Wyrok NSA, sygn. akt V SA 305/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 5 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Wadliwy jest pogląd organów administracji oparty na założeniu, iż skoro Polska nie jest jeszcze formalnie członkiem Unii Europejskiej, to prawo europejskie i praktyka jego stosowania /acquis communautaire/ jest w Polsce prawnie nie relewantne. Przeciwnie, jeśli w zakresie interpretacji na tle jakiejś dziedziny prawa, objętej prawem wspólnotowym pojawi się w praktyce polskiej rozbieżność z interpretacją stosowaną w ramach wspólnot europejskich, to w braku wyraźnie odmiennej wskazówki interpretacyjnej rozbieżność ta powinna skutkować przyjęciem interpretacji właściwej w ramach prawa wspólnotowego. Dotyczyć to powinno w szczególności takich kwestii jak stosowanie kwalifikacji celnych w ramach przypisania towaru do poszczególnych kodów taryfy. Prawo celne jest dziedziną, która w pierwszym rzędzie podlega ujednoliceniu w ramach prawa wspólnotowego. Zaś zwłaszcza sprawy klasyfikacji celnej wymagają szczególnie pieczołowitego zachowywania jednolitości.

Jeśli więc na tle polskiej taryfy celnej kwestia przypisania jakiegoś towaru do określonego kodu budzi wątpliwości, a kwalifikacja stosowana w ramach UE jest odmienna, to fakt istnienia określonej praktyki europejskiej jest ważną wskazówką interpretacyjną, która nie może być przez organy administracji celnej lekceważona i musi być uwzględniana przez Naczelny Sąd Administracyjny w ramach jego kompetencji kontrolnej.

TEZY

Wadliwy jest pogląd organów administracji oparty na założeniu, iż skoro Polska nie jest jeszcze formalnie członkiem Unii Europejskiej, to prawo europejskie i praktyka jego stosowania /acquis communautaire/ jest w Polsce prawnie nie relewantne. Przeciwnie, jeśli w zakresie interpretacji na tle jakiejś dziedziny prawa, objętej prawem wspólnotowym pojawi się w praktyce polskiej rozbieżność z interpretacją stosowaną w ramach wspólnot europejskich, to w braku wyraźnie odmiennej wskazówki interpretacyjnej rozbieżność ta powinna skutkować przyjęciem interpretacji właściwej w ramach prawa wspólnotowego. Dotyczyć to powinno w szczególności takich kwestii jak stosowanie kwalifikacji celnych w ramach przypisania towaru do poszczególnych kodów taryfy. Prawo celne jest dziedziną, która w pierwszym rzędzie podlega ujednoliceniu w ramach prawa wspólnotowego. Zaś zwłaszcza sprawy klasyfikacji celnej wymagają szczególnie pieczołowitego zachowywania jednolitości.

Jeśli więc na tle polskiej taryfy celnej kwestia przypisania jakiegoś towaru do określonego kodu budzi wątpliwości, a kwalifikacja stosowana w ramach UE jest odmienna, to fakt istnienia określonej praktyki europejskiej jest ważną wskazówką interpretacyjną, która nie może być przez organy administracji celnej lekceważona i musi być uwzględniana przez Naczelny Sąd Administracyjny w ramach jego kompetencji kontrolnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Produkcyjno-Usługowego "TiM" Sp. z o.o. w B.-B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 11 grudnia 1999 r. (...) w przedmiocie wiążącej informacji taryfowej - zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24.06.1999 r. - uchyla; (...).


UZASADNIENIE

W dniu 10 października 1998 r. P.H.P.U. "TiM" Sp. z o.o. w B.-B. złożyła w trybie art. 5 par. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ wniosek o udzielenie wiążącej informacji taryfowej w odniesieniu do napoju alkoholowego o nazwie "Gran Dessert Il Veneziano".

Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu 24 czerwca 1999 r. wydał decyzję (...) w przedmiocie wiążącej informacji taryfowej, klasyfikując do kodu PCN 2204 10 19 1 towar określony jako "wino musujące o objętościowej zawartości alkoholu 9,5 procent, pozostające w temperaturze 20 st. C pod nadciśnieniem 4,5 bara, w butelkach o pojemności 0,75 l" o nazwie handlowej "Gran Dessert Il Veneziano", produkowany przez włoską firmę Fratelli Martini Secondo Luigi S.p.A.

Z klasyfikacją tą nie zgodziła się zainteresowana spółka i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła, iż wiążąca informacja taryfowa została wydana sprzecznie z zasadami interpretacji przepisów taryfy celnej, że zawiera błędną kwalifikację wyrobu, bowiem według strony towar jest napojem aromatyzowanym na bazie wina o objętościowej zawartości alkoholu 9,5 procent, najbardziej zbliżonym kodem zgodnie z zasadami reguły 3a i 4 Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej jest kod 2205 10 10 0, do którego to kodu towar ten jest zaliczany w krajach Unii Europejskiej.

Spółka wywodzi, że do kodu 2204 10 19 1 zalicza się wyłącznie wina czyste powstałe w wyniku końcowej fermentacji alkoholowej moszczu ze świeżych winogron i pozycja ta nie obejmuje "napojów na bazie wina objętych pozycją 2205".

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 11.12.1999 r. (...) utrzymał w mocy swą decyzję zawartą w Wiążącej Informacji Taryfowej (...) z dnia 24.06.1999 r., powołując jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 5 par. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej /Dz.U. nr 158 poz. 1036 ze zm./, par. 1 zarządzenia Prezesa GUC z dnia 17.09.1997 r. - Wyjaśnienia do taryfy celnej /M.P. nr 76 poz. 715/.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w celu ustalenia prawidłowego kodu towaru należy posługiwać się Ogólnymi Regułami Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej zawartymi w taryfie celnej oraz Wyjaśnieniami do taryfy celnej /M.P. nr 76 poz. 715/.

Zgodnie z wyjaśnieniami do taryfy celnej, pozycja 2205 obejmuje napoje uzyskane z wina ze świeżych winogron objętych pozycją 2204 i przyprawione wyciągami z substancji roślinnych lub substancjami aromatycznymi, zaś mieszaniny napojów fermentowanych zalicza się do pozycji 2206.

Wskazano, iż celem wyjaśnienia czy przedmiotowy towar o nazwie handlowej "Gran Dessert Il Veneziano" stanowi jak twierdzi strona mieszaninę wina i wody /odpowiednio 65, 85 procent i 32,2 procent/ zażądano certyfikatu wydanego przez producenta wina musującego stanowiącego bazę w produkcji ww. napoju alkoholowego.

Strona dostarczyła certyfikat analityczny (...) z dnia 16 grudnia 1998 r. dotyczący wina, jednak organ orzekający uznał, że wino o parametrach objętych ww. certyfikatem nie może być bazą napoju alkoholowego o nazwie handlowej "Gran Dessert Il Veneziano" o parametrach objętych certyfikatem analitycznym (...) z dnia 1.10.1998 r.

W związku z powyższym uznano, że dokumenty zebrane w toku postępowania nie potwierdziły by przedmiotowy napój alkoholowy był mieszaniną wina i wody.

Podkreślono, że klasyfikacji taryfowej towaru dokonano w oparciu o 1 i 6 Ogólną Regułę Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej, komentarz do działu 22 zawarty w Wyjaśnieniach do taryfy celnej oraz certyfikaty: dotyczący bazy napoju alkoholowego z dnia 16 grudnia 1998 r. (...) i z dnia 01.10.1998 r. (...) dotyczący napoju alkoholowego i zaliczenie towaru do kodu PCN 2204 10 19 1 jest prawidłowe.

Jednocześnie wyrażono pogląd, że Polska nie jest zobowiązana do stosowania wiążących informacji taryfowych Unii Europejskiej jak i odwrotnie, a różnice interpretacyjne rozstrzygane będą w sposób określony w Konwencji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła naruszenie reguły 3a oraz 4 Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej i Wyjaśnień do taryfy celnej oraz art. 107 par. 3 Kpa przez nie podanie przyczyny, dla której GUC odmówił wiarygodności i mocy dowodowej certyfikatowi analitycznemu napoju alkoholowego.

Napój alkoholowy o nazwie Gran Dessert Il Veneziano importowany przez skarżącą jest mieszaniną wina /65,85 procent/ i wody /32,2 procent/, przyprawioną substancjami aromatycznymi i jest towarem najbardziej zbliżonym do towarów opisanych w kodzie 2205 10 10 0, do którego winien być klasyfikowany zgodnie z regułą 3a i regułą 4 Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej.

Skarżąca wywodzi, że w sprawie niniejszej zaistniała sytuacja, gdy przy stosowaniu tych samych reguł interpretacyjnych ten sam towar jest całkowicie inaczej kwalifikowany w kraju producenta i w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie i odnosząc się do zarzutów skargi podał, że wino o parametrach określonych w dokumencie analitycznym (...) z dnia 16.12.1998 r. nie może być bazą napoju o nazwie handlowej Gran Dessert Il Veneziano o parametrach określonych w certyfikacie analitycznym (...) z dnia 1.10.1998 r., ponieważ wino wyprodukowane w grudniu 1998 r. nie może stanowić bazy napoju wyprodukowanego wcześniej, tj. w październiku 1998 r.

Informacja jakoby przedmiotowy napój alkoholowy był w krajach UE klasyfikowany do kodu 2205 10 10 nie jest potwierdzona stosownym dokumentem, a ponadto Polska nie jest zobowiązana do stosowania wiążącej informacji taryfowej Unii Europejskiej, a Unia Europejska nie jest zobowiązana do stosowania rozstrzygnięć klasyfikacyjnych wydawanych przez administrację celną Polski.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 5 par. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ Prezes Głównego Urzędu Ceł wydaje na wniosek zainteresowanego podmiotu w formie decyzji administracyjnej wiążącą informację taryfową dotyczącą klasyfikacji towaru według kodu taryfy celnej. Decyzja taka stwarza określone uprawnienia dla podmiotu, który ją uzyskał, jest bowiem ważna przez 6 lat /art. 5 par. 5/, a w pewnych sytuacjach gdy utraciła ważność na podstawie art. 5 par. 7 pkt 2 lub pkt 3 można z niej korzystać jeszcze przez 6 miesięcy /art. 5 par. 8/.

Ma to zasadnicze znaczenie dla zapewnienia pewności obrotu prawnego i stabilności gospodarczej podmiotu, który w sytuacji określonej w art. 5 par. 8 nie zostanie zaskoczony w trakcie realizacji przedsięwzięcia gospodarczego niekorzystnymi zmianami warunków prawnych.

Z tego też względu wydawanie wiążącej informacji taryfowej odbywa się na wniosek zainteresowanego podmiotu, który winien w administracyjnym postępowaniu czynnie uczestniczyć, w szczególności przez dostarczanie danych, dokumentów i materiałów, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 sierpnia 1999 r. w sprawie szczegółowych warunków wydawania wiążącej informacji taryfowej, wzoru wniosku i niezbędnych dokumentów, które należy do niego dołączyć a także wzoru formularza wiążącej informacji taryfowej /Dz.U. nr 70 poz. 788/.

W myśl par. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, jeżeli jest to niezbędne do dokonania klasyfikacji towaru, osoba występująca z wnioskiem o wydanie wiążącej informacji taryfowej zwana dalej "wnioskodawcą" powinna we własnym zakresie dostarczyć próbki, fotografie, katalogi, certyfikaty jakościowe, certyfikaty ilościowe lub inne dokumenty i materiały.

Stosownie do ust. 2 i 3 omawianego przepisu, jeżeli dla dokonania klasyfikacji według kodu taryfy celnej jest to niezbędne, Prezes GUC może zażądać od wnioskodawcy dodatkowych dokumentów lub materiałów, określając jednocześnie termin ich dostarczenia, przy czym niedostarczenie tych danych w terminie powoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Wymienione wyżej obowiązki procesowe wnioskodawcy nie zwalniają od procesowych obowiązków organu orzekającego, który winien dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, podejmując w tym celu niezbędne działania /art. 122 Ordynacji podatkowej - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926 ze zm./.

W rozpoznawanej sprawie nie można skarżącej zarzucić niewykonywania obowiązków procesowych w zakresie dostarczenia objętych ww. rozporządzeniem materiałów.

Obowiązkom procesowym uchybił natomiast organ orzekający.

U podstaw merytorycznych zaskarżonej decyzji, jak wynika z jej motywów legło to, iż organ orzekający arbitralnie stwierdził, że "wino o parametrach z dokumentu analitycznego (...) z dnia 16 grudnia 1998 r. nie może być bazą napoju alkoholowego "Gran Dessert Il Veneziano" o parametrach z certyfikatu analitycznego (...) z dnia 1 października 1998 r.".

Dopiero w odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że chodzi o to, iż wino wyprodukowane później /w grudniu 1998 r./ nie może być bazą wina wyprodukowanego wcześniej /w październiku 1998 r./. Jest to oczywiście logiczne pod warunkiem, że gdy daty którymi opatrzono certyfikaty byłyby datami produkcji wina, a nie datami dokonania analiz wyprodukowanych wcześniej wyrobów. Okoliczności tych jednak w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono.

W sytuacji gdy odmówiono mocy dowodowej ww. certyfikatom, nie zażądano od skarżącej certyfikatów /analiz/, które według organu orzekającego byłyby miarodajne.

Powyższe naruszenia przepisów procedury, tj. art. 122, art. 180, art. 187 Ordynacji podatkowej mają wpływ na wynik sprawy i powodują, że zaskarżona decyzja a także decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, a dotyczącej braku obowiązku do stosowania wiążącej informacji taryfowej Unii Europejskiej wskazać należy, że podpisując Układ Europejski dotyczący stowarzyszenia ze Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi Polska zobowiązała się dostosowywać swe prawo do standardów europejskich. Wbrew rozpowszechnionemu przekonaniu, dostosowanie to nie polega tylko na dostosowaniu litery prawa, lecz na harmonizacji standardu zachowań prawnych, co obejmuje sobą także praktykę stosowania i interpretacji prawa. Dlatego wadliwy jest pogląd organów administracji oparty na założeniu, iż skoro Polska nie jest jeszcze formalnie członkiem Unii Europejskiej, to prawo europejskie i praktyka jego stosowania /acquis communautaire/ jest w Polsce prawnie nie relewantne. Przeciwnie, jeśli w zakresie interpretacji na tle jakiejś dziedziny prawa, objętej prawem wspólnotowym pojawi się w praktyce polskiej rozbieżność z interpretacją stosowaną w ramach wspólnot europejskich, to w braku wyraźnie odmiennej wskazówki interpretacyjnej rozbieżność ta powinna skutkować przyjęciem interpretacji właściwej w ramach prawa wspólnotowego. Dotyczyć to powinno w szczególności takich kwestii jak stosowanie kwalifikacji celnych w ramach przypisania towaru do poszczególnych kodów taryfy. Prawo celne jest dziedziną, która w pierwszym rzędzie podlega ujednoliceniu w ramach prawa wspólnotowego. Zaś zwłaszcza sprawy klasyfikacji celnej wymagają szczególnie pieczołowitego zachowywania jednolitości.

Jeśli więc na tle polskiej taryfy celnej kwestia przypisania jakiegoś towaru do określonego kodu budzi wątpliwości, a kwalifikacja stosowana w ramach UE jest odmienna, to fakt istnienia określonej praktyki europejskiej jest ważną wskazówką interpretacyjną, która nie może być przez organy administracji celnej lekceważona i musi być uwzględniana przez NSA w ramach jego kompetencji kontrolnej.

Fakt harmonizacji poprzez praktykę /a nie tylko poprzez stanowienie normatywnych aktów prawa/ jest aprobowany we Wspólnotach Europejskich, m.in. przez orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W okresie gdy polskie prawo jest poddawane ocenie, czy Polska osiągnęła stopień zbliżenia swych przepisów do standardu europejskiego, czy zrealizowała swe zobowiązania z art. 68 - zbliżenie interpretacji przepisów prawa celnego do interpretacji wspólnotowego prawa celnego jest szczególnie ważne.

Biorąc powyższe pod uwagę należało na mocy art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz art. 55 ustawy o NSA orzec jak w sentencji.