Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 193/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak – spr. Protokolant asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi A. W. i T. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę obory dla krów mlecznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 oraz art. 82 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 KPA, Starosta Ś. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M.S. pozwolenia na budowę obory dla krów mlecznych o obsadzie 58 DJP o powierzchni użytkowej 1003,28 m2 i kubaturze 5661,50 m3, zbiornika na gnojowicę, silosu na kiszonkę ze zbiornikiem na odcieki, budynku gospodarczego o powierzchni użytkowej 511,60 m2 i kubaturze 3191,76 m3, przyłącza wody, kanalizacji sanitarnej ze zbiornikiem bezodpływowym, kanalizacji deszczowej, wewnętrznej linii zasilania energetycznego, wewnętrznych instalacji elektrycznych, wod.-kan. i c.o., zjazdu z dróg gminnych oraz wału ziemnego, przewidziane do realizacji we wsi B., na terenie działki Nr 230 oraz działek 289/2, 291, 303/2, 401 (przyłącza, zjazdy).

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wnioskiem z dnia 4 lipca 2011 r. M.S. wystąpiła o wydanie pozwolenia na budowę wyżej wymienionego zamierzenia inwestycyjnego na potrzeby obsługi gospodarstwa rolnego we wsi B.. Do wniosku tego załączyła - zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy Prawo budowlane - cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz wymaganymi zaświadczeniami, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia 16 grudnia 2010 r. ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji.

W toku prowadzonego postępowania, korzystając z prawa strony, T.W. zapoznał się z aktami, pismem z dnia 4 sierpnia 2011 r. wystąpił o wydanie kopii dokumentacji dołączonej do wniosku w celu "ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi", a w dniu 19 sierpnia 2011 r. sporządził fotokopie żądanej dokumentacji. Pismem natomiast z dnia 5 sierpnia 2011 r., pełnomocnik A. i T.W. wniósł o wstrzymanie (zawieszenie) rozpoznania niniejszej sprawy, przeprowadzenie szczegółowej i kompleksowej oceny oddziaływania zamierzonej inwestycji na środowisko oraz wydanie decyzji o niezatwierdzaniu projektu budowlanego i nieudzielaniu pozwolenia na budowę.

W trakcie prowadzonego postępowania organ, stosownie do postanowień art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, dokonał sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z decyzją lokalizacyjną Wójta Gminy Ś., wymaganiami ochrony środowiska, zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz kompletności projektu budowlanego i posiadanych opinii, uzgodnień, pozwoleń. Sprawdził też informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2011 r. organ na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie do 10 sierpnia 2011 r. Pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. M.S. załączyła uzupełniony projekt budowlany i tym samym usunęła wskazane w postanowieniu nieprawidłowości. Pismem natomiast z dnia 31 sierpnia 2011 r. przekazała opinię Wójta Gminy Ś. z dnia 25 sierpnia 2011 r. odnoszącą się do prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz pismo z dnia 25 sierpnia 2011 r. informujące o braku planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu B.. Podkreśliła też, iż nie zgadza się z uwagami pełnomocnika strony skarżącej, gdyż nie znajdują one uzasadnienia prawnego i faktycznego.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że kierując się przepisem z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, dokonał ponownej, wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku której uznał, że inwestor wykazał, iż budowę wskazanych wyżej obiektów budowlanych realizuje we wsi B. na potrzeby prowadzonego dwupokoleniowego gospodarstwa rolnego. Wykazał też, że zamierzona inwestycja, która ma być realizowana na działkach nr 230 (będącej własnością inwestora) oraz nr 291, 289/2, 401, 303/2, (których właścicielem jest Gmina Ś.) jest zgodna z decyzją o warunkach zabudowy. Inwestor dowiódł również, że usytuowanie projektowanych budynków i budowli rolniczych mieści się w granicach określonych nieprzekraczalnymi liniami zabudowy. W projekcie budowlanym uwzględniono również pozostałe warunki określone w decyzji o warunkach zabudowy, w tym, między innymi, dotyczące ochrony środowiska poprzez zaprojektowanie zbiornika na gnojowicę, zbiornika na ścieki bytowe jako zamknięte i bezodpływowe, a silos na kiszonkę zabezpieczono przed możliwością przenikania do gruntu i wód powierzchniowych poprzez zaprojektowanie zbiornika na odcieki. Zaplanowano też budowlę ziemną - tj. wał ziemny o wysokości 2,00 m, obsadzony zielenią izolacyjną. W projekcie budowlanym przewidziano również zieleń izolacyjną na granicy działki od strony zachodniej i południowej, a zastosowane rozwiązania ograniczą emisję ewentualnych zapachów i hałasu. Ponadto organ I instancji wskazał, że w realiach niniejszej sprawy zachodzi spójność projektu zagospodarowania działki z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, jak również kompletność projektu budowlanego.

Odnosząc się do wniosków zgłoszonych przez pełnomocnika A. i T.W. organ stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Brak jest bowiem podstaw do zawieszenia postępowania w świetle art. 98 § 1 i 97 § 1 KPA. Ponadto wyjaśnił, że chów zwierząt - krów w liczbie 58 DJP - nie został wymieniony w wykazie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a w związku z tym nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co wynika z treści art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.), udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Dodał przy tym, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest celem samym w sobie, ale służy ocenie ewentualnych następstw dla środowiska, związanych z realizacją konkretnego przedsięwzięcia wskazanego w wykazie wyżej wymienionego rozporządzenia. Wreszcie zaznaczył, że z art. 4 Prawa budowlanego wynika prawo każdego do zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami, co też w realiach rozpoznawanej sprawy miało miejsce.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A.W., T.W., K.K. i A.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nieuwzględnienie wniosku M.S., ewentualnie o uchylenie niniejszej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Staroście Ś..

Kwestionowanej decyzji odwołujący się zarzucili:

- naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 z późn. zm.);

- naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie uwarunkowań technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki rolnicze i ich usytuowanie;

- naruszenie art. 59 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

- naruszenie § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397);

- naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 KPA;

- wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego i bez koniecznych uzgodnień i opinii, a w szczególności bez uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zamierzonej inwestycji;

- wydanie decyzji z rażącym pokrzywdzeniem chronionego prawem interesu skarżących oraz zasad współżycia społecznego.

Motywując w dalszej części zasadność złożenia odwołania skarżący wskazali, że inwestycję należy projektować i budować zapewniając spełnienie wymagań dotyczących poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, a uciążliwość przedsięwzięcia winna zamknąć się w granicach terenu, do którego inwestor ma tytuł prawny. Tymczasem w świetle przedłożonego przez wnioskodawczynię opisu technologicznego w projekcie budowlanym, jest sprawą oczywistą, że zamierzona inwestycja swym oddziaływaniem naruszy uzasadnione interesy skarżących, albowiem zaplanowanie obiektów gospodarstwa w bezpośrednim sąsiedztwie ich domów mieszkalnych oraz rodzaj prowadzonej działalności spowodują uciążliwość ponad przeciętną miarę. Zamierzona inwestycja związana jest bowiem ściśle z wytwarzaniem określonego rodzaju odpadów i ścieków, a mianowicie odchodów półpłynnych w postaci gnojowicy i gnojówki, co związane jest z zaplanowaniem budowy zbiornika na gnojowicę. Jak dalej podali odwołujący się, zarówno kiszonka, którą karmione będą zwierzęta, jak i wymienione wyżej odchody, wywołują określony negatywny wpływ na najbliższe środowisko, sprowadzający się do emisji uciążliwych dla otoczenia zapachów oraz wycieków mogących prowadzić do zanieczyszczenia środowiska. Niedogodności te są również związane z zamiarem lokalizacji gospodarstwa od strony nawietrznej.

Zdaniem skarżących, w przypadku zamierzonego w projekcie usytuowania obory zostaną naruszone wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, a w szczególności § 11, zgodnie z którym usytuowanie budowli rolniczych uciążliwych dla otoczenia z uwagi na zapachy i wydzielanie się substancji toksycznych, powinno uwzględniać przeważające kierunki wiatrów, tak żeby przez jak najdłuższą część roku znajdowały się one po stronie zawietrznej względem obiektów budowlanych przeznaczonych na pobyt ludzi. Tymczasem w decyzji Starosty w ogóle nie rozważono kwestii emisji uciążliwych zapachów, a także immisji hałasu na nieruchomości sąsiednie, albowiem w opisie technologii temat ten został pominięty i w kwestii uciążliwości związanych z projektowaną inwestycją uznano, że emisje ewentualnych zapachów i hałasu w wystarczający sposób ograniczy wał ziemny o wysokości 2 metrów i obsadzenie tegoż wału oraz granicy działki od strony zachodniej i południowej "zielenią izolacyjną". Takie rozwiązanie jest – zdaniem odwołujących się – nie do przyjęcia, albowiem już choćby z uwagi na nachylenie objętego zainwestowaniem terenu jest oczywistym, że projektowany wał nie wyeliminuje przedostawania się uciążliwych zapachów.

Odnosząc się do zaplanowanej "zieleni izolacyjnej" odwołujący się stwierdzili, że w zaskarżonej decyzji nie tylko brak jest omówienia skutków oddziaływania tejże zieleni na uciążliwości wynikające z realizacji zaplanowanej inwestycji, ale też w zatwierdzonym projekcie w ogóle brak jest projektu tejże zieleni, to jest projektu opracowanego przez uprawnione do tego osoby i zawierającego konkretne wskazanie jakiego rodzaju, jakiej wielkości, w jakiej ilości i w jakim miejscu zieleń ta powinna zostać nasadzona.

Odwołujący się podnieśli, że w zaskarżonej decyzji brak jest stosownej informacji czy planowany silos na kiszonkę, zapewni obsługę planowanej ilości krów. Wskazali także na występujące już uciążliwości i niebezpieczeństwa związane z przechowywaniem na działce nr 231 kiszonki oraz składowaniem odpadów pochodzących z obory, a nadto posadowieniem w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej budowy obory, wodociągu zaopatrującego w wodę mieszkańców okolicznych miejscowości. Wskazali nadto, że wnioskodawczyni posiada duże gospodarstwo rolne, z którego co najmniej dwie działki o numerach 247 oraz 163 spełniają warunki do dokonania planowanej inwestycji bez naruszania praw osób trzecich, gdyż położone są bezpośrednio przy drodze, od strony zawietrznej w stosunku do zabudowań mieszkalnych wsi. Podkreślili, że przywołane przez nich obawy podzielają również inni mieszkańcy wsi.

Następnie odwołujący się podnieśli, że wbrew stanowisku Starosty obowiązujące przepisy, w tym przywołany art. 59 ust. 1 oraz art. 71 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wprost nakazują aby przy wydawaniu decyzji dotyczącej wniosku M.S. przeprowadzona została ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to jest by została uzyskana stosowna decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych zamierzonej inwestycji. Tym samym, w ich ocenie, organ I instancji naruszył art. 6, 7 i 77 KPA, gdyż nie wziął pod uwagę, że dopiero kompleksowa analiza wszystkich wymogów przewidzianych ustawą w oparciu o całokształt materiału dowodowego pozwoliłaby organowi na prawidłowe, nie podyktowane dowolnością, rozstrzygnięcie w sprawie, uwzględniające interes społeczny i słuszny interes obywateli związany już choćby z realizacją ich prawa do spokojnego życia i wypoczynku czy zasady dobrego sąsiedztwa oraz zasady pierwszeństwa.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § KPA oraz art. 82 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, Wojewoda D. umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że w sprawach regulowanych przepisami ustawy - Prawo budowlane dla oznaczenia strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę znajduje zastosowanie, jako lex specialis, przepis art. 28 ust. 2 powołanej wyżej ustawy stanowiąc, iż stronami w takim postępowaniu są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Zdaniem Wojewody, z uwagi na planowane zamierzenie inwestycyjne, przy ustalaniu obszaru oddziaływania wnioskowanej inwestycji zastosowanie znajdują przepisy szczególne, to jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 132, poz. 877). Zgodnie z jego § 6 ust. 3, odległości zamkniętych zbiorników na płynne odchody zwierzęce, mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych powinny wynosić co najmniej:

1) od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich - 15 m,

2) od granicy działki sąsiedniej 4 m.

Stosownie zaś do § 8 tego samego rozporządzenia, odległość silosów na pasze o pojemności większej niż 100 ton powinna wynosić co najmniej:

1) od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od budynków inwentarskich - 15 m,

2) od granicy działki sąsiedniej - 5 m.

Tymczasem inwestor w ramach zaplanowanego zamierzenia inwestycyjnego planuje m.in. realizację zbiornika na płynne odchody zwierzęce o pojemności 361 m3 zagłębionego częściowo w gruncie, zadaszonego oraz silosu na kiszonkę. Odległość projektowanego zbiornika na płynne odchody zwierzęce (na podstawie odczytu z projektu zagospodarowania terenu) od zabudowań przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się na działce nr 185/6 (będącej własnością A.W. i T.W.) wynosi ok. 93 m. Odległość zaś silosu na kiszonkę, zlokalizowanego na działce inwestora, od nieruchomości znajdującej się na działce nr 185/6 wynosi ok. 87 m. Jeśli natomiast chodzi o odległość zbiornika na gnojowicę od nieruchomości stanowiących własność K.K., to wynosi ona odpowiednio:

- dla działki nr 184/1 (nieruchomość niezabudowana) do granicy działki - ok. 93 m,

- dla działki nr 184/3 (nieruchomość niezabudowana) do granicy działki - ok. 98 m,

- dla działki nr 184/4 do otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - ok. 160 m.

Odległość zaś planowanego silosu na kiszonkę od nieruchomości K.K. wynosi:

- dla działki nr 184/1 (nieruchomość niezabudowana) do granicy działki - ok. 74 m.

- dla działki nr 184/3 (nieruchomość niezabudowana) do granicy działki - ok. 76 m,

- dla działki nr 184/4 do otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - ok. 134 m.

W opinii Wojewody, planowana przez M.S. inwestycja z uwagi na swoją funkcję, formę, konstrukcję, nie będzie w żaden sposób oddziaływać na nieruchomości odwołujących się.

Organ II instancji wskazał następnie, że inwestor w ramach wnioskowanego zamierzenia budowlanego planuje realizację wału ziemnego o wysokości 2 m, który docelowo ograniczać ma rozprzestrzenianie się uciążliwych dla otoczenia zapachów, a działka, na której zaplanowano realizację wnioskowanej inwestycji nie graniczy z żadnej strony z nieruchomościami stanowiącymi własność skarżących.

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że Starosta Ś. nieprawidłowo przyjął, iż obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji obejmuje działki nr 185/6 (będącej własnością A.W. i T.W.) oraz 184/1, 184/3, 184/4 (stanowiących własność K.K.), a tym samym niesłusznie uznał odwołujących się za strony przedmiotowego postępowania skarżących. Organ wywiódł, że skoro skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, zakończonym kwestionowaną decyzją Starosty Ś. z dnia [...] r. nr [...], to tym samym nie posiadają oni także legitymacji do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do odwołania złożonego przez A.K., Wojewoda D. podał, że nie brał on udziału w postępowaniu przed organem I instancji i z przekazanych akt sprawy nie wynika, aby był właścicielem lub władającym nieruchomościami znajdującymi się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji.

Wojewoda D. podał, iż dla oceny, czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich, konieczne jest ustalenie, czy wzniesienie danego obiektu budowlanego odpowiada warunkom techniczno-budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. O naruszeniu interesu osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy zostały naruszone w tym względzie konkretne przepisy. Ochrona takich interesów w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy - właściciele nieruchomości, na której mają powstać planowane inwestycje, decydować będą o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, rodzaju obiektu budowlanego i to nawet z naruszeniem ogólnego interesu społecznego. Nie można więc dopuścić do sytuacji, w której uprawnienia właściciela nieruchomości sąsiedniej całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyli A.W. i T.W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane;

- naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie uwarunkowań technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki rolnicze i ich usytuowanie;

- naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;

- naruszenie art. 59 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

- naruszenie § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397);

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: art. 28 oraz art. 6, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 KPA;

- wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego i bez koniecznych uzgodnień i opinii, a w szczególności bez uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zamierzonej inwestycji;

- wydanie decyzji z rażącym pokrzywdzeniem chronionego prawem interesu skarżących oraz zasad współżycia społecznego.

Motywując zasadność złożonej skargi skarżący podali, że wydając decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego Wojewoda D. całkowicie pominął i pozostawił bez rozpoznania podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące nie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, mimo że tego rodzaju ocena jest wymagana w stosunku do przedmiotowej inwestycji, albowiem dotyczy ona hodowli zwierząt, w liczbie nie mniejszej niż 40 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP), a działalność ta prowadzona będzie w odległości mniejszej niż 100 m od terenów mieszkaniowych, czyli w świetle uregulowań zawartych w art. 59 ust. 1 i 71 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i w § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Skarżący wywodzili, że pozbawiając ich przymiotu strony postępowania w niniejszej sprawie Wojewoda całkowicie bezpodstawnie i arbitralnie uznał, iż obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji nie obejmuje należącej do nich działki nr 185/6, a rozpatrywane przedsięwzięcie nie będzie w żaden sposób oddziaływać na ich nieruchomość. Wskazali przy tym, że to właśnie w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę powinna nastąpić szczegółowa analiza warunków dotyczących ochrony interesów osób trzecich, gdyż decyzja uprawniająca do podjęcia robót budowlanych może wkraczać w sferę praw i obowiązków właściciela nieruchomości, w sytuacji gdy dotyczy ona inwestycji uciążliwej, obniżającej wartość nieruchomości i oddziaływującej na degradację nieruchomości i środowiska. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wywodzili, że przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę przysługuje właścicielom sąsiadujących nieruchomości, chyba że jednoznacznie organ ustali, że granice obszaru oddziaływania w otoczeniu obiektu budowlanego nie przekraczają działki, którą dysponuje inwestor. Dla oceny legitymacji nie ma przy tym znaczenia to czy interes prawny został naruszony, gdyż właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową zostaną zachowane i nie zostaną naruszone.

W dalszej części skarżący, odwołując się do art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 28 oraz art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo budowlane, wskazali na konieczność poszanowania – w toku procesu inwestycyjnego – uzasadnionych interesów osób trzecich. W ich opinii oznacza to, że w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, organ właściwy powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Powinien przy tym pamiętać, że w procesie zmierzającym do wyznaczenia takiego obszaru nie chodzi o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na działki znajdujące się w otoczeniu projektowanego obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji. O ile więc istnieje możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie, biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, osoby legitymujące się tytułem prawnym do działek położonych na tak wyznaczonym "obszarze oddziaływania obiektu" są stroną w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Odrębnym natomiast zagadnieniem jest, czy podnoszone przez te osoby zarzuty w stosunku do projektowanej inwestycji są usprawiedliwione z punktu widzenia obowiązujących norm prawnych. Jednakże ich ocena może nastąpić wyłącznie w toku postępowania w sprawie pozwolenia na realizację tej inwestycji przy zapewnieniu właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania obiektu czynnego udziału w postępowaniu.

Zdaniem skarżących, granice obszaru oddziaływania wyznacza oddziaływanie faktyczne, polegające w szczególności na emisji zanieczyszczeń czy powodowaniu uciążliwości w korzystaniu z zamieszkania, co też oznacza, że mogą one sięgać odległości przewyższającej te podane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie uwarunkowań technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki rolnicze i ich usytuowanie. Tymczasem w niniejszej sprawie Wojewoda D. w ogóle nie zbadał, czy i jak projektowana inwestycja wpływa na nieruchomość skarżących, a w szczególności w żaden sposób nie odniósł się do - podnoszonej konsekwentnie i w trakcie całego postępowania - okoliczności związanej z uciążliwą emisją zapachów czy też ochroną warunków sanitarnych. Skarżący podnieśli, że zarówno niewielka odległość działki, na której ma zostać zbudowana obora od ich działki, jak i specyfika tegoż obiektu oraz obiektów z nim związanych sprawiają, że należąca do nich nieruchomość poddana zostanie stałemu oddziaływaniu szkodliwych czynników, co niewątpliwie narusza ich uzasadnione interesy, przez które należy również rozumieć emisję ostrych zapachów czy ochronę przed pogorszeniem warunków sanitarnych. Zdaniem skarżących, przeprowadzonej przez Wojewodę analizy nie można uznać za wystarczającą, skoro zachowanie minimalnych odległości obiektów budowlanych od granicy działek, granicy pasa drogowego, czy od innych obiektów nie przesądza jeszcze o ograniczeniu obszaru oddziaływania obiektu do terenu w tych minimalnych granicach. Wobec powyższego – w ich opinii skarżących – organ naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 oraz art. 11 i 107 § 3 KPA.

W dalszej części skarżący powtórzyli argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu, a sprowadzająca się do wykazania, że decyzja Starosty Ś. została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego oraz chronionego prawem interesu skarżących, jak również zasad współżycia społecznego. Nadmienili, że przed Sądem Okręgowym w Ś. toczy się postępowanie z powództwa skarżących przeciwko M.S. o zakazanie wybudowania inwestycji stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego, w którym wydane zostało postanowienie o zabezpieczeniu powództwa przez zakazanie pozwanej podjęcia jakichkolwiek prac budowlano-instalacyjnych na działce nr 230, zmierzających do wybudowania obory oraz obiektów towarzyszących.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona.

Kontroli Sądu podlegała decyzja Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty Ś., którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił M.S. pozwolenia na budowę obory dla krów mlecznych o obsadzie 58 DJP, o powierzchni użytkowej 1003,28 m2 i kubaturze 5661,50 m3, zbiornika na gnojowicę, silosu na kiszonkę ze zbiornikiem na odcieki, budynku gospodarczego o powierzchni użytkowej 511,60m2 i kubaturze 3191,76 m3, przyłącza wody, kanalizacji sanitarnej ze zbiornikiem bezodpływowym, kanalizacji deszczowej, wewnętrznej linii zasilania energetycznego, wewnętrznych instalacji elektrycznych, wod.-kan. i c.o., zjazdu z dróg gminnych oraz wału ziemnego, przewidziane do realizacji we wsi B., na terenie działki Nr 230 oraz działek 289/2, 291, 303/2, 401 (przyłącza, zjazdy).

Mając na względzie charakter kontrolowanego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać należy, że jedną z przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 KPA, jest stwierdzenie, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania. Zainicjowanie postępowania odwoławczego oparte jest bowiem na zasadzie wnioskowości, czyli sytuacji, w której tylko wskutek inicjatywy uprawnionego podmiotu (strony lub osoby działającej na prawach strony) może zostać uruchomione postępowanie przed organem wyższej instancji (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt. OPS 16/98, Lex nr 37956 ). Brak natomiast przymiotu strony uniemożliwia uzyskanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia merytorycznego, chociażby nawet złożone przez taki podmiot odwołanie zawierało trafną argumentację.

W postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę krąg stron wyznacza art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, przez który należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W postępowaniu tym przymiot strony nie wynika więc z samego faktu bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym bądź zarządcą nieruchomości położonej w sąsiedztwie działki, na której miałyby być prowadzone roboty objęte pozwoleniem na budowę. Konieczne jest bowiem również wykazanie, że owa nieruchomość znajduje się w otoczeniu takiego obiektu budowlanego, którego realizacja – na podstawie przepisów odrębnych – wprowadza związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tejże nieruchomości. Oznacza to nałożenie na organy administracji obowiązku ustalenia i oceny okoliczności związanych z tym, czy konkretny przepis prawa nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu jakiejkolwiek innej nieruchomości w związku z realizacją inwestycji objętej pozwoleniem na budowę. Ustalenie przez organ okoliczności, które – na gruncie konkretnej normy prawa materialnego – mogłyby stanowić ograniczenie w możliwości zagospodarowania jakiejkolwiek innej nieruchomości powinno stanowić dla tych organów asumpt do objęcia właściciela, wieczystego użytkownika bądź zarządcy takiej nieruchomości zakresem podmiotowym postępowania. Powyższe ustalenie zawsze jednak musi bazować na wskazaniu konkretnej normy prawnej będącej źródłem ewentualnego ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2012 r., sygn. akt II OSK 811/11). Istotne jest bowiem przy tym również to, że ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w tego typu sprawie. Osoba taka może mieć w takim postępowaniu jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny.

W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd podzielił stanowisko Wojewody D. co do nieprawidłowego przyjęcia przez Starostę Ś. obszaru oddziaływania przedmiotowej inwestycji w szczególności na działkę nr 185/6, a tym samym wadliwego uznania skarżących za strony postępowania. Planowana inwestycja nie ograniczy bowiem przysługujących skarżącym praw do swobodnego korzystania z posiadanych przez nich nieruchomości. Wskazać należy, że objęta zamiarem inwestycyjnym działka nr 230 nie graniczy z żadnej strony z nieruchomościami, które należą do w szczególności skarżących. Ponadto planowany zbiornik na płynne odchody zwierzęce oraz silos na kiszonkę zlokalizowane zostały w odległościach, które odpowiadają odległością normatywnym określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 132, poz. 877), które mają zastosowanie w niniejszej sprawie do ustalenia obszaru oddziaływania planowanej inwestycji. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 3 tego rozporządzenia, odległości zamkniętych zbiorników na płynne odchody zwierzęce, mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych powinny wynosić co najmniej:

1) od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich – 15 m;

2) od magazynów środków spożywczych, a także obiektów budowlanych przetwórstwa rolno-spożywczego – 15 m;

3) od granicy działki sąsiedniej – 4m;

4) od budynków magazynowych ogólnych – 5 m;

5) od silosów na zboże i pasze – 5 m;

6) od silosów na kiszonki – 5 m.

Stosownie natomiast do § 8 powyższego rozporządzenia, odległość silosów na zboże i pasze o pojemności większej niż 100 ton powinna wynosić co najmniej:

1) od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz od budynków inwentarskich – 15 m;

2) od innych budynków – 8 m;

3) od biogazowi – 15 m;

4) od składu węgla i koksu – 15 m;

5) od granicy działki sąsiedniej – 5 m.

Ponadto z treści projektu budowlanego sporządzonego przez uprawnione w tym zakresie osoby wynika, że przyjęte rozwiązania przestrzenne, funkcjonalne i techniczne nie pogorszą wpływu obiektu na środowisko przyrodnicze, zdrowie ludzi i inne sąsiadujące obiekty. W planowanym bowiem budynku występować będzie emisja zapachów nieuciążliwych w ilościach nieprzekraczalnych wartości normowanych, przy czym przyjęto rozwiązania przestrzenne, techniczne i funkcjonalne ograniczające i eliminujące wpływ obiektu na środowisko i inne obiekty np. poprzez zastosowanie szczelnych zbiorników na gnojownicę, szczelnych zbiorników na ścieki bytowe, odpowiednio ukształtowany teren – wał ziemny, obsadzony zielenią izolacyjną wysoką i średniowysoką. Z tego też względu nie znajduje w okolicznościach rozpoznawanej sprawy potwierdzenia podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, zgodnie z którym obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że objęte zamiarem inwestycyjnym przedsięwzięcie nie będzie oddziaływało na należące do skarżących nieruchomości w sposób, o którym mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Nie będzie zatem ingerowało w przysługujące im prawo do swobodnego korzystania z przynależnej im nieruchomości, jak również – wynikające z odrębnych przepisów – prawo do zagospodarowania posiadanej przez nich działki, a tylko takie ograniczenia mogą stanowić podstawę do uzyskania statusu strony w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę. Istotne jest przy tym także to, że konieczność wskazania przepisów odrębnych, których naruszenie prowadziłoby do ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, a od których uzależniono przymiot strony, nie oznacza automatycznie, że obszarem oddziaływania będzie teren, w którym – jak dowodzi strona skarżąca – da się odczuć negatywne skutki czy uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem określonego obiektu. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamiać z oddziaływaniem polegającym na wprowadzaniu ograniczeń prawnych, a ponadto uniemożliwiałoby inwestorowi realizację zamierzenia budowlanego w sytuacji, gdy jest ono zgodne z przepisami i tym samym prowadziłoby do naruszenia art. 35 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, który stanowi, że w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt. II OSK 402/10, Lex nr 1080270).

W tych okolicznościach uznać należy, że przeprowadzona przez Wojewodę analiza obszaru oddziaływania planowanej inwestycji została dokonana prawidłowo, a podjętemu przez niego rozstrzygnięciu nie można zarzucić wadliwości, skutkującej koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wypada także wskazać, że podjęcie przez organ odwoławczy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego z samej swej istoty wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania odwołania, co też oznacza, że postawiony w skardze zarzut pominięcia i pozostawienia bez rozpoznania podniesionych w odwołaniu wadliwości względem decyzji organu I instancji jest chybiony. Stwierdzenie bowiem faktu braku przymiotu strony skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego bez możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy.

Mając zatem na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku.