Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 261/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 14a ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 72 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka – Medek, Sędziowie NSA Ryszard Pęk ( spr.), Janusz Zubrzycki, Protokolant Agnieszka Szarc vel Szic, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej "G." Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 października 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 1926/03 w sprawie ze skargi "G." Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 25 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek od zwrotu wpłaconej nadwyżki podatku należnego nad naliczonym za grudzień 2001 r. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od "G." Sp. z o.o. w Ł. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 1.800 zł /słownie: jeden tysiąc osiemset złotych/, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt FSK 261/05 2

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę "G." Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia z dnia 25 listopada 2003 r. w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek od zwrotu wpłaconej nadwyżki podatku należnego nad naliczonym za grudzień 2001 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że w dniu 28 stycznia 2002 r. Spółka "G." będąca zakładem pracy chronionej złożyła do Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. wniosek o zwrot wpłaconej kwoty zobowiązania w podatku VAT za grudzień 2001 r. w kwocie 127.391 zł. Urząd Skarbowy odmówił dokonania zwrotu podatku przyjmując, że na dzień złożenia wniosku Spółka zalegała z zapłatą podatku dochodowego od osób fizycznych. Izba Skarbowa w Ł. uchyliła w całości powyższą decyzję i umorzyła postępowania w sprawie nie podzielając stanowiska organu I instancji o istnieniu powyższej zaległości. W konsekwencji Urząd Skarbowy, w dniu 13 stycznia 2003 r., zwrócił Spółce wpłacony podatek VAT za grudzień 2001 r. wraz z odsetkami odpowiadającymi opłacie prolongacyjnej. Następnie, pismem z dnia 23 maja 2003 r., Urząd Skarbowy poinformował Spółkę o braku podstaw do wypłaty odsetek od kwoty zwróconego podatku VAT oraz o potrąceniu mylnie przekazanej przez Urząd Skarbowy kwoty odsetek w wysokości 12.785,30 zł. W dniu 17 czerwca 2003 r. Spółka zwróciła się z wnioskiem o zwrot 100% odsetek od zwróconego nie we właściwym terminie zapłaconego przez nią podatku VAT za grudzień 2001 r. Urząd Skarbowy, decyzją z dnia 29 sierpnia 2003 r. wydaną na podstawie art. 72 par. 1 pkt 1 i art. 78 Ordynacji podatkowej oraz art. 14a ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, odmówił Spółce wypłaty odsetek od zwrotu wpłaconej nadwyżki podatku należnego nad naliczonym za grudzień 2001 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że Spółce nie należą się odsetki od kwoty podatku VAT zwróconej po upływie terminu określonego w art. 14a ust. 6 ustawy o podatku VAT, gdyż nie wynika to ani z tego przepisu, ani z innego przepisu ustawy o VAT, ani z przepisów Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że jeżeli intencją ustawodawcy byłoby oprocentowanie podatku VAT w takiej sytuacji, to wyraźnie by o tym postanowił, podobnie jak w art. 21 ust. 6 ustawy o podatku VAT. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. - rozpoznając odwołanie wniesione przez Spółkę - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając zaprezentowane w niej argumenty i podkreślił, iż przepisy rozdziału 9 Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do rozpatrywanej sytuacji, gdyż dotyczą one nadpłat. Nadpłatą jest zaś kwota nadpłaconego lub nienależnie wpłaconego podatku, a kwota podatku VAT za grudzień 2001 r. była należna i została wpłacona w prawidłowej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalając skargę Spółki na powyższą decyzję, podkreślił w uzasadnieniu wyroku, że organ podatkowy nie naruszył wskazanych w niej przepisów prawa podatkowego. Zaznaczył, że błędny był pogląd wyrażony w skardze, iż wpłacona przez Spółkę kwota podatku VAT, nie zwrócona przez urząd skarbowy w terminie określonym w art. 14a ust. 6 ustawy o podatku VAT, staje się nadpłatą. W ocenie Sądu organy podatkowe dokonały prawidłowej interpretacji art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej definiującego nadpłatę podatku. Do powstania nadpłaty - jak zaznaczył Sąd - dochodzi wtedy, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązujących przepisów nie powinno mieć miejsca albo też jest ono wyższe niż powinno wynikać z obowiązującego prawa. W rozpoznawanej sprawie poza sporem było natomiast to, że Spółka zapłaciła za grudzień 2001 r. podatek VAT we właściwej wysokości, który sama zadeklarowała i wobec tego nie mogło być mowy o jakiejkolwiek nadpłacie podatku. Sąd podkreślił, że podatnicy podatku VAT prowadzący zakłady pracy chronionej zostali uprzywilejowani w ten sposób, iż przyznano im prawo do otrzymania zwrotu całości lub części kwoty wpłaconego do urzędu skarbowego podatku VAT /według stanu prawnego obowiązującego w 2001 r./. Tym samym zwrot wpłaconego podatku VAT, na podstawie art. 14a ust. 1i 6 ustawy o podatku VAT, był dokonywany nie dlatego, że podatek nie był należny lub został zapłacony w kwocie wyższej od należnej, lecz jako realizacja przyznanych określonej grupie podatników preferencji. Sąd wyraził pogląd, że powstanie obowiązku zwrotu podatnikowi zapłaconego podatku nie oznaczało, że podatek ten automatycznie stawał się nadpłatą w części podlegającej zwrotowi. Skoro - jak zauważył - kwota podatku, o której mowa w art. 14a ust. 6 ustawy o podatku VAT nie była nadpłatą, to organ podatkowy nie miał podstawy do jej oprocentowania, zwłaszcza, że także z innych przepisów Ordynacji podatkowe /poza regulacjami dotyczącymi nadpłat/ ani z przepisów ustawy o podatku VAT nie wynikała możliwość oprocentowania zwracanej podatnikowi na podstawie art. 14a ust. 1 i 6 z opóźnieniem kwoty podatku.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik "G." Sp. z o.o. w Ł. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i zarzucił, że został podjęty z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej polegającym na jego oczywiście błędnej interpretacji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej, po przedstawieniu przebiegu postępowania i podjętych w jego toku rozstrzygnięć, zarzucił, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalający skargę opierał się na błędnej interpretacji art. 72 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że wprawdzie kwota podatku wpłacona przez Spółkę tytułem podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. była podatkiem zapłaconym należnie i w odpowiedniej wysokości, to jednak Spółka - jako podatnik VAT prowadzący zakład pracy chronionej - miała w świetle bezwzględnie obowiązujących w tym okresie przepisów ustawy o VAT, prawo do otrzymania zwrotu tej wpłaconej kwoty podatku i to w terminie wprost wynikającym z ustawy. W rezultacie, w pierwszym dniu po upływie tego terminu, organ podatkowy pozostawał w opóźnieniu w zapłacie, a podatek odprowadzony wcześniej przez spółkę, stał się z tą chwilą podatkiem nienależnym. To - zdaniem autora skargi kasacyjnej - w świetle art. 72 Ordynacji podatkowej oznaczało, że podatek stanowił nadpłatę, która zgodnie z treścią art. 78 Ordynacji podatkowej powinna być zwrócona spółce z oprocentowaniem. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że odmienny od powyższego wniosek, konsekwentnie podtrzymywany przez organy podatkowe i przez Sąd pierwszej instancji, był tym bardziej krzywdzący dla Spółki, że zwrot kwoty podatku po terminie wynikającym z przepisu art. 14a ust. 6 ustawy o podatku VAT wynikał z wyłącznej winy Urzędu Skarbowego, który decyzją z dnia 19 lutego 2002 r. oczywiście błędnie odmówił dokonania zwrotu wpłaconej kwoty podatku za grudzień 2001 r. W efekcie więc - także ze względu na odmowę wypłaty odsetek - Spółka ponosi negatywne konsekwencje błędnej decyzji Urzędu Skarbowego. W dalszych wywodach autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Sąd pierwszej instancji nie podjął samodzielnie żadnych czynności zmierzających do ustalenia zasadności przyjętych przez organy podatkowe zasad interpretacji przepisów mających znaczenie w sprawie i ograniczył się w zasadzie wyłącznie do powtórzenia interpretacji przedstawionej przez te organy podatkowe. Tymczasem - jak zaznaczył - Sąd powinien dążyć swoim działaniem do możliwie dokładnego, obiektywnego, rozstrzygnięcia nawet, jeśli miałoby się to wiązać z przekroczeniem granic skargi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę oraz zgodził się z opinią Sądu przedstawioną w

zaskarżonym wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a./, poza nie występującymi w tej sprawie wypadkami nieważności postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia skargą kasacyjną oraz jej podstaw i dlatego niezbędne jest wskazanie przez wnoszącego skargę kasacyjną podstaw prawnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a.

We wniesionej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na oczywiście błędnej - zdaniem jej autora - interpretacji art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, pomijając zagadnienie prawidłowości zastosowania art. 78 Ordynacji podatkowej, który to przepis normował problematykę oprocentowania nadpłat podatku. Tak sformułowany zarzut i podstawa skargi kasacyjnej powodował, że analizę prawnych aspektów rozpatrywanej sprawy należało ograniczyć wyłącznie do zarzutu naruszenia art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Skoro bowiem zarzut naruszenia art. 78 Ordynacji podatkowej nie został sformułowany w skardze kasacyjnej, to kwestia prawidłowości zastosowania tego przepisu pozostawała poza rozważaniami Sądu.

Nadpłatą w rozumieniu art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest kwota podatku nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Z podatkiem nadpłaconym mamy do czynienia wówczas, gdy dokonana przez podatnika wpłata z różnych względów przewyższa wymaganą przepisami prawa kwotę podatku. Podatek jest nienależny wówczas, gdy świetle obowiązującego prawa świadczenie podatkowe nie powinno mieć miejsca. Autor skargi kasacyjnej - jak wynika z jej uzasadniania - uważa, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z podatkiem nienależnym, gdyż Spółka, jako z zakład pracy chronionej, miała w świetle bezwzględnie obowiązujących w tym okresie przepisów ustawy o VAT, prawo do otrzymania zwrotu wpłaconej uprzednio kwoty podatku w terminie wprost wynikającym z ustawy. Przyznaje zarazem, że podatek był zapłacony "należnie". Jednakże, wbrew poglądom prezentowanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przyjąć należy, że zwrot podatku, który następował na podstawie art. 14a ust. 6 ustawy o podatku VAT nie był ani podatkiem nadpłaconym, ani podatkiem nienależnie zapłaconym w rozumieniu art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zwrot podatku VAT podatnikom prowadzącym zakłady pracy chronionej na podstawie powołanego wyżej przepisu był skutkiem szczególnej regulacji zawartej w ustawie o podatku VAT i że nie był to podatek nadpłacony lub nienależnie zapłacony, dokonał prawidłowej wykładni art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Potwierdza to chociażby obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. przepis art. 76b Ordynacji podatkowej, wedle którego kasacyjnego na podstawie art. 204 par. 1 p.p.s.a. w związku z par. 6 pkt 5 i par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.