Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 775/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 art. 151 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów, po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego B. B. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "organ" lub "Minister") decyzją z [...] października 2019 r., nr [...] działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej jako "Kpa") w związku z art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288, z późn. zm., dalej jako "ustawa zaopatrzeniowa"), po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 Kpa, uchylił w całości decyzję nr [...] z [...] lipca 2019 r. o wyłączeniu stosowania wobec B. B. (dalej jako "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy ww. przepisów.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że skarżący wnioskiem z [...] sierpnia 2017 r. wystąpił do organu o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Minister decyzją nr [...] z [...] lipca 2019 r. wyłączył stosowanie wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy. Decyzja stała się ostateczna

i prawomocna. W dniu [...] września 2019 r. opublikowany został przez media publiczne artykuł dotyczący uczestnictwa wnioskodawcy w wydarzeniach z [...] grudnia 1981 r., tj. pacyfikacji kopalni " [...]". W związku z powyższym, Minister wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej także jako "IPN") z prośbą o przesłanie kopii akt osobowych dotyczących przebiegu służby skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem wszelkiej dokumentacji związanej z udziałem wnioskodawcy w działaniach na terenie kopalni " [...]". IPN udzielił odpowiedzi i przekazał materiały zawierające informację, że skarżący był funkcjonariuszem [...]. W związku z powyższym, postanowieniem z [...] października 2019 r. Minister wznowił z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa postępowanie administracyjne. Jednocześnie postanowieniem z ww. dnia wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji [...] z [...] lipca 2019 r.

W ocenie organu zaistniały przesłanki do uchylenia ww. decyzji i odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Sprawa wnioskodawcy nie stanowi bowiem szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego wyłączenie stosowania wobec niego ww. przepisów. Skarżący jako dowódca odcinka na którym działały 1,2,3,5 i 6 kompania [...] oraz pluton specjalny (wyrok Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...]) miał świadomość - zarówno jako obywatel, jak i funkcjonariusz [...] - podejmowanych wówczas działań i wydawanych rozkazów, godzących w strajkujących górników, wskutek których zginęło 9 z nich, a 23 zostało rannych.

Pismem z [...] listopada 2019 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym zarzucił decyzji organu z [...] października 2019 r., nr [...]:

1. Naruszenie prawa procesowego, tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 11 Kpa poprzez brak wyczerpującego

i wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, który doprowadził do błędnego ustalenia na czym polegał udział wnioskodawcy w działaniach [...] w dniu [...] grudnia 1981 r. podczas pacyfikacji kopalni " [...] "

b) art. 7 Kpa w zw. z art. 77 Kpa i art. 80 Kpa - poprzez dokonanie ustaleń na podstawie wybiórczej analizy materiału dowodowego bez rzetelnego jego uzupełnienia;

c) art. 107 § 3 Kpa - poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji dowodów potwierdzających, że wnioskodawca dowodził [...] w czasie pacyfikacji kopalni " [...]", a tym samym błędne uznanie, że sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", uzasadniającego wyłączenie stosowania wobec skarżącego przepisów ustawy zaopatrzeniowej;

d) art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w zw. z art. 149 § 1 Kpa oraz art. 150 § 1 Kpa - poprzez błędne uznanie, że informacje prasowe jakie pojawiły się w dniu [...] września 2019 r. można uznać za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

2. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez uznanie, że oprócz dwóch przesłanek formalnych, których spełnienie warunkuje możliwość jego zastosowania względem konkretnej osoby, Minister może w ramach oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku" brać pod uwagę inne przesłanki niewymienione w ww. przepisie i na tej podstawie odmówić wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24 a tej ustawy.

Skarżący podkreślił, że Minister biorąc pod uwagę zdarzenia z dnia [...] grudnia 1981 r., a w szczególności bezzasadne przypisywanie wnioskodawcy dowodzenie kompaniami [...] pod bramą główną kopalni " [...]", przekroczył zasadę swobodnego uznania administracyjnego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra, umorzenie wznowionego z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z [...] lipca 2019 r. oraz o uchylenie postanowienia z [...] października 2019r. o wstrzymaniu wykonania decyzji.

Decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] Minister, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2019 r., nr [...].

W uzasadnieniu Minister w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Przywołał treść art. 8a ustawy zaopatrzeniowej i stwierdził, że wskazane w ww. przepisie dwie przesłanki formalne dotyczące krótkotrwałości służby oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków muszą być spełnione łącznie. Niemniej jednak, spełnienie tych przesłanek nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek". Jedynie zaś

w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Zadaniem organu jest więc stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki określone w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Podkreślenia wymaga, że przywołane wyrażenia "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek" mają charakter zwrotów świadomie niedookreślonych przez ustawodawcę. Poprzez ich użycie ustawodawca daje organowi stosującemu prawo swobodę, lecz nie dowolność decyzyjną i odsyła do norm pozaprawnych, co umożliwia zastosowanie pewnego stopnia elastyczności - uzasadnionej względami słuszności - w interpretacji przepisów prawa, które wymagają indywidualnej wykładni na gruncie okoliczności faktycznych w poszczególnych rozpatrywanych sprawach. Tym samym w każdej konkretnej sprawie niezbędna jest indywidualna ocena wystąpienia przesłanek ujętych w analizowanym art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Dodać należy, że wskazanie wyraźnych i jednolitych kryteriów warunkujących zastosowanie ww. regulacji wobec funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie jest możliwe

i byłoby sprzeczne z istotą decyzji uznaniowych, co sprowadza się do możliwości zgodnego z prawem podjęcia w danych okolicznościach faktycznych dwóch odmiennych decyzji w zależności właśnie od tzw. "uznania administracyjnego".

Minister wskazał, że w decyzji nr [...] z [...] października 2019 r. przeprowadził szczegółową analizę kopii akt osobowych nadesłanych przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz przeprowadził postępowanie określone w art. 149 § 2 Kpa, co do przyczyn wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji nr [...] z [...] lipca 2019 r. Organ uchylił ww. decyzję w całości i odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w związku z faktem, że skarżący "jako dowódca odcinka, na którym działały 1, 2, 3, 5 i 6 kompania [...] , na którym działał również pluton specjalny (...) miał świadomość - zarówno jako obywatel, jak i funkcjonariusz [...] - podejmowanych wówczas działań i wydawanych rozkazów, godzących w strajkujących górników, wskutek których zginęło 9 z nich, a 23 zostało rannych." W ocenie Ministra spełnienie zaś warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania.

Organ zauważył, że skarżący pełnił służbę od [...] marca 1967 r. do [...] lutego 2006 r., tj. przez 38 lat, 11 miesięcy i 1 dzień, z czego na rzecz totalitarnego państwa - od [...] stycznia 1987 r. do [...] września 1987 r., tj. przez okres 9 miesięcy, co stanowi około 1,9 % ogółu służby. W związku z powyższym, uznać należy, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej Minister stwierdził, że jej ocena winna każdorazowo być dokonana na podstawie charakteru zadań realizowanych przez funkcjonariusza. Zaznaczył, że do dokonania oceny spełnienia przez stronę przesłanki rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. wziął pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji zawarte w piśmie z [...] maja 2018 r. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zawarte w informacji dotyczącej przebiegu służby i ocenie rzetelności służby z [...] kwietnia 2018 r. Komendant Główny Policji w swoim wystąpieniu stwierdził, że skarżący rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r. na co wskazują informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne, wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji

o wymierzonych wnioskodawcy karach dyscyplinarnych. W zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Komendant Wojewódzki Policji

w [...] w swoim wystąpieniu z [...] kwietnia 2018 r. również wskazał, że skarżący rzetelnie realizował zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby w Policji po dniu 12 września 1989 r. W aktach sprawy nie stwierdzono wzmianek dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do wnioskodawcy postępowań karnych oraz karno – skarbowych. W ww. dokumentacji zawarto informacje o otrzymanych przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby awansach, podwyżkach dodatku służbowego oraz odznaczeniach (Złoty Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju", Krzyż Oficerski Odrodzenia Polski, Złota Odznaka "Zasłużony Policjant"). W posiadanych zasobach archiwalnych brak jest dokumentów wskazujących na udział wnioskodawcy

w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jak też nie były wydawane zaświadczenia uprawniające do podwyższenia emerytury zgodnie

z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno- Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, z późn. zm.).

Minister wskazał, że wnikliwa analiza załączonego do przedmiotowego wniosku strony materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), bezsprzecznie dowiodła, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny czy sprawa wnioskodawcy stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Jak wynika

z uzasadnienia zawartego we wniosku personalnym z [...] listopada 1986 r. skarżący pracował "w [...] na stanowiskach kierowniczych do Szefa Sztabu zastępcy dowódcy [...] ds. liniowych.(...) Wymagający przełożony wpływa na właściwe kształtowanie stosunków międzyludzkich w kierowanej jednostce. Długoletni członek [...], działacz społeczno-polityczny. Jest członkiem egzekutywy [...] przy WUSW w [...]."

Z obszernych materiałów nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu [...] września 2019 r. oraz w dniu [...] września 2019 r. wynika, że skarżący, jako dowódca odcinka na którym działały kompanie [...][...] i pluton specjalny, doskonale zdawał sobie sprawę z zaplanowanych działań pacyfikacyjnych, które miały zostać przeprowadzone przez siły milicyjne na terenie kopalni i posiadał na ten temat wiedzę (udział w odprawach służbowych). W związku z powyższym należy stwierdzić, że wnioskodawca uzmysławiał sobie, że decyzje i działania podjęte wobec strajkujących górników mogą skutkować tragicznymi konsekwencjami, które de facto nastąpiły. W rozpatrywanym przypadku powyższe fakty rzucają cień na przebieg służby skarżącego, uniemożliwiając tym samym potraktowanie przedmiotowej sprawy jako "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Organ stwierdził, że przebieg służby wnioskodawcy nie pozwala przyjąć, by

w sprawie zachodził "szczególnie uzasadniony przypadek", wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna,

a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek. Aby można było rozpatrywać zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" przesłanki wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą zostać spełnione łącznie. Ustawodawca, konstruując przywołany przepis, pomiędzy przesłanką pierwszą i drugą użył spójnika "oraz", zatem jego intencją było traktowanie obu wymogów w sposób łączny. Pomimo, że przesłanki wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej zostały przez stronę spełnione, jednakże w ocenie Ministra okoliczności dotyczące udziału skarżącego w zdarzeniach związanych z pacyfikacją kopalni " [...]" nie pozwalają na stwierdzenie, aby w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", pozwalająca na wyłączenie stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra, w kontekście powyżej przedstawionych ustaleń, argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy uznać za bezprzedmiotowe. Organ podtrzymuje rozstrzygnięcie zawarte we własnej decyzji wydanej w pierwszej instancji, w której wyjaśniono wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie.

Ustosunkowując się do zarzutów strony w zakresie naruszenia przez organ zasad ogólnych określonych w Kpa oraz braku wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego, Minister stwierdził, że należy uznać je za niezasadne. W zaskarżonej decyzji wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy, zaś w uzasadnieniu wskazano właściwe przepisy i poddano je analizie. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 Kpa. W analizowanej sprawie organ przed wydaniem decyzji zebrał cały potrzebny materiał dowodowy oraz wnikliwie go rozpatrzył. W dniu [...] września 2019 r. organ wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy ze szczególnym uwzględnieniem służby pełnionej przez niego na przełomie lat 1981/1982 oraz wszelkiej dokumentacji związanej z udziałem strony w pacyfikacji kopalni " [...]" w dniu [...] grudnia 1981 r.

Odnosząc się do wniosku strony dotyczącego umorzenia wznowionego z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra nr [...] z [...] lipca 2019 r. oraz uchylenia postanowienia [...] z [...] października 2019 r.

o wstrzymaniu wykonania decyzji Minister stwierdził, że nie widzi żadnych podstaw do zadośćuczynienia żądaniom strony. Mając zaś na względzie przedstawioną argumentację, uznaje za zasadne utrzymanie w mocy własnej decyzji nr [...]

z [...] października 2019 r.

Skarżący reprezentowany przez adwokata w skardze do Sądu na decyzję Ministra z [...] lutego 2020 r. zarzucił jej, że została wydana z naruszeniem następujących przepisów postępowania, w stopniu mającym na wynik sprawy, tj:

1. art. 7 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 11 Kpa poprzez brak wyczerpującego

i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, który doprowadził do błędnego ustalenia na czym polegał udział skarżącego w działaniach [...] w dniu [...] grudnia 1981 r. podczas pacyfikacji kopalni " [...]", szczególnie, że nie dowodził on [...] podczas pacyfikacji kopalni " [...]", a co wynika chociażby z wyroku Sądu Okręgowego

w [...] o sygn. akt [...], że "faktyczne czynności dowódcze ze strony [...] sprawował [...] W. w miejsce rannego B. B." (str. 46 uzasadnienia ww. wyroku), a co podważa informację wynikającą z artykułu prasowego z [...] września 2019 r. stanowiącego podstawę do wznowienia postępowania, że wnioskodawca był "dowódcą grupy szturmującej bramę nr [...]".

2. art. 7 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 11 Kpa poprzez brak wyczerpującego

i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, który doprowadził do błędnego ustalenia, że "analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych

o sygn. akt [...]), bezsprzecznie dowiodła, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ czy sprawa wnioskodawcy stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", czy też, że "doskonale sobie zdawał sprawę z zaplanowanych działań pacyfikacyjnych, które miały zostać przeprowadzone przez siły milicyjne na terenie kopalni i posiadał na ten temat wiedzę", podczas gdy skarżący w WUSW pracował zaledwie 9 miesięcy,

a z zajmowanego stanowiska zrezygnował występując do przełożonych ze stosownym raportem, a ponadto nieuwzględnienia tego, że w czasie pacyfikacji kopalni " [...]" nie miał żadnego wpływu na przebieg zdarzeń.

3. art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 Kpa poprzez dokonanie ustaleń na podstawie wybiórczej analizy materiału dowodowego bez rzetelnego jego uzupełnienia, a czego odzwierciedleniem jest sytuacja polegająca na tym, że Minister nie tylko dokonuje nieprawidłowych ustaleń jeżeli chodzi o faktyczną rolę wnioskodawcy w czasie pacyfikacji kopalni " [...]" w dniu [...] grudnia 1981 r. (str. 46 uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...] o sygn. akt [...]), to jeszcze w toku postępowania nie ustala czy od ww. orzeczenia została wniesiona apelacja, a w związku z tym jaka jest ostateczna treść ustaleń w ww. sprawie karnej, szczególnie że Sąd Apelacyjny w [...] w ramach postępowania apelacyjnego mógł poczynić inne ustalenia niż sąd I instancji, jak również Minister zaniechał zebrania wyczerpującego materiał dowodowego, m. in. poprzez nie zwrócenie się do IPN o nadesłanie kopii dokumentów ze wskazanymi sygnaturami (pismo Prezesa IPN z [...] września 2019 r.), bądź też o przesłanie kopii protokołu (ów) z zeznań złożonych przez wnioskodawcę w sprawie o sygn. akt [...], szczególnie jeżeli ustalenia z ww. postępowania karnego dotyczącego innych osób miały kluczowe znaczenie dla poczynienia istotnych ustaleń faktycznych w niniejszym postępowaniu ewentualnie również o uzupełnienie postępowania dowodowego o zeznania wnioskodawcy, który miałby możliwość przedstawienia swojej roli podczas pacyfikacji kopalni " [...]".

4. art. 107 § 3 Kpa poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2019 r. dowodów, które w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzałby, że wnioskodawca dowodził [...] w dniu [...] grudnia 1981 r. w czasie pacyfikacji kopalni " [...]", w sytuacji, gdy z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w [...]

w sprawie o sygn. akt [...] wynika, że faktyczne czynności dowódcze pełnił [...] W., a tym samym błędnego uznania, że "niniejsza sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego wyłączenie stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a powyższej ustawy, podczas gdy zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, powinny być brane pod uwagę dwie przesłanki, tj. krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia, zaś analizując pierwszą z nich Minister uznał, że została spełniona (str. 6 decyzji), a druga dotyczy rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 wrześniu 1989 r.

5. art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 149 § 1 oraz art. 150 § 1 Kpa poprzez błędne uznanie, że informacje prasowe jakie pojawiły się w dniu [...] września 2019 r. można uznać za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, podczas gdy artykuł prasowy z [...] września 2019 r. nie ustala nowych okoliczności, a jedynie stanowi interpretację okoliczności uprzednio istniejących, które na dodatek zostały przeinaczone jeżeli chodzi o rolę skarżącego w wydarzeniach jakie miały miejsce w dniu [...] grudnia 1981r. podczas pacyfikacji kopalni " [...]".

Nadto skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniowej poprzez uznanie, że oprócz dwóch przesłanek formalnych, których spełnienie warunkuje możliwość jego zastosowania względem konkretnej osoby, Minister może w ramach oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku" brać pod uwagę inne przesłanki niewymienione ww. przepisie i na tej podstawie odmówić wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu według powyższych kryteriów, uznać należało, że naruszają one prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem decyzji Ministra utrzymującej w mocy jego własne rozstrzygnięcie wydane w wyniku wznowienia postępowania w sprawie wyłączenia wobec skarżącego stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Na wstępie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania jest instytucją

o charakterze nadzwyczajnym i jako takie stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Stwierdzenie faktu występowania jednej z przyczyn wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 Kpa rodzi po stronie właściwego organu konieczność wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

Istotnym dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest więc, że decyzja Ministra poprzedzająca zaskarżoną decyzję została wydana w trybie wznowienia postępowania, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Przesłanki, których zaistnienie obliguje właściwy organ administracji publicznej do uchylenia decyzji dotychczasowej, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa i wydania - jej zastępującej, nowej decyzji, rozstrzygającej o istocie sprawy, lub wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 2 Kpa, zostały enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1, art. 145a i w art. 145b Kpa. Należy do nich m.in. okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Przesłanka ta stanowiła podstawę do wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra z [...] lipca 2019 r., wyłączającą stosowanie wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Z uzasadnienia postanowienia z [...] października 2019 r. o wznowieniu postępowania wynika, że w dniu [...] września 2019 r. opublikowany został przez media publiczne artykuł dotyczący ewentualnego uczestnictwa skarżącego w wydarzeniach

z dnia [...] grudnia 1981 r., tj. pacyfikacji kopalni " [...]".

W uzasadnieniu decyzji Ministra z [...] października 2019 r. nr [...] wskazano, że w związku z powyższym organ wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą

o przesłanie kopii akt osobowych dotyczących przebiegu służby skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem wszelkiej dokumentacji związanej z udziałem skarżącego w działaniach na terenie kopalni " [...]". IPN udzielił zaś odpowiedzi i przekazał materiały zawierające informację, że skarżący był funkcjonariuszem [...].

W zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2020 r. organ wskazał, że dokonał analizy materiałów nadesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu [...] września 2019 r. oraz w dniu [...] września 2019 r. W wyniku zaś tej analizy stwierdził, że skarżący, jako dowódca odcinka na którym działały kompanie [...][...] i pluton specjalny, doskonale zdawał sobie sprawę z zaplanowanych działań pacyfikacyjnych, które miały zostać przeprowadzone przez siły milicyjne na terenie kopalni i posiadał na ten temat wiedzę (udział w odprawach służbowych). Dodatkowo w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, uzmysławiał sobie, że decyzje i działania podjęte wobec strajkujących górników mogą skutkować tragicznymi konsekwencjami, które de facto nastąpiły.

Zdaniem organu powyższe fakty rzucają cień na przebieg służby skarżącego, uniemożliwiając tym samym potraktowanie przedmiotowej sprawy jako "szczególnie uzasadnionego przypadku" o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, Minister wydając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję naruszył art. 7, art. art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 11 Kpa. Nie podjął bowiem wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy,

a następnie nie rozpatrzył w wyczerpujący i wszechstronny sposób zebranego materiału dowodowego, jak również nie uzasadnił swoich rozstrzygnięć w przekonywujący sposób. Pomimo tego, że decyzje zostały wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania jakim jest wznowienie postępowania, ich uzasadnienia w głównej mierze koncentrują się na tym, czy skarżący spełnia przesłanki zawarte w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej do wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy, tak jakby rozstrzygnięcia te były wydane w trybie zwykłym. W tym miejscu należy zaś przypomnieć, że organ wydał już w dniu [...] lipca 2019 r. ostateczną decyzję w tym przedmiocie. Uzasadnienia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji winny więc skupić się przede wszystkim na tym, że zaistniały nowe, istotne i nieznane organowi okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które stanowią zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa podstawę do uchylenia dotychczasowej decyzji organu i wydania nowej decyzji, o innej treści. W tym zakresie uzasadnienia decyzji organu są jednak bardzo lakoniczne i dowolne, a w konsekwencji powyższego nieprzekonywujące. Dlatego też, stwierdzić należy, że Minister naruszył art. 107 § 3 w zw. z art. 11 Kpa oraz zasadę swobodnej oceny dowodów o której mowa w art. 80 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, zastosowanie tego przepisu wymaga łącznego zaistnienia czterech wymogów: po pierwsze, aby ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody były istotne dla sprawy; po drugie, aby były one nowe; po trzecie, aby istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; a po czwarte, aby nie były znane organowi, który wydał decyzję. Brak wystąpienia chociażby jednego z tych wymogów, jest równoznaczny z niezaistnieniem omawianej przesłanki wznowienia postępowania. Wyjaśnić przy tym należy, że - jak wskazuje się jednolicie orzecznictwie, przez nowy istotny dowód lub nową istotną okoliczność dla sprawy, należy rozumieć dowód lub okoliczność, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Innymi słowy, muszą one mieć takie znaczenie, że w sprawie zapadłaby decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Zdaniem Sądu, Minister nie wykazał w przekonywujący sposób, że informacje prasowe jakie pojawiły się w mediach publicznych dniu [...] września 2019 r. można uznać za istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Skarżący podnosi zaś, że ww. artykuł prasowy z [...] września 2019 r. nie ustala nowych okoliczności, a jedynie stanowi interpretację okoliczności uprzednio istniejących, które na dodatek zostały przeinaczone jeżeli chodzi o rolę skarżącego w wydarzeniach jakie miały miejsce w dniu [...] grudnia 1981 r. podczas pacyfikacji kopalni " [...]". Dodatkowo skarżący wskazuje, że wyrok Sądu Okręgowego w [...] wydany w sprawie o sygn. akt [...] został uchylony przez sąd wyższej instancji. Organ w żaden sposób nie odniósł się do tej argumentacji skarżącego, co tylko potwierdza dowolność przyjętego przez Ministra stanowiska w sprawie.

Organ nie wskazał też w uzasadnieniach swoich decyzji dowodów, które

w sposób niebudzący żadnych wątpliwości potwierdzałyby, że skarżący dowodził [...] w dniu [...] grudnia 1981 r. w czasie pacyfikacji kopalni " [...]". Z uzasadnienia przywołanego przez Ministra wyroku Sądu Okręgowego w [...] w sprawie

o sygn. akt [...] można zaś wywnioskować, że faktyczne czynności dowódcze pełnił [...] W., a nie skarżący. Na str. 46 ww. wyroku sąd ten wskazał bowiem: "Do działań prowadzonych od strony bramy głównej pod dowództwem [...] B. B. przydzielono: 5 kompani [...], 2 kompanie [...], 1 kompanię [...] i 7 armatek wodnych. Działania milicji miałby być wsparte przez batalion piechoty w sile trzech kompani [...] i kompanie czołgów pod dowództwem [...] Z. O. Faktyczne czynności dowódcze ze strony [...] sprawował [...] W. w miejsce rannego B. B.".

Skarżący podnosi, że został "zdjęty" z dowodzenia w pacyfikacji kopalni " [...]",

a jego miejsce zajął [...] W., co znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w [...] w sprawie o sygn. akt [...]. To, czy skarżący rzeczywiście dowodził w dniu [...] grudnia 1981 r. nie zostało więc przez Ministra jednoznacznie, w sposób nie budzący wątpliwości, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa wyjaśnione, pomimo tego, że jest możliwe do ustalenia za pomocą innych dowodów, które nie zostały jednak zgromadzone przez organ w toku postępowania.

Słusznie więc wskazuje skarżący, że Minister nie powinien kierować się tylko doniesieniami medialnymi, które uznaje za rzetelne źródło wiedzy, lecz rzetelnie zgromadzonym materiałem dowodowym, który winien potwierdzać fakt dowodzenia przez skarżącego kompaniami [...] podczas pacyfikacji kopalni " [...]".

Gromadzenie przez organ materiału dowodowego w niniejszej sprawie wskazuje również na pewną niekonsekwencję co do kierunku jego prowadzenia. Z jednej bowiem strony Minister zwraca się do Prezesa IPN o informacje w celu dokonania pewnych ustaleń faktycznych, związanych z niniejszym postępowaniem, a z drugiej nie czekając na wynik kwerendy (patrz pismo Prezesa IPN do Ministra z [...] września 2019 r.) podejmuje czynności związane ze wznowieniem postępowania administracyjnego,

a następnie wydaje decyzję. Takie postępowanie organu, jak również wyciąganie wniosków na podstawie jedynie wybiórczo przenalizowanego materiału dowodowego bez wyjaśnienia kluczowej w sprawie kwestii jaką jest dowodzenie przez skarżącego

w dniu [...] grudnia 1981 r. w czasie pacyfikacji kopalni " [...]", podważa zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 Kpa).

W konsekwencji powyższego, co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organu, że zaistniały przesłanki do wydania rozstrzygnięcia

w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2

w związku z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, tj. o uchyleniu decyzji z [...] lipca 2019 r. i odmowie wyłączenia wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Organ wydając zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] października 2019 r. dodatkowo naruszył art. 138 Kpa.

Z tych wszystkich powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata skarżącego

w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.