Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1478/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-03-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Przyznano skarżącemu prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata.
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2 i 3; art. 246 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący, w wyniku wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, dokonał wpłaty wskazanej kwoty i jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w działalności gospodarczej odnotowuje słabe wyniki finansowe z powodu zmiany sytuacji na rynku usług noclegowych i gastronomicznych, związanych częściowo z powstaniem sieci marketów wraz z lokalami gastronomicznymi oraz nowych obiektów. Brak środków na opłacenie mediów i innych opłat zmusił do zaciągnięcia kredytów na ten cel. Wnioskodawca zwrócił też uwagę na okresowość świadczonych usług i spadek klientów w okresie zimowym.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, posiada dom, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, o powierzchni 950 m2 i wartości około 1.500.000 zł oraz dom do remontu, o powierzchni 400 m2, na który zaciągnięty został kredyt hipoteczny. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Dochody uzyskuje z tytułu działalności gospodarczej (9.026,71 zł za rok 2016) i emeryturę w kwocie 1.080 zł miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił zaciągnięte kredyty na kwoty 240.000 zł (na zakup domu do remontu), 70.000 zł i 40.000 zł na prowadzenie działalności gospodarczej oraz pożyczki krótkoterminowe w wysokości około 6.000 zł na spłatę rat kredytowych.

Z dokumentów i oświadczeń przedłożonych na wezwanie wynika, że wnioskodawca w październiku, listopadzie i grudniu 2016 r. dokonał dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 9.756 zł, 15.734 zł i 32.167 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty 7.783 zł, 4.504 zł i18.870 zł. W 2016 r. odnotował przychód z działalności gospodarczej w wysokości 183.707,98 zł i poniósł koszty jego uzyskania w kwocie 152.761,86 zł. Córka wnioskodawcy za 2015 r. uzyskała przychód z działalności wykonywanej osobiście i z innych źródeł 5.202,94 zł. W 2016 r. zatrudniona była przez ojca i uzyskała ze stosunku pracy 5.379,67 zł a także u innego pracodawcy 5.037,61 zł. Pobierała też zasiłek dla bezrobotnych.

Ponadto przedłożone zostały dokumenty potwierdzające spłatę kredytów, wnioski skarżącego do banków o zawieszenie spłat rat kredytowych, kopie licznych wezwań do zapłaty zaległych należności za media oraz dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego.

Wnioskodawca złożył dodatkowe oświadczenie, w którym podał, że prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z córką – jak podał na urzędowym formularzu wniosku – dotyczy tylko pokrywania wspólnie kosztów utrzymania domu. Natomiast oboje mieszkają osobno, w domach wymienionych jako własność skarżącego. Koszty utrzymania własnego córka ponosi samodzielnie. Wydatki miesięczne, w razie braku środków, wnioskodawca pokrywał z pożyczek udzielanych przez podmioty zajmujące się pożyczkami "chwilówkami", pożyczek prywatnych lub dzięki pomocy udzielanej przez syna mieszkającego w Holandii. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie jest w stanie wyszczególnić wydatków bieżących związanych z gospodarstwem domowym, gdyż dom, w którym mieszka, jest też przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej. Na zakup odzieży, środków higieny i leków wydatkuje około 250 zł.

Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest obecnie w tutejszym Sądzie stroną w dwóch sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1478-1479/16, w których wpisy od skarg wyznaczone na łączną kwotę 1.000 zł, zostały uiszczone.

W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek jest częściowo zasadny.

Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należało wyważyć pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami.

W oparciu o powyższą regulację i poczynione uwagi, w ocenie referendarza sądowego, wniosek należało uwzględnić w części.

Zwrócić należy uwagę, że skarżący uiścił już wpis od skargi w wysokości 500 zł. Wpis od skargi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwykle stanowi najwyższy koszt sądowy. Natomiast pozostałe koszty zazwyczaj ograniczają się do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie uzasadnienia wyroku (w przypadku, gdy skarga nie zostanie uwzględniona) oraz wpisu od skargi kasacyjnej, będącego równowartością połowy wpisu od skargi (jeżeli skarżący zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia).

Skoro zatem wnioskodawca był w stanie opłacić wpis od skargi, oznacza to, że ma możliwość zgromadzenia środków pieniężnych na pokrycie pozostałych kosztów sądowych, bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania. Tym bardziej, że nie są to kwoty znaczne i mogą być pozyskane choćby z bieżącej działalności gospodarczej, emerytury czy z pomocy finansowej udzielanej przez syna.

Natomiast, zdaniem referendarza, pokrycie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika może już przekraczać możliwości finansowe skarżącego.

Za uwzględnieniem wniosku w tym zakresie przemawia fakt, że wnioskodawca wprawdzie uzyskuje niemały przychód z działalności gospodarczej (w 2016 r. ponad 180.000 zł), jednak ponosi znaczne koszty jego uzyskania – w znacznej mierze są to wydatki na utrzymanie domu o dużej powierzchni. W rzeczywistości utrzymuje prowadzoną działalność z kredytów i pożyczek, które zostały zaciągnięte na spłatę rat kredytowych.

Liczne wnioski skarżącego o zawieszenie spłaty rat oraz wezwania, w tym przedsądowe i sądowe, do uregulowania opłat za media świadczą o braku zdolności zgromadzenia większej kwoty, która mogłaby być przeznaczona na opłacenie usług adwokata z wyboru.

W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako uzasadniony w części i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.