Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2301/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.134 §1, art.3 §1, art.145 §1 pkt 1 lit. a ic
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.6-9, art.11, art.77 §1, art.80, art.107 §3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.28 ust.1-4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, , Protokolant starszy sekretarz sądowy - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy)


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] marca 2006r. R. R. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] o umorzenie należności składkowych wobec ZUS wynikłych z prowadzenia działalności gospodarczej pod firmami Z. oraz E. Wniosek swój umotywował złym stanem zdrowia oraz trudną sytuacją materialną całej rodziny. Wskazał, że utrzymuje się z umowy o dzieło, jednak po przebytym wypadku samochodowym nie może dalej pracować, pobiera zasiłek chorobowy i zasiłek z Ośrodka Pomocy Społecznej. Wnioskodawca wskazał ponadto, że na jego utrzymaniu pozostaje bezrobotna małżonka oraz troje dzieci w wieku szkolnym.

Decyzją z [...] marca 2008r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11 poz. 74 ze zm., dalej u.s.u.s.) odmówił R. R. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wnioskodawca uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] zł pracując dla różnych firm. Nie posiada przy tym żadnego majątku, a stan zdrowia nie pozwala mu na wykonanie większej ilości pracy. Dalej wskazano, że R. R. jest właścicielem dwóch pojazdów: [...] oraz [...]. Wnioskodawca jest najemcą lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w W. na podstawie zawartej umowy najmu z [...] maja 1998r. Ponadto organ I instancji, ustalił że po zakończeniu prowadzenia działalności, R. R. był zatrudniony w firmie E. J.Z. w wymiarze 1/8 etatu jako elektrotechnik, uzyskując dochód w wysokości [...] zł brutto. Małżonka zobowiązanego M. R., jak podał ZUS, korzysta z zasiłków celowych Ośrodka Pomocy Społecznej i dodatków mieszkaniowych, czasami wykonuje umowę o dzieło, a ponadto kontynuuje naukę w szkole średniej. Organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności będący następstwem wypadku samochodowego, od dnia [...] grudnia 2007r. został zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik Przedsiębiorstwa P., z wynagrodzeniem w kwocie [...] zł. Zakład podał także, że w postępowaniu restrukturyzacyjnym organ udzielił ulg wnioskodawcy poprzez wydanie decyzji z [...] kwietnia 2004r. umarzającej należności, a na należności nie objęte restrukturyzacją udzielił układu ratalnego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, R. R. wskazał, że należność wobec ZUS powstała sukcesywnie w okresie kilku lat na skutek zastosowania błędnej interpretacji prawa przez skarżącego. Wnioskodawca podkreślił raz jeszcze swoją wyjątkowo ciężką sytuację socjalno-bytową, problemy ze zdrowiem i brak perspektyw na przyszłość. Zainteresowany przyznał, iż skorzystał z ustawy restrukturyzacyjnej, lecz w kwestii rozłożenia zaległości na raty nie miał środków finansowych na spłacanie rat. W ocenie zainteresowanego, organ rentowy powinien umorzyć należności składkowe tak, by nie narazić rodziny płatnika na dotkliwy niedostatek. Do wniosku dołączył stosowne dokumenty.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] czerwca 2008r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.R. wniósł o uchylenie decyzji organu drugiej instancji jako niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym oraz o wydanie wyroku umarzającego zaległości składkowe.

Wyrokiem z dnia 2 lutego 2009r. sygn. akt V SA/Wa 1966/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 poz.1071 z 2000r. z poźn. zm., dalej jako "k.p.a."), uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, chociaż wyczerpująco przedstawił stan faktyczny sprawy, to nie rozważył, czy zaistniałe w sprawie okoliczności wyczerpują przesłanki warunkujące umorzenie należności, a wobec powyższego nie rozpatrzył zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Sąd podkreślił, że decyzja Prezesa ZUS z [...] czerwca 2008 r. stanowi przypadkowe rozstrzygnięcie i nie wskazuje, jakimi motywami kierował się organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] maja 2009r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2008r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyjaśnił, iż nie ma jakichkolwiek możliwości spłacenia długu. Zarzucił, iż organ nie przedstawił konkretnej analizy finansowej przychodów oraz wydatków rodziny skarżącego. Twierdzenie, że skarżącego stać na spłatę składek nie jest poparte konkretnym rozliczeniem finansowym.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009r. sygn. akt V SA/Wa 993/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie odniósł warunków umorzenia należności określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz.U. nr 141, poz. 1365), do stanu faktycznego niniejszej sprawy, pozostawiając poza rozważaniami argumenty podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Dotyczy to w szczególności sytuacji materialnej oraz rodzinnej skarżącego, która nie została rzetelnie i wnikliwie przeanalizowana przez organ. Zdaniem Sądu, organ pobieżnie potraktował kwestię wysokości miesięcznego dochodu rodziny skarżącego. Prezes Zakładu nie rozważył też, czy zainteresowany ma możliwość utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie nie zagrażającym egzystencji, zwłaszcza w sytuacji, gdy na utrzymaniu pozostaje niepracująca żona oraz trójka dzieci w wieku szkolnym. Prezes Zakładu nie odniósł się ponadto do powoływanej przez wnioskodawcę argumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia. Pomimo znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów, organ nie wziął pod uwagę faktu, iż sytuacja zdrowotna skarżącego wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z leczeniem. Sąd wskazał, iż rozpatrując sprawę ponownie Prezes Zakładu jest obowiązany szczegółowo rozważyć całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym argumentację przedstawioną przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Powyższe musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę. Uzasadnienie winno bowiem zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] organ odwoławczy z uwagi na przedawnienie uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2008r. w części dotyczącej odmowy umorzenia należności, obejmującej należności z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne za okres [...]; składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] oraz składek na Fundusz Pracy za okres [...] nie objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i w tej części postępowanie umorzył. W pozostałej części - dotyczącej odmowy umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne za okres od [...], na ubezpieczenia zdrowotne za okres od [...] na Fundusz Pracy i FGŚP za okres [...] – utrzymał decyzję z dnia [...] marca 2008r. w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w sposób bardzo obszerny przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że R.R. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą E. od [...].04.1994r. do [...].03.2005r. Od [...] grudnia 2007r. jest zatrudniony w P. Sp. z o.o. Z tego tytułu pobiera wynagrodzenie za pracę, w wysokości [...] zł. (raport ZUS RCA za [...]/2010r.). Ponadto od [...] lutego 2009 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą A., z której również uzyskuje dochód, co świadczy o poprawie sytuacji finansowej płatnika. Posiada ruchomość w postaci samochodu osobowego [...], na nabycie którego zaciągnął kredyt konsumencki. Dalej przedstawiono comiesięczne wydatki, jakie ponosi zobowiązany i podkreślono, iż obecnie wzrosły one trzykrotnie, a skarżący nie udowodnił zasadności tak wysokiego deklarowanego wzrostu wydatków. Dalej zaznaczono, iż wprawdzie skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, jednakże wykazane w toku postępowania okoliczności nie świadczą o braku całkowitej nieściągalności. Organ wskazał, iż obecnie zobowiązany nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego, a jedynym dokumentem potwierdzającym uzyskiwanie pomocy ze względu na trudną sytuację rodzinno-majątkową jest decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego. Podniósł, iż orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...].04.2010r. zaliczono R. R. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia [...].04.2012r.

Organ zauważył także, iż R. R., pomimo złego stanu zdrowia, udokumentowanego kartami leczenia szpitalnego oraz orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, od [...] grudnia 2007r. wykonuje pracę zarobkową zaś od [...] lutego 2009r. dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą, a ponadto był i jest w stanie regulować inne należności (spłata kredytu). Podsumowując, organ wskazał, iż podniesione przez skarżącego okoliczności nie dowodzą, aby opłacanie należności z tytułu składek pociągnęło zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W opinii organu nie wystąpiły przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W motywach skargi przedstawił swoją sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną. Zarzucił organowi, iż wskazane przez niego okoliczności są niezgodne ze stanem faktycznym. Podkreślił, iż zaskarżona decyzja nie zawiera informacji, że zobowiązany obecnie nie prowadzi już pozarolniczej działalności gospodarczej i zarabia ok.[...] zł miesięcznie ze stosunku pracy w P. sp. z o.o. plus dochody z umowy o dzieło. Wyjaśnił, iż pomimo niepełnosprawności pracuje, bo musi utrzymać rodzinę.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2011r. skarżący zarzucił nieważność postępowania, tj. naruszenie art. 156 §1 pkt 5 k.p.a. polegającą na wskazaniu tożsamych okresów umorzonych i wymagalnych należności, co stanowi wewnętrzną sprzeczność decyzji powodującą jej niewykonalność. Ponadto zarzucił:

- naruszenie art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się przez organ w toku rozpoznawania niniejszej sprawy do ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA z dnia 21 grudnia 2009r. sygn.akt V SA/Wa 993/09;

- naruszenie art.7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy i przekroczenie granicy działania w ramach uznania administracyjnego i swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez nieuzasadnione danie prymatu interesowi ogółu nad indywidualnym interesem skarżącego, jego aktualnych dochodów a także usprawiedliwionych wydatków, w szczególności:

1. nieustalenie wysokości rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, w tym m.in. poprzez błędne ustalenie wysokości uzyskiwanego przez skarżącego wynagrodzenia (netto), które wynosi [...] zł a nie jak ustalił organ [...] zł, która to kwota stanowi wysokość wynagrodzenia brutto,

2. nieustalenie rzeczywistej wysokości wydatków skarżącego,

3. odmowę umorzenia należności wobec ustalenia, iż skarżący osiąga dochody, z całkowitym pominięciem całokształtu jego sytuacji majątkowej.

- naruszenie art.8 k.p.a. poprzez podjęcie działania sprzecznego z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, tj.:

1. niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i nieustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego,

2. obciążenie skarżącego obowiązkiem uiszczenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a także odsetek za opóźnienie w ich uiszczeniu i odmówienie ich umorzenia, pomimo wielokrotnego i długotrwałego (łącznie ponad 5 lat) informowania przez skarżącego ZUS o dokonywaniu przerw w działalności i braku sprzeciwu ZUS co do takiego działania,

3. poprzez wadliwe wskazanie w decyzji okresów, za jakie należności uległy umorzeniu oraz za jakie są nadal wymagalne poprzez zakwalifikowanie tych samych okresów zarówno jako okresów, w stosunku do których należności zostały umorzone jak i okresów należności wymagalnych

- naruszenie art.28 ust.3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust.3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach sprawy, które uzasadniały zastosowanie ww. przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd ma zatem obowiązek dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów, co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W tym przypadku należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także – w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami – o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki zostaną umorzone, czy też nie rozstrzyga Zakład. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu wykonawczym, tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Kwestia działania organów administracji publicznej w ramach "uznania administracyjnego" już wielokrotnie wyjaśniana była w bogatym orzecznictwie sądowym. Dla przykładu, w wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a. Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

Oceniając zaskarżoną decyzję w powyższym świetle Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający w sprawie nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej strony. Zaprezentowanie takiego wywodu, który obrazowałby dlaczego uznano, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, stanowi bezwzględny obowiązek organu. Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06, iż okoliczności sprawy winny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, zwłaszcza że w omawianym przypadku decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca do zamieszkania.

Nie wystarczy zatem szczegółowe zaprezentowanie w uzasadnieniu decyzji sytuacji majątkowej strony. Konieczna jest natomiast ocena zaprezentowanych dowodów przejawiająca się w wyczerpującym wyłożeniu tych okoliczności, ze względu na które organ nie uznał wniosku strony. Innymi słowy, jeżeli organ, w ramach służącego mu uznania administracyjnego stwierdza, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia zadłużenia strony, to ma obowiązek wyraźnie wskazać jakie konkretne powody o tym przesądziły i jakie są rzeczywiste możliwości zobowiązanego na wywiązanie się z obowiązku jego spłaty. Organ winien przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, nie jest realizacją powyższego obowiązku samo wskazanie, iż strona posiada źródła dochodów bez porównania ich wysokości do niezbędnych kosztów utrzymania. Organ w sposób arbitralny odmówił wiarygodności zestawieniu wydatków dokonanym przez skarżącego i na tym poprzestał. Realizacją powyższego obowiązku nie jest również podniesienie, że skarżący korzysta z pomocy uprawnionych organów. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu te ostatnie argumenty, dotyczące faktów uzyskiwania przez skarżącego pomocy, przemawiają na jego korzyść i dowodzą ciężkiej sytuacji majątkowej w jakiej się znajduje, co uwzględnił przecież organ skarbowy umarzając zaległości podatkowe. Jednocześnie organ nie rozpatrzył sytuacji materialnej rodziny wobec konieczności zapewnienia leczenia skarżącemu.

Wyłożone powyżej argumenty przemawiają za przyjęciem, iż Prezes Zakładu nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a owa wadliwość uzasadnienia skarżonej decyzji powoduje, iż nie może się ona ostać w porządku prawnym.

Kontrolując zaskarżoną decyzję wspomnieć również należy – co w niewielkim zakresie znalazło się w rozważaniach organu – o stosowaniu w toku postępowania administracyjnego zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie jest dopuszczalne przyjęcie założenia, iż interes społeczny przewyższa swą rangą interes prywatny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2003 r. o sygn. akt. III SA 3118/01 zauważył, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest też zgodna z interesem publicznym.

Biorąc zatem w niniejszej sprawie pod uwagę tę okoliczność, iż strona skarżąca i jej dzieci obecnie utrzymują się w części ze środków pomocowych (pomoc społeczna), trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niej zaległych należności, nawet jeśli przyjąć iż jest realnie możliwe, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela. Jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wcześniej wyroku z 20 marca 2007r., przy założeniu przeciwnym norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niewykonalności faktycznej decyzji Sąd stwierdza, iż jest on całkowicie zasadny. Zaskarżona decyzja zawiera odmienne rozstrzygnięcia, co do tych samych okresów. Zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji, należności na ubezpieczenia społeczne od marca do maja 1999 roku oraz za listopad 1999 zostały umorzone, ale jednocześnie w odniesieniu do należności od marca do listopada 1999 roku, odmówiono umorzenia należności. Powyższe spowodowało wewnętrzną sprzeczność w treści decyzji, wymaga zatem ponownej analizy organu orzekającego.

Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 6 - 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzec, jak w sentencji.