Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1071/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7, 77, 80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej T. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] nr [...] działka [...], [...], [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Nieruchomość [...] położona przy ul.[...] , oznaczona hip. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Według zaświadczenia, wydanego przez Sąd Grodzki w W. z dnia [...] listopada 1948 roku, przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność M. P.

W dniu 5 kwietnia 1949 r. była właścicielka złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Ww. wniosek został rozpatrzony orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r. Prezydium Rady Narodowej W. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul.[...] , ozn. hip. [...] działka [...], [...], [...]. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa działka została przeznaczona pod użyteczność w związku z decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 roku dla Zarządu [...]. Następnie Kierownik Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej W. decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] września 1966 r. oraz Planem Ogólnym [...] określił lokalizację szczegółową budowy podstacji trakcyjnej M. na terenie parku [...] przy [...] . Decyzja wydana przez Kierownika Wydziału gospodarki Terenami Prezydium Rady Narodowej w W. w dniu [...] października 1966 r. przekazano teren inwestycji M.

Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2001 r. T. P. (spadkobierczyni poprzedniej właścicielki) wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1966 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. Decyzja ta w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy została utrzymana w mocy na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. nr[...].

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 159/11 decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lipca 2009 r. zostały uchylone .

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności zakwestionowanego orzeczenia administracyjnego z dnia [...] sierpnia 1966 r.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na wstępie omówiło instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. Następnie wskazało, że organ dekretowy w chwili orzekania związany był przepisem art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. zgodnie z którym miał obowiązek przyznać prawo własności czasowej dotychczasowemu właścicielowi, jeśli mógł on korzystać z gruntu tej nieruchomości zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Kolegium ustaliło, że nieruchomość położona przy ul. [...] w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia objęta była Ogólnym planem zabudowania Miasta W. z dnia [...] sierpnia 1931 r. Zgodnie z ustaleniami tego planu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod parki projektowane. Zatem przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod parki projektowane mieści się w pojęciu "użyteczność publiczna" , tym samym nieruchomość ta mogła być wykorzystana na cele publiczne. Organ uznał, że skoro odmowa przyznania prawa własności czasowej nastąpiła z uwagi na przejęcie pod użyteczność publiczną, a obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego potwierdza to przeznaczenie, to nie można uznać, że zaskarżone w trybie nadzoru orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1966 r. rażąco narusza prawo. Mając na uwadze powyższe zapisy planu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ustaliło, iż nie można uznać, że kwestionowane orzeczenie administracyjne zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. P. reprezentowana przez r. pr. K. W. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: prawa procesowego, tj.:

a) art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 156§1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.), poprzez utrzymanie w mocy decyzji SKO z dnia [...] września 2011 r. w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do uchylenia tej decyzji w całości i w tym zakresie do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1966 r.

b) art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 Kpa poprzez wadliwe ustalenie, że brak było przesłanek do stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1966 r. W związku z powyższym wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do oceny, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 powyższej ustawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a jego przedmiotem było stwierdzenie, czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję tego Kolegium z dnia [...] września 2011 r. wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie stwierdzić należy, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1966 r. - jak wynika z jego treści - zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z uzasadnienia orzeczenia wynika , że teren nieruchomości warszawskiej przeznaczony został pod użyteczność publiczną w związku z wydaną decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] sierpnia 1956 roku dla Zarządu[...] .

Stosownie do treści art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy, odmowa przyznania byłemu właścicielowi własności czasowej była dopuszczalna tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie przyznania tego prawa wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy i jednocześnie stwierdził, że korzystanie z gruntu przez byłego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu

Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, że w dacie wydania orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1966 r. objętego postępowaniem nadzorczym, obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Zgodnie z zapisami tego planu, przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenie, który był przeznaczony pod parki projektowane. Następnie przywołało treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 5/08 p, która wyjaśniała, iż przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, samo przez się nie wyłączało możliwości przyznania prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy) na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod parki projektowane mieści się w pojęciu "użyteczność publiczna", tym samym nieruchomość mogła być wykorzystana na cele publiczne. To przesądza – zdaniem organu- o stwierdzeniu, że kwestionowane orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1966 r. nie narusza rażąco prawa. Z taką oceną, wyrażoną w zasadzie a priori, nie można się zgodzić. Obowiązkiem organu nadzorczego, przy ocenie, czy doszło do rażącego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu było wykazanie, iż organ dekretowy dokonał analizy planistycznej, a następnie – w zależności od tych ustaleń – zbadanie czy dokonał oceny co do możliwości korzystania z gruntu przez wnioskodawcę o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego). Skoro w planie skonkretyzowano przeznaczenie przedmiotowego gruntu – teren przeznaczony pod parki projektowane – obowiązkiem organu nadzorczego było wyjaśnienie czy ówcześnie obowiązujące przepisy prawa zabraniały osobom fizycznym, prowadzenia i posiadania parków. Co istotne, z przepisów obowiązującego wówczas dekretu o planowanym zagospodarowaniu przestrzennym kraju z 1946 r. nie wynika wprost, że cele użyteczności publicznej mogły być realizowane tylko przez podmioty publiczne. W konsekwencji, organ nadzoru, biorąc pod uwagę powyższą regulację prawną, winien był wyjaśnić dlaczego wnioskodawca nie mógł realizować celu użyteczności publicznej skonkretyzowanego w planie jako projektowane parki. W tym zakresie zabrakło rozważań organu, na co słusznie wskazywała strona skarżąca.

Tak więc, w każdym przypadku powoływania się na przeszkodę w ustanowieniu własności czasowej z powodu przeznaczenia nieruchomości pod użyteczność publiczną, konieczne jest wykazanie, dlaczego dany "rodzaj" tej użyteczności wyłącza przyznanie własności czasowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 1971/06, LexPolonica nr 2460783). Takie stanowisko zostało również zawarte w przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwale z dnia [...] listopada 2008 r. I OPS 5/08. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie można przyjąć, iż przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej "automatycznie" przesądzało o wyłączeniu możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy) i zwalniało od obowiązku czynienia ustaleń w sprawie. Przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy), na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. W konsekwencji, skoro według miejscowego planu zagospodarowania terenu, przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod parki projektowane, organ nadzorczy stwierdzając, że takie przeznaczenie spornej nieruchomości, stanowiło cel o charakterze użyteczności publicznej, którego nie mogli realizować prywatni właściciele, przyjął niejako "automatyzm", jak to uczynił organ w postępowaniu zwykłym podlegającym ocenie w trybie nadzorczym. Takie działanie, zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, stanowi naruszenie prawa, skoro według art. 7 ust. 2 dekretu konieczne było wykazanie istnienia bądź nieistnienia przesłanek w nim zawartych.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jak i ją poprzedzająca nie odpowiadają prawu. Skoro bowiem organ nadzoru nie dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, toteż ocena jego nie była dokonana właściwie. Tym samym doszło do naruszenia przepisu art. 7, 77, 80 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ administracji weźmie po uwagę powyższe rozważania .

W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.