Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 421/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: par. 13a ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4; par. 14 ust. 1;
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 29 ust. 1 i ust. 3;
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 77 par. 1, art. 75  par. 1 i par. 2, art. 78 par. 1, par. 2, art. 97 par. 1, art. 107 par. 1;
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi C. T. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...]nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz C. T.kwotę 5100 (pięć tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor ARiMR) decyzją z 17 czerwca

2016 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 25 kwietnia 2016 r. nr (...) o ustaleniu C.T. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w łącznej wysokości (...) zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (Kierownik ARiMR) decyzją z dnia 28 lutego 2007 r. przyznał C.T. rentę strukturalną w wysokości (...) zł płatną co miesiąc od lutego 2007 r. do stycznia 2017 r. Renta przyznana powyższą decyzją była realizowana co miesiąc na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Wysokość renty podlegała waloryzacji w kolejnych latach.

W związku z informacją Kierownika ARiMR dotyczącą zmiany przepisów regulujących rentę strukturalną i obowiązkami uprawnionych wynikających z tych zmian, C.T. złożyła 31 marca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR, decyzję z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 15 lutego 2011 r. na podstawie, której nabyła prawo do emerytury od 30 stycznia 2011 r. Wraz z w/w decyzją została również dostarczona decyzja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 marca 2011 r. o zawieszeniu wypłaty emerytury.

W związku z powyższym, Kierownik ARiMR w dniu 20 kwietnia 2015 r. wydał

7 decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej mocą, których ustalił nowe jej wysokości. Powyższymi decyzjami, zmiany wysokości renty strukturalnej dokonano odpowiednio od stycznia 2011 r., od lutego 2011 r., od marca 2011 r., od marca

2012 r., od marca 2013 r., od marca 2014 r., oraz od marca 2015 r. Następnie ustalono, że w okresie od stycznia 2011 do kwietnia 2015 renta strukturalna została wypłacana stronie w poszczególnych miesiącach w nienależnej wysokości.

W związku z powyższym decyzją z 25 kwietnia 2016 r. Kierownik ARiMR ustalił C.T. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości (...) zł.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji, Dyrektor ARiMR powołał przepisy mające zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu tj. art. 14 ust 1;

art. 13 a ust 1, ust 3 i ust 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114 poz. 1191 ze zm.) zwanego dalej ,,rozporządzeniem w/s rent strukturalnych", ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 j.t.), dalej jako: ,,K.p.a." oraz przepisy unijne, w szczególności rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE)

nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69) - zwane dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) nr 809/2014."

Ustosunkowując się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a polegający na odmowie zawieszenia postępowania, organ odwoławczy powołując wyrok NSA z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 363/10 stwierdził, że w sprawie prawidłowo oceniono zebrany materiał dowodowy oraz prawidłowo rozpoznano sprawę. W ocenie Dyrektora ARiMR, organ pierwszej instancji słusznie również odmówił uwzględnienia żądania dowodowego strony w postaci przesłuchania strony i jej małżonka uznając, że żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych.

Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał na

§ 14 ust. 1 rozporządzenia w/s rent strukturalnych w myśl, którego:

w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. W kontekście powyższego organ podniósł, że C.T., zarówno we wniosku o przyznanie renty strukturalnej złożonym do Biura Powiatowego ARiMR pod którym złożyła własnoręczny podpis jak w otrzymywanych od Kierownika decyzjach o przyznaniu oraz o zmianie wysokości renty strukturalnej była informowana, że jej obowiązkiem jest informowanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej. Ponadto składając własnoręczny podpis pod wnioskiem o przyznanie pomocy oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania

i wypłaty renty strukturalnej. Organ za niezaprzeczalny uznał fakt, że dopiero

w odpowiedzi na pismo ARiMR, C.T. złożyła 31 marca 2015 r. decyzję z ZUS o przyznaniu prawa do emerytury, a co powinna była zrobić najpóźniej w ciągu 14 dni od zaistnienia tych okoliczności. Dodatkowo Dyrektor ARiMR powołał się na notatkę służbową z dnia 31 marca 2015 r. sporządzoną przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR na okoliczność przyjęcia od C.T. decyzji o przyznaniu emerytury oraz decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury z ZUS. Z jej zapisów wynika, że strona została poinformowana, o zaistnieniu konieczności zmiany wysokości renty strukturalnej od czasu nabycia prawa do świadczenia emerytalnego w ZUS. Z treści jej wynika również, że C.T. decyzję o zawieszeniu wypłaty emerytury podjęła po rozmowie z pracownikiem ZUS, a nie z pracownikiem Biura Powiatowego ARiMR.

Dyrektor ARiMR nie uwzględnił również argumentu strony dotyczącego niewłaściwego zastosowania § 14 ust. 1 rozporządzenia w/s rent strukturalnych. Organ wyjaśnił, że § 14 ust 2 w/w rozporządzenia, na który powołuje się strona odnosi się do sytuacji, kiedy osobie pobierającej rentę strukturalną zostanie przyznane prawo do renty, a następnie osoba ta, wniosek ten wycofa. Tymczasem C.T. nabyła prawo do emerytury zaś z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że zawiesiła wypłatę emerytury a nie wycofała wniosku o emeryturę.

W związku z powyższym organ odwoławczy za prawidłowe uznał zastosowanie,

§ 14 ust. 1 rozporządzenia w/s rent strukturalnych. Jednocześnie powołując się na wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 468/15 Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że wskazany przepis nie uzależnia zmniejszenia renty strukturalnej od faktu pobierania emerytury, a wyłącznie od nabycia do niej prawa. Tym samym nie ma znaczenia czy C.T. nie z własnej winy nie poinformowała organu o nabyciu tego prawa, albowiem przepisy nie uzależniają pomniejszenia renty strukturalnej od dobrej czy złej wiary beneficjenta a jedynie od nabycia tego prawa.

W dalszych rozważaniach organ podniósł, że w odniesieniu do płatności za lata 2010 i następne w przepisach sektorowych brak jest regulacji szczególnych dotyczących okresów przedawnienia, ale dla płatności tych znajduje zastosowanie art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

(Dz. Urz. UE Nr L 312, s. Iz 23.12.1995 r. z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą należy uznać co do zasady w przypadku programów wieloletnich dzień zakończenia zobowiązania - okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Dla płatności za lata 2007-2013 będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. i nie późniejsza niż 29 czerwca 2016 r. Zatem w przedmiotowej sprawie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności renty strukturalnej nastąpiło przed upływem tego terminu.

W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie, nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 809/2014, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie

12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie, płatności wypłacane na podstawie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej jak decyzji o zmianie wysokości renty nie zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR lecz zostały dokonane w pełnej wysokości określonej w decyzjach.

Dodatkowo organ stwierdził, że dochodzenie zwrotu płatności z tytułu renty strukturalnej uzyskanej za lata 2011 - 2015 r. nie podlega odstąpieniu zgodnie

z art. 28 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r., gdyż każda z tych kwot przekracza równowartość 100 euro przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie

z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)

nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z pózn. zm.).

Dyrektor ARiMR wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Jednocześnie powołał stosowne regulacje w tym zakresie (art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 937/2012

z dnia12 października 2012 r., art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, art. 51 § 1, art. 53 § 1

i § 4, art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej).

Na powyższą decyzję, C.T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

- art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a poprzez uznanie, że postępowanie nie jest zależne od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach

sygn. akt I SA/Ke 468/15, I SA/ Ke 469/15, I SA/Ke 470/15,1 SA/Ke 471/15,1

SA/Ke 472/15,1 SA/Ke 473/15,1 SA/Ke 474/15;

- § 17 ust. 2 rozporządzenia w/s rent strukturalnych poprzez uznanie, że wykonanie

7 decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej może polegać na wydaniu decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej;

- 75 § 1 i § 2 K.p.a. w zw. z art. 78 § 2 K.p.a. poprzez nie uwzględnienie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadka Z.T. i o przesłuchanie strony oraz stwierdzenie przez organ, że żądanie strony dotyczyło okoliczności już stwierdzonych podczas gdy dowody te zostały zgłoszone na okoliczność udzielenia C. w 2011 r. przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR błędnej informacji prawnej o możliwości pobierania renty strukturalnej w przypadku nabycia prawa do emerytury, co jest konieczne do ustalenia czy w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności wyłączające obowiązek zwrotu pobranych płatności;

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1

i § 2 K.p.a. poprzez nie wydanie rozstrzygnięcia co do zgłoszonego wniosku dowodowego z dokumentu prywatnego w postaci oświadczenia Z.T. załączonego do pisma z dnia 14.04.2016 r. w toku postępowania;

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, uwzględnieniu wyłącznie interesu społecznego z pominięciem słusznego interesu C.T., pominięcie wniosków, dowodowych mających znaczenie dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy;

- art. 105 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sytuacji, gdy prowadzenie niniejszego postępowania pozostaje bezprzedmiotowe z uwagi na brak prawomocnego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych;

- art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez udzielenie skarżącej w okresie po otrzymaniu decyzji ZUS o przyznaniu emerytury z dnia 15.02.2011 r. a przed datą 3.03.2011 r. przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR błędnej informacji prawnej, że może ona pobierać świadczenie w formie renty strukturalnej, ale ma obowiązek udać się do ZUS i zawiesić wypłatę emerytury, aby nie pobierać dwóch świadczeń jednocześnie. W konsekwencji powyższego strona działając w dobrej wierze oraz w zaufaniu do organów administracji publicznej, postąpiła zgodnie z zaleceniami pracownika Biura Powiatowego ARiMR i 3 marca 2011 r. złożyła wniosek o zawieszenie świadczeń emerytalnych przyznanych decyzją z dnia 15 lutego 2011 r., jak również 11 marca 2011 r. zwróciła na rachunek bankowy ZUS Biuro Terenowe kwotę 2.674,90 zł tytułem zwrotu świadczenia emerytalnego. Tym samym uchybienia organu administracji publicznej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywateli działających w dobrej wierze;

- art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez pobieżne i wybiórcze przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, nie wzięcia pod uwagę pisemnego oświadczenia małżonka skarżącej; oddaleniu wniosków dowodowych

o przesłuchanie strony oraz jako świadka Z.T., będącego świadkiem wszystkich czynnościach formalnych związanych ze zgłoszeniem faktu otrzymania decyzji ZUS o przyznaniu emerytury z dnia 15.02.2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR a także rozmowy z pracownikiem Biura Powiatowego ARiMR i udzielonej przez niego błędnej informacji prawnej, jak również błędną ocenę dowodów; brak odniesienia się do pouczeń zawartych w decyzji o przyznaniu renty strukturalnej i decyzjach waloryzujących rentę strukturalną, które to pouczenia nie zawierają obowiązku pisemnego informowania o okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej; uwzględnienie przez organ tylko okoliczności mających znaczenie dla interesu społecznego, pomijając w całości słuszny interes prawny strony jako obywatela,

Ponadto strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

- art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30.11.2009 r. poprzez nieprawidłowe niezastosowanie w sytuacji gdy obowiązek zwrotu nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty prze rolnika;

- art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie w sytuacji gdy obowiązek zwrotu nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika;

- art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie w sytuacji gdy z uwagi na dobrą wiarę C.T. nastąpiło przedawnienie po upływie 4 lat, ponieważ między datą płatności renty strukturalnej a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności minęły 4 lata;

- art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia

17 lipca 2014 r. poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie w sytuacji gdy obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Motywując skargę strona podniosła, że postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej może zostać wszczęte i toczyć się dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu skarg kasacyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny. W opinii skarżącej absurdem byłaby sytuacja gdyby w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej a następnie NSA uwzględniłby skargi kasacyjne w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej.

Odnosząc się do błędnej wykładni § 17 ust. 2 rozporządzenia w/s rent strukturalnych skarżąca wskazała, że ewentualne wykonanie decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej może polegać wyłącznie na wypłacaniu renty strukturalnej w zmniejszonej wysokości na przyszłość, a nie na ustalaniu kwot nienależnie pobranych i egzekucji kwot już uprzednio wypłaconych.

Następnie C.T. zarzuciła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie poruszył i nie odniósł się do kwestii uzyskania przez nią w obecności męża, błędnej informacji prawnej od pracownika Biura Powiatowego ARiMR w 2011 r., zgodnie z którą pracownik pouczył, ją iż może nadal pobierać świadczenie w formie renty strukturalnej, ale musi udać się do ZUS

i zawiesić wypłatę emerytury, aby nie pobierać dwóch świadczeń jednocześnie. Strona zarzuciła również brak odniesienia się przez organ I Instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do pouczeń zawartych w decyzji z dnia 28.02.2007 r.

o przyznaniu renty strukturalnej, oraz decyzjach waloryzujących rentę strukturalną

z dnia 03.03.2008 r. Pouczenia te wskazują, że strona jest zobowiązana do informowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, jednakże pouczenia te nie obligują, by informacja taka została złożona w formie pisemnej. W ocenie skarżącej wypłata jej renty strukturalnej nastąpiła na skutek pomyłki ARiMR zaś błąd organu nie mógł być przez nią wykryty bowiem była przekonana o fachowości informacji udzielonych przez pracownika Agencji.

W pozostałej części uzasadnienia skargi, strona powtórzyła twierdzenia sformułowane w obszernie rozbudowanych zarzutach skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ,,P.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 17 czerwca 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 25 kwietnia 2016 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w kwocie 74 003,03 zł.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne jest ustalenie, czy zostały spełnione warunki do odzyskania nienależnej płatności pobranej przez skarżącą ze środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej. To, że C.T. pobrała w okresie od stycznia 2011 r. do kwietnia 2015 r. nienależne płatności z tytułu renty strukturalnej na łączną sumę 74 003,03 zł., nie budzi bowiem wątpliwości.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

(Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ) - zwanej dalej "ustawą o ARiMR ", rozporządzenie w/s rent strukturalnych oraz przepisy unijne, w szczególności rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o ARiMR obowiązek ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Zgodnie z §. 14 ust. 1 rozporządzenia w/s rent strukturalnych Minister Rolnictwa, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego łub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.

Poza sporem jest, że C.T. nabyła prawo do emerytury od

30 stycznia 2011 r. na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2011 r. Okoliczność powyższa w kontekście § 14 ust. 1 rozporządzenia w/s rent strukturalnych, stała się podstawą do wydania przez Kierownika ARiMR w dniu 20 kwietnia 2015 r. decyzji o zmianie wysokości renty strukturalnej począwszy od stycznia 2011 r. do marca 2015 r. Decyzje te jak wynika ze stanu faktycznego zostały następnie utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora ARiMR i podlegały ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sprawach sygn. akt I SA/Ke 468/15, I SA/ Ke 469/15, I SA/Ke 470/15,1 SA/Ke 471/15, SA/Ke 472/15, SA/Ke 473/15, SA/Ke 474/15. W tych wyrokach Sąd oddalił skargi C.T., uznajac po pierwsze, że przepis § 14 ust. 1 rozporządzenia w/s rent strukturalnych nie uzależnia zmniejszenia renty strukturalnej od faktu pobierania emerytury, a wyłącznie od nabycia do niej prawa; po drugie nie ma znaczenia czy C.T. nie z własnej winy nie poinformowała organu o nabyciu tego prawa, albowiem przepisy nie uzależniają pomniejszenia renty strukturalnej od dobrej czy złej wiary beneficjenta a jedynie od nabycia tego prawa.

W ocenie Sądu, wyjaśnienie okoliczności związanych z poinformowaniem przez C.T. o nabyciu przez nią prawa do emerytury ARiMR, ma istotne znaczenie dla wyniku niniejszego postępowania.

Okoliczności te organ powinien wyjaśnić w kontekście przesłanki wyłączającej obowiązek zwrotu płatności, określonej w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE)

nr 809/2014. Stosownie do tego przepisu: Obowiązek zwrotu, o którym mowa w

ust. 1, nie ma zastosownia, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Zarówno w toku postępowania jak i w skardze skarżąca konsekwentnie twierdzi, że została wprowadzona w błąd przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR poprzez udzielenie mylnej informacji odnośnie możliwości pobierania renty strukturalnej w przypadku osiągnięcia wieku emerytalnego. Odnosząc się do tych argumentów podniesionych w odwołaniu organ odwołaczy stwierdził, że nie mogą one mieć wpływu na zmianę rozstrzygnięcie Kierownika ARiMR. Niezaprzeczalnym faktem jest to, że dopiero w odpowiedzi na pismo ARiMR, C.T. złożyła 31 marca 2015 r. decyzję z ZUS o otrzymaniu emerytury, a co powinna była zrobić najpóźniej w ciągu 14 dni od zaistnienia tych okoliczności. Ponadto organ twierdząc, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez C.T. nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, pomyłkę organu odniósł do błędnego wyliczenia kwoty płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych.

Z taką interpretacją art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, nie sposób sie zgodzić. Sąd zwraca uwagę, że treść tego przepisu nie definiuje pojęcia ,,pomyłki organu", należy zatem przyjąć szerokie rozumienie tego pojęcia i uznać, że nie dotyczy ono tylko błędu rachunkowego. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił zgdonie z wymogami art. 77 § 1 K.p.a. okoliczności wpływających na obowiązek zwrotu nienależnych płatności, w kontekście art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Przywołany przepis art. 77 § 1 stanowi, że: Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 78 § 1: Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. § 2: Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skargi, wskazujące na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez nie uwzględnienie wniosków dowodowych o przesłuchanie skarżącej w charakterze strony oraz w charakterze świadka jej męża Z.T. i z jego oświadczenia datowanego na

14.04.2016 r., zgłaszane na okoliczność udzielenia C.T. w 2011 r. przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR błędnej informacji prawnej o możliwości pobierania renty strukturalnej w przypadku nabycia prawa do emerytury.

Zatem obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego został nałożony na organ przepisami art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 75 § 1 i § 2, art. 78 § 2 K.p.a., w zakresie wyznaczonym przez przepisy prawa materialnego, w tym przypadku przepisów art. 29 ust. 1 i 3 ustawy o ARiMR oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

Stwierdzić należy, że organy nie sprostały wymogm wynikającym z powołanym przepisów K.p.a., co spowodało zasadność zarzutów skargi w tym zakresie.

Uzasadniając zasadność powyższego zarzutu skargi, zwrócić należy uwagę na chronologię zdarzeń, które zaistniały w 2011 r. po przyznaniu skarżącej decyzją ZUS z dnia 15 lutego 2011 r. prawa do emerytury. Poza sporem jest, że po otrzymaniu ww. decyzji skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wypłaty emerytury

i uzyskała decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 marca 2011 r. o zawieszeniu wypłaty emerytury. W aktach sprawy znajdują się zarówno wniosek jak

i decyzja ZUS o zawieszeniu wypłaty emerytury. Nie można także pominąć wskazywanej przez skarżącą okoliczności, że C.T. zwróciła 11.03.2011 r. na rachunek bankowy ZUS kwotę 2.674,90 zł z tytułu świadczenia emerytalnego i nie pobierała emerytury. Podejmowane wówczas przez skarżącą działania mogły już wskazywać, że miała ona świadomość, iż fakt przyznania prawa do emerytury ma wpływ na pobieranie renty strukturalnej. W związku z tym możliwe do przyjęcia są wyjaśnienia skarżącej, że informowała ona ustnie pracownika ARiMR w terminie 14 dni o przyznaniu jej prawa do emerytury. Obowiązek taki, wynika z

art. 23 rozporządzenia w/s rent strukturalnych. Stosownie do ww. przepisu: Uprawniony do pobierania renty strukturalnej informuje kierownika biura powiatowego agencji o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej, w terminie 14 dni od dnia ich zaistnienia. Pouczenie o treści odpowiadającej ww. przepisowi skarżąca otrzymywała każdorazowo wraz z doręczanymi jej decyzjami w sprawie renty strukturalnej. Znała ona swoje obowiązki w zakresie informowania i nie wykluczone, że je wypełniła. Jednocześnie zauważyć należy, że w art. 23 rozporządzenia w/s rent strukturalnych nie wskazano w jakiej formie ma nastąpić poinformowanie kierownika biura powiatowego agencji o wszelkich zaistniałych okolicznościach, co pozwala na przyjęcie zarówno formy ustnej bądź pisemnej powiadomienia. Wobec braku pisemnego potwierdzenia powiadomienia o okolicznościach o których mowa w art. 23 rozporządzenia w/s rent strukturalnych, skarżąca ma prawo dowodzić zaistnienia tego faktu wnioskowanymi przez nią dowodami w postaci zeznań świadka Z.T., który miał być obecny przy rozmowie w biurze Agencji, z dokumentu prywatnego zawierającego oświadczenie Z.T., czy z przesłuchnia C.T. w charakterze strony. Wskazywanie przez organ na notatkę służbową z 31 marca 2015 r. sporządzoną przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR na okoliczność przyjęcia od C.T. decyzji o przyznaniu emerytury oraz decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury z ZUS, nie pozbawia celowości i konieczności dowodzenia swoich racji przez skarżącą. Z zapisów notatki służbowej wynika, że C.T. została poinformowana, że zaistnieje konieczność zmiany wysokości renty strukturalnej od czasu nabycia prawa do świadczenia emerytalnego w ZUS. Ponadto z jej treści wynika, że decyzję o zawieszeniu wypłaty emerytury podjęła ona po rozmowie z pracownikiem ZUS, a nie z pracownikiem Biura Powiatowego ARiMR.

Informacje zawarte ww. notatce służbowej, w ocenie Sądu, nie wykluczają faktu, że C.T. taką rozmowę w biurze Agencji mogła przeprowadzić. Przy czym zauważyć należy, że w 2011 r. nie istniał prawny obowiązek doręczenia organowi przyznającemu rentę strukturalną decyzji ZUS o przyznaniu prawa do emerytury. Obowiązek taki na rzecz uprawnionego został wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2015 r. (Dz.U.2015.333) zmieniającego rozporządzenie w/s rent strukturalnych z dniem 11 marca 2015 r. poprzez dodanie § 13a ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4. Zgodnie z § 13a ust. 4 znowelizowanego rozporządzenia w/s rent strukturalnych: Pobierający rentę strukturalną składa do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierownika biura powiatowego Agencji decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania uprawnionemu do renty strukturalnej lub jego małżonkowi prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, niezwłocznie po jej otrzymaniu, jednak nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.

Nie można zatem czynić skarżącej zarzutów, które stawia organ, że decyzję o przyznaniu emerytury złożyła na żądanie organu w biurze Agencji dopiero

31 marca 2015 r., ponieważ w 2011 r. takiego obowiązku nie miała.

W ocenie Sądu stwierdzić zatem należy, że organ nie rozważył dostatecznie wskazanych w przepisie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 okoliczności, mogących stanowić przesłanki wskazujące na brak obowiązku zwrotu pobranej renty strukturalnej. To, czy nienależne pobranie płatności z tytułu renty strukturalnej stanowiło błąd organu i czy skarżąca miała obiektywnie możliwość wykrycia tego błędu "w zwykłych okolicznościach" organ powinien szczegółowo wyjaśnić, a następnie umotywować zajęte stanowisko, zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 107 § 1 K.p.a. Decyzja nakładająca na rolnika obowiązek zwrotu nie jest decyzją uznaniową, lecz związaną. Dlatego też organ, prowadząc postępowanie w przedmiocie odzyskiwania nienależnej płatności powinien szczegółowo rozważyć i umotywować istnienie lub brak wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 3 w/w rozporządzenia.

W ocenie Sądu nie zasługują na uwględnienie zarzuty skargi wskazujące na naruszenie: art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. - poprzez uznanie, że niniejsze postępowanie nie jest zależne od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach

sygn. akt I SA/Ke 468/15, I SA/ Ke 469/15, I SA/Ke 470/15,1 SA/Ke 471/15,1

SA/Ke 472/15,1 SA/Ke 473/15,1 SA/Ke 474/15; art. 105 § 1 K.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w sytuacji, gdy prowadzenie niniejszego postępowania pozostaje bezprzedmiotowe z uwagi na brak prawomocnego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych od wyminionych wyżej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.

Zwrócić należy uwagę, że możliwe było wydanie odrębnych decyzji dotyczących dwóch różnych kategorii spraw w stosunku do skarżącej, jednych o zmianie wysokości renty strukturalnej, drugich o ustaleniu wysokości nienależnych płatności. Dla każdej z tych kategorii decyzji, podstawą wydania stanowił odmienny stan faktyczny ustalony samodzielnie w granicach określonych również odmiennymi przepisami prawnymi. Zatem w kontekście art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., nie stanowi zagadnienia wstępnego uprzednie rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych od wskazanych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W konsekwencji, skoro nie było przeszkód w prowadzeniu niniejszego postępowania administracyjnego chybiony jest także zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. wskazujący na bezprzedmiotowe postępowanie z uwagi na brak prawomocnego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych od wyminionych wyżej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.

Ponownie rozpatrując sprawę zwrotu przez skarżącą płatności z tytułu renty strukturalnej, organ będzie miał na uwadze przedstawioną interpretację przepisu

art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 oraz stanowisko Sądu dotyczące oceny poszczególnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem w celu zbadania przesłanek czy w sprawie niniejszej zaistniał obowiązek zwrotu spornych płatności organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie wyżej wskazanym z uwzględnieniem dowodów wnioskowanych przez skarżącą.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty postępowawania składają się: wpis od skargi – 1500 zł., wynagrodzenie pełnomocnika – 3600 zł.