Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 690/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Krystyna Borkowska Alicja Plucińska-Filipowicz /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 3815/01 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 3815/01 po rozpoznaniu skargi M. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2001 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku podano, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, zwanej dalej ustawą o kombatantach, z tej przyczyny, że skarżący w okresie 1 grudnia 1950 r. do dnia 15 stycznia 1957 r. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego, zaś uprawnienia kombatanckie zostały mu przyznane przez ZBoWiD w K. z tytułu utrwalania władzy ludowej od 16 września 1948 r. do 11 czerwca 1950 r.

W skardze na powyższą decyzję zarzucał, że została ona wydana z naruszeniem prawa procesowego oraz prawa materialnego wobec nie przeprowadzenia wnikliwego postępowania administracyjnego i bezpodstawnego przyjęcia, że skarżący jest "utrwalaczem władzy ludowej", podczas gdy skarżący od lipca 1943 r. do 15 stycznia 1945 r. był przydzielony do Placówki R. k. K., a po wyzwoleniu został skierowany do służby w organach PUBP w K., S. i w K. Bezpodstawnie ustalono, że jego zatrudnienie w MO i PUBP jest wystarczającą podstawą do pozbawienia uprawnień, gdyż jest to "sankcjonowanie haniebnej zasady zbiorowej odpowiedzialności". W ocenie skarżącego ma on prawo do statusu kombatanta na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1,3 i 6 ustawy o kombatantach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w okresie od 1 dnia grudnia 1950 r. do dnia 15 stycznia 1957 r. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego. Ustawodawca przesądził o tym, że uprawnień kombatanckich pozbawia się osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa /art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach/. Faktu pełnienia służby i zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa skarżący nie kwestionuje. Decydujące znaczenie w sprawie ma ten fakt a nie okoliczności, w jakich dana osoba została skierowana do pełnienia tej służby. Przesłanki pozbawienia uprawnień kombatanckich "nie może anulować" fakt działalności w ruchu oporu w czasach okupacji, chyba że osoba taka wykaże, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji/. Skarżący nie podjął jednak próby udowodnienia powyższej okoliczności.

Skargę kasacyjną sporządzoną przez radcę prawnego M. D., od powyższego wyroku wniósł M. P. zarzucając:

1/ naruszenie prawa materialnego, to jest "/art. 1 ust.2 pkt 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" ustawy o kombatantach, przez "wadliwą jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, sprzeczne z porządkiem prawnym ukształtowanym w Konstytucji RP z 1997 r. a w szczególności art. 19 o specjalnej opiece nad weteranami walk o niepodległość, art. 32, że wszyscy są wobec prawa równi i równo powinni być traktowani przez publiczne władze, art. 45 - że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez bezstronny i niezawisły sąd a prawa jego, nabyte w dobrej wierze, będą chronione",

2/ naruszenie przez Sąd przepisów postępowania "w/g kpa zarówno części ogólnej /zasady/, jak i części szczegółowej, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przez zaniechanie należytego wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, a w szczególności w jakich okolicznościach mocodawca trafił do służby w PUBP wprost z KBW, do której został powołany z poboru powszechnego".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że Sąd "nie zajmował się ustaleniem w jaki sposób skarżący znalazł się w organach PUBP i w jakim charakterze". Otóż został on odkomenderowany z czynnej służby wojskowej w KBW na centralny kurs a po jego ukończeniu rozkazem przydzielony do różnych jednostek terenowych a m. in. do służby zapewniającej bezpieczeństwo Zakładów Zbrojeniowych w S. Jest wielce wątpliwe, czy ta struktura należała do struktury ówczesnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a po jego likwidacji, do MSW czy do MON. Sąd ani Urząd d/s Kombatantów tej istotnej okoliczności nie badały, a jest to zaniechanie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z w/w służby nie można było "ot tak sobie odejść, chyba że karnie". Skarżący "tak właśnie tę służbę opuścił, po kilku próbach bezskutecznych, aby tę służbę opuścić. Zdrady jednak nie dopuścił się, jak tego wymaga ustawa o kombatantach". W rzeczywistości skarżący był ofiarą dyktatury okresu stalinowskiego.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca, iż po pierwsze, nie jest pewne, że skarżący pozostawał w strukturach organów bezpieczeństwa publicznego, zaś po wtóre, faktycznie był on ofiarą dyktatury okresu stalinowskiego i nie może być traktowany jak osoba, która dopuściła się zdrady, co w ocenie skarżącego jest wymagane ustawą o kombatantach dla orzeczenia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Zarzut "braku pewności" co do tego, iż skarżący był funkcjonariuszem Organów Służby Bezpieczeństwa nie jest zasadny i w tej mierze całkowicie słuszna jest ocena Sądu pierwszej instancji, bowiem w tej kwestii żadnej wątpliwości nie pozostawia materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, zaś strona nie przedstawiła żadnych innych dowodów, obalających te, które stanowiły podstawę orzekania w sprawie. Podnoszenie dopiero w skardze kasacyjnej wątpliwości co do tego, czy pełnienie określonej funkcji przez skarżącego faktycznie było związane z pozostawaniem w strukturach organów bezpieczeństwa publicznego nie może odnieść spodziewanego rezultatu w postaci uwzględnienia skargi, przede wszystkim z tego względu, iż w podstawach skargi kasacyjnej nie wskazuje się żadnego przepisu prawa procesowego, który ewentualnie miałby być przez Sąd pierwszej instancji naruszony.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym skargę kasacyjną w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku co do tego, że zachodziła podstawa do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Podkreślenia wymaga, że nie można upatrywać naruszenia art. 32 Konstytucji RP w tym, że ustawodawca zadecydował o pozbawieniu uprawnień kombatanckich osób, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, bez względu na to, jakie konkretnie obowiązki w tych organach wykonywały. Ustawodawca kierował się szczególną sytuacją polityczną Państwa a w związku z tym także rolą, niewątpliwie słusznie bezwzględnie krytycznie ocenianą przez społeczeństwo i wyrażającą opinię społeczną przedstawicielstwa ustalającego regulację ustawowe, wskazanych organów w wymienionym okresie. Rozwiązania ustawowe w przedmiotowym zakresie zostały oparte na głębokiej analizie uwarunkowań historycznych i politycznych tego okresu i w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości co do tego, że nie pozostają one w sprzeczności z Konstytucją RP.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.