Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1120/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 17 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 i § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1, 7 i 8
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...] Prezydent Miasta O., działając na podstawie art. 30 ust. 1, 7 i 8 oraz art. 20 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej jako "u.ś.r."), zobowiązał S. M. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 14 dni, od kiedy decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] zasiłek pielęgnacyjny wypłacony S. M. w okresie od [...] sierpnia 2007 r. do [...] kwietnia 2013 r. uznano za świadczenie nienależnie pobrane, a decyzja ta stała się ostateczna. Następnie wskazano, iż na mocy art. 30 ust. 1 i 8 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest zobowiązana do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W związku z powyższym, organ I instancji podniósł, że za okres od [...] sierpnia 2007 r. do [...] kwietnia 2013 r. świadczeniobiorca pobrał zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Z kolei odsetki na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z 13 października 2005 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 2005 r., Nr 201, poz. 1662) od 15 października 2005 r. do 14 grudnia 2008 r. wynoszą 11,50%, a odsetki na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z 12 grudnia 2008 r. od dnia 15 grudnia 2008 r. - 13% w stosunku rocznym. Organ I instancji podkreślił, że powyższa kwota odsetek wyliczona została na dzień wystawienia decyzji i wynosi w sumie [...] zł. Podniesiono ponadto, że kwota odsetek ulegnie zwiększeniu do dnia zapłaty.

S. M., pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta O. Odwołanie zostało wniesione z zachowaniem 14-dniowego terminu.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego świadczeniobiorca podpisał w MOPS-ie, ale nie pamięta dokładnie kiedy. Natomiast później, jak wynika z decyzji organu rentowego z dnia [...] września 2007 r., ZUS przyznał mu uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego. Podkreślono zatem, że świadczeniobiorca nie miał świadomości, że przyznane mu świadczenia wykluczają się. W dalszej części odwołania przedstawiono ciężki stan zdrowia odwołującego. Podniesiono zatem, że u świadczeniobiorcy występuje obustronna głuchota, cierpi na zaburzenia mowy i opóźnienie reakcji, a także jest niewidomy, co znacznie utrudnia kontakt interpersonalny. Obecnie jest pod stałą opieką lekarzy wielu specjalizacji.

W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że świadczeniobiorca pobiera emeryturę w wysokości [...] zł, a jego małżonka pobiera emeryturę w wysokości [...] zł. Jego stałe miesięczne wydatki na konieczne leczenie wynoszą około [...] zł, a małżonki ponad [...] zł. Wskazano zatem, że brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji w powyższym zakresie oznacza, że organ pomocy społecznej postąpił wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, zgodnie z którą prowadzący postępowanie jest obowiązany zbadać wszechstronnie sprawę, w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podkreślono wreszcie, że wykonanie zaskarżonej decyzji miałoby charakter kary i pozbawiłoby świadczeniobiorcę środków na życie i konieczne leczenie.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Wskazano, że organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. zobowiązał S. M. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego uznając, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony świadczeniobiorcy za okres od [...] sierpnia 2007 r. do [...] kwietnia 2013 r. w łącznej kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania, zatem stała się ostateczna. Przedmiotem prowadzonego obecnie postępowania nie było zatem ustalenie, czy świadczenie to było nienależnym.

Następnie Kolegium podniosło, że świadczeniobiorca pobierał w okresie od dnia [...] sierpnia 2007 r. zasiłek pielęgnacyjny, nie będąc do tego uprawnionym, bowiem w tym samym czasie pobierał dodatek pielęgnacyjny przyznany przez ZUS Oddział w O. Organ II instancji wskazał, iż zarówno we wniosku, jak i decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, znajdowało się pouczenie o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Mając powyższe pod uwagę Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie przyjął wypłacony we wskazanym okresie zasiłek za nienależnie pobrane świadczenie i w konsekwencji prawidłowo zobowiązał S. M. do jego zwrotu.

S. M., wniósł w dniu [...] października 2013 r. skargę na powyższą decyzję Kolegium. Skarga została wniesiona z zachowaniem 30-dniowego terminu.

Zaskarżonej decyzji zarzucono błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za jej podstawę, a polegające na niezapoznaniu się z dokumentacją medyczną oraz z aktami sprawy znajdującymi się w ZUS, a także z aktami sprawy znajdującymi się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w O. (dalej MOPS). Wskazując na powyższe wniesiono o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy znajdujących się w MOPS w O., w ZUS, a także przesłuchanie kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych MOPS w O. oraz małżonki skarżącego Ł. M. Wniesiono również o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji w celu umorzenia należności w całości wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium pominęło objawy i skutki schorzeń, będących podstawą przyznania świadczeń. Powołano się w tym miejscu na zaświadczenie o stanie zdrowia (N-9) z 2007 r. oraz na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2007 r. zaliczające skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności, gdzie niepełnosprawność ma charakter trwały i wymagana jest stała opieka w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący przyznał następnie, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego podpisał w MOPS-ie, poprzez złożenie podpisu we wskazanym przez pracownika MOPS-u miejscu. Podkreślono jednak, że skarżący wniosku nie wypełniał, gdyż jest niewidomy, a wniosek wypełnił za niego pracownik ośrodka pomocy. Ponieważ jednak skarżący nie otrzymał kopii wniosku, nie mógł liczyć na to, że ktoś mu w domu później przeczyta i wytłumaczy, jakie ma obowiązki. Wskazano w tym miejscu, że osoby z głęboką wadą słuchu na ogół wymagają konieczności dłuższego wyjaśniania, a takiego wyjaśniania, zdaniem strony skarżącej nie było.

Następnie wskazano, że ZUS przyznał świadczeniobiorcy z urzędu uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego w dniu [...] września 2007 r. Podniesiono, że u skarżącego występuje obustronna głuchota, zaburzenia mowy i opóźnienie reakcji, a także jest on niewidomy, co utrudnia kontakt interpersonalny. Stwierdzono u niego zanik nerwów wzrokowych obu oczu. Skarżący uważa, że organ pomocy społecznej oraz Kolegium przyjęły, że jest osobą, która dobrze słyszy, widzi, rozumie i zapamięta treść pisma urzędowego, z czym nie można się zgodzić. Podkreślono zatem, że sprawność skarżącego jest upośledzona w bardzo widoczny sposób. Dodatkowo wskazano na rozpoznany u świadczeniobiorcy zespół psychoorganiczny. Obecnie skarżący jest pod stałą opieką neurologa, okulisty, laryngologa, diabetologa. Wykonanie decyzji miałoby dla niego charakter dotkliwej kary i pozbawiłoby go środków na życie i leczenie. Po otrzymaniu kolejnych decyzji z MOPS z dnia [...] czerwca 2013 r. i [...] lipca 2013 r. oraz pisma z dnia [...] lipca 2013 r. został dowieziony wraz z opiekującą się nim małżonką do MOPS w O. w celu wyjaśnienia "o co chodzi i co robić dalej" i tam rozmawiali z kierownikiem oraz innymi pracownicami. Podniesiono, że skarżący był każdorazowo pouczany, że powinien czekać na kolejne decyzje. Kolejną trzecią decyzję skarżący otrzymał w dniu [...] sierpnia 2013 r. i wówczas dopiero złożył odwołanie. Zatem zdaniem skarżącego, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem Kolegium o niewniesieniu odwołania od wydanych wcześniej decyzji, kiedy to urzędnik wydającego decyzję organu wprowadzał uczestnika postępowania w błąd, w celu zaniechania określonych przepisami prawa działań.

Kończąc podniesiono, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie nie został spełniony obowiązek organów dotyczący czuwania, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa. Powyższe, zdaniem skarżącego, uznać należy za uchybienie przepisom postępowania, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Uchybiono obowiązkowi określonemu w art. 9 k.p.a., zatem brak stosownego pouczenia o możliwości odwołania od wcześniejszych decyzji, nie może obciążać skarżącego negatywnymi skutkami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że zarówno we wniosku jak i w decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny skarżący był pouczony o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Ponadto wskazano, iż bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostają okoliczności powoływane w skardze, a w szczególności odnoszące się do sytuacji zdrowotnej skarżącego.

Podczas rozprawy, przeprowadzonej w dniu 3 grudnia 2013 r. stawili się skarżący - S. M. oraz jego żona Ł. M., której udzielono pełnomocnictwa do występowania przed Sądem podczas rozprawy. Pełnomocnik skarżącego wniosła jak w skardze oraz wyjaśniła, że wraz z mężem kontaktowała się z organem administracji. Pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej informowali, że należy czekać, a w przyszłości będzie można wystąpić do Prezydenta Miasta o umorzenie spornych należności. Ze względu na powyższe, skarżący nie wnosił odwołań od wcześniejszych decyzji, dotyczących nienależnie pobranego świadczenia. Podkreślono, że skarżący został przez organ wprowadzony w błąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego pobranego za okres od [...] sierpnia 2007 r. do [...] kwietnia 2013 r. Decyzją organu I instancji orzeczono o obowiązku zwrotu kwoty w wysokości [...] zł wraz z odsetkami, na dzień wystawienia decyzji w kwocie [...] zł). Decyzję wydaną w przedmiocie zwrotu tych kwot poprzedziły dwie decyzje organu I instancji: decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...], którą na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylono z dniem [...] sierpnia 2007 r. decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo od dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz decyzja z dnia [...] lipca 2013r .Nr [...] o uznaniu zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego skarżącemu w okresie od [...].08.2007 r. do [...].04.2013 r. w kwocie [...] zł za świadczenia nienależnie pobrane. Skarżący nie złożył odwołań od tych decyzji, przez co stały się ostateczne. W konsekwencji, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] (zaskarżona decyzja I-instancyjna) Prezydent Miasta K. zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, w terminie 14 dni od kiedy decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu odwołania wniesionego od tej decyzji podniesiono zarzuty, które wskazywały, iż wolą skarżącego jest w pierwszej kolejności wzruszenie decyzji o uznaniu wypłaconego zasiłku za świadczenie nienależne. W tych okolicznościach obowiązkiem Kolegium było zwrócenie się do skarżącego z zapytaniem, czy wraz z odwołaniem wniósł o wzruszenie w trybie nadzwyczajnym decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., czy może wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę za takim odczytaniem odwołania przemawia nie tylko zawarta w nim argumentacja, ale również zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze na decyzję organu II instancji. Skarżący na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wywodzi bowiem, że został wprowadzony w błąd przez pracowników MOPS i w konsekwencji nie zaskarżał wcześniejszych decyzji. Żona skarżącego ponownie podniosła powyższe zarzuty podczas rozprawy i oświadczyla, że wraz z mężem kontaktowała się z pracownikami MOPS, którzy informowali ich, iż powinni czekać na kolejne decyzje, a w przyszłości będą mogli wystąpić do Prezydenta Miasta o umorzenie należności. Z tego względu, jak wskazano podczas rozprawy, skarżący nie wniósł wcześniej odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., wydanej w przedmiocie uznania zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane. Sąd nie widzi podstaw, aby nie uwzględnić powyższych okoliczności przedstawionych przez skarżącego oraz jego żonę, tym bardziej, że niniejsze postępowanie odnosi się już jedynie do kwestii ustalenia samego zwrotu pobranego zasiłku, bowiem na dzień wydania wyroku kwestie istnienia przesłanek nienależnie pobranego zasiłku zostały rozstrzygnięte ostateczną decyzją administracyjną.

Zasadne staje się zatem uznanie, iż odwołanie skarżącego zostało w istocie złożone w związku z decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Organ II instancji powinien zatem w pierwszej kolejności rozważyć możliwość przeprowadzenia kontroli tej decyzji. W trybie zwyczajnym jest to możliwe wyłącznie po uprzednim przywróceniu stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. W tych okolicznościach rozpatrzenie sprawy w zakresie określonym przepisem art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należało za przedwczesne. W ocenie Sądu już z tej przyczyny decyzja organu II instancji powinna zostać uchylona.

Zastrzeżenia Sądu budzi również decyzja organu I instancji, w zakresie w jakim orzeczono o obowiązku wpłacenia przez skarżącego odsetek od należności głównej. Należy zauważyć, że przepis art. 30 ust. 8 u.ś.r. stanowi, iż kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Przepis ten stanowi, że odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Decyzja organu I instancji w tej części, która odnosi się do obowiązku zapłaty przez skarżącego odsetek ustawowych od wypłaconych świadczeń, nie spełnia przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna. Nie zawiera bowiem w tym zakresie uzasadnienia odpowiadającego wymogom przepisu art. 107 § 3 kpa, a to z kolei wskazuje na braki w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego mogące istotnie rzutować na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ I instancji wskazał kwotę wypłaconej należności głównej, do zwrotu której zobowiązany jest skarżący, jak również kwotę naliczonych odsetek ustawowych, co do których w uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zostały wyliczone na dzień wydania decyzji. Podano wysokość odsetek wyliczoną na dzień wystawienia decyzji – [...] zł oraz stawkę odsetek ustawowych, według której wysokość tę ustalono. Mimo wskazania zasady naliczania tych odsetek od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty, organ nie podał w uzasadnieniu decyzji dat wypłaty świadczeń. Ponadto w aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na daty, w ktorych nastąpiła wypłata świadczeń na rzecz skarżącego – brak jest szczegółowego zestawienie wypłat (dat, wysokości) oraz wyliczenia odsetek za poszczególne okresy. Kolegium w niniejszej sprawie nie dostrzegło uchybienia organu I instancji co do powyższych okoliczności. Wobec braku poczynienia stosownych ustaleń w decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu należności głównej i kwoty odsetek, skarżący z uzasadnienia decyzji nie mógł zrekonstruować sposobu ustalenia tych należności i zweryfikować prawidłowości ustalenia poszczególnych kwot. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w pierwszej instancji, to jest mogły rzutować na określenie wysokości należności głównej, jaki na sposób naliczania i wysokość kwoty odsetek, którą obok kwoty należności głównej będzie obowiązany uiścić skarżący. W konsekwencji zakres stwierdzonych uchybień i braki w zakresie ustalenia stanu faktycznego stanowiły wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Kolegium w trybie instancyjnym i wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 kpa. Kolegium z możliwości tej nie skorzystało. Ustalenie w ponownie przeprowadzonym postępowaniu w pierwszej instancji okoliczności istotnych dla prawidłowego naliczenia odsetek ustawowych, umożliwi jednoznaczne określenie kwoty należnych odsetek ustawowych na dzień zapłaty należności głównej. W tym zakresie zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli sądu.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać natomiast należy, iż okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej, dochodowej i rodzinnej, które skarżący powoływał w odwołaniu i skardze, mogą zostać rozpatrzone przez organ właściwy w odrębnym postępowaniu wszczynanym na wniosek w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń łącznie z odsetkami, względnie zastosowania innej formy złagodzenia obowiązku zwrotu tych świadczeń. Wyjaśnić również należy, iż nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń bez uprzedniego wydania decyzji (ostatecznej) w sprawie zwrotu należności uznanych za nienależnie pobrane.

Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że sprawa nie została należycie wyjaśniona oraz oceniona, co uchybia art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nadto zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie opisują pełnych ustaleń faktycznych, dowodów na jakich oparły się oba organy administracji orzekające w sprawie, oceny ich wiarygodności, a także nie zawierają dostatecznych rozważań faktycznych i prawnych. Są to uchybienia istotne, bowiem Sąd nie jest powołany do samodzielnego dokonywania ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania w niej odpowiedniej normy prawa materialnego. Obowiązki powyższe obciążają organ administracji, a braki w tym zakresie świadczą o wadliwości wydanych w sprawie decyzji.

Wobec niewyjaśnienia sprawy we wskazanym wyżej zakresie musi to nastąpić przy ponownym jej rozpatrzeniu przez organ I instancji, który uwzględni wywody zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu oraz dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych ustaleń. Dopiero bowiem pełne ustalenia faktyczne i kompletne rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, to jest takiej, która spełniać będzie wszystkie wymagania przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

D. Rzyminiak-Owczarczak J. Szaniecka M. Kwiecińska