Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 334/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ) decyzją z [...]r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A Spółka z o.o. (dalej: strona, skarżąca, Spółka) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. (dalej: PPIS) z [...]r. nr [...], o stwierdzeniu u R.K. (dalej: pracownicy) choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

W podstawie prawnej decyzji organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 235¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320, dalej: K.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367).

Z akt administracyjnych wynika, że pracownica była zatrudniona w latach: 2011 w B Sp. z o.o., Agencja Pracy Tymczasowej na stanowisku operatora maszyn, w 2015 - 2016 w Agencji Pracy Tymczasowej C Sp. z o.o. na stanowiskach: szwaczki, operatora linii automatycznej, 2016 - do nadal w A Sp. z o.o. na stanowisku operatora linii automatycznej. Organ I instancji ustalił też, że pracownica w trakcie zatrudnienia była narażona na powstanie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] rozpoznano u pracownicy chorobę zawodową wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych tj. zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Mając na uwadze powyższe decyzją z [...]r. nr [...], PPIS stwierdził u pracownika chorobę zawodową.

W odwołaniu od decyzji PPIS w T. Spółka wniosła o jej uchylenie, i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, względnie o uzupełnienie materiału dowodowego, i wydanie na tej podstawie decyzji odpowiadającej prawu.

W odwołaniu postawiła zarzuty

1. naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności:

1) art. 77 § 1 kpa i art. 7 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia pracownicy oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem:

- zebrania i dołączenia do akt sprawy dokumentacji medycznej strony, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w A Sp. z o.o., w celu ustalenia przyczyn powstania u pracownicy stwierdzonej choroby oraz okresu, w którym powstało schorzenie, w szczególności, czy nie ujawniło się ono w okresie przed podjęciem pracy w odwołującej się Spółce,

2) art. 80 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...]r. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to: zawierało wskazanie na pozazawodowy czynnik - specyficzną budowę anatomiczną - który przyczynił się do powstania zespołu cieśni nadgarstka u pracownicy po zaledwie kilku miesiącach wykonywania pracy w narażeniu zawodowym, co oznacza, że domniemanie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a wystąpieniem choroby zawodowej zostało podważone. W konsekwencji brak było podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Decyzja została poprzedzona orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nr [...] z dnia [...]r.

- zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u pracownicy zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem, nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w A Sp. z o.o., a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 235¹ K.p.

Organ II instancji stwierdził, iż w wyniku oceny narażenia zawodowego stwierdzono, że pracownica wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych podczas zatrudnienia w latach: 2011 w B Sp. z.o.o. Agencja Pracy Tymczasowej na stanowisku operatora maszyn, 2015 - 2016 w Agencji Pracy Tymczasowej C Sp. z o.o. W. na stanowiskach: szwaczki, operatora linii automatycznej, 2016 - do nadal w A Sp. z o.o. ul. [...] na stanowisku operatora linii automatycznej.

Wskazał, iż pracownica była badana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych - dalej rozp. w sprawie chorób zawodowych - w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści nie rozpoznali choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1' ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Z orzeczenia lekarskiego WOMP wynika, że u pracownicy występowały od połowy września 2015 roku bóle obu kciuków, bóle i drętwienia palców II-III obu rąk promieniujące do łokci, a także bóle kręgosłupa szyjnego. W październiku 2015 r. ww. była leczona operacyjnie z powodu zespołu cieśni nadgarstka ręki prawej. Lekarze WOMP wyjaśnili, że w badaniu elektroneurograficznym z dnia 26.02.2019 r. przewodzenie w obu nerwach pośrodkowych było prawidłowe. Zwrócili uwagę na niską frekwencję fali F obustronnie, co wskazuje na uszkodzenie na poziomie korzeni szyjnych oraz koreluje z obrazem MRI kręgosłupa w odcinku szyjnym i tłumaczy utrzymywanie się dolegliwości ze strony rąk. Przeprowadzone badania laboratoryjne wykazały dodatni odczyn Waaler-Rose. Pozostałe wyniki (morfołogia, głukoza, czynnik reumatoidalny, TSH, kwas moczowy, CRP, GGTP) były w normie. Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji, dane dotyczące narażenia zawodowego, wystąpienie objawów po bardzo krótkim okresie pracy związanej z wykonywaniem ruchów monotypowych (kilka miesięcy), a zwłaszcza wynik aktualnego badania elektroneurograficznego, lekarze orzecznicy WOMP nie znaleźli podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Następnie pracownica była badana w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L. (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...]r.) gdzie rozpoznano chorobę zawodową wym. w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych tj. zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

W trakcie hospitalizacji w IMP w L. pracownica poinformowała, że pierwsze dolegliwości w okolicy nadgarstków wystąpiły we wrześniu 2015 r. pod postacią bólu i drętwienia rąk, bardziej nasilonych dla ręki prawej, zaostrzających się po dniu pracy i w nocy. Wynik badania neurofizjologicznego nerwów pośrodkowych z dnia 7.10.2015 r. ujawnił zapis o cechach obustronnego zespołu cieśni nadgarstka w średnim stopniu zaawansowania. Pracownica poddała się w dniu 28.10.2015 r. operacji uwolnienia nerwu pośrodkowego prawego w obrębie kanału nadgarstka. Po operacji odczuwa mniejsze dolegliwości prawego nadgarstka, nadal występują bóle nadgarstka lewego z towarzyszącym drętwieniem palców I-III ręki lewej. W IMP w L. pracownica podała dla nadgarstka prawego umiarkowanie nasilone dolegliwości w Samodzielnej Ocenie Ciężkości Objawów Zespołu Kanału Nadgarstka (CTS SSS) i znaczne zaburzenia czynności w Samodzielnej Ocenie Stanu Czynnościowego Ręki (CTS FSS). Dla nadgarstka lewego w Samodzielnej Ocenie Ciężkości Objawów Zespołu Kanału Nadgarstka (CTS SSS) dolegliwości były znacznie nasilone, a w Samodzielnej Ocenie Stanu Czynnościowego Ręki (CTS FSS) zaburzenia czynności były znaczne. W badaniu przedmiotowym stwierdzono bliznę pooperacyjną nad kanałem nadgarstka prawego, zaniki mięśni kłębika oraz dodatni wynik testów Tinela i Durkana dla nadgarstka lewego.

Analiza narażenia zawodowego pracownicy dokonana przez lekarzy orzeczników IMP w L. wykazała, że w okresie rozwoju zespołu cieśni nadgarstka ww. najpierw zatrudniona była na stanowisku szwaczki (od 2.04.2015 r. do 31.08.2015 r.), potem operatora linii automatycznej (od 1.09.2015 r. do 30.06.2016 r.) wykonując pracę w A Sp. z o.o. w T. Praca na stanowisku szwaczki polegała na szyciu zagłówków samochodowych, wszywaniu profili z tworzywa sztucznego oraz stębnowaniu na maszynie do szycia przemysłowego. Praca na stanowisku operatora linii automatycznej polegała na wyciąganiu zagłówka samochodowego z linii, obracaniu zagłówka, włożeniu dwóch profili w prowadnik i zakleszczeniu profili w zagłówku poprzez ruch obu kciuków, wyciąganiu szwów w odpowiednim kierunku rysikiem, następnie odparowanie i zaprasowanie ) gotowego zagłówka i odłożenie go w wyznaczone miejsce. Powyższe czynności obciążały obie kończyny górne w zakresie rąk i nadgarstków, odbywały się w tempie wymuszonym o cechach monotypii, z długoczasowym wykonywaniem naprzemiennych ruchów zginania i prostowania w nadgarstkach o dużej amplitudzie, zatem w sposób stwarzający warunki dla rozwoju neuropatii nerwu pośrodkowego w mechanizmie zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i w tej konsekwencji rozwoju neuropatii uciskowej w obrębie nadgarstka. Stwierdzony u pracownicy na podstawie badania ultrasonograficznego wariant budowy anatomicznej pod postacią wydłużonego brzuśca mięśnia zginacza palców kończyny górnej lewej wstępującego w obręb kanału nadgarstka stanowi okoliczność, która mogła przyczynić się do rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i tłumaczyłaby szybkie wystąpienie choroby (po okresie 5 miesięcznego istotnego ) narażenia zawodowego). Jednocześnie nie wykazano w przeprowadzonej w IMP w L. obserwacji jak i w dotychczasowej dokumentacji medycznej, występowania u pracownicy innych istotnych pozazawodowych czynników etiologicznych neuropatii nerwów obwodowych. W szczególności nie potwierdzono nieprawidłowego wyniku czynnika reumatologicznego. Reasumując, po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji dotyczącej oceny narażenia zawodowego oraz dotychczasowego przebiegu choroby, lekarze specjaliści IMP w L. rozpoznali u pracownicy chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni nadgarstka, wymienioną w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych.

Organ odwoławczy odnosząc się do odwołania wyjaśnił, iż jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym nie są zobowiązane do jednoznacznego ustalania przyczyn choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych jeśli występuje ona w populacji generalnej również z przyczyn w ogóle niezwiązanych z warunkami pracy zawodowej (np. zespół cieśni nadgarstka). Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zadaniem tych jednostek jest odpowiedź na pytanie, czy można przyjąć, że choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana warunkami pracy zawodowej (narażeniem zawodowym).

Podkreślił organ, że rozpoznana u pracownic choroba (zespół cieśni w obrębie nadgarstka) jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Ustawodawca bowiem zezwolił w art. 235' k.p. na ustalenie nie tylko bezspornego ale także "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy występującymi w środowisku pracy szkodliwymi czynnikami, a chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Istnieją zatem przesłanki - na podstawie rozpoznania u pracownicy przez orzeczników kompetentnej placówki medycznej, choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i oceny warunków pracy - pozwalające przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Organ podniósł, iż dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (wyroki: NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, NSA z 14 czerwca 2018 r. II OSK/749/16).

Zaznaczył, iż jednostka orzecznicza II stopnia (IMP w L.) ma prawo weryfikować i zmieniać orzeczenie jednostki I stopnia, nie może opierać się tylko na wynikach badań i konsultacji wykonanych na wcześniejszym etapie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. Wręcz przeciwnie, pożądane jest przeprowadzenie własnych, niezależnych badań i konsultacji specjalistycznych. Przeprowadzone w IMP w L. badania wyjaśniły podnoszony przez lekarzy orzeczników WOMP argument prowadzący do nieuznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, a mianowicie krótki okres narażenia zawodowego. Właściwość anatomiczna, którą stwierdzili lekarze IMP u pracownicy tłumaczy szybsze wystąpienie schorzenia w warunkach narażenia zawodowego. Nie jest to jednak dowód, który mógłby obalić domniemanie związku przyczynowego choroby z narażającym na jej wystąpienie sposobem wykonywania pracy.

Organ wskazał na orzecznictwo sądowoadministracyjne o poglądzie o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Zaznaczył, iż nie przeprowadził wnioskowanego przez Odwołującą dowodu poprzez wystąpienie o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej, bowiem w jego ocenie orzeczenie lekarskie IMP w L. zawiera elementy diagnostyki różnicowej, jest szczegółowo uzasadnione, nie budzi wątpliwości i pozwala na wydanie rozstrzygnięcia.

W skardze do sądu administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając naruszenie:

I. przepisów postępowania, które miało wpływ na jego wynik, a w szczególności;

1) art. 138 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji I instancji

2) art. 77 § 1 kpa i art. 7 kpa, poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia Pani R.K. oraz przyczyn wystąpienia u niej opisanego wyżej schorzenia i chwili jego powstania, wyrażające się zaniechaniem:

- wyjaśnienia rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym, tj. w orzeczeniach lekarskich, w których zamieszczone zostały sprzeczne ustalenia co do stanu zdrowia pracownicy

- prawidłowego ustalenia przyczyn powstania u strony stwierdzonej choroby, a także ustalenia czy była ona związana wyłącznie z wykonywaną pracą, zwłaszcza biorąc pod uwagę zdiagnozowane u tej pracownicy schorzenia, mające istotny wpływ na rozwój zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (uszkodzenie na poziomie korzeni szyjnych),

3) art. 80 kpa, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w L. pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to: - zawierało wskazanie na pozazawodowy czynnik - specyficzną budowę anatomiczną - który przyczynił się do powstania zespołu cieśni nadgarstka u i R. K. po zaledwie kilku miesiącach wykonywania pracy w narażeniu zawodowym. Oznacza to, że domniemanie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a wystąpieniem choroby zawodowej zostało podważone. W konsekwencji brak było podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej - zostało poprzedzone orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach Poradni Chorób Zawodowych w S. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nr [...]z dnia [...]r. zostało sporządzone w sposób ogólnikowy, lakoniczny i nie zawiera nawet podstawowych danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a następnie diagnostyki różnicowej, co powoduje, że postawiona w tej opinii diagnoza o rozpoznaniu u strony zespołu cieśni nadgarstka o zawodowej etiologii nie została podparta dostatecznym, merytorycznym uzasadnieniem, nie zawiera odniesienia do dokumentacji medycznej, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy w A Sp, z o.o., a także dokumentacji powstałej w okresie pracy u innych pracodawców, u których występowało narażenie zawodowe, 4) § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez zaniechanie zażądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, w sytuacji gdy: organ II instancji dysponował dwoma orzeczeniami lekarskimi, w których zamieszczone zostały sprzeczne ustalenia co do stanu zdrowia pracownicy wydana przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. opinia lekarska z dnia [...] r. wskazywała na występowanie schorzeń, mających istotny wpływ na rozwój zespołu cieśni nadgarstka (uszkodzenie na poziomie korzeni szyjnych).

II. prawa materialnego, a w szczególności: 1) art. 235 k.p. poprzez: wydanie decyzji stwierdzającej u strony chorobę zawodową - zespół cieśni nadgarstka, pomimo braku ustalenia, czy w dacie wydawania orzeczenia lekarskiego i decyzji, z uwagi na możliwy dobry skutek terapeutyczny przeprowadzonej operacji, w dalszym ciągu występuje schorzenie, czy też zostało ono wyleczone.

W konsekwencji wniesiono o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając w zakreślonych wyżej ramach zaskarżoną decyzję wskazać trzeba, że jest ona zgodna z prawem.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia; drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami K.p.a.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² K.p.).

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Wywołuje ją praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Stosownie przy tym do § 8 ust. 1 rozp. w sprawie chorób zawodowych podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 omawianego aktu wykonawczego.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – opierając się na orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w L. - stwierdził, że u pracownicy skarżącej Spółki zdiagnozowano zespół cieśni w obrębie nadgarstka, a jest to choroba zamieszczona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia, wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że pracownica pracowała w narażeniu zawodowym od 2011 r. do nadal, wystąpienie choroby zespołu cieśni nadgarstka wynika z jednoznacznych ustaleń uprawnionej jednostki orzeczniczej w/w Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w L., przy czym w październiku 2015 r. ww. była leczona operacyjnie z powodu zespołu cieśni nadgarstka ręki prawej.

Organ zasadnie wskazał na związanie treścią orzeczenia lekarskiego z [...]r. nr [...] w którym jednoznacznie stwierdzono zawodową etiologię schorzenia.

Z oceny narażenia zawodowego wynika, że pracownica od 2011 r. pracowała na różnych stanowiskach w narażeniu na powstanie choroby zawodowej: cieśni nadgarstka, zaś w okresie od 2016 r. do nadal pracuje w skarżącej Spółce na stanowisku na stanowisku operatora linii automatycznej. Wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W szczególności wykonywała ruchy obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych podczas zatrudnienia w latach: 2011 w B Sp. z o.o., Agencji Pracy Tymczasowej na stanowisku operatora maszyn Agencji Pracy na stanowiskach: szwaczki, operatora linii automatycznej, w A Sp. z o.o. na stanowisku operatora linii automatycznej.

Bezsporne jest wystąpienie choroby stanowiącej chorobę zawodową oraz wykonywanie pracy w narażeniu zawodowym. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii, czy powyższe ustalenia - w kontekście orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej, tj. Instytutu Medycyny Pracy z [...]r., na którym oparły się organy inspekcji sanitarnej, dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, czy też jest wynikiem czynników o charakterze pozazawodowym. Czy innymi słowy istnieją podstawy do obalenia domniemania, a ich niedostrzeżenie przez organ jest wynikiem niedostatków postępowania dowodowego, w szczególności oparcia się na wadliwym niepełnym i niekompletnym – orzeczeniu uprawnionej jednostki medycznej.

Art. 235¹ Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy, a ujawnionym schorzeniem. Zatem w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyrok WSA z 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 538/11, z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 134/12, publ.: orzeczenia. nsa.gov). Domniemanie to ma charakter wzruszalny, co oznacza, że w sytuacji, gdy u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia zdiagnozowana zostaje jedna z chorób wymienionych w rozporządzeniu, schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Nie wystarcza tu więc jedynie wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych. Organy sanitarne mogłyby odmówić stwierdzenia choroby zawodowej jedynie w przypadku jednoznacznego i przekonującego ustalenia, że właśnie takie czynniki - a nie sposób wykonywania pracy - wywołały dolegliwość (vide: wyrok WSA z 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 699/12, LEX nr 1365282).

Trzeba mieć na uwadze okoliczność, że domniemanie prawne prowadzi do zmiany ciężaru dowodu, co jest nieodłącznie związane ze zmianą samego tematu dowodu, gdyż przeprowadzone dowody zmierzają do obalenia wniosku domniemania prawnego (por. J. Nowacki: Domniemania prawne, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 142, Katowice 1976 r., s. 47 oraz powołana tam literatura).

Fakt określony jako podstawa domniemania podlega dowodzeniu na zasadach ogólnych. Fakt prawotwórczy, prawo czy stosunek prawny stanowiące skutek domniemania nie podlegają dowodzeniu. Stosujący prawo jest obowiązany przyjąć ich istnienie, jeżeli udowodniono fakty stanowiące podstawę domniemania. W analizowanym domniemaniu w podstawie wskazano fakt istnienia choroby odpowiadającej chorobie wymienionej w wykazie oraz fakt pracy w narażeniu zawodowym. Te dwie okoliczności muszą zostać udowodnione. Jeżeli zostaną wykazane, to ustawodawca nakazuje organom przyjąć – już bez prowadzenia postępowania dowodowego na tę okoliczność – istnienie choroby zawodowej. Domniemanie jest jednak wzruszalne co oznacza, że ustawodawca założył, że mogą w rzeczywistości pojawić się sytuację, w których pomimo tego, że dojdzie do ustalenia faktów odpowiadających normatywnej treści podstawy domniemania, to choroba nie powinna być kwalifikowana jako choroba zawodowa. Jednak w takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie przeciwdowodu, mocą którego dochodzi do zakwestionowania skutku domniemania. Aby organ mógł odmówić stwierdzenia choroby zawodowej pomimo tego, że choroba odpowiadająca schorzeniu zamieszczonemu w wykazie została przez uprawnioną jednostkę medyczną stwierdzona i wykazano pracę w narażeniu zawodowym, musi udowodnić, że rzeczywistość jest inna niż przyjął ustawodawca w skutku domniemania. Mając na uwadze związanie organu inspekcji sanitarnej orzeczeniami lekarskimi uprawnionych jednostek medycznych, rolą organu jest ocenie tych dowodów pod kątem możliwości przełamania domniemania.

Sąd stwierdza, że orzeczenie lekarzy specjalistów w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L. nr [...] z dnia [...]r. na którym oparły się organy jednoznacznie wskazuje, że u pracownicy stwierdzono chorobę obwodowego układu nerwowego – obustronny zespół cieśni nadgarstka.

Z treści orzeczenia lekarskiego wynika, że zostało ono wydane w oparciu o: wywiad chorobowy, badanie neurofizjologiczne nerwów pośrodkowych, badanie przedmiotowe, ultrasonograficzne, analizę dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania neurograficznego, z którego wynika, że u pracownicy rozpoznano chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni nadgarstka, wymienioną w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych.

Jakkolwiek u pracownicy stwierdzono, iż właściwość anatomiczna jej ciała wariant budowy anatomicznej pod postacią wydłużonego brzuśca mięśnia zginacza palców kończyny górnej lewej wstępującego w obręb kanału nadgarstka stanowi okoliczność, która mogła przyczynić się do rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i tłumaczyłaby szybkie wystąpienie choroby - po okresie 5 miesięcznego istotnego narażenia zawodowego – jednak powyższa okoliczność nie dowodzi i nie podważa domniemania związku przyczynowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie. Lekarze orzecznicy otrzymali rzetelną informację dotyczącą przebiegu pracy zawodowej pracownicy i wskazali że dokonano oceny narażenia środowiskowego, w której oceniono monotypowość ruchów roboczych w zakresie stawów nadgarstkowych. Stwierdzili, istnienie podstaw domniemania. Powyższe nakazuje przyjęcie skutku domniemania, jeżeli tego domniemania nie obalono. Lekarze orzecznicy jednoznacznie potwierdzili zasadność przyjęcia skutku domniemania. Przybliżając medyczne aspekty choroby zespołu cieśni nadgarstka ocenili, że w aspekcie poczynionych ustaleń dowodowych istnieje podstawa do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą zespołem cieśni nadgarstka, a sposobem wykonywania pracy.

Niezasadne zatem okazały się zarzuty skargi, że orzeczenie lekarskie jest niekompletne, lakoniczne i nie zawiera danych o badaniach przeprowadzonych w ramach rozpoznania choroby zawodowej, a diagnostyki różnicowej, a w konsekwencji podjęte rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe jako wydane na niewyjaśnionym stanie faktycznym sprawy. Organy prawidłowo oparły się na orzeczeniu lekarskim z [...] r. i nie było w tej sprawie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Treść orzeczenia uprawnionej jednostki medycznej wskazuje, że lekarze orzecznicy byli w pełni świadomi, iż ich obowiązkiem jest ustalenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzoną chorobą, a sposobem wykonywania pracy, czemu dali wyraz w sporządzonym orzeczeniu. Zdaniem sądu orzeczenie lekarskie IMP w L. nr [...] z dnia [...]r. jest szczegółowo oraz wyczerpująco uzasadnione. Nadto jednostka orzecznicza II stopnia uprawniona jest do dokonywania własnych badań konsultacji specjalistycznych i na ich podstawie do dokonywania oceny co do istnienia choroby zawodowej. Wbrew zarzutom skargi, orzeczenie lekarskie IMP w L. uwzględniło całość zgromadzonej w sprawie dokumentacji dotyczącej przebiegu choroby, wyniki przeprowadzony badań, konsultacji lekarskich, przebieg zatrudnienia, ocenę narażenia zawodowego oraz diagnostykę różnicową i potwierdziło zawodową etiologię rozpoznanego schorzenia.

Jak słusznie podnosi się w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest bowiem wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA./Gl 183/15, LEX nr 1927148). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę. W takich sytuacjach konieczne jest dogłębne przeanalizowanie wrażliwości osobniczej, możliwości kumulowania się negatywnego oddziaływania na organizm, a w szczególności istotności wpływu pozazawodowych czynników na wystąpienie choroby. Jednak taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. Lekarze orzecznicy stwierdzili u pracownicy zespół cieśni nadgarstka w dacie sporządzania opinii czemu dali wyraz w jej treści zatem brak było konieczności występowania do jednostki o dodatkowe uzasadnienia tego orzeczenia lub występowania o dodatkową konsultację lub podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego.

W konsekwencji Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, stwierdzającego chorobę zawodową pracownicy skarżącej. Nie stwierdził także naruszeń przepisów prawa materialnego.

Niezasadne okazały się też zarzuty skargi dotyczące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w zaniechaniu kontroli orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy pod względem formalnym, podczas gdy orzeczenie to: zawierało wskazanie na pozazawodowy czynnik - specyficzną budowę anatomiczną - który przyczynił się do powstania zespołu cieśni nadgarstka po zaledwie kilku miesiącach wykonywania pracy w narażeniu zawodowym. Organ w treści spornej decyzji w sposób wyraźny wskazał co przemawia za domniemaniem związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym a wystąpieniem choroby zawodowej przy wspomnianej budowie anatomicznej ciała pracownicy stanowiącej jedynie czynnik wczesnego wystąpienie choroby w warunkach narażenia zawodowego.

Niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a., albowiem w trakcie postępowania organ podatkowy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ prowadzący postępowanie wyjaśniające nie ma obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń. W sprawie organy sanitarne dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym zebranym zgodnie z zasadami z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

-----------------------

4/10