Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 195/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas, , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Protokolant specjalista Monika Gąsińska – Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2020r. sprawy ze skargi E C na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o niepełnosprawności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz E C kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ II instancji", "Minister"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2, art. 17 pkt 3 i art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 31 ust. 1 pkt 6 i art. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działaniach administracji rządowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 945), art. 33 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r., poz. 1171) oraz § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1054), po rozpatrzeniu odwołania małoletniego M C, reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego E C ( dalej : "skarżąca"), od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] września 2019 r., znak: [...]w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o niepełnosprawności, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Decyzja organu II instancji zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Powiatowy Zespół do Spraw orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...] orzeczeniem z [...] stycznia 2018 r. zaliczył małoletniego M C do osób niepełnosprawnych z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności 09-M na okres do 15 stycznia 2021 r. W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...] i stwierdzonych zastrzeżeń co do zgodności przedmiotowego orzeczenia o niepełnosprawności z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności, organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. W wyniku ponownej oceny zgromadzonego materiału w sprawie decyzją z dnia [...] września 2019 r., organ I instancji stwierdził nieważność orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniosła E C jako przedstawiciel ustawowy małoletniego M C. Podkreśliła, że organ I instancji nie stwierdził nieprawidłowości w przeprowadzonym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...] postępowaniu administracyjnym. W zaskarżonej decyzji nie podważono prawidłowości dokumentacji medycznej, a zakwestionowano jedynie opinię lekarzy orzekających. Tymczasem opinia innego lekarza na temat tej samej dokumentacji medycznej nie może być w ocenie odwołującej się, podstawą do stwierdzenia nieważności całego orzeczenia o niepełnosprawności. Ponadto skarżąca powołując się na orzecznictwo wskazała, że naruszenie prawa w zakresie oceny materiału dowodowego, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Po rozpatrzeniu niniejszego odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ powołując się na orzecznictwo wyjaśnił, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć takie naruszenie, które spełnia 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, racje ekonomiczne lub gospodarcze oraz skutki społeczno-ekonomiczne. Oczywistość naruszenia prawa polega przy tym na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Organ odwoławczy dodał, że skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Ponadto właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Jak wskazał Minister, w rozpatrywanej sprawie organ I instancji, stwierdził nieważność orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r. Minister przypomniał, że organ I instancji ocenił, że postępowanie w przedmiocie wydania małoletniemu M C orzeczenia o niepełnosprawności, przeprowadzone zostało przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...] z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1172. ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia (Dz. U. z 2002 r. nr 17, poz. 162 ze zm.).

Minister uznając, że organ wojewódzki, prawidłowo stwierdził nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu dla Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. przypomniał, że organ I instancji wyjaśnił, że dokonując w trybie nadzoru analizy ocen członków Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...] powołanych do składu orzekającego w przedmiocie wydania orzeczenia o niepełnosprawności w niniejszej sprawie, druk oceny stanu zdrowia dziecka wystawiony przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego, nie potwierdza poprawności ustaleń orzeczniczych. Stwierdzono, że lekarz ten nie określił należycie faktów, które uznał za istotne w sprawie i udowodnione, nie odniósł się do dokumentów potwierdzających ustalenie w stosunku do osoby orzekanej niepełnosprawności, jak również nie umotywował powodów podjęcia rozstrzygnięcia o kwalifikacji małoletniego do osób niepełnosprawnych. Zdaniem organu I instancji ocenie tej brak jest również wskazania faktycznych ograniczeń w funkcjonowaniu małoletniego skutkujących jego niezdolnością do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych (samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem), a w konsekwencji powodujących konieczność zapewnienia małoletniemu stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku. Minister odnotował, że odnosząc się do oceny pedagogicznej organ I instancji wskazał, że zgodnie z ustaleniami pedagoga rozwój ruchowy, komunikacja, rozwój mowy i percepcja słuchowa małoletniego przebiega prawidłowo. Nie przejawia on również ograniczeń w zakresie percepcji wzrokowo-ruchowej. Z kolei w części formularza dotyczącej wyników osiąganych w procesie edukacji, postawy dziecka wobec szkoły, umiejętności szkolnych członek Powiatowego Zespołu odnotował: "rozwój prawidłowy, dobrze radzi sobie z programem edukacyjnym (wiek przedszkolny oddział 0)". Dalej organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń przeprowadzonych przez organ I instancji wynika, że małoletni nie wymaga leczenia farmakologicznego czy szpitalnego, jak również większych zabiegów pielęgnacyjnych, a jedynie kontroli w poradni specjalistycznej. W kontrolowanym orzeczeniu nie zostały zaś przytoczone żadne ograniczenia w samodzielnym funkcjonowaniu, które wynikałyby ze stwierdzonych schorzeń. W związku z tym Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] uznał, że skład orzekający Powiatowego Zespołu nie wykazał i nie uzasadnił na podstawie wystąpienia jakich przesłanek zaliczył małoletniego do osób niepełnosprawnych.

Dodatkowo, jak przypomniał Minister, organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na opinię lekarza - członka Wojewódzkiego Zespołu, sporządzoną na potrzeby prowadzonego postępowania nieważnościowego, w której wykazano, że analiza historii choroby nie potwierdza zasadności zaliczenia małoletniego do osób niepełnosprawnych. Występujące u dziecka schorzenie nie zaburzało bowiem w znacznym stopniu funkcjonowania organizmu i nie upośledzało rozwoju dziecka. Na dzień wydania orzeczenia, małoletni był samodzielny adekwatnie do swojego wieku, zaś jego przebieg schorzeń nie powodował ograniczeń w prawidłowym funkcjonowaniu w społeczeństwie.

Minister przypomniał, że w konsekwencji podjętych ustaleń organ I instancji stwierdził, że kontrolowane orzeczenie Zespołu Wojewódzkiego, wydane zostało niezgodnie z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, dokonując oceny przesłanek rażącego naruszenia prawa w przypadku wydania przedmiotowego orzeczenia, uwzględnił treść art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Stosownie zaś do § 1

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia, oceny niepełnosprawności u takiej osoby dokonuje się na podstawie następujących kryteriów:

1. przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa w § 2, przekraczającego 12 miesięcy,

2. niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, albo

3. znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

Natomiast na gruncie § 2 ust. 2 omawianego rozporządzenia przy ocenie niepełnosprawności dziecka bierze się pod uwagę rodzaj i przebieg procesu chorobowego oraz jego wpływ na stan czynnościowy organizmu, sprawność fizyczną i psychiczną dziecka oraz stopień jego przystosowania do skutków choroby lub naruszenia sprawności organizmu, a także możliwość poprawy stanu funkcjonalnego pod wpływem leczenia i rehabilitacji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl omawianej regulacji, dziecko do 16 roku życia uznawane jest za niepełnosprawne, jeżeli występują: niezdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszenie się, komunikowanie się z otoczeniem, powodująca konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku albo znaczne zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagające systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem. Jednocześnie organ II instancji podniósł, że zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych należy rozumieć konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy przy czym:

- konieczność sprawowania opieki oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem,

- konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałaniu w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Ponadto Minister przypomniał, że organy orzecznicze przy orzekaniu o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia biorą pod uwagę zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się dziecko oraz inne posiadane dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie niepełnosprawności, a także ocenę stanu zdrowia wystawioną przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących oraz rokowania odnośnie do przebiegu choroby, a także ograniczenia w funkcjonowaniu występujące w życiu codziennym w porównaniu do dzieci z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną właściwą dla wieku dziecka, jak również możliwość poprawy zaburzonej funkcji organizmu poprzez zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki techniczne, środki pomocnicze lub inne działania.

Po przeanalizowaniu całości dokumentacji Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie potwierdził prawidłowości orzeczenia o niepełnosprawności. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie w sposób niewyczerpujący merytorycznie wypełniono druk oceny stanu zdrowia małoletniego. W punkcie dotyczącym badania podmiotowego nie wykazano bowiem naruszenia sprawności organizmu, a jedynie zapis "pod opieką poradni nefrologicznej". Z kolei w punkcie 6 oceny stanu zdrowia dotyczącym zakresu i rodzaju ograniczeń spowodowanych naruszoną sprawnością organizmu wynikających z choroby zasadniczej i chorób współistniejących, wykazano jedynie konieczność stałej kontroli, kontrolę kreatyniny i USG nerek, nie wskazując na spełnienie przesłanek kwalifikacji do niepełnosprawności. W ocenie pedagogicznej członka składu orzekającego również nie wskazano na żadne deficyty w zakresie rozwoju ruchowego, komunikacji, percepcji wzrokowo-ruchowej, edukacji, kompetencji społecznych, w zakresie kompensacji zaburzeń wskazano buty ortopedyczne i okulary, a w uzasadnieniu częste wizyty u specjalistów i ćwiczenia usprawniające. Ponadto organ II instancji stwierdził, że analiza dokumentacji medycznej wskazuje, że dziecko pozostaje pod opieką poradni nefrologicznej, zaś wyniki badan laboratoryjnych w zakresie wydolności nerek pozostają prawidłowe.

Ponadto Minister powołał się na treść opinii wydanej w dniu [...] lipca 2019 r., sporządzonej przez specjalistę w dziedzinie pediatrii, zasięgniętej w toku postępowania nieważnościowego, na podstawie dokumentacji medycznej z leczenia w poradni nefrologicznej dla dzieci - 2 wizyty, bez leczenia, wyniki wskaźników wydolności nerek - prawidłowe, przy braku stwierdzenia odchyleń w badaniu przedmiotowym konsultant wydał opinie o braku uzasadnienia kwalifikacji dziecka do osób niepełnosprawnych. Organ wskazał, że pomimo tego, że w opinii konsultanta podniesiono fakt niepewnego rokowania na przyszłość, sama konieczność pozostawania pod opieką specjalisty i konieczność wykonywania badań monitorujących, nie oznacza niepełnosprawności.

Jak dalej argumentował organ odwoławczy, w świetle analizy akt sprawy, u dziecka z rozpoznaniem zasadniczym "Torbielowatość nerek autosomalnie dominująca" nie stwierdzono takiego naruszenia sprawności organizmu, które uzasadniałoby uznanie przesłanki niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku.

Ponadto załączona do wniosku o wydanie orzeczenia dokumentacja medyczna, nie pozwala również stwierdzić, że u dziecka, z powodu schorzenia, stwierdza się znaczne zaburzenie funkcjonowania organizmu, wymagające systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, zdaniem organu II instancji orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r., zaliczające małoletniego M C do osób niepełnosprawnych z oznaczeniem symbolu przyczyny niepełnosprawności [...] na okres do 15 stycznia 2021 r., zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ wyjaśnił, że ustalenie w postępowaniu orzeczniczym niepełnosprawności przez skład orzekający, powinno polegać na rzetelnej ocenie materiału dowodowego w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji niepełnosprawności wyrażonej w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Błędne przyrównanie tych ograniczeń, skutkuje zaś poważną, kwalifikowaną wadą ustalenia niepełnosprawności, która stanowi jednocześnie sentencję orzeczenia i całkowicie odmiennie potwierdza istniejący stan faktyczny.

Stąd też w ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej błędne ustalenie przez Powiatowy Zespół dla Miasta [...] podstawy prawnej orzeczenia i sentencji oraz wadliwe dokonanie oceny stanu faktycznego, na podstawie którego zaliczono małoletniego do osób niepełnosprawnych, nie znajdujące potwierdzenia w dokumentacji medycznej zgromadzonej w chwili orzekania przez Powiatowy Zespół, jest oczywistym naruszeniem prawa. Naruszenie to bowiem nie tylko polega na błędnym zastosowaniu definicji niepełnosprawności, ale także na wadliwej konstrukcji orzeczenia, wydanego sprzecznie z materiałem dowodowym.

Skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E C jako przedstawiciel ustawowy małoletniego M C, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu wojewódzkiego a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i jego niewłaściwe zastosowanie;

2. naruszenie art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych poprzez przyjęcie, że schorzenia małoletniego nie stanowią podstawy do zaliczenia małoletniego do niepełnosprawnych z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...];

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za podstawę zaskarżonego orzeczenia mających wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym uznaniu, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Miasta [...]z dnia [...] stycznia 2018 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z przesłankami określonymi wprost w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej;

4. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mających wpływ na jego treść, polegających na bezzasadnym uznaniu, że organ I instancji miał prawo ponownie wszcząć postępowanie w sprawie już zakończonej, w sytuacji, kiedy brak jest nowych okoliczności czy nowych dowodów mających wpływ na ujawnienie rzeczywistego stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nie wykazały, w sposób przekonywający, nienasuwający żadnych wątpliwości, że przy wydawaniu orzeczenia doszło do naruszenia prawa w stopniu kwalifikowanym czyli rażącym. Skarżąca wskazała, że ustalenie stopnia niepełnosprawności przez lekarzy, nastąpiło na podstawie przeprowadzonych badań i wywiadów oraz analizy dokumentów zgromadzonych w sprawie. Podkreśliła także, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, na czym polegało naruszenie przepisów prawa i dlaczego miało charakter rażący oraz nie dokonano oceny skutków społeczno - ekonomicznych. Skarżąca przytaczając na poparcie swej argumentacji orzecznictwo podniosła, że postępowanie nieważnościowe, nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno – prawnego i należy wyraźnie oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa.

Niezależnie od powyższego, skarżąca przypomniała, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że małoletni ma wrodzoną wadę - "torbielowatości nerek autosomalnie dominującą" i pozostaje pod stałą opieką poradni nefrologicznej. W stosunku do małoletniego istnieje konieczność regularnych wizyt lekarskich związanych z cokwartalnym badaniem wskaźników wydolności nerek. W związku z diagnozowaną chorobą, małoletni jest na specjalnej diecie nieobciążającej nerek. Co więcej, w związku z możliwością urazu okolic lędźwiowych, nie może wykonywać wszystkich ćwiczeń na lekcjach wychowania fizycznego, tak jak zdrowe dzieci. Małoletni nie może również uprawiać sportów kontaktowych, co jest potwierdzone przedłożonym zaświadczeniem lekarza specjalisty chorób dziecięcych. W związku ze zdiagnozowaną chorobą nerek małoletni pozostaje pod szczególnym i stałym nadzorem rodziców na podwórku, placu zabaw i w domu.

W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odpowiedzi, Minister przypomniał specyfikę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oraz odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej w skardze, wyjaśnił, że nie kwestionuje schorzeń występujących u małoletniego, jednakże zgodnie z obowiązującym prawem, ocena stanu zdrowia nie jest jedynym wyznacznikiem niepełnosprawności, bowiem orzecznictwo o niepełnosprawności, uwzględnia zarówno fizyczne, psychiczne jak i społeczne aspekty funkcjonowania człowieka. Wystąpienie tylko jednego z elementów, jak naruszenie sprawności organizmu nie musi zatem oznaczać, że mamy do czynienia z niepełnosprawnością. Dodatkowo Minister wskazał, że ustalenie niepełnosprawności, powinno opierać się na obowiązujących przepisach i standardach, a tym samym nie może mieć uznaniowego charakteru, gdyż niejednokrotnie stanowi podstawę do korzystania z różnego rodzaju świadczeń o charakterze pieniężnym i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom na podstawie odrębnych przepisów. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, wydane z rażącym naruszeniem prawa orzeczenie Powiatowego Zespołu dla Miasta [...]wywołuje skutki prawne także w sferze społeczno-ekonomicznej, naruszając zasady praworządności i słusznego interesu społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe kryteria, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta, jak również decyzja ją poprzedzająca, naruszają prawo.

Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie, jest postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, umożliwiający wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej. Tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Celem tego postępowania, nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, a wyłącznie ocena, czy kontrolowana decyzja zawiera wady enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Organy administracji publicznej badają prawidłowość decyzji w trybie art. 156 k.p.a. (dotyczącym stwierdzenia nieważności) w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie jej wydania, w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, tj. materiał dowodowy jakim dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję.

Podkreślić też należy, zwłaszcza w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z punktu widzenia wad kwalifikowanych z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy kwestionowane rozstrzygnięcie. Nie jest przy tym dopuszczalne, by organ, wydając rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, dokonywał nowych, bądź dodatkowych ustaleń faktycznych, jak również nie jest uprawniony do kwestionowania stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną poddaną weryfikacji organu nadzoru ze względu na inną ocenę, jaką należałoby przypisać zebranemu materiałowi dowodowemu. Istotą tego postępowania jest wyłącznie ocena, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania i czy nie zawiera wad powodujących jej nieważność (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 2873/17; wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r. sygn. II OSK 748/15; wyrok NSA z 10 czerwca 2016 r. sygn. II OSK 2429/14). W toku postępowania nieważnościowego, organ nie rozpatruje sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Przesłanki wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a., nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a zatem powinny być interpretowane w sposób ścisły natomiast ustalenie, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, musi być bezsporne.

Przesłanką w oparciu o którą stwierdzono nieważność orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r. Powiatowego Zespołu dla Miasta [...], było rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa poprzez ich proste zestawienie. Rażącym naruszeniem prawa jest tylko takie uchybienie, w wyniku którego powstają skutki społeczne i gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że o ile Minister prawidłowo wyjaśnił, na czym polega wada decyzji z postaci rażącego naruszenia prawa, o tyle nie znalazło to żadnego odzwierciedlenia w rozstrzygnięciu tego organu. Nie wynika bowiem zarówno z decyzji Ministra, jak też organu I instancji, na czym polegało rażące naruszenie przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów. Organy wskazując, że doszło do naruszenia art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, oraz § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia, nie wykazały dlaczego orzeczenie Powiatowego Zespołu dla Miasta [...] o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2018 r., pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tych przepisów i to sprzeczności oczywistej, poprzez proste zestawienie tego rozstrzygnięcia z treścią normy prawnej. Argumentacja dotycząca rażącego naruszenia prawa, jest w ocenie Sądu wynikiem niezrozumienia przez organy obu instancji zarówno tej przesłanki, jak też istoty nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W rzeczywistości bowiem, przytoczone przez organy argumenty dotyczące rażącego naruszenia prawa, po pierwsze nie mieszczą się w tej kategorii, po drugie zaś wychodzą poza zakres postępowania nieważnościowego. Pamiętać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpatrzenie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987/1/35). Do tego natomiast sprowadzają się zarzuty pod adresem rozstrzygnięcia Powiatowego Zespołu dla Miasta [...]. Zarzuty takie mogły być podniesione jedynie w " zwykłym" postępowaniu. Dotyczą one przede wszystkim błędnego i niewyczerpującego ustalenia stanu faktycznego oraz niewłaściwej oceny dowodów. Przypomnieć w tym miejscu należy, że naruszenie prawa w zakresie oceny materiału dowodowego nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a., gdyż podważałoby to zasadę trwałości decyzji administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 sierpnia 2019 r. II SA/Go 413/19, LEX nr 2713431). Zarzuty naruszenia prawa w zakresie czynienia ustaleń faktycznych (przez niewyczerpujące zgromadzenie, czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy) należą do takich wadliwości, które mogą służyć do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym. Nie stanowią natomiast rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1822/18, LEX nr 2638276). Spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, a więc, że decyzja w sposób kwalifikowany została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 489/05, LEX nr 196694). Z tego też powodu nie może być oceniane w kategorii rażącego naruszenia prawa wskazane przez organy, błędne zastosowanie definicji niepełnosprawności. Jak już wyżej wspomniano, nie można w postępowaniu nieważnościowym dokonywać nowych, bądź dodatkowych ustaleń faktycznych. Tymczasem organ w toku postępowania nieważnościowego zasięgnął opinii biegłego pediatry. Opinia ta sporządzona w dniu [...] lipca 2019 r. w oparciu o dokumentację medyczną, stała się także podstawą orzeczenia organu odwoławczego. Niezależnie od powyższej argumentacji, kwestie, które uwzględniane są przy ocenie niepełnosprawności nie są jednoznaczne i pozostawione są ocenie składów orzekających. Nie można zaś traktować jako rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zastosowania przepisu, którego, po pierwsze, hipoteza opiera się na ocennym przesądzeniu przez organ, że określony stan ze względu na konkretne cechy, jakie go charakteryzują, spełnia ogólny warunek dyspozycji zamieszczonej w tym przepisie normy, a po drugie, którego zastosowanie w indywidualnej sprawie zakłada, że określony stan podlega konkretyzacji wyłącznie na dany moment (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2702/19, LEX nr 3040641). Nie wypowiadając się na temat zasadności orzeczenia Powiatowego Zespołu dla Miasta [...], należy podsumować, że podniesione przez organy argumenty pod adresem tego rozstrzygnięcia, wykraczają poza granice postępowania nieważnościowego. Konsekwencją powyższych wadliwości jest uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania Sądu, a następnie dokonując ponownej oceny kwestionowanego orzeczenia Powiatowego Zespołu dla Miasta [...]i uwzględniając argumenty zawarte w skardze dotyczące tego rozstrzygnięcia, ponownie rozważyć zasadność stwierdzenia jego nieważności.

Mając na uwadze powyższe W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.