Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 466/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: § 11
journal: Dz.U. 2013 poz 1676
law: Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych
Teza: Ta szczególna moc dowodowa dokumentu w postaci wyrejestrowania odbiorników, wynikająca z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), przekonuje, że dokumentu tego nie można zastąpić innym dowodem, np. dowodem z zeznań świadków na okoliczność wyrejestrowania odbiorników, albo zeznaniem, że zobowiązany lokal opuścił nie zabierając żadnego z odbiorników.

TEZY

Ta szczególna moc dowodowa dokumentu w postaci wyrejestrowania odbiorników, wynikająca z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), przekonuje, że dokumentu tego nie można zastąpić innym dowodem, np. dowodem z zeznań świadków na okoliczność wyrejestrowania odbiorników, albo zeznaniem, że zobowiązany lokal opuścił nie zabierając żadnego z odbiorników.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 7 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt III SA/Wr 522/19 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 522/19 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z (...) września 2019 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedstawiając stan faktyczny Sąd podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław - (...) (dalej: organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącego, postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległość z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od listopada 2013 r. do października 2015 r. W toku postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z 7 listopada 2018 r. zajął wynagrodzenie za pracę.

Pełnomocnik zobowiązanego wniósł zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, żądając zakończenia egzekucji z uwagi na nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji. Z uzasadnienia wniosku wynika, że zobowiązany wyprowadził się w 2012 r. z mieszkania przy ul. (...) (miejsce zarejestrowania odbiornika), a wniosek o wyrejestrowanie został złożony w październiku 2013 r. Załączone zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 7 listopada 2013 r. potwierdza z kolei, że nowy numer identyfikacyjny został pod wskazanym adresem nadany B(...).

Organ egzekucyjny pismem z 5 grudnia 2018 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zasadności tego zarzutu. Jednocześnie postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone do czasu rozpoznania zarzutów.

Postanowieniem z 5 kwietnia 2019 r. wierzyciel uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wskazanym w sentencji, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Wierzyciel wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza wyrejestrowania przez skarżącego w 2013 r. odbiorników radiofonicznych (brak dowodów potwierdzających ten fakt). Dokumentu potwierdzającego tę okoliczność nie przedstawiono pomimo stosownego wezwania. Ponadto wierzyciel zauważył, że 5 października 2015 r., nastąpiła ponowna rejestracja odbiorników pod adresem (...), w wyniku czego dokonano konsolidacji kont i rejestracja na indywidualnym numerze identyfikacyjnym (...) została zamknięta.

Powołując się powyższe postanowienie wierzyciela, organ egzekucyjny wydał postanowienie z 7 sierpnia 2019 r., w którym uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu postanowieniem z 25 września 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że zawarte w ostatecznym postanowieniu stanowisko wierzyciela co do tego, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje ma dla organu egzekucyjnego charakter wiążący i powtórzył oraz rozszerzył argumentację zawartą w postanowieniu wierzyciela oraz organu egzekucyjnego.

W motywach wyroku Sąd podał, że wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącego - zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że rejestrujący posiada i używa ten odbiornik, a w konsekwencji do potwierdzenia istnienia wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie jest przez skarżącego kwestionowany fakt zarejestrowania odbiornika RTV i powstanie po jego stronie obowiązku w opłatach abonamentowych. Sporną okolicznością jest natomiast ustanie tego obowiązku. Jak jednak trafnie wskazuje w tej kwestii wierzyciel, a za nim organ egzekucyjny, skoro w aktach wierzyciela brak jest dowodu wyrejestrowania, a sam zobowiązany takiego dowodu nie przedstawia, organ nie miał podstaw do uznania, że obowiązek ten ustał. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, co należy podkreślić, powiązany został z faktem posiadania przez dana osobę i użytkowania odbiornika RTV, nie zaś z jego lokalizacją. Fakt uiszczania opłaty jednej abonamentowej "z jednego adresu" nie jest wynikiem takiego powiązania, ale skutkiem szczególnej regulacji dotyczącej użytkowania odbiorników RTV w jednym gospodarstwie domowym (czego nie należy utożsamiać z jednym adresem). Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 4 ustawy, opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, z zastrzeżeniem ust. 5. W ust. 5 pkt 1 natomiast zastrzeżono, że uiszcza się tylko jedną opłatę niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym lub w samochodzie stanowiącym ich własność. W momencie więc gdy przez osoby zamieszkujące pod tym samym adresem nie jest spełniona przesłanka prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a każda z nich posiada jakiś odbiornik RTV, obowiązane są uiszczać niezależnie od siebie opłatę abonamentową po dokonaniu rejestracji – w świetle czego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 5 ustawy przez przyjęcie, że z jednego adresu mogą być uiszczane dwie opłaty abonamentowe. Sam fakt wyprowadzki skarżącego w 2013 r. z adresu podanego we wcześniejszym zgłoszeniu rejestracyjnym wskutek rozwodu nie może także być utożsamiony z zaprzestaniem posiadania/używania odbiornika, jak sugerują to zarzuty skargi. Nie tylko nie dowodzi on w żaden sposób, że skarżący po wyprowadzce nie posiadał żadnego odbiornika (stacjonarnego lub np. samochodowego) - skoro nie dokonał jego wyrejestrowania, ale również tego, że w czasie prowadzenia wspólnego gospodarstwa z żoną nie posiadali więcej niż jednego odbiornika, a po jego wyprowadzce nie pozostały nadal pod dotychczasowym adresem radioodbiorniki – a w związku z tym była żona prawidłowo dokonała ich rejestracji na swoje nazwisko. Przedstawione przez skarżącego okoliczności i argumenty nie stanowią zatem dowodów obalających domniemanie posiadania i używania odbiornika, wynikające z faktu uprzedniego (przed 2013 r.) zarejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV i jego niewyrejestrowania. W świetle powyższego za bezzasadny należało uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 i 4 ustawy przez uznanie, że na skarżącym ciążył obowiązek z tytułu opłat abonamentowych pomimo braku odbiorników telewizyjnych.

Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 7a k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady interpretacji wątpliwości na korzyść strony.

W przekonaniu sądu interpretacja przedstawionych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia przepisów ustawy oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1676) nie budzi wątpliwości co do tego, że przepisy te łączą moment powstania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych z datą rejestracji odbiorników, a jego ustanie – z dopełnieniem obowiązku ich wyrejestrowania, jako powiązanym właśnie z faktem ustania posiadania odbiornika.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 u.p.e.a. poprzez nieodstąpienie od czynności egzekucyjnych, gdy na podstawie przedłożonych dowodów można stwierdzić nieistnienie obowiązku. Tryb ten jest przeznaczony do czynności podejmowanych wobec zobowiązanego w terenie i ma pozwolić zobowiązanemu na przerwanie egzekucji w sytuacji, gdy posiada np. dokument zapłaty, który może zostać okazany poborcy dokonującemu czynności egzekucyjnych. Skarżący podważył natomiast słuszność prowadzenia egzekucji zaraz po jej wszczęciu, korzystając z instytucji zarzutów na postepowanie egzekucyjne i w tym trybie wydane zostało zaskarżone postanowienie, którego legalność jest przedmiotem badania przez Sąd.

Sąd nie stwierdził również, by w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego.

Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania. Strona zrzekła się rozprawy.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów:

1. postępowania polegające na:

niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz niewłaściwym zastosowaniu art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 25 września 2019 r., w sytuacji, w której postanowienie wydane zostało z naruszeniem:

- art. 7 oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przez wierzyciela dowodu z przesłuchania B. (...) zwłaszcza na okoliczność, że skarżący składał wniosek o wyrejestrowanie, lokal opuścił nie zabierając żadnego z odbiorników;

- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., które to normy obligują organ administracji (wierzyciela) do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, wierzyciel zaś zaniechał przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, w szczególności przesłuchania świadka;

- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przerzucenie ciężaru dowodowego na Skarżącego, gdy to wierzyciel powinien wykazać, że skarżący posiadał w danym czasie odbiornik, zwłaszcza, że wskazane dowody podważały zgodność wpisu w rejestrze z rzeczywistością w tym względzie;

gdzie przeprowadzenie dowodu osobowego przez Sąd jest ograniczone, a przerzucenie ciężaru dowodowego nie ma podstawy w przepisach i narusza podstawowe zasady postępowania, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy i uwzględnienie tych okoliczności prowadziłoby do uwzględnienia skargi przez WSA;

- art. 45 ust. 1 i art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) poprzez nieuznanie nieistnienia zapłaty abonamentu i poprzez nieodstąpienie od czynności egzekucyjnych przez organ, gdy na podstawie przedłożonych dowodów można stwierdzić nieistnienie obowiązku i poważne zaniedbania w zakresie postępowania wierzyciela niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy i uwzględnienie tych okoliczności prowadziłoby do uwzględnienia skargi przez WSA;

2. prawa materialnego:

- art. 2 ust. 1 i 4 ustawy 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 z późn. zm., dalej: ustawa o opłatach) poprzez uznanie, że nawet nie posiadając odbiorników, skarżący był obowiązany uiścić opłatę jeżeli figurował w rejestrze, zwłaszcza w świetle art. 5 ust. 4 ustawy, gdzie z przepisów jasno wynika konieczność posiadania odbiornika w tym celu, a rejestracja i wyrejestrowanie to akt jedynie ewidencyjny;

- art. 2 ust. 5 ustawy o opłatach poprzez uznanie, że z jednego adresu mogą być pobierane dwie opłaty abonamentowe, pomimo wiedzy, że skarżący już pod tym adresem nie zamieszkiwał;

- art. 5 ust. 5 oraz § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676, dalej: rozporządzenie), poprzez przyjęcie, że formularz wyrejestrowania jest jedynym dowodem dokonania tej czynności oraz przez przyjęcie, że pomimo braku odbiornika obowiązek opłaty abonamentu nadał istnieje.

Organ w piśmie procesowym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 dalej: ustawa COVID) oraz zarządzenia p.o. Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA z 19 sierpnia 2021 r. Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

Postawione przez skarżącego kasacyjnie zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

Z powołanych zarzutów procesowych wynika, że zobowiązany kwestionuje w nich brak przesłuchania przez wierzyciela byłej żony, zwłaszcza na okoliczność złożenia wniosku o wyrejestrowanie, a także, że opuścił lokal nie zabierając żadnego z odbiorników, zaniechanie przez wierzyciela przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, przerzucenie ciężaru dowodu na skarżącego, gdy to wierzyciel powinien wykazać, że skarżący posiadał w danym czasie odbiornik, zwłaszcza, że wskazane dowody podważały zgodność wpisu w rejestrze z rzeczywistością, zaś przerzucenie ciężaru dowodu nie ma podstawy w przepisach i narusza podstawowe zasady postępowania. Ponadto skarżący kasacyjnie wskazał na nieistnienie egzekwowanego obowiązku i brak odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

Odnosząc się do tak postawionych zarzutów stwierdzić przede wszystkim należy, że NSA akceptuje pogląd Sądu I instancji, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia, że rejestrujący posiada i używa ten odbiornik, a w konsekwencji do potwierdzenia istnienia wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Powyższe stanowisko było wyrażane już w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16, WSA w Gliwicach 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13).

Zauważyć wobec powyższego należy, że przywołany przez WSA pogląd znajduje potwierdzenie w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych. Wypada zatem wskazać na inne poglądy judykatury zaprezentowane przez sądy na tle tego zagadnienia.

Zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 928/18, LEX). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że to na zobowiązanym ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika. Należy przyjąć, że wierzyciel w postanowieniu wyjaśnił, że pomimo zarzutu nieistnienia obowiązku, w dokumentacji, którą posiada, brak jest zgłoszenia wyrejestrowania odbiornika. Rację zatem ma organ, że dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (por. wyroki: NSA z 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18; WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1020/17; WSA w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 593/16, publ.: CBOSA). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie skarżącej było zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można sanować powołując się na różnorakie okoliczności związane czy to z brakiem obowiązku w określonym czasie rejestracji odbiorników, czy to brakiem potwierdzenia doręczenia zawiadomienia o nadaniu skarżącej numeru identyfikacyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1626/16, LEX nr 2315306).

Dalej zauważyć należy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie, co wymaga podkreślenia, nie jest przez skarżącego kwestionowany fakt zarejestrowania odbiornika RTV i powstanie po jego stronie obowiązku w opłatach abonamentowych. Sporną okolicznością jest natomiast ustanie tego obowiązku. Jak jednak trafnie wskazuje w tej kwestii wierzyciel, a za nim organ egzekucyjny, skoro w aktach wierzyciela brak jest dowodu wyrejestrowania, a sam zobowiązany takiego dowodu nie przedstawia, organ nie miał podstaw do uznania, że obowiązek ten ustał. Pogląd ten niewątpliwie usprawiedliwia przywołane wyżej orzecznictwo.

Stwierdzić wobec powyższego należy, że na mocy przepisów dotyczących opłat abonamentowych szczególnym dowodem wykazującym ustanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest zawiadomienie Poczty Polskiej na podstawie przepisów rozporządzenia o zaprzestaniu używania odbiorników.

Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że prawodawca mając na względzie szczególną wagę aktu zarejestrowania odbiornika RTV we wskazanym rozporządzeniu postanowił, że takie zdarzenia jak zgubienie lub zniszczenie dowodu zarejestrowania odbiorników winno skutkować niezwłocznym poinformowaniem placówki pocztowej o tym fakcie. W § 11 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych Minister Administracji i Cyfryzacji postanowił bowiem, że o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez: złożenie, w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika (pkt 1); przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia (pkt 2). Ta szczególna moc dowodowa dokumentu w postaci wyrejestrowania odbiorników, wynikająca z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, przekonuje, że dokumentu tego nie można zastąpić innym dowodem, np. dowodem z zeznań świadków na okoliczność wyrejestrowania odbiorników, albo zeznaniem, że zobowiązany lokal opuścił nie zabierając żadnego z odbiorników.

W systemie prawa występują takie przypadki, gdy prawodawca decyduje się na udokumentowanie pewnych zdarzeń szczególnym dowodem sporządzonym w formie pisemnej. Jako przykład można wskazać tu art. 26h ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w którym to przepisie dotyczącym ulgi termomodernizacyjnej wskazał, że wysokość wydatków na ten cel, ustala się na podstawie faktur wystawionych przez podatnika podatku od towarów i usług niekorzystającego ze zwolnienia od tego podatku. Tego dowodu w postaci faktury też nie można zastąpić innymi dowodami, np. dowodem z zeznań świadków. Innym przykładem takiego szczególnego dowodu są orzeczenia o niepełnosprawności lub decyzje przyznające renty, w zakresie ulgi rehabilitacyjnej dla niepełnosprawnych w podatku dochodowym od osób fizycznych, o której mowa w art. 26 tej ustawy, gdzie warunkiem odliczenia wydatków na cele rehabilitacyjne oraz wydatków związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, o których mowa w ust. 7a, jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek: orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach (pkt 1), lub decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną (pkt 2), albo orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów (pkt 3). To są też dowody w postaci stosownych dokumentów, których nie można zastąpić innymi dowodami, np. zaświadczeniem lekarskim czy opinią biegłego specjalisty.

Stwierdzić zatem wobec powyższego należy, że zobowiązany może wykazać fakt wyrejestrowania odbiorników tylko poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania tych odbiorników. Podkreślić też trzeba, że to zobowiązany na mocy przywołanych wyżej uregulowań zobligowany jest do przedstawienia takiego dowodu. Zatem to na nim spoczywa ciężar prezentacji takiego dowodu.

W konsekwencji powyższego także zarzut dotyczący naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest niezasadny, gdyż w okolicznościach faktycznych sprawy nie stwierdzono nieistnienie egzekwowanego obowiązku, czyli nieistnienie obowiązku zapłaty opłat za RTV.

Z powyższych powodów postawione zarzuty procesowe należało uznać za nieusprawiedliwione.

Wobec niepodważenia ustaleń i ocen organów zaakceptowanych przez Sąd I instancji odnotować przyjdzie, że te ustalenia i oceny są wiążące podczas kontroli naruszenia przepisów prawa materialnego. Stwierdzić zatem trzeba, że zobowiązany zobligowany jest do zapłaty opłaty za odbiorniki RTV, gdyż nie wykazał, jak wcześniej to już zauważono, że te odbiorniki wyrejestrował. Tym samym zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 5 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, a także art. 5 ust. 5 tej ustawy w zw. z § 11 ww. rozporządzenia nie są usprawiedliwione. Skarżący kasacyjnie był bowiem zobowiązany do zapłaty opłaty abonamentowej ze względu na zarejestrowanie odbiorników RTV i brak ich wyrejestrowania. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 2 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych dotyczący pobierania dwóch opłat abonamentowych z jednego adresu. Pod jednym adresem mogą być bowiem uiszczane dwie opłaty, jeżeli występują dwa gospodarstwa domowe. Stan taki może mieć miejsce w przypadku nowej rejestracji przez inną osobę oraz brak wyrejestrowania odbiorników przez osobę, która wcześniej dokonała ich rejestracji.

Końcowo jeszcze raz powtórzyć należy, że wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie skarżącego jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności (por. wyrok WSA z 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 593/16, LEX nr 2189404).

W świetle przedstawionych rozważań zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwione.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.