Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 233/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Słupsk z dnia 10 grudnia 2003 r. nr KP-313-3110-19/2003; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 233/04

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] w sprawie określenia "A" Sp. z o. o. wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 r. Powyższa decyzja wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia "A" Sp. z o. o. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2002 r. W toku postępowania ustalono, że spółka od [...] pozostawała i nadal pozostaje właścicielem zabudowanych nieruchomości położonych na terenie Gminy, od których wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 r. wynosi:

- od budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni:

8 m2 x [...] zł = [...] zł

- od budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej:

2% od wartości budowli tj. [...] zł = [...] zł.

Organ podatkowy pierwszej instancji wskazując na treść art. 2, art. 3 ust. l pkt l, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz § l uchwały Rady Gminy stwierdził, że strona jako właściciel wymienionych nieruchomości miała obowiązek - bez wezwania - uiścić za dane przedmioty opodatkowania podatek od nieruchomości w terminie do 15 dnia każdego miesiąca 2002 r. w równych ratach. Jednakże "A" Sp. z o. o. do dnia wydania decyzji nie dokonała wpłaty częściowo I i II oraz w całości XI i XII raty podatku należnego za 2002 r. W myśl art. 21 §3 Ordynacji podatkowej, gdy podatnik obowiązany do zapłaty raty podatku obowiązku tego nie wykona w całości lub w części organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

W odwołaniu od opisanej decyzji Wójta Gminy strona podniosła, że na podstawie art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, a decyzje rozstrzygają sprawę, co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji. Oznacza to, iż w danej sprawie w jednej instancji może być wydana tylko jedna decyzja. W przedmiotowej sprawie toczy się już postępowanie podatkowe, które nie zostało zakończone prawomocną decyzją organu podatkowego. W ramach toczącego się już postępowania spółka wystąpiła o uchylenie wydanej przez Wójta Gminy decyzji z dnia [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2001 - 2002. Spółka stwierdziła, że w jej ocenie do czasu uprawomocnienia się decyzji dotyczącej stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy nie może wydać drugiej decyzji w tej samej sprawie, a zatem decyzja określająca zobowiązanie podatkowe za rok 2002 jest z mocy prawa nieważna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że dla oceny decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji oraz zarzutu dotyczącego równoległego prowadzenia dwóch postępowań w tej samej sprawie istotna jest ocena czy złożony w innym postępowaniu wniosek o stwierdzenie nadpłaty dotyczył nadpłaconego podatku za cały rok 2002 czy tylko za niektóre miesiące. Wskazując na wyjaśnienia organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty złożony został w październiku 2002 r. i jego rozstrzygnięcie dotyczyć mogło kwot ewentualnie nadpłaconych w tym okresie. Podstawą wydania przez Wójta Gminy decyzji w sprawie będącej przedmiotem odwołania było stwierdzenie, że niezależnie od toczącego się postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatnik zobowiązany jest do uiszczania bieżących płatności. Ponadto zwrócono uwagę, że rozpatrywanie w innym postępowaniu kwestii nadpłaty nie może być uznane za tożsame z postępowaniem zmierzającym do ustalenia wysokości zobowiązania za okres, w którym powstała zaległość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że złożenie przez podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty w październiku 2002 r. nie wyklucza uprawnienia organu podatkowego do prowadzenia postępowania, jeżeli dotyczy ono okresu nie objętego wnioskiem. Za nieobjęte wnioskiem uznać należy miesiące po złożeniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz te, w których nie nastąpiła pełna zapłata podatku. Przypomniano, że podatnik nie zapłacił częściowo I i II oraz w całości XI i XII raty podatku za 2002 r. Podkreślono, że twierdzeniu temu podatnik w odwołaniu nie zaprzeczył.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego "A" Sp. z o. o. wniosła skargę z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Strona skarżąca powtórzyła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy. Zarzuciła zatem, że na podstawie art. 140 Kodeksu Postępowania Administracyjnego organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, a decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (później sprostowano, że powinien zostać powołany art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa w istocie odpowiadający treści błędnie przywołanego art. 140 Kpa). Oznacza to, że w danej sprawie w jednej instancji może być wydana tylko jedna decyzja. Ponieważ w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2002 toczyło się postępowanie na skutek wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku za lata 2001 - 2002 to do czasu uprawomocnienia się decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy nie może wydać drugiej decyzji w tej samej sprawie. W konsekwencji decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia jest z mocy prawa nieważna. Ostatecznie, w wyniku postępowania podatkowego wszczętego na wniosek spółki decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie prawomocną decyzją i dotyczyć będzie tego samego okresu. W związku z tym, zgodnie z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, decyzja późniejsza będzie z mocy prawa nieważna.

Odnosząc się do motywów jakie legły u podstaw rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca podniosła, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na dany rok określa deklaracja podatkowa, która jest składana raz w roku (do 15 stycznia). Wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony wraz z korektą deklaracji, która określa wysokość podatku w danym roku. Nie ma znaczenia ile rat na podatek spółka wpłaciła do dnia złożenia wniosku, a jedynie to jaki podatek zadeklarowała na rok 2002.

Strona skarżąca odnosząc się do stwierdzenia, że zalegała w płatnościach z tytułu I i II raty częściowo oraz w XI i XII raty podatku w całości zarzuciła, iż jest ono nieprawdziwe. "A" Sp. z o. o. złożyła korektę deklaracji dnia [...] wykazując podatek w kwocie [...] zł a do tego dnia wpłaciła [...] zł. Rat za XI i XII spółka nie zapłaciła w terminach do 15 listopada i 15 grudnia ale zobowiązanie podatkowe jest zobowiązaniem za rok a nie za poszczególne miesiące. Wcześniejsze raty w pełni pokrywały kwotę rat za XI i XII, więc nie było potrzeby ponownie je płacić. Biorąc pod uwagę złożoną korektę deklaracji podatkowej nie było zaległości podatkowej, i odpowiednio nie było przesłanek do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, przynajmniej do czasu rozstrzygnięcia sprawy nadpłaty, w której toczyło się równoległe postępowanie. Jednocześnie wyjaśniono, że wpłaty na poczet I i II raty zostały uzupełnione w marcu 2002 r

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy zauważyć na wstępie, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku jest ściśle związane z techniką poboru podatku opartą na samo obliczeniu podatku przez podatnika. W postępowaniu tym, wszczętym na wniosek, organ podatkowy weryfikuje samoobliczenie dokonane przez podatnika i sam oblicza prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego, a następnie wydaje decyzję stwierdzającą lub odmawiającą stwierdzenia nadpłaty. Niezależnie od tego, postępowanie podatkowe może być wszczęte z urzędu przez organ podatkowy. Stosownie do art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2003 r.), jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania, jeżeli wskutek wszczętego postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdzi, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji. Z powyższego wynika, że w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty oraz w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 21 §3 Ordynacji podatkowej chodzi o to samo, tzn. o ustalenie, czy dane zawarte w deklaracji (zeznaniu) są zgodne ze stanem faktycznym i tym samym - o wyliczenie właściwej kwoty zobowiązania podatkowego. W wypadku stwierdzenia rozbieżności organ podatkowy wydaje decyzję o określeniu wysokości zaległości podatkowej lub nadpłaty, z tym, że w postępowaniu wszczętym na wniosek podatnika o stwierdzenie nadpłaty, organ podatkowy nie jest władny rozstrzygać o określeniu zaległości podatkowej. Należy przy tym zgodzić się ze stanowiskiem, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty może toczyć się samodzielnie tylko wówczas, gdy nie toczy się postępowanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej.

Dlatego w wypadku, gdy przed zakończeniem postępowania o stwierdzenie nadpłaty organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie podatkowe dotyczące tego samego podatku, w którym stwierdzenia nadpłaty żądał podatnik (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie), wszczęte na żądanie podatnika postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty nie powinno być dalej kontynuowane. Zakres tego postępowania zostaje w całości objęty zakresem postępowania podatkowego wszczętego z urzędu, obejmującego obliczenie przez organ podatkowy zobowiązania podatkowego i stwierdzenie nadpłaty lub określenie wysokości zaległości podatkowej. W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy nie powinien był wydawać decyzji z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nadpłaty, gdyż kwestia nadpłaty w takiej sytuacji jest rozstrzygana w decyzji kończącej postępowanie podatkowe wszczęte z urzędu.

Podatek od nieruchomości jest podatkiem rocznym wpłacanym przez osoby prawne wedle danych wynikających z deklaracji podatkowej uwzględniającej podstawę opodatkowania wynikającą z ustawy oraz stawki podatkowe wynikające z uchwały rady gminy. Zgodnie z art. 8 pkt 2) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnik, będący osobą prawną, ma obowiązek odpowiednio skorygować deklarację w razie zaistnienia zmian, o których mowa w ust. 3 w terminie 14 dni od dnia tych zmian. Nieuzasadnione są zatem wywody organów podatkowych jakoby wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie dotyczył całego roku, ale tylko tego okresu jaki poprzedzał złożenie deklaracji. Strona bowiem wyraźnie wskazała, że żąda stwierdzenia nadpłaty w związku z tym, że uznała, iż nie podlegają podatkowi od nieruchomości przedmioty wykazane pierwotnie w deklaracji złożonej dla potrzeb tego podatku.

Załatwiając sprawę bez właściwego sprecyzowania jej przedmiotu organy orzekające w sprawie pominęły w rozważaniach zagadnienie istotne dla załatwienia sprawy, w szczególności art. 6 ust. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. W myśl tych przepisów zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, w przypadku gdy podatnikiem są osoby prawne wynika z deklaracji podatkowej, chyba, że organ podatkowy określi je w innej wysokości. W razie, gdy uprawniony podatnik złoży korektę deklaracji zasada przewidziana w powołanych przepisach odnosi się do tej deklaracji (korygującej). Organ podatkowy nie akceptujący korekty powinien wszcząć postępowanie w prawie określenia zobowiązania podatkowego, w toku którego zobowiązany jest rozważyć wszystkie okoliczności mające wpływ na ustalenie podstawy opodatkowania i "wymiar" zobowiązania.

Organy podatkowe błędnie przyjęły, iż przedmiotem postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 r. jest tylko określenie kwoty podatku niewpłaconego wynikającej z deklaracji złożonej [...], Nie uwzględniono natomiast faktu, że wskutek złożenia korekty deklaracji kwota należnego podatku została określona przez podatnika w innej wysokości. Jeżeli organ podatkowy po złożeniu przez stronę korekty deklaracji poweźmie wątpliwość co do wykazanego w niej zobowiązania powinien w toku wszczętego postępowania podatkowego ocenić zasadność złożonej korekty, co w razie negatywnego ustalenia skutkowałoby określeniem należnego zobowiązania (por. wyrok NSA z 07.02.2003 r. Sygn. akt I SA/Gd 419/00; POP 2004/4/87).

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania tj. art. 21 §3 Ordynacji podatkowej w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie, że wymienione wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy wyprowadzić należy z oceny, iż gdyby wskazanego uchybienia nie było wynik niniejszej sprawy mógłby być inny. W ocenie Sądu brak jest natomiast w sprawie niniejszej podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na zasadzie art. 152 ww. ustawy, określił, że zaskarżona decyzja nie może być ona wykonana, natomiast rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia dyspozycja art. 200 w zw. z art. 209 tej ustawy.