Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 236/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 i 3, art. 84 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2016 r., nr SKO [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2016 r. nr [...].

Z akt sprawy wynika, że decyzja ta wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 29 października 2014 r. skarżący złożył w Urzędzie Miasta wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie 12 sztuk drzew znajdujących się na działce nr [...], , położonej w G. przy ul. C. z uwagi na kolizję z planowaną inwestycją budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz zamiarem uporządkowania działki. Wnioskujący wyraził przy tym chęć posadzenia w zamian za usunięte drzewa roślin iglastych.

W toku postępowania wyjaśniającego, Prezydent Miasta, przeprowadził, w dniu 19 marca 2015 r., oględziny, podczas których ustalił, że: wnioskowane do usunięcia drzewa to: nr 1 - bez czarny o czterech pniach o obwodach 16 cm, 26 cm, 20 cm i 20 cm, który jest w zadowalającym stanie zdrowotnym; nr 2 - klon jawor o obwodzie pnia 90 cm, który jest w dobrym stanie zdrowotnym; nr 3 - wierzba iwa o 3 pniach o obwodach 47 cm, 35 cm i 52 cm; nr 4 - wierzba iwa o trzech pniach o obwodach 66 cm, 62 cm i 38 cm, która jest w zadowalającym stanie zdrowotnym i nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia; nr 5 — wierzba iwa o pięciu pniach o obwodach 82 cm, 38 cm, 51 cm, 39 cm i 48 cm, która jest w zadowalającym stanie zdrowotnym; nr 6 - klon jawor o obwodzie pnia 62 cm, który jest w dobrym stanie zdrowotnym; nr 7 – klon jawor o obwodzie pnia 57 cm, który jest w dobrym stanie zdrowotnym; nr 8 – klon pospolity o obwodzie pnia 70 cm, który jest w zadowalającym stanie zdrowotnym; nr 9 - klon pospolity o czterech pniach o obwodach 40 cm, 20 cm, 21cm i 12 cm, który jest w dobrym stanie zdrowotnym; nr 10 – nie stwierdzono obecności w miejscu wskazanym na załączniku graficznym dołączonym do wniosku wnioskowanego klonu pospolitego; nr 11 - nie stwierdzono obecności w miejscu wskazanym na załączniku graficznym dołączonym do wniosku wnioskowanego klonu pospolitego; nr 12 - wierzba iwa o trzech pniach o obwodach 54 cm, 70 cm i 49 cm, która jest w złym stanie zdrowotnym, gdyż jej pnie uległy wyłamaniu i wypróchnieniu u podstawy. Organ ustalił jednocześnie, że na przedmiotowych drzewach i krzewach oraz w ich otoczeniu nie występują gatunki chronione oraz gniazda ptasie a na działce, poza zielenią ujętą we wniosku, znajdują się drzewa i krzewy należące do gatunków czereśnia, śliwa i grusza, które zostały posadzone w celu pozyskiwania owoców. Podczas oględzin wnioskodawca oświadczył, że nie usunął drzew oznaczonych we wniosku nr. 10 i nr. 11 i nie zna przyczyny braku tej zieleni na objętym wnioskiem terenie.

W toku dalszych wyjaśnień organ ustalił, że wnioskowane do usunięcia drzewa kolidują z planowaną na terenie działki nr [...] inwestycją na realizację, której wnioskodawca, w dniu 17 grudnia 2014 r., uzyskał pozwolenie Prezydenta Miasta. Organ ustalił również, że działka nr [...] w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Zespołu Portowo - Miejskiego, uchwalonym uchwałą nr 290/XXXII/62 z dnia 20 sierpnia 1962 r., położona była na terenie zabudowy jednorodzinnej a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Miasta, uchwalony uchwałą Miejskiej Rady Narodowej nr XXII/115/88 z dnia 4 lutego 1988 r., również przeznaczał teren tej działki na cele budowlane. Organ ustalił ponadto, w oparciu o tabelę wiekową drzew opracowaną przez prof. Longina Mąjdeckiego, że objęta wnioskiem zieleń została posadzona lub wyrosła na nieruchomości po przeznaczeniu działki na cele budowlane w roku 1963. Zgodnie z przedmiotową tabelą klony oznaczone we wniosku nr 2, nr 6, nr 7, nr 8 i nr 9 są w wieku odpowiednio ok. 45 lat, ok. 31 lat, ok. 30 lat, ok. 35 i ok. 21 lat, natomiast wierzby oznaczone we wniosku nr 3, nr 4 i nr 5 są w wieku ok. 12 lat, 15 lat i 19 lat. W wymienionej tabeli nie został ujęty gatunek - bez czarny, ale ze względu na nieduże obwody największego z jego pni, organ uznał, że nie jest to drzewo starsze niż pozostała, rosnąca na przedmiotowej działce wnioskowana do usunięcia zieleń.

W rezultacie dokonanych ustaleń, decyzją z dnia 14 maja 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1, 2a i 3, art. 84 ust. 1 – 5, art. 85 i art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (DZ.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.), Prezydent Miasta:

1. umorzył postępowanie w sprawie wydania zgody na usunięcie 2 szt. drzew oznaczonych we wniosku nr 10 i nr 11, gdyż nie stwierdził ich obecności w terenie;

2. zezwolił wnioskodawcy na usunięcie 10 szt. drzew, oznaczonych we wniosku od nr 1 do nr 9 oraz nr 12, gdyż stwierdzono ich kolizję z planowaną na terenie działki inwestycją;

3. ustalił termin usunięcia 10 szt. drzew wymienionych w punkcie 2. orzeczenia do dnia 30 czerwca 2015 r.;

4. orzekł o nie pobieraniu opłaty za usunięcie 10 szt. drzew, oznaczonych we wniosku od nr 1 do nr 9 - gdyż drzewa te zostały posadzone na nieruchomości po przeznaczeniu jej na cele budowlane w planie miejscowym, oraz nr 12 - gdyż drzewo to zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, ze względu na zmurszenie i wyłamanie jej pni, co grozi wywrotem;

5. uzależnił wydanie zgody na usunięcie 10 szt. drzew wymienionych w punkcie 2. orzeczenia od posadzenia przez wnioskodawcę 20 szt. ozdobnych drzew liściastych o obwodach pnia co najmniej 15 cm mierzonych na wysokości 100 cm od podłoża, w terminie do dnia 1 grudnia 2016 r., wskazując przy tym, warunki ich posadowienia oraz wyjaśniając, że w przypadku usuwania drzew liściastych posadzenie w zamian drzew gatunków należących do klasy iglastych nie byłoby wystarczającą rekompensatą, bowiem ze względu na pozostawienie w okresie zimowym igieł na drzewach są one mniej odporne na zanieczyszczenia środowiska;

6. zobowiązał wnioskodawcę do złożenia w Wydziale Środowiska Urzędu Miasta: a) pisemnej informacji niezwłocznie po zakończeniu realizacji nasadzeń rekompensujących wraz z mapą, na której wskazane będą miejsca posadzenia nowych drzew, b) pisemnej informacji o gotowości do odbioru nasadzeń rekompensujących orzeczonych w punkcie 7 niniejszej decyzji po upływie 3 lat od dnia ich realizacji.

Od decyzji Prezydenta Miasta B. R. wniósł odwołanie, domagając się jej uchylenia w zakresie punktu 5 i 6, ewentualnie zmiany tej decyzji w zakresie punktu 5 decyzji poprzez: uzależnienie wydania zgody na usunięcie 10 szt. drzew wymienionych w punkcie 2 orzeczenia od posadzenia przez wnioskodawcę 10 szt. drzew iglastych o obwodach pnia co najmniej 6 cm, mierzonych na wysokości 100 cm od podłoża. Odwołujący się uważa bowiem, że decyzja ta we wskazanym zakresie wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody z uwagi na: uzależnienie wydania zgody na usunięcie drzew od posadzenia 20 szt. nowych drzew w sytuacji, gdy nałożenie tego obowiązku prowadzi do uniemożliwienia realizacji inwestycji, w nawiązaniu do której strona wystąpiła z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzew oraz z uwagi na nałożenie na skarżącego obowiązku posadzenia nowych drzew w miejscach nie odpowiadających miejscom posadzenia dotychczasowych drzew, w sytuacji gdy ustawa nie przewiduje takiej możliwości po stronie organu. Ponadto, odwołujący się uważa, że decyzja Prezydenta Miasta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotne znaczenie dla wyniku sprawy tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, poprzez uznanie, że na działce nr [...], liczącej zaledwie 1260 m2, można jednocześnie przeprowadzić zamierzoną inwestycję i zasadzić 20 nowych drzew oraz poprzez uzależnienie wydania zgody na usunięcie 10 szt. drzew od posadzenia 20 szt. ozdobnych drzew, przy jednoczesnym zaniechaniu szczegółowego i racjonalnego uzasadnienia podjęcia takiego rozstrzygnięcia.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 18 lutego 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia 14 maja 2015 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Kolegium wyjaśniło na wstępie, że nie ma możliwości rozpoznania przedmiotowej sprawy tylko w zakresie żądania zgłoszonego w odwołaniu tj. w zakresie pkt 5 i 6 decyzji organu I instancji, gdyż decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest dokonanie nowych nasadzeń mających zrekompensować zmiany w środowisku, jakie powstały wskutek działalności podmiotu uprawnionego do jego pogorszenia. Oba elementy decyzji są zatem ze sobą powiązane. Nie można więc skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia. Rozstrzygnięcie o uprawnieniu do wycięcia drzew nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na wspólną materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, a także cel i sens prowadzonego postępowania, które ma doprowadzić do zrekompensowania negatywnego wpływu usunięcia drzew i krzewów na środowisko przyrodnicze.

Po przeprowadzonej zaś analizie sprawy w świetle przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 62 ze zm.), Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji wydana została z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, gdyż:

W materiale dowodowym nie znajduje potwierdzenia ustalony w decyzji wiek drzew a który powinien być ustalony w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości oraz w sposób umożliwiający weryfikację dokonanych ustaleń.

Ponadto uzasadnienie organu I instancji, odnośnie nakazania zastąpienia drzew innymi drzewami jest bardzo ogólnikowe i w żaden sposób nie uwzględnia uwarunkowań terenu tej konkretnej działki, na której rosną drzewa objęte zgodą na ich usunięcie. Uzasadnienie to nie zawiera wyjaśnienia, czy wycięcie wnioskowanych drzew na tym terenie spowoduje nieodwracalne szkody w środowisku przyrodniczym, jak również z jakich względów właśnie na przedmiotowym terenie uzasadnione będzie posadzenie nowych drzew oraz czy ilość nowych nasadzeń będzie możliwa do zrealizowania z uwagi na planowaną inwestycję. W przedstawionym uzasadnieniu nie rozważono także ani interesu publicznego ani interesu wnioskodawcy.

Co więcej, w ocenie Kolegium, nie znajduje uzasadnienia, nałożenie na wnioskodawcę obowiązku posadzenia 20 sztuk drzew nowych w zamian za usunięcie 10 sztuk drzew, gdyż art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody zezwala na przyjęcie, iż minimalna liczba drzew, jakie musiałaby nasadzić strona powinna odpowiadać liczbie drzew usuwanych, czyli innymi słowy za 10 usuniętych drzew, strona miałaby posadzić 10 nowych drzew.

Kolegium podkreśliło przy tym, że art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody nie uzależnia wydania zezwolenia na usuniecie drzew od zastąpienia ich innymi drzewami, ale daje organowi możliwość uzależnienia udzielenia stosownego zezwolenia od nasadzenia zastępczego, dlatego też nałożenie na stronę takiego obowiązku winno być szczegółowo uzasadnione.

Kolegium oceniło również, że nie znajduje podstawy prawnej zamieszczenie w rozstrzygnięciu decyzji informacji o niepobieraniu opłaty za wycinkę drzew w przypadku wystąpienia przesłanek z art. 86 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o ochronie przyrody i stwierdziło, że w przypadku, w którym usunięcie drzew nie pociąga za sobą obowiązku opłatkowego, nie orzeka się o tym fakcie w rozstrzygnięciu decyzji, ale stanowi to informację, która powinna znaleźć się jedynie w uzasadnieniu decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji zobowiązany będzie rozważyć zasadność nałożenia obowiązku zastąpienia drzew wnioskowanych do wycinki innymi drzewami, w tym zasadność ilości nasadzeń zastępczych oraz kwestionowanego przez stronę obwodu pni, w przypadku zaś uznania, że taki obowiązek winien być nałożony, powinien podać jakimi względami kierowała się organ I instancji nakładając na stronę taki obowiązek. Materiał dowodowy winien ponadto potwierdzać wiek wnioskowanych do wycinki drzew.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 138 § 1 i § 2 kpa, polegającym na wydaniu zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic zaskarżenia co doprowadziło do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta w całości, a nie w zaskarżonej części i w konsekwencji do usunięcia bezpośredniej podstawy prawnej do usunięcia drzew z terenu nieruchomości objętej działką nr [...] w G. Skarżący podniósł, że Kolegium nie powinno rozszerzać zakresu zaskarżanej decyzji, tym bardziej, że skarżący nie ma interesu prawnego w skarżeniu tego, co jest dla niego korzystne i zbieżne z jego wnioskami. Jednocześnie skarżący zgodził się z argumentami Kolegium co wadliwości decyzji Prezydenta Miasta, gdyż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji obarczone było istotnymi brakami, bowiem nie dokonano szczegółowej i wnikliwej weryfikacji wieku drzew, czy też ich wymiarów ani nie sporządzono na tę okoliczność żadnego protokołu. Nadto w toku postępowania przed organem I instancji nie określono czy usunięcie drzew, o których mowa w decyzji, w ogóle wymaga wydania decyzji administracyjnej. Wreszcie decyzja Prezydenta Miasta w żaden sposób nie wyjaśnia dlaczego w miejsce 10 drzew należy posadzić aż 20 nowych, i to w odmiennych lokalizacjach.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz podkreślając, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została na podstawie art. 138 § 2 kpa, który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Określona w powołanym przepisie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej, opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są: stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych oraz uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przy czym, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a zatem, gdy 1) organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, 2) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe, 3) naruszenie przepisów postępowania będących podstawą do wydania tego rodzaju decyzji, to wadliwe odkodowanie hipotetycznego stanu faktycznego zapisanego w normie prawa materialnego, które powodowało pominięcie ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Nieustalenie zaś istotnych okoliczności faktycznych ma zawsze istotny wpływ na wynik sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011, str. 519).

Przesłanki z art. 138 § 2 kpa nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu I instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji może być, na podstawie art. 136 kpa, uzupełniony jedynie w niezbędnym zakresie. W żadnym natomiast razie organ odwoławczy nie może zastępować organu I instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcie, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Dlatego też, decyzja kasacyjna nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie wskazuje jakie okoliczności sprawy wynikłe w toku postępowania administracyjnego powinny zostać wyjaśnione, przy uwzględnieniu m.in. zasady prawdy obiektywnej, słusznego interesu obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2569/12, LEX nr 1358517).

W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało podstawy do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 138 § 2 kpa, gdyż w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji przez Prezydenta Miasta nie ustalono istotnych okoliczności sprawy.

Przedmiotem złożonego przez skarżącego wniosku było wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z terenu należącej do niego działki nr [...] położonej w G. Postepowanie w tym przedmiocie uregulowane zostało w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Art. 83 ust. 1 tej stanowi, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody, przy czym rozstrzygnięcie w tym zakresie odbywa się w granicach tzw. uznania administracyjnego, w zależności od konkretnego stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2337/11, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też uzyskanie decyzji w tym przedmiocie winno poprzedzać wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy a następnie wyjaśnienie stanowiska organu poprzez sporządzenie stosownego uzasadnienia, ze szczególnym uwzględnieniem wyważenia dwóch przeciwstawnych sobie – interesu wnioskodawcy oraz publicznego, wynikającego z prawnego obowiązku ochrony elementów przyrody (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 450/15, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ administracji ma zatem obowiązek szczególnie wnikliwie dokonać ustalenia zarówno sytuacji w terenie, jak również przeanalizować przyczyny, które przywołał zainteresowany w celu uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/12, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14 maja 2015 r. zabrakło uzasadnienia uzależnienia wydania zgody na usunięcie 10 sztuk drzew od posadzenia przez wnioskodawcę 20 sztuk ozdobnych drzew liściastych na terenie działki nr [...].

Art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody przewiduje niewątpliwie uzależnienie wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Konsekwentnie, wydając zezwolenie na wycinkę, właściwy organ powinien rozważyć, czy istnieje możliwość zachowania tych obiektów przyrodniczych poprzez ich przesadzenie w inne miejsce, czy też może istnieje możliwość zastąpienia ich innymi drzewami, ale ustalenia w tym zakresie powinny być poparte rzetelnie zgromadzonym materiałem dowodowym. Przepis art. 83 ust. 3 ustawy nie powoduje bowiem pełnej swobody organu przy rozstrzyganiu tej kwestii (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 464/08, z aprobującą glosą K. Gruszeckiego, Samorząd terytorialny 2009, Nr 6, s. 81 - 85). Dlatego też, w każdym przypadku wystąpienia możliwości dokonania nasadzeń zastępczych organ administracji musi kierować się nieco innymi aspektami zasady zrównoważonego rozwoju, uwzględniając każdą indywidualną sytuację i okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1516/13, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, w doktrynie prawa ochrony środowiska przyjmuje się, że podstawowym warunkiem uzasadniającym nałożenie tego obowiązku jest jego wykonalność, gdyż nie można nakładać obowiązków, które nie mogą być wykonane (zob. W. Radecki, Komentarz do ustawy o ochronie przyrody. Suplement, red. J. Sommer, Wrocław 2002, str. 70) a wykonalność ta powinna przejawiać się w tym, że ewentualne przesadzenie/posadzenie drzewa lub krzewu pozwoli zachować ich żywotność, a jednocześnie jest to wykonalne z punktu widzenia techniki oraz nowego miejsca, w którym powinny znaleźć się drzewa. Nałożenie obowiązku posadzenia zastępczego będzie uzasadnione także wówczas, gdy z analizy stanu środowiska przyrodniczego w miejscu, gdzie rosły drzewa lub krzewy objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na ich usunięcie, wynikać będzie, że usunięcie drzew lub krzewów wywoła poważny uszczerbek w środowisku. Natomiast, jeżeli starty w środowisku nie będą znaczące, to nie powinno się nakładać takiego obowiązku. Z tych też powodów, również dobór gatunków nasadzeń zastępczych i miejsc ich nowego posadzenia powinien zostać szczegółowo uzasadniony.

Decyzja Prezydenta Miasta z dnia 14 maja 2015 r. nie zawiera rozważań w powyższym zakresie. W uzasadnieniu zostały zawarte jedynie ogólne stwierdzenia dotyczące ochrony przyrody, które nie zostały powiązane ze stanem faktycznym sprawy.

Uszło jedynie uwadze organu odwoławczego, że Prezydent Miasta w wydanej decyzji wskazał, że kwalifikacji wiekowej wnioskowanych do usunięcia drzew dokonał w oparciu o tabelę wiekowa opracowaną przez prof. Longina Majdeckiego.

Nadto Sąd nie podziela ponadto stanowiska Kolegium, że nie było podstawy prawnej do zamieszczenia informacji o niepobieraniu opłat za wycinkę drzew w rozstrzygnięciu decyzji. Co do zasady za usunięcie drzew naliczana jest opłata, zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody a wyjątki od tej zasady określa art. 86 ust. 1 tej ustawy, wskazując przypadki zastosowania jego dyspozycji. Tym samym, zastosowanie wyjątku określonego w tym przepisie jest dopuszczane tylko w niektórych sytuacjach a wyraz jego zastosowania, jako wyjątku od zasady, powinien znaleźć swoje odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu decyzji.

Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 lutego 2016 r. i przekazania temu organowi sprawy z wniosku skarżącego do ponownego rozpoznania a decyzja w tym zakresie nie została wydana z naruszeniem granic zaskarżenia.

Przede wszystkim bowiem należy zauważyć, że stosując dyspozycję art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jedynie w całości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 655/10, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl), na co jednoznacznie wskazuje treść art. 138 § 2 kpa. Uchylenie zaskarżonej decyzji w części i przekazanie jej w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia rażąco naruszałoby komentowany przepis (zob. M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano LEX/el 2016). Ponadto, decyzja wydawana w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, ze swej istoty i charakteru, nie należy do decyzji, która mogłaby być zaskarżona jedynie w części. Co prawda, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie, dopuszcza się możliwość zaskarżenia decyzji jedynie w części ale tylko w sytuacji, gdy pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Decyzja o zezwoleniu na usunięcie drzew nie należy jednak do takich decyzji. Z przepisów ustawy o ochronie przyrody wynika bowiem, że w decyzji takiej, oprócz samego zezwolenia, powinny znaleźć się takie elementy jak: adresat decyzji, nazwa gatunku drzewa lub krzewu podlegającego usunięciu, obwód pnia drzewa podlegającego usunięciu lub wielkość powierzchni, z której będą usunięte krzewy a także mogą znaleźć się elementy fakultatywne, takie jak: opłata za usunięcie drzew lub krzewów, obowiązek przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienie ich innymi drzewami lub krzewami w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Z powyższego wynika, że decyzja o udzieleniu zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów zawiera jednocześnie uprawnienie, jak też warunki na jakich uprawniony podmiot może z tego uprawnienia skorzystać. Jednym z tych warunków jest uiszczenie opłaty mającej zrekompensować zmiany w środowisku, jakie powstały wskutek działalności podmiotu uprawnionego do jego pogorszenia. Oba elementy decyzji są zatem ze sobą powiązane. Nie można zatem skutecznie zaskarżyć jedynie elementów niekorzystnych dla wnioskodawcy, dotyczących nałożonych na niego obowiązków, z pominięciem korzystnego uprawnienia. Rozstrzygnięcie o uprawnieniu do wycięcia drzew nie może bowiem samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym ze względu na wspólną materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, a także cel i sens prowadzonego przez organy postępowania, które ma doprowadzić do zrekompensowania negatywnego wpływu usunięcia drzew i krzewów na środowisko przyrodnicze (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 655/10, dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stwierdzić przy tym należy, że podjęcie takiego rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy skarżący kwestionował jedynie jego część, nie stanowi o naruszeniu zakazu reformationis in peius, określonego w art. 139 kpa. Sąd podziela bowiem stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że zakaz ten w zasadzie ma zastosowanie tylko do decyzji przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 2 kpa, tj. do decyzji, w której organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Natomiast rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie, uchylające decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia postępowania dowodowego, w myśl art. 80 kpa, nie jest rozstrzygnięciem, o jakim mowa w art. 139 kpa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 388/96, niepubl.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), oddalił skargę wniesioną w niniejszej sprawie.