Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 290/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Ł. Z. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. uznaje uprawnienie Ł. Z. do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu w kwocie [...]zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) wydanej dla samochodu marki Mazda 626, nr rej. CT 49357, 3. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz Ł. Z. kwotę [...]zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 4 marca 2016r. skarżący wystąpił o zwrot nadpłaconej kwoty, uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu osobowego wskazując, że zapłacił 500 zł, a powinien 75 zł.

W odpowiedzi na złożony wniosek, Prezydent Miasta, w piśmie z dnia 21 marca 2016r. wyjaśnił, że zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r., poz. 1137 ze zm. ), kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1 (tj. nowego), wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta (prezydent miasta) przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowy pojazd został zarejestrowany przez organ w dniu 7 lipca 2004r., przy czym pobrano opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł, zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310). Organ wskazał, że przepis ten był przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U6/04 orzekł, iż § 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jednak w pkt II wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia traci moc z dniem 1 maja 2006r. W związku z tym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, Minister Transportu i Budownictwa, w rozporządzeniu z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2006r. Nr 59, poz. 421), ustalił wysokość opłaty pobieranej przez organ rejestrujący przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wynoszącą 75 zł.

W ocenie organu, opłata za wydanie karty pojazdu nie została ustalona w procedurze administracyjnej prowadzonej przez organ rejestrujący, ponieważ starosta nie rozstrzyga o samej opłacie i jej wysokości. Przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego była rejestracja pojazdu w oparciu o przedłożone dokumenty, natomiast pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu stanowiło, wynikającą wprost z przepisów prawa, czynność materialno-techniczną. W związku z powyższym, organ nie ma podstawy do zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, nie może również wydać decyzji odmawiającej zwrotu, ponieważ nie ma podstaw prawnych do takiego działania.

Pismem z dnia 06 kwietnia 2016r. strona wniosła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrot nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu osobowego marki Mazda 626, nr rej. [...], w wysokości 425 zł. W jego uzasadnieniu wskazała, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U6/04, przepis dotyczący opłat został uznany za sprzeczny z Konstytucją. Z kolei w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dopatrzył się w tej regulacji naruszenia prawa wspólnotowego.

W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 11 kwietnia 2016r., organ poinformował, że w przedmiotowej sprawie udzielił odpowiedzi pismem z dnia 17 marca 2016r. Jednocześnie organ podtrzymał stanowisko przedstawione w tym piśmie, uznając, że brak jest podstaw prawnych do zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu.

W złożonej do tut. Sądu skardze skarżący zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

a. Przepisu art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) poprzez dokonanie czynności sprzecznej z ustawą zasadniczą.

b. Przepisu art. 7 Kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności do prawidłowego rozstrzygnięcia, czym naraził na uszczerbek słuszny interes obywateli.

c. Przepisu art. 8 Kpa w ten sposób, że organ administracji swoim bezprawnym czym naraził na uszczerbek zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej.

d. Przepisu art. 77 § 1 i 4 Kpa poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie

postępowania dowodowego, co miało wpływ na dokonanie czynności

niezgodnej z obowiązującym prawem.

2. Naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w tej sprawie przepisu

§ 1 ust. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej

3. Naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego.

4. Naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE, przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

W związku z powyższym strona wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i zobowiązanie Prezydenta Miasta do zwrotu na rzecz

skarżącego kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu marki Mazda 626 o numerze rej. [...].

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisów prawnych, stanowiących podstawę prawną w niniejszej sprawie, obalone zostało domniemanie konstytucyjności tych przepisów - jako sprzeczne z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Strona dodała, że pobierając zawyżoną opłatę organ naruszył również przepis art. 90 Traktatu Ustanawiające Wspólnotę Europejską (TWE), obecnie art. 110 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 roku (C - 134/07, Dz. UE C 2008/64/15/1). Wskazała również, że postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej mają skutek ex tunc tj. wywołują skutek retro aktywny. Oznacza to, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury od samego początku był niezgodny z prawem. Wynika to z faktu że zgodnie z hierarchią aktów prawnych, postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co wynika z art. 91 Konstytucji

RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Dla poparcia swego stanowiska skarżący przywołał również orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, że skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U6/04 dotyczą jedynie stanów faktycznych powstałych po dacie wejścia jego w życie określonej w tym orzeczeniu, tj. po dniu 1 maja 2006r. Opłaty wniesione przed dniem 1 maja 2006r. zostały pobrane zgodnie z obowiązującymi przed ta datą przepisami. Organ odwołując się do ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r.

o finansach publicznych stwierdził, że ewentualne prawo do roszczenia o zwrot nadpłaty uległo pięcioletniemu przedawnieniu, licząc od dnia 1 stycznia 2010r. – zgodnie z art. 60 i 67 tej ustawy w związku z art. 70 § 1 i art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym, okres przedawnienia upłynął w dniu [...] stycznia 2016r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j.t. Dz.U. z 2014, poz. 1647 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sądy administracyjne kontrolując działania administracji stosują kryterium legalności, czyli zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zakres kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Niniejsza sprawa dotyczy odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, a to rozstrzygnięcie stanowi czynność materialno–techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Z mającego zastosowanie w związku z powyższym art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

W rozpoznawanej sprawie tryb ten został zachowany, zatem istnieją podstawy do merytorycznego rozpoznania niniejszej skargi.

Zasadniczym przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia odmowy zwrotu kwoty 425 zł, tytułem nadpłaconej zdaniem skarżącego części opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej w związku z rejestracją pojazdu.

W myśl art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei stosownie do treści ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Infrastruktury na podstawie ust. 4 pkt 2 ww. przepisu wydał rozporządzenie

z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500zł.

Zagadnienie związane z pobieraniem opłat za wydanie karty pojazdu na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. było przedmiotem wskazywanego przez strony wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (OTK-A 2006/1/3), w którym stwierdzono niezgodność tego przepisu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Organ wydający rozporządzenie nie jest umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Wykonujący upoważnienie do wydania rozporządzenia nie może przypisywać ustawodawcy oczekiwań dotyczących treści tego aktu, jeżeli oczekiwania te nie zostały wyraźnie wskazane w ustawie. Uznając potrzebę i celowość ustawowego uregulowania warunków dopuszczenia pojazdów do ruchu (wydawanie karty pojazdu i związanej z tym opłaty), TK podkreślił, że przy ustalaniu wysokości opłat za kartę pojazdu należałoby uwzględnić nie tylko koszty druku i dystrybucji kart, lecz także znaczenie dokumentów będących podstawą wpisu danych do karty pojazdu dla rejestracji pojazdu. Tym samym, kwestionowany przepis rozporządzenia jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc takiego, które nie jest oparte tylko na domniemaniu lub wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy.

Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, ponieważ ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

Powyższe rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), które weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006r., a w jego § 1 ust. 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75zł.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że nie podziela poglądu organu odnośnie skutków wydanego przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia i związanego z tym stanowiska, że skoro przepisy rozporządzenia zobowiązujące do pobrania opłaty w wysokości 500 zł przestały obowiązywać dopiero od 15 kwietnia 2006r. to oznacza, że opłaty pobrane przed tym dniem były opłatami pobranymi na podstawie aktu zgodnego z prawem i tym samym podmiotom, które je uiściły, nie przysługuje roszczenie o ich zwrot. W opinii Sądu przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Należy w tym miejscu przywołać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r., w sprawie o sygn. akt SK 1/04 , w którym TK stwierdził, że obowiązywanie przez określony czas niekonstytucyjnego przepisu stawia przed sądem możliwość wyboru takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia

1 kwietnia 2014r., I OSK 567/13 (dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ),

w którym wyrażono pogląd, że odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę pobrania opłaty, nie ma znaczenia dla uznania, że opłata została pobrana bez podstawy prawnej. Skoro przepis okazał się niekonstytucyjny, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie złożonego wniosku o zwrot części opłaty w stanie prawnym obowiązującym w dacie dokonania czynności pobrania opłaty, z uwzględnieniem, co należy podkreślić, konsekwencji wyroku Trybunału dla tego stanu prawnego.

Należy bowiem mieć na uwadze treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który wskazuje, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jeżeli więc została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a w sprawie nie chodzi o decyzję administracyjną, lecz o czynność organu administracji w postaci pobrania opłaty za kartę pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się powołany art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem w rozpoznawanej sprawie jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu i to w trybie przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłoby zniesienie ochrony jednostki, zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji.

Uprawnienie sądu administracyjnego do badania konstytucyjności aktu niższego rzędu ( podustawowego ) podczas kontroli legalności czynności organu administracji wywodzone jest z art. 8, art. 178 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, z powołanym tam orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Nadto zgodnie z art. 178 Konstytucji sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Tak też przyjął Trybunał Konstytucyjny, który m. in. w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. (sygn. akt U 2/97) uznał, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpoznający sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany.

To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w sytuacji stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał. Natomiast stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym ( por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08).

Wobec tego, określenie przez Trybunał innego, niż wynikający z podstawowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego nie wiąże sądu administracyjnego ( por. J. Trzciński, Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 10/07, ZNSA. 2008, nr 1; także J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r., II OSK 290/09, LEX nr 505239; wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r., II OSK 179/09, LEX nr 507638 ).

Rozpoznając niniejszą sprawę należ wskazać również na sprzeczność przepisu § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r. z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), obecnie z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowił, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku).

Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE była przedmiotem postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07. W orzeczeniu tym Trybunał Sprawiedliwości orzekł, iż "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".

Należy podkreślić, że orzeczenia wstępne TSUE, w których interpretowane są przepisy prawa wspólnotowego, są co do zasady skuteczne ex tunc. W konsekwencji przepis prawa wspólnotowego, którego wykładnia była przedmiotem odpowiedzi TSUE na pytanie sądu krajowego, powinien być interpretowany zgodnie z orzeczeniem Trybunału, począwszy od daty jego wejścia w życie, a nie od daty wydania wyroku przez TSUE. Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, że orzeczenie wstępne znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą wydania orzeczenia wstępnego (D. Miąsik, Temporalne skutki wyroków Trybunału Sprawiedliwości (w:) M. Domańska, K. Gonera, M. Miąsik, A. Płachta, W. Postulski, N. Półtorak, K. Witz, A. Wróbel, Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Zakamycze 2005, Lex Omega on-line).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie, był także i z tego względu w pełni uprawniony do odmowy zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

Jak wynika z akt sprawy wydanie karty pojazdu i uiszczenie opłaty za jej wydanie nastąpiło w lipcu 2004r., rozważenia wymaga także kwestia przedawnienia żądania zwrotu nadpłaconej w związku z tym opłaty. W tej mierze należy zauważyć, że od dnia 1 stycznia 2010r. obowiązuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), w której stwierdza się, iż środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7) oraz wskazano, że do spraw dotyczących takich należności stosuje się odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (art. 67). Wobec tego, opłata za wydanie karty pojazdu, stanowi obecnie niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, do której stosuje się wskazane przepisy Ordynacji podatkowej. Natomiast w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, zgodnie z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Norma ta, zdaniem składu orzekającego, nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą zatem znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Sąd podziela pogląd wyrażony w licznych orzeczeniach NSA (np. wyroki: z dnia 20 grudnia 2012r., I OSK 2192/12; z dnia 21 lutego 2013r., I OSK 692/12; z dnia 21 marca 2013r., I OSK 1243/12; z dnia 13 maja 2014r., I OSK 2529/12), że gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i następne ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa i - co istotne - skutkowałoby to koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to jednak sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak wskazano już wyżej - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia i prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej strony.

W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie powinien mieć zastosowanie dotychczasowy tryb rozstrzygania przez organ tego typu kwestii (dotyczących zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu), tj. w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji, opartej o przepisy art. 61 ustawy o finansach publicznych.

Tym samym, w stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw, do zastosowania przepisów art. 70 § 1 i art. 79 § 2 O.p., regulujących kwestię przedawnienia oraz wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, co oznacza, że skarżący był uprawniony do złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej, za wydanie karty pojazdu, opłaty.

W świetle podanej argumentacji i sformułowanych ocen prawnych, zakwestionowany przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r., nie powinien stanowić podstawy do pobrania opłaty w wysokości 500 zł, a zatem skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu, w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją karty pojazdu.

W rezultacie, nadpłacona kwota 425 zł, uiszczona przez skarżącego powyżej należnej kwoty 75 zł za wydanie karty pojazdu, była kwotą niezasadnie uiszczoną i powinna ona zostać stronie zwrócona.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 146 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Niewątpliwie bowiem wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji (np. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011r., I OSK 1747/10).

Sąd za zasadne uznał również rozpoznanie sprawy na rozprawie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent