Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 773/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 i 2, art. 258 par. 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego WSA/post.1- sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

S. S. wnioskiem z dnia 22 grudnia 2015 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trzyletnim synem. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych ze sprzedaży bydła- "[...]" miesięcznie i subwencji –"[...]" miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni "[...]" o wartości "[...]" (współwłasność małżeńska), działki rolne o powierzchni "[...]" (dzierżawa) oraz 7 sztuk bydła opasowego. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że roczne dochody to "[...]’, z tego ponosi wydatki w kwocie 13.800 zł rocznie, zaś na własne utrzymanie wydatkuje kwotę 6.396 zł – tj. 533 zł miesięcznie. Określając wysokość zobowiązań skarżący stwierdził, że opłaca alimenty – 4.800 zł, ponosi koszty opłat za mieszkanie – 2.900 zł i za media -600 zł, podatek rolny -780 zł, zakup paszy dla bydła – 2150 zł, usługi rolnicze -2.570 zł.

Pismem z dnia 12 stycznia 2016 r. skarżący na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Do dnia 11.02.2016 r. skarżący nie przedłożył żadnych oświadczeń jak i dokumentów źródłowych, do których został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.

Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i pozostawiony został uznaniu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe, na wstępie zauważyć należy, iż pomimo wezwania wnioskodawca nie przedstawił następujących oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: szczegółowe zestawienie stałych miesięcznych wydatków skarżącego jak i dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość ponoszonych opłat, wyjaśnień w zakresie tytułu do zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz pomieszczeń, w których prowadzi działalność rolniczą, kopii dokumentów potwierdzających fakt i wysokość wypłacanych przez skarżącego alimentów, kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dopłat za rok 2014 i 2015, kopii księgi rejestracji stada bydła, wyjaśnień w zakresie posiadanego majątku od 1.01.2014 r. do 12.01.2016 r., oraz wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych. Zauważyć należy, że brak przedłożenia wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji również uwzględnienie jego wniosku. Przyjąć również należy, że wnioskodawca znał konsekwencje nieprzedstawienia wnikliwych i pełnych wyjaśnień co do swojego stanu rodzinnego jak i materialnego, został bowiem pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.

Przechodząc zatem do oceny wniosku skarżącego i przedstawionych przez skarżącego wyjaśnień co do stanu rodzinnego i materialnego w jakim się znajduje, w oparciu o przesłanki do przyznania prawa pomocy stwierdzić należy, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że spełnia warunki do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim z przedstawionych wyjaśnień wynika, że dwuosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymuje się ze stałych dochodów w kwocie "[...]" miesięcznie. Przy czym powyższe oświadczenie w związku brakiem przedstawienia jakiegokolwiek dokumentu źródłowego mogącego choćby pośrednio potwierdzić fakt jak i wysokość uzyskiwanych dochodów przez skarżącego powoduje, że oświadczenie to nie może być uznane za pełne i wiarygodne. Nadto z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że ponosi stałe wydatki na własne utrzymanie w kwocie 533 zł miesięcznie. Nadto wnioskodawca wyjaśnił, że ponosi także inne wydatki w kwocie 13.800 zł rocznie. Także i w tym zakresie wnioskodawca nie przedstawił żądanych dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów, co budzi również uzasadnione wątpliwości, co do rzetelności składanych w tym zakresie wyjaśnień. Podkreślić należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym (postanowienie z 5 listopada 2010r., sygn. akt II GZ 318/10, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W sytuacji zatem gdy, rozpoznający wniosek referendarz sądowy, nie dysponuje pełnym i wiarygodnym oświadczeniem wnioskodawcy zarówno, co do kwestii wysokości uzyskiwanych dochodów jak i wysokości faktycznie ponoszonych kosztów przez skarżącego, nie miał możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć należy, że zasadniczą kwestią dla właściwego ustalenia sytuacji materialnej wnioskodawcy, a tym samym do zweryfikowania jego możliwości płatniczych jest ustalenie kwoty faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych stałych, niezbędnych kosztów utrzymania. Posiadając te informacje rozpoznający wniosek jest w stanie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej skarżącego poprzez porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym z możliwościami płatniczymi wnioskodawcy.

Dodatkowo należy podkreślić, że równie istotna dla oceny możliwości finansowych skarżącego, jest także możliwość oceny przepływów finansowych w oparciu o wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawcy. Brak przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala, ani na ustalenie stanu tych rachunków, jak i uniemożliwia prześledzenie wszystkich operacji na nich dokonywanych, co ma również znaczenie z punktu widzenia ustalenia możliwości płatniczych skarżącego. Dodatkowo brak przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala również przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada na rachunku/ach środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla ich utrzymania.

Reasumując przedmiotowe rozważania, należy stwierdzić, że tylko wyjaśnienie – w sposób niebudzący wszystkich przedstawionych wyżej wątpliwości –dotyczących stanu rodzinnego i materialnego wnioskodawcy oraz nadesłanie brakujących dokumentów, umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na wybiórczym przedstawieniu sytuacji materialnej, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Niewątpliwie, sytuacja, w której nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, co do sytuacji materialnej wnioskodawcy, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. Stanowisko takie podziela również Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, który w wyroku z dnia 16 października 2012r. w sprawie Piętka przeciwko Polsce (skarga nr 34216/07) wskazał, iż od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się dołożenia staranności i współpracy z sądem. W szczególności, kiedy prowadzone postępowanie o zwolnienie od kosztów dotyczy przedstawienia sądowi, w zakreślonym terminie, dowodów dotyczących sytuacji finansowej strony, niezłożenie wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie oznacza brak podstaw do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.