Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1860/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 924/20 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 924/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. P. na decyzję Wojewody [...] z [...] października 2020 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik A. P. zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd I instancji, że ww. przepis, który statuuje prawo do ubiegania się o zwrot przejętego gruntu, nie ma zastosowania do terenów "dowłaszczonych" w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybach wywłaszczania nieruchomości, co skutkowało odmową zwrotu na rzecz skarżącego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] m2 obręb [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w G., III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 kpa, przez brak uznania przez Sąd I instancji, że treść zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2020 r. nie zawiera oznaczenia wszystkich stron niniejszego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd winien był uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 kpa przez brak uznania przez Sąd I instancji, że organy obu instancji nie zapewniły wszystkim stronom postępowania czynnego udziału w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem zaskarżona decyzja winna być uchylona przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 kpa przez niepodjęcie przez Sąd I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności brak ustalenia czy nieruchomość oznaczona jako działka [...], wraz z wywłaszczeniem której doszło do "dowłaszczenia" działek [...] oraz [...], stała się zbędna dla celu wywłaszczenia oraz niepodjęcie czynności w celu ustalenia, że przywołana wyżej działka nr [...] (znajdująca się w granicach dawnej ww. działki nr [...]) aktualnie jest zbędna, jeśli chodzi o cel publiczny, dla którego została wywłaszczona, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organów obu instancji, odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 § 1 kpa przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, tj. niezbadanie oraz nieuwzględnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, że ww. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] jest zbędna, jeśli chodzi o cel publiczny, dla którego została wywłaszczona, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organów obu instancji, odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 80 kpa przez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w konsekwencji czego Sąd I instancji uznał, że skarżącemu nie przysługuje zwrot "dowłaszczonych" nieruchomości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organów obu instancji, odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Sąd I instancji nie zastosował - powołanego w zarzutach skargi kasacyjnej - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, lecz wydał wyrok na podstawie art. 151 ppsa. Nie mógł więc naruszyć przepisu postępowania, którego nie stosował, co w konsekwencji wyklucza dopuszczalność oceny naruszenia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami prawa w sposób wskazany w zarzutach skargi kasacyjnej. W skardze tej nie wskazano i nie wykazano natomiast, aby doszło do naruszenia, zastosowanego przez Sąd I instancji, art. 151 ppsa w jakimkolwiek powiązaniu z innymi przepisami prawa.

Z akt wynika, że działka nr ewid. [...] została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy zawartej w dniu 31 lipca 1985 r., na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), pod budowę osiedla mieszkaniowego. W tej samej umowie nastąpiło także nabycie działek nr ewid. [...] i [...], ale bez wskazania celu nabycia. Wskazano jedynie, że nabycie następuje w trybie art. 5 powołanej ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z powodu nie nadawania się tych działek do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe.

Przepis art. 5 powołanej ustawy z 12 marca 1958 r. nie przewidywał nabycia nieruchomości w drodze umowy. Natomiast art. 5 ust. 3 stanowił jedynie, że wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.

Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65, ze zm.), przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy [dot. zwrotu nieruchomości wywłaszczonych] stosuje się odpowiednio m.in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). W cytowanym katalogu podstaw prawnych nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, które mogą być poddane procedurze zwrotu na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców, ustawodawca nie wskazał art. 5 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nie jest więc uprawniony zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, skoro w jego treści jest mowa wyłącznie o nieruchomości wywłaszczonej. O nieruchomościach nabytych m.in. w drodze umowy jest natomiast mowa dopiero w art. 216 powołanej ustawy, który jednak nie obejmuje nabycia nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W związku z powyższym, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.