Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 155/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101f ust. 1, art. 101g ust. 1, art. 101l ust. 1 i 2, art. 362 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 4, art. 15 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej plan remediacji środowiska gruntowego postanawia: wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. (data wpływu [...] czerwca 2019 r.) wystąpiła do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o przeprowadzenie postępowania celem wydania decyzji ustalającej plan remediacji. Do tego pisma załączono wykonany na zlecenie ww. Spółki projekt planu remediacji środowiska gruntowego dla działki nr ew. [...] obrębu nr [...] zlokalizowanej przy ul. P. w W. - załącznik 1. Określając teren wymagający przeprowadzenia remediacji wskazano na okoliczności jakie doprowadziły do konieczności dokonania ww. procesu. Spółka stwierdziła, że w trakcie prowadzenia wykopów i zauważonego wycieku z rury kanalizacyjnej, pobrano próbki gruntu z dna wykopu. Na podstawie tej informacji Spółka podjęła się wstępnego rozpoznania oraz określenia stanu zanieczyszczenia przedmiotowej działki. Dalej wskazuje się, że w wyniku uszkodzenia rury kanalizacyjnej, powstała szkoda w środowisku gruntowym. W związku z tym podjęto środki zapobiegające rozprzestrzenianiu się zanieczyszczeń w środowisku gruntowo-wodnym i zanieczyszczony grunt wykopano, zgodnie z art. 1 i art. 9 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2018 r., poz. 954 ze zm., dalej ustawa szkodowa). Tymczasowo grunt ten jest składowany na terenie budowy, na nieprzepuszczalnej membranie (folia HDPE), aby ograniczyć ryzyko powstania szkody w środowisku. Poinformowano też, że aktualnie na terenie działki prowadzone są prace budowlane związane z przyszłą inwestycją mieszkaniową wielorodzinną. Następnie zostały wskazane substancje jakich obecność stwierdzono w gruncie tj. naftalen, antracen, chryzen, benzo(a)antracen, dibenzo(a,h)antracen, benzo(a)piren, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten, benzo(g,h,i)perylen, indeno(1,2,3-cd)piren w wartościach znacząco przekraczających dopuszczalne prawem stężenie (tabelka 1 str. 2). Są to substancje wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1395) tj. wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Plan remediacji zakłada bioremediację i biostymulację gruntu złożonego na pryzmie bioremediacyjnej. Za potwierdzenie przeprowadzenia remediacji uważane będzie osiągnięcie dopuszczalnych wartości substancji powodującej ryzyko dla grupy terenów mieszkaniowych, zabudowanych, rekreacyjno-wypoczynkowych zgodnie z ww. rozporządzeniem .

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. przekazał powyższy wniosek Prezydentowi [...] w celu rozpatrzenia zgodnie z kompetencjami tj. zastosowaniem art. 362 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.). Organ wskazał, że przeanalizował ww. wniosek Spółki w zakresie możliwości zastosowania przepisów ustawy szkodowej i uznał, że skoro zagrożonym komponentem środowiska, w związku z uszkodzeniem rury kanalizacyjnej, jest gleba, to aby zastosowanie miały przepisy ustawy szkodowej winna być spełniona przesłanka stwierdzająca, iż zagrożenie zostało spowodowane przez działalność podmiotu korzystającego ze środowiska, która stwarza ryzyko szkody w środowisku. Katalog takich działalności znajduje się w art. 3 ustawy szkodowej.

Organ ochrony środowiska uznał, że z wniosku wynika, iż działalnością stwarzającą zagrożenie dla środowiska poprzez zły stan techniczny rury kanalizacyjnej jest działalność polegająca na przesyle ścieków kanalizacją sanitarną. Organ stwierdził, że funkcjonowanie sieci kanalizacyjnej nie zalicza się do działalności stwarzających ryzyko szkody w środowisku wymienionych w art. 3 ustawy szkodowej. Wobec tego organ uznał, że w sprawie przepisy tej ustawy nie będą miały zastosowania.

Konsekwencją powyższego jest konieczność zastosowania art. 362 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska, który stanowi, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, to właściwym organem ochrony środowiska w przedmiotowym stanie faktyczno-prawnym, zgodnie z art. 378 § 1 Prawa ochrony środowiska oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 995) jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, wykonujący zadania starosty (postanowienie NSA, sygn. akt II OW 28/19).

Prezydent [...] w piśmie z [...] listopada 2019 r. na podstawie art. 22 § 2 i § 3 pkt 2 K.p.a. i art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018. r., poz. 1302 ze zm.) wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w W. (dalej jako RDOŚ w W.) i wskazania tego ostatniego jako organu właściwego do prowadzenia postępowania dotyczącego wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z [...] czerwca 2019 r. o wydanie decyzji ustalającej plan remediacji środowiska gruntowego działki nr ew. [...] z obrębu [...].

Prezydent nie zgodził się z argumentacją przedstawioną przez RDOŚ w W. Wskazał, że z treści wniosku Spółki jednoznacznie wynika, że dotyczy on zatwierdzenia planu remediacji. Zgodnie z art. 101l ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi lub inny sprawca, obowiązany do przeprowadzenia remediacji historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi, jest obowiązany do przedłożenia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wniosku o wydanie decyzji ustalającej plan remediacji, który zawiera projekt planu remediacji.

W niniejszej sprawie, w postępowaniu wyjaśniającym RDOŚ w W. powinien ustalić czy zanieczyszczenia opisane w planie remediacji są zanieczyszczeniami jedynie współczesnymi, czy też historycznymi. Jest to o tyle istotne, że wniosek dotyczy dawnego terenu kolejowego, na którym stwierdzono znaczne przekroczenia niebezpiecznych substancji w glebie i ziemi. Okoliczność tę RDOŚ w W. zna z urzędu - w Rejestrze historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi, prowadzonym przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska znajduje się m.in. potwierdzenie historycznego zanieczyszczenia działek w lokalizacji ul. K. [...] dz. ew. nr [...],[...],[...],[...] z obrębu [...], obecnie stanowiących część działki nr [...] z obrębu [...]. Organ ten powinien skonfrontować przedłożony wniosek z posiadanymi przez siebie badaniami dotyczącymi całego obszaru.

Prezydent za zbyt daleko idącą uznał konkluzję RDOŚ w W., że wniosek Spółki należało traktować jako wniosek o wszczęcie postępowania z art. 362 Prawa ochrony środowiska.

Zdaniem Prezydenta postępowanie z art. 326 (powinno być z art. 362) ww. ustawy wszczynane jest jedynie z urzędu a nie na wniosek (wyrok NSA z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1665/13). Wniosek jednoznacznie wskazuje, że zamiarem wnioskodawcy jest wydanie decyzji w sprawie planu remediacji. Nadto RDOŚ w W. nie zbadał zasadności przeprowadzenia postępowania w sprawie remediacji i nie przeanalizował wszystkich okoliczności faktycznych związanych z historycznym zanieczyszczeniem tego terenu. Przyjął bez żadnego uzasadnienia, że zanieczyszczenie powstało w wyniku uszkodzenia kanalizacji sanitarnej. Taki wniosek wydaje się być sprzeczny z przedstawionymi przez wnioskodawcę wynikami badań. Uszkodzenie kanalizacji sanitarnej spowodowałoby zanieczyszczenie o charakterze biologicznym a nie, jak wynika z załącznika wniosku, zanieczyszczenia wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi.

Prezydent uznał, że nie ma podstaw by przypisywać wnioskodawcy intencje sprzeczne z tym co wyraził we wniosku i uznawać, że wniosek o zatwierdzenie planu remediacji jest tak naprawdę prośbą o wszczęcie z urzędu postępowania dotyczącego negatywnego oddziaływania na środowisko.

W odpowiedzi na wniosek RDOŚ w W. stwierdził, że do zanieczyszczenia powierzchni ziemi zgodnie z informacjami z wniosku Spółki doszło wskutek uszkodzenia rury kanalizacyjnej podczas aktualnie wykonywanych prac ziemnych. Należało więc uznać, że przedmiotowa sprawa dotyczy spowodowania szkody w środowisku, gdyż doszło do niej po 30 kwietnia 2007 r. Wszelkie zanieczyszczenia powierzchni ziemi, które powstały przed 30 kwietnia 2007 r. zgodnie z art. 3 ust. 5a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, ze zm., zw. dalej Poś) w rozumieniu ww. ustawy są historycznymi zanieczyszczeniami powierzchni ziemi.

Zdaniem organu w sprawie nie miała zastosowania ustawa szkodowa albowiem w sprawie nie istniał podmiot korzystający ze środowiska stwarzający ryzyko szkody w środowisku. Jest to warunek formalno-prawny, który warunkuje, iż Regionalny Dyrektor jest kompetentny do prowadzenia sprawy celem uzgodnienia warunków przeprowadzenia działań naprawczych.

W przypadku spraw prowadzonych na mocy ustawy szkodowej adresatem decyzji jest podmiot spełniający przesłanki zawarte w art. 3 ustawy szkodowej. W rzeczonej sprawie nie wskazano podmiotu, który dokonał ww. szkody w środowisku. Z informacji zawartej w dokumentacji wynika jedynie kto jest władającym przedmiotową działką. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 101h ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, który wskazuje wprost, że władający powierzchnią ziemi, na której występuje historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, jest obowiązany do przeprowadzenia remediacji.

Działalność, która została zgłoszona we wniosku z dnia [...] czerwca 2019 r. jako stwarzająca zagrożenie dla środowiska, poprzez zły stan techniczny rury kanalizacyjnej, to działalność polegająca na przesyle ścieków kanalizacją sanitarną. Funkcjonowanie sieci kanalizacyjnej nie zalicza się do działalności stwarzających ryzyko szkody w środowisku wymienionych w art. 3 ustawy szkodowej, wobec czego w sprawie nie będą miały zastosowania przepisy ustawy szkodowej.

Regionalny Dyrektor wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 13 ust. 2a ustawy szkodowej, który wyraźnie określa, że uzgodnienie warunków przeprowadzenia działań naprawczych przybiera formę projektu planu remediacji. W związku z powyższym przedłożenie dokumentu o nazwie projekt planu remediacji nie definiuje, zanieczyszczenia powierzchni ziemi jako historyczne.

Faktem jest że Regionalny Dyrektor wydał decyzję ustalającą przeprowadzenie prac remediacyjnych historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi działek nr ew. [...],[...],[...],[...] z obrębu [...] zlokalizowanych przy ul. K. [...] w W. (decyzja z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...]). Po uprawomocnieniu się ww. decyzji organ nie otrzymał informacji o zmianie danych ewidencyjnych działek. Istotnym jest, iż na załącznikach dołączonych do ww. decyzji zasięg występowania zanieczyszczonych gruntów obejmuje południową części działki, natomiast do awarii rury kanalizacyjnej doszło na północnej części działki (załącznik do niniejszego pisma).

Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, należy stwierdzić, iż w momencie wydawania ww. decyzji na przedmiotowych działkach w miejscu wystąpienia awarii rury kanalizacyjnej (w roku 2019 r.) nie występowało historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Jest to przesłanka która jasno wskazuje, iż wskutek przedmiotowej awarii doszło (powinno być "nie doszło") do szkody w środowisku w rozumieniu ustawy szkodowej.

Regionalny Dyrektor wskazał, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 362 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska, który stanowi, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, to właściwym organem ochrony środowiska w przedmiotowym stanie faktyczno - prawnym zgodnie z art. 378 § 1 Prawa ochrony środowiska oraz z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. 2019 r. poz. 511), jest Prezydent [...], wykonujący zadania starosty.

Organ zauważył, że nie jest kwestią sporną tryb uruchamiania postępowania administracyjnego prowadzącego do wydania decyzji w oparciu o art. 362 Prawa ochrony środowiska. W przypadku złożenia wniosku przez stronę, organ może uruchomić postępowanie z urzędu, traktując złożony wniosek w tym zakresie jedynie jako informację o sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia jest to czy na działce wskazanej we wniosku o ustalenie planu remediacji gruntu (działka nr [...] z obrębu [...]) wystąpiło historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi w rozumieniu art. 3 ust. 5a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, ze zm.) czy też na działce tej doszło do negatywnego oddziaływania na środowisko z art. 362 ww. ustawy.

Ma to istotne znaczenie ponieważ kwalifikacja stanu faktycznego istniejącego na przedmiotowej działce determinuje tryb postępowania w sprawie oraz organ właściwy do jego przeprowadzenia. Gdy opisane we wniosku o ustalenie planu remediacji zanieczyszczenie gruntu na działce nr [...] obr. [...] będzie historycznym zanieczyszczeniem powierzchni ziemi, to organem właściwym do ustalenia planu remediacji będzie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. stosownie do art. 101l ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z tym przepisem władający powierzchnią ziemi lub inny sprawca, obowiązany do przeprowadzenia remediacji historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi, jest obowiązany do przedłożenia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wniosku o wydanie decyzji ustalającej plan remediacji, który zawiera projekt planu remediacji; do pisemnego wniosku dołącza się jego zapis w postaci elektronicznej na informatycznych nośnikach danych. Następnie w myśl art. 101l ust. 4 Prawa ochrony środowiska plan remediacji ustala regionalny dyrektor ochrony środowiska w drodze decyzji określającej:

1) teren wymagający przeprowadzenia remediacji, poprzez wskazanie adresu i numerów działek ewidencyjnych oraz jego powierzchni;

2) nazwy substancji powodujących ryzyko oraz ich zawartości w glebie i w ziemi, do jakich doprowadzi remediacja;

3) sposób przeprowadzenia remediacji;

4) termin rozpoczęcia i zakończenia remediacji;

5) sposób potwierdzenia przeprowadzenia remediacji oraz termin przedłożenia dokumentacji z jej przeprowadzenia, w tym wyników badań zanieczyszczenia gleby i ziemi wykonanych przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a.

Zatem ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z historycznym zanieczyszczeniem powierzchni ziemi powoduje, że powstaje obowiązek remediacji tego terenu przez władającego nim zgodnie z art. 101h ust. 1 Prawa ochrony środowiska - władający powierzchnią ziemi, na której występuje historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, jest obowiązany do przeprowadzenia remediacji.

Z kolei jeśli w okolicznościach sprawy doszło do negatywnego oddziaływania na środowisko to, zastosowanie znajdzie art. 362 Prawa ochrony środowiska, który stanowi, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek:

1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia;

2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

W decyzji takiej organ ochrony środowiska może określić: zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko; czynności zmierzające do ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego; termin wykonania obowiązku (ust. 2).

Przepis ten dotyczy, więc wszelkich postaci naruszenia środowiska w sposób prawem zakazany. W osnowie decyzji organ powinien określić konieczne przesłanki w tym zakresie i termin wykonania obowiązku, zgodnie z dyspozycją art. 362 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, jeżeli nie zachodzi przesłanka z dyspozycji z art. 362 ust. 3 tejże ustawy dotycząca ewentualnie braku możliwości nałożenia obowiązku podjęcia odpowiednich działań. Nałożenie obowiązku ma charakter ogólny i w konsekwencji charakteryzuje się dużym stopniem uznaniowości.

Właściwym organem do wydania decyzji przy stwierdzeniu negatywnego oddziaływania na środowisko będzie Prezydent [...], stosownie do art. 378 ust. 1 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym.

Wyjaśnić należy, że ochrona powierzchni ziemi może przybierać różną postać. Może polegać między innymi na zapobieganiu zanieczyszczeniu substancjami powodującymi ryzyko oraz na remediacji (art. 101 pkt 3 Prawa ochrony środowiska). Przez remediację rozumie się poddanie gleby, ziemi i wód gruntowych działaniom mającym na celu usunięcie lub zmniejszenie ilości substancji powodujących ryzyko, ich kontrolowanie oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się, tak aby teren zanieczyszczony przestał stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, z uwzględnieniem obecnego i, o ile jest to możliwe, planowanego w przyszłości sposobu użytkowania terenu; remediacja może polegać na samooczyszczaniu, jeżeli przynosi największe korzyści dla środowiska (art. 3 pkt 31b Prawo ochrony środowiska). Wobec tego przyjąć należy, że organ nakładając obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego (art. 362 pkt 2 Prawa ochrony środowiska) może zobowiązać podmiot do przeprowadzenia remediacji, której istotą jest podjęcie działań mających na celu usunięcie lub zmniejszenie ilości substancji powodujących ryzyko, tak aby teren zanieczyszczony przestał stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska słusznie podnosi, że działalność polegająca na przesyle ścieków kanalizacją sanitarną nie zalicza się do działalności stwarzających ryzyko szkody w środowisku. Tym samym zanieczyszczenie gleby mające powstać w związku z awarią rury kanalizacyjnej nie wynika z działalności stwarzającej ryzyko szkody w środowisku co wyłącza zastosowanie przepisów ustawy szkodowej.

Zauważyć jednak należy, że substancje zidentyfikowane podczas badań skażonego gruntu w wyniku awarii rury kanalizacyjnej na działce nr [...] obręb [...] nie są substancjami pochodzenia biologicznego lecz są to wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) tj. naftalen, antracen, chryzen, benzo(a)antracen, dibenzo(a,h)antracen, benzo(a)piren, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten, benzo(g,h,i)perylen, indeno(1,2,3-cd)piren, których stężenie znacząco przekracza wartości dopuszczalne prawem. Ponadto są to substancje wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1395), w kontekście rodzajów działalności mogących z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi, gdzie wskazano przykładowe dla tych działalności zanieczyszczenia (załącznik nr 2 pkt 3 Lp. 2). Odnośnie do miejsc składowania lub gromadzenia odpadów, w tym także wysypisk, zwałowisk i wylewisk, które były przeznaczone do składowania lub gromadzenia odpadów przed dniem 1 października 2001 r. jako przykładowe zanieczyszczenia wskazuje się w pkt 5 5. Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne: 1) naftalen, 2) antracen, 3) chryzen, 4) benzo(a)antracen, 5) dibenzo(a,h)antracen, 6) benzo(a)piren, 7) benzo(b)fluoranten, 8) benzo(k)fluoranten, 9) benzo(ghi)perylen, 10) indeno(1,2,3-c,d)piren. Jak wynika z wniosku o ustalenie planu remediacji przedłożonego przez Spółkę wszystkie te substancje w wartościach przekraczających dopuszczalne prawem stężenia występują w gruncie pobranym na przedmiotowej działce w związku z awarią rury kanalizacyjnej. Nadmienić należy, że działka [...] obręb [...], której sprawa dotyczy, sąsiaduje z terenem kolejowym a odnośnie jej południowej części o powierzchni [...] ha (ul. K. [...], dz. ew. nr [...],[...],[...],[...] z obrębu [...] w W.) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. wydał decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. [...], na podstawie której dokonano wpisu do prowadzonego przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Rejestru historycznych zanieczyszczeń powierzchni ziemi powierzchni. Z danych z tego rejestru wynika, że władający tymi działkami został wówczas zobowiązany do przeprowadzenia remediacji na podstawie art. 101h ust. 1 i art. 101l ust. 2 Prawa ochrony środowiska w terminie do 31 grudnia 2020 r. Stwierdzono m.in. występowanie węglowodorów C6-C12, składników frakcji benzyn oraz węglowodorów C12-C35, składników frakcji oleju.

Wobec powyższego w związku z występowaniem w gruncie pobranym przy okazji robót budowlanych na działce [...] z obrębu [...] wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy należy uznać, że stwierdzone zanieczyszczenie powierzchni ziemi nie ma związku z awarią rury kanalizacyjnej (substancje biologiczne), lecz jest pozostałością po prowadzonej na tym terenie lub w jego sąsiedztwie działalności kolejowej. Wnioskodawca powołując się na wykrycie zanieczyszczenia w związku z awarią rury kanalizacyjnej podczas prowadzonych wykopów, w ocenie NSA wskazywał jedynie na okoliczności, w których doszło do wykrycia skażonego gruntu. Wyniki badań jednoznacznie podważają jednak twierdzenie, że przyczyną skażenia była pęknięta rura kanalizacyjna. Zdaniem NSA, nie sposób twierdzić, że w kanalizacji sanitarnej znajdowały się substancje ropopochodne. Słuszność takiego rozumowania potwierdza, również to, że na tej samej działce w jej południowej części stwierdzono historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi takimi związkami.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że zaistniałe skażenie nie jest związane z działalnością aktualnie prowadzoną przez wnioskującego (realizacja projektów budowlanych związanych z budownictwem mieszkaniowym wielorodzinnym) ani z awarią rury kanalizacyjnej. Wyniki badań przedstawione we wniosku wskazują na prawdopodobieństwo zaistnienia historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działce nr [...] obręb [...].

Prezydent [...] byłby właściwy w sprawie dotyczącej identyfikacji potencjalnego historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi, o czym stanowi art. 101d Prawa ochrony środowiska. Jednak okoliczności sprawy wskazują, że może mieć tutaj miejsce historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Stan ten powinien zostać potwierdzony w odrębnym postępowaniu wszczętym z urzędu (art. 101f ust. 1 i ust. 5 Prawa ochrony środowiska) przez RDOŚ. Uznać bowiem należy, że zostały spełnione przesłanki z art. 101f ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Dane z rejestru potwierdzają, że na części terenu działki o nr ew. [...] była prowadzona przed dniem 30 kwietnia 2007 r. działalność mogąca z dużym prawdopodobieństwem powodować historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi oraz istnieją przesłanki wskazujące na występowanie historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi, takie jak umieszczenie terenu w postaci części działki o nr ew. [...] w wykazie, o którym mowa w art. 101d ust. 6. Zatem RDOŚ w W. uprawniony jest do zobowiązania władającego decyzją do przeprowadzenia badań. W sytuacji potwierdzenia wynikami badań istnienia historycznego zanieczyszczenia, władający będzie zobowiązany do przeprowadzenia remediacji stosownie do art. 101h ust. 1, a z wnioskiem o ustalenie planu remediacji powinien zwrócić się do RDOŚ w W. w myśl art. 101l ust. 1 i 2 Prawa ochrony środowiska.

Podzielić należy stanowisko RDOŚ w W., że w niniejszej sprawie nie miała zastosowania ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie albowiem jak wynika z art. 4 pkt 1 tej ustawy jej przepisów nie stosuje się do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, która zaistniała przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynika z działalności, która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r., a także jeżeli od emisji lub zdarzenia, które spowodowały bezpośrednie zagrożenie szkodą lub szkodę w środowisku, upłynęło więcej niż 30 lat, w tym do historycznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi.

Z tych względów, na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.