Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 734/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. K. i W. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji nakazującej wypełnienie luxferami dwóch otworów okiennych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (dalej: PINB) z dnia [...] maja 2019 r. znak [...], którą - we wznowionym postępowaniu - odmówiono uchylenia decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] nakazującej M. K. i W. S. (dalej: inwestorzy) wykonać, w terminie do dnia [...] kwietnia 2018 r., wypełnienie luxferami dwóch otworów okiennych o wymiarach 150x170 cm w pokoju "hobby" na parterze budynku na działce nr [...] przy ulicy [...], w części ściany wysuniętej w kierunku sąsiedniej działki nr [...].

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2003 r. zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej przy ulicy [...] w B. Decyzja stała się ostateczna. Kolejną decyzją, z dnia [...] listopada 2005 r., przeniesiono pozwolenie na budowę na nowych inwestorów M. K. i W. S. W dniu [...] listopada 2006 r. inwestorzy zawiadomili PINB o zakończeniu budowy. Do zawiadomienia nie zgłoszono sprzeciwu.

W wyniku interwencji M. C. – K. i H. K. właścicieli sąsiedniej wobec inwestycji działki nr [...]), przeprowadzono postępowanie naprawcze wobec budynku na działce nr [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), dalej: P.b., PINB nakazał inwestorom wypełnienie luxferami dwóch otworów okiennych. Zdaniem organu, zatwierdzony projekt budowlany przewidywał, że ściana budynku oddalona o 3 m od granicy działki nr [...] zaprojektowana została z wykuszem, w którym miały się znaleźć dwa otwory okienne wypełnione luxferami. Zamiast tego wypełnienia zamontowano ramy aluminiowe ze szkłem okiennym, co koliduje z przepisami o warunkach technicznych. Organ wskazał na § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.), dalej: WT. Ocenił, że zarówno przepisy obowiązujące w dacie budowy jak i obecnie wykluczają istnienie otworów okiennych w ścianie oddalonej 3 m od granicy działki. Obiekt należy doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. W pozostałym zakresie objętym interwencją sąsiadów organ nie znalazł podstaw do działania. Decyzja jest ostateczna od dnia [...] stycznia 2018 r.

W stosunku do decyzji PINB z dnia [...] grudnia 2017 r. inwestorzy zainicjowali dwa postępowania nadzwyczajne:

- o stwierdzenie nieważności tej decyzji (wniosek z dnia [...] kwietnia 2018 r.), które zakończyło się prawomocną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję PWINB z dnia [...] czerwca 2018 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności (k. 82 teczki [...]);

- o wznowienie postępowania (wniosek z dnia [...] października 2018 r.), który jest procedowany w sprawie niniejszej.

Wnosząc o wznowienie postępowania wskazali na podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: K.p.a., tj. na nowe istotne okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi w dniu jej wydawania. Zdaniem wnioskodawców, te nowe okoliczności faktyczne wynikają z opinii rzeczoznawcy z zakresu pożarnictwa oraz z analizy dwóch rysunków nr 12 znajdujących się w dwóch oryginalnych projektach architektoniczno-budowlanych zatwierdzonych pozwoleniem na budowę z dnia [...] września 2003 r. Z opinii rzeczoznawcy wynika, że między sporną ścianą budynku na ich działce a ścianą budynku na działce sąsiedniej istnieje odległość ponad 8 m, co spełnia wymagania § 12 WT. Nałożenie obowiązku wymiany okien na luksfery jest więc bezcelowe. Z kolei z porównania dwóch oryginalnych projektów budowlanych z tej samej daty wynika, że różnią się między sobą (na jednym z rysunków elewacji południowej nie ma zaznaczonych krat mogących świadczyć o tym, że przewidziano luksfery, na drugim są i wydają się być dorysowane odręcznie – rysunek nr 12, s. 24 projektu). Nadto część niespełniająca wymagań odbiega jedynie o około 30-40 cm od wymaganych w § 12 WT odległości. W obydwu projektach w części opisowej nie ma również wzmianki o luksferach (s. 11 projektu punkt 15.5). Wnieśli o dopuszczenie dowodu ze wskazanych we wniosku fragmentów projektów budowlanych, jak również z 4 zdjęć okien w ich budynku na okoliczność, że nie całkowicie wychodzą one na budynek sąsiada, gdyż widok stanowią rośliny zielone i nie ma możliwości zaglądania w okna, zachowane jest więc poczucie intymności. Wskazali, że o nowych faktach dowiedzieli się w dniu [...] września 2018 r. po zapoznaniu się z opinią rzeczoznawcy ppoż. Budynek sąsiada na działce nr [...] jest budynkiem usługowym, przy płocie istnieje bujna roślinność, co gwarantuje poczucie intymności i nie narusza interesów osób trzecich. W sytuacji niewykazania zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, nakaz zamurowania otworu okiennego z tego tylko powodu, że znajduje się w odległości mniejszej niż to wynika z § 12 WT razi nadmiernym rygoryzmem. Wypełnienie luxferami powoduje ryzyko, że pomieszczenie nie będzie spełniało wymagań co do minimalnego nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Wskazali, że żadna z wydanych w sprawie decyzji nie określa rodzaju luksferów, jakie mają zostać wstawione ani klasy ich odporności ogniowej. Z opinii ppoż wynika natomiast, że luxfery nie są konieczne, wystarczyłaby wymiana klamek w istniejących oknach na klamki z zamkiem, które pozwolą na użytkowanie stale zamkniętych okien i otwieranie ich wyłącznie do prowadzenia prac konserwacyjnych i mycia. Wnieśli o wyłączenia pracowników PINB, którzy brali udział w rozpatrywaniu sprawy.

Postanowieniami z dnia [...] października 2018 r. PINB:

- odmówił wyłączenia pracowników z uwagi na niewystąpienie żadnego z przypadków wyłączenia wynikających z art. 24 § 1 K.p.a.;

- na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r.

We wznowionym postępowaniu decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. PINB odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. Wskazał, że opinia powoływana we wniosku o wznowienie powstała po wydaniu decyzji ostatecznej, zatem nie może być podstawą wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zaś nakaz wypełnienia otworów okiennych luxferami jest podyktowany względami bezpieczeństwa pożarowego a nie zachowania poczucia intymności. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. PWINB uchylił decyzję PINB z dnia [...] listopada 2018 r. oraz postanowienie o wznowieniu postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał na konieczność wyłączenia pracownika, który wydał decyzję ostateczną i jednocześnie postanowienie o wznowieniu postępowania. Zwrócił uwagę na nierozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej.

W ponownie prowadzonym postępowaniu doszło do wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej (postanowienie z dnia [...] marca 2019 r.) oraz do wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. PINB, orzekając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. Wskazał, że opinia techniczna z zakresu ochrony ppoż została sporządzona po dacie wydania decyzji ostatecznej, zatem nie może stanowić podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Odnośnie rozbieżności w dwóch różnych egzemplarzach projektu budowlanego wywiódł, że istotnie rozbieżności występują, bowiem pierwotnie projekt przewidywał zastosowanie w pokoju "hobby" dwóch okien, zaś dopiero później dorysowano na nich podział, co umożliwiło spełnienie warunku z § 12 WT. Są to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nowe i po raz pierwszy zgłoszone po wydaniu decyzji. Nie mogą być jednak podstawą wydania decyzji odmiennej treści niż decyzja ostateczna. Niedopuszczalne jest bowiem istnienie ściany z oknami w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki. Jest to niezgodne z prawem oraz z projektem budowlanym.

Odwołanie od decyzji złożyli inwestorzy. Zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przez błędną wykładnię i uznanie, że nie zaszła podstawa wznowienia postępowania w sytuacji, gdy ujawnienie nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów po wydaniu decyzji. Zarzucili także naruszenie:

1) art. 7, art. 77 §1 i art. 80 K.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym przede wszystkim brak analizy w kontekście zagrożenia pożarowego oraz przesłanek prowadzenia postępowania;

2) art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami tego przepisu, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego pominięto dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy, dlaczego zaakceptowano wstawienie luksferów a nie propozycję inwestorów (wymianę okien na okna z klamkami), nieuwzględnienie odległości między budynkami, "skoro ratio legis omawianych przepisów odnosi się do bezpieczeństwa przeciwpożarowego", niewyjaśnienie niezastosowania art. 36a Prawa budowlanego i nieuznanie tego za nieistotne odstępstwo;

3) art. 7, art. 76 § 2, art. 77 §1 i art. 80 K.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę wyrażającą się w stwierdzeniu, że "pierwotnie projekt przewidywał zastosowanie dwóch okien" oraz że "projekt został zmodyfikowany poprzez narysowanie na rysunku okna podziału odpowiadającego widokowi luksferów", w sytuacji gdy oba projekty stanowiące dokument urzędowy są z tej samej daty i nie sposób ustalić, który z nich był pierwotny, a w opisie projektu brak jest wzmianki o luksferach, pomimo że dokument ma moc dokumentu urzędowego, co doprowadziło do uznania jako okoliczność nieudowodnioną, iż projekt mógł przewidywać okna w pokoju "hobby";

4) art. 7 K.p.a. przez nadmierny rygoryzm w ocenie okoliczności faktycznych, co doprowadziło do niesłusznego i krzywdzącego utrzymania obowiązku wypełnienia okien luksferami w pokoju rekreacyjnym przeznaczonym na pobyt ludzi, mimo iż słuszny interes obywateli wymagał odmiennego rozstrzygnięcia;

5) art. 7a K.p.a. przez nierozważenie na korzyść strony wątpliwości co do normy prawnej zawartej w art. 36a Prawa budowlanego w związku z § 12 WT oraz § 57 WT polegające na uznaniu nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym poprzez restrykcyjne trzymanie się literalnego brzmienia §12, mimo iż brzmienie pozostałych przepisów wskazuje na konieczność rozważenia przesłanek w nich określonych;

6) art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia, czy nałożony obowiązek nie spowoduje naruszenia przepisów o minimalnym nasłonecznieniu pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, określony w § 57 ust. 1 WT, a tym samym prawa strony do godnego zamieszkiwania;

7) art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. przez całkowite pominięcie opinii biegłego rzeczoznawcy, która jednoznacznie wskazywała na okoliczności uzasadniające podjęcie odmiennej decyzji;

8) art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. przez niedostrzeżenie istnienia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa, w sytuacji gdy zgodnie z art. 50 Prawa budowlanego brak było podstaw do wdrożenia postępowania naprawczego i wydania decyzji na podstawie art. 51 tej ustawy, którą organ powinien badać z urzędu, co doprowadziło do niesłusznego utrzymania decyzji w mocy.

Odwołujący się wskazali, że PINB wyszedł bezprawnie poza domniemanie wynikające z art. 76 §1 i 2 K.p.a. twierdząc, że "projekt został zmodyfikowany poprzez narysowanie na rysunku okna podziału odpowiadającego widokowi luksferów", mimo iż jest to niczym nie poparte stwierdzenie zaprzeczające dokumentom urzędowym. Projekty są opatrzone tą samą datą i jednoznacznie świadczą o tym, że wnioskodawcy mieli prawo uznać, że wykonują okna zgodnie z projektem. Organ nie zakwestionował, że dysponuje projektem zatwierdzonym przez właściwy organ. Wskazali, że postępowanie naprawcze nie miało podstaw się toczyć, bowiem nie wykazano przesłanek z art. 50 ust. 1 pkt 1 – 4 Prawa budowlanego. Wymagają one stwierdzenia prowadzenia robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2), względnie w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4). Wskazali identycznie jak we wniosku o wznowienie, że nakaz wypełnienia luksferami stanowi o nadmiernym rygoryzmie.

W postępowaniu odwoławczym, w odpowiedzi na wezwanie PWINB, pełnomocnik odwołujących się, organ architektoniczno-budowlany oraz organ pierwszej instancji przedłożyli posiadane wersje oryginalnego projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] września 2003 r. Uzyskano w ten sposób cztery oryginalne egzemplarze tego projektu.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. PIWNB utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Ocenił, że w sprawie został zachowany miesięczny termin do złożenia żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 148 § 1 K.p.a. Opinia techniczna z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w której wskazano na rozbieżności w dwóch zatwierdzonych egzemplarzach projektu budowlanego została sporządzona [...] września 2018 r., zaś wniosek o wznowienie wpłynął 12 października 2018 r., zatem przed upływem miesiąca. Organ wyjaśnił, że podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. dotyczy sytuacji, gdy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody zostaną ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, ale istniały wcześniej w chwili wydawania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie, bowiem ujawniono rozbieżności w egzemplarzach zatwierdzonego projektu budowlanego i mogą być one podstawą do wydania decyzji odmiennej treści od tej, jaka została wydana. Zdaniem PWINB, analiza wszystkich czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z dołączoną do nich decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] kwietnia 2003 r. (na rozbudowę budynku mieszkalnego w parterze o pomieszczenia mieszkalne i przebudowę poddasza z przeznaczeniem na cele mieszkalne na działce nr [...] wraz z przyłączami sieci infrastruktury technicznej) uprawnia do wniosku, że decyzja pierwszoinstancyjna jest prawidłowa. W punkcie 4 decyzji o warunkach zabudowy znajduje się zapis o wymogu usytuowania budynku na działce budowlanej zgodnie z § 12 ust. 1 WT. Brzmienie tego przepisu na dzień wydania decyzji o warunkach zabudowy przewidywało konieczność zachowania 4m odległości zabudowy (ściany z otworami okiennymi) od granicy działki budowlanej. Jak wskazał PWINB, z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] września 2003 r. wynika, że ściana budynku od strony działki nr [...] została zaprojektowana z otworami okiennymi o wymiarach 150 x 170, wypełnionymi luxferami. Powyższe wynika z rysunku nr 3 s. 15, przedstawiającego "rzut parteru - projektowany". Odległość wykuszu z otworami okiennymi zaprojektowano w odległości 3,0 m od granicy działki zgodnie z projektem zagospodarowania działki (s. 5). PWINB ocenił, że:

- w projektach budowlanych będących w posiadaniu inwestorów znajduje się decyzja o warunkach zabudowy oraz projekt zagospodarowania działki zatwierdzony pozwoleniem na budowę. W jednym z projektów budowlanych jest karta "rzut parteru-projektowany" - rys. nr 3 s. 15 (karta luźna, wyrwana) oraz rzut elewacji południowej - rys. nr 12 s. 24, z odręcznie naniesionymi poprawkami w postaci linii pionowych i poziomych wskazującymi na wypełnienie otworów luxferami. Z kolei w drugim projekcie posiadanym przez inwestorów brak jest karty "rzut parteru - projektowany" budynku, a na rzucie elewacji południowej otwory okienne wypełnione są oknami - rys. nr 12 s. 24;

- w projekcie udostępnionym przez PINB znajduje się "rzut parteru - projektowany" - rys. nr 3 s. 15, a na rzucie elewacji południowej w otwory okienne wstawione są okna-rys. nr 12 s. 24;

- w projekcie wypożyczonym przez organ architektoniczno-budowlany znajduje się "rzut parteru-projektowany" - rys. nr 3 s. 15 oraz rzut elewacji południowej - rys. nr 12 s. 24 z odręcznie naniesionymi poprawkami tj. wrysowanymi luxferami.

W tych okolicznościach, zdaniem PWINB, należało przyjąć, że dokumentacja projektowa w zakresie spornych okien zawiera nieścisłości. Naniesione na dwóch z czterech projektów budowlanych poprawki w postaci wrysowania luxferów wskazują, że na etapie sprawdzania projektu budowlanego powstały wątpliwości świadczące o niezgodności lokalizacji otworów okiennych w stosunku do granicy działki sąsiedniej nr [...] z przepisami WT. Rozbieżności te nie mają jednak wpływu na prawidłowość wydanej przez PINB decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2017 r. Wykonanie okna w ścianie usytuowanej w odległości mniejszej niż 4 m (w tym przypadku 3m) od granicy działki naruszało warunki techniczne w ich ówczesnym brzmieniu jak i obecnym. Okoliczności wskazywane przez inwestorów nie podważają prawidłowości wydanej decyzji i nie wymagają jej uchylenia we wznowionym postępowaniu. Nie jest zasadny zarzut, że nie zaszła podstawa wznowienia postępowania, bowiem organ pierwszej instancji ustalił jej wystąpienie i rozważył jej wpływ na wynik sprawy. Nie doszło również do naruszenia przepisów procesowych. Postępowanie o wznowienie nie stanowi "trzeciej instancji", ale bada się w nim wyłącznie określone przepisami przesłanki. Dopiero ich wystąpienie otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. W trybie wznowienia postępowania organ nie rozpatruje takich kwestii jak wskazywane przez odwołujących: bezpieczeństwo przeciwpożarowe, zastosowanie art. 36a Prawa budowlanego w związku § 12 WT czy przepisów dotyczących zapewnienia oświetlenia dziennego zawartych w § 57 WT. Nie pominięto również opinii biegłego z zakresu ppoż, zaś decyzja ostateczna była już kontrolowana pod kątem nieważności. Końcowo PWINB wskazał, że choć w egzemplarzach projektu budowlanego występują różnice, to jednak na wszystkich tych projektach na rys. nr 8 "przekroju B-B - projektowany" - s. 20, otwory okienne na parterze budynku mieszkalnego, od strony działki nr [...], są wypełnione luxferami. Obecnie istniejący stan faktyczny jest więc niezgodny z przepisami prawa. Nie ma więc podstaw do rozważania pozostałych okoliczności spornych, w tym obowiązku wymiany klamek w oknach.

Skargę na decyzję PWINB złożyli do sądu administracyjnego M. K. i W. S. Zarzucili naruszenie

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 5 K.p.a. przez błędną wykładnię i uznanie, że okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być wykazane dowodem sporządzonym po dniu jej wydania (w sprawie: opinia ppoż) i nie może to stanowić przyczyny wznowienia postępowania oraz uchylenia decyzji ostatecznej. Wskazali, że aktualne orzecznictwo wskazuje, że przepis art. 145 §1 pkt. 5 K.p.a. zawierając alternatywę zwykłą - "lub" dopuszcza dowodzenie istniejących okoliczności nowymi dowodami;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1) § 12 WT przez jego błędną wykładnię, w sytuacji gdy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane wcześniej organowi (odległość między budynkami, która wynosi ponad 8 m) wskazują, że istniejący stan rzeczy zapewnia realizację ratio legis § 12 WT, który wykładany celowościowo wymaga zachowanie w sumie odległości między budynkami wynoszącej 8 m. Odmienne stanowisko organu doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 §1 pkt 5 K.p.a. i odmowy uchylenia decyzji ostatecznej;

2) § 13 WT przez jego niezastosowanie, mimo iż stanowi on lex specialis wobec §12 WT, co doprowadziło do wydania błędnego rozstrzygnięcia i niesłusznego utrzymania w mocy decyzji odmawiającej uchylenia decyzji statuującej stan niezgodny z prawem;

3) § 271 WT przez jego niezastosowanie, mimo iż stanowi on lex specialis wobec §12 określającego minimalne odległości między zewnętrznymi ścianami budynków, a zgodnie z opinią ppoż obecny stan rzeczy nie ma wpływu na poziom bezpieczeństwa pożarowego obu budynków, co doprowadziło do niesłusznej odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, mimo iż istniejący stan rzeczy jest zgodny z prawem i uzasadnia uchylenie decyzji ostatecznej i umorzenie postępowania;

III. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez jego błędne zastosowanie i nierozważenie możliwości innego sposobu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, tj. wymiany klamek na klamki z zamkami, co według opinii rzeczoznawcy zapewniłoby realizację ratio legis §12 WT, tak samo jak zamurowanie otworów okiennych luksferami. Tym samym organ naraził skarżących na koszty związane z likwidacją okien, wykonaniem prac remontowych, zakupem luksferów, co doprowadziło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu obywateli a zarazem błędnego rozstrzygnięcia oraz naruszenia dalszych przepisów, w tym o minimalnym nasłonecznieniu pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi określonych w §13 w związku z § 57 ust. 1 WT, a tym samym prawa strony do godnego zamieszkiwania;

2). art. 75 §1 K.p.a. przez niedopuszczenie opinii technicznej rzeczoznawcy jako dowodu w postępowaniu, mimo iż był to kluczowy dowód, który przyczyniłby się do wyjaśnienia sprawy, co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia;

3). art. 7, 77 §1 i art. 80 K.p.a. przez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów co do rozbieżności w egzemplarzach zatwierdzonego projektu budowlanego i uznanie, że nie mają one żadnego znaczenia i wpływu na decyzję ostateczną, co doprowadziło do niesłusznego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej;

4). art. 149 § 2 K.p.a. przez nierozstrzygnięcie istoty sprawy, w sytuacji gdy nowe okoliczności uzasadniały uchylenie decyzji ostatecznej i orzeczenie zgodnie z wnioskiem strony, bowiem statuowały one nowy stan faktyczny, który powinien być przez organ na nowo oceniony, a organ nie dokonał oceny całej sprawy i nie orzekł co do istoty, ani nie wskazał dlaczego decyzja ostateczna nie może zostać uchylona;

5). art. 7a §1 K.p.a. przez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do normy prawnej zawartej w §12 WT na korzyść strony, przejawiającej się w sformułowaniu kryterium w postaci 4 m od granicy działki, co sumarycznie daje 8 m między budynkami, które są spełnione, co doprowadziło do odmownego rozstrzygnięcia, mimo iż nie sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ;

6). art. 7b K.p.a. przez brak współdziałania z Departamentem Architektury Urzędu Miasta, w sytuacji gdy organ ten, jako odpowiedzialny za wydawanie pozwoleń na budowę mógłby wypowiedzieć się, czy wniosek strony o wymianę klamek na klamki z zamkiem mógłby zostać zaakceptowany jako sposób załatwienia sprawy, skoro organ nadzoru budowlanego nie jest władny sam podjąć tej decyzji, a jednocześnie prowadził postępowanie w trybie art. 51 Prawa budowlanego i mógł wybrać sposób doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, mając na względzie słuszny interes obywateli;

7. art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co doprowadziło do naruszenia zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie na podstawie art. 145a §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.), tj. o zobowiązaniu PWINB do wydania decyzji zmieniającej decyzję PINB i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2017 r. i umorzenie postępowania, ewentualnie orzeczenie obowiązku zmiany klamek w istniejących oknach na klamki z zamkiem. Wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy z zakresu ppoż z dnia [...] września 2018 r. na okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania i uwzględnienie tego dowodu w postępowaniu. Wniesiono również na podstawie art. 33 §1 P.p.s.a. o odmowę dopuszczenia do udziału w sprawie i uznanie, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego H. K. i M. C. nie są uczestnikami postępowania, bowiem wynik postępowania nie dotyczy ich interesu prawnego.

Skarżący wywodzili, że wnosząc o wznowienie postępowania wskazali na dwie okoliczności: odrębności w projektach architektoniczno-budowlanych, które organ uwzględnił jako okoliczność mogącą stanowić przyczynę wznowieniową oraz zachowaną odległość 8 m między budynkami skarżących, co stanowi realizację dyspozycji przepisu §12 WT. Zdaniem skarżących, organy nie uwzględniły dowodu w postaci opinii rzeczoznawcy z zakresu ppoż, wydały orzeczenia posiłkując się nieaktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych. Wskazali, że przepis § 12 WT wprawdzie stanowi o odległości od granicy, ale jest to zabieg legislacyjny po to, by ustanowić obiektywne kryterium sytuowania budynków dla każdego inwestora. Gdyby przepis mówił o odległości 8 m między budynkami, wtedy pierwszy z właścicieli mógłby dowolnie posadowić swój budynek ograniczając prawa sąsiada, który musiałby dostosować się do sytuacji powstałej w wyniku budowy budynku przez pierwszego właściciela na działce sąsiedniej, co mogłoby w niektórych sytuacjach uniemożliwić w ogóle budowę obiektu. Natomiast przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że między budynkami powinno być co najmniej 8 m odległości. Zatem, choć stan faktyczny literalnie narusza § 12, to jednak w rzeczywistości jest zgodny z prawem, co wynika właśnie z nieuwzględnionej w postępowaniu wznowionym opinii ppoż. Organy orzekły również w sposób nadmiernie formalny, powodując skutki uchybiające pozostałym regułom stanowiącym lex specialis a wynikającym z WT (np. § 13 czy § 271 WT), w tym powodując ograniczenie dopływu światła do pokoju hobby. Wskazali, że najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w niektórych przypadkach zaleca traktowanie przepisów o odległościach budowy od granicy z działką sąsiednią jako kwestiach z zakresu prawa sąsiedzkiego. Jeżeli bowiem odstąpienie od warunków technicznych nie wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym, np. wprowadzeniem groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, to wadliwym byłoby uznanie na gruncie publiczno-prawnym wynikającym z przepisów ustawy Prawo budowlane naruszenia przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwiającego zatwierdzenie projektu budowlanego. Wobec wadliwej decyzji organów nadzoru budowlanego inwestorzy uzyskaliby zapewne również odmowną decyzję po złożeniu wniosku o zmianę pozwolenia na budowę. Skarżący wskazali, że organowi umknęło także, iż pozytywne ustalenie wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia otwiera organowi drogę do ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji, rozstrzygającej o istocie sprawy, na co również wskazuje aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych. Uzasadniając wniosek o odmowę dopuszczenia właścicieli działki nr [...] do udziału w postępowaniu przed sądem wskazali skarżący, że Państwo K. nie mają interesu prawnego, §12 WT dotyczy normy materialnoprawnej postrzeganej jako przepis bezwzględnie obowiązujący, której zastosowanie nie zależy od woli sąsiada. Ponadto rozstrzygnięcie nie odniesie skutku prawnego ani wpływu na prawa i obowiązki państwa K., choćby twierdzili, że mają w tym interes faktyczny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że jako podstawę wznowienia traktował ujawnione rozbieżności w egzemplarzach zatwierdzonego projektu budowlanego. Natomiast opinia ppoż nie mogła być dowodem uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, jako że powstała po jej wydaniu.

W piśmie procesowym z dnia 7 stycznia 2020 r. uczestnicy postępowania M. C. i H. K. wnieśli o oddalenie skargi jako niezasadnej oraz oddalenie wniosku o odmowę dopuszczenia ich do udziału w postępowaniu przed sądem.

Podczas rozprawy w dniu [...] lutego 2020 r. uczestniczka postępowania M. C. wniosła o oddalenie skargi i wyjaśniła, że w sprawie nie chodzi wyłącznie o przepisy przeciwpożarowe, ale o ograniczenie jej prawa do zabudowy. Wywodziła, że gdyby wystąpiła o nadbudowę własnego budynku parterowego to najprawdopodobniej otrzymałaby decyzję odmowną z uwagi na linijkę światła wynikającą z doświetlenia budynku na działce sąsiedniej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym toczącym się w trybie wznowienia, zainicjowanym wnioskiem skarżących. Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a., wznowienie postępowania następuje na wniosek złożony w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W sprawie niniejszej wniosek o wznowienie został oparty na podstawie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. na wyjściu na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Zdaniem sądu, prawidłowo organy obydwu instancji ustaliły, że wnioskodawcy zachowali termin do złożenia żądania wznowienia, a żądanie uzasadniało wznowienie postępowania.

Skarżący jako nowe okoliczności wskazali rozbieżności w posiadanych egzemplarzach projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] września 2003 r. (odnośnie wrysowania luksferów na rysunku elewacji południowej budynku), o czym wiedzę pozyskali ze sporządzonej [...] września 2018 r. opinii ppoż. Wniosek o wznowienie złożyli [...] października 2018 r. PINB ocenił, że wniosek jest oparty na ustawowej podstawie wznowienia, ale nie może być wydana decyzja odmiennej treści niż nakazanie wypełnienia okien luksferami, natomiast PWINB – przyznając istnienie nieścisłości w projekcie budowlanym - nie wypowiedział się jednoznacznie, czy ww. okoliczność jest podstawą wznowienia postępowania, natomiast wskazał brak podstaw do wydania decyzji o odmiennej treści niż objęta wnioskiem o wznowienie. Decyzje wydano na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.

W tych okolicznościach sprawy wskazać należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. umożliwia wznowienie postępowania przy wystąpieniu trzech przesłanek: po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe; po drugie, "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; po trzecie, "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przesłanka "nowości" będzie spełniona, gdy: po wydaniu decyzji ostatecznej ujawnione zostaną nowe dowody, które nie były brane pod uwagę w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, bowiem organ o nich nie wiedział; po wydaniu decyzji ostatecznej przeprowadzono zupełnie nowy dowód, z którego wynikają fakty mające miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania (vide np. wyrok w sprawie II SA/Bk 641/18 oraz wskazane w nim orzecznictwo, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako Baza Orzeczeń). W tych sytuacjach istnieje podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. o ile nowe okoliczności lub dowody są istotne, tzn. mają wpływ na treść decyzji. Zatem nowa okoliczność (nowy fakt) może wynikać z dowodów przeprowadzonych i powstałych już po wydaniu decyzji ostatecznej, bowiem – jak trafnie przytoczyła stanowisko doktryny pełnomocnik skarżących – nie można utożsamiać nowych okoliczności faktycznych z nowymi dowodami. "Ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy" (W. Chróścielewski, komentarz do art. 145 K.p.a., System Informacji Prawne Lex, stan prawny na datę 20 grudnia 2018 r.). Natomiast istotność nowej okoliczności należy rozumieć w ten sposób, że gdyby była ona znana organowi w toku postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym, zawarte w decyzji rozstrzygnięcie mogłoby być inne (vide W. Chróścielewski, tamże). Do powyższych wywodów dodać należy, że zachowanie terminu do wznowienia postępowania i wskazanie ustawowej podstawy wznowienia postępowania uzasadnia wydanie postanowienie o wznowieniu na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). Innymi słowy, jeśli wnioskodawcy wskazują okoliczności, które mogą stanowić podstawę wznowieniową, a organ ustali zachowanie terminu do wznowienia wynikającego z art. 148 § 1 K.p.a., powinien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, w którym dopiero zbada, czy zachodzi ustawowa podstawa wznowienia. Należy bowiem odróżnić wskazanie (wymienienie we wniosku) okoliczności mogącej stanowić ustawową podstawę wznowienia od rzeczywistego wystąpienia tej podstawy.

We wniosku o wznowienie skarżący powołali się na nowe okoliczności wynikające z dowodu, który powstał po wydaniu decyzji ostatecznej. Zdaniem sądu, charakter tych okoliczności (rozbieżności w projekcie budowlanym) mogły uzasadniać wątpliwości organu czy rzeczywiście wystąpiła podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jako że wniosek o wznowienie złożono w terminie miesiąca od zapoznania się z opinią ppoż, z której nowe okoliczności wynikały oraz jako że przesłanki wskazane we wniosku wymagały zbadania i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność wystąpienia podstawy wznowienia wskazanej we wniosku, postanowienie o wznowieniu zostało wydane bez naruszenia prawa.

Po wydaniu postanowienia o wznowieniu organ był zobowiązany z mocy art. 149 § 2 K.p.a. do wyjaśnienia, czy w rzeczywistości wystąpiła podstawa wznowienia w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wyżej wskazanym przez sąd. Wymagało to przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w szczególności przeanalizowania wszystkich egzemplarzy projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] września 2003 r. Uczynił to organ odwoławczy, tyle że wyprowadził błędne wnioski co do rzeczywistego wystąpienia podstawy wznowienia. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy z niżej wskazanych przyczyn.

Po pierwsze, trafnie PWINB ustalił, że funkcjonują w obrocie prawnym wersje projektu budowlanego zawierające nieścisłości dotyczące rysunków elewacji południowej (rysunek nr 12, s. 24 projektu). W dwóch projektach (jeden przedłożony przez inwestorów, drugi przez PINB) brak jest podziału wyrysowanych okien (k. 38 i 82 akt adm. organu II instancji), natomiast w dwóch kolejnych (jeden przedłożony przez inwestora, drugi przez Prezydenta Miasta) widoczne są odręczne (z nierównościami) lub od linijki wrysowane podziały okien (k. 59 i 102 akt adm. II instancji). Zauważyć jednak należy, że trzy z przedłożonych organowi odwoławczemu czterech projektów budowlanych zawierają rysunek nr 3 rzut parteru (s. 15 projektu) będący rysunkiem technicznym, na którym autor projektu wrysował wykusz wraz z otworami o wymiarach 150cmx170cm jednoznacznie opisanymi jako wypełnione luxferami (k. 39, 61 i 100 akt adm. II instancji). W jednym z przedłożonych przez inwestorów egzemplarzy projektów budowlanych strony 15 tego projektu nie załączono.

Po drugie, trafnie zwrócił uwagę PWINB na treść przedłożonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. o warunkach zabudowy dla rozbudowy budynku na działce nr [...]. Wynika z niej konieczność zachowania wymagań w zakresie sytuowania budynków od granicy działki sąsiedniej wynikających z regulacji § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm., w brzmieniu z daty wydania tej decyzji). Trafnie także przytoczył ten organ brzmienie tego przepisu z daty wydawania decyzji o warunkach zabudowy, zgodnie z którym jeżeli z warunków, o których mowa w ust. 1 oraz w § 13, 60 i 271, nie wynikają inne wymagania, odległości zabudowy od granicy działki budowlanej powinny wynosić co najmniej:

1) przy równoległym do granicy sytuowaniu ściany budynku:

a) z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m,

b) bez otworów okiennych lub drzwiowych - 3 m,

2) przy nierównoległym do granicy sytuowaniu ściany budynku - 4 m do najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego w ścianach zwróconych w stronę tej granicy oraz 3 m do najbliższego narożnika, ryzalitu lub wykuszu budynku.

Dodać należy, że powyższe brzmienie było aktualne również w dacie wydawania pozwolenia na budowę (uległo zmianie dopiero z dniem [...] maja 2004 r.).

W takiej zaś sytuacji, wobec związania organu wydającego pozwolenie na budowę treścią decyzji o warunkach zabudowy oraz wobec jednoznacznego brzmienia przepisu § 12 ust. 3 WT z daty realizowania pozwolenia na budowę, jak również wobec jednoznacznej i czytelnej treści rysunku na s. 15 projektu przedstawiającego rzut parteru, nie sposób wyprowadzić, że istniały jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do treści projektu budowlanego w zakresie wypełnienia luksferami otworów okiennych budynku od strony działki nr [...]. Istotnie, istnieją nieścisłości w rysunku elewacji, ale nie wypełniają one – w ocenie sądu – cech podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Rysunek elewacji (zawierający odręczne naniesienia podziału) nie przesądza o rozwiązaniach technicznych na równi ze zwymiarowanym, opisanym co do zaprojektowanych rozwiązań materiałowych i odległościowych rysunkiem technicznym rzutu parteru. Ten zaś jest jednoznaczny, czytelny i niebudzący wątpliwości. W konsekwencji, nie wystąpiły w sprawie istotne rozbieżności w projekcie budowlanym, tj. mogące mieć wpływ na treść decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2017 r. Przypomnieć należy, że decyzją tą nakazano wypełnienie spornych otworów luksferami kierując się treścią projektu budowlanego (w którym przewidziano odległość 3 m dla ściany z otworami wypełnionymi luksferami od granicy działki nr [...]) oraz obowiązującym obecnie brzmieniem § 12 ust. 1 WT, które przewiduje wymaganą odległość 4 m od granicy działki sąsiedniej w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi w stronę tej granicy. Podstawą tej decyzji jest przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., tj. możliwość nakazania przez organ nadzoru budowlanego wykonania robót budowlanych lub czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W stanie faktycznym sprawy stan zgodny z prawem, jaki ma być osiągnięty decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2017 r., to stan zgodny z projektem budowlanym, którego treść – w ocenie sądu – w zakresie ściany z wykuszem jest jednoznaczna oraz stan zgodny z regulacją § 12 ust. 3 WT (na datę realizacji robót) jak i obecnie (§ 12 ust. 1 WT). Powoływanie się przez skarżących na brak wskazania w opisie technicznym stolarki okiennej nie może być również skuteczne, bowiem w opisie tym nie wskazano także, ile tej stolarki przewidziano i w których miejscach. W konsekwencji, zdaniem sądu, nie doszło do wykazania istotnych rozbieżności w projekcie budowlanym spełniających przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Podkreślić należy, że skoro kontrolowane przez sąd postępowanie toczyło się w trybie nadzwyczajnym wznowienia, to organ był w obowiązku w pierwszej kolejności zbadać wyłącznie wystąpienie bądź niewystąpienie podstawy wznowienia wskazanej przez stronę, tj. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Trafnie organy wskazały, że postępowanie nadzwyczajne, a zwłaszcza na etapie badania (już po wznowieniu) wystąpienia bądź niewystąpienia podstawy wznowienia, nie jest rodzajem trzeciej instancji administracyjnej, w którym sprawa jest ponownie rozpoznawana w jej całokształcie, a materiał dowodowy jest na nowo gromadzony, rozpatrywany i oceniany. Uchybienie argumentacji organów w sprawie niniejszej dotyczy wyłącznie tego, że PINB ustalił wystąpienie podstawy wznowienia a PWINB uzasadniał tak, jakby również ustalił wystąpienie podstawy wznowienia, podczas gdy ta przesłanka nie wystąpiła, co wyżej wykazano.

Wobec zaś faktu, że nie wystąpiła ustawowa podstawa wznowienia postępowania trafnym okazuje się rozstrzygnięcie organu wydane na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Dla wszechstronnego wyjaśnienia powyższego stanowisko przytoczyć należy pełną treść przepisu art. 151 § 1 i 2 K.p.a., zgodnie z którym:

§ 1 Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

§ 2. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Stosownie zaś do treści art. 146 K.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (§ 1 tego przepisu); nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2).

Z powyższego wynika, że w przypadku, gdy organ ustali wystąpienie podstawy wznowienia, to powinien na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (jeśli podstawa wznowienia ma wpływ na wynik sprawy) lub na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 K.p.a. stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (jeśli wystąpiła podstawa uchybienia, ale nie miała ona wpływu na treść decyzji ostatecznej). Jeśli zaś organ stwierdzi, że nie wystąpiła podstawa wznowienia, powinien na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. odmówić uchylenia decyzji ostatecznej (vide wyroki w sprawach II SA/Bk 138/16 z dnia 21 kwietnia 2016 r. oraz powołane tam orzecznictwo, Baza Orzeczeń).

Gdyby zaakceptować stanowisko organu, iż w sprawie niniejszej wystąpiła podstawa wznowienia, ale nie miała wpływu na treść decyzji ostatecznej, to organ powinien był rozstrzygnąć na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 K.p.a. Skoro jednak konkluzja organu była nieprawidłowa, bowiem – jak wywiódł sąd – nie wystąpiła podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., należało rozstrzygnąć na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., co w istocie nastąpiło. Dlatego, zdaniem sądu, mimo błędnego uzasadnienia zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przy czym wniosek ten był uprawniony wobec faktu, że organ bez naruszenia prawa przeprowadził postępowanie wyjaśniające co do okoliczności powoływanych przez wnioskodawców jako podstawa wznowienia. Przeprowadził w szczególności dowód ze wszystkich dostępnych egzemplarzy projektu budowlanego i je przeanalizował. W tym więc zakresie postępowanie wyjaśniające było wystarczające, a jego zakres określono prawidłowo bez konieczności dopuszczania innych dowodów w sprawie. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów art. 75 § 1, 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.

Nie zasługują na uwzględnienie także pozostałe zarzuty skargi. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a. sąd uwzględnia skargę wyłącznie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz gdy stwierdzi naruszenie prawa procesowego, jeśli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Nie każde zatem naruszenie przepisów prawa skutkuje uwzględnieniem skargi.

Przede wszystkim nie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że PWINB prawidłowo interpretuje przesłankę "nowości" okoliczności lub faktów, która może także wynikać z dowodu powstałego po wydaniu decyzji ostatecznej. PWINB zaakceptował stanowisko skarżących, że dopiero z dowodu w postaci opinii ppoż uzyskali informację o rozbieżnościach w projekcie budowlanym. Rozbieżności te (nieścisłości) uczynił organ przesłanką postanowienia o wznowieniu. Dowód z opinii ppoż znajduje się również w aktach administracyjnych sprawy jako dołączony do wniosku o wznowienie. Stanowił więc element materiału dowodowego. Nie było więc podstaw aby sąd wypowiadał się procesowo (postanowieniem dopuszczającym ten dowód) na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten jednak nie dotyczy dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych ale dowodów, których organ nie włączył do materiału dowodowego sprawy. Natomiast organ zasadnie nie rozważał innych okoliczności wynikających z opinii ppoż, tj. możliwości zamontowania okien wraz z klamkami na zamek. Zadaniem organu było wyłącznie ustalenie, czy wystąpiła podstawa wznowienia, a nie ocena możliwych sposobów doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem czy klasy odporności ogniowej luksferów. Nie mogło zatem dojść do naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Nie były w postępowaniu rozważane sposoby doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem ale czy wystąpiły rozbieżności w projekcie spełniające przesłankę podstawy wznowienia. Te należało wykluczyć.

Nieskuteczne pozostają również zarzuty naruszenia § 12, § 13, § 57 i § 271 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis § 12 WT mógł być przywołany i stosowany w sprawie wyłącznie w kontekście interpretacji zapisów projektu budowlanego odnośnie zachowania odległości od granic działki sąsiedniej nr [...]. Wobec niewystąpienia, w ocenie sądu, podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., niedopuszczalne było badanie przez organ czy spełnione pozostają inne warunki techniczne, jeśli chodzi o usytuowanie obiektu, w tym w zakresie przesłaniania (§ 13), zapewnienia oświetlenia dziennego (§ 57) czy zachowania minimalnych odległości między ścianami zewnętrznymi budynków niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowego (§ 271). Przedmiotem badania w postępowaniu wznowionym była wyłącznie decyzja wydana w postępowaniu naprawczym, a odwołanie do projektu wyłącznie w zakresie oceny czy zawiera rozbieżności stanowiące podstawę wznowienia. Wykluczenie podstawy wznowienia czyni niedopuszczalnym rozważanie zastosowania innych rozwiązań technicznych niż wynikające z projektu budowlanego. Skarżący dążą do tego, aby zastosować inne rozwiązania projektowe niż zastosowane w projekcie budowlanym. Podważają w istocie meritum decyzji ostatecznej. To jednak nie może nastąpić w kontrolowanym postępowaniu o wznowienie postępowania, w którym nie wystąpiła podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Brak podstawy wznowienia wyklucza merytoryczną kontrolę decyzji ostatecznej.

Na marginesie należy wskazać na trafność rozumowania uczestników postępowania zaprezentowaną w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2020 r. Przepis § 12 WT nie może być rozumiany w sposób jak wskazuje pełnomocnik skarżących, tzn. że niezachowanie odległości 4 m dla ściany z otworami okiennymi może być zaakceptowane jeśli między budynkami na działce sąsiedniej jest zachowana odległość 8 m z § 271. Zdaniem sądu, przepis § 12 WT ma charakter co do zasady bezwzględny, natomiast pozostałe przywołane w skardze regulacje WT mają znaczenie wówczas, gdy odległość wynikająca z § 12 WT nie zapewnia wystarczających gwarancji nasłonecznienia, ochrony ppoż i innych. Pierwszeństwo stosowania należy jednak przypisać regulacji § 12 WT.

Nietrafnie również zarzucono naruszenie art. 7a § 1 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zdaniem sądu, nie istnieją tego typu wątpliwości co do treści normy prawnej zawartej w § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 WT. Przepis ten jest jasny co do wymagań w nim stawianych (odległość 4 m ściany z otworami okiennymi od granicy działki sąsiedniej, 3 m w przypadku ściany bez otworów okiennych). Rozumienie "korzystne" dla skarżących przedstawione w skardze jest nieprawidłowe, nie uwzględnia wykładni systemowej tego przepisu oraz stanowi rodzaj nieskutecznej linii obrony w sprawie niniejszej.

Podobnie nietrafnie zarzucono naruszenie art. 7b K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Brak jest podstaw, aby organ nadzoru budowlanego będący organem wyspecjalizowanym w swojej dziedzinie w postępowaniu o wznowienie postępowania zwracał się do organu administracji architektoniczno-budowlanego o wyjaśnienie możliwych, dostępnych rozwiązań technicznych. Natomiast nie wyklucza to zwrócenia się przez inwestorów do organu administracji architektoniczno-budowlanego o wyjaśnienie wątpliwości co do treści wydanej decyzji lub złożenia wniosku o jej zmianę. Skarżący twierdzą, że wniosek o zmianę organ załatwi odmownie, jednak okoliczności tej nie wykazali.

Na marginesie wskazania wymaga, że pełnomocnik skarżących we wszystkich pismach procesowych wskazuje na nieistniejący akt prawny, tj. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Sąd jednak, mając na uwadze, że zarówno organ jak i strony posługiwały się brzmieniem przepisów z rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak również że nie było sporu między stronami o które przepisy chodzi, uznał że błędne wskazanie przez pełnomocnika tytułu aktu prawnego stanowi oczywistą omyłkę.

Nie uzasadniono w skardze w sposób przekonujący na czym polegało naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania w sprawie niniejszej (art. 8 K.p.a.). Sąd zauważa, że PWINB na wcześniejszym etapie postępowania dostrzegł wystąpienie przesłanek wyłączenia pracownika, skorygował działania PINB, co świadczy o starannie prowadzonej kontroli instancyjnej w tym zakresie.

Zgodnie z art. 115 § 1 P.p.s.a., na wniosek skarżącego lub organu, złożony przed wyznaczeniem rozprawy, może być przeprowadzone postępowanie mediacyjne, którego celem jest wyjaśnienie i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa. Z regulacji tej wynika fakultatywność skierowania sprawy na mediację przez sąd, nawet jeśli wniosek w tym zakresie złoży strona. Sąd nie stwierdził takich podstaw w sprawie niniejszej.

Nie rozstrzygał także sąd w formie procesowej, mimo wniosku skarżących, o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym właścicieli działki nr [...] M. C. i H. K. Sąd zauważa, że wskazana w skardze podstawa takiego rozstrzygnięcia, tj. art. 33 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Przepis ten stanowi o uczestnikach postępowania ex lege, jeśli byli stronami postępowania administracyjnego, a postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego. Nie ulega wątpliwości, że Państwo K. byli stronami postępowania wznowionego oraz postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2017 r. – na podstawie art. 28 K.p.a. Przy czym strony postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie art. 50-51 P.b. ustala się na podstawie art. 28 K.p.a., a stronami postępowania o wznowienie postępowania powinny być te same podmioty co w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym. Sporny wykusz budynku na działce nr [...] powstał bowiem w sposób nieodpowiadający projektowi budowlanemu i przepisom o warunkach technicznych, w zbliżeniu do ich działki, co czyniło ich stronami postępowania administracyjnego. Obszar oddziaływania spornego obiektu z wykuszem obejmuje działkę nr [...], bowiem nie zostały zachowane warunki pozwolenia na budowę i przepisów w zakresie wymaganych odległości. Może to rodzić ograniczenia w przyszłości w zabudowie tej działki, a tym samym poszanowania wymagają występujące w tym obszarze uzasadnione interesy osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Nie ma znaczenia, jak twierdzą skarżący, że na granicy działek jest roślinność, a na działce sąsiedniej jest budynek usługowy. Roślinność to element niestały, który nie sanuje skutków niezachowania wymaganych w projekcie odległości. Charakter zabudowy na działce sąsiedniej również nie uzasadnia zbliżenia niezgodnego z projektem budowlanym i przepisami. Nie było zatem podstaw do wydawania postanowienia o odmowie uwzględnienia (lub oddaleniu wniosku) o odmowę dopuszczenia Państwa K. do udziału w postępowaniu, skoro spełniają warunki do tego udziału z mocy prawa.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.