Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 434/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji w części, w pozostałym zakresie skargę oddalono

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek NSA Andrzej Niecikowski Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi W.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części określającej wysokość odsetek za zwłokę jako odpowiadającą wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego W.O. kwotę 1000 zł (tysiąc złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Burmistrz Gminy [...], na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1, 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 2004 r.) i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2007 r. (Monitor Polski Nr 73, poz. 733), wymierzył W. O. karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia jednego drzewa, w wysokości [...] zł wyliczonej zgodnie z załącznikiem stanowiącym integralną część decyzji. W punkcie 2 decyzji organ orzekł, że zgodnie z art. 87 ust. 3 cyt. ustawy wpłata ma nastąpić w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna, natomiast w punkcie 3, że w razie nieterminowego uiszczenia kary, zgodnie z art. 87 ust. 4 cyt. ustawy będą pobierane odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych w trybie określonym w przepisach postępowania egzekucyjnego w administracji (art. 89 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody). Do decyzji dołączony został załącznik Nr 1 w którym przedstawiono wyliczenie kary.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu. W dniu [...] września 2007 r. została przeprowadzona wizja terenowa z udziałem Straży Miejskiej i W. O. na działce nr [...] stanowiącej współwłasność małżeńską W. O. i T. O. W jej wyniku stwierdzono, że w południowo-wschodniej części nieruchomości zostało usunięte drzewo grab, kłoda po usuniętym drzewie została ułożona obok miejsca w którym ono rosło. Ustalono, że usunięcia dokonał W. O. w dniu [...] września 2007 r. oraz, że nie posiadał na to zezwolenia (okoliczności te zostały potwierdzone przez W. O.). Jednocześnie dokonano pomiaru obwodu pnia usuniętego drzewa ustalając, że jego obwód na wysokości 130 cm wynosi 175 cm, a drzewo ma powyżej 5 lat. W ocenie organu I instancji przedmiotowe drzewo nie kwalifikowało się do zwolnienia z obowiązku uzyskania stosownego zezwolenia na jego usunięcie na podstawie art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Nadto organ zaznaczył, że przed wydaniem przedmiotowej decyzji, stosownie do uwag zawartych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji uchylającej poprzednią decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, przed wydaniem decyzji zapewniono stronie prawo do czynnego udziału na każdym etapie postępowania.

Odwołanie od opisanej wyżej decyzji złożył W. O., domagając się "umorzenia kary". Podniósł, że drzewo, które usunął, rosło "na brzegu", było nachylone i spróchniałe, przez co stanowiło zagrożenie dla życia i zdrowia bawiących się w jego otoczeniu dzieci oraz przechodzących obok niego osób. Wyjaśnił, że nie wiedział o obowiązku uzyskania stosownego zezwolenia na wycięcie drzewa, w przeciwnym razie podjąłby starania o jego uzyskanie. Nadto, wskazał – opisując swoją trudną sytuację materialną - że wymierzona kara jest zbyt wysoka i jej zapłata stanowi zagrożenie egzystencji dla rodziny, której jest jedynym żywicielem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]), na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, § 1-3 ww. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie opłat dla poszczególnych rodzajów gatunków drzew w zw. z obwieszczeniem Ministra Środowiska w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za niszczenie zieleni na rok 2007 i § 1-3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219, poz. 2229) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał brzmienie przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody, § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r., wskazując na zasady ustalania wysokości kar oraz ich obligatoryjny charakter. Następnie konkludował, że odpowiedzialność za zniszczenie drzew lub krzewów będzie dotykać każdej osoby, która dopuści się usunięcia drzewa bez uprzedniego uzyskania wymaganego zezwolenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że do odpowiedzialności karno-administracyjnej wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a usunięciem drzew, przy czym nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia zakwalifikowanie drzewa do rozrośniętych, karłowatych, pochylonych, chorych, bądź wręcz obumarłych. Następnie, powołując się na stanowisko wyrażone w doktrynie, stwierdził, że "w przypadku kar pieniężnych za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia odpowiedzialność została ograniczona do usunięcia drzew lub krzewów bez zezwolenia. W związku z tym, w pierwszej kolejności organ administracji powinien dokonać ustaleń, czy podmiot, który usunął drzewa lub krzewy mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem, czy jest posiadaczem nieruchomości, na której one rosły. Tylko bowiem taki podmiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia. Organ odwoławczy podał, że bezsporne pozostaje w sprawie, że W. O. usunął osobiście drzewo grab bez wymaganego zezwolenia. Postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z § 2 rozporządzenia tj. usunięcie drzewa zostało stwierdzono w trakcie oględzin w terenie przeprowadzonych z udziałem stron, z której to czynności sporządzono wymagany prawem protokół podpisany przez wszystkich uczestników oraz zgromadzono materiał fotograficzny. Karę pieniężną ustalono w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1 ust. 5 i 6 ustawy. Organ prawidłowo ustalił dane potrzebne do określenia wysokości kary tj. obwód pnia, wiek drzewa, jak również długość drzewa. Jednocześnie organ I instancji zawarł w uzasadnieniu rozstrzygnięcia szczegółowy opis dokonanego wyliczenia. Kolegium podkreśliło - odnosząc się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu - że ustawodawca nie pozostawił organom orzekającym w sprawie swobody w ustaleniu rodzaju kary, czy jej wysokości, jak również możliwości jej miarkowania, czy też odstąpienia od nałożenia. Ustosunkowując się do wniosku o umorzenie, organ odwoławczy przedstawił regulację zawartą w art. 88 ust. 3, 4 i 6 ustawy, konkludując, że przepisy te nie mogą mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, albowiem doszło do całkowitego usunięcia drzewa, a nie do jego uszkodzenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. złożył W. O. Zarzucił naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną interpretację przejawiającą się w przyjęciu, iż kara pieniężna winna zostać nałożona w przypadku usunięcia drzewa chorego zagrażającego bezpieczeństwu ludzi, art. 87 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 8 Konstytucji RP poprzez nałożenie kary pieniężnej w oparciu o akt wykonawczy – rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r., art. 31 ust. 3 w zw. z art. 8 Konstytucji RP poprzez niezachowanie zasady proporcjonalności, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej za działania, które nie były społecznie niebezpieczne, ani też nie zagrażały interesowi publicznemu, ani prywatnemu, chroniły natomiast ten interes poprzez usunięcie zagrożenia wynikającego ze złego stanu usuniętego drzewa. Powołując się na art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenie decyzji w całości, jak również uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.

Powołując się na art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ustawy skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych oraz które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Skoro takie właśnie drzewo zostało usunięte, to w ocenie skarżącego brak było podstaw do nałożenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 tylko dlatego, że nie dysponował on stosownym zezwoleniem. Ustawodawca wyodrębnił daną kategorię zdarzeń, przy zaistnieniu których nie można nałożyć obowiązku uiszczenia opłaty za usuwane drzewa. Nakładanie takiego obowiązku post factum mija się z celem wyodrębnienia wspomnianej grupy, a więc przeczy ratio legis tego przepisu, jego funkcji i celowi, pozostaje także w sprzeczności z zasadą domniemania racjonalności ustawodawcy. Nadto skarżący podkreślił, że nawet gdyby przyjąć obowiązek uiszczenia opłaty w takiej sytuacji, to jej wysokość nie może pozostawać w oderwaniu od całokształtu przepisów konstruujących tę normę prawną, skoro w zaistniałej sytuacji nie można mówić o chęci uniknięcia jakiegokolwiek obowiązku fiskalnego. Wskazał, że zasygnalizowane wątpliwości interpretacyjne nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść obciążonego. Skarżący podniósł również, że orzeczona kara administracyjna jest daleko bardziej idąca aniżeli kary grzywny, czy środki karne majątkowe orzekane niejednokrotnie w postępowaniu karnym. Fakt ten, w ocenie skarżącego, ma istotne znaczenie, skoro procedura karna zapewnia szereg gwarancji dla uczestników postępowania, jak też uwzględnia sytuację w jakiej znajduje się podmiot. Pozbawienie skarżącego możliwości powoływania się na okoliczności podmiotowe, stanowi zatem zaprzeczenie gwarancji konstytucyjnych. Podkreślił przy tym, że taka możliwość, a nawet konieczność wynika wprost z norm konstytucyjnych, które na zasadzie art. 8 Konstytucji należy stosować bezpośrednio. Według skarżącego wymierzona kara administracyjna narusza zasadę proporcjonalności określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji, zwłaszcza w sytuacji gdy jego działanie ukierunkowane było na usunięcie zagrożenia ze strony obumierającego drzewa. Skarżący uważa ponadto, że art. 31 ust. 3 Konstytucji stanowi podstawę prawną do uwzględnienia indywidualnej sytuacji podmiotu. Skarżący opisał ponownie swoją trudną sytuację majątkową. Wskazał, że jego żona nie jest w stanie - z uwagi na stan zdrowia - podjąć zatrudnienia, dzieci w dalszym ciągu się uczą, zatem jest on jedynym żywicielem rodziny. Podkreślił, że uzyskiwane dochody wystarczają jedynie na zaspokojenie bieżących potrzeb rodziny oraz, że nie posiada majątku, z wyjątkiem niezabudowanej nieruchomości położonej w S. oraz ¼ domu. Nałożona kara pieniężna wielokrotnie przekracza zatem jego możliwości finansowe, wobec czego uiszczenie jej spowoduje konieczność wyzbycia się wymienionych powyżej dóbr majątkowych i uniemożliwi leczenie żony. Skarżący podniósł ponadto, iż taka sytuacja pozostawałaby w oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony zdrowia i życia, zasadą adekwatności kary do czynu oraz podstawowymi zasadami współżycia społecznego. Odwołując się do argumentacji przedstawionej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 14 lutego 2002 r. sygn. I SA/Po 461/2001 oraz glosy do wyroku J. M. (OSP 2003/2) stwierdził, że art. 88 cyt. ustawy nie spełnia standardów konstytucyjnych, z uwagi na obowiązek statuowania kar, które stanowią środek ograniczania praw i wolności obywatelskich w drodze ustawy. Odesłanie ustalenia wymiaru kary do treści aktu podstawowego przeczy tej zasadzie, przy czym nie zmienia tego faktu ustanowienie w delegacji ustawowej stawek maksymalnych. Ze względu na to, że kara administracyjna stanowi represję, ma charakter punitywny i prewencyjny, proces jej nakładania, jak i jej wysokość mogą znaleźć podstawę jedynie w akcie rangi ustawowej. W konkluzji powyższych rozważań w ocenie skarżącego zasadne jest skierowanie przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi w całości i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że wymierzenie kary pieniężnej za usunięcie drzewa przy spełnieniu przesłanek określonych w przepisach jest obowiązkiem organu, który nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze, organ odwoławczy wskazał, że aktem prawnym mającym zastosowanie w sprawie jest ustawa o ochronie przyrody oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze. Zatem oczekiwania skarżącego, by organ odwoławczy stosował bezpośrednio, zamiast wskazanych przepisów Konstytucję RP, czy też oceniał zgodność aktów normatywnych z ustawą zasadniczą, są bezpodstawne, skoro nie ma on kompetencji do orzekania o zgodności ustaw z Konstytucją, do czego umocowany jest jedynie Trybunał Konstytucyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) sąd administracyjny rozstrzyga poddaną jego osądowi sprawę w jej granicach, ale niebędąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. To oznacza, że sąd może w stosunku do zaskarżonego aktu podjąć przewidziane ustawą środki z innych, niż wskazane w skardze, powodów. Rola sądu administracyjnego nie ogranicza się tylko do badania zasadności zarzutów skargi, lecz polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W zakresie kontroli sąd ograniczony jest więc tylko granicami sprawy i zakazem orzekania na niekorzyść skarżącego, przy czym ten ostatni nie dotyczy stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego nieważność zaskarżonego aktu.

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Choć w skardze zarzut dotyczący rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 decyzji nie został sformułowany, to dostrzeżona przez sąd jego kwalifikowana wada skutkowała koniecznością stwierdzenia nieważności części decyzji w zakresie opisanym w punkcie I wyroku. Przepis art. 88 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, powołany w decyzji reguluje kwestię pobierania za zwłokę odsetek w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych, w razie nieterminowego uiszczania opłaty przewidzianej w art. 84 ustawy o ochronie przyrody. Zasady nieuiszczenia w terminie kary administracyjnej są natomiast uregulowane w art. 89 ust. 6 ustawy. W myśl tego przepisu "kary ustalone, nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". W tym przypadku więc ustawodawca nie ustala odsetek za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych, a nie ma żadnych podstaw do stosowania regulacji dotyczącej opłat do kar. Do takiej operacji nie upoważnia w szczególności tylko ta okoliczność, że kara stanowi wielokrotność stawki opłaty. Jest to związek li tylko formalny, nie mający znaczenia dla funkcjonowania dwóch zupełnie odrębnych co do zasady instytucji - opłaty i kary. Określenie więc, że w wypadku zwłoki od kary pobierane będą odsetki w wysokości przewidzianej dla opłaty, pozbawione jest podstawy prawnej. W tej części więc, na podstawie art. 145 § 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa orzeczono jak w punkcie I wyroku.

Nie stwierdził natomiast Sąd uchybień mogących uzasadniać konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu w pozostałej części. W szczególności zaś w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi.

Zarzuty te koncentrują się na kwestionowaniu słuszności nałożenia kary pieniężnej w przypadku usunięcia drzewa chorego, zagrażającego bezpieczeństwu ludzi, nałożeniu kary pieniężnej w oparciu o akt wykonawczy-podczas gdy, zdaniem skarżącego, wyłącznym aktem prawotwórczym stanowiącym podstawę wymierzania jakichkolwiek kar jest ustawa, oraz na naruszeniu konstytucyjnej zasady proporcjonalności, przejawiającym się na nałożeniu kary pieniężnej za działania, które nie były społecznie niebezpieczne, ani nie zagrażały interesowi publicznemu ani prywatnemu.

Skarżący wskazuje, że skoro nie jest wymagane uiszczanie żadnych opłat za usuwanie drzew w określonych okolicznościach, t.j. w stanie zagrażającym bezpieczeństwu osób czy w przypadku drzew obumarłych, to nie jest wówczas możliwe nałożenie obowiązku uiszczenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. W związku z powyższym, odnotować należy, że przypadki, w których usunięcie drzewa nie wymaga zezwolenia wymienione są enumeratywnie w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Jest to katalog zamknięty, stanowiący listę wyjątków od zasady wprowadzającej obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów (por. W. R. "Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz", Wyd. Dyfin 2008, s.249; K. G. "Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz", Kantor Zakamycze 2005, s. 329). Unormowania art. 86 ust. 1 pkt 1-13 ustawy o ochronie przyrody nie określają więc okoliczności, w których zezwolenie nie jest wymagane, a normują sytuacje, w których nie pobiera się opłaty za usunięcie drzew lub krzewów w związku z uzyskaniem zezwolenia, o którym mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Wynika to wprost z przepisów art. 84 ust. 1-3 ustawy o ochronie przyrody. Tak więc przepis art. 86 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, według którego nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, nie zwalnia od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie takich drzew. Zwolnienie takie nie wynika także z przepisu art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody, w myśl którego nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Za taką wykładnią przepisów art. 86 ust 1 w/w ustawy, a co za tym idzie za brakiem przeszkód do zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 2 i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadkach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, opowiada się orzecznictwo i piśmiennictwo

(wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1970/06, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2034/06, niepublikowany).

Co się tyczy niedopuszczalności orzekania kary administracyjnej bez jej miarkowania oraz bez odwołania się zarówno do przepisu art. 86 ustawy, jak i indywidualnej sytuacji podmiotów obciążonych obowiązkiem uiszczenia kary, to wskazać należy, iż ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie zawiera przepisów wyłączających bezprawność deliktu administracyjnego polegającego na usunięciu drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. W sytuacjach określonych przez skarżącego jako zagrażające bezpieczeństwu ustawa zwalnia jedynie, w przywołanym już przepisie art. 86 ust. 1 pkt 4, od pobrania opłaty za zezwolenie. Kara administracyjna nie ma charakteru odszkodowawczego. Jest to odpowiedzialność za delikt administracyjny, przy której wartość przyrodnicza usuwanego drzewa nie ma znaczenia, ponieważ jest to odpowiedzialność za działanie bez zezwolenia. Zaznaczyć należy, że odpowiedzialność karna czy odpowiedzialność za wykroczenia oraz odpowiedzialność administracyjna oparte są na różnych podstawach, dlatego też porównywanie ich w sprawach o różnych stanach faktycznych jest niezasadne. Przepisy ustawy o ochronie przyrody nie uzależniają nałożenia kary za naruszenie przepisów obowiązujących od ustalenia winy sprawcy wycięcia drzewa. Organ administracji dokonuje jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie prawa, ma obowiązek zastosować ściśle określone sankcje. Dlatego bez znaczenia są przyczyny, dla których właściciel nieruchomości dopuścił się nieprawidłowości.

Sąd nie podziela też wątpliwości skarżącego co do zgodności z Konstytucją wskazanych przepisów ustawy o ochronie przyrody i nie podziela poglądu o możliwości odmowy stosowania przez organ administracji przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w ocenie organu niezgodnego z Konstytucją.

Skarżący, jako wzorzec dla oceny konstytucyjności art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wskazał art. 31 ust. 3 w zw. z art. 8 Konstytucji. Z art. 31 ustawy zasadniczej wynika zakaz zmuszania kogokolwiek do działań, których prawo, jako podstawowy regulator stosunków społecznych, jemu nie nakazuje. Oznacza to wolność działania człowieka wszędzie tam, gdzie prawo nie wprowadza zakazów. Zabezpieczając sferę wolności człowieka Konstytucja stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie, ponadto ograniczenia te mogą być wprowadzane tylko wówczas, gdy są konieczne w demokratycznym państwie w celu:

a) zapewnienia jego bezpieczeństwa (stąd ograniczenia te są dopuszczalne w pewnych granicach w przypadku wprowadzenia stanów nadzwyczajnych) lub porządku publicznego,

b) ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej,

c) ochrony wolności i praw innych osób.

Tak więc ustanawiając zasadę dotyczącą wolności, ustawa konstytucyjna określa nie tylko jej gwarancje i granice, ale także warunki stosowania niezbędnych jej ograniczeń, a wśród nich konieczność ochrony środowiska. Zgodnie z art. 83 Konstytucji, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast na podstawie art. 86 ustawy zasadniczej, każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa m.in. ustawa o ochronie przyrody. Ustawa zasadnicza nie tylko zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela, ale również zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju wyrażoną w art. 5, a poprzez art. 74 nakłada na władze publiczne obowiązek prowadzenia polityki, która zapewni bezpieczeństwo ekologiczne zarówno obecnemu społeczeństwu, jak i przyszłym pokoleniom.

Kwestionowana regulacja dotycząca kar za usunięcie drzew bez zezwolenia realizuje opisaną gwarancję konstytucyjną i czyni to, w ocenie Sądu, bez naruszenia zasady proporcjonalności.

Nie jest uzasadnione też twierdzenie, że przepis art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie spełnia "standardów konstytucyjnych" przez to, że odsyła do przepisów rangi podustawowej w zakresie ustalania wysokości kary. Wysokość kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia określa przepis art. 89 ust. 1 ustawy – jako trzykrotność opłaty. To, że stawki opłat konkretyzowane są w akcie wykonawczym nie oznacza, że w akcie tym ustalana jest wysokość kar. Regulując wysokość kary ustawodawca może posługiwać się różnorodnymi metodami ich wyliczania i taką metodę zastosował w przepisie art. 89 ust. 1. Podkreślić przy tym trzeba, że maksymalne stawki opłat określa ustawa, a nie rozporządzenie. Zawarta zaś w ust. 4 art. 89 delegacja do konkretyzacji tych stawek opatrzona została odpowiednimi wskazaniami.

Choć brak wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisów regulujących kary za usunięcie drzew bez pozwolenia usuwa konieczność odniesienia się do poglądu o dopuszczalności stosowania przez organ, czy też przez Sąd bezpośrednio przepisów Konstytucji w miejsce negatywnie ocenionego przepisu ustawy, to warto jednak zauważyć, że wyrok NSA z dnia 14 lutego 2002 r. I SA/Po 464/01, do którego odwołuje się skarżący w tej kwestii, wydany został w zupełnie innym stanie prawnym i faktycznym, a pogląd tam wyrażony nie jest poglądem powszechnie i w całości podzielanym.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie II wyroku.

Wobec uwzględnienia skargi tylko w nieznacznej części o kosztach orzeczono na podstawie art. 206 w/w ustawy.