Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1900/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.C. Sp. z o.o. w I. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.C. Sp. z o.o. w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2015 r. Nr: [...],[...],[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 774 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2015 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok skarżąca J.C. Sp. z o.o. w Imbramowicach złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych powołując się na trudną sytuację materialną. Strona podała, że duża grupa kontrahentów nie reguluje swoich należności za prawidłowo wykonane przez Spółkę prace i z tego względu Spółka nie posiada aktualnie możliwości, aby bez uszczerbku dla własnej płynności finansowej uregulować kwotę wpisu sądowego. Wskazano, że Spółka zatrudnia wielu pracowników i w pierwszej kolejności chciałaby zapewnić regularne wypłaty pensji, dzięki którym utrzymają oni swoje rodziny. Do pisma z dnia 4 marca 2016 roku strona skarżąca załączyła zawiadomienia o wszczęciu postępowań egzekucyjnych oraz zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżąca Spółka została wezwana do złożenia wniosku na formularzu "PPPr" w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 44.000.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 964.047,04 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 14.037,76 zł, lecz wysokość tej straty ta może ulec zwiększeniu po sporządzeniu bilansu za 2015 rok. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Idea Banku, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Zarówno konto bankowe, jak i nieruchomości stanowiące środki Spółki zostały zajęte przez komorników.

Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca oświadczyła, że sprawozdanie finansowe za rok 2015 nie jest jeszcze gotowe, bowiem nie upłynął jeszcze termin do jego sporządzenia. W ostatnich miesiącach nie odnotowano obrotów w kasie Spółki, dlatego nie przedłożono raportów kasowych za ostatnich sześć miesięcy. Zysk za 2014 rok Spółka przeznaczyła w całości na pokrycie strat z lat ubiegłych. W roku 2015 drastycznie spadły obroty Spółki i rok obrachunkowy 2015 zamknął się stratą.

Podniesiono, że Spółka od wielu lat znajduje się w katastrofalnej sytuacji finansowej. Wszystkie składniki majątku Spółki są zajęte równocześnie przez komornika skarbowego i sądowego, w związku z tym nie ma możliwości ich spieniężenia. Na rachunkach bankowych i prawach majątkowych stanowiących wierzytelności pieniężne Spółki ciążą zajęcia egzekucyjne wykluczające możliwość swobodnego dysponowania środkami. Wszystkie transakcje Spółki realizowane są z materiałów powierzonych, nie będących jej własnością. Obrót ten wynika z refaktur bez przepływu gotówki (tzn. klient bezpośrednio płaci dostawcy). Ponadto wiele transakcji odbywa się w ramach wzajemnych kompensat, a kompensata jest przymusem narzuconym przez kontrahenta – wierzyciela, na który Spółka musi się zgodzić i tym samym sukcesywnie zmniejszać swoje zobowiązania.

Z przesłanych dokumentów źródłowych wynika, że za rok 2014 przychody netto Spółki ze sprzedaży wyniosły 514.217,80 zł, a koszty działalności operacyjnej 486.356,24 zł, co dało zysk ze sprzedaży 27.861,56 zł i zysk z działalności gospodarczej 48.979,96 zł (na podstawie rachunku zysków i strat za 2014 rok).

Według CIT-8 dochód za 2014 rok wyniósł 70.067,58 zł przy przychodzie 539.605,08 zł. Za rok 2015 przychody Spółki według CIT-8 wyniosły 384.943,80 zł, przy kosztach ich uzyskania 398.981,56 zł, co spowodowało zamknięcie roku 2015 stratą w wysokości 14.037,76 zł.

Na podstawie danych z bilansu za 2014 rok ustalono, że na dzień 31 grudnia 2014 roku Spółka posiadała aktywa trwałe o wartości 42.987.189,40 zł, a jej zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 2.007.566,93 zł.

Według deklaracji VAT-7K podstawa opodatkowania za I kwartał 2016 roku z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 12.195 zł, a wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług pozostałych zamknęła się kwotą 10.945 zł.

Stan rachunku bankowego Konto Idealna Firma w Idea Banku na dzień 25 kwietnia 2016 roku wynosił 0 zł, a zaległe opłaty i prowizje -151,91 zł.

Wobec strony skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne, w wyniku których dokonano zajęć na firmowym rachunku bankowym. Według spisu środków trwałych na dzień 25 kwietnia 2016 roku Spółka posiadała grunty o wartości netto 795.940 zł, budynki o wartości 163.125 zł i cetownicę wartą 2.946,45 zł. Na całości środków trwałych ciążą wieloletnie zajęcia egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie referendarza sądowego J.C. Sp. z o.o. w Imbramowicach nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na stronie skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 774 zł, stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu jej konta bankowego Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w niniejszej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie mamy do czynienia z takim przypadkiem. Spółka nie utraciła płynności finansowej skoro jej przychód w 2015 roku wyniósł 384.943,80 zł, w pierwszym kwartale 2016 roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju opodatkowane stawką 22% albo 23% wyniosła 12.195 zł, a wartość netto nabytych towarów wyniosła 10.945 zł. Skarżąca posiada również bardzo wysoki kapitał zakładowy w wysokości 44.000.000 zł, a łączna wartość jej środków trwałych na dzień 25 kwietnia 2016 roku wynosiła 962.011,45 zł. Ponadto Spółka nie wskazała by rozważano jej likwidację, czy też ogłoszenie jej upadłości. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Wykazana przez stronę skarżącą w CIT-8 za rok 2015 strata w wysokości 14.037,76 zł nie musi oznaczać utraty przez stronę płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11).

Za zwolnieniem strony skarżącej nie przemawia też fakt prowadzenia egzekucji z jej majątku i zajęcie rachunku bankowego. Przy ocenie przesłanek prawa pomocy badaniu podlega bowiem całokształt sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a nie tylko aktualnie posiadane przez stronę kwoty pieniężne. W postanowieniu z dnia 30 maja 2008 roku sygn. akt I FZ 66/09 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Dla oceny możliwości płatniczych skarżącej Spółki nie ma również znaczenia fakt dokonywania rozliczeń z kontrahentami w formie kompensat (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GZ 183/12). W ramach kompensat Spółka może bowiem zdecydować o uiszczeniu w jej imieniu kwot ciążących na niej kosztów sądowych.

Podkreślić również należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 roku, sygn. akt I OZ 191/11). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FZ 796/11, zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, m. in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego, w ocenie orzekającego, nie zaszły w sprawie przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.