Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1153/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 c, art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska/spr/ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant : st.sekr.sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień dla wdów I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 25 ust.2 pkt 2 w związku z art. 20 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371/utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o pozbawieniu M. U. uprawnień wdowy po kombatancie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. U. podniosła, że mąż był żołnierzem AK Okręgu [...] i po ujawnieniu tego faktu został zwolniony z pracy w Komendzie Powiatowej MO w [...]. Do wniosku strona dołączyła oświadczenia dwóch świadków J. O. i J. B., którzy potwierdzają służbę jej męża w JAK.

Organ ustalił, że M. U. nabyła uprawnienia pochodne mocą decyzji ZW ZBoWiD w [...] z dnia [...] r. jako wdowa po funkcjonariuszu MO – uczestnik walk z bandami.

Na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.10.2002 r. Sygn.akt OPS 2/02 przepis art. 21 ust.2 pkt 4 lit."a" ustawy ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944 - 1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego Urzędu służby lub funkcji.

Zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 3 ustawy przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i "b" ustawy nie stosuje się wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielania im pomocy.

Zdaniem organu mąż M. U. był zatrudniony w strukturach UBP o czym świadczą informacje zawarte w piśmie KWP w [...] z dnia [...] r. o przeniesieniu w/w. do dyspozycji WUBP i o zwolnieniu na wniosek szefa WUBP w [...].

Ponadto skarżąca nie udowodniła, że zachodzą okoliczności o których mowa wart. 21 ust. 3 ustawy. Przedstawieni przez M. U. świadkowie potwierdzają w swoich oświadczeniach fakt służby jej męża w AK w okresie [...] r. jednakże nie podają żadnych informacji na okoliczność skierowania zmarłego męża przez AK do pracy w strukturach UBP lub o zawerbowaniu do udzielania pomocy.

Dlatego też, zastosowanie w zbiegu art. 25 ust.2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy jest, zdaniem Kierownika Urzędu, uzasadnione.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. U. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podnosi, że zmarły mąż J. U. zatrudniony był w Komendzie Powiatowej MO w [...] i po ujawnieniu służby w AK zobowiązany został do codziennego meldowania się w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego jako osoba podejrzana. Skarżąca podkreśla, że J. U. był żołnierzem AK, co zostało potwierdzone przez dwóch wiarygodnych świadków i zastępcę Komendanta [...] Brygady AK [...] Okręgu [...] i przysługiwałyby mu uprawnienia kombatanckie, czego organ nie wziął o uwagę.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/.

Skarga okazała się uzasadniona. M. U. korzysta z uprawnień kombatanckich z mocy art. 20 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobah b ędących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002r. nr 42, poz. 371/, to jest uprawnień przysługujących wdowom i wdowcom – emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Trafne jest stanowisko Kierownika Urzędu, że uprawnienia wdów /wdowców/ po kombatancie art. 20 ust.2/ są pochodnymi od uprawnień pierwotnych. Z istoty uprawnień pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych, kwestię tę wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 stycznia 1996r. /sygn. Akt III AZP 32/95 /ONSA PIUS 1996r. Nr 15, poz. 26/.

W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, między innymi, że istnienie stanu, w którym sam kombatant byłby pozbawiony uprawnień kombatanckich, daje także podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie, jako korzystającą z prawa pochodnego.

W sprawie niniejszej bezsporne jest, że M. U. uzyskała uprawnienia kombatanckie jako wdowa po funkcjonariuszu MO – uczestniku walk z bandami reakcyjnego podziemia na podstawie przepisów obowiązujących uprzednio. Taki tytuł nabycia uprawnień kombatanckich uprawniałby Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do pozbawienia skarżącej tych uprawnień na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, ale wyłącznie wówczas, gdy z zebranego materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynikałoby, że w sprawie nie występują okoliczności do zachowania przez J. U. tychże uprawnień na podstawie tytułu, chociażby dotychczas niepotwierdzonego, określonego w obecnie obowiązującej ustawie.

Takim tytułem byłaby służba J. U. w AK w okresie od [...] r. do [...] r.

Należy zauważyć, że organ rozstrzygając niniejszą sprawę wziął pod uwagę tylko nadesłane w toku postępowania weryfikacyjnego pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] r., z którego wynika, że J. U. w okresie od [...] r. do [...] r. był zatrudniony w Komendzie Powiatowej MO w [...] w charakterze młodszego referenta gospodarczego, milicjanta plutonu operacyjnego wewnętrznie, podoficera broni i amunicji oraz przeniesiony do dyspozycji Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w [...]. Zwolniony został na wniosek Szefa WUBP w [...].

M. U. konsekwentnie twierdzi, że J. U. zatrudniony był w Komendzie Powiatowej Milicji Obywatelskiej w [...] o czym świadczy treść zaświadczenia z [...] r. wydanego przez Kierownika Wydziału Archiwum WUSW w [...] o jego zatrudnieniu organach Milicji Obywatelskiej, a nie organach Bezpieczeństwa Publicznego. Dodatkowo skarżąca nadesłała zaświadczenie z dnia [...] r. wydane przez Naczelnika Wydziału Kadr Komendy MO woj. [...], z którego wynika, że J. U. był etatowym pracownikiem MO od dnia [...] r. do dnia [...] r. i został zwolniony z [...] miesięczną odprawą.

W tych okolicznościach uznać należy, że Kierownik Urzędu z naruszeniem art. 7, 77 kpa uchylił się od wyjaśnienia kwestii zatrudnienia J. U. w organach Bezpieczeństwa Publicznego, co było konieczne w aspekcie wymienionych wyżej dokumentów.

W ocenie Sądu sama treść zaświadczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nie pozwala na tak jednoznaczne ustalenie organu.

Z powyższych względów nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt1c, art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.