Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 104/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 139, art. 6, art. 7, art. 77 par.1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini,, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej B. w B. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...].09.2018 r. nr [...], 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej B. w B. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2018 r., do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wpłynęło pismo Pana K. H. z informacją o możliwości wystąpienia nieprawidłowości w kwestii wykonania i związanego z tym bezpiecznego użytkowania zewnętrznych schodów terenowych, zlokalizowanych w okolicach lokalu usługowego nr [...], przy ul. [...] w B. W jego treści wskazano, iż ww. schody nie posiadają zadaszenia, przez co ich powierzchnia w czasie opadów jest śliska i stwarza zagrożenie dla zdrowia użytkowników. Wpływ na ten stan rzeczy ma dodatkowo woda kapiąca z balkonów zlokalizowanych w pobliżu przedmiotowych schodów.

Mając na uwadze powyższe, w dniu [...] lipca 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prawidłowego wykonania i bezpiecznego użytkowania ciągów pieszych wzdłuż lokali usługowych przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w B.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. dokonał oględzin przedmiotu postępowania. W ich wyniku stwierdził, iż w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym przy ul. [...] w B. znajduje się [...] lokali użytkowych, które posiadają wejście od strony ul. [...] i od strony szkoły. Wzdłuż ścian zewnętrznych lokali usługowych wykonane jest utwardzenie z kostki betonowej, pełniące rolę komunikacji pieszej. Przedmiotowy ciąg komunikacyjny, połączony jest z równoległym ciągiem komunikacyjnym wzdłuż ul. [...] za pomocą 3 ciągów schodów terenowych (występująca różnica terenu). Schody wykonane są również z kostki betonowej. Schody terenowe nr 1 od strony ul. [...] mają 2 stopnie i są nierówne. Bez barierek. Schody terenowe nr 2 od strony ul. [...], na wprost lokalu użytkowego nr [...] mają stopnie równe i obustronne barierki, przy czym brak jest pochwytu przy pierwszym stopniu. Schody terenowe nr 3 zlokalizowane w narożniku budynku mają zniekształcone stopnie o różnej wysokości oraz obustronne barierki. Jedna z nich ma prawidłową wysokość ok. 1,1 m, druga ok. 1,04 m i brak pochwytu przy pierwszym stopniu.

W dniu [...] października 2018 r. Wspólnota Mieszkaniowa B. w B. (dalej powoływana jako skarżąca Wspólnota), złożyła w organie nadzoru budowlanego pismo informujące, iż po dniu oględzin, przeprowadzone zostały prace brukarskie, obejmujące schody terenowe nr 3 od strony szkoły, bliżej ul. [...].

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w dniu [...] września 2018 r., wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzję znak: [...] nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w B.: 1. doprowadzić do zgodności z przepisami balustrady przy schodach zewnętrznych w narożniku budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul [...] w B. od strony lokali usługowych poprzez spełnienie warunku minimalnej wysokości balustrady - 1,1 m, wykonanie wypełnienia o maksymalnym prześwicie lub wymiarze otworu wielkości 0,12 m i przedłużenie balustrad przed ich początkiem i za końcem o 0,30 m, 2. wykonać odprowadzenie wody opadowej z dachów nad balkonami ostatniej kondygnacji poprzez rynny i rury spustowe do kanalizacji deszczowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca Wspólnota wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

- art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm., dalej powoływana jako p.b.) poprzez jego błędną wykładnię;

- § 298 ust. 2 oraz ust. 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny podpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego błędną wykładnię,

- § 126 ww. rozporządzenia w zw. z § 319 ust. 1 ww. rozporządzenia - poprzez jego błędną wykładnię,

- § 305 ww. rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię.

Ponadto Wspólnota zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w zakresie:

- art. 6 i 7 80 Kpa poprzez prowadzenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu którego legalność potwierdza inny akt administracyjny - ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie,

- art. 75 § 1, 77 § 1,78 i art. 80 Kpa, poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego,

- art. 8 Kpa poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie przez organ sprawy w sposób niejasny, nieklarowny, bez wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i nieprzeprowadzenie kluczowych dowodów w sprawie, a także podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.

Jednocześnie, mając na uwadze powyższe zarzuty Wspólnota wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie na podstawie art. 136 § 1 Kpa, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w części dotyczącej wykonania odprowadzenia wody opadowej z dachów nad balkonami ostatniej kondygnacji poprzez rynny i rury spustowe do kanalizacji deszczowej. Jednocześnie organ nakazał:

- doprowadzić do zgodności z przepisami pochwyt przy schodach zewnętrznych terenowych zlokalizowanych w narożniku budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w B. poprzez spełnienie warunku jego minimalnej wysokości - 1,1 m oraz wykonanie go na całej długości biegu schodów wraz z przedłużeniem o 0,30 m przed ich początkiem;

- doprowadzić do zgodności z przepisami obustronne pochwyty przy schodach zewnętrznych terenowych, zlokalizowanych na wprost lokalu użytkowego nr [...], poprzez wykonanie ich na całej długości biegu schodów wraz z przedłużeniem o 0,30 m przed ich początkiem,

- wykonać ww. czynności do [...] lutego 2018 r.,

- przedłożyć w ww. terminie potwierdzenie wykonania ww. obowiązków o doprowadzeniu obiektu do zgodności z przepisami prawa, sporządzone przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i przynależącą do właściwej izby samorządu zawodowego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ wskazał że w wyniku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji stwierdził naruszenie przepisów § 126 w zw. z § 305 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny podpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez brak odprowadzenia wody opadowej z zadaszeń balkonów ostatniej kondygnacji do kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej oraz naruszenie § 298 ust. 2 i 5 ww. warunków technicznych poprzez brak spełnienia wytycznych bezpiecznego użytkowania zewnętrznych schodów terenowych tj. zastosowania prawidłowych balustrad. Zdaniem organu odwoławczego, nie można zgodzić się z organem I instancji, co do naruszenia § 126 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, bowiem zawarte w tymże przepisie wytyczne, nie obejmują lekkich zadaszeń osłonowych nad balkonami ostatniej kondygnacji, jakie zainstalowano w budynku przy ul. [...]. Ponadto, przedmiotowe zadaszenia, uwzględnione były w zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę projekcie budowlanym oraz przyjęte do użytkowania wraz z budynkiem. Projekt budowlany nie przewidywał odprowadzenia wód opadowych z tej części zadaszeń. Zatem w niniejszym przypadku brak było podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego, co obligowało organ do umorzenia postępowania administracyjnego w powyższym zakresie.

W odniesieniu natomiast do wskazanego przez organ I instancji naruszenia § 298 ust. 2 i 5 ww. warunków technicznych i wniosku skarżącej Wspólnoty o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, organ odwoławczy w dniu [...] grudnia 2018 r. dokonał dodatkowej kontroli. W jej trakcie potwierdził ustalenia PINB PG w B. i stwierdził, iż organ I instancji słusznie nakazał doprowadzenie zewnętrznych schodów terenowych do zgodności z wytycznymi bezpiecznego użytkowania wskazanymi w ww. warunkach technicznych. Pomimo bowiem oddania budynku mieszkalnego do użytkowania, wykonane balustrady wymagają zastosowania procedury doprowadzenia do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Tym bardziej, iż nie zostały ujęte w projekcie budowlanym, a zostały wykonane.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepis § 296 ust. 1 warunków technicznych stanowi, iż schody zewnętrzne i wewnętrzne, służące do pokonania wysokości przekraczającej 0,5 m, powinny być zaopatrzone w balustrady lub inne zabezpieczenia od strony przestrzeni otwartej. Natomiast § 296 ust. 3 stanowi, iż schody zewnętrzne i wewnętrzne, o których mowa w ust. 1, w budynku użyteczności publicznej powinny mieć balustrady lub poręcze przyścienne, umożliwiające lewo- i prawostronne ich użytkowanie. Oba przepisy dotyczą wszystkich rodzajów schodów wewnętrznych i zewnętrznych w tym schodów terenowych, albowiem ustawodawca nie wskazał, iż tego rodzaju schodów przepis nie dotyczy. Zatem zarzut odwołania, iż przepisy dotyczące bezpiecznego użytkowania schodów nie dotyczą zaistniałego przypadku jest chybiony. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, z trzech ciągów schodów terenowych występujących przy chodniku usytuowanym wzdłuż lokali usługowych, dwa wymagają zabezpieczeń w myśl § 296 ust. 1 warunków technicznych, albowiem ich wysokość przekracza 0,5 m (schody terenowe wymienione powyżej w treści decyzji jako nr 2 oraz nr 3). Mogą to być balustrady, bądź inne zabezpieczenia od strony przestrzeni otwartej. Wytyczne dotyczące balustrad zawarte są w § 298 ust. 2 warunków technicznych. Wskazują one, iż minimalna wysokość balustrady mierzona do wierzchu poręczy w budynkach wielorodzinnych oraz budynkach innych, powinna mieć wysokość 1,10 m i maksymalny prześwit otworu pomiędzy elementami wypełnienia balustrady 0,12 m. Jednocześnie § 298 ust. 5 stanowi, iż poręcze przy schodach zewnętrznych i pochylniach, przed ich początkiem i za końcem, należy przedłużyć o 0,3 m oraz zakończyć w sposób zapewniający bezpieczne użytkowanie. Schody nr 2 posiadają obustronne pochwyty o prawidłowej wysokości, jednakże brak jest pochwytu przy pierwszym stopniu oraz przedłużenia pochwytów przed początkiem biegu schodów o 0,30 m. W związku z powyższym należy doprowadzić oba pochwyty do zgodności z § 296 ust. 1 oraz § 298 ust. 5 warunków technicznych tj. przedłużyć obustronnie na całą długość biegu schodów z wysunięciem o 0,30 m poza początek. Z uwagi na to, iż przedmiotowe pochwyty w górnej części biegu schodów przechodzą w pełnowymiarowe balustrady, nie ma konieczności ich przedłużania z tej strony. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, w niniejszym przypadku, nie ma również konieczności stosowania zabezpieczeń bocznych, w postaci wypełnienia balustrad, albowiem wysokość całego biegu schodów, jaki i ich otoczenie nie stwarzają ryzyka wypadnięcia. Gazony z roślinami powodują że przestrzeń od tej strony nie jest otwarta. Podobnie rzecz ma się ze schodami nr 3. Jednakże w tym przypadku bieg schodów z jednej strony zabezpieczony jest pełnowymiarową balustradą. Naprawy wymaga jedynie pochwyt zamontowany z drugiej strony biegu, który analogicznie jak w przypadku schodów nr 2 należy doprowadzić do zgodności z § 296 ust. 1 oraz § 298 ust. 5 warunków technicznych tj. przedłużyć na całą długość biegu schodów oraz o 0,30 m poza ich początek.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b. organ odwoławczy wskazał, że pochwyty wskazane jako elementy wymagające doprowadzenia do zgodności z przepisami warunków technicznych nie zostały ujęte w projekcie budowlanym i jako takie nie zostały zatwierdzone decyzją o pozwoleniu na budowę. Ich wykonanie nie wymaga żadnej procedury architektoniczno-budowlanej. Niemniej jednak w przypadku zastosowania winny spełniać wytyczne wskazane w przepisach dotyczących bezpieczeństwa użytkowania. Obecne pochwyty same w sobie nie stanowią zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, lecz ich nieprawidłowe wykonanie mogą takie niebezpieczeństwo powodować. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej schodów zostało skorygowane przez organ w trybie odwoławczym poprzez uchylenie decyzji w tej części i orzeczenie jak w sentencji.

Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej Wspólnoty wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając ją w części dotyczącej nałożonych na Wspólnotę obowiązków. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- § 296 ust. 1 oraz ust. 3 w zw. z § 291 w zw. z § 3 pkt 6) w zw. z 298 ust. 2 oraz ust. 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm. - dalej powoływane jako rozporządzenie) poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem polegającą na tym, że w ocenie Organu przepis ten znajduje zastosowanie w odniesieniu do schodów terenowych zlokalizowanych na terenie Wspólnoty Mieszkaniowej B. od strony ul. [...] oraz od drogi pożarowej, podczas gdy przepisów tych nie stosuje się do tego rodzaju schodów, z uwagi na to, że: a) schody te łączą dwa poziomy chodników: chodnik górny zlokalizowany wzdłuż lokali usługowych znajdujących się na parterze budynku z chodnikiem dolnym zlokalizowanym wzdłuż ul. [...] oraz wzdłuż drogi pożarowej; b) schody te nie są usytuowane bezpośrednio przy wyjściach z budynku i lokali usługowych na chodnik, tym samym nie można uznać ich za schody zewnętrzne w budynku mieszkalnym wielorodzinnym z usługami; c) budynek Wspólnoty nie jest budynkiem użyteczności publicznej w rozumieniu definicji z § 3 pkt 6) rozporządzenia, ale budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym z usługami; d) organ nie może w drodze rozszerzającej wykładni przepisów nakładać na Inwestora obowiązków nie wynikających wprost z przepisów prawa, co w okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce i na Wspólnotę nałożono obowiązek zapewnienia na schodach terenowych takich zabezpieczeń jak na schodach związanych z budynkiem;

- art. 133 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 3 pkt 7) i 8) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz.U. z 2000 r. nr 63 poz. 735 ze zm. - dalej powoływane jako rozporządzenie w sprawie drogowych obiektów inżynierskich) poprzez jego niezastosowanie, podczas, gdy: a) schody na terenie Wspólnoty usytuowane są skośnie na skarpie i mają szerokość 1,2 m, a przepis art. 133 ust. 4 pkt 2 ww. rozporządzenia dopuszcza w odniesieniu do tego rodzaju schodów rezygnację z balustrad czy zwieńczających je poręczy; b) zgodnie z ustaleniami organu II instancji nie ma konieczności stosowania zabezpieczeń bocznych przy schodach terenowych, ponieważ wysokość całego biegu schodów oraz ich otoczenie nie stwarzają ryzyka wypadnięcia;

- art. 50 ust. 1 pkt 2 p.b., poprzez prowadzenie postępowania naprawczego pomimo że stan balustrad i poręczy przy schodach terenowych nie stwarza obecnie żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników i mienia, a zagrożenie takie spowoduje wykonanie prac wskazanych w zaskarżonej decyzji - w przypadku przedłużenia pochwytów o 30 cm poza początek schodów pochwyty te będą wchodzić w światło chodnika, który w tym miejscu ma szerokość 1,2 m., tym samym dojdzie do zmniejszenia "światła" przejścia do 90 cm, ponadto wystające na wysokości ok. 1,1 m; pochwyty będą stwarzać zagrożenie dla użytkowników-szczególnie małych dzieci, które mogłyby uderzyć o te pochwyty głową i rowerzystów;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w zw. z art. 140 Kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych w sprawie, oraz niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, a w szczególności poprzez brak ustalenia jaki wpływ na zmniejszenie szerokości chodnika, szerokości dojścia i dojazdu do nieruchomości oraz szerokości drogi pożarowej będzie miało przedłużenie pochwytów o 30 cm za początek schodów;

- art. 8 Kpa, art. 10 § 2 Kpa w zw. z art. 140 Kpa, poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie przez organ sprawy w sposób niejasny, nieklarowny, bez umożliwienia stronie udziału w czynnościach dowodowych prowadzonych przez organ, a także podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa poprzez brak umożliwienia stronie udziału w dodatkowej kontroli, jaka miała miejsce w dniu [...] grudnia 2018 r. na terenie Wspólnoty;

- art. 138 Kpa poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, to jest nałożenie obowiązku doprowadzenia do zgodności z przepisami także schodów terenowych zlokalizowanych na wprost lokalu użytkowego nr [...], podczas gdy zaskarżona decyzja organu I instancji nakazywała wyłącznie doprowadzenie do zgodności z przepisami schodów zlokalizowanych w narożniku budynku.

Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącej Wspólnoty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrot kosztów sądowych według norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, sporne schody nie są schodami terenowymi, do których nie ma zastosowania § 296 warunków technicznych. W ocenie organu do schodów tych nie ma zastosowanie także wskazane w skardze rozporządzenie w sprawie drogowych obiektów inżynierskich, bowiem nie jest to drogowy obiekt inżynierski. Organ zaznaczył przy tym, że przedłużenie balustrad o 30 cm może nastąpić również w sposób równoległy do istniejących ciągów komunikacyjnych, a zatem nie musi oznaczać zajęcia przyległego do nich ciągu komunikacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. U podstaw uchylenia zaskarżonych decyzji legło kilka przyczyn.

W pierwszej kolejności należy wskazać na naruszenie przez organ II instancji zakazu reformationis in peius sformułowanego w art. 139 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz reformationis in peius jest uznawany za jedną z fundamentalnych zasad prawa procesowego w demokratycznym państwie prawa, dlatego sąd administracyjny – rozpatrując skargę – musi zawsze dokonać wnikliwej kontroli zasadności odstąpienia od niego przez organ odwoławczy (wyrok SN z 24 czerwca 1993 r., III ARN 33/93, LEX nr 10913). W orzecznictwie wskazuje się, że niekorzyść w rozumieniu art. 139 Kpa to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy (wyrok WSA w Warszawie z 4 listopada 2009 r., VII SA/Wa 1281/09, LEX nr 551419).

W niniejszej sprawie P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. nakazał w szczególności doprowadzić do zgodności z przepisami obustronne pochwyty przy schodach zewnętrznych terenowych, zlokalizowanych na wprost lokalu użytkowego nr [...], poprzez wykonanie ich na całej długości biegu schodów wraz z przedłużeniem o 0,30 m przed ich początkiem. Obowiązek taki nie został nałożony na skarżącą Wspólnotę w decyzji organu I instancji, tj. Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. Nie ulega zatem wątpliwości, że sytuacja prawna strony została pogorszona na skutek wydania decyzji przez organ odwoławczy, czemu sprzeciwia się art. 139 Kpa. Organ odwoławczy nie wykazał, aby decyzja I instancji rażąco naruszała prawo lub rażąco naruszała interes społeczny.

Kolejne uchybienie wiąże się z brakiem wyjaśnienia w decyzjach organów obu instancji, jakie przepisy należało uwzględnić, przy ocenie prawidłowości wykonania balustrad przy schodach. Kwestia ta jest uzależniona od określenia rodzaju schodów, przy których umiejscowiono balustrady. Wymagania dotyczące balustrad przy schodach zewnętrznych i wewnętrznych zostały uregulowane w przepisach § 296 i § 298 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). Jednocześnie wymogi związane z balustradami przy schodach określa § 133 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz.U. z 2000 r. Nr 63 poz. 735 ze zm.). Organ w zaskarżonej decyzji posługuje się określeniem "schody zewnętrzne terenowe", z kolei w odpowiedzi na skargę wskazuje, że w jego ocenie nie są to schody terenowe. Nadto w dołączonym do skargi piśmie Pani K. K. (autorka projektu) podnosi, że nie są to schody zewnętrzne budynku, a schody terenowe, do których odnosi się rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. Organ winien wyjaśnić tę kwestię w postępowaniu administracyjnym i w zależności od podjętych ustaleń ocenić zgodność balustrad z odpowiednimi przepisami.

Przechodząc dalej, zdaniem Sądu rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonych decyzjach w zakresie nałożenia na skarżącą Wspólnotę określonych obowiązków zostały określone w sposób niejasny, przez co budzą wątpliwości odnośnie sposobu ich prawidłowego wykonania. Wskazują również na brak podjęcia przez organy prawidłowych ustaleń w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nakazał "doprowadzić do zgodności z przepisami pochwyt przy schodach zewnętrznych terenowych zlokalizowanych w narożniku budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w B. poprzez spełnienie warunku jego minimalnej wysokości - 1,1 m oraz wykonanie go na całej długości biegu schodów wraz z przedłużeniem o 0,30 m przed ich początkiem" (podobny nakaz został zawarty w decyzji Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B.) oraz "doprowadzić do zgodności z przepisami obustronne pochwyty przy schodach zewnętrznych terenowych, zlokalizowanych na wprost lokalu użytkowego nr [...], poprzez wykonanie ich na całej długości biegu schodów wraz z przedłużeniem o 0,30 m przed ich początkiem". Jak podniósł pełnomocnik skarżącej Wspólnoty, wykonanie prac wskazanych w decyzji doprowadzi do powstania zagrożenia dla bezpiecznego użytkowania ciągów pieszych na terenie Wspólnoty. Zarówno schody terenowe w rogu budynku, jak też schody terenowe naprzeciw lokalu nr [...] wychodzą na chodnik przy drodze wewnętrznej (droga pożarowa). Przedłużenie pochwytów przy schodach o 30 cm przed początkiem schodów spowoduje, że pochwyty te będą wchodzić w światło chodnika i ograniczać szerokość przejścia z obecnych 120 cm do 90 cm. Ponadto przedłużenia pochwytów, znajdujące się na wysokości 1,10 m mogą stwarzać ryzyko urazów głowy u dzieci uczęszczających do Przedszkola, które mieści się w lokalu nr [...]. W odpowiedzi na powyższe zarzuty organ odwoławczy wskazał, że wypełnieniem nałożonego obowiązku będzie przedłużenie pochwytów w sposób równoległy do ciągu komunikacyjnego.

Przedstawione okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że organy nie zbadały, czy możliwe jest przedłużenie balustrad o 0,30 m w ustalonym stanie faktycznym, bez stworzenia zagrożenia dla osób poruszających się ciągami komunikacyjnymi, które zostaną w ten sposób częściowo zajęte przez wysunięte pochwyty. Próba naprawienia tego uchybienia poprzez wskazanie w odpowiedzi na skargę, że możliwe jest przedłużenie pochwytów w sposób równoległy do ciągu komunikacyjnego nie odpowiada treści nakazów określonych w sentencji decyzji. Jeżeli organ nakazał wprost przedłużenie pochwytu o 0,30 m przed początkiem schodów, wątpliwym jest twierdzenie, że obowiązek ten zostanie zrealizowany poprzez wykonanie pochwytu w sposób równoległy do ciągu komunikacyjnego. Przede wszystkim jednak należało wyjaśnić, jaki sposób wykonania poręczy przy schodach zapewni ich bezpieczne użytkowanie i będzie zgodny z obowiązującymi przepisami, czego nie uczyniono.

Wskazane uchybienia dają podstawy do stwierdzenia naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 139 Kpa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonych decyzji.

Trzeba podkreślić, że organy prowadząc postępowanie naprawcze powinny przede wszystkim ocenić, czy przedmiotowe balustrady zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Organy zaś nie wyjaśniły dlaczego obecnie wykonane pochwyty mogą powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W sposób formalny odwołały się jedynie do zapisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie analizując możliwości ich zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy.

Ze względu na podniesiony wyżej brak wyjaśnienia przez organy, jakie przepisy należało zastosować przy ocenie prawidłowości wykonania balustrad, jedynie należy dodatkowo zauważyć, że zdaniem Sądu, organy przy interpretacji zastosowanego w skarżonych decyzjach przepisu § 298 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie uwzględniły wskazanych kwestii dotyczących oceny istnienia zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia.

Zgodnie z § 298 ust. 1 ww. rozporządzenia balustrady przy schodach, pochylniach, portfenetrach, balkonach i loggiach nie powinny mieć ostro zakończonych elementów, a ich konstrukcja powinna zapewniać przeniesienie sił poziomych, określonych w Polskiej Normie dotyczącej podstawowych obciążeń technologicznych i montażowych. Wysokość i wypełnienie płaszczyzn pionowych powinny zapewniać skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Szklane elementy balustrad powinny być wykonane ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, tłukącego się na drobne, nieostre odłamki. Według ust. 5 poręcze przy schodach zewnętrznych i pochylniach, przed ich początkiem i za końcem, należy przedłużyć o 0,3 m oraz zakończyć w sposób zapewniający bezpieczne użytkowanie. Organ nie wziął pod uwagę, że normodawca we wskazanych przepisach kładzie zasadniczy nacisk na to, że balustrady przy schodach powinny zapewniać ich bezpieczne użytkowanie. W tym kontekście w rozporządzeniu określono m.in. ich minimalną wysokość, maksymalne prześwity lub wymiary otworów w wypełnieniu oraz sposób wykonania poręczy. Czy przedłużenie balustrad o 0,30 m (ewentualnie wykonanie ich wzdłuż ciągu komunikacyjnego), zapewni bezpieczniejsze użytkowanie schodów, a także bezpieczeństwo użytkowników ciągów komunikacyjnych przy schodach, w stosunku do stanu obecnego – uzasadnienia decyzji nie dają odpowiedzi na to pytanie.

Sąd podziela natomiast stanowisko organu odwoławczego odnośnie braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów § 126 w zw. z § 305 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., poprzez brak odprowadzenia wody opadowej z zadaszeń balkonów ostatniej kondygnacji do kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej. Jak wskazano w decyzji § 126 ust. 1 warunków technicznych, wskazuje co prawda, iż dachy i tarasy oraz zagłębienia przy ścianach zewnętrznych powinny mieć odprowadzenie wody opadowej do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, jednakże wytyczne te nie obejmują lekkich zadaszeń osłonowych nad balkonami ostatniej kondygnacji, jakie zainstalowano w budynku Wspólnoty [...]. Ponadto, przedmiotowe zadaszenia, uwzględnione były w zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę projekcie budowlanym oraz przyjęte do użytkowania wraz z budynkiem. Projekt budowlany nie przewidywał odprowadzenia wód opadowych z tej części zadaszeń. Konsekwentnie brak jest podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego w tym zakresie. W tym zakresie wyjaśnienia wymaga, że ze względu na sposób sformułowania rozstrzygnięcia przez P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w decyzji z [...] grudnia 2018 r. Sąd, dążąc do zachowania jasności orzeczenia i uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości, nie mógł uchylić ww. decyzji jedynie w części, pozostawiając w obrocie rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia postępowania.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135, oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) Sąd orzekł jak w sentencji.

Zasądzona na rzecz strony skarżącej kwota 997 zł obejmuje: uiszczony wpis sądowy od skargi (500 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) - wg § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz kwotę 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uwzględnić wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności należy wyjaśnić, czy zachodzą podstawy do prowadzenia postępowania naprawczego (art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane), ustalić rodzaj schodów, przy których znajdują się balustrady i określić przepisy, które regulują wymogi z nimi związane oraz dokonać ich subsumpcji do ustalonego stanu faktycznego. Ewentualne nałożenie obowiązków na skarżącą Wspólnotę musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem rzetelnego postępowania administracyjnego w tym zakresie.