Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 997/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 50 ust. 16 pkt 2, art. 50 ust. 17, art. 50 ust. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1373
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia WSA (del.) Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2627/19 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2627/19 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej jako: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2016 roku.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., dyrektor Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ ustalił obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, udzielonych w okresach od 28 lutego 2014 r. do 6 marca 2014 r., od 14 kwietnia 2014 r. do 18 kwietnia 2014 r., od 23 kwietnia 2014 r. do 25 kwietnia 2014 r., od 28 kwietnia 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. oraz w dniach 12 marca 2014 r., 25 czerwca 2014 r. oraz 24 września 2014 r., w wysokości 13.339,48 zł.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] października 2019 Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że X. udzielił skarżącemu w dniach od 28 lutego 2014 r. do 6 marca 2014 r., w dniu 12 marca 2014 r., w dniu 23 kwietnia 2014 r., w dniu 25 czerwca 2014 r., oraz w dniu 24 września 2014 r. świadczeń opieki zdrowotnej, na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. W odwołaniu skarżący wskazał, że przedkładał każdorazowo kartę EKUZ, czego nie potwierdził X., twierdząc, iż karta ta nie została okazana przez skarżącego.

Następnie, Y. udzielił skarżącemu w dniach: od 14 kwietnia 2014 r. do 18 kwietnia 2014 r., od 23 kwietnia 2014 r. do 25 kwietnia 2014 r., od 28 kwietnia 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. świadczeń opieki zdrowotnej, na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej oraz przedłożonej karty EKUZ. Ponadto, skarżący w dniu 6 marca 2014 r. zrealizował receptę wystawioną w dniu 6 marca 2014 r. na lek refundowany.

Z danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych prowadzonym przez NFZ wynika, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik zatrudniony na umowę o pracę od dnia 2 stycznia 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r. Kolejne zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego nastąpiło od dnia 12 czerwca 2017 r.

Z pisma X. z dnia 22 lutego 2016 r. wynika, że skarżący, jako przypadek pilny z rozpoznaniem niestabilności kolana lewego, oczekiwał na zabieg operacyjny w kolejce od 23 lipca 2013 r. i że takie świadczenie nie mogło zostać rozliczone na podstawie EKUZ.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący każdorazowo przedkładał kartę EKUZ, jako dokument potwierdzający prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej. Organ podkreślił jednak, że karta EKUZ uprawnia ubezpieczonego do świadczeń rzeczowych, które zostaną uznane przez lekarza za niezbędne z medycznego punktu widzenia w czasie pobytu na terenie innego państwa członkowskiego UE-EFTA, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń i czasu trwania pobytu. Nie może ona stanowić dokumentu wystarczającego do uzyskania leczenia planowanego. Powyższe wynika z obowiązujących regulacji prawnych Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 284, poz. 1 ze zm.) dalej "rozporządzenie nr 987/2009 ", Decyzji nr SI Komisji Akredytacyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 12 czerwca 2009 r. dotyczącej Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego.

Prezes NFZ wskazał także, że organ pierwszej instancji był w posiadaniu formularza E 104 wystawionego przez holenderską instytucję ubezpieczeniową, gdzie zostały wskazane okresy ubezpieczenia skarżącego w Holandii, tj. od 1 września 2010 r. do 1 kwietnia 2012 r. oraz od 8 listopada 2012 r. do 1 czerwca 2014 r. Dokument ten nie może jednak zastąpić dokumentu potwierdzającego zgodę na poddanie się zaplanowanemu leczeniu za granicą (zgody instytucji zagranicznej na podstawie art. 26 rozporządzenia nr 987/2009) lub dokumentu potwierdzającego przeniesienia ubezpieczenia zdrowotnego do kraju w związku z zamieszkaniem na terenie Polski (stosowny formularz wydawany przez zagraniczną instytucję ubezpieczeniową na podstawie art. 24 rozporządzenia nr 987/2009, który należy zarejestrować w NFZ).

Organ odwoławczy podkreślił, że instytucja ubezpieczenia zdrowotnego dotychczasowego miejsca zamieszkania wystawia formularz E 104, w którym wykazuje okresy ubezpieczenia danej osoby w tym państwie. Skarżący posiadający EKUZ jako osoba ubezpieczona w Holandii, miał prawo skorzystać nieodpłatnie ze świadczeń niezbędnych z medycznego punktu widzenia podczas czasowego pobytu na terytorium Polski, jednak świadczenia z których skorzystał stanowiły świadczenia planowane wykraczające poza zakres świadczeń niezbędnych z medycznego punktu widzenia podczas czasowego pobytu w Polsce. Dlatego też, skarżący w czasie skorzystania w okresach od 28 lutego 2014 r. do 6 marca 2014 r., od 14 kwietnia 2014 r. do 18 kwietnia 2014 r., od 23 kwietnia 2014 r. do 25 kwietnia 2014 r., od 28 kwietnia 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. oraz w dniach 12 marca 2014 r., 25 czerwca 2014 r. oraz 24 września 2014 r., ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanego ze środków publicznych, pomimo złożenia oświadczeń, nie był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego i nie posiadł prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jest zasadna. W uzasadnieniu wyroku wskazał, bowiem, że zaskarżona w sprawie decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w szczególności, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej jako: k.p.a.), a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie sądu pierwszej instancji z akt sprawy wynika, iż skarżący, okazał podmiotom leczniczym jak i organom Narodowego Funduszu Zdrowia wszystkie dokumenty, na jakie powołuje się w skardze i nie został poinformowany przed wykonanym zabiegiem o konieczności zwrotu kosztów leczenia. Z akt sprawy wynika również, iż wszystkie informacje jakich skarżący udzielił podmiotom leczniczym odpowiadają rzeczywistości i zostały potwierdzone przez holenderską instytucję ubezpieczeniową. Nie zataił też żadnych istotnych w sprawie informacji i nie podał informacji, które mogłyby podmioty z których usług korzystał oraz polskie organy NFZ wprowadzić w błąd. Jednakże Prezes NFZ rozpoznając odwołanie strony i powołując się na wskazane wyżej przepisy prawa wspólnotowego, nie odniósł się i nie uwzględnił w swoich rozważaniach, argumentacji podniesionej przez stronę. Skarżący przedstawił jak wynika z akt sprawy żądane od niego dokumenty w tym kartę EKUZ, kwestionując ustalenia organu I instancji. Skarżący jednoznacznie zaprzeczył twierdzeniom organu I instancji, iż podczas przyjęcia do szpitala nie poinformował personelu o posiadanej karcie EKUZ i dlatego został poproszony o podpisanie oświadczenia. Ponadto nikt go nie informował o obowiązku zapłaty za operację, nikt też nie żądał dodatkowych dokumentów od organów holenderskich. Skarżący wskazał również że w tym czasie, był ubezpieczony i pracował na terenie Holandii i zabiegł mógł tam wykonać. W zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się w ogóle do tych zarzutów.

Zdaniem sądu pierwszej instancji, organ nie wykluczył też, że skarżący każdorazowo przedkładał kartę EKUZ, ale uznał tę okoliczność jak i inne podnoszone przez skarżącego okoliczności za nieistotne w sprawie. W ocenie sądu pierwszej nie sposób zgodzić się z tym stanowiskiem. Strona zgodnie z zasadą zaufania do organów administracji publicznej, nie może bowiem ponosić ujemnych konsekwencji, błędów i zaniedbań organów administracji.

Podmioty lecznicze działające w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, jak wynika z akt sprawy nie kwestionowały uprawnień skarżącego do skorzystania ze świadczeń zdrowotnych w Polsce i ani razu nie poinformowały go przed zabiegiem, że zobowiązany będzie za zabieg zapłacić, mimo posiadanego w Holandii ubezpieczenia zdrowotnego. Organ z kolei wszczął postępowanie administracyjne i odwołując się do art.2 i art. 50 ust.18 i ust. 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.; dalej jako: "ustawa o świadczeniach"), wskazał, że kto nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce to za świadczenia takie jak zabieg operacyjny, przeprowadzony w tej sprawie - musi zapłacić. Przy czym, jak podkreślił sąd pierwszej instancji, organ zupełnie nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków procesowych, o których mowa w art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a, zobowiązujących do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz wnikliwego rozpoznania sprawy, a także oceny zebranych w sprawie dowodów zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania. W ocenie sądu pierwszej instancji, postępowanie organów orzekających w niniejszej sprawie było wyraźnie sprzeczne z zasadą zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.)

II

Skargę kasacyjną złożył Prezes NFZ, zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc na podstawie art. 176 p.ps.a. w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie na podstawie art. 176 p.p.s.a. w związku z art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w przypadku gdyby sąd nie potwierdził zasadności zarzutów procesowych i uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Ponadto na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz o zasadzenie od skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie na rzecz skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie organ zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.; dalej jako: "p.u.s.a.") i uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2016 r., w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku bez dostatecznego Wyjaśnienia i wykładni, w kontekście mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie naruszenia przez organ poniższych przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i błędne ustalenie, że Prezes NFZ:

1) naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1 k.p.a., ponieważ w ocenie sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków procesowych o których mowa w ww. przepisach, zobowiązujących organy do zebrania materiału dowodowego oraz wnikliwego rozpatrzenia sprawy, oceny zebranych w sprawie dowodów zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania oraz postępowanie organów orzekających w niniejszej sprawie było sprzeczne z zasadą zaufania do władzy publicznej, podczas gdy nie doszło do naruszenia tych przepisów. Organ podjął odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego, który znajduje się w aktach sprawy, dokonał wyczerpującej analizy prawnej i oceny istoty zagadnienia opierając się na zebranym oraz prawidłowo zinterpretowanym materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego. Naruszenie przepisów przez sąd skutkowało błędnym uchyleniem zaskarżonej decyzji, utrzymanej nią w mocy decyzji Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

2) naruszył art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ w ocenie sądu, organ nie wypełnił obowiązku dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, oraz braku pełnego odzwierciedlenie tego faktu w uzasadnieniu faktycznym decyzji administracyjnej, podczas gdy nie doszło do naruszenia tych przepisów, postępowanie zostało wyjaśnione w sposób wyczerpujący w oparciu o zebrany materiał dowodowy, co zostało wskazane w uzasadnieniu faktycznym decyzji administracyjnej. Naruszenie przepisów przez sąd skutkowało błędnym uchyleniem zaskarżonej decyzji, utrzymanej nią w mocy decyzji Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2016 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

II. W konsekwencji ww. naruszeń należy także wskazać na naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polegające na naruszeniu art. 145 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] października 2019 r., oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, mimo, że nie było podstaw do jego zastosowania, ponieważ decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania czy prawa materialnego i niezasadnie została uchylona, bowiem zachodziły przesłanki do oddalenia skargi i zastosowania art. 151 p.p.s.a.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, w związku z tym została oddalona.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W rozstrzyganej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego - wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta tylko na jednej podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania.

Przed rozpoznaniem zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia sądu pierwszej instancji dotyczącego oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ ustalającą obowiązek poniesienia przez skarżącego –M. K. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, udzielonych w okresach od 28 lutego 2014 r. do 6 marca 2014 r., od 14 kwietnia 2014 r. do 18 kwietnia 2014 r., od 23 kwietnia 2014 r. do 25 kwietnia 2014 r., od 28 kwietnia 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. oraz w dniach 12 marca 2014 r., 25 czerwca 2014 r. oraz 24 września 2014 r., w wysokości 13.339,48 zł. W ocenie sądu pierwszej instancji zaskarżona w sprawie decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w szczególności, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej należy podkreślić, że koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, czyli treść zaskarżonego orzeczenia. Należy pamiętać, że oparcie zarzutów skargi kasacyjnej na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymaga nie tylko wskazania dostrzeżonego naruszenia prawa procesowego, lecz także wykazania, że tego rodzaju uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2020 r sygn. akt II GSK2790/17, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 4008/19, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 2130/19).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za wadliwy i chybiony uznać należy zarzut opisany w punkcie II petitum skargi kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie stwierdza, że sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania wskazując na naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. W tym miejscu przypomnieć więc należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, iż powołany przepis jest tzw. przepisem wynikowym i warunkiem jego zastosowania w ramach kontroli instancyjnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia, czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10). Ponadto jego naruszenie jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów, co oznacza, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. (czy też art. 151 p.p.s.a.) nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać go z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym - jego zdaniem - uchybił wojewódzki sąd administracyjny (por. wyroki NSA z dnia: 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 1387/10; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 87/10).

Również zarzut opisany w punkcie I podpunkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej należy uznać za całkowicie bezzasadny.

W związku z powyższym należy podkreślić, że jako podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć organ wskazuje art. 50 ust. 18 w związku z art. 50 ust. 16 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 50 ust. 16 pkt 2 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji, w przypadku, gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 6 osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia. Przy czym oświadczenie, o którym mowa ust. 6 art. 50 ustawy o świadczeniach może zostać złożone przez świadczeniobiorcę w sytuacji, gdy nie potwierdzi prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w sposób określony w art. 50 ust. 1 lub 3 ustawy o świadczeniach, a także gdy nie przestawi innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Z kolei przepis art. 50 ust. 1 ustawy o świadczeniach odwołuje się karty ubezpieczenia zdrowotnego i dokumentu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Dla prawidłowej oceny zaistniałej sytuacji istotne znaczenie mają także regulacje prawne zawarte w art. 20 zdanie drugie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i zawarte w tytule III rozdział I (art. 22 i n.) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 roku dotyczące wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Przywołanie opisanych wyżej regulacji prawnych jest o tyle istotne, iż daje wskazówki co do okoliczności faktycznych wymagających ustalenia przez organ w celu zastosowania konkretnych przepisów prawa dla określenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, oceniając prawidłowość postępowania organów w zakresie ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z pola widzenia nie może umknąć treść art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach w brzmieniu obowiązujący w dacie podejmowania decyzji, zgodnie z którym obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia pisemnego oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

W orzecznictwie i w doktrynie podkreśla się, że w odniesieniu do wyjątku uregulowanego w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach skorzystanie z niego wiąże się z koniecznością ustalenia istnienia po stronie osoby nieuprawnionej "usprawiedliwionego błędnego przekonania", jednakże ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń" (Daniel Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, "PiZS" 2017, z. 2, s. 7-13). W tym stanie rzeczy zasadnie wywodzi się w doktrynie, że każdy taki przypadek "należy analizować i oceniać indywidualnie" (Daniel Eryk Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, "PiZS" 2017, z. 2, s. 7-13, wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II GSK 1001/19).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach niniejszej sprawy prawidłowe jest stanowisko sądu pierwszej instancji, iż z akt sprawy wyłaniają się okoliczności, które powinny być należycie rozpatrzone przy badaniu przez organ przesłanki działania przez skarżącego w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, w tym m.in. konsekwencji wynikających z posiadania i przedłożenia dokumentu w postaci kart EKUZ. Dodatkowo na gruncie niniejszej sprawy zasadnie uznał sąd pierwszej instancji za prawnie relewantne także inne fakty podlegające ustaleniu i ocenie w postępowaniu administracyjnym, a związane z dysponowaniem przez organy formularzem E 104 wystawionym przez holenderską instytucję ubezpieczeniową w kontekście regulacji zawartych w przepisach prawa unijnego. Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że dla oceny omawianej okoliczności należy wziąć, także pod uwagę, iż w okresie udzielania skarżącemu spornych świadczeń zdrowotnych był on osobą posiadającą stosowne ubezpieczenie w Holandii. Okoliczność ta ma znaczenie w kontekście przywołanych regulacji prawnych zawartych w art. 24 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia numer 987/2009. Wskazane okoliczności mają znaczenie także i z tego powodu, iż skarżący nie był w żaden sposób informowany o konieczności przedłożenia innych dokumentów poza wyżej opisanymi.

W tym stanie rzeczy należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji wskazujące na to, że z akt sprawy wynika, iż skarżący, okazał podmiotom leczniczym jak i organom NFZ wszystkie dokumenty, na jakie powołuje się w skardze i nie został poinformowany przed wykonanym zabiegiem o konieczności zwrotu kosztów leczenia. Z akt sprawy wynika również, iż wszystkie informacje jakich skarżący udzielił podmiotom leczniczym odpowiadają rzeczywistości i zostały potwierdzone przez holenderską instytucję ubezpieczeniową. Skarżący nie zataił też żadnych istotnych w sprawie informacji i nie podał informacji, które mogłyby podmioty, z których usług korzystał oraz polskie organy NFZ wprowadzić w błąd. Jednakże Prezes NFZ rozpoznając odwołanie strony nie odniósł się i nie uwzględnił w swoich rozważaniach, argumentacji podniesionej przez stronę skarżącą. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, przedstawił żądane od niego dokumenty w tym kartę EKUZ, kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji. Skarżący jednoznacznie zaprzeczył twierdzeniom organu pierwszej instancji, iż podczas przyjęcia do szpitala nie poinformował personelu o posiadanej karcie EKUZ i dlatego został poproszony o podpisanie oświadczenia. Ponadto nikt go nie informował o obowiązku zapłaty za operację, nikt też nie żądał dodatkowych dokumentów od organów holenderskich. Skarżący wskazał również, że w tym czasie, był ubezpieczony i pracował na terenie Holandii.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwie zatem sąd pierwszej instancji wskazał na uchybienia wymienionym wyżej przepisom postępowania. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżący, w treści swojego odwołania oraz skargi podnosił, że złożył pisemne oświadczenie o zatrudnieniu i ubezpieczeniu na terenie Holandii wraz z kserokopią trzech egzemplarzy karty EKUZ. Organy nie wykazały jednak żadnej własnej inicjatywy by ustalić rzetelność powyższego twierdzenia, ograniczając się do wskazania, że te i inne okoliczności są nieistotne w sprawie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne stanowisko sądu pierwszej instancji wskazujące na naruszenie przez organy przepisów postępowania - tj. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art.107 § 3 k.p.a., ponieważ jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto należy wskazać, że nie ma usprawiedliwionych podstaw również zarzut naruszenia art. 1 § 1 p.u.s.a. Przepis art. 1 p.u.s.a. ma charakter normy ustrojowej. W myśl tego przepisu sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga kasacyjna nawet nie twierdzi, aby omawiana sprawa nie podlegała właściwości sądu administracyjnego. Również skarga kasacyjna nie wykazała, aby kontrolując zaskarżoną decyzję sąd pierwszej instancji uczynił to według innych kryteriów niż zgodność z prawem. Przepis art. 1 powołanej ustawy nie stanowi podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy (por. wyrok NSA z 28 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1979/14).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.