Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3316/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c).
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 140aa ust. 1 pkt 1 lit a) i b).
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) sędzia NSA Joanna Zabłocka sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2346/14 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę L. Sz. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormartywnym bez zezwolenia.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w wyniku przeprowadzonej w dniu 7 czerwca 2013 r. we W. na ul. O. (droga krajowa nr [...]) kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika wraz z trzyosiową naczepą, którym w imieniu skarżącego wykonywanym był przejazd drogowy z ładunkiem rolek z poliestrem załadowanych w kontenerze 40 - stopowym (ładunek podzielny) stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych nacisków na pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego przy braku przekroczenia innych parametrów. Stwierdzone naruszenie dotyczyło przekroczenia dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczej osi napędowej 14,05 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) i przekroczenie o 2,55 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 22,17 %). Stwierdzono również, że podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ustalenia te stały się podstawą decyzji Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektor Transportu Drogowego z [...] stycznia 2014 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w pełni odzwierciedlał ustalony w sprawie stan faktyczny, z którego to wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ stwierdził, że strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo - stosownie do treści art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowy (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137, dalej: p.r.d.). Stwierdził również, że nie było przesłanek do umorzenia postępowania w oparciu o art. 140aa ust. 4 tej ustawy.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję, przywołując ustalenia organu wynikające z przeprowadzonej kontroli i utrwalone protokołem z dnia 7 czerwca 2013 r., stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony w sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynikało zaś, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 140aa ust. 4 p.r.d., Sąd I instancji stwierdził, że organ zasadnie uznał, iż w sprawie przepis ten nie znajdował zastosowania. Strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła, bowiem dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem Sądu, wobec okoliczności, że naruszenie polegało na wykonywaniu przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII gdy nacisk pojedynczej osi napędowej przekraczał dopuszczalne wartości o 22,17 %, trudno było mówić o braku wpływu na stwierdzone naruszenie. W sytuacji stwierdzenia, że nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 14,05 t w kontrolowanym pojeździe na drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t oraz braku podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 p.r.d., organy zasadnie nałożyły na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII.

Sąd I instancji stwierdził ponadto, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 80 k.p.a.

W podstawie prawnej wyroku podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.).

L. Sz. skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący mimo wskazania przez niego że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem;

2. przepisów postępowania, art. 145 § 1 pakt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej było dotknięte wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie poprzez naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjnie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Wobec sformułowania w petitum skargi kasacyjnej obu zarzutów wymienionych w art. 174 p.p.s.a. – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegać będzie drugi z wymienionych zarzutów, naruszenia przepisów procesowych, który z uwagi na jego treść zawartą tak w samym zarzucie jak i argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ma kluczowe znaczenie dla oceny zarzut naruszenia prawa materialnego, w którym strona podnosi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie regulacji zawartej w art. 140aa ust. 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, a która w ocenie skarżącego kasacyjnie powinna skutkować uwolnieniem go od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie i nałożenia na niego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, co nie miało miejsca z uwagi na zaaprobowane przez Sąd I instancji wad przeprowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Skarżący kasacyjnie zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. odnoszącego się do innego naruszenia przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik postępowania, którego stwierdzenie stanowi podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia organu administracji w części lub całości, wskazuje na niezastosowanie powołanego przepisu pomimo, że strona wykazała wady przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego. W jego ramach kasator wywodzi, że w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego przedłożył dowodowy w postaci dokumentów przewozowych, konosamentu i packing list, które wskazywały, iż nie miał on wpływu na powstałe naruszenie – przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej, które to dowody nie zostały wzięte pod rozwagę organów, co przejawiało się w szczególności brakiem jakiejkolwiek o nich wzmianki w motywach decyzji organów obu instancji, a to stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., którego Sąd I instancji nie uznał.

Odnosząc się do tego zarzutu uznać go należy za niezasadny, albowiem strona błędnie wywodzi, iż wymienione, przedłożone przez nią organom i Sądowi I instancji, dokumenty nie zostały przeanalizowane przez organy w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego.

Analiza akt administracyjnych przedmiotowej sprawy, w szczególności analiza treści motywów rozstrzygnięcia organu I instancji - Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego - wskazuje, że organy zapoznały się z treścią tych dowodów i miały na uwadze podniesione w ich aspekcie twierdzenia strony skarżącej odnośnie możliwości, jakimi dysponowała skarżący podejmując się przewozu ładunku w celu spełnienia norm masy pojazdu i jego nacisków na osie, uprawniających go do dokonania transportu drogowego zgodnie z posiadaną licencją i kategorią zezwolenia. Zauważyć należy, że organ I instancji na stronie 4 swojej decyzji, w sposób klarowny wskazał, iż: "Strona celem potwierdzenia swoich wyjaśnień załączyła kopie dokumentów dotyczących ładunku przewożonego przez Stronę w dniu kontroli drogowej. Powyższe wyjaśnienia potwierdzają także dane przesłane przez spedytora organizującego transport kontenera – A. C. S.A.". Dalej organ wskazując, że: "zapoznał się z powyższym i wyjaśnia co następuje..." dokonał analizy informacji wynikających z danych zawartych w dokumentach przewozowych kontenera, wskazując na potencjalną możliwość zauważenia przez stronę nierównomiernego rozłożenia się wagi kontenera na osie pojazdu, którym miał on być przewieziony, a co w istocie miało miejsce i co potwierdzone zostało wynikami ważenia przeprowadzonego podczas przeprowadzonej kontroli.

Również organ odwoławczy odniósł się w swoich motywach do przedłożonych przez stronę dokumentów, które zostały załączone przez skarżącego kasacyjnie do pisma z dnia 27 czerwca 2013 r., stanowiącego jego odpowiedź na informację organu I instancji o możliwości przedstawienia stosownych dowodów w przypadku zaistnienia okoliczności świadczących o dochowaniu przez stronę należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz brakiem wpływy na powstanie naruszenia. Jakkolwiek Główny Inspektor Transportu Drogowego nie wymienia enumeratywnie załączonych do wymienionego pisma dokumentów, jakie strona załączyła w poczet materiału dowodowego, to stwierdzenie przez organ odwoławczy, że "strona pismem z dnia 27 czerwca 2013 r. złożyła wyjaśnienia, które nie stanowią dowodów świadczących, że dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem ..." a następnie, że "podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był podjąć kroki celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny na całej trasie przejazdu", wskazują na posiadanie również przez organ II instancji niezbędnej wiedzy wynikającej z przedłożonych dokumentów, pozwalającej na stwierdzenie, iż skarżący miał możliwość podjęcia działań celem uniknięcia przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych pojazdu wraz z transportowanym nim ładunkiem pomieszczonym w kontenerze.

Nie ma zatem podstaw do przypisania, jak stara się to uczynić kasator w treści skargi kasacyjnej, organom obu instancji błędów postępowania skutkujących niewłaściwie ustalonym stanem faktycznym. Również Sąd I instancji zasadnie ocenił objęte jego kontrolą decyzje stwierdzając, że "organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne zawiązane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego...".

Ustalony w sprawie stan faktyczny, zaaprobowany przez Sąd I instancji, obejmujący również przedkładane przez kasatora dokumenty przewozowe, w tym parking list, konosament, kartę kontenerową czy kontenerowy list przewozowy, które jak już wskazano, organy wzięły pod rozwagę przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej, wskazywały niespornie, że skarżący znając parametry wagowe ładunku wraz z wagą i rodzajem kontenera oraz formą rozmieszczenia ładunku wynikłą z kubatury ładunku i kontenera, mógł przy znajomości rozstawienia i ilości osi naczepy wraz z ciągnikiem brać pod uwagę nierównomierność nacisków na osie pojazdu jakie mogło wywołać umieszczenie na nim ładunku nawet przy zasadnym założeniu nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wraz z kontenerem wynikłe z sumowania wag zespołu pojazdów i kontenera wraz z jego zawartością. Wskazać należy w tym zakresie na klarowny wywód organu I instancji, który wskazał, że "po uwzględnieniu masy ładunki oraz próżnego kontenera logicznym jest, że przy równomiernym jego rozmieszczeniu oś napędowa zostanie nadmiernie obciążona – wynika to z faktu, że w tym przypadku około 50% masy kontenera z ładunkiem zostanie rozłożona na 3 osiach nienapędowych naczepy, a pozostała część na osi napędowej". Logiczność tego rozumowania została potwierdzona wynikami ważenia gdzie stwierdzono na osi napędowej nacisk 14,050 t zaś na osi potrójnej suma nacisków wynosiła 16,550 t. Zauważyć należy, na co również zwracały uwagę organy i Sąd I instancji, że skarżący jako podmiot profesjonalnie trudniący się transportem drogowym rzeczy, prowadząc przedsiębiorstwo transportowe, powinien mieć na uwadze wszelkie parametry fizyczne przewożonych towarów i używanych środków ich transportu, wpływające na wykonywanie transportu, umożliwiające mu wykonywanie przewozów zgodnie z wynikającymi z przepisów powszechnie obowiązującego prawa wymogami co do dopuszczalnych mas i nacisków na osie dopuszczalnych na drogach planowanego przejazdu.

Powyższe wskazuje, że skarżącemu kasacyjnie nie można przypisać przymiotu dochowania należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku jego wpływu na powstanie naruszenia.

Jak już bowiem wskazano skarżący jako profesjonalista, znający parametry wagowe elementów składających się na przejazd (kontenera, ładunku i pojazdu) i rozmieszczenia ładunku na zespole pojazdów mógł powziąć wątpliwość co do normatywności nacisku przewożonego towaru na poszczególne osie pojazdu, a w konsekwencji mógł podjąć niezbędne środki celem ustalenia, czy rozmieszczenie transportowanego towaru w kontenerze jest takie, aby nie zostały przekroczone dopuszczalne dla danej trasy przejazdu normy.

Jak wynika z podtrzymywanego konsekwentnie na całym etapie sprawy, tak administracyjnej jak i sądowej, stanowiska skarżącego nie podjął on kroków w celu dokonania weryfikacji czynników mogących mieć wpływ nie tylko na masę całkowitą poddanego kontroli zespołu pojazdów ale również nie powziął wątpliwości na możliwe rozłożenie się nacisku transportowanego kontenera na osie pojazdu. Nie przedstawił także dowodów mogących wskazywać, że środki takie podjął. Wobec tego nie można skarżącemu przypisać dochowania należytej staranności, a więc przesłanki określonej w art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) ustawy prawo o ruchu drogowym.

Nie można było również uznać, co zasadnie stwierdziły organy i zaaprobował Sąd I instancji, także w świetle przedłożonych i omówionych dokumentów transportowych, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Podnoszona okoliczność zaplombowania kontenera nie przesądza o braku wpływu na powstałe naruszenie. Skarżący miał bowiem prawo do weryfikacji rozmieszczenia ładunku, a w przypadku odmowy przeprowadzenia weryfikacji mógł odmówić wykonania przewozu. Materiał dowodowy sprawy nie zawiera jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na podjęcie próby zweryfikowania ułożenia towaru w kontenerze lub przyczyn, dla których weryfikacji takiej nie mógł przeprowadzić.

Reasumując, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że w sprawie brak było po stronie organu podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy prawo o ruchy drogowym wobec braku dowodów wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w punkcie 1, lit. a) i b) tego przepisu – brak jakichkolwiek dowodów w odniesieniu do przesłanki braku wpływ na powstanie naruszenia oraz niewykazanie za pomocą przedłożonych dokumentów okoliczności dochowania należytej staranności.

Powyższe czyni niezasadnym zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez niezastosowanie art. 140aa ust. 4 ustawy, albowiem w sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym wypełnione zostały obie wymienione przesłanki warunkujące uwolnienie się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia w związku z wykonywanym przewozem.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).