Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1943/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 61a, art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 65 § 1 i 2, art. 179 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz skarżącej H. G. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Administracji i Cyfryzacji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku H.G., o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] znak: [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) stwierdził nabycie przez [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewid. w. [...], jako działka Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej Nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] wystąpiła H. G.

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Minister Administracji i Cyfryzacji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].

Według organu I instancji analiza całości zebranego materiału dowodowego sprawy wykazała, że Skarb Państwa stał się właścicielem skomunalizowanej na rzecz Gminy [...] działki Nr [...] na mocy zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] Nr [...] (uzupełnionego wg postanowienia Sądu Hipotecznego w [...] z dnia [...] o wyszczególnienie nazwisk wszystkich współwłaścicieli zaświadczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] Nr [...]), stwierdzającego, że nieruchomość ziemska pod nazwą hipoteczną "Dobra Ziemskie [...]" jest przeznaczona na cele reformy rolnej.

Organ I instancji stwierdził, że jak wynika z treści decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak: [...] nieruchomość p.n. "Osiedle [...]" o powierzchni [...] ha położona we wsi [...] gm. [...] przejęta od byłych właścicieli na własność Skarbu Państwa łącznie z majątkiem ziemskim pod nazwą hipoteczną "Dobra Ziemskie [...]" oraz terenem budowlanym wydzielonym z tego majątku do odrębnej księgi wieczystej pod nazwą hipoteczną "Osiedle [...]" objęta przed dniem 1 września 1939 r. zatwierdzonym planem podziału na działki budowlane nie podlega działaniu przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Organ I instancji zaznaczył, że z treści cytowanej powyżej decyzji wynika, że spadkobiercy byłych właścicieli hipotecznych, złożyli wniosek o zwrot 20 działek budowlanych o łącznej powierzchni [...] ha pochodzących z ww. nieruchomości p.n. "Osiedle [...]". Działki te posiadały następujące oznaczenie w ewidencji gruntów: [...].

Odnośnie pozostałej części nieruchomości pod nazwą "Osiedle [...]" spadkobiercy byłych właścicieli hipotecznych - w tym ojciec Wnioskodawczyni - złożyli notarialne oświadczenia oraz oświadczenie złożone w Konsulacie Generalnym Polski w [...], że nie będą oni rościli wobec Skarbu Państwa żadnych innych pretensji o odszkodowanie odnośnie nieruchomości " Osiedle [...]", poza zwrotem pozostałych działek z tej nieruchomości w naturze na gruncie.

Według organu I instancji ważnym kryterium oceny oświadczeń woli w procesie jego wykładni są okoliczności, w których zostało ono złożone. Chodzi o te okoliczności towarzyszące złożeniu oświadczenia woli, które stanowią dla niego tzw. kontekst sytuacyjny (tło) i które pozostają w związku ze znaczeniem wyrażeń językowych użytych przez składającego oświadczenie woli. Okoliczności te mają doniosłość dla zrekonstruowania treści myślowych wyrażonych w oświadczeniu woli i pozwalają ustalić właściwy sens tego oświadczenia, niekiedy odmienny od dosłownego jego brzmienia. Przy dokonywaniu wykładni oświadczeń woli znaczenie mają tylko zewnętrzne, poznawalne okoliczności jego złożenia, a nie subiektywne przekonanie osoby składającej to oświadczenie.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 65 § 1 k.c. przy wykładni oświadczeń woli powinny być brane pod uwagę również zasady współżycia społecznego, właściwe ze względu na okoliczność składania oświadczeń woli. Nakaz uwzględnienia zasady współżycia społecznego nie służy w tym przypadku do poprawienia, uzupełnienia czy "kontroli" treść czynności prawnej stosownie do zasad słuszności czy uczciwości (taką funkcję zasad; współżycia społecznego pełnią np. na gruncie art. 5, 56, 58 k.c.), lecz jedynie do usuwania niejasności i wątpliwości przy ustalaniu właściwego sensu oświadczenia woli.

Organ I instancji odnosząc te rozważania do przedmiotowych oświadczeń spadkobierców byłych właścicieli hipotecznych nieruchomości pod nazwą "Osiedle [...]" - w tym ojca wnioskodawczyni, dotyczących zrzeczenia się roszczeń wobec Skarbu Państwa, o ile z oświadczeniami tymi zapoznał się podmiot reprezentujący Skarb Państwa lub przynajmniej miał możliwość zapoznania się z tymi oświadczeniami (tzn. że oświadczenie to zostało skutecznie złożone) należy uznać, że osoby składające je zrzekły się praw do nieruchomości, co do których przysługiwały im jakiekolwiek roszczenia, z wyłączeniem nieruchomości wymienionych w tych oświadczeniach, co do których zastrzegły sobie prawo dochodzenia ich zwrotu.

Zatem organ I instancji stwierdził, że jeżeli osoby te zrzekły się skutecznie wszelkich przysługujących im roszczeń do tych nieruchomości, to zarówno one, jak i ich spadkobiercy, czy też następcy prawni, nie mają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnych dotyczących tych nieruchomości.

Organ I instancji wskazał również, że zgodnie z treścią pisma Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] działka Nr [...] ani działka Nr [...] nie odpowiada ww. działkom Nr [...], o których zwrot wystąpili spadkobiercy byłych właścicieli. Zatem należy uznać, że ww. oświadczenia dot. zrzeczenia się roszczeń w stosunku do Skarbu Państwa dotyczą również skomunalizowanej skarżoną decyzją działki Nr [...].

Organ I instancji po przeprowadzeniu analizy wszystkich zebranych w trakcie postępowania wyjaśniającego dowodów, wykazała w sposób jednoznaczny, że H. G. nie zdołała skutecznie wykazać, że posiada legitymację procesową warunkującą wszczęcie postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...].

H. G. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...].

Organ II instancji w wyniku rozpatrzenia wniosku oraz akt stwierdził, że nie wykazano nowych istotnych dla sprawy okoliczności. W zaskarżonym postanowieniu w sposób prawidłowy wyjaśniono, iż w wyniku zrzeczenia się wszelkich przysługujących roszczeń do nieruchomości pn. "Osiedle [...]" spadkobiercy byłych właścicieli hipotecznych nieruchomości, jak i ich spadkobiercy lub następcy prawni nie mają interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, a tym samym, iż nie posiadają legitymacji do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 k.p.a.

Organ II instancji powtórzył argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...], a nadto odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister stwierdził iż wadliwie żaląca się uznaje, że oświadczenia byłych właścicieli nieruchomości dotyczyły przeniesienia posiadanego prawa własności nieruchomości. Zgromadzona w sprawie dokumentacja, np. decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] znak: [...], wskazuje jedynie na możliwość skorzystania przez ww. osoby z prawa do dochodzenia zwrotu nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa i ewentualne roszczenia o odszkodowanie za tę nieruchomość.

Według organu II instancji ogólny charakter przedmiotowych oświadczeń pozwala na stwierdzenie, że dotyczą one zrzeczenia się wszelkich roszczeń wynikających z faktu przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa, co oznacza, że także późniejsze zdarzenia np. związane z nabyciem części nieruchomości przez osoby trzecie pozostają bez wpływu na sytuację prawną spadkobierców byłych właścicieli hipotecznych nieruchomości pn. "Osiedle [...]".

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej według organu II instancji kluczowe znaczenie ma fakt, czy w dniu komunalizacji tj. 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i została przekazana na rzecz gminy zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, a także posiadanie przez Wnioskodawcę przymiotu strony. W przypadku skutecznego zrzeczenia się przez spadkobierców byłych właścicieli hipotecznych nieruchomości wszelkich przysługujących im do niej roszczeń oraz braku przesłanek do wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, organ II instancji nie rozpatrywał okoliczności dotyczące późniejszego zbycia nieruchomości na rzecz osób trzecich.

Na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] H. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 158 Kodeksu cywilnego i art. 179 k.c.

(w brzmieniu z daty przed utratą mocy) przez odmowę ich zastosowania i w konsekwencji uznanie, że zrzeczenie się własności nieruchomości mogło zostać dokonane bez zachowania formy aktu notarialnego, podczas gdy czynność ta dla swej ważności wymaga formy aktu notarialnego, co w stanie faktycznym sprawy doprowadziło do błędnego uznania, że oświadczenia, na które Organ powołuje się w skarżonym postanowieniu doprowadziły do przeniesienia własności nieruchomości nimi opisanych, mimo że oświadczenia te nie mają formy aktu notarialnego (zawierają jedynie notarialne/konsularne poświadczenie własnoręczności podpisu);

2) naruszenie art. 28 k.p.a., 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 a §. 1 i 2 k.p.a. poprzez

odmowę uznania interesu prawnego Skarżącego w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji objętej jego wnioskiem oraz odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, mimo że Skarżący ma interes prawny w stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji, gdyż służy mu roszczenie o zwrot części nieruchomości objętej kontrolowaną decyzją (komunalizacyjną) w zakresie nierozprzedanych na rzecz osób trzecich działek oraz służą mu roszczenia odszkodowawcze, powstałe w wyniku sprzedaży części tej nieruchomości na rzecz osób trzecich przez beneficjenta kontrolowanej decyzji;

3) naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak

zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie w celu wyjaśnienia, które części nieruchomości objętej decyzją wskazaną we wniosku (decyzją komunalizacyjną) zostały zbyte na rzecz osób trzecich, a które nadal pozostają w gestii beneficjenta, co ma znaczenie dla określenia podstawy, na której jest oparty interes prawny Skarżącego;

4) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 508 k.c. –

poprzez dokonanie nieprawidłowej wykładni oświadczeń woli utrwalonych w postaci oświadczeń W.P., T. W., S. P., W. G., E. P. i A. J. przywołanych w skarżonym postanowieniu, polegającej na uznaniu, że oświadczenia te spowodowały utratę przez ww. osoby i ich następców prawnych roszczeń o wydanie nieruchomości, której dotyczyła kontrolowana decyzja (komunalizacyjna) oraz roszczeń o zapłatę odszkodowania za utratę części tej nieruchomości, nabytej przez osoby trzecie od beneficjenta kontrolowanej decyzji, podczas gdy oświadczenia te nie spowodowały wygaszenia tych roszczeń, albowiem:

- dotyczyły jedynie roszczeń literalnie w nich opisanych;

- nie dotyczyły roszczeń przyszłych (nie istniejących w datach składania oświadczeń);

- oświadczenia W. P., T. W., S. P., W. G., E. P. dotyczyły roszczeń o zwrot w naturze działek, które nadawały się do fizycznego zwrotu w dacie złożenia ww. oświadczeń (a zatem oświadczenia te nie mogły objąć przyszłych [ewentualnych] surogatów roszczenia o wydanie, w tym roszczenia o odszkodowanie za działki, które w późniejszym czasie zostały bezprawnie sprzedane na rzecz osób trzecich);

oświadczenia A. J. dotyczyło wyłącznie roszczeń "związanych z przejęciem nieruchomości (...) na Skarb Państwa", a zatem nie mogło dotyczyć roszczeń przyszłych związanych z innymi okolicznościami, będącymi źródłem szkody (np. zbyciem nieruchomości na rzecz osób trzecich przez beneficjenta kontrolowanej decyzji, jako nieuprawnionego).

Skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia

[...] oraz poprzedzającego go postanowienia tego organu z dnia [...] ;

2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w tym

kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych.

W ocenie Skarżącego już sama lektura uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień, zawiera szereg argumentów przemawiających za niezasadnością odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...]. Skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie winno ogniskować się wokół ustalenia kwestii, czy Skarb Państwa w dacie rzekomej komunalizacji był właścicielem nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną, zaś ustalenie w tym zakresie winno uwzględniać treść decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stwierdzającej, że opisane tym orzeczeniem nieruchomości (obejmujące m.in. działkę wymieniona w kontrolowanej decyzji komunalizacyjnej) nie były objęte nacjonalizacją w trybie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Według skarżącej owa kwestia została kompletnie pominięta, przy jednoczesnym bezkrytycznym uznaniu Skarbu Państwa jako właściciela spornej nieruchomości w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym. Zaskarżone postanowienie oparte zostało na stwierdzeniu, że Skarżący nie posiada interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Skarżąca twierdzi, że żadne z analizowanych oświadczeń, które znajdują się w aktach, nie mogą stanowić o przejściu prawa własności nieruchomości na jakikolwiek podmiot. Zgodnie z regulacją przewidzianą w art. 158 k.c. (oraz art. 179 k.c. obowiązującym w dacie złożenia Oświadczeń) warunkiem niezbędnym do przeniesienia własności nieruchomości jest zachowanie formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności, co dotyczy także oświadczenia o zrzeczeniu się własności nieruchomości. Skarżąca wywodzi, iż oświadczenia nie posiadały formy aktu notarialnego (zostały złożone w formie pisemnej z podpisem poświadczonym notarialnie/konsularnie), to własność nieruchomości objętych ich treścią nie mogła zostać przeniesiona na jakikolwiek inny podmiot (w tym przypadku Skarb Państwa). Powyższe uzasadnia zatem konstatację, że Skarżąca (i jej poprzednicy prawni) pozostała właścicielem nieruchomości objętej kontrolowaną decyzją, gdyż Skarb Państwa nie mógł (z mocy prawa) przenieść jej własności na rzecz beneficjenta komunalizacji

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego go postanowienia tego organu z dnia [...] albowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania.

Jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 61 a § 1 k.p.a., który stanowi, że organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jeżeli stwierdzi, że żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną postępowania (przesłanka podmiotowa) lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (przesłanka przedmiotowa). Organ uznał, że wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej albowiem prawa tego jej poprzednik prawny (W.G.) skutecznie zrzekł się składając oświadczenie dnia [...].

Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić.

Wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji z dnia [...] stwierdzającej, że [...] z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa, nieodpłatnie, nabył własność nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o nr ew. [...], dalej zwanej także decyzją komunalizacyjną. Jak słusznie wskazał organ administracji stronami w takim postępowaniu jest Skarb Państwa, jednostka samorządowa, na rzecz której następuje komunalizacja oraz podmiot, który wykaże, że mienie będące przedmiotem decyzji stanowi jego własność i tym samym nie podlega komunalizacji. Przymiot strony w takim postępowaniu jest zatem ściśle związany z prawem własności do komunalizowanej nieruchomości. Jedynie pozbawienie tego prawa (lub wyzbycie się go) może uzasadniać twierdzenie o braku interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości z mocy prawa.

Wbrew twierdzeniom organu z taką sytuacją nie mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził, że część nieruchomości przejętej łącznie z majątkiem ziemskim "Dobra Ziemskie [...]" o powierzchni [...] ha nie podlegała pod działanie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Niesporne jest, iż działka o nr [...] której komunalizacja została potwierdzona decyzją z dnia [...] należy do tej części majątku ziemskiego, która była przedmiotem orzekania Wojewody [...]. Nacjonalizacja majątków ziemskich na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie tego aktu. A zatem stwierdzenie przez właściwy organ, że dana nieruchomość nie podlegała pod działanie przepisów tego dekretu oznaczało, że własność takiej nieruchomości nie przechodziła na rzecz Skarbu Państwa, a pozostawała przy właścicielu nieruchomości ziemskiej. Skoro, jak zostało wyżej wskazane, posiadanie przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym jest ściśle związane z prawem własności do nieruchomości to jedynie wykazanie przez organ, że wnioskodawcy takie prawo nie przysługuje mogłoby skutkować odmową wszczęcia postępowania. Tymczasem oświadczenie W. G. z dnia [...], na które powołuje się Minister żadną miarą nie może stanowić uzasadnienia takiego stanowiska organu.

Po pierwsze: dokonując nawet bardzo szerokiej wykładni tego oświadczenia w ramach wskazanych przez ustawodawcę w art. 65 § 1 i 2 k.c. nie sposób przyjąć, że składający oświadczenie zrzekł się prawa własności nieruchomości. Oświadczeniodawca stwierdził, iż "nie będzie rościł wobec Skarbu Państwa żadnych innych pretensji o odszkodowanie odnośnie nieruchomości pn. "Osiedle [...]" położonej we wsi [...], gmina [...], woj. [...] poza zwrotem pozostałych działek z tej nieruchomości w naturze na gruncie". Oświadczenie to nie odnosi się nawet w części do prawa własności, a zatem nie może budzić wątpliwości, że nie było wolą składającego go wyzbycie się tego prawa.

Po drugie: rację ma skarżąca, że nawet gdyby, jak uczynił to organ administracji uznać, że wolą W.G. było zrzeczenie się prawa własności do tej nieruchomości, to zrzeczenie to nie byłoby prawnie skuteczne. Zgodnie z treścią art. 179 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie składania oświadczenia jeżeli nieruchomość była przedmiotem własności indywidualnej albo osobistej, właściciel mógł wyzbyć się własności przez to, że się jej zrzeknie. Zrzeczenie się wymaga formy aktu notarialnego. Do zrzeczenia się własności nieruchomości potrzebna jest zgoda właściwego organu prezydium powiatowej (miejskiej) Rady Narodowej. Warto zwrócić uwagę, że przepis ten był kilkakrotnie nowelizowany jednakże żadna ze zmian nie uchyliła wymogu zachowania formy aktu notarialnego. A zatem oświadczenie z dnia [...], jako nie posiadające takiej formy nie mogło wywrzeć skutku w postaci odjęcia dotychczasowemu właścicielowi prawa własności.

Po trzecie: nie może ujść uwadze, że z omawianego oświadczenia wynika, że dotyczy ono ewentualnych "roszczeń odszkodowawczych (...) poza zwrotem pozostałych działek z tej nieruchomości w naturze na gruncie". Jednocześnie w oświadczeniu tym nie wymieniono żadnych działek. A zatem nie można uznać za trafne stwierdzenie organu, że zrzeczenie się (czegokolwiek by ono nie dotyczyło) odnosi się do nieruchomości o nr [...]. Należy bowiem podkreślić, że wnioskodawczyni (skarżąca) wywodzi swoje prawa do żądania stwierdzenia nieważności decyzji od swojego poprzednika prawnego – W.G. Oświadczenie to nie wskazuje wprost, których działek dotyczy, co jest o tyle istotne, że majątek będący przedmiotem orzeczenia Wojewody [...] decyzją z dnia [...] stanowił działki o powierzchni łącznie ponad [...] ha ([...] działki), zaś nieruchomości, które zostały następcom prawnym oddane w naturze to powierzchnia jedynie ok. [...] ha (ok. [...] działek).

Błędne jest również powoływanie się przez organ administracji na oświadczenia pozostałych następców prawnych byłych właścicieli majątku ziemskiego. Żadna z tych osób nie mogła skutecznie zrzec się jakichkolwiek roszczeń ze skutkiem dla wnioskodawczyni.

Konkludując Sąd uznał, że jak trafnie podnosi skarżąca, organ w sposób wadliwy uznał, iż złożenie przez W.G. oświadczenie spowodowało utratę przez niego prawa do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej co do działki nr [...], a co więcej, że skutki złożenia tego oświadczenia rozciągają się również na prawa i obowiązki E.G. Jedynie na marginesie należy natomiast zauważyć, że odrębną kwestią jest ocena skutków tego oświadczenia w postępowaniu windykacyjnym lub odszkodowawczym będącym ewentualnie następstwem zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.

W ostatnim postępowaniu organ lub sąd powszechny uprawniony będzie do oceny zasadności ewentualnych żądań wnioskodawców biorąc pod uwagę treść ww. oświadczenia. W tym postępowaniu organy będą zobowiązane m.in. do oceny skuteczności zrzeczenia się roszczeń na przyszłość. Co za tym idzie rozstrzygnięcie tej kwestii w niniejszej sprawie byłoby co najmniej przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze – działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 135 oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 i 205 tej ustawy.