Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 68/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art 459
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Straży Granicznej, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] czerwca 2016 r. o nałożeniu na Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o., zwaną dalej "Przewoźnikiem", kary administracyjnej w wysokości 3 000 euro (w przeliczeniu – 13 242,00 zł.) za przywiezienie [...[ maja 2016 r. droga lądową do granicy p. M. F. - obywatela [...], zwanego dalej "Cudzoziemcem" - nieposiadającego ważnej wizy lub innego dokumentu, uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Polski.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przywołał m.in. następujące istotne okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy:

- [...] maja 2016 r., w trakcie kontroli granicznej należącego do Przewoźnika autobusu marki [...] (nr rej. [...]) relacji [...]-[...], wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, funkcjonariusze Straży Granicznej stwierdzili, że jeden z pasażerów (Cudzoziemiec) nie posiada ważnej wizy ani innego zezwolenia, uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Polski; znajdująca się w jego paszporcie wiza rozpoczynała termin ważności dopiero [...] czerwca 2016 r.; Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z tego samego dnia odmówił Cudzoziemcowi wjazdu na terytorium Polski,

- w świetle art. 23 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.), cudzoziemiec, który przekracza granicę, jest obowiązany posiadać: 1) ważny dokument podróży; 2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na terytorium Polski i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; 3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem,

- zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (Dz. Urz. L z dnia 23 marca 2016 r., s. 1), dalej jako "Kodeks graniczny Schengen", w przypadku planowanego pobytu na terytorium państw członkowskich, nieprzekraczającego 90 dni w każdym okresie 180-dniowym, co oznacza wzięcie pod uwagę okresu 180-dniowego poprzedzającego każdy z dni pobytu, warunki wjazdu obywateli państw trzecich są następujące: posiadają oni ważną wizę, jeżeli jest wymagana zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 539/2001 (w myśl rozporządzenia Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r., wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu - Dz.U. L 81 z dnia 21 marca 2001 r., s. 1), chyba że posiadają ważny dokument pobytowy lub wizę długoterminową; art. 14 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen stanowi, że obywatelowi państwa trzeciego, który nie spełnia wszystkich warunków wjazdu, ustanowionych w art. 6 ust. 1 i który nie należy do żadnej z kategorii osób, o których mowa w art. 6 ust. 5, odmawia się wjazdu na terytorium państw członkowskich; Cudzoziemiec nie przynależał do kategorii osób, określonych w art. 6 ust. 5 Kodeksu granicznego Schengen,

- przesłanki odpowiedzialności przewoźnika zostały określone w dziale 11 ustawy o cudzoziemcach; w szczególności, stosownie do jej art. 459, przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską zamierza przywieźć cudzoziemca do granicy, podejmuje wszelkie niezbędne środki, aby zapewnić, żeby zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miał ważny dokument podróży, uprawniający go do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane; obowiązek ten dotyczy także przewoźników, wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego,

- materialnoprawną podstawę decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej stanowi art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach; zgodnie z nim na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca, nieposiadającego ważnego dokumentu podróży, uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu, uprawniającego do wjazdu i pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 euro za każdą przywiezioną osobę; przepis ten dotyczy także przewoźników, wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego,

- biorąc to pod uwagę argumentację odwołania, wniesionego przez Przewożnika, wskazano: z materiału zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że Cudzoziemiec był pasażerem autokaru relacji [...]-[...], należącyego do Przewoźnika, wykonującego regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym; w trakcie odprawy granicznej funkcjonariusze Straży Granicznej stwierdzili, że nie posiada on w swoim paszporcie wizy, która uprawniałaby go do wjazdu i pobytu na terytorium Polski [...] maja 2016 r., ani innego ważnego dokumentu, uprawniającego do wjazdu i pobytu na jej terytorium w tym terminie,

- wobec Cudzoziemca wszczęto postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu; w jego toku, [...] maja 2016 r. zeznał on do protokołu przesłuchania, że jedzie do Polski, celem podjęcia pracy; nie wiedział, że wiza, na podstawie której chciał przekroczyć granicę Polski, jest jeszcze nieważna; zapytany, czy osoba upoważniona przez Przewoźnika sprawdzała posiadanie ważnego paszportu, ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu do Polski, odpowiedział: "tak sprawdzał, patrzył na wizę"; w tym samym dniu przeprowadzono również dowód z przesłuchania w charakterze świadka p. D. C. - kierowcy autobusu, któiym podróżował Cudzoziemiec, zwanego dalej "Kierowcą"; zeznał on, że jest kierowcą autobusu marki [...] (nr rej. [...]) i podróżuje nim na trasie [...]-[...]; zapytany, dla jakiej firmy przewozowej pracuje i wykonuje obecny przewóz osób, w ramach regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym, odpowiedział, że dla Przewoźnika; oświadczył nadto, że jako kierowca jest odpowiedzialny za dokonywanie kontroli dokumentów przewożonych pasażerów; zapytany, czy dokonywał takiej kontroli wobec Cudzoziemca oświadczył: "tak przed odjazdem autobusu z dworca wszystkim pasażerom dokonuje sprawdzenia czy posiadają ważne wizy"; zapytany, z jakiego powodu zabrał Cudzoziemca na pokład autobusu bez dokumentu, uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Polski, odpowiedział: "nie wiem jak to się stało, pewnie przeoczyłem"; oświadczył też, że wie o obowiązku, wynikającym z art. 459 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach,

- art. 459 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźnika określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców; ich niedopełnienie skutkuje sankcjami, określonymi w art. 462; treść wskazanych przepisów w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości nakłada na przewoźnika obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, żeby cudzoziemiec, zamierzający wjechać na terytorium Polski, miał ważny dokument do tego uprawniający, pod rygorem nałożenia kary administracyjnej - w razie przywiezienia do granicy cudzoziemca, który nie spełnia tego warunku,

- bezsprzecznie [...] maja 2016 r. na pokładzie autobusu, należącego do Przewoźnika, znajdował się Cudzoziemiec, który nie posiadał ważnego dokumentu, uprawniającego do wjazdu w tym dniu na terytorium Polski; w tej sytuacji jest uzasadnione stwierdzenie, że osoba dokonująca kontroli dokumentów uczyniła to nierzetelnie; weryfikacja ważności wizy była w tym przypadku stosunkowo prosta; w takim przypadku odpowiedzialność Przewoźnika ma w istocie charakter obiektywny - za sam fakt nie upewnienia się w powiązaniu ze skutkiem - dostarczeniem do odprawy granicznej; nie jest związana z winą konkretnej osoby, a zastosowanie sankcji ma cel prewencyjny - służy eliminacji tego rodzaju przypadków w przyszłości. (przywołano wyrok WSA o sygn. akt IV SA/Wa 554/14 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"),

- niezwykle istotne jest "upewnienie się" przewoźnika, co do ważności posiadanych przez pasażera dokumentów; w judykaturze wyrażono pogląd, że użyty w art. 135 poprzednio obowiązującej ustawy o cudzoziemcach (z 2003 roku) "(...) zwrot dla upewnienia się wskazuje dodatkowo na obowiązek przeprowadzenia weryfikacji dokumentów osoby przewożonej w taki sposób, który pozwoli przewoźnikowi na pełne potwierdzenie ich uprawnień do przekroczenia granicy" (wyrok WSA o sygn. akt V SA/Wa 1794/11); chodzi więc o kryterium "skutecznej weryfikacji",

- nie zasługują na uwzględnienie argumenty odwołania, jakoby należyta staranność winna polegać w tych okolicznościach jedynie na sprawdzeniu, czy podróżujący fizycznie posiada przy sobie dokument podróży i wizę; owo działanie nie stanowi w żadnym wypadku wypełnienia obowiązków, wynikających z art. 459 ustawy o cudzoziemcach; kontrola nie może opierać się wyłącznie na poproszeniu o okazanie dokumentów, posiadanych przez podróżnych, z pominięciem sprawdzenia ich ważności; poza sprawdzeniem faktu posiadania przez podróżnego dokumentów, służących do przekraczania granicy, przewoźnik winien upewnić się, czy wynikają z nich uprawnienia wjazdowe w dniu przewozu,

- termin ważności wizy wynikał wprost z danych zamieszczonych w naklejce wizowej, a czynności związane z jego sprawdzeniem należą do elementarnych obowiązków przewoźnika; wygląd wizy winien być znany przewoźnikowi, zajmującemu się przewozem osób, niebędących obywatelami polskimi; termin ważności wizy, jest umieszczany w stałym polu, zgodnie z załącznikiem do stosownego rozporządzenia Rady, ustanawiającego jednolity formularz wizowy; czyni to weryfikację terminu ważności wizy łatwą w przypadku wglądu do niej; za taką interpretacją przemawia zastosowane przez ustawodawcę sformułowanie "podejmuje wszelkie niezbędne środki"; wskazuje to na wysoki miernik staranności, którego powinien dochować przewoźnik,

- podkreślono, że zapisy na naklejce wizowej, zamieszczonej w dokumencie podróży Cudzoziemca, były czytelne i wyraźne; Przewoźnik lub działający w jego imieniu pracownik, nie powinien mieć zatem problemów z odczytaniem daty ważności,

- przewoźnik winien dawać rękojmię należytego wykonywania obowiązków, nałożonych na niego mocą ustawy; ogranicza ona podejmowanie przez niego czynności kontrolnych do weryfikacji posiadanych uprawnień na poziomie podstawowym; zakres obowiązków został sformułowany dosyć precyzyjnie; ryzyko nieznajomości przepisów, obowiązujących w tym zakresie, obciąża przewoźników; skoro, na mocy art. 459 ustawy o cudzoziemcach, na nich ciążyły określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców to powinni powierzyć ich wykonywanie osobom, które znają dostatecznie ich zakres: ponieważ ustawodawca nałożył na przewoźników pewnego rodzaju obowiązki, to obowiązani też byli do pozyskania określonej wiedzy w tym zakresie (Kodeks graniczny Schengen), aby móc je efektywnie wykonywać; to, czy przewoźnik zatrudni osobę, która taką wiedzę posiada, czy też przeszkoli swoich pracowników pozostaje wyłącznie sprawą jego wewnętrznej organizacji pracy; to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działania osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to on jest obciążony skutkami dokonanego przez siebie doboru pracowników; w interesie przewoźnika winno być organizowanie pracy personelu, obsługującego kurs, w taki sposób, aby osoby świadczące usługi na rzecz przewoźnika wykonywały swoje obowiązki rzetelnie; skutki zaniechania tej powinności ustawa o cudzoziemcach jasno określa w art. 462; odpowiedzialność przewoźnika nie jest też oparta wyłącznie na winie umyślnej; został on zobowiązany do kontroli posiadania odpowiednich, pozwalających na wjazd dokumentów; nie obciążał go obowiązek weryfikowania autentyczności okazanej wizy, a jedynie sprawdzenia jej ważności czasowej w kontekście uprawnienia do przekroczenia granicy w określonym dniu,

- nie można zatem uznać, jakoby w rozpoznawanej sprawie, Przewoźnik upewnił się, czy dany pasażer dysponował stosownym dokumentem; z jego treści wynikał bowiem jednoznacznie brak uprawnienia do przekroczenia granicy w dniu przejazdu autobusem kursowym; w takim przypadku, licząc się z konsekwencjami ewentualnego wwiezienia do Polski pasażera nieposiadającego wymaganego zezwolenia na wjazd, kierowca autobusu powinien odmówić zabrania go; każdy przewóz odbywa się w oparciu o umowę o przewóz osób; przewoźnik zaś, jako właściciel lub dysponent środka transportu decyduje, kto na pokład jego pojazdu może być wpuszczony i z kim taka umowa o przewóz może być zawarta; warunek wykupienia biletu nie jest jedyny do spełnienia przez cudzoziemców, chcących skorzystać z usług przewoźnika w celu przekroczenia granicy państw obszaru Schengen; warunkiem takim jest również posiadanie przez cudzoziemca i poddanie sprawdzeniu przez przewoźnika dokumentów, o których mowa w art. 459 ustawy o cudzoziemcach,

- zgodnie z art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie podlega odpowiedzialności finansowej przewoźnik, który mimo dołożenia należytej staranności nie mógł stwierdzić, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży, uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na terytorium Polski i pobytu na tym terytorium, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie; w świetle tych regulacji, ważność wskazanych dokumentów należy rozumieć jako termin ich ważności, a nie zakres uprawnień z nich wynikających (np. w odniesieniu do wiz limit dni pobytu lub krotność wjazdów i pobytów); przewoźnik jest zobligowany do sprawdzenia, czy pasażer posiada wymagany prawem obowiązującym w RP dokument, uprawniający do przekroczenia granicy, nie może on natomiast ponosić odpowiedzialności, gdy upewni się, że wymaganym dokumentem pasażer się legitymuje, lecz w istocie dokument ten okaże się podrobiony lub przerobiony w taki sposób, że nie może tego dostrzec osoba, niebędąca specjalistą w danej dziedzinie; taki przypadek nie miał jednak miejsca w przedmiotowej sprawie,

- odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności wskazano: jak wywiedziono w judykaturze, art. 459 ustawy o cudzoziemcach (ówczesny art. 135) należy postrzegać jako zawierający dyrektywy w postaci okoliczności towarzyszących popełnieniu czynu zabronionego lub jego szkodliwość (wyrok NSA o sygn. akt II OSK 885/13 – dostępny w CBOSA); dyrektywy te mają jednak w procesie wymierzania sankcji administracyjnych jedynie to znaczenie, że wpływają na wysokość kar względnie oznaczonych; celem sankcji administracyjnych, jest zasadniczo ochrona interesu publicznego, zaś dolegliwość sankcji powinna być współmierna w odniesieniu do naruszenia prawa (tak wyrok NSA o sygn. akt II OSK 885/13 – dostępny w CBOSA),

- w przedmiotowej sprawie kara nałożona na przewoźnika została wyznaczona w wysokości minimalnej; upoważnia to do stwierdzenia, że zastosowany środek pozostaje we właściwej proporcji do celu, jakiemu ma służyć; w tym kontekście zarzut braku proporcjonalności uznano za bezzasadny,

- w świetle regulacji prawa wspólnotowego, które implementowano ustawą o cudzoziemcach, kara administracyjna ma w pierwszej kolejności wymusić skuteczniejsze działania przewoźnika w przyszłości, w realizacji jego obowiązków, nie zaś stanowić sankcję mającą na celu stworzenie stanu dolegliwości dla niego; celem jest przeciwdziałanie - aby przewoźnicy nie stwarzali warunków, sprzyjających nielegalnej imigracji; z uwagi na kategoryczne sformułowanie, użyte w ustawie - "nakłada się karę administracyjną", organ dysponuje uznaniowością jedynie przy określeniu wysokości samej kary; wynika to z treści przywołanego przepisu,

- nadmieniono, że kontrola graniczna, dokonywana przez Straż Graniczną, w ramach której sprawdzane są także dokumenty uprawniające cudzoziemców do wjazdu i pobytu na terytorium Polski, nie zwalnia przewoźnika z nałożonego na niego ustawowego obowiązku kontrolnego; wnoszący odwołanie, dokonując porównania uprawnień funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz przewoźników, nie wziął pod uwagę wszystkich koniecznych elementów dla dokonania takiej analizy porównawczej; niewątpliwie, funkcjonariusze Straży Granicznej, na podstawie stosownych przepisów, zostali wyposażeni w uprawnienia do dokonywania szerokiego katalogu czynności, a jednocześnie wyposażeni w określone środki, pozwalające na skuteczne ich dokonywanie; niemniej funkcjonariusze Straży Granicznej nie dokonują czynności dotyczących weryfikacji podstaw do wjazdu na terytorium Polski tylko w oparciu o treść dokumentów, które są im okazywane; weryfikacji dokonują również poprzez ocenę autentyczności dokumentów oraz m.in. w oparciu o informacje, dostępne w rejestrach; zakres czynności kontrolnych przewoźnika stanowi natomiast tylko wąski element zadań Straży Granicznej,

- wnoszący odwołanie jest profesjonalnym przewoźnikiem, posiadającym zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym; art. 459 ustawy o cudzoziemcach nakłada na niego obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, że cudzoziemiec, zamierzający wjechać na terytorium Polski, posiada ważny dokument podróży; zachowanie przewoźnika musi charakteryzować się wysokim stopniem staranności, który jest jednak współmierny do zakresu kontroli, wynikającego z art. 459 ust. 1; jeżeli zatem analiza treści dokumentu wskazuje, że jego ważność już upłynęła, przewoźnik (bądź działająca w jego imieniu osoba) powinien to stwierdzić; przewoźnik obowiązany jest wykonać ten obowiązek ze szczególną starannością, znamionującą profesjonalistę; skoro w autokarze Przewoźnika znalazła się osoba, posiadająca bilet na przejazd do Polski, niespełniająca jednocześnie określonych w przepisach warunków wjazdu (co było możliwe do stwierdzenia w przypadku dochowania należytej staranności przy weryfikacji posiadanego przez nią dokumentu podróży oraz wizy), oznacza to, że nie wywiązał się on z obowiązków, określonych we wskazanej ustawie; instrumentem prawnym, przysługującym przewoźnikowi, jest odmowa zawarcia z cudzoziemcem umowy przewozu i uniemożliwienie cudzoziemcowi wejścia na pokład autobusu,

- wobec tego bezzasadny jest zarzut obrazy prawa materialnego, w szczególności art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego niezastosowanie,

- bezzasadne są też zarzuty, dotyczące naruszenia zasad rządzących postępowaniem administracyjnym; zasada przekonywania (art. 11 K.p.a.) jest aksjologicznie powiązana z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.); nakłada ona na organ obowiązek wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się, dokonując określonego załatwienia sprawy; pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa, a w pewnym zakresie także pogłębianiu ich świadomości i kultury prawnej, służy podejmowanie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględnianie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, udzielanie należytej i wyczerpującej informacji, zapewnienie stronom czynnego udziału na każdym stadium postępowania, wyjaśnianie zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwianiu sprawy; organ I. instancji szczegółowo i precyzyjnie wskazał w kwestionowanej decyzji na czym polegała w rozpatrywanej sprawie nienależyta staranność pracownika Przewoźnika podczas dokonywania weryfikacji uprawnień na wjazd cudzoziemca na terytorium Polski; z lektury akt administracyjnych, wynika jednoznacznie, że pracownik, wykonujący w imieniu przewoźnika kontrolę dokumentów, pozwalając Cudzoziemcowi na skorzystanie z usługi przewozowej autobusem kursowym relacji [...] – [...] nie wykazał odpowiedniej staranności przy dokonywaniu sprawdzenia dokumentów; podjęcie weryfikacji dokumentów nie przekraczało możliwości Przewoźnika, wykonującego regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie; zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że pracownik przewoźnika, podjął wprawdzie pewne działania dla upewnienia się, czy podróżny posiada dokumenty, niezbędne do przekroczenia granicy, jednak zrobił to w sposób niedbały i tym samym nieskuteczny,

- Cudzoziemiec nie spełniał warunków wjazdu na terytorium Polski, określonych w art. 23 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 6 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen; posiadana wiza, na podstawie której zamierzał przekroczyć granicę państwową na kierunku wjazdowym do Polski bezsprzecznie nie uprawniała do wjazdu [...] maja 2016 r.; powyższy stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości,

- niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez organ I. instancji art. 7 oraz 77 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego przesłuchania Kierowcy, na okoliczność udzielonych mu przez obywatela [...] informacji, dotyczących posiadanych przez niego dokumentów oraz nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania przedstawiciela strony; art. 7 i 77 § 1 odnoszą się do obowiązku organu, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego; obowiązek ten - wbrew zarzutom - został zrealizowany w niniejszej sprawie prawidłowo; organ orzekający w przedmiotowej sprawie zebrał materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a ustalony na jego podstawie stan faktyczny pozwalał na dokonanie oceny spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki z art. 462 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach; przede wszystkim na podstawie zebranego materiału dowodowego było możliwe ustalenie, jakie działania podjął Przewoźnik dla upewnienia się, że Cudzoziemiec posiadał ważny dokument, uprawniający do przekroczenia granicy, jakie dokumenty posiadał w czasie kontroli, a także jaki był okres ich ważności i w jakim dniu podróżował; wszystkie powyższe okoliczności sprawy były znane organowi; nieuzasadniony jest zatem zarzut niewyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności, pozwalających na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego; nie było również konieczności ponownego przesłuchania w charakterze świadków Kierowcy czy też przedstawiciela strony; Kierowca - pracownik strony - złożył bowiem wyczerpujące zeznania w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu na granicy Cudzoziemca; nie ma przy tym żadnych przeciwwskazań do tego, aby uznać te zeznania za dowód w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej; zeznania te, wbrew twierdzeniom strony, pozostają w zgodzie z pozostałym materiałem dowodowym, zgromadzonym w dniu kontroli,

- konkludując, stwierdzono, że weryfikacja przysługujących Cudzoziemcowi uprawnień do wjazdu na terytorium Polski była stosunkowo prosta, a mimo to nie dokonano jej w sposób prawidłowy; z tego względu istniała podstawa do nałożenia na Przewoźnika kary administracyjnej, do czego obligowały organ administracji publicznej przepisy ustawy o cudzoziemcach,

- wbrew stanowisku odwołującego się, nie doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia prawa materialnego, ponieważ do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego organ I. instancji zastosował odpowiednie przepisy, dokonując przy tym ich w pełni poprawnej wykładni.

W skardze sformułowano zarzuty naruszenia przepisów:

- prawa materialnego:

- art. 462 ust. 1 w zw. z art. 23 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędne jego zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że Przewoźnik dowiózł do granicy RP Cudzoziemca, nieposiadającego ważnego dokumentu, uprawniającego do przekroczenia granicy, podczas gdy przewożony Cudzoziemiec legitymował się tymi dokumentami;

- art. 462 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 459 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że zatrudniony przez Przewoźnika Kierowca nie dochował należytej staranności podczas kontroli dokumentów, uprawniających do wjazdu i tym samym przyjęcie, że w sprawie nie zachodziła negatywna przesłanka nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy kontrola dokumentów, przeprowadzona przez pracownika Skarżącego, nosiła znamiona rzetelnej i spełniającej wymogi ustawy o cudzoziemcach,

- postępowania:

- art. 7 oraz 77 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego przesłuchania Kierowcy, będącego pracownikiem Strony, na okoliczność udzielonych mu przez Cudzoziemca informacji, dotyczących posiadanych przez niego dokumentów oraz nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania przedstawiciela Przewoźnika;

- art. 11 oraz 8 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stronie postępowania zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy.

Zarzucono także nieuwzględnienie, przy wykładni przepisów ustawy o cudzoziemcach, postanowień dyrektywy Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. a także Kodeksu granicznego Schengen, podczas gdy unormowania znajdujące się w polskim porządku prawnym, winny być stosowane zgodne z brzmieniem przepisów prawa unijnego i przy uwzględnieniu celów, dla których przepisy te zostały implementowane do polskiego porządku prawnego,

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty, zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Nie są w istocie sporne uwarunkowania prawne sprawy – w danym przypadku Cudzoziemiec winien posiadać ważną wizę lub inny dokument, uprawniający do wjazdu na terytorium Polski; przy tym wiza, jaką dysponował, nie obejmowała daty, gdy usiłował on przekroczyć granicę autobusem Przewoźnika.

Ustalenia organu w tym zakresie nie są nawet kwestionowane.

Spór sprowadza się do oceny zaniedbania, polegającego na nie dostrzeżeniu przez Kierowcę, kontrolującego dokumenty pasażerów, że - na dzień podróży - wiza Cudzoziemca nie pozwalała jeszcze na wjazd do Polski. W skardze wywodzono, że dopuszczalna była nieznaczna pomyłka, polegająca na błędnym odczytaniu cyfry, określającej numer miesiąca, jako "5" zamiast "6".

W ocenie Sądu, trafnie wywiódł organ administracji, że tolerowanie tego rodzaju omyłek pozostawałoby w opozycji z obowiązkiem "należytej staranności", w rozumieniu art. 462 ust. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach czy powinności "podjęcia wszelkich niezbędnych środków" w myśl art. 459 tej ustawy. Skoro brak właściwego dokumentu był w istocie łatwy do zauważenia zaś do omyłki doszło wyłącznie na skutek zwykłej nieuwagi pracownika Przewoźnika, nie można uznać, aby wystąpiły przesłanki wyłączające odpowiedzialność w formie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, zresztą - w danym przypadku - w najmniejszej dopuszczalnej wysokości. Odmienne rozumienie wskazanych regulacji, oparte na założeniu, że w istocie wykonywanie każdej czynności przez człowieka obarczone jest potencjalnym ryzykiem wystąpienia błędu, a więc jego popełnienie nie może skutkować wymierzeniem kary, skutkowałoby w istocie wyłączeniem prewencyjnej roli sankcji administracyjnej. Ma ona skłaniać przewoźników do takiego zorganizowania pracy, aby pomyłki nie były popełniane. Wobec istniejących zasad przedsiębiorca, organizujący racjonalnie swoją działalność, musi sam ocenić, czy przeznaczyć znaczniejsze środki dla zapewnienia w pełni skutecznej kontroli (np. zlecenie jej dwu kolejnym osobom i poniesienie z tego tytułu dodatkowych kosztów wynagrodzenia), czy też ponosić ryzyko wystąpienia incydentalnych pomyłek, co będzie się wiązać z koniecznością ponoszenie związanych z tym kosztów ekonomicznych - uiszczenia administracyjnych kar pieniężnych. Założenie, jakoby popełnienie zwykłej omyłki było okolicznością zwalniającą z odpowiedzialności, oznaczałoby też w szeregu przypadków w ogóle wyłączenie mechanizmu sankcji. Jej zastosowanie byłoby bowiem uzależnione w istocie od wykazania przez organ administracji, że dane zdarzenie - przywiezieniu cudzoziemca do granicy bez stosownego dokumentu - nie jest następstwem zwykłego błędu osoby sprawdzającej.

Nie są w tym świetle zasadne ani zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów prawa materialnego, zakreślających warunki wymierzenia kary, jak i przepisów postępowania, gdy chodzi o obowiązek właściwego wyjaśnienia sprawy.

W istocie zarzuty skargi są tożsame z wywiedzionymi na etapie postępowania odwoławczego, do których wyczerpująco odniósł się organ administracji. Wobec szczegółowego zreferowania jego argumentacji, ponownej jej przytaczanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.

Można jedynie dodać, co następuje:

- okoliczność, że przepisy stanowione na szczeblu Unii Europejskiej przypisują organom państw członkowskich określone kompetencje i zadania, co do granicznej kontroli dokumentów, nie oznacza braku możliwości nałożenia określonych obowiązków w danym zakresie na przewoźników, w ramach regulacji stanowionych na szczeblu krajowym; nie sposób więc wywieść, aby zakres obciążeń, spoczywających na wyspecjalizowanych służbach państw członkowskich, mógł mieć znaczenie dla oceny, jakie zobowiązania przypisano w porządku wewnętrznym przewoźnikowi; trafnie wskazał organ, że - wobec swobody zawierania umów - to przewoźnik decyduje, pod jakimi warunkami cudzoziemcy mogą korzystać z jego usług, obejmujących między innymi dowiezienie do granicy Polski; w takiej sytuacji przewoźnicy dysponują skutecznym narzędziem, aby nie dopuścić do sytuacji gdy osoby, bez stosownych dokumentów, zostają dowiezione celem przekroczenie granicy środkami transportu, należącymi do danego przedsiębiorcy,

- jak trafnie zauważa organ, chybione są zarzuty naruszenie przepisów postępowania, upatrywane w braku przesłuchania Kierowcy, czy przedstawiciela Przewoźnika; żadne istotne okoliczności sprawy nie są w istocie sporne; przy tym, nawet w skardze nie wskazano, jakie potencjalnie dodatkowe ustalenia mogłyby zostać dokonane w ramach przesłuchania i jakie znaczenie mogłyby one odgrywać sprawie,

- całkowicie bezzasadne są wywody skargi, jakoby Cudzoziemiec dysponował stosownymi dokumentami, w rozumieniu przepisów ustawy o cudzoziemcach; nie chodzi tu bowiem o dysponowanie dokumentami określonego rodzaju, lecz takimi które faktycznie uprawniają do przekroczenia granicy; kontrola ich posiadania spoczywa właśnie także na przewoźnikach,

- chybione są twierdzenia, jakoby przeciwko wymierzeniu sankcji przemawiały w danym przypadku względy celowościowe, gdy chodzi o ustanowienie instytucji administracyjnych kar pieniężnych; słusznie wprawdzie zauważa Strona skarżąca, że celem regulacji w danym zakresie było dążenie do ograniczenia zjawiska nielegalnej migracji przez zewnętrzne granicę Unii Europejskiej; właśnie w tym kontekście nie do zaakceptowania jest stanowisko, jakoby bez znaczenia miała być sytuacja, gdy granice przekracza osoba, która dysponuje wizą, lecz termin rozpoczęcia jej ważności jeszcze nie minął; skoro wizy są wydawane jedynie na zakreślony czas, celem prawodawcy było regulowanie przepływu osób poprzez oznaczenie daty początkowej i końcowej, gdy dany cudzoziemiec może przebywać na terytorium obszaru Schengen; dowolne byłoby więc uznanie, jakoby naruszenie reguł w danym zakresie nie godziło w cel, jakim jest skuteczna kontrola ruchu granicznego; jej wzmocnieniu służyło właśnie nałożenia określonych obowiązków na przewoźników, jak i sankcji za ich niedopełnienie.

Sąd nie spostrzegł z kolei z urzędu wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.