Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1822/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1, art. 27, art. 33 par. 1 pkt 1, 7 i 10, art. 59 par. 1 pkt 7, art. 60 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 70 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 187 poz 1342
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i  telewizyjnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M.G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], 2) uchyla postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2019 r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz M.G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1 UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej zwany "Dyrektorem") z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany "Naczelnikiem") z dnia [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik wszczął postępowanie egzekucyjne wobec M. G. (dalej zwany "Skarżącym", "Stroną" lub "Zobowiązanym"), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 czerwca 2019 r. nr [...] wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres: 01/2014-02/2019 w kwocie należności głównej 1.352,20 zł wraz z należnymi odsetkami.

Następnie, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 9 lipca 2019 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku C. S.A. Niniejsze zawiadomienie wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone Zobowiązanemu w dniu 17 lipca 2019 r., natomiast do banku w dniu 9 lipca 2019 r.

Zobowiązany z zachowaniem przewidzianego prawem terminu wniósł na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot środków pobranych z rachunku bankowego wraz z pobranymi kosztami egzekucyjnymi. W jego ocenie obowiązek zapłaty abonamentu RTV nie istnieje, albowiem Skarżący nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Ponadto podniósł "brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia, upomnienia, decyzji" oraz niespełnienie przez ww. tytuł wykonawczy wymogów art. 27 u.p.e.a.

Naczelnik pismem z dnia 26 lipca 2019 r. wystąpił do P. S.A. o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów.

Naczelnik postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego. Zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2019 r. wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. uznał za:

niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku,

zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia.

Dyrektor Centrum Obsługi P. S.A. po rozpatrzeniu zażalenia Strony, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., uchylił w całości postanowienie z dnia [...] września 2019 r. ze względu na brak rozpatrzenia zarzutu dotyczącego niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. oraz:

uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 27 czerwca 2019 r. oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.,

uznał za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., po rozpatrzeniu zarzutów Zobowiązanego z dnia 18 lipca 2019 r., uznał za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 czerwca 2019 r. oraz uznał za niezasadny zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku wskazanego w ww. tytule wykonawczym. W uzasadnieniu wskazał, iż mając na uwadze fakt, że stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążące, należało uznać za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia i umorzyć postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor w następstwie wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż organ egzekucyjny nie ocenił podniesionego przez Stronę zarzutu dotyczącego niespełnienia wymogów formalnych w tytule wykonawczym (art. 27 u.p.e.a.), co w konsekwencji prowadziło do nierozpoznania istoty sprawy przez organ egzekucyjny.

Naczelnik postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. sprostowanym postanowieniem z dnia 3 czerwca 2020 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy:

uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym,

uznał za nieuzasadniony zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., z uwagi na wskazanie błędnych danych adresowych Zobowiązanego,

uznał za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego z dnia 27 czerwca 2019 r.

Zobowiązany pismem z dnia 19 maja 2020 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika z dnia [...] kwietnia 2020 r., zarzucając:

niespełnienie wymogów formalnych określonych w art. 27 u.p.e.a. w tytule wykonawczym z dnia 27 czerwca 2019 r. nr [...],

błędne ustalenie istnienia obowiązku opłacenia abonamentu w okresie od 01.01.2014 r. do 01.02.2019 r. oraz nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym,

brak wnikliwego przeanalizowania okoliczności faktycznych tej sprawy i nieuwzględnienie faktu, że od ponad 10 lat odbiornik był wyrejestrowany zatem nie było obowiązku płacić abonamentu,

bezprawne pobranie środków z rachunku bankowego.

W konsekwencji powyższego Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości oraz zwrot bezprawnie pobranych środków, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Dyrektor przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie Naczelnika z dnia [...] kwietnia 2020 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Zobowiązany skorzystał z przysługującego mu uprawnienia wnosząc na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym twierdząc, iż w związku z wyrejestrowaniem odbiornika rtv, obowiązek opłaty abonamentowej za okres od 01.04.2014 r. do 01.02.2019 r. nie istnieje. Ponadto zwrócił uwagę, że Zobowiązany podniósł zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. twierdząc, iż w przedmiotowym tytule wykonawczym nie zostały spełnione wymogi formalne, ponieważ wskazany został nieaktualny adres jego zamieszkania, a także wynikający z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

Przystępując do rozpatrzenia zarzutów Dyrektor wskazał, że jako organ odwoławczy, rozpoznając żądanie strony oparte o zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7, także w zakresie swojego rozstrzygnięcia jest związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu wierzyciela.

Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzutu nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym z dnia 27 czerwca 2019 r., zauważył, iż jak wynika z ostatecznego stanowiska Wierzyciela, Zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych używanych pod adresem: [...], [...] W.. Po rejestracji Zobowiązanemu została wydana książeczka radiofoniczna o nr [...]. Następnie, na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) nadany został indywidualny numer identyfikacyjny [...], który zastąpił imienną książeczkę radiofoniczną [...]. Ponadto Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie posługuje się pojęciem "doręczenia'", lecz "przesłania zawiadomienia", w związku z czym poprzez przesłanie zawiadomień P. wykonała obowiązek powiadomienia użytkowników (posiadaczy książeczek opłat) o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Nadto Wierzyciel wyjaśnił, iż to na abonencie ciąży obowiązek powiadomienia właściwej placówki P. S.A. o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, może doprowadzić do ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat. W zebranym przez Wierzyciela materiale dowodowym brak jest potwierdzenia zgłoszenia przez Zobowiązanego zarówno danych adresowych jak również wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, w związku z czym nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat.

Dyrektor w sytuacji, gdy stanowisko wierzyciela w powyższym zakresie jest wiążące zarówno dla organu egzekucyjnego jak i dla organu nadzoru, zarzut nieistnienia obowiązku uznał za nieuzasadniony.

Odnosząc się z kolei do zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. zauważył, iż ostatecznym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2019 r., Dyrektor Centrum Obsługi P. S.A. uznał za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel wyjaśnił, iż upomnienie z dnia 25.03.2019 r. zostało skierowane na adres [...] W., ul. [...], pod którym to adresem, według ustaleń wierzyciela, Zobowiązany zamieszkiwał do dnia 04.02.2010 r., zatem w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej upomnień. Mając zatem na uwadze fakt, iż zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru są związani stanowiskiem Wierzyciela w zakresie zarzutu zgłoszonego na odstawie art. 33 § 1 pkt 7, Dyrektor podzielił stanowisko Naczelnika w zakresie uznania za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 i umorzenia w związku z tym postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 czerwca 2019 r.

Odnosząc się z kolei do zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. wyjaśnił, że przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wymagane dane dotyczące zarówno imienia i nazwiska, numer PESEL, a także adres Zobowiązanego: ul. [...], [...] W.. W ocenie organu nadzoru wskazanie przez Wierzyciela w tytule wykonawczym nieaktualnego adresu zamieszkania Zobowiązanego nie może skutkować uznaniem zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. za zasadny. W jego ocenie uznanie przez organ egzekucyjny, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. byłoby możliwe np. w przypadku niewskazania w ogóle przez Wierzyciela w tytule wykonawczym adresu Zobowiązanego.

W kwestii wadliwego wskazania adresu zobowiązanego w tytule wykonawczym wypowiedział się WSA we Wrocławiu w wyroku z 2 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 613/15, który stwierdził, że: "Wymogi formalne o jakich mowa w art. 27 u.p.e.a. nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowana kwota, do zapłaty, której rzeczywiście jest zobowiązany na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego (...). Natomiast te wadliwości tytułu wykonawczego, które zauważa zobowiązany, nie mają i nie mogą mieć żadnego wpływu na przebieg i rezultat postępowania egzekucyjnego. Nie wiąże się z nimi jakiekolwiek niebezpieczeństwo naruszenia praw zobowiązanego przez wyegzekwowanie kwoty innej niż wynikająca z decyzji administracyjnej. W istocie też, obiektywnie rzecz oceniając, nie wprowadzają zobowiązanego w błąd odnośnie przedmiotu i podstawy egzekucji".

W okolicznościach niniejszej sprawy w ocenie organu nadzoru, wskazanie przez wierzyciela w tytułach wykonawczych nieaktualnego adresu zamieszkania Zobowiązanego nie stanowi istotnej wady, która spowodowałaby naruszenia jego praw. W związku z powyższym zarzut dotyczący niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. uznał za niezasadny. Tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego zostały bowiem skutecznie doręczone Zobowiązanemu pod aktualnym adresem zamieszkania [...] W., ul. [...], zatem prawa Zobowiązanego nie zostały naruszone, czego wyrazem jest złożenie w terminie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast w wyniku uznania za zasadny zgłoszonego przez Stronę zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego zostało umorzone, co jest zgodne z żądaniem Strony.

Dyrektor odnosząc się z kolei do podnoszonych przez Zobowiązanego w zażaleniu zarzutów dotyczących sposobu zastosowania środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, zauważył, iż kwestie te odnoszą się do prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego zatem nie mogą podlegać rozpatrzeniu w ramach zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego. Według niego nawet gdyby przyjąć, że zarzut bezprawnego pobrania środków z rachunku bankowego należało zakwalifikować jako zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego określony w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., to zarzut ten również nie podlegałby merytorycznej ocenie przez tut. organ, z uwagi na fakt, iż został zasygnalizowany dopiero w zażaleniu z dnia 19.05.2020 r. Jak bowiem wskazano powyżej, zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku.

Odnosząc się z kolei do podnoszonych przez Zobowiązanego w zażaleniu zarzutów dotyczących bezczynności organu oraz braku powiadomienia Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie wskazanym w art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "K.p.a.") zauważył, iż zgodnie z art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w okresie od 01.04.2020 r. do 23.05.2020 r. bieg terminów procesowych był zawieszony, a także nie miały zastosowania przepisy o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie.

W skardze z dnia 10 sierpnia 2020 r. Strona zaskarżyła w całości ww. postanowienie Dyrektora z dnia [...] lipca 2020 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i umorzenie postępowania administracyjnego, na skutek nierozpatrzenia przedstawionego dowodu jakim było pismo z dnia 4 grudnia 2009 r. przesłane w prowadzonym postępowaniu do wierzyciela - P. i dołączone w zażaleniu na postanowienie Naczelnika, jak również w zażaleniu do Dyrektora dotyczące wyrejestrowania odbiornika i na tej podstawie wniósł o uchylenie postanowienia w całości, jak i o uchylenie w całości poprzedzającego postanowienia z dnia [...] grudnia 2019 r. wierzyciela P..

W uzasadnieniu Skargi zarzucił brak wnikliwego przeanalizowania okoliczności faktycznych tej sprawy i nieuwzględnienie zasady prawdy obiektywnej i słuszności poprzez nieuwzględnienie faktu, że od ponad 10 lat odbiornik był wyrejestrowany, zatem nie było obowiązku płacić abonamentu, niezwrócenie uwagi na 10 letni okres bezczynności P.. Wskazał, że odbiornik telewizyjny zarejestrowany na nazwisko M. G. w lokalu mieszczącym się w W. przy ulicy [...] został wyrejestrowany na podstawie pisma z dnia 04.12.2009 r. skierowanego do P. w W. przy ulicy [...] (xero pisma w aktach sprawy). Powodem wyrejestrowania odbiornika było planowane przez Administratora budynków ZGN W. wykwaterowanie lokatorów z budynku przy ulicy [...] z powodu zagrożenia budowlanego w styczniu 2010 r. Poinformował, że obowiązek wnoszenia opłat nie może być powiązany z obowiązkiem rejestracji - to rolą wierzyciela jest wykazanie i sprawdzenie tego faktu w sposób niebudzący wątpliwości. Wierzyciel powinien w rzetelny i prawidłowy sposób zbadać, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy poddawało się egzekucji administracyjnej.

Skarżący zauważył, że w postanowieniu Dyrektora z dnia [...] lipca 2020 r. jest tylko wzmianka (str. 4), że jako zobowiązany podniósł zarzut brak wnikliwego przeanalizowania okoliczności faktycznych tej sprawy i nieuwzględnienie faktu, że od ponad 10 lat odbiornik był wyrejestrowany zatem nie było obowiązku płacić abonamentu. Nadmienił, że dołączony do akt sprawy dokument potwierdzający wyrejestrowanie odbiornika nie został wzięty pod uwagę jako dowód w toczącym się postępowaniu, jest to niezgodne z przepisami prawa.

Wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w 2009 r. wyrejestrowanie odbiornika telewizyjnego odbyło się zgodnie z prawem, według obowiązujących na tamten czas przepisów i powinien stanowić kluczowy dowód w prowadzonym postępowaniu. P. nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej nadania numeru identyfikacyjnego. Nie wskazała także, w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty dotyczące zarówno zarejestrowania, jak i wyrejestrowania odbiornika. Wreszcie nie reagowała przez kilkanaście lat na nieuiszczanie opłat abonamentowych. Przy licznych w przeszłości zawirowaniach dotyczących tych opłat mogło to wytworzyć przekonanie, że przestały być obowiązkowe.

Zdaniem Skarżącego z żadnych przepisów prawa nie wynika także, by strona była zobowiązana posiadać, i bezterminowo przechowywać, dowód wyrejestrowania odbiornika RTV - orzekł WSA. Nie można tego wymagać, skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni. Rozpoznając ponownie sprawę, P. musi przede wszystkim ustalić, i wyjaśnić kwestię zarejestrowania odbiornika, gdyż to przesądza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku uiszczania opłat.

Podtrzymując swoje stanowisko nieistnienia obowiązku, poinformował, że P. w piśmie z dnia 17 września 2019 r. w odpowiedzi na Jego pismo z dnia 18 lipca 2019 r. i po złożeniu skargi drogą elektroniczną w dniu 11 września przywołała, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało wygenerowane w dniu 18.08.2008 r. natomiast nie wynika z pisma, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało do Niego faktycznie doręczone, lub przynajmniej czy zostało wysłane na Jego adres. Wskazał przy tym, że P. nie dopełniła obowiązku poinformowania Jego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta oraz uważa, że niewłaściwe jest twierdzenie, że potwierdzenie doręczenia zawiadomienia nie jest wymagane dla potwierdzenia tego faktu. Brak doręczenia zawiadomienia nie wywołuje skutecznego złożenia oświadczenia, o czym mówi art. 61 § k.c.

Zarzucił naruszenie także art. 7 k.p.a. w sytuacji, gdy Urząd nie postarał się o zweryfikowanie czy ww. zawiadomienie zostało faktycznie do strony wysłane, nie wystąpił o przedstawienie wyciągu z książeczki korespondencyjnej P. S.A. celem weryfikacji czy korespondencja nr [...] została wysłana, (zwłaszcza jak opisał budynek od kilkunastu lat jest wykwaterowany- (zdjęcia w aktach sprawy).

Podtrzymał ponadto swoje stanowisko dotyczące nieistnienia obowiązku, w sytuacji, gdy nie otrzymał od P. zawiadomienia o numerze identyfikacyjnym RTV.

Jednocześnie poinformował, że zawiadomienia o nadaniu numerów identyfikacyjnych RTV w latach 2007-2008 były bezskuteczne ponieważ zawierają odtworzony mechanicznie podpis pani I. F., upoważnionej w dniu 13 grudnia 2007 r. przez Dyrektora COF do podpisywania takich zawiadomień i osoba ta działała w ramach posiadanego upoważnienia obejmującego jej podpis, choć odtworzony mechanicznie. Innymi słowy, nie ma na zawiadomieniach własnoręcznego podpisu tylko faksymile, a to oznacza, że nie spełniony jest wymóg ustawowy podpisu.

Skarżący podniósł, iż wierzyciel naruszył zasadę zagrożenia wynikającą z art. 15 ust. 1 u.p.e.a., polegającą na możliwości wszczęcia egzekucji dopiero po przesłaniu zobowiązanemu upomnienia. Wskazał, iż postępowanie administracyjne i egzekucyjne obarczone jest wadami formalnymi, które winny skutkować umorzeniem egzekucji z urzędu, z uwagi na nieważność postępowania i to na etapie wstępnego badania poprawności tytułów wykonawczych. W tytule wykonawczym z dnia 27-06-2019 r. znak: [...] w rubryce "dane zobowiązanego" widnieje adres pod którym nie przebywam od ponad 10 lat ([...], W.). W związku z powyższym tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 27 u.p.e.a.

Wskazał jednocześnie, że Wierzyciel P. naruszył art. 15 § 1 u.p.e.a., polegający na możliwości wszczęcia egzekucji dopiero po przesłaniu zobowiązanemu upomnienia, które nie miało skutku prawnego w związku z nieskutecznym doręczeniem.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, mimo że Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów w niej sformułowanych.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być w szczególności wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Skarżący pismem datowanym na dzień 2 stycznia 2018 r. wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosząc zarzut nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

Zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny oraz organ nadzoru uznali za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. i na tej podstawie organ egzekucyjny umorzył postępowanie (a organ nadzoru w zaskarżonym postanowieniu utrzymał to rozstrzygnięcie). W tym zakresie zaskarżone rozstrzygnięcie było prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Konsekwencją umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. jest zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a. uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności.

W świetle jednoznacznie brzmiącej treści art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i w rezultacie unicestwienie materialnoprawnych skutków stosowania środków egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z 7.07.2020 r., I SA/Gd 308/20). Potwierdza to także doktryna, wskazując, że uchylenie czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania niweczy skutki wywołane przez te czynności, w szczególności powoduje upadek przerwania biegu przedawnienia. Wynika to stąd, że uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych skutkuje wyeliminowaniem środków egzekucyjnych podjętych w ramach tych czynności oraz przywróceniem stanu istniejącego przed zastosowaniem środków egzekucyjnych, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 60 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. (por. Przybysz Piotr Marek. art. 60. w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VIII. Wolters Kluwer Polska, opublikowano: WKP 2018).

Konsekwencją unicestwienia materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) jest konieczność stwierdzenia, że czynność ta (w niniejszej sprawie zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) nie wywołała skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.). Kwestia ta jest istotna z punktu widzenia oceny zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a) w kontekście przedawnienia zobowiązania z tytułu przedmiotowych opłat (przy założeniu, że obowiązek ich poniesienia powstał), zwłaszcza w kontekście opłat, których termin płatności upływał w 2014 r., gdyż w stosunku do tychże opłat termin przedawnienia upływał (w braku zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia) z końcem 2019 r. Wierzyciel zajmując w 2019 r. stanowisko w przedmiocie istnienia obowiązku nie wypowiedział się co do kwestii przedawnienia wskazanych opłat (gdyż w 2019 r. nie było to konieczne), zważywszy jednak na to, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w 2020 r. (a zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia z uwagi na uchylenie dokonanej czynności) kwestia istnienia obowiązku w związku z ew. jego przedawnieniem wymaga analizy. W tym zakresie Wierzyciel nie wypowiedział się, co oznacza, że kluczowa dla sprawy kwestia nie została wyjaśniona – co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia, postanowienia go poprzedzającego oraz postanowień w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Z akt sprawy nie wynika wprawdzie, ażeby doszło do zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia, jednakże kwestia ta nie była przedmiotem analizy Wierzyciela, co oznacza, że nie można a priori wykluczyć, że do zawieszenia/przerwania biegu terminu przedawnienia nie doszło. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a. Naruszenie to (w zakresie zgromadzenia w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie przedawnienia opłat abonamentowych za wskazany okres) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (skoro przedawnienie zobowiązania świadczy o braku istnienia obowiązku, a więc ma bezpośredni wpływ na ocenę zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Zważywszy na to, że Skarżący dopiero w zażaleniu z dnia 20 stycznia 2020 r. przedłożył kopię pisma – wniosku o wyrejestrowanie odbiornika RTV z dnia 4 grudnia 2009 r., Wierzyciel nie miał możliwości wypowiedzenia się co do podniesionej przez Skarżącego okoliczności złożenia przedmiotowego wniosku. Zrobi to rozpoznając ponownie sprawę, weryfikując, czy załączone pismo-wniosek P. otrzymała (i ewentualnie kiedy). W tym miejscu Sąd jedynie wskazuje na to, że wprawdzie Skarżący przedstawił kopię przedmiotowego pisma, jednakże nie przedstawił dowodu nadania/otrzymania przez Pocztę Polska ww. wniosku. W piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2021 r. (k. 53 akt sądowych) Skarżący wskazał, że nie jest w posiadaniu oryginału lub uwierzytelnionej kopii potwierdzenia nadania/otrzymania. Zaznaczył w tym piśmie m.in., że przesyłki w tamtym okresie nie były wysyłane za potwierdzeniem odbioru tylko listem zwykłym, nienadawane w punktach pocztowych tylko wrzucane do najbliższych skrzynek pocztowych. Podniósł również, że w tamtym okresie, gdzie groziło mu i jego rodzinie niebezpieczeństwo w związku z zawalającym się budynkiem i natychmiastowym wykwaterowaniu lokatorów, to cud, że pamiętał o wyrejestrowaniu odbiornika i zachował dokument potwierdzający. Stanowisko Wierzyciela w odniesieniu do wskazanego pisma-wniosku z dnia 4 grudnia 2009 r. (w tym w szczególności w zakresie ustalenia, czy rzeczone pismo P. otrzymała (i ewentualnie kiedy)) będzie miało kluczowe znaczenie z punktu widzenia oceny czy obowiązek z tytułu opłat abonamentowych za rozpatrywany okres istnieje (o ile i w zakresie w jakim nie uległ przedawnieniu).

W sprawie nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że Skarżący pierwotnie zarejestrował odbiornik RTV pod adresem [...] (okoliczność przyznana przez Skarżącego).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16 "(...) po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41, poz. 264, z późn. zm.). Obowiązki rejestracyjne w dacie rejestracji wynikały z przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 września 1985 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 46, poz. 236). Zgodnie z § 6 tego rozporządzenia posiadacz odbiorników mógł w każdym czasie dokonać ich wyrejestrowania. Niedopełnienie tego wymogu oznaczało, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwał do końca obowiązywania ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa o radiofonii i telewizji. (...) Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). (...) Z dniem [16] czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa (...)obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.

Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd, iż z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym".

Należy podkreślić, że P. S.A., nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Trzeba także wskazać, że w myśl § 5 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia P. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez P. zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.

Sąd wskazuje także, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się już pogląd, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. (np. ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16).

W aktach egzekucyjnych znajduje się duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 18 sierpnia 2008 r. (k. 43v. akt egzekucyjnych), Wierzyciel wskazał, że zostało ono przesłane w dniu 18 sierpnia 2018 r. (str. 3 postanowienia z dn. 12 grudnia 2019 r.). Zważywszy, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie ma konieczności legitymowania się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia, stwierdzić należy, że numer identyfikacyjny został skutecznie nadany.

W ww. postanowieniu z dn. [...] grudnia 2019 r. wskazano, że Przesłane Skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2008 r. zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zawierało odtworzony mechanicznie podpis Pani I. F. Kierownika Wydziału Abonamentu RTV, upoważnionej w dniu 13 grudnia 2007 r. przez wierzyciela Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej do "podpisywania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych". Na aprobatę zasługuje także przywołany przez WSA w Gliwicach pogląd, iż podpis na kierowanych do Skarżącego zawiadomieniach mógł mieć formę "mechanicznego odtworzenia", skoro zawiadomienie to nie służyło celom postępowania administracyjnego i informowało o zaistniałym fakcie" (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 17 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 990/15). Ponadto, biorąc pod uwagę fakt, że Wierzyciel wykazał upoważnienie Pani I. F. do podpisywania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przedstawiając (w załączeniu do postanowienia z dnia 12 grudnia 2019 r.) poświadczony odpis upoważnienia z 13 grudnia 2007 r., nie można mieć wątpliwości co do umocowania wskazanej osoby do podpisania skierowanego do Skarżącego zawiadomienia.

W konsekwencji dla ustalenia istnienia (bądź nieistnienia) obowiązku z tytułu opłat abonamentowych (o ile i w zakresie w jakiem ew. obowiązek nie uległ przedawnieniu) kluczowe znaczenie będzie miało stanowisko Wierzyciela w odniesieniu do wskazanego pisma-wniosku z dnia 4 grudnia 2009 r. - w tym w szczególności w zakresie ustalenia, czy rzeczone pismo P. otrzymała (i ewentualnie kiedy). W braku bowiem wyrejestrowania przez Skarżącego odbiornika RTV w grudniu 2009 r. (do której to kwestii Wierzyciel musi się odnieść) obowiązek z tytułu opłat abonamentowych powstawał za kolejne miesiące (jako konsekwencja pierwotnego zarejestrowania odbiornika RTV).

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., przychylając się do stanowiska Dyrektora, zgodnie z którym wskazanie przez Wierzyciela w tytule wykonawczym nieaktualnego adresu zamieszkania Zobowiązanego nie może skutkować uznaniem ww. zarzutu za zasadny. Nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera wymagane dane dotyczące zarówno imienia i nazwiska, numer PESEL, a także adres Zobowiązanego, tj.: ul. [...], [...] W.. Zgodzić się należy z organem nadzoru, iż uznanie przez organ egzekucyjny, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. byłoby możliwe np. w przypadku niewskazania w ogóle przez Wierzyciela w tytule wykonawczym adresu Zobowiązanego. Tym samym podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawarty w wyroku z 2 grudnia 2015 r., o sygn. akt III SA/Wr 613/15.

Reasumując Sąd doszedł do przekonania, iż wskazanie przez wierzyciela w tytułach wykonawczych nieaktualnego adresu zamieszkania Zobowiązanego nie stanowi istotnej wady, która spowodowałaby naruszenia jego praw. Tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego zostały bowiem skutecznie doręczone Zobowiązanemu pod aktualnym adresem zamieszkania [...] W., ul. [...], zatem prawa Zobowiązanego nie zostały naruszone, czego wyrazem jest złożenie w terminie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę Wierzyciel przedstawi - na podstawie należycie zgromadzonego i rozpatrzonego materiału dowodowego – swoje stanowisko w zakresie tego, czy ew. obowiązek z tytułu przedmiotowych opłat (przy założeniu, że obowiązek ich poniesienia powstał, co wymaga odniesienia się do kwestii podnoszonego przez Skarżącego złożenia wniosku o wyrejestrowanie odbiornika RTV z dnia 4 grudnia 2009 r.) nie uległ przedawnieniu (w stosownym zakresie), w szczególności z uwagi na to, że zajęcie Skarżącemu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie wywołało skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.).

Ponownie rozpoznając sprawę wierzyciel przedstawi swoje stanowisko co do przedłożonego wniosku o wyrejestrowanie odbiornika RTV z dnia 4 grudnia 2009 r. Ponowna weryfikacja powinna polegać na ustaleniu czy załączone pismo-wniosek P. otrzymała (i ewentualnie kiedy), biorąc pod uwagę to, że Skarżący przedstawił kopię przedmiotowego pisma, jednakże nie przedstawił dowodu nadania/otrzymania przez Pocztę Polska ww. wniosku.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "P.p.s.a."). Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 P.p.s.a. należało orzec jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji wyroku. W toku ponownego rozstrzygania sprawy, organy zobowiązane będą do uwzględnienia zawartej w niniejszym wyroku oceny prawnej i wykonania przedstawionych zaleceń w celu bezspornego ustalenia czy dochodzony egzekucyjnie obowiązek po stronie skarżącego istnieje. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 oraz art. 210 § 2 P.p.s.a. – zasądzona kwota 100 zł stanowiła uiszczony przez Skarżącego wpis od skargi.

Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.