Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 734/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 734/06

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] września 2005 roku numer [...] Prezydenta Miasta W. o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. przy ulicy [...] - działka [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², zajęty pod drogę publiczną.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ administracji publicznej podniósł, że w dniu 24 lipca 2001 roku A. K., w dniu 9 sierpnia 2001 roku I. K., w dniu 17 sierpnia 2001 roku M. M. i w dniu 25 sierpnia 2005 roku E. M. (współwłaścicielki gruntu) wystąpiły o zapłatę odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] - działka [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², zajętej pod drogę.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 roku Wojewoda [...], działając w oparciu o przepis art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 ze zmianami) stwierdził nabycie przez Powiat W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności gruntu o powierzchni [...] m² zajętego pod ulicę [...] w W., stanowiącego część działki ewidencyjnej Nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...]-część.

Decyzja ta jest ostateczna.

Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2005 roku numer [...] Prezydent W., działając w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w związku z art. 73 ust. 3 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 roku, postanowił z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. przy ulicy [...] - działka [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² zajęty pod drogę publiczną.

Prezydent stwierdził, że powyższa decyzja z dnia [...] stycznia 2005 roku stanowi podstawę do ujawnienia właściciela przedmiotowej nieruchomości w księdze wieczystej, co oznacza, że dopiero po uzyskaniu tej decyzji oraz po dokonaniu w księdze wieczystej wpisu właściciela gruntu zajętego pod ulicę, sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość może być merytorycznie rozstrzygnięta.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższe postanowienie Prezydenta W.

Wojewoda stwierdził, że ujawnienie prawa własności Gminy w księdze wieczystej stanowi zagadnienie wstępne w sprawie odszkodowawczej w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., dlatego też zawieszenie postępowania było uzasadnione.

Na to postanowienie Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. M.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji - art. 134 § 2 w/w ustawy.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organy administracji publicznej właściwe do przeprowadzenia postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę pod drogę publiczną uzależniają przeprowadzenie tegoż postępowania od dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej i jednocześnie uznają, że nie przeprowadzenie postępowania o wpis prawa własności w księdze wieczystej stanowi podstawę do zawieszenie postępowania o ustalenie odszkodowania. Stanowisko to należy uznać za błędne z następujących przyczyn.

Po pierwsze z treści art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zmianami) wynika, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Oczywistym więc jest, że przepis art. 73 ust. 1 i ust. 2 powołanej wyżej ustawy nakłada na wskazane w tym przepisie prawa podmioty, władające w dniu 31 grudnia 1998 roku nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, obowiązek wypłaty dotychczasowym właścicielom odszkodowań. Przepis ten wiąże uwłaszczenie gmin i Skarbu Państwa z obowiązkiem wypłaty odszkodowań. Jednocześnie przepis art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy stanowi, że odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2 tegoż przepisu prawa, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Ustawa z 13 października 1998 roku nie zawiera regulacji prawnych odnoszących się do zasad i trybu ustalania i wypłacania odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. W dacie podejmowania zaskarżonego postanowienia takie regulacje zawierała ustawa z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zmianami).

Po drugie, poza sporem winna pozostawać okoliczność, że skutek prawnorzeczowy, o jakim mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku, w postaci przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku (oczywiście przy spełnieniu pozostałych ustawowych przesłanek). Tak więc decyzja administracyjna, o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 w/w ustawy ma charakter decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej nabycie prawa własności ex lege i jednocześnie decyzja ta jest dokumentem stanowiącym podstawę do dokonania wpisu prawa własności w dziale drugim księgi wieczystej. Oznacza to, że tylko ostateczna decyzja administracyjna, stwierdzająca nabycie prawa własności ex lege, stanowi wyłączny dowód nabycia własności konkretnej nieruchomości. Przepis art. 73 ust. 3 w/w ustawy wprowadza jedynie zasadę, że w księdze wieczystej można ujawnić przejście prawa własności nieruchomości opisanej w ust. 1 tegoż przepisu prawa, wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji wojewody. Z żadnego przepisu ustawy z 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną nie wynika, aby ustawodawca uzależniał przeprowadzenie postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną od wpisu prawa własności do księgi wieczystej. Oznacza to, że obowiązek wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 w/w ustawy powstaje nie z chwilą wpisu prawa własności do księgi wieczystej, a z chwilą wydania ostatecznej decyzji potwierdzającej przejście tegoż prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Na marginesie można jedynie dodatkowo zauważyć, że legitymację do wszczęcia postępowania o wpis prawa własności w księdze wieczystej posiada właściciel nieruchomości, a nie dotychczasowy właściciel tej nieruchomości.

W tym stanie rzeczy bark było podstaw do zawieszenia z urzędu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a i lit. c, art. 152, art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.