Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 85/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 12 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.), Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 roku sprawy ze skargi A. Kopalni Węgla Brunatnego [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...]; znak [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] Nr [...] (znak [...])


UZASADNIENIE

III SA/Łd 85/09

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził u E. W. chorobę zawodową – pylicę krzemową płuc wymienioną w poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku.

Od powyższej decyzji odwołała się A S.A. w R. Strona odwołująca podała, że E. W. pracował dopiero od 5.07.1978r. Początkowo, do 31.08.1978r. na stanowisku spawacza (57 dni). Następnie, od 1.09.1978r. do 31.05.1986r. na stanowisku ślusarza i od 1.06.1986r. do 31.12.1998r. na stanowisku ślusarza remontowego na odkrywce. Okres zatrudnienia E. W. na stanowisku spawacza jest zbyt krótki, aby można go brać pod uwagę przy orzekaniu choroby zawodowej, pomimo narażenia na zapylenie i gazy spawalnicze. Rzeczywiste wyniki narażenia na gazy spawalnicze nie są znane. Przyjęcie wyników z roku 1993 z pomiarów na stanowisku spawalniczym w oddziale g-1 nie jest w tym przypadku obiektywne. W okresie pracy E. W. na stanowiskach: ślusarz i ślusarz remontowy w oddziale g-1 nie wykonywano dla tych stanowisk pomiarów środowiska pracy, w tym zapylenia. Przytoczone w uzasadnieniu decyzji wyniki pomiarów zapylenia dotyczą stanowiska operatora przenośników taśmowych i w żadnym wypadku nie mogą być odnoszone do stanowisk ślusarza i ślusarza remontowego. Prawie wszystkie prace wykonywane przez pracownika zatrudnionego na ww. stanowiskach, w tym E. W., wykonywane były na otwartej przestrzeni - na zapleczu oddziału, na odkrywce i podczas postoju maszyn i urządzeń układu KTZ - a więc wtedy, gdy zapylenie w ogóle nie występowało. Nie występowała też konieczność wykonywania na tych stanowiskach i przy tych pracach pomiarów zapylenia. Nie zalecała również takich pomiarów Inspekcja Sanitarna sprawująca nadzór nad zakładem. E. W. jedynie okazjonalnie, od momentu uzyskania uprawnień do obsługi przenośnika taśmowego, był kierowany do obsługi przenośników. Czas tej pracy jednak był bardzo krótki i nie można go brać pod uwagę przy orzekaniu choroby zawodowej. E. W. przez cały okres zatrudnienia w A S.A. nie miał w ogóle kontaktu z pyłem węglowym. Z pyłem węglowym miał styczność jedynie podczas swojej pracy B w W. Zdaniem odwołującego choroba E. W. nie ma związku z pracą wykonywaną w A S.A., a zebrany materiał dowodowy jest niepełny. Inspektor Sanitarny działając przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 77 k.p.a. był zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby mogło przyczynić się do wyjaśnienia wszystkich aspektów sprawy. Pominięcie pewnych wyżej opisanych faktów lub ich niedokładność stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym, tym bardziej, że narażenie mogło wystąpić i występowało również poza środowiskiem pracy w A S.A.

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą do rozpatrzenia niniejszej sprawy było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia za chorobę zawodową przyjmuje się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W myśl tego przepisu do uznania choroby zawodowej niezbędne jest: a) wymienienie choroby w wykazie chorób zawodowych b) istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstałym schorzeniem, a warunkami pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie u niej choroby zawodowej c) zgłoszenie choroby zawodowej nastąpić musi u pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu w czasie nie dłuższym, niż określony w wykazie chorób zawodowych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. zaskarżoną decyzję stwierdzającą chorobę zawodową - pylicę krzemową płuc - u E. W. wydał w oparciu o dokumentację z przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało występowanie narażenia zawodowego na pył zawierający krzemionkę (czynnik etiologiczny wymienionej choroby) oraz orzeczenie lekarskie specjalistycznej uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostki orzeczniczej tj. Przychodni Konsultacyjno -Diagnostycznej WOMP, która rozpoznała i stwierdziła chorobę zawodową.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wskazał, że E. W. był zatrudniony od 20.05.1960 r. do 31.08.1960 r. w C w S. oraz w D w Ś. od 1.09.1960 r. do 30.09.1961 r. jako pomoc murarza, następnie od 1.10.1961 r. do 4.07.1978 r. w B w W. na stanowiskach: pomoc dołowa, górnik dołowy, górnik strzałowy i ostatnim miejscem pracy była A S.A. w R., gdzie w okresie od 5.07.1978 r. do 31.12.1998 r. był kolejno: spawaczem gazowo - elektrycznym (5.07. - 31.08.1978r.), ślusarzem — mechanikiem maszyn i urządzeń KTZ (1.09.1978r. - 31.05.1986r.) i ślusarzem remontowym na odkrywce ( 1.06.1986r. - 31.12.1998r.). Praca w B wiązała się z narażeniem na pył węgla zawierający krzemionkę, które trwało przez 17 lat, jak również praca na części stanowisk w A wykonywana była w narażeniu na pył zawierający krzemionkę (gazy spawalnicze, pył węgla brunatnego). E. W. był poddany badaniom specjalistycznym w uprawnionej zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia w jednostce orzeczniczej tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Przychodni Konsultacyjno Diagnostycznej w Ł. W wyniku przeprowadzonych badań E. W.uzyskał orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej - "pylica krzemowa płuc". Orzeczenie WOMP nr [...] r. w uzasadnieniu podaje zakres wykonanych badań, których wyniki, po uwzględnieniu narażenia zawodowego (w B i w A) pozwalają na stwierdzenie choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc ujętej pod poz. 3.1 aktualnego wykazu chorób zawodowych.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony odwołującej co do braku uwzględnienia narażenia na pył węglowy zawierający krzemionkę w B w W. Zarówno dokumentacja sprawy w "Karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", jak i treść orzeczenia WOMP zawierają informację o czynniku etiologicznym, jakim jest krzemionka zawarta w pyle węglowym (którego stężenia przekraczały dopuszczalną normę) i czas trwania narażenia na ten czynnik (17 lat pracy w kopalni w W.). Również odmienne stanowisko, niż strona odwołująca, zajął organ odnośnie twierdzenia, że choroba E. W. nie ma związku z pracą wykonywaną w A S.A., a zebrany materiał dowodowy jest niepełny. W ocenie PWIS w Ł. w okresie pracy E. W. w Kopalni w B. (lata 1978 - 1998) na stanowiskach spawacza, ślusarza - mechanika maszyn i urządzeń układu KTZ, czy obsługi przenośnika taśmowego (okresowo), istniało także narażenie na pył zawierający SiO2, bowiem wynikało to ze specyfiki wykonywanych czynności ślusarza remontowego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie zakładano analogicznie do oceny narażenia w A stężeń pyłu, które występowały podczas pracy E. W. w kopalni "Wałbrzych", ale wzięto pod uwagę rodzaj i sposób wykonywania pracy, uwzględniając te wyniki pomiarów, jakie były wykonane.

Organ II instancji wskazał, że inspektor sanitarny wydając decyzję stwierdzającą chorobę zawodową nie orzeka, który pracodawca jest odpowiedzialny za powstanie i rozwój u pracownika stwierdzonej choroby zawodowej, lecz wskazuje, u których pracodawców pracownik był narażony podczas pracy na czynnik szkodliwy, który chorobę zawodową spowodował. Zgodnie zaś z przepisem § 8 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia inspektor sanitarny przesyła decyzję wszystkim pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniając stwierdzenie choroby zawodowej. W niniejszej sprawie wśród takich pracodawców jest również A S.A. Oceniając, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u E. W. zebrano materiał dowodowy w sposób wyczerpujący i pozwalający na stwierdzenie u niego choroby zawodowej pod postacią pylicy krzemowej płuc, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że odwołanie strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A S.A. w R. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu powtórzyła argumenty podnoszone w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł.wnosił o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.

Na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 roku Sąd podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 roku w sprawie P 23/07 (Dz.U. Nr 116 poz.740). W wyroku tym Trybunał orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz.1115) są niezgodne z art. 92 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 roku.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, ani jego pozostałe przepisy nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 roku o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 30 z 1983 roku, poz.144 ze zm.) stanowiącego, że "za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 k.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust.1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z treścią art. 190 ust.1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W myśl zaś art.190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny – dwunastu miesięcy.

Wyrok Trybunału w sprawie P 23/07 został ogłoszony w dniu 2 lipca 2008 roku i z tym dniem wszedł on w życie. Od dnia 2 lipca 2008 roku rozpoczął zatem bieg dwunastomiesięczny termin, po upływie którego tracą moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku. Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów nastąpi więc najpóźniej 3 lipca 2009 roku.

Trybunał Konstytucyjny uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją przepisów wskazał, iż "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

W rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku, które wyrokiem Trybunału zostało uznane za niekonstytucyjne.

Należy zaznaczyć, iż w sytuacji gdy decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego (art.145a § 1 k.p.a.). Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania wynosi 1 miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału (art.145a § 2 k.p.a.). W sytuacji kiedy Trybunał orzekł inną niż dzień ogłoszenia orzeczenia, datę utraty mocy obowiązującej przepisu, to termin miesięczny, o którym mowa w art.145a § 2 k.p.a., biegnie od dnia utraty mocy kontrolowanego przepisu. W przypadku orzeczenia Trybunału z dnia 19 czerwca 2008 roku oznacza to, iż termin miesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego rozpocząłby bieg 3 lipca 2009 roku.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest to, czy w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność rozporządzenia, odraczając jednocześnie termin utraty mocy obowiązującej aktu, to sądy mogą odmówić stosowania niekonstytucyjnego aktu czy też winny go dalej stosować. W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, iż w razie stwierdzenia przez Trybunał niezgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją sąd może odmówić zastosowania tego przepisu również w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Sądy mogą wówczas same zadecydować jakie przepisy należy zastosować kierując się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania Konstytucji. W takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2006r. w sprawie II OSK 1403/05 (Wokanda nr 5 z 2006r. poz.35) oraz Sąd Najwyższy w wyroku z 7 grudnia 2007r. w sprawie III CZP 125/07 (Lex nr 322105).

Również w piśmiennictwie przyjmuje się pogląd, iż w przypadku określenia przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu sądy mają możliwość, w okresie "odroczenia", odmowy stosowania przepisu niekonstytucyjnego. Pogląd taki wyraził Janusz Trzciński w glosie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007r. w sprawie P 10/07 (Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 1 z 2008 r.) oraz Janusz Trzciński i Roman Hauser w "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" (Wydawnictwo Lexis Nexis Warszawa 2008r. str. 70 i 85). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach oraz w wymienionych publikacjach.

Zgodnie z treścią art. 178 ust.1 Konstytucji sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. W myśl zaś art. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z wymienionych przepisów wynika, iż w konkretnej sprawie sąd nie jest związany aktem wykonawczym. W każdej sprawie sąd bada, czy akt wykonawczy jest zgodny z Konstytucją i ustawą. W przypadku stwierdzenia niezgodności takiego aktu z Konstytucją lub ustawą sąd może odmówić jego zastosowania mimo jego obowiązywania. Należy bowiem odróżnić kwestię obowiązywania aktu prawnego od odmowy jego stosowania przez sąd. Kwestia zgodności przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku z Konstytucją została już rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 23/07. Skoro kwestia niekonstytucyjności wymienionego rozporządzenia została już przesądzona orzeczeniem Trybunału konstytucyjnego, to sąd nie musi uzasadniać przyczyn niekonstytucyjności tego aktu prawnego.

W niniejszej sprawie sąd odmówił zastosowania niezgodnego z Konstytucją rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku. Sąd wziął przy tym pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności sąd uznał, iż w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku, mimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. W sytuacji bowiem, gdy skarżący cierpi na schorzenie, które zostało uznane za chorobę zawodową na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia należy odmówić zastosowania tych przepisów, zaś sprawa dotycząca stwierdzenia czy skarżący cierpi, bądź nie cierpi na chorobę zawodową, powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów, które zostaną uchwalone w zgodzie z Konstytucją RP. Rozpoznanie niniejszej sprawy na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i odsyłanie na drogę ewentualnego wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Zaważyć też należy, że obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w zakładzie pracy oznacza, że ciąży on na nim niezależnie od tego, czy u pracownika nastąpi stwierdzenie choroby zawodowej, czy też nie. Zadania pracodawcy określone w art. 236 k.p. znajdują również wyraz w art. 234 k.p. i art. 235 k.p i odgrywają istotną rolę w prewencji, która uznawana jest z kolei za podstawowy kierunek działań w zakresie bhp. Stąd też nawet fakt odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika przez organ administracji nie uzasadnia odmowy przyznania pracodawcy przymiotu strony, ponieważ z postępowaniem związanym ze stwierdzeniem takiej choroby wiążą się nie tylko określone uprawnienia pracownika, lecz także obowiązki pracodawcy, w szczególności obowiązek stosowania właściwych środków zapobiegawczych. Nie może więc być pracodawca pozbawiony wiedzy o ewentualnych roszczeniach pracowników, jak i o zagrożeniach istniejących w ocenie tychże pracowników w warunkach pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 roku, sygn. akt II OSK 1744/06 niepublikowany).

W niniejszej sprawie choroba zawodowa została stwierdzona. Pracodawca posiadał przymiot strony w postępowaniu, którego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Pogląd, iż sprawy dotyczące stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie powinny być rozpoznawane na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tego aktu prawnego, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 listopada 2008 roku w sprawie II OSK 1435/08 (niepublikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w tym wyroku.

Reasumując Sąd odmówił zastosowania w niniejszej sprawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. W związku z czym Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu administracji I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B.z dnia [...] roku.

Organy administracji prowadząc ponownie postępowanie administracyjne powinny rozpatrzyć sprawę niezwłocznie po uchwaleniu przepisów regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

T.P.