Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 59/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 901/12 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 901/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek Z. A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego.

Sąd wskazał, że na skutek wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 300 zł, Z. A. w piśmie z dnia 23 sierpnia 2012 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek wskazała, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej. Pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu, której część została zajęta w związku z egzekucją należności z tytułu podatku od nieruchomości, prowadzi również działalność gospodarczą, jednak przychód uzyskiwany z produkcji energii elektrycznej prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa nie pokrywa kosztów jego wytworzenia. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu druku PPF skarżąca sprecyzowała żądanie domagając się całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że do jej majątku wchodzi współudział w prawie własności nieukończonego budynku mieszkalnego, współwłasność nieruchomości rolnych o pow. 2,17 oraz 2,28 ha oraz pawilony handlowe. Wskazała także, że źródłem jej utrzymania jest renta rodzinna uzyskiwana w kwocie 1731 zł netto miesięcznie, oraz że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie, a mieszka w pomieszczeniach nad halą maszyn elektrowni.

Postanowieniem z dnia 16 października 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych.

Z. A. w ustawowym terminie wniosła sprzeciw, w uzasadnieniu którego wskazała, że mimo iż całość świadczenia rentowego zasila zobowiązania jej firmy, to potęgują się zaległości we wszystkich podatkach i opłatach na rzecz ZUS. Skarżąca podniosła także, że nie dokonuje opłat za gaz i wodę, ponieważ nie ma takich przyłączy w swoim zakładzie, a pobór energii na potrzeby zakładu kompensowany jest fakturami z jej sprzedaży. Skarżąca nie pokrywa również rachunków za telefon, bo jej na to nie stać i czyni to jej syn.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że w jej sytuacji zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej żądania. Jakkolwiek sytuacja materialna skarżącej przedstawia się jako trudna, to jednak nie uniemożliwia ona uiszczenia kosztów sądowych. Skarżąca uzyskuje stały dochód w wysokości 1731 zł netto miesięcznie i prowadzi działalność gospodarczą, a ponadto jest współwłaścicielem domu mieszkalnego, nieruchomości rolnych o pow. 2,17 oraz 2,28 ha i właścicielem pawilonów handlowych. Skarżąca oświadczyła, że uzyskany w 2012 r. roku przychód jej przedsiębiorstwa nie pokrył kosztów jego utrzymania, co skutkowało tym, że niektóre wydatki pokrywała ona ze świadczenia rentowego. Z powodu prowadzenia nieprzynoszącej dochodu działalności zarobkowej, Skarb Państwa nie powinien być pozbawiany środków pieniężnych. Jeżeli stan nierentowności trwa długi okres, to kierujący się regułami ekonomii przedsiębiorca powinien rozważyć zaprzestanie działalności bądź zmianę jej profilu.

Sąd dokonując oceny stanu majątkowego oraz dochodu skarżącej, doszedł do przekonania jest ona w stanie pokryć koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego.

Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd, działając w trybie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższego przepisu wynika, że to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że istnieją przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe.

W rozpoznawanej sprawie należało stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść wydatku związanego z uiszczeniem kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że sytuacja finansowa skarżącej, osiągającej stały dochód w kwocie 1731 zł netto miesięcznie, pozwala na poniesienie wydatku, jakim jest na obecnym etapie postępowania wpis od skargi wynoszący 300 zł. Ponadto należy mieć również na uwadze, że skarżąca jest współwłaścicielem domu mieszkalnego, nieruchomości rolnych o pow. 2,17 oraz 2,28 ha i właścicielem pawilonów handlowych. Jest ona więc w posiadaniu majątku, który w żadnym przypadku nie pozwala zaliczyć jej do osób ubogich. Wskazać także należy, że ponoszenie wydatków, które mają na celu utrzymanie nierentownego przedsiębiorstwa nie może być argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy.

W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.