyczyn, z powodu których dowodom złożonym przez skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy treść tych dowodów przeczy zasadności dokonanych przez Urząd Patentowy ustaleń,

6) art. 255 ust. 4 p.w.p. poprzez:

a) rozstrzygnięcie sprawy poza jej granicami, tj. poprzez oparcie ustaleń dotyczących pierwotnej i wtórnej zdolności odróżniającej znaku słowno-graficznego na podstawie ustaleń dokonanych w innym postępowaniu w odniesieniu do znaku słownego "Sto panoramicznych" bez dodatkowych elementów graficznych,

b) rozstrzygnięcie sprawy poza jej granicami tj. poprzez oparcie ustaleń dotyczących pierwotnej, a niezależnie także i wtórnej zdolności odróżniającej znaku słowno-graficznego [...] – na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniach, których znak ten nie był przedmiotem rozstrzygnięcia a tym samym na podstawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 615/10, w sytuacji, gdy wyrok ten dotyczył znaku numerycznego bez dodatkowych elementów graficznych,

c) wydanie decyzji poza granicami sprawy tj. na podstawie przesłanek z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 3 p.w.p., w sytuacji, gdy uwzględniony wniosek został oparty wyłącznie na pkt 2) art. 129 ust. 2 p.w.p.,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię sprzeczną z wykładnią art. 10 ust. 1 i art. 10 ust. 2a) Pierwszej Dyrektywy Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz. U. UEL 89.40.1) zwanej dalej dyrektywą, dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zwanego dalej TF UE (dawny art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwanego dalej TWE i w konsekwencji ich niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy,

2) art. 130 w zw. z art. 169 ust. 4 oraz art. 154 p.w.p. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały wszystkie przesłanki do uznania, że sporny znak był używany w obrocie i nabył wtórną zdolność odróżniającą,

3) art. 130 p.w.p. poprzez:

a) jego wadliwą wykładnię sprzeczną z wykładnią art. 3 ust. 3 dyrektywy dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości w trybie art. 267 TF UE (dawny art. 134 TWE) i w konsekwencji jego niezastosowanie w sprawie,

b) jego błędną wykładnię i uznanie, że fakt używania elementów opisowych przez konkurencyjne podmioty uniemożliwia uznanie nabycia wtórnej zdolności odróżniającej, gdy tymczasem w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie jest to przeszkoda do uzyskania wtórnej zdolności odróżniającej, a jedynie jedna z okoliczności, którą Urząd Patentowy winien brać pod uwagę przy ocenie pierwotnej zdolności odróżniającej,

c) jego błędne zastosowanie, w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1) p.w.p. i art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p., wynikające z naruszenia zasad jednolitości i efektywności wykładni prawa unijnego i w konsekwencji błędnej wykładni prawa krajowego,

4) naruszenie art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2) p.w.p. poprzez:

a) jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że znak towarowy słowno-graficzny "200" [...] nie posiada zdolności odróżniającej dla towarów, dla których został unieważniony, gdyż składa się wyłącznie z oznaczeń opisowych,

b) jego błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu istnienia przeszkód w udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy na podstawie przesłanek wymienionych w art. 129 ust. 2 pkt 1) i 3) p.w.p., w sytuacji gdy każdą z tych przeszkód określonych w art. 129 ust. 2 pkt 1-3 należy traktować literalnie i badać ich istnienie niezależnie od pozostałych podstaw, a w efekcie jego niewłaściwe zastosowanie,

5) naruszenie art. 9 Konstytucji RP polegające na braku uwzględnienia orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, w tym wydanych w trybie art. 267 TFUE (dawny art. 234 TWE),

6) naruszenie art. 267 TF UE w związku z art. 5 ust. 2 i 4 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, zwanej dalej TUE, polegające na naruszeniu zasady przyznania, polegającej na wyposażeniu Trybunału Sprawiedliwości w wyłączną kompetencję do dokonywania wykładni prawa wspólnotowego,

7) naruszenie art. 19 ust. 1 TUE polegające na braku uwzględnienia wyłącznej kompetencji Trybunału Sprawiedliwości do wypełniania luk w prawie wspólnotowym,

8) naruszenie art. 288 TFUE (dawny art. 249 TWE) w zw. z wadliwą wykładnią i zastosowaniem art. 130 p.w.p. w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p., polegające na braku osiągnięcia tożsamego rezultatu implementacji art. 3 ust. 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 10 ust. 2 lit. a) dyrektywy

9) naruszenie art. 4 ust. 3 TUE (dawny art. 10 TWE) w związku z wadliwą wykładnią i zastosowaniem art. 130 p.w.p. w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i art. 169 ust. 4 pkt 1) p.w.p. polegające na jej sprzeczności z zasadą solidarności i ekwiwalentności.

III. W związku z zarzutem naruszenia prawa materialnego tj. art. 130 p.w.p. w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. skarżąca wniosła na podstawie art. 267 TFUE o zadanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujących pytań prejudycjalnych:

1) czy w przypadku, gdy zarejestrowany znak towarowy jest zawsze używany w połączeniu z dodatkowymi elementami można mówić o rzeczywistym używaniu tego znaku towarowego w rozumieniu art. 10 ust. 1 Dyrektywy, bez względu na to, czy ten używany łącznie z dodatkowymi elementami znak towarowy jest zarejestrowany czy nie?

2) czy używanie zarejestrowanego znaku towarowego w połączeniu z dodatkowymi elementami zmienia jego charakter odróżniający w rozumieniu art. 10 ust. 1a) bez względu na to, czy ten używany łącznie z dodatkowymi elementami znak towarowy jest zarejestrowany czy nie?

3) czy znak towarowy może uzyskać charakter odróżniający w rozumieniu art. 3 ust. 3 dyrektywy w wyniku lub w następstwie używania tego znaku w połączeniu z dodatkowymi elementami, bez względu na to czy ten używany łącznie z dodatkowymi elementami znak towarowy jest zarejestrowany czy nie?

Mając powyższe zarzuty na uwadze strona skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji,

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania W. Spółka z o.o. sp. k. we [...] wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. podniósł argumenty zbieżne ze stanowiskiem organu podanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej także "p.p.s.a.").

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Sąd generalnie nie podzielił słuszności wykazywanych przez stronę uchybień w zakresie naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego odnośnie ustalenia przez Urząd Patentowy RP, iż sporny znak towarowy słowno-graficzny nie posiada tzw. pierwotnej zdolności odróżniającej, dlatego też zachodzą podstawy do jego unieważnienia na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Urząd Patentowy RP wbrew twierdzeniom skargi przeprowadził dogłębną analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na podstawie całokształtu okoliczności prawidłowo uznał, że sporny znak słowno-graficzny "200" nie ma dostatecznych znamion odróżniających, albowiem składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Należy wskazać, że zajęte stanowisko w sprawie organ uzasadnił zgodnie z wymogami, zawartymi z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd w całości zgadza się ze stanowiskiem organu w powyższym względzie i aprobuje jego argumentację, podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Urząd Patentowy RP dokonał oceny zdolności odróżniającej znaku towarowego z punktu widzenia uczestników obrotu gospodarczego przy uwzględnieniu towarów, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy. W wyniku przeprowadzonego badania organ doszedł do słusznego wniosku, że znak towarowy "200" pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do towarów wskazanych we wniosku, albowiem wskazuje na liczbę krzyżówek, bądź szarad zawartych w publikacjach takich jak czasopisma, broszury bądź książeczki.

Należy zgodzić się również z organem, który też dokładnie przeanalizował szatę graficzną znaku, iż nie jest ona tego rodzaju, która przyciągnęłaby uwagę właściwego kręgu odbiorców i mogłaby zatrzeć informacyjne znaczenie elementu słownego "200" oraz nadać spornemu znakowi charakter odróżniający. Zajęte stanowisko przez Urząd Patentowy RP znajduje potwierdzenie w obszernym orzecznictwie sądów administracyjnych, na które powołał się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Urząd Patentowy RP należyte też uzasadnił istnienie interesu prawnego po stronie W. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą we [...] w złożeniu wniosku o unieważnienie spornego znaku towarowego słowno-graficznego "200". Zarówno uprawniona ze spornego znaku jak i wnioskodawca są podmiotami, konkurującymi ze sobą na rynku czasopism krzyżówkowych zatem nie ulega wątpliwości, że normy ogólnoustrojowe zawarte w art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowią podstawę interesu prawnego wnioskodawcy w złożeniu wniosku o unieważnienie spornego prawa na znak towarowy "200", albowiem każdemu podmiotowi przysługuje prawo do sygnowania towaru oznaczeniem słownym opisowym w postaci cyfry odzwierciedlającej ilość zadań logicznych zawartych w danej publikacji. Ogólnoinformacyjne oznaczenie powinno być zatem dostępne dla wszystkich uczestników rynku.

Sąd nie zgodził się, z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu skargi, że Urząd Patentowy RP rozstrzygnął sprawę poza jej granicami, albowiem oparł ustalenia dotyczące pierwotnej zdolności odróżniającej znaku na podstawie ustaleń, dokonanych w postępowaniach, w których znak ten nie był przedmiotem rozstrzygnięcia.

Należy wskazać, że swoje stanowisko w sprawie odnośnie braku pierwotnej zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego Urząd Patentowy RP oparł na samodzielnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zaś przytoczone przez niego orzeczenia sądów administracyjnych miały na celu uwiarygodnienie wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Wbrew twierdzeniom skargi Urząd Patentowy RP nie wyszedł poza granice wniosku, w którym wnioskodawca jako podstawę unieważnienia spornego znaku towarowego podał art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Należy natomiast zgodzić się z pozostałymi zarzutami skargi, albowiem organ orzekając w niniejszej sprawie dopuścił się przede wszystkim mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 1 i 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. albowiem dokonał wadliwej wykładni pojęcia używania znaku towarowego, która sprzeczna jest z aktualną wykładnią prawa wspólnotowego a przede wszystkim z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości. Trafnie skarżąca podnosi, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. nr 2004, nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym (prawem Unii Europejskiej), rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego (prawa Unii Europejskiej), interpretowanych oraz stosowanych w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny legalności spornej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2013 r. pod kątem zgodności z przepisami europejskimi, w tym przede wszystkim z regulacjami zawartymi w Pierwszej Dyrektywie Rady nr 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz. Urz. UEL z dnia 11 lutego 1989 r., 40.1 – Dz. Urz. UE. Sp. 17-1-92 ze zm.) oraz regulacjami obecnie obowiązującej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/95/WE z dnia 22 października 2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (wersja skodyfikowana) (Dz. Urz. UEL z dnia 8 listopada 2008 r. 299.25) miał na względzie to, że podstawową zasadą Unii Europejskiej, ustaloną w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest zasada nadrzędności, która przewiduje, że prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym.

Sąd zobowiązany był więc uwzględnić fakt, że z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej system prawny Unii stał się naszym własnym systemem, czyli porządek prawny Polski obejmuje od tego czasu nie tylko system prawa narodowego – krajowego, ale i cały dorobek wspólnotowy i w tym systemie musi poruszać się polski sędzia (jak również organy administracji publicznej), dokonując wykładni prawa zgodnie z jedną z podstawowych zasad prawa wspólnotowych – zasadą prowspólnotowej wykładni prawa krajowego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podstawowym obowiązkiem sędziego krajowego jest nadanie regulacji prawa wewnętrznego (krajowego) takiego sensu normatywnego, który będzie pozostawał w zgodzie z porządkiem prawnym Unii Europejskiej. Dopiero niemożność osiągnięcia niesprzeczności uprawnia go do ewentualnej odmowy zastosowania przepisu krajowego.

Nie ulega wątpliwości, że wykładnia prawa krajowego musi być dokonywana z uwzględnieniem okoliczności wspólnotowych, te zaś zgodnie z doktryną effet utile (zasadą efektywności prawa wspólnotowego) wymagają skoncentrowania się na funkcji (celu) unormowania i rozważenia jej zgodności z funkcją (celem) założoną przez normodawcę unijnego. Należy przy tym pamiętać, że pojęcia występujące w prawie krajowym, które mają swoje odpowiedniki w prawie europejskim, muszą być używane w takim znaczeniu, jakie nadają im dyrektywy czy rozporządzenia. Dotyczy to zwłaszcza pojęć określonych w definicjach legalnych, zawartych w niektórych rozporządzeniach, czy też dyrektywach wspólnotowych. Dotyczy to również wykładni niektórych pojęć ogólnych, którym wiele poświęcono uwagi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (vide: m.in. L. Florek Wykładnia prawa pracy zgodna z prawem wspólnotowym /w:/ Teoria i praktyka wykładni prawa, pod red. P. Winczorka Liber 2005, s. 345-353 i powołane tam orzecznictwo ETS). Ponadto, należy uznać, że bezpośrednią konsekwencją (następstwem) wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego było to, że organ nie wyjaśnił również wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonał nieprawidłowej (niepełnej) oceny przesłanek koniecznych przy ustaleniu podstaw do stwierdzenia nabycia przez znak wtórnej zdolności odróżniającej, co dodatkowo świadczy o naruszeniu także przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a.

Tym samym organ administracji publicznej, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stanowionego przez nie prawa.

W powyższej sytuacji naruszenie prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej miało, w ocenie Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną od uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Przechodząc do analizy spornej decyzji organu z dnia [...] września 2013 r., należy zauważyć, że Urząd Patentowy RP stwierdził w uzasadnieniu, iż art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. jest przepisem, który reguluje rozwiązanie szczególne, umożliwiające właścicielowi znaku wykazanie używania znaku, przez wykazanie używania znaku, którego zmodyfikowana postać nie wpływa na charakter odróżniający ocenianego znaku. A więc, jak stwierdził organ, zmiany w znaku towarowym mogą dotyczyć jedynie takich elementów, które nie zmieniają odróżniającego charakteru znaku towarowego. Urząd Patentowy RP, powołując się na stanowisko doktryny oraz sądów administracyjnych stwierdził, że "art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. dotyczy sytuacji, gdy używany jest znak niezarejestrowany, który różni się od chronionego (zarejestrowanego) w elementarzach, które nie zmieniają jednak jego odróżniającego charakteru, natomiast nie dotyczy on sytuacji, gdy ta zmieniona forma jest chroniona jako inny odrębny znak towarowy". Mając powyższe na uwadze, Urząd Patentowy RP uznał, że uprawniony nie przedstawił żadnych dowodów na obecność spornego znaku "200" na rynku.

Przedłożył jedynie materiały dotyczące innego znaku, a mianowicie słowno-graficznego znaku towarowego "200 panoramicznych", którego używanie przez uprawnionego w obrocie nie dowodzi nabycia wtórnej zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego. Formułując takie stanowisko Urząd Patentowy RP powołał się na pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 615/10) dotyczącym znaku towarowego "STO PANORAMICZNYCH" o numerze [...].

Zdaniem Sądu, powyżej przedstawiona analiza pojęcia używania znaku towarowego w rozumieniu przepisu art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. jest sprzeczna z wykładnią pojęcia rzeczywistego używania, dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE. Strona skarżąca słusznie stwierdziła bowiem, że z aktualnego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że jedyną aktualną wykładnię pojęcia rzeczywistego używania znaku Trybunał wyraził m.in. w zignorowanych przez Urząd Patentowy RP wyrokach wydanych w sprawie HaVE A BREaK (wyrok z 7 lipca 2005 r. C – 353/03) oraz w sprawie Cristal (wyrok z dnia 8 grudnia 2005, T – 29/04).

W ocenie Sądu, należy w pełni podzielić stanowisko strony skarżącej, że ostatecznie w orzecznictwie europejskim powszechnie przyjęto stanowisko, że dodawanie do znaku dodatkowych elementów lub też używanie znaku w połączeniu z innym zarejestrowanym znakiem towarowym lub jako część złożonego znaku towarowego, także zarejestrowanego nie stanowią same z siebie przeszkody do stwierdzenia jego rzeczywistego używania. Należy w tym miejscu powołać się przede wszystkim na wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE wydane w sprawach PROTI (wyrok z dnia 25 października 2012, C-533/11), LEVI’S (wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. C – 12/12, a także Specsavers (wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., C-252/12).

W świetle wyżej wymienionych i omówionych przez stronę skarżącą orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie ulega wątpliwości, że Urząd Patentowy RP dokonał wadliwej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 i art. 169 ust. 4 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 130 p.w.p. Należy w tym miejscu nadmienić, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 615/10, na który powołał się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji został wydany wcześniej niż wskazane wyżej orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej a więc siłą rzeczy nie obejmował nowej linii w orzecznictwie europejskim.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że z uwagi na naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania zaskarżona decyzja nie może się ostać i podlega uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Urząd Patentowy RP zobowiązany będzie dokonać jeszcze raz pogłębionej analizy całego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim szczegółowo odnieść się do przedłożonych przez skarżącą argumentów i przedstawionych dowodów na okoliczność wykazania używania znaku towarowego "200" w kontekście ewentualnego nabycia przez ten znak tzw. wtórnej zdolności odróżniającej.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o przedstawienie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej sformułowanych przez nią pytań prejudycjalnych z uwagi na fakt, że materia, której dotyczą pytania została dostatecznie wyjaśniona w orzecznictwie europejskim.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w wyroku, stwierdzając, że uchylona decyzja Urzędu Patentowego RP nie będzie podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Sąd działał zgodnie z przepisem art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach Sąd oparł na art. 200 p.p.s.a.