Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 152/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędzia WSA Artur Kuś, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...] Minister Zdrowia (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), oraz art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia M M, na postanowienie Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...]września 2019 r., znak: [...]o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Decyzja organu II instancji zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z 31 sierpnia 2016 r. Wojewoda [...] nałożył na M M (dalej: "Zobowiązany") grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 500 złotych z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna – M M, urodzonego [...]września 2012 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z [...]czerwca 2016 r., nr [...] wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] . Jednocześnie wezwał Zobowiązanego do uiszczenia powyższej grzywny w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia, a także do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym w terminie 30 dni od doręczenia przedmiotowego rozstrzygnięcia. Zobowiązany został również obciążony opłatą w wysokości 50 złotych za czynności egzekucyjne. W odpowiedzi na wezwanie, Zobowiązany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że w dniu 1 lipca 2019 r. żona Zobowiązanego stawiła się wraz z małoletnim na badanie kwalifikacyjne, w wyniku którego lekarz wystawił skierowanie do poradni specjalistycznej chorób zakaźnych.

Po rozpatrzeniu omawianego wniosku Wojewoda [...] postanowieniem z [...]września 2019 r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]oraz tytułu wykonawczego z dnia [...]czerwca 2016 r., nr [...].

Zażaleniem z 20 września 2019 r. Zobowiązany zaskarżył powyższe postanowienie. W treści zażalenia zarzucił organowi naruszenie art. 56 § 1 ust. 1 u.p.e.a., a także art.. 143 k.p.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki do zwieszenia postępowania egzekucyjnego, mimo przedstawienia kopii skierowania na badania specjalistyczne, co skutkuje niewykonalnością obowiązku zaszczepienia dziecka. W związku z tym Zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia Minister Zdrowia postanowieniem z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...].

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 56 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu w całości lub w części w przypadku:

1) wstrzymania wykonania, odroczenia terminy wykonania obowiązku albo

rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,

2) śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą

zmarłego,

3) utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego

przedstawiciela ustawowego,

4) na żądanie wierzyciela,

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Wojewoda [...]podkreślił, że powyższa regulacja nie pozostawia do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Przyjmuje ona bowiem zasadę, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu z przyczyn w nich wymienionych. Wyjaśnił - w ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych - że biorąc pod uwagę enumeratywność wyliczenia przesłanek, jak również fakt, że jest to katalog zamknięty, uznaje się że żadne inne przesłanki nie mogą stanowić podstawy do podjęcia decyzji o zawieszeniu postępowania.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie Zobowiązany upatruje podstawy do zawieszenia postępowania w fakcie, że podczas badania kwalifikacyjnego dziecko zostało skierowane na dalsze badania w poradni specjalistycznej chorób zakaźnych. Zdaniem organu II instancji okoliczność ta nie stanowi żadnej z przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Równocześnie Minister Zdrowia zauważył, że organ I instancji pismem z [...] lipca 2019 r. zwrócił się do wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Następnie wierzyciel zwrócił się do Zobowiązanego z prośbą o przedłożenie odpowiednich zaświadczeń z poradni specjalistycznej lub informacji o umówionych termiach wizyt w tym zakresie, jednakże nie uzyskał odpowiedzi na powyższe pismo. W związku z tym wierzyciel pismem z 29 lipca 2019 r. poinformował organ I instancji o braku zasadności wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W swoich rozważaniach organ odwoławczy wskazał także, że zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, lekarz po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego wystawia zaświadczenie o jego wykonaniu ze wskazaniem daty i godziny jego przeprowadzenia. Podniósł, że w przypadku stwierdzenia przeciwwskazań do wykonania szczepień także wystawia się odpowiednie zaświadczenie z określeniem tej okoliczności i przekazuje się je pacjentowi w celu przekazania specjaliście. Jedynie zaświadczenie wystawione zgodnie ze wzorem ustalonym przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, stanowi podstawę do odroczenia obowiązku szczepienia lub ustalenia jego niewykonalności. Samo skierowanie do poradni specjalistycznej nie może zaś stanowić podstawę zawieszenia egzekucji. Takiej sytuacji nie przewiduje również art. 56 § 1 u.p.e.a.

Skargę na postanowienie Ministra Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M M, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 56 § 1 u.p.e.a. przez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania, mimo że zostało przedłożone zaświadczenie o skierowaniu małoletniego na konsultację specjalistyczną celem wykonania dodatkowych badań, co skutkuje czasową niewymagalnością obowiązku,

- art. 56 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi przez uznanie, że jedynie zaświadczenie odraczające wystawione przez lekarza na wzorze wydanym przez Ministra Zdrowia może być podstawą do odroczenia obowiązku, podczas gdy żaden przepis ustawy nie ustanawia sankcji nieważności za brak wystawienia zaświadczenia na określonym formularzu, a nadto skarżący jako rodzic nie ma wpływu na to, na jakim druku wystawia lekarz odroczenie,

- art. 7 w zw. z art. 7b oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez uznanie za nadrzędne względy formalne, nie zaś interes dziecka i jego zdrowie w sytuacji, gdy lekarz po zbadaniu dziecka stwierdza istnienie przeciwwskazań do podania szczepionek.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty. Wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że oceniając niewykonalność obowiązku należy mieć na uwadze nie tylko przyczyny związane z osobą zobowiązanego, lecz także wszystkie okoliczności związane z innymi podmiotami. Obowiązek może bowiem stać się niewykonalny nie tylko z przyczyn leżących po stronie zobowiązanego, lecz także po stronie innego podmiotu – uprawnionego do określonego działania.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uchyla je lub stwierdza jego nieważność.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia - stosownie do dyspozycji powołanych przepisów - Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...]), utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...]z dnia [...] września 2019 r., znak: [...]o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego M M. W niniejszej sprawie spór między stronami sprowadza się do ustalenia istnienia przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...]czerwca 2016 r., wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...].

Na początku należy wyjaśnić, że sama instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Następuje przerwanie na czas określony biegu postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż w przeciwnym razie w przypadku powstania przeszkód przed rozpoczęciem postępowania, nie należało w ogóle wszczynać tego postępowania. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została uregulowana w art. 56 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z przytoczonego unormowania wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Jednocześnie w ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie przyjął, że powyższe unormowanie nie pozostawia organowi swobody co do orzekania o zawieszeniu (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 LEX nr 29731). Brak jest zatem podstawy prawnej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn innych niż wymienione w tych przepisach. W takim bowiem przypadku organ egzekucyjny postępowania zawiesić nie może (por. wyrok WSA w Białymstoku z 21 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 594/18, LEX nr 2591429). W ocenie Sądu takie sformułowanie powyższego przepisu nie przewiduje możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego (dłużnika). Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi zatem oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania, które stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Jednocześnie istotnym jest fakt, że ocena czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania sprawy (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 października 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 544/174). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Sąd stwierdził, że realizację obowiązku szczepień ochronnych konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Jednakże treści powyższych przepisów nie można wykładać tak, że badanie kwalifikacyjne jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Ponadto należy wskazać, że zgodnie z treścią § 7 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) wzór zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Zdaniem Sądu Minister Zdrowia słusznie wywiódł, że samo skierowanie do poradni specjalistycznej nie może stanowić podstawy do zawieszenia egzekucji. Jednocześnie w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...]lipca 2019 r., z którego jednoznacznie wynika, że skarżący nie przedłożył zaświadczenia o

skierowaniu na konsultację specjalistyczną, a także nie wskazał terminów wizyt w poradni, co dało podstawy do wydania kwestionowanego postanowienia przez Wojewodę [...]. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze Sąd uznał je za nieuzasadnione. Jednocześnie w ocenie Sądu kwestia ochrony dziecka przed zachorowaniem na chorobę zakaźną, mogącym spowodować poważne konsekwencje zdrowotne dla dziecka i osób mających z nim kontakt niewątpliwie leży w interesie dziecka i w interesie społecznym. Wobec przytoczonych ustaleń należy stwierdzić, że rozpoznając wniosek skarżącego organy obu instancji zasadnie dokonały oceny, czy wskazane w nim okoliczności mieszczą się w katalogu przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 u.p.e.a., a także czy którakolwiek z przyczyn obligujących organ do zawieszenia postępowania w stanie faktycznym sprawy wystąpiła. Zdaniem Sądu ocena organów w tym zakresie jest prawidłowa. Wbrew stanowisku skarżącego Minister Zdrowia zasadnie stwierdził zatem, że okoliczność skierowania małoletniego na konsultację specjalistyczną celem wykonania dodatkowych badań nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż w art. 56 § 1 u.p.e.a., nie przewidziano takiej sytuacji. Dodatkowo w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na konieczność wykazania przez skarżącego jednej z przesłanek z art. 56 § 1 u.p.e.a., uzasadniających zawieszenie postępowania. Sąd analizując powyższą sprawę nie stwierdził również, aby wystąpiły inne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie

art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.