Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 140/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust.1 pkt 10a lit b
journal: Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Teza: Nabycie prawa udziału w spółce osobowej nie spełnia warunku zwolnienia podatkowego, określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b  ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.), ponieważ stanowi uzyskanie prawa do przychodów z działalności gospodarczej, z tytułu uczestniczenia w tej spółce.

TEZY

Nabycie prawa udziału w spółce osobowej nie spełnia warunku zwolnienia podatkowego, określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b  ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.), ponieważ stanowi uzyskanie prawa do przychodów z działalności gospodarczej, z tytułu uczestniczenia w tej spółce.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Małgorzata Bejgerowska, Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A[...] Société Anonyme z siedzibą w Luksemburgu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3609/14 w sprawie ze skargi A[...] Société Anonyme z siedzibą w Luksemburgu na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 14 sierpnia 2014 r. nr IPPB5/423-498/14-4/AJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A[...] Société Anonyme z siedzibą w Luksemburgu na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 lipca 2015 r., III SA/Wa 3609/14, w sprawie ze skargi A.[...] SICAV SIF Société Anonyme z siedzibą w Luksemburgu (dalej: spółka, skarżąca, Fundusz) na interpretację indywidualną Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) z dnia 14 sierpnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Stan faktyczny sprawy jest następujący.

Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (uzupełnionym pismem z 25 lipca 2014r.) przedstawiając zdarzenie przyszłe wskazała, iż jest spółką akcyjną prawa luksemburskiego i posiada status specjalistycznego funduszu inwestycyjnego typu SICAV SIF, tj. spółki inwestycyjnej o kapitale zmiennym (dalej również: "Fundusz"). Fundusz posiada rezydencję podatkową w Luksemburgu i tam podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, gdzie jest zwolniony z podatku dochodowego. Skarżąca działa na podstawie luksemburskich ustaw: o specjalnych funduszach inwestycyjnych z 13 lutego 2007 r. (dalej: "ustawa o SIF"), oraz o instytucjach zbiorowego inwestowania z 17 grudnia 2010 r. (dalej: "ustawa o UCI") -zakresie spółek zarządzających oraz Dyrektywy AIMFD tj. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41 /WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010.

Obecnie Fundusz nie prowadzi na terenie Polski - ani bezpośrednio, ani pośrednio - żadnej działalności. W przyszłości Fundusz planuje prowadzić inwestycje także na rynku polskim poprzez nabywanie udziałów w polskich spółkach. Spółki te będą prowadziły działalność w formie spółek komandytowych. Fundusz będzie komandytariuszem tych spółek. Wyżej wskazane spółki będą prowadziły działalność gospodarczą na terenie Polski. Ponadto Fundusz charakteryzuje się następującymi cechami: zbiera wkłady w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów Funduszu; nabywa i sprzedaje papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Specjalistyczny fundusz inwestycyjny to podmiot inwestycyjny ze zmiennym kapitałem (SIF-SICAV). Zgodnie z art. 25 ustawy o SIF jest to przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe, które przyjęło formę spółki akcyjnej, spółki komandytowo-akcyjnej, spółki komandytowej zwykłej bądź szczególnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni w formie spółki akcyjnej. Zgodnie z art. 26 Ustawy o SIF, SIF-SICAV podlega ogólnym regulacjom dotyczącym spółek handlowych. SIF-SICAV będący wnioskodawcą przyjął formę prawną Société Anonyme, czyli spółki akcyjnej, do której poza Ustawą o SIF stosuje się także luksemburski kodeks spółek handlowych z 10 września 1915 r. W związku z powyższym FINEX SICAV SIF SOCIETE ANONYME wydaje inwestorom uczestniczącym w funduszu akcje, stanowiące tytuły uczestnictwa w funduszu. Skarżąca powołała się na odrębne regulacje dotyczące akcji Funduszu SICAV i kapitału akcyjnego. Na prowadzenie działalności Fundusz uzyskał zezwolenie CSSF (Commision de Surveillance du Secteur Financier; Komisja Nadzoru Sektora Finansowego Luksemburga). Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o SIF, Fundusz musi otrzymać autoryzację od CSSF, by móc prowadzić działalność. Skarżąca przedstawiła określoną w art. 42 ust. 1 ustawy o SIF procedurę otrzymania od CSSF autoryzacji umożliwiającej prowadzenie działalności. Wyjaśniła, że autoryzacja obejmuje skład zarządu Funduszu, Spółkę zarządzającą, Bank Depozytariusza i prospekt emisyjny Funduszu. Fundusz, który został autoryzowany przez CSSF jest wpisywany przez CSSF na listę (art. 43 ust. 1 ustawy o SIF). Wpis jest równoznaczny z zezwoleniem (autoryzacją), o czym fundusz jest informowany. Wnioski o wpis na listę należy złożyć w CSSF w ciągu miesiąca po zawiązaniu funduszu. Lista i wszystkie jej zmiany są publikowane w oficjalnym publikatorze przez CSSF. Decyzje o autoryzacji, o odmowie i cofnięciu autoryzacji mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego (art, 45 ust. 2 ustawy SIF). Decyzje CSSF określają podstawy, na których są oparte, i powinny zostać podjęte po zakończeniu postępowania przygotowawczego, w którym wszystkie strony uczestniczą oraz są dostarczone przesyłką rejestrowaną lub przez woźnego sądowego (art. 45 ust. 1 ustawy i SIF). Autoryzacja oznacza zezwolenie na prowadzenie działalności funduszu. W wypadku specjalistycznego funduszu inwestycyjnego oznacza to zezwolenie na prowadzenie działalności polegającej na wspólnym inwestowaniu swoich środków w aktywa w celu rozłożenia ryzyka inwestycyjnego i zapewnienia inwestorom korzyści z rezultatów zarządzania ich aktywami, i papiery wartościowe, gdzie inwestorzy są tzw. dobrze poinformowanymi inwestorami (art. 1 i art. 25 ustawy o SIF). Skarżąca wyjaśniła, że prowadzi swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego. Zgodnie ze statutem Funduszu jego tytuły uczestnictwa: a) nie są oferowane w drodze oferty publicznej, nie są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani nie są wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, b) mogą być nabywane także przez osoby fizyczne posiadające rozległą wiedzę z zakresu dokonywanych inwestycji, wyłącznie, gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 125 000 euro. Działalność Funduszu podlega bezpośredniemu nadzorowi CSSF w Luksemburgu. Fundusz podlega Dyrektywie AIMFD gdyż mieści się w definicji "AFI" zawartej w art. 4 ust. 1 pkt a) Dyrektywy. W związku z powyższym do Skarżącej stosuje się wszystkie rygory dotyczące AFI ustanowione w Dyrektywie AIMFD. W szczególności podjęcie ww. działalności przez Fundusz na terytorium Polski będzie wymagało notyfikacji przez CSSF do polskiej Komisji Nadzoru Finansowego na podstawie art. 32 Dyrektywy AIMFD. Ponadto kontrolę nad Funduszem będzie sprawował niezależny audytor wpisany na państwową listę Luksemburga. Fundusz posiada bank działający zgodnie z luksemburską ustawą z 5 kwietnia 1993 r. o sektorze finansowym. Depozytariusz jest odpowiedzialny za nadzór nad aktywami Funduszu i przechowuje powierzone mu aktywa. W ramach tych ogólnych obowiązków, zgodnie z umową z depozytariuszem, depozytariusz w szczególności: prowadzi listę aktywów, może kontrolować księgi Funduszu, odbiera i przechowuje aktywa, odbiera i przechowuj kwoty pobrane na pokrycie subskrypcji, wykonuje zlecone płatności. Fundusz jest zarządzany przez odrębną Spółkę Zarządzającą z siedzibą w Luksemburgu będącą spółką akcyjną prowadzącą działalność w zakresie zarządzania funduszami na podstawie zezwolenia CSSF w Luksemburgu, a poszczególne czynności w imieniu Funduszu są dokonywane przez pełnomocników Spółki Zarządzającej. Ww. Spółką Zarządzającą jest Finexis S.A. Spółka Zarządzająca posiada zezwolenie CSSF. Zakres zezwolenia obejmuje zarządzanie aktywami funduszu inwestycyjnego (UCITS, USIs oraz SIF), doradztwo inwestycyjne, administrację funduszy inwestycyjnych tj. prowadzenie księgowości, kalkulacje wartości aktywów netto (NAV), zakładanie funduszy inwestycyjnych, domicyliacja, pełnienie funkcji agenta transferowego, zarządzanie ryzykiem (Risk Management), dystrybucję funduszy, marketing funduszu oraz compliance funduszu. Procedura uzyskania "zezwolenia" ("authorisation") polega na złożeniu szeregu dokumentów, weryfikacji przez CSSF spełniania przez aplikującą spółkę wymagań określonych w ustawie i kończy się wpisem spółki na listę podmiotów zarządzających oraz zawiadomieniem spółki zarządzającej o podjętej decyzji. Spółka Zarządzająca Funduszem, który jest Skarżącą posiada zezwolenie, o którym mowa w Części II Ustawy o UCI oraz będzie posiadać zezwolenie, o którym mowa w Ustawie o AIFM. Zakres działalności Spółki Zarządzającej ogranicza się do zarządzania instytucjami wspólnego inwestowania, w tym funduszami SIF. Administracja ich własnymi aktywami powinna mieć jedynie charakter pomocniczy. Po dokonaniu autoryzacji, spółka ta jest wpisywana na listę spółek zarządzających prowadzoną przez CSSF. Okres zezwolenia jest co do zasady nieograniczony. CSSF może cofnąć autoryzację wydaną spółce zarządzającej, w szczególności w przypadku uzyskania autoryzacji w oparciu o fałszywe oświadczenie, w przypadku naruszania przepisów ustaw, nie spełniania warunków udzielenia autoryzacji. W takim przypadku funkcje spółki zarządzającej kończą się wraz z cofnięciem zezwolenia. W przypadku utraty licencji przez Spółkę Zarządzającą, Zarząd Funduszu ma obowiązek zawrzeć umowę z nową Spółką Zarządzającą. Spółka Zarządzająca jest członkiem Zarządu Funduszu. Ponadto zawierane są pomiędzy Funduszem a Spółką Zarządzającą umowy regulujące m.in. zasady wynagradzania Spółki Zarządzającej. Są to Umowa o zarządzanie (Management Company Agreement), Umowa o centralne administrowanie, Umowa o globalną dystrybucję. Ww. Umowy delegują na Spółkę Zarządzającą wszystkie kompetencje zarządcze dotyczące Funduszu. Przy podpisywaniu umów ze Spółką Zarządzającą Fundusz jest reprezentowany przez Zarząd (The Board of Directors). Ponadto w skład Zarządu Funduszu wchodzą osoby fizyczne jednakże ich kompetencje ograniczają się wyłącznie do zawarcia umów ze Spółką Zarządzająca oraz do kontroli działalności Funduszu. Zgodnie z zawartymi umowami pomiędzy Funduszem, a Spółką Zarządzającą oraz zgodnie ze Statutem Funduszu wszystkie czynności zarządcze są wykonywane przez Spółkę Zarządzającą. Zarząd zawiera tylko umowy ze Spółką Zarządzającą, na mocy której wszystkie swoje uprawnienia deleguje na Spółkę Zarządzającą. Ponadto Zarząd wykonuje wyłącznie czynności kontrolne. W myśl Statutu, Zarząd może powierzyć swoje uprawnienia do sprawowania zarządu innemu podmiotowi. Zarząd może upoważnić ww. podmiot do oddelegowania swoich uprawnień na inny podmiot. Zgodnie z art. 4 ust. 1 luksemburskiej ustawy z 12 lipca 2013 r. o zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej: Ustawa o AIFM) będąca implementacją Dyrektywy AIMFD zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w Luksemburgu (w tym funduszem SIF-SICAV) może być realizowane wyłącznie przez AIFM (zarządzającego alternatywnym funduszem inwestycyjnym; alternative investment fund manager). Zgodnie z ww. art. 4 ust. 1 ustawy AIFM to 1) zewnętrzny wobec funduszu podmiot autoryzowany przez CSSF, 2) jeżeli forma prawna funduszu pozwala na wewnętrzne zarządzanie funduszem i organy zarządzające postanowią nie dokonywać wyboru zewnętrznego AIFM - Fundusz może zarządzać samodzielnie swoimi aktywami (tzw. self-managed fund) po uzyskaniu zezwolenia CSSF jako AIFM. Jest to inny rodzaj procedury autoryzacyjnej od autoryzacji samego funduszu. Zgodnie z prawem luksemburskim osoba fizyczna nie może zarządzać funduszem inwestycyjnym. (Zarządzającym może być zewnętrzny AIFM lub mamy do czynienia z tzw. self-managed fund). Spółka Zarządzająca jest m.in. odpowiedzialna za to aby rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu inwestycyjnego następowało bez nieuzasadnionego opóźnienia, oraz kontroluje terminowość rozliczania umów z uczestnikami funduszu. Skarżąca wyjaśniła, że zawarte umowy pomiędzy Funduszem a Spółką Zarządzającą, to jest Umowa o zarządzanie, Umowa o centralne administrowanie, Umowa o globalną dystrybucję będą delegowały na Spółkę Zarządzającą wszystkie kompetencje zarządcze dotyczące skarżącej. W konsekwencji Społka Zarządzająca będzie uprawniona do zawierania umów, np. dotyczących świadczenia pomocy prawnej, usług doradczych, najmu lokalu na potrzeby Funduszu etc. Powyższe odpowiada treści Statutu, który stanowi, że wszystkie czynności zarządcze dokonywane są przez Spółkę Zarządzającą. Jedynie przy podpisywaniu umów ze Spółką Zarządzającą Fundusz reprezentowany będzie przez członków zarządu (The Board of Directors). Organ nadzorujący - CSSF jest uprawniony do cofnięcia autoryzacji wydanej Spółce Zarządzającej, np. w przypadku uzyskania autoryzacji w oparciu o fałszywe oświadczenie, w przypadku naruszenia przepisów ustaw, niespełniania warunków udzielania autoryzacji. W takim przypadku funkcje Spółki Zarządzającej kończą się wraz z cofnięciem zezwolenia. W przypadku utraty licencji (zezwolenia) przez Spółkę Zarządzającą, Zarząd Funduszu ma obowiązek zatrudnić nową Spółkę Zarządzającą. W takim przypadku kompetencje Zarządu będą sprowadzały się do zawarcia umów o zarządzanie z nową Spółka Zarządzającą. Skarżąca podkreśliła przy tym, że zgodnie z prawem luksemburskim osoba fizyczna nie może zarządzać funduszem inwestycyjnym, Fundusz musi być zarządzany przez zewnętrzny AIFM lub mamy do czynienia z tzw. self- managed fund). Zatem osoby fizyczne wchodzące w skład Zarządu nie mają uprawnień do wykonywania czynności zarządczych.

Skarżąca zadała następujące pytania:

1) czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym spółki komandytowe będą uznawane za zakłady Funduszu w Polsce w rozumieniu Konwencji z dnia 14 czerwca 1995 r. zawartej między Rzeczpospolitą Polską a Wielkim Księstwem Luksemburga w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz.U. z 1996 r. Nr 110, poz. 527) – dalej: "Konwencja"?

2) czy Fundusz będzie zwolniony od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p." ), od dochodu uzyskiwanego ze spółek komandytowych z siedzibą na terytorium RP, w których Fundusz będzie wspólnikiem?

Zdaniem Skarżącej, spółkę komandytową należy uznać za jej zakład w Polsce w rozumieniu Konwencji. Skarżąca powołała się przy tym na postanowienia Konwencji, tj. art. 5 (definicja zakładu), art. 3 ust. 1 pkt f (definicja spółki) i art. 7 ust. 1 (opodatkowanie zysków przedsiębiorstw). Siedziba spółek osobowych spełnia przesłankę uznania ich za stałe miejsce, w którym całkowicie lub częściowo wykonuje się działalność gospodarczą przedsiębiorstwa (pyt. 1). Skarżąca uważała, że posiadając w Polsce zakład, będzie zwolniona z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a i ust. 3 u.p.d.o.p. (pyt. 2), ponieważ spełni wszystkie warunki zastosowania tego zwolnienia.

W interpretacji indywidualnej wydanej 14 sierpnia 2014 r. Minister Finansów, za prawidłowe uznał stanowisko Skarżącej w zakresie ukonstytuowania zakładu (pyt. 1), natomiast jako nieprawidłowe ocenił jej stanowisko w zakresie prawa do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego (pyt. 2).

Odnosząc się do zagadnienie ujętego w pyt. 2) wyjaśnił t, że w polskim systemie prawnym występują dwa rodzaje instytucji wspólnego inwestowania, tj. fundusze inwestycyjne działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 ze zm. dalej: "u.f.i." ), oraz fundusze kapitałowe unormowane ustawą z dnia 4 marca 2005 r. o Krajowym Funduszu Kapitałowym (Dz. U. Nr 57, poz. 491 ze zm.), których nie można utożsamiać z funduszami określonymi w art. 16 ust. 7f u.p.d.o.f.

Pierwsza z ww. kategorii podmiotów podlega zwolnieniu podmiotowemu z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Ustawodawca nie przewidział natomiast zwolnienia dla funduszy kapitałowych, które nie posiadając siedziby w państwie innym niż Polska, nie mogą także korzystać ze zwolnienia określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Zdaniem Ministra Finansów, luksemburski fundusz inwestycyjny SICAV-SIF, działający w formie spółki akcyjnej, to całkowicie odmienna konstrukcja prawna od przyjętej przez polskiego prawodawcę dla funduszy inwestycyjnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p, nieco zbliżona do ww. funduszy kapitałowych. Możliwość skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. uwarunkowana jest spełnieniem wszystkich warunków wskazanych w tym przepisie. Z informacji podanych przez Skarżącą wynika, że fundusz SICAV-SIF nie spełnia warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p., tj. aby wyłącznym przedmiotem jego działalności było zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Minister Finansów wyjaśnił, że określony ww. przepisem zakres działalności pokrywa się z zakresem określonym dla polskich funduszy w art. 3 ust. 1 u.f.i. Sposób lokowania aktywów przez fundusze zamknięte określony został w art. 145-147 u.f.i. W opinii Ministra Finansów przedmiot działalności funduszy luksemburskich oraz polskich funduszy inwestycyjnych działających na podstawie u.f.i. jest nieporównywalny. Przyznanie racji Skarżącej prowadziłoby do niezamierzonego przez ustawodawcę uprzywilejowania zagranicznych funduszy inwestycyjnych w stosunku do funduszy działających na podstawie u.f.i. Inny jest też poziom ryzyka i płynności aktywów w przypadku inwestycji w spółki osobowe, co w przypadku instytucji zbiorowego inwestowania przedkłada się na bezpieczeństwo inwestorów. Inwestycje w spółki osobowe nie mieszczą się również w zakresie art. 50 Dyrektywy UCITS, której celem jest zapewnienie właściwej ochrony inwestorów.

Wykładnia celowościowa art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. wskazuje, że zwolnienie określone tym przepisem nie obejmuje zagranicznych spółek/funduszy inwestycyjnych inwestujących w polskie spółki komandytowe, a zatem których zakres dopuszczalnych inwestycji wykracza poza zakres działalności polskich funduszy określony w u.f.i. Fundusz nie spełni zatem warunku przewidzianego w tym przepisie.

Powołana przez Skarżącą Dyrektywa AIMFD nie reguluje wymogów odnoszących się do alternatywnych funduszy inwestycyjnych (pkt 10 preambuły) i wprost dopuszcza przyjęcie lub utrzymanie przez państwa członkowskie krajowych wymogów dotyczących AFI mających siedzibę na ich terytorium.

Odpowiadając na wystosowane przez Skarżącą wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

W skardze złożonej na interpretację indywidualną Skarżąca wniosła o jej uchylenie w części, tj. w zakresie prawa do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego (pyt. 2). Zarzuciła naruszenie:

– art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że nie spełnia ona przesłanek umożliwiających zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych, a w konsekwencji jego niezastosowanie,

– art. 49, art. 63 ust. 1 w zw. art. 65 ust. 1 i z art. 18 TFUE przez uznanie, że w sprawie zachodzą podstawy do ograniczenia swobody przedsiębiorczości, ograniczenia w przepływie kapitału pomiędzy państwami członkowskimi UE, w szczególności przez nieuzasadnione naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową,

– art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, dalej: "O.p.") przez niedostateczne uzasadnienie prawne stanowiska Skarżącej,

– art. 7 Konstytucji oraz art. 120 w zw. z art. 14h O.p. polegające na naruszeniu obowiązku działania na podstawie i w granicach przepisów prawa,

– art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem wyjaśnił, że ratio legis wprowadzenia zwolnienia określonego w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p jest bezsporne i wyjaśnione zostało w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej z dnia 25 listopada 2010 r., do którego w tym zakresie odwołały się obie strony. Nie ulega wątpliwości, że formułując warunki zwolnienia określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. ustawodawca oparł się na cechach charakteryzujących fundusze działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych, takich jak:

– przedmiot działalności, który jest ograniczony do lokowania środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe (art. 3 ust. 1 u.f.i.),

– możliwość utworzenia funduszu inwestycyjnego wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (art. 14 ust. 1 u.f.i.),

– obowiązek prowadzenia rejestru aktywów funduszu przez depozytariusza (art. 9 u.f.i.),

– podleganie nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym; Dz. U. Nr 183, poz. 1537 ze zm.),

– posiadanie przez wszystkie fundusze inwestycyjne osobowości prawnej, pomimo że stanowią one jedynie masę majątkową utworzoną z wpłat uczestników i nabytych za te wpłaty aktywów.

Zdaniem Sądu, skoro w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p., uwzględniając powyższe zasady działania polskich funduszy inwestycyjnych, ustawodawca określił odrębnie warunki korzystania ze zwolnienie od podatku dochodowego przez instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim UE lub w innym państwie należącym do EOG, nie ma podstaw, aby zastosowanie tego zwolnienia – poprzez odwołanie się do przyczyn jego wprowadzenia – obwarowywać innymi jeszcze warunkami.

Odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy oraz intencji ustawodawcy w celu wykazania zasadności uwzględnienia przy ocenie prawa do skorzystania ze zwolnienia od podatku, porównywalności funduszy działających na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz Skarżącej jako instytucji wspólnego inwestowania, jak to uczynił Minister Finansów, należy mieć na względzie okoliczność, że podatnik nie ma obowiązku uwzględniania w swoich działaniach intencji ustawodawcy. Obowiązują go ustanowione przez ustawodawcę przepisy prawa, które już w samym założeniu intencje te powinny realizować. Konstytucja kładzie nacisk na ustawę jako źródło zarówno obowiązków, jak i przywilejów podatkowych, co implikuje potrzebę znajomości treści ustaw nakładających takie obowiązki i określających przywileje. Podatnik nie musi natomiast zapoznawać się z uzasadnieniami projektów ustaw i poszukiwać w nich wskazówek w celu zastosowania obowiązującego przepisu.

O ile względy natury celowościowej mogłyby w określonych sytuacjach stanowić istotny element przemawiający za zastosowaniem danego zwolnienia podatkowego, tak w przypadku przeciwnym, a więc uzasadniania przyczyn odmowy zastosowania tego zwolnienia, nie mogą przemawiać nad wnioskami, jakie należałoby wysnuć z gramatycznego brzmienia przepisu ustanawiającego zwolnienie od podatku.

Oceniając spełnienie poszczególnych przesłanek zwolnienia podmiotowego z art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p., Minister Finansów wskazał konkretne okoliczności, które z uwagi na samą tylko treść przepisu uniemożliwiają skorzystanie przez Skarżącą ze zwolnienia od podatku dochodowego. Fundusz nie spełnia warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p. - przepis ten określa wyłączny przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania, która może skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego, a mianowicie zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Zasadnie Minister Finansów wywiódł, że inwestowanie w spółki osobowe będzie wykraczało poza zakres inwestowania wskazany w powyższym przepisie. Z punktu widzenia opodatkowania wspólników spółek osobowych, Skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej, a zatem poprzez spółkę osobową, której stanie się wspólnikiem, będzie prowadziła działalność gospodarczą (art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p.). W treści wniosku o wydanie interpretacji Skarżąca jednoznacznie wskazała, że zamierza inwestować nabywając udziały w polskich spółkach komandytowych prowadzących działalność gospodarczą. Nie ulega wątpliwości, że w art. 6 ust. 10a lit. b) u.p.d.o.p. ustawodawca jako źródło przychodów jednostki wspólnego inwestowania objętej zwolnieniem wskazał lokowanie środków pieniężnych w określonych prawach. Tymczasem Skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu nie ma znaczenia, czy udziały w spółkach osobowych można uznać za prawa majątkowe. Jak Sąd wskazał, z tytułu posiadania tych udziałów Skarżąca będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Wskazując działalność inwestycyjną polegającą na "lokowaniu środków finansowych", ustawodawca wykluczył prowadzenie działalności gospodarczej jako przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania.

Sąd zauważył, że zgodnie z art. 25 luksemburskiej ustawy o specjalnych funduszach inwestycyjnych, fundusz taki jak Skarżąca jest przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania w "zbywalne papiery wartościowe". Oznacza to, że także w świetle tej ustawy Skarżąca nie może prowadzić działalności gospodarczej. Inwestycje w spółki osobowe nie mieszczą się także w zakresie określonym w art. 50 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 302/32). Natomiast celem Dyrektywy jest m.in. zapewnienie odpowiedniej ochrony inwestorów.

Niewątpliwie wykładnia celowościowa art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. wskazuje, że zwolnienie podmiotowe określone w przedmiotowym artykule nie obejmuje zagranicznych spółek/funduszy inwestycyjnych inwestujących w polskie spółki komandytowe nie emitujące papierów wartościowych (których zakres dopuszczalnych inwestycji wykracza poza zakres działalności polskich funduszy określony w u.f.i.). Skarżąca nie spełnia zatem warunku zwolnienia, który określony został w art. 6 ust. 10a lit. b) u.p.d.o.p.

W świetle przedstawionych wyżej rozważań Sąd stwierdził, że Skarżąca otrzymała interpretację indywidualną zawierającą prawidłowe stanowisko co do możliwości skorzystania przez nią ze zwolnienia określonego w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. Zwolnienie to nie będzie miało zastosowania do jej dochodów z uwagi na niespełnienie warunku określonego w art. 6 ust. 10a lit. b) u.p.d.o.p.

Oceniając natomiast rozwiązania przyjęte w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. pod kątem ich zgodności z zasadą swobody przepływu kapitału (art. 63 TFUE), wskazać należy, że w odróżnieniu od podatków pośrednich, podatki dochodowe zostały zharmonizowane w ramach UE jedynie w ograniczonym zakresie. Oczywistym jest, iż pomimo że opodatkowanie bezpośrednie należy do kompetencji państw członkowskich, to muszą one wykonywać je z poszanowaniem prawa wspólnotowego i powstrzymywać się od wszelkiej dyskryminacji opartej na przynależności państwowej. Odmienne traktowanie nie stanowi samo w sobie dyskryminacji. Dyskryminacja może polegać tylko na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji. Interpretacja norm krajowych w kontekście zasady swobody przepływu kapitału winna dotyczyć warunków tworzenia i działania funduszy, z uwzględnieniem w szczególności przedmiotu ich działania, ich obowiązków oraz stosowanych wobec nich środków kontroli. Fundusze zagraniczne nie mają być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter musi być porównywalny z polskimi, prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych. Tymczasem już przedmiot działalności Skarżącej, w ramach którego zamierza ona osiągać przychody z działalności gospodarczej, nie pozwala uznać jej charakteru za porównywalny z polskimi funduszami inwestycyjnymi. Okoliczność, że Skarżąca nie może skorzystać ze zwolnienia nie wynika z faktu, iż jest podmiotem prawa luksemburskiego, działającym w określonej przez to prawo formie prawnej, odmiennej niż ta, w jakiej działała niż fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ustawodawca mógł jednak jako warunek zastosowania zwolnienia podatkowego wprowadzić określony sposób zarządzania funduszem inwestycyjnym oraz jednostką wspólnego inwestowania, jako element ograniczenia ryzyka inwestycyjnego. Bezpieczeństwo inwestycji gwarantowane jest na poziomie instytucjonalnym, majątkowym oraz regulacyjnym. Wiąże się z przyznaniem funduszowi inwestycyjnemu osobowości prawnej i powierzenie zarządzania nim odrębnemu podmiotowi, a także przekazanie obowiązków związanych z przechowywaniem aktywów kolejnemu podmiotowi zaangażowanemu w proces zbiorowego inwestowania, tj. depozytariuszowi. W ten sposób zostało oddzielone ryzyko inwestycyjne związane z działalnością lokacyjną funduszu, od ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi, czy przechowywaniu jego aktywów. Bezpieczeństwo majątkowe wynika z przyjętych rozwiązań w zakresie konstrukcji prawnej funduszu, które przekładają się na rozdział majątku funduszu od majątku towarzystwa i majątku depozytariusza. Dzięki temu rozwiązaniu upadłość spółki zarządzającej lub depozytariusza nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla powierzonych funduszowi środków. Bezpieczeństwo regulacyjne powiązane jest z poddaniem funduszy inwestycyjnych rygorystycznej regulacji prawnej, a ich działalność nadzorowi państwowemu.

Minister Finansów prawidłowo ustalił, odwołując się także do stopnia bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (tj. polskiej oraz luksemburskiej), że sytuacja tych podmiotów jest nieporównywalna. Uprawniony jest wniosek, że przepisy polskiej ustawy podatkowej zapewniły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym instytucjom wspólnego inwestowania na analogicznych zasadach, jakie obowiązują fundusze inwestycyjne działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. W tym właśnie miejscu zasadne jest odwołanie się do okoliczności, że formułując warunki zwolnienia w art. 6 ust. 10a u.p.d.o.p. ustawodawca wziął pod uwagę cechy charakteryzujące fundusze działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Tym samym nastąpiło zrównanie w zakresie opodatkowania w Polsce funduszy zarówno polskich, jak i zagranicznych, działających na analogicznych zasadach. Nie doszło zatem do naruszenia wskazanych przez Skarżąca przepisów TFUE.

W ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonej interpretacji nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze. Stanowisko Ministra Finansów zajęte zostało na podstawie przepisów prawa. W sposób wyczerpujący uzasadniona została zarówno ocena stanowiska Skarżącej, jak i stanowisko własne Ministra Finansów.

Fundusz wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu:

I naruszenie przepisów postępowania tj. naruszenie:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórcze odniesienie się przez WSA do zarzutów wskazujących na niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust.1 pkt 10a u.p.d.o.p. tj. pominięcie rozważań w zakresie zakazu formułowania kolejnych przesłanek zwolnienia podmiotowego, niewskazanie podstawy prawnej warunkującej zwolnienie podatkowe od odpowiedniej kwalifikacji przychodu, a także przez skonstruowanie uzasadnienia opierającego się jedynie na ogólnikach, uniemożliwiających prześledzenie toku rozumowania WSA,

2. art. 7 Konstytucji RP polegające na naruszeniu obowiązku działania organu na podstawie i w granicach przepisów prawa,

Które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

II naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Skarżąca nie spełnia przesłanek umożliwiających zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych, w szczególności poprzez stwierdzenie, że zastosowanie zwolnienia podatkowego jest uzależnione od kwalifikacji osiągniętego przychodu do źródła przychodów z kapitałów pieniężnych, a w konsekwencji niezastosowaniu ww. przepisu;

2. art. 49, art. 63 ust. 1 w zw. z art. 65 ust. 1 i art. 18 TFUE poprzez błędną wykładnię, tj. uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do ograniczenia swobody przedsiębiorczości, ograniczenia w przepływie kapitału pomiędzy państwami członkowskimi UE, a w szczególności poprzez nieuzasadnione naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową,

3. art. 2 i 217 Konstytucji RP poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie.

Wskazując powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku iw całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, tj. o uchylenie interpretacji indywidualnej w części, tj. w zakresie prawa do zwolnienia podmiotowego, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg. norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

W sprawie niniejszej, okoliczności faktyczne wskazane we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, pozwalają przyjąć, że strona skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek umożliwiających zwolnienie podmiotowe od podatku dochodowego od osób prawnych, a konkretnie wymogu wskazanego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p.

Przesłanka uzasadnionego zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. (zawarta w tekście tego przepisu) stanowi, że wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, a więc ustawodawca jako źródło przychodów wskazał lokowanie środków pieniężnych w określonych prawach. Tymczasem, jak trafnie skonstatował Sąd pierwszej instancji, strona skarżąca będzie również uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, czy udziały w spółkach osobowych (komandytowych) można uznać za prawa majątkowe. Istotne jest bowiem, że z tytułu posiadania tych udziałów strona, adresat interpretacji indywidualnej z dnia 14 sierpnia 2014 r., uzyskiwałaby przychody z działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z treścią obowiązującej do 1 stycznia 2018 r. regulacji prawnej art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p.: jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, określone na podstawie ust. 1, uznaje się za przychody z działalności gospodarczej.

Nabycie prawa udziału w spółce osobowej nie spełnia warunku zwolnienia podatkowego, określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. ponieważ stanowi uzyskanie prawa do przychodów z działalności gospodarczej, z tytułu uczestniczenia w tej spółce.

Nie można przyznać racji stronie skarżącej, jakoby bez prawnego znaczenia pozostaje okoliczność, że będzie uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. Zaaprobowanie takiego stanowiska mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której nabycie udziałów byłoby tylko pretekstem do zastosowania komentowanej normy prawnej, a w praktyce głównym, dominującym źródłem przychodów byłaby działalność gospodarcza. Skoro ustawodawca w omawianej przesłance odwołał się do działalności polegającej na "lokowaniu środków finansowych", to tym samym wykluczył prowadzenie działalności gospodarczej, jako przedmiot działalności instytucji wspólnego inwestowania. Jakkolwiek w analizowanym przepisie nie ma dosłownego odwołania się do określonego źródła przychodów (z kapitałów pieniężnych), to jednak jego treść w sposób jednoznaczny prowadzi do takiego wniosku. W rozpoznawanej sprawie podatkowy organ interpretacyjny i Sąd pierwszej instancji nie wprowadziły więc do oceny możliwości zastosowania podatkowego prawa materialnego dodatkowej, pozaustawowej przesłanki interpretowanego zwolnienia podatkowego. Niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. jest dostatecznym i dostatecznie uzasadnionym powodem oceny prawnej, że strona skarżąca – w opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanie faktycznym - nie może, w rozważonym stanie obowiązującego prawa, uzyskać interpretowanego zwolnienia podatkowego.

Podnieść również należy, że Sąd pierwszej instancji dokonał wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. z poszanowaniem zasad traktatowych Unii Europejskiej. Uwzględnił bowiem warunki tworzenia i działania analizowanych i porównywanych funduszy, z uwzględnieniem przedmiotu działania, praw i obowiązków oraz stosowanych środków kontroli. Jakkolwiek fundusze zagraniczne nie muszą być identyczne z funduszami polskimi, ale ich charakter powinien być porównywalny z polskimi, zaś prowadzona przez nie działalność winna odbywać się w ramach równoważnych z ramami prawnymi funduszy krajowych. Sąd pierwszej instancji bez naruszenia prawa trafnie ocenił, że przedmiot działalności strony skarżącej, w zakresie którego zamierza ona – w istocie - osiągać przychody z działalności gospodarczej, nie pozwala uznać jej charakteru za pozytywnie porównywalny z polskimi funduszami inwestycyjnymi. Okoliczność, że strona skarżąca nie może skorzystać z badanego zwolnienia podatkowego nie wynika z faktu, iż jest podmiotem prawa luksemburskiego, działającym w określonej przez to prawo formie prawnej, odmiennej niż ta, w jakiej działa fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ustawodawca mógł bowiem, jako warunek zastosowania zwolnienia podatkowego, wprowadzić określone przesłanki - wymogi, nie odbiegające od tych, które dotyczą podmiotów polskich. Uprawniony jest więc wniosek, że przepisy polskiej ustawy podatkowej zapewniły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym instytucjom wspólnego inwestowania na analogicznych zasadach, jakie obowiązują fundusze inwestycyjne działające na podstawie polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych. Podobne oceny prawne przedstawione zostały już uprzednio w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1777/15.

Powyższe analizy i rozważania potwierdzają merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku, który wydany został w postępowaniu sądowym nie dotkniętym naruszeniami prawa procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.