Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 313/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 stycznia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją nr 2 z dnia 29 maja 2015r. [....] działając na podstawie art. 73 ust. 2 pkt 1, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r.- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) oraz art. 129 ust. 5. art. 130 ust. 2, art. 132 ust. la, 2, 3 i 5, art. 133 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2014 r. p. 518 z późn. zm., dalej "u.g.n.") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267.j.t. z późn. zm., dalej "k.p.a.") - po rozpoznaniu wniosku S.T. orzekł w punktach 1-4: o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz Pani S.T. , w wysokości 15 646,00 zł, za udział wynoszący 1/2 części we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,0061 ha oraz działka nr [....] o pow. 0,0060 ha w obr. [....] , jedn. ewid. [....], m. K. zajętej pod drogę gminną ulicę T.W. w K. - przejętej z mocy prawa z dniem l stycznia 1999 r. na rzecz Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody [....] z dnia 19 sierpnia 2010r. znak [....] . Równocześnie orzeczono o podmiocie zobowiązanym do zapłaty odszkodowania oraz sposobie zapłaty i skutkach opóźnienia lub zwłoki w zapłacie należności. Orzekając w przedmiocie wysokości odszkodowania na rzecz S.T. organ I instancji oparł się na operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 16 kwietnia 2014 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Panią M.G. w którym biegła oszacowała wartość działki nr [....] na kwotę 16 339 zł, a działki nr [....] na kwotę 14 953 zł.

Omawiana decyzja rozstrzyga sprawę w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [....] i nr [....] obr. [....] . jedn. ewid. [....] . Z kolei w stosunku do działki nr [....] o pow. 0.0040 ha. obr. [....] , jedn. ewid. [....], wydana została decyzja nr l Starosty K. z dnia 29 maja 2014 r. znak [....] . Działka nr [....] o pow. 0,4791 ha, obr. [....] , jedn. ewid. [....] , operatem z dnia 27 grudnia 2005 r. nr [....] podzieliła się na działki: nr [....] o pow. 0,0061 ha i nr [....] o pow. 0.4730 ha. Z kolei działka nr [....] o pow. 0,0536 ha, obr. [....] , jedn. ewid. [....] tym samym operatem podziałowym podzieliła się na działki: nr [....] o pow. 0,0060 ha i nr [....] o pow. 0.0476 ha.

Zgodnie z przepisami art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. -- Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, póz. 872 z późn. zm.). nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem l stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Ustalenie i wypłata odszkodowania w pierwszej kolejności może nastąpić na rzecz osoby, która była właścicielem nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. i wystąpiła z wnioskiem o ustalenie odszkodowania w terminie od l stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.

Aktem notarialnym z dnia 20 września 1978 r. rep [....] S.T. oraz W.T. nabyli w całości prawo własności nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. W.T. zmarł w 1994 r. a prawo do spadku po nim na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 28 września 1994 r. sygn. akt Ns 1509/94/P nabyły: S.T. oraz M.G. po 1/2 części. Postanowieniem z dnia 5 listopada 1997 r. sygn. akt Ns 132/95/P Sąd Rejonowy dla [....] w K. Wydział I Cywilny zmienił postanowienie z dnia 28 września 1994 r. Sądu Rejonowego dla [....] w K. , sygn. akt Ns 1509/94/P i stwierdził, że spadek pod W.T. , nabyła na podstawie testamentu z dnia 12 listopada 1993 r. [....] w K. w całości. Postanowieniem z dnia 25 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki w Krakowie oddalił apelację uczestniczki S.T. od postanowienia Sądy Rejonowego dla [....] z dnia 5 listopada 1997 r. sygn. akt Ns 132/95/P.Z kolei postanowieniem z dnia 26 października 1999 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna oddaliła kasację S.T. od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 25 marca 1998 r. sygn. akt II Ca 131/98. Mając na uwadze powyższe współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. byli: S.T. c. [....] w 1/2 części oraz [....] w K. w 1/2 części. Następnie postanowieniem z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt I Ns 2439/00/P Sąd Rejonowy dla [....] w K. , Wydział I Cywilny dokonał podziału majątku dorobkowego i zniesienia współwłasności nieruchomości w ten sposób, że właścicielem działki nr [....] oraz nr [....] , stała się w całości [....] w K., co ujawniono w księdze wieczystej [....] . Z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wystąpiła w ustawowym terminie S.T. , która na dzień 31 grudnia 1998 r. była współwłaścicielem nieruchomości w udziale 1/2 części. Wobec tego ustalenie i wypłata odszkodowania nastąpiła na rzecz S.T. za udział 1/2 części w nieruchomości oznaczonej jako działki nr [....] oraz nr [....] , obr [....] , jedn. ewid. [....].

Z kolei zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, póz. 2109 z późn. zm.). W przedmiotowej sprawie rzeczoznawca majątkowy M.G. w dniu 16 kwietnia 2014 r. sporządziła operat szacunkowy, którym objęła wyceną nieruchomość oznaczona jako m.in. działki: nr [....] o pow. 0,0060 ha oraz nr [....] o pow. 0,0061 ha, obr. [....] . jedn. ewid. [....] . Organ szczegółowo opisał w decyzji założenia i wnioski operatu i konkludował, że dobór nieruchomości do porównania nie budzi zastrzeżeń, a 1 m2 działki nr [....] , obr. [....] , jedn. ewid. [....] , został określony na kwotę 249,22 zł (słownie złotych: dwieście czterdzieści dziewięć 22/100). Z kolei 1 m2 działki nr [....] , obr. [....] . jedn. ewid. [....] , został określony na kwotę 267,86 zł/m2. Wartość wycenianej nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [....] o pow. 0,0060 ha oraz nr [....] o pow. 0,0061 ha, obr. [....] , jedn. ewid. [....] , została ustalona na kwotę 31 292,00 zł (słownie złotych: trzydzieści jeden tysięcy dwieście dziewięćdziesiąt dwa 00/100), według jej stanu z dnia 29 października 1998 r. (tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną) oraz cen bieżących, bez uwzględnienia nakładów dokonanych po utracie przez osoby uprawnione prawa władania gruntem. Biegła wyjaśniła także, że różnica wartości działek wzięła się z zastosowania w procesie wyceny cechy "stan zagospodarowania lub możliwości inwestycyjne nieruchomości przed podziałem". Cecha ta ma istotne znaczenie przy określeniu wartości nieruchomości, która w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie określenia stanu nieruchomości nie była przeznaczona pod drogę publiczną, a znajdowała się w terenach zabudowy mieszkaniowej. Pomimo użytkowania części nieruchomości jako drogi publicznej stan zagospodarowania lub możliwości inwestycyjne nieruchomości przed podziałem jest inny dla działek nr [....] i nr [....] , a działki nr [....] , a określenie tej cechy poprzez wskazanie czy nieruchomość zajęta pod drogę wydzielona jest z nieruchomości zabudowanej czy na przykład nieruchomości rolnej ma istotne znaczenie różnicujące wartość poszczególnych działek w tym konkretnym przypadku. W dniu 3 kwietnia 2015 r. rzeczoznawca majątkowy M.G. potwierdziła aktualność operatu szacunkowego, sporządzonego w przedmiotowym postępowaniu. W ocenie organu prowadzącego postępowanie sporządzony w przedmiotowej sprawie operat szacunkowy określający wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości, został sporządzony prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami i następnie wyjaśniła obszernie wszystkie wątpliwości.

Dalej organ wskazał także, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, prowadzone w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wszczynane jest wyłącznie na wniosek byłego właściciela nieruchomości, złożony w terminie od l stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Jak wynika z akt przedmiotowego postępowania, z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania w ustawowym terminie wystąpiła wyłącznie S.T. Jak wynika z analizy całości materiału dowodowego M.G. nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. ani po tym terminie. Nie wystąpiła ona również z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, wobec powyższego brak jest podstaw do uznania jej za stronę postępowania.

S.T. w piśmie z dnia 11 sierpnia 2014 r. wskazała również, że wnosi o uwzględnienie faktu, że o odszkodowanie stara się od 1992 r. zaś Gmina K. działki użytkuje od 1985 r. W związku z tym organ wskazał, że art. 73 ustawy wskazuje, że o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną można było wystąpić w terminie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Termin ten jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie może on zostać przywrócony niezależnie od przyczyny jego niedotrzymania. Materialny charakter terminu na złożenie wniosku oznacza również, że nie można było skutecznie wystąpić o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy przed dniem l stycznia 2001 r.

Po rozpoznaniu złożonego odwołania, decyzją z dnia 21 stycznia 2016r. [....] , Wojewoda [....] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, jako prawidłową. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca jest uprawniona do otrzymania odszkodowania za udział wynoszący 1/2 części we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,0061 ha oraz działka nr [....] o pow. 0,0060 ha w obr. [....] , jedn. ewid. [....] , m. K. Wskazuje na to fakt, iż S.T. pozostawała właścicielką ww. nieruchomości na prawach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wraz z mężem W.T. , który zmarł w dniu 22 lipca 1994r. Powyższy udział we współwłasności, którego S.T. była współwłaścicielem na dzień 29 października 1998r. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 20 września 1978r. nr Rep. [....] przysługiwał S.T. od daty śmierci męża i ustania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. W odniesieniu natomiast do pozostałego udziału wynoszącego 1/2 część we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, stwierdzono, że - stosownie do prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. Wydział I Cywilny z dnia 5 listopada 1997r. sygn. Akt Ns 132/95/P (apelację od tego orzeczenia oddalił wyrokiem z dnia 25 marca 1998r. sygn. Akt II Ca 131/98 Sąd Wojewódzki w K. , zaś kasację od tego ostatniego orzeczenia Sąd Najwyższy Izba Cywilna z dnia 26 października 1999r. sygn. II. CKN 533/98) zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 28 września 1994r. Sygn. akt. Ns. 1509/94/P, udział ten z chwilą śmierci W.T. nabyła [....] . Z uwagi zatem na okoliczność, iż spadek nabywa się z chwilą śmierci spadkodawcy należy uznać, że pierwsze wydane w przedmiocie spadku orzeczenie sądu, tj. postanowienie Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 28 września 1994r. Sygn. akt. Ns. 1509/94/P nie uzyskało skuteczności prawnej, wobec zmiany tego orzeczenia - ww. postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 5 listopada 1997r. sygn. Akt Ns 132/95/P. Tym samym ujawnione jako spadkobierczynie w postanowieniu z dnia 28 września 1994r. Sygn. akt. Ns. 1509/94/P S.T. oraz M.G. ostatecznie nie nabyły praw do przedmiotowego udziału w ww. nieruchomości. Organ wskazał, że działki o numerach [....] i [....] położone w obr. [....] , jedn. ewid. [....] , m. K. powstały na skutek podziałów geodezyjnych z dnia 27 grudnia 2005r. nr [....] nieruchomości składającej się z działek o nr [....] i [....] ujawnionych w księdze wieczystej kw. nr [....] , w której własność wpisana była na rzecz S.T. w 1/2 części na podstawie umowy sprzedaży z dnia [....] 1978r. nr Rep. [....] oraz S.T. w 1/4 części i M.G. w 1/4 części na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 28 września 1994r. Sygn. akt. Ns. 1509/94/, przy czym wpisy udziałów po 1/4 części dokonane zostały na podstawie nieobowiązującego (gdyż, później zmienionego postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 5 listopada 1997r. sygn. Akt Ns 132/95/P) orzeczenia sądu z dnia 28 września 1994r. Sygn. akt. Ns. 1509/94. Tym samym uznanie przez organ I instancji, iż odwołującej przysługuje odszkodowanie za udział w 1/2 części ww. nieruchomości uznano za prawidłowe. Podkreślono bowiem, że w zakresie udziału stanowiącego uprzednio własność W.T. wynoszącego 1/2 części przedmiotowej nieruchomości, ani S.T. ani M.G. nie były współwłaścicielkami przedmiotowej nieruchomości w dniu 29 października 1998 r., gdyż współwłaścicielem tegoż udziału w w/w dacie pozostawała [....] zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 5 listopada 1997r. sygn. Akt Ns 132/95/P.

W zakresie ustalenia wysokości odszkodowania organ odwoławczy wskazał, że zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. I tak, zgodnie z § 36 ust. 1 w związku z § 36 ust. 6 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przy określaniu wartości nieruchomości lub ich części dla ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. — Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, wartość rynkową nieruchomości określa się, przyjmując stan nieruchomości na dzień 29 października 1998 r., ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się jednocześnie nakładów dokonanych przez osobę uprawnioną po utracie prawa do władania gruntem. W przypadku, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1 - 3 stosuje się odpowiednio (§ 36 ust. 4 ww. rozporządzenia). Wskazano także na zapisy ustawowe określające możliwość zastosowania przy ustalaniu wysokości odszkodowania należnego byłemu właścicielowi nieruchomości tzw. "zasady korzyści". Jak określił ustawodawca w art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Natomiast ust. 4 wskazuje, że jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. Z uwagi na powyższe normy prawne autorka sporządzonej wyceny nieruchomości dla przedmiotu wyceny położonego w dniu określania stanu (29 października 1998 r.) zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta K. w obszarze mieszkaniowym oznaczone symbolem M4303, wykonała w dniu 16 kwietnia 2014 r. operat szacunkowy podejściem porównawczym przy uwzględnieniu dyspozycji art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i przyjęciu do analizy cen transakcyjnych nieruchomościami pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z terenu jednostki ewidencyjnej P. miasta K. , które bez wątpienia uznać należy za nieruchomości podobne do nieruchomości wycenianej w rozumieniu art. 4 pkt 16 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. nieruchomości, które są porównywalne z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Powyższe poprzedzone było analizą transakcji nieruchomości drogowych z terenu analizowanego rynku lokalnego, w wyniku której biegła stwierdziła, iż jednostkowe ceny transakcyjne nieruchomościami drogowymi (150 zł/m2) są niższe niż ceny gruntów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (ok. 234 zł/m2). W niniejszym przypadku przy określaniu wartości wycenianej nieruchomości nie ma zastosowania § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, ponieważ przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną nie spowodowało zwiększenia jej wartości. Mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa normujące kwestię wyceny gruntów przyjętych pod drogi publiczne biegła, stosując metodę porównywania parami dokonała odpowiedniej korekty poszczególnych wartości, spójnej z przedstawionymi opisami poszczególnych nieruchomości porównywanych, przyjętą skalą cech rynkowych oraz przypisanymi im wartościami. Wyboru trzech transakcji najbardziej podobnych do przedmiotu wyceny dokonała spośród zbioru dziewięciu transakcji nieruchomościami podobnymi zaistniałymi na analizowanym rynku. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego ".Przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. W podejściu porównawczym stosuje się metodę porównywania parami, metodę korygowania ceny średniej albo metodę analizy statystycznej rynku". Jak natomiast stanowi § 4 ust. 3 przy metodzie porównywania parami porównuje się nieruchomość będącą przedmiotem wyceny, której cechy są znane, kolejno z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, iż to biegła decyduje jaki rynek jest miarodajny dla szacowanej nieruchomości. Wiedza w tym zakresie jest wiedzą specjalną którą dysponuje biegły, a zatem organ i sąd administracyjny nie mogą kwestionować ustaleń biegłego, jeżeli w sprawie brak dowodów wskazujących na wadliwą analizę rynku przez rzeczoznawcę. Niemniej podkreślono, iż korekty różnić pomiędzy poszczególnymi cechami rynkowymi przedmiotu wyceny i nieruchomości porównawczych zostały precyzyjnie wskazane przez rzeczoznawcę majątkowego w sposób nie budzący wątpliwości organu odwoławczego. Mając powyższe na uwadze nie ulega kwestii, iż rzeczoznawca majątkowy dokonała właściwego wyboru podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, a także uwzględniła cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Tym samym wypełniła również dyspozycję art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wymienione powyższej okoliczności dowodzą, iż dokonaną w ten sposób wycenę ocenić należy w sposób pozytywny. Tym samym niniejszy operat szacunkowy może stanowić dowód w przedmiotowej sprawie i być wykorzystany dla potrzeb niniejszego postępowania administracyjnego.

Skargę na przedmiotową decyzję wniosła S.T. , domagając się jej uchylenia, a także wezwania do udziału w sprawie Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu jako organu Prezydenta Miasta K. Skarżąca postawiła następujące zarzuty:

1/ decyzja narusza art. 365 k.p.c. przez to, że nie uwzględnia prawomocnego, znajdującego się na k. 87 akt orzeczenia Sądu Wieczystoksiegowego z dnia 03.04. 1998 r.

2/ decyzja opiera się na treści [....] z daty 15.10. 2009 r (k. 70 akt), która narusza powagę rzeczy osądzonej;

3/ działki nr nr [....] [....] pod drogę publiczną w rzeczywistości zostały zajęte w 1985r. a więc przed zaistnieniem ustawy z 13.10.1985r.;

4/ operat geodezyjny wydzielający działki został sporządzony dopiero w 2005r. po upływie 20 lat użytkowania tych działek na potrzeby publiczne;

5/ wniosek o odszkodowanie skarżąca złożyła w 1992r. jako konsekwencję bezumownego korzystania;

6/ organ II instancji nie podjął żadnej czynności sprawdzającej aktualny stan faktyczny, w tym księgi wieczystej;

7/ Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu jest następcą prawnym Zakładu Gospodarki Komunalnej, który powiadomił skarżącą o wykupie działek zajętych pod drogę publiczną i wyraził stanowisko w sprawie odszkodowania za bezumowne korzystanie.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego zajętości przedmiotowych nieruchomości już w 1985 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie przepisów ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną podniesiono, iż to właśnie celem tej ustawy była regulacja pewnych zaistniałych wcześniej stanów prawnych, w stanie faktycznym sprawy regulacja stanu prawnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Operat pomiarowy wskazujący które z działek weszły w pas drogi publicznej został sporządzony w 2005 r. na potrzeby wszczętego na podstawie powołanej wyżej ustawy postępowania stwierdzającego nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Gminę Miejską K. zakończonego decyzją z 2010 r. Podział geodezyjny wydziela granice odpowiadające przebiegowi drogi publicznej według stanu w terenie na dzień 31 grudnia 1998 r. co jest zgodne z przepisem art. 73 powołanej wyżej ustawy.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku sprawdzenia przez organ II instancji aktualnej treści księgi wieczystej wskazano, iż odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne jest ustalane i wypłacane na rzecz właściciela, który utracił prawo własności 31 grudnia 1998 r. Brak jest zatem podstaw do badania aktualnej treści księgi wieczystej gdyż wiążących w tym zakresie ustaleń dokonuje się na dzień 31 grudnia 1998 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie, uznając je za prawidłowe i dokonane w oparciu o pełny i nie budzący wątpliwości materiał dowodowy. W szczególności podzielić należy ustalenia w kwestii należnej części odszkodowania dla S.T. , stosownie do wielkości jej udziału we współwłasności na dzień 31 grudnia 1998r.oraz w związku z faktem, że była jedyną osobą (jedynym współwłaścicielem), która złożyła wniosek. W decyzjach organów szczegółowo wskazano zmiany oznaczeń przedmiotowych nieruchomości. Opisano także dwukrotnie (w obu decyzjach) cały tok zmian własnościowych związanych z przedmiotowymi nieruchomościami, co związane było z postępowaniami spadkowymi wobec śmierci W.T. – pierwotnego współwłaściciela w ½ części przedmiotowych działek ( wspólnie z S.T. , do której należała pozostała ½ we współwłasności nieruchomości). Jeśli zatem na skutek prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 5 listopada 1997r. I Ns 132/95/P, spadek po W.T. nabyła [....] w całości, oznacza to, że była wspólnie z S.T. od momentu śmierci W.T. w 1994r. współwłaścicielem nieruchomości po ½ części. Taki stan rzeczy trwał aż do zakończenia prawomocnym postanowieniem z dnia 23 maja 2006r. sygn. akt I Ns 2439/00/P sprawy o podział majątku dorobkowego i zniesienie współwłasności, toczonej z udziałem S.T. i [....] (jako spadkobiercy W.T. ). W wyniku tej sprawy właścicielem działek nr [....] i [....] stała się [....] /postanowienie sądu – k. 61 akt adm.I inst./. Na tej podstawie wpisano działki nr [....] i [....] do księgi wieczystej nr [....] , wykreślając je z poprzedniej KW nr [....] (aktualnie [....] ), a następnie wykreślono z tej księgi ( nr [....] ) na skutek decyzji Wojewody [....] z 19.08.2010r, co obrazują podstawy wpisów w wymienionej księdze wieczystej ( dostępnej elektronicznie). Wobec tych oczywistych ustaleń i wynikających z nich faktów, nie sposób podzielić zarzutu skarżącej, który ma na celu podważenie wpisów dokonanych w księgach wieczystych na skutek 1/ zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie I Ns 132/95/P, oraz 2/ postanowienia o podziale majątku dorobkowego i zniesieniu współwłasności I Ns 2439/00/P. Jest przecież oczywistym, iż gdyby nie doszło do prawomocnej zmiany postanowienia spadkowego, to niemożliwe byłoby zniesienie współwłasności z udziałem S.T. i [....] . Nie ulega także wątpliwości, iż jeśli spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku ( art. 924 i 925 k.c.), to skoro pierwotnie współwłasność przedmiotowych działek nr [....] i [....] (przed ich zmianą oznaczeń) należała w częściach ułamkowych do S.T. i W.T. po ½ części, to po śmierci spadkodawcy w 1994r. aż do podziału majątku dorobkowego i zniesienia współwłasności w 2006r. nieruchomości były współwłasnością S.T. i [....] po ½ części. Nie ma zatem żadnego znaczenia prawnego powoływanie się przez skarżącą na wpis widniejący w Kw nr [....] co do działek nr [....] i [....] (przed podziałami – k. 87 akt adm.), skoro z podstawy wpisu wynika, że został on dokonany na podstawie postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku I Ns 1509/94, które następnie zostało zmienione prawomocnym postanowieniem I Ns 132/95/P, jak o tym szeroko była już mowa w części wstępnej uzasadnienia. Nawiązując do twierdzeń skarżącej co do mocy wiążącej orzeczeń w zw. z art. 365 k.p.c., to taką moc wiążącą mają niewątpliwie orzeczenia wydane w sprawach I Ns 132/95/P i I Ns 2439/00/P, oraz dokonane na ich podstawie wpisy w księgach wieczystych (które obrazuje m.in. odpis zupełny z KW nr [....] – k. 251 akt adm.). Wobec tego prawidłowa jest teza organów, że tak w dacie wejścia w życie ustawy (29.10.1998r.), jak i na dzień 31 grudnia 1998r. S.T. była współwłaścicielką tylko w ½ części przedmiotowych nieruchomości.

Z treści przepisu art. 73 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, że muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki dające podstawy do stwierdzenia w drodze deklaratoryjnej decyzji wojewody przejścia własności nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z nimi dana nieruchomość winna w dniu 31 grudnia 1998 r. być: zajęta pod drogę publiczną, pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, stanowić własność innych podmiotów niż Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek powoduje niemożność zastosowania trybu wynikającego z art. 73 ww. ustawy. Odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przysługuje zatem właścicielowi nieruchomości, który utracił prawo własności w dniu 1 stycznia 1999 r. i który zgodnie z zapisem art. 73 ust. 4 ww. ustawy w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania. Odszkodowanie bowiem jest rekompensatą za odebrane prawo własności. Niewątpliwym jest, że we właściwym czasie tylko S.T. złożyła wniosek. Wobec tego przysługuje jej odszkodowanie stosownie do jej udziału we współwłasności, czyli w wielkości ½ części. Z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, że z dniem 31 grudnia 1998 r. dotychczasowy właściciel lub współwłaściciele tracą przysługujące im prawo własności. Wygasa zatem między współwłaścicielami więź materialnoprawna, którą do tej pory kształtowały przepisy regulujące obowiązki i prawa współwłaścicieli. Żaden z byłych współwłaścicieli nie może zatem działać na rzecz pozostałych ani ich reprezentować, chyba że przepis szczególny przewidywałby taką możliwość lub udzielone byłoby skuteczne pełnomocnictwo. Każdemu ze współwłaścicieli przysługuje natomiast własne roszczenie o odszkodowanie odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości. Roszczenie to znajduje podstawę prawną w powołanym wyżej art. 73, a nie w przepisach regulujących współwłasność. Oznacza to, że roszczeń odszkodowawczych jest tyle ilu było współwłaścicieli. Każdy z nich może zatem w różnym czasie dochodzić zaspokojenia swojego roszczenia. Tym samym, dotychczasowy współwłaściciel nie staje się uczestnikiem postępowania wszczętego z wniosku innych współwłaścicieli. Termin do wystąpienia o odszkodowanie biegnie indywidualnie dla każdego ze współwłaścicieli i upływ ustawowego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia w sytuacji niewystąpienia z wnioskiem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2016 r. I OSK 1037/14, LEX nr 2032666 oraz wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2016 r., I OSK 1130/14, LEX nr 2032691).

Zarzuty nieuwzględnienia tego, że działki zostały zajęte pod drogę publiczną już w 1985r., zaś operat geodezyjny został sporządzony w 2005r., nie są do końca jasne. Niemniej słuszne jest stanowisko organów, że w trybie art. 73 wymienionej ustawy nie można było skutecznie wystąpić o ustalenie odszkodowania przed dniem 1 stycznia 2001r. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 4 omawianej ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Słusznie także Wojewoda [....] w odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę, że celem wskazywanej ustawy była regulacja zaistniałych wcześniej (przed jej wejściem w życie) stanów prawnych, w tym sytuacji zajęcia gruntu pod drogę publiczną. Natomiast operat pomiarowy z 2005r., sporządzony w ramach postępowania stwierdzającego nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Gminę Miejską K. , zakończonego decyzją Wojewody [....] z dnia 19 sierpnia 2010r. znak [....] , w istocie obrazował przebieg drogi publicznej (czyli obszar zajętych działek) według stanu w terenie na dzień 31 grudnia 1998r. Podkreślenia wymaga, że jest to zgodne z art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy, który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Należy też zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że skoro odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne jest ustalane i wypłacane na rzecz właściciela, który utracił prawo własności w dniu 31 grudnia 1998r., to nie jest konieczne badanie aktualnej treści księgi wieczystej. Dodać należy, że w sytuacji zbiegu wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania, uprawnionym, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, jest podmiot, który legitymował się prawem własności dnia 31 grudnia 1998 r., a które utracił dnia 1 stycznia 1999 r. w związku z przejściem własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Ewentualne roszczenia podmiotów, z którymi właściciel zawierał po dniu 31 grudnia 1998 r. umowy rozporządzające, podlegają kognicji sądów powszechnych i jako takie nie mogą być badane i uwzględniane przez organy orzekające na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2014 r., I OSK 2280/13, LEX nr 1569493). Na marginesie trzeba powiedzieć, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje.

Co do kwestii wezwania do udziału w sprawie, to stroną postępowania administracyjnego i uczestnikiem postępowania sądowego był i jest Prezydent Miasta K. , w związku z czym brak podstaw do zawiadamiania innych podmiotów niż to wynika z art. 33 § 1 p.p.s.a., a w szczególności Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu.

Końcowo stwierdzić należy, że Sąd Administracyjny nie dopatrzył się innych uchybień procesowych czy naruszeń prawa materialnego, mających wpływ na wynik postępowania. W szczególności należy zgodzić się z zaprezentowaną przez organy oceną opinii rzeczoznawcy, uznającą ją za prawidłową.

W tej sytuacji skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a