Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1182/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.),, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

G.O. (dalej: "skarżący") w dniu 5 maja 2021 r. złożył do Urzędu Miasta B. wniosek o zameldowanie na pobyt stały przy ul. [...] w B. i uzyskał rejestrację w systemie PESEL.

Zawiadomieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej "k.p.a."), wszczął postępowanie administracyjne w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego.

W toku postępowania wyjaśniającego skarżący w dniu 14 maja 2021 r. poinformował, że ulica [...] znajduje się w B. a nie na terenie Gminy W. w B. W tej sprawie od trzech lat bezskutecznie interweniuje w Urzędzie Gminy w W. Jego zdaniem nikt nie chce rozwiązać jego problemu, chociaż dostęp do należącego do niego budynku jest od ulicy [...] w B. Na tą okoliczność przedstawił odbiór geodezyjny budynku i korespondencję przesyłaną przez Gminę W. Zaznaczył, że w miesiącu listopadzie 2021 r. chorował na covid i wzywał pogotowie ratunkowe, które nie mogło trafić na jego adres w B., gdyż ulica [...] znajduje się w B. a nie w B. Z tego powodu, chcąc rozwiązać narastający problem z doręczaniem korespondencji zameldował się w B.

Skarżący złożył w dniu 14 maja 2021 r. wniosek do Prezydenta Miasta B. o podjęcie działań zmierzających do rozwiązania problemów związanych z położeniem jego nieruchomości przy ulicy [...] w B. Odniósł się do treści zawartego w dniu [...]r. porozumienia pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta B. w sprawie ciągłości numeracji porządkowej budynków. Zaznaczył, że to należący do niego budynek powinien być przydzielony do B. a nie ulica [...], z której posiada wjazd na teren nieruchomości.

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 510, dalej w skrócie: "ustawa") i art. 104 k.p.a., anulował czynność materialno-techniczną zameldowania skarżącego na pobyt stały przy ul. [...] w B., bowiem ta nieruchomość jest położona na terenie miejscowości B. w gminie W. a nie na terenie miasta B. W uzasadnieniu decyzji przywołał treść art. 31 ustawy i zauważył, że posiada uprawnienie do badania prawdziwości i prawidłowości wykazanych danych, w wyniku którego może dojść do skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Odwołując się do ewidencji miejscowości, ulic i adresów oraz ewidencji numeracji porządkowej nieruchomości dokonywanej na podstawie art. 47a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052, w skrócie: "p.g.k.") uznał, że właściwe oznaczenie nieruchomości jest przesłanką niezbędną do dokonania zameldowania a brak właściwego oznaczenia uniemożliwia tą czynność materialno-techniczną. Podnoszone przez skarżącego pozostają prawnie obojętne dla rozstrzygnięcia dokonywanego w postępowaniu meldunkowym, co więcej skutecznie doręczona została korespondencja wysłana do skarżącego na adres B. ulica [...]. Natomiast ewidencja ludności ma obrazować zajęcie danego terenu przez jego mieszkańców w oparciu o prawdziwe dane i nie może aprobować fikcji meldunkowej. Z tego powodu nieprawdziwe dane w zakresie adresu nieruchomości, podane przez skarżącego, czynią wadliwym jego zameldowanie, które skutkuje koniecznością anulowania czynności materialno-technicznej i wyeliminowania z obrotu prawnego błędnego wpisu zameldowania skarżącego na pobyt stały przy ul. [...] w B.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący. Zakwestionował w nim zasadność podjętego rozstrzygnięcia i ustalenia organu I instancji. Podniósł, iż nie może dokonać meldunku w B. na ulicy, która jest w B.

Wojewoda Śląski ("organ odwoławczy") decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji przywołał treść art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy oraz zauważył, że skarżący niejako celowo wprowadził w błąd organ meldunkowy, aby rozwiązać własny problem. W konsekwencji doszło do zameldowania na podstawie niezgodnych z rzeczywistością danych, czyli fikcji meldunkowej. Skarżący zamieszkuje w budynku usytuowanym na nieruchomości położonej w B., dlatego właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy W.

W osobistej skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący opisał sytuację życiową i zarzucił zaskarżonej decyzji wykluczenie ze społeczeństwa, poprzez brak rozwiązania niedoskonałości porozumienia pomiędzy sąsiadującymi gminami oraz nierzetelne podejście do sprawy jego bytowania i meldunku w B.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: " p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przypomnieć należy, że stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca.

W myśl art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy, obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej, na formularzu, w organie gminy właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport. Zameldowania można dokonać również w formie elektronicznej (art. 28 ust. 1 pkt 2 i art. 28 ust. 2a ustawy). Nadto, zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie, o której mowa w ust. 1 pkt 1, przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Przy czym dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być w szczególności umowa cywilnoprawna, odpis z księgi wieczystej albo wyciąg z działów I i II księgi wieczystej, decyzja administracyjna lub orzeczenie sądu (art. 28 ust. 2b ustawy). Według art. 30 ust. 1 ustawy, w formularzu zgłoszenia pobytu stałego zamieszcza się: nazwisko i imię (imiona); numer PESEL, o ile został nadany; datę i miejsce urodzenia, o ile numer PESEL nie został nadany; kraj urodzenia; kraj poprzedniego miejsca zamieszkania; adres nowego miejsca pobytu stałego; podpis właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu; nazwisko i imię pełnomocnika, o ile został ustanowiony; adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, jeżeli osoba dokonała zameldowania na pobyt stały na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej; adres poczty elektronicznej lub numer telefonu komórkowego; informację o wyrażeniu zgody na przekazanie danych do rejestru danych kontaktowych osób fizycznych.

Na podstawie art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje decyzję administracyjną o zameldowaniu lub wymeldowaniu jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości lub w razie wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem.

Zdaniem Sądu z przedstawionych przepisów wynika kompleksowa regulacja określająca procedurę meldunkową.

Nie ulega wątpliwości, że niezależnie od tego, iż zameldowanie jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu, to jednak do zameldowania w danym lokalu uprawnia wyłącznie legalny w nim pobyt, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, a takim jest przebywanie w lokalu za zgodą i wiedzą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 września 2007 r., II SA/Sz 342/07). W przywołanym orzeczeniu Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01, Dz.U. Nr 78, poz. 716) o niezgodności art. 9 ust. 2 ewidencji ludności i dowodach osobistych z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał między innymi, że szerokie rozumienie wolności wyboru miejsca zamieszkania stałoby w jednoznacznej kolizji z wolnościami i prawami innych osób, zwłaszcza właścicieli nieruchomości (lokali lub budynków), a także podmiotów posiadających inny tytuł prawny do zajmowania lokalu (oparty np. na umowie najmu). Wolność wyboru miejsca zamieszkania rozumieć należy w "klasycznych" kategoriach ujęcia wolności konstytucyjnych, przyjmując, że obejmuje ona generalny zakaz ingerencji państwa i władz publicznych w tę sferę życia człowieka. Nie może ona być natomiast traktowana jako podstawa roszczeń wobec osób prywatnych oraz ograniczeń prawa własności i innych praw majątkowych.

W ocenie Sądu rację ma skarżący, że brak jest podstawy faktycznej i prawnej do nie uwzględnienia jego wniosku o zameldowanie na pobyt stały pod wskazanym adresem nieruchomości będącej jego własnością.

Z dokumentów sprawy wynika bowiem, iż na dzień złożenia wniosku o zameldowanie przebywa w budynku na własnej nieruchomości i tam zamieszkuje.

Należy w tym miejscu podkreślić, że obowiązku prawidłowego prowadzenia ewidencji miejscowości, ulic i adresów oraz ewidencji numeracji porządkowej nieruchomości dokonywanej na podstawie art. 47a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052, w skrócie: "p.g.k.") nie można przenosić na skarżącego.

Zasygnalizowany w sprawie spór winien być rozwiązany przez odpowiednie organy administracji samorządu terytorialnego, tym bardziej, że był on znany w dacie wydania decyzji, o czym świadczy zawartość akt administracyjnych, w tym maili i pisemnych wyjaśnień dokonywanych przez pracowników samorządowych.

Brak po stronie skarżącego (w momencie składania wniosku i podjęcia czynności materialno-technicznej przez organ I instancji) możliwości innej reakcji na otaczającą go bezczynność organów samorządowych, o czym świadczą jego wyjaśnienia, nie zakwestionowane w toku postępowania wyjaśniającego, jak też pisma i dokumenty wymienione w zaskarżonej decyzji, jak i w odwołaniu, nie są bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Istniejący problem ewidencji numeracji porządkowej dotyczący nr [...] ulicy [...] musi być jednoznacznie rozwiązany, tym bardziej, że stanowi zadanie własne gminy (por. art. 47a ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne). Nie może obciążać skarżącego ani też stanowić podstawy do nie stosowania przepisów ustawy.

Stąd też badanie prawidłowości doręczanej skarżącemu korespondencji generuje jedynie przedłużanie nie rozwiązanego problemu. Z tego powodu koniecznym było uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji.

Skarżący jest świadomy już istniejących wobec niego uciążliwości i stąd podjął prawne kroki w celu uregulowania stanu rzeczy, w sposób który uznał za słuszny. Jednak rola organów samorządu terytorialnego nie jest wykazywanie braku możności zameldowania pod wskazanym adresem ale zbadanie przesłanek warunkujących możliwość zameldowania pod adresem opisanej już wcześniej nieruchomości, stanowiącej własność skarżącego.

Ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji RP za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Wobec powyższego nie ma doniosłości prawnej w rozpoznawanej sprawie przywołane porozumienie, które nie stanowi aktu prawa miejscowego (por. akta administracyjne).

Na zakończenie należy jeszcze raz podkreślić, że w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności stanowi tylko zbiór danych o miejscu pobytu i zamieszkania osób znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na których ciąży obowiązek meldunkowy. Zbiór ten służy gromadzeniu informacji wyłącznie o rzeczywistym stanie faktycznym, a nie prawnym.

Nie wyjaśniając wskazanych powyżej kwestii organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, zwłaszcza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ nie zebrały pełnego materiału dowodowego, a tym samym nie ustaliły faktów mających znaczenie dla załatwienia niniejszej sprawy, a ponadto zastosowania normy prawa materialnego.

Z tych względów Sąd uznał, że istnieją naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które uzasadniały konieczność ponownego rozpatrzenia w sposób kompleksowy sprawy zameldowania skarżącego.

Dopuszczalne byłoby wyłącznie takie działanie, że organ uznaje się za niewłaściwy i przekazuje sprawę do organu właściwego. Skoro jednak w sprawie tak nie uczyniono, to brak jest podstaw do uznania, że dokonana czynność materialno-techniczna jest wadliwa.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu z uwagi na wykazane naruszenia prawa.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.