Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1940/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 60 pkt 1, art. 67, art. 126, art. 152 ust. 3, art. art. 169 ust. 1 pkt 2 i ust 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] (dalej: Związek, strona lub skarżący) jest decyzja Ministra Obrony Narodowej (dalej: MON lub organ) z [...] września 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] września 2015 r., nr [...] określającą wysokość dotacji przypadającą do zwrotu do budżetu państwa w kwocie 11.522,81 zł oraz termin od którego nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych na dzień 27 kwietnia 2015 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] sierpnia 2014 r. MON zawarł ze Związkiem umowę na realizację zadania publicznego pt. Organizacja Rajdu (...) w dniach 19.10.2014 r. - 24.10.2014 r., stanowiącą umowę o wsparcie realizacji zadania publicznego w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2018 r., poz. 450, ze zm., dalej: ustawy o wolontariacie). W § 1 ust. 3 zawartej umowy, strony umowy zobowiązały się stosować przy jej realizacji Zasady przyznawania i rozliczania dotacji przez Ministra Obrony Narodowej na finansowanie lub dofinansowanie zadań związanych z obronnością państwa stanowiące załącznik do ogłoszenia Otwartego Konkursu Ofert z dnia (...) listopada 2013 r., zwane dalej "Zasadami", które szczegółowo określają sposób wykorzystania i rozliczenia dotacji. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 umowy, Związek otrzymał dotację w wysokości 14.000 zł. W § 3 ust. 3 umowy Związek zobowiązał się do przekazania na realizację zadania 2.917,50 zł pochodzących ze środków finansowych własnych, 10.000 zł pochodzących ze środków finansowych z innych źródeł. Związek zobowiązał się nadto do zachowania procentowego udziału dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego nie większego niż 57,01% (52,01 %+5,00%), co też określono w § 4 ust. 2 i § 10 ust. 5 zawartej umowy. Ponadto przepis § 2 ust. 2 i § 11 ust. 5 umowy zobowiązywał stronę do wykorzystania środków z dotacji zgodnie z celem i na warunkach określonych umową.

W dniu 28 października 2014 r., na podstawie § 11 ust. 2 umowy Związek dokonał zwrotu niewykorzystanej części dotacji w wysokości 2.477,19 zł, zaś sprawozdanie z wykonania zadania publicznego złożył 20 listopada 2014 r.

W trakcie analizy sprawozdania stwierdzono nieprawidłowości, które nie dawały podstaw do jego przyjęcia. Z tej przyczyny Związek został wezwany do złożenia korekty sprawozdania i uzupełnienia dokumentacji sprawozdawczej o kopie dokumentów księgowych dotyczących realizowanego zadania publicznego wraz z potwierdzeniami ich opłacenia. W odpowiedzi na powyższe przedłożył skorygowane sprawozdanie

z realizacji zadania publicznego wraz z uzupełnieniem stanowiącym kopie dokumentacji księgowej.

Minister, na podstawie § 3 ust. 4 umowy uznał, że dokumenty mające potwierdzić udział Związku w realizacji zadania nie są dokumentami księgowymi

w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości. Z tego względu organ nie uznał

w całości wkładu własnego Związku w kwocie 11.114 zł. Zgodnie z § 4 ust. 1 -2 oraz § 10 ust. 5 umowy wykorzystanie dotacji przez Związek mogło się odbyć jedynie przy zachowaniu zasady proporcjonalności, przy czym udział dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego nie mógł przekroczyć 57,01%. Zakwestionowanie całości wkładu własnego Związku w ocenie organu skutkuje niezachowaniem zasady proporcjonalności, czego konsekwencją było żądanie zwrotu do budżetu państwa kwoty wykazanej w sprawozdaniu z realizacji zadania publicznego, jako kwoty pobranej

w nadmiernej wysokości. Pismem z 30 kwietnia 2015 r. Związek został zatem poinformowany o stwierdzonych nieprawidłowościach oraz na podstawie przesłanej przy ww. piśmie noty obciążeniowej wezwany do zapłaty 11.523,07 zł.

Decyzją z [...] września 2015 r. Minister Obrony Narodowej określił wysokość dotacji do zwrotu budżetu państwa od Związku w wyniku realizacji umowy na kwotę 11.522,81 zł, jako pobranej w nadmiernej wysokości i określił termin od którego naliczane są odsetki na 27 kwietnia 2015 r.

W wyniku rozpoznania odwołania Minister Obrony Narodowej decyzją z [...] kwietnia 2016 r., zmienił określoną w pkt 1 decyzji własnej z [...] września 2015 r., kwotę przypadającą do zwrotu do budżetu państwa od Związku (11.522,81 zł) i określił jej wysokość na kwotę 11.523,07 zł, utrzymał w mocy określony w pkt 2 decyzji termin, od którego nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych na dzień 27 kwietnia 2015 r.

W wyniku rozpoznania skargi Związku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1698/16 uchylił zaskarżoną decyzję MON. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa). Sąd zauważył również, że w uzasadnieniu ww. decyzji nie znalazły się kompletne ustalenia faktyczne i ocena zgromadzonych w postępowaniu dowodów. W ocenie sądu organ nie wykazał ponadto, że kwestionowane wydatki z wkładu własnego Związku nie zostały poniesione, a organ oparł się wyłącznie na formalnej ocenie przedstawionych dokumentów według kryteriów ustawy o rachunkowości, jak również nie wyjaśnił charakteru wkładu w realizację zadania dwóch wolontariuszy, czy miał on charakter osobowy, czy też finansowy.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy MON wzywał czterokrotnie stronę do przedstawienia dokumentacji potwierdzającej dokonanie wszystkich operacji gospodarczych w ramach wkładu własnego, a także wyjaśnienie charakteru zaangażowania w realizację zadania [...] oraz [...].

W odpowiedzi na czwarte wezwanie strona w załączeniu przesłała: 1) politykę rachunkowości strony, 2) zakładowy plan kont, 3) wydruki analityczne z ewidencji kosztów w układzie rodzajowym, 4) wyciągi bankowe, 5) dokumenty księgowe. Jednocześnie wyjaśniła, że [...] oraz [...] są członkami Związku oraz nauczycielami, którzy w czasie trwania Rajdu byli opiekunami uczestników i z tego tytułu nie pobierali wynagrodzenia. Dodatkowo skarżący wskazał, że w zapisie analitycznym opieka ta została ujęta jako koszt wkładu własnego.

Decyzją z [...] września 2018 r. MON utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2015 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, że przekazane przy piśmie z 16 kwietnia 2015 r. "poprawione sprawozdanie" zostało sporządzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami i świadczyło o nierzetelności wykonania tego sprawozdania, jak również, że w sprawozdaniu Związek wykazał jako wkład własny wkład osobowy zaangażowany w realizację zadania, który nie był przewidziany w umowie. Organ zakwestionował wydatkowanie środków finansowych własnych oraz środków finansowych z innych źródeł, w postaci: wkładu osobowego wolontariuszy na kwotę 4.704 zł (poz. 47- DW 01/10/14), przejazdów komunikacją miejską na kwotę 1.113 zł (poz. 48- DW 02/10/2014), biletów wstępu do muzeum na kwotę 651 zł (poz. 49- DW 03/10/2014), biletów wstępu do jaskini na kwotę 486 zł (poz. 50- DW 04/10/2014), biletów wstępu [...] na kwotę 220 zł (poz. 51- DW 05/10/2014), składania wiązanek na kwotę 150 zł (poz. 52- DW 06/10/14), opłaty parkingowej [...] na kwotę 30 zł (poz. 52- DW 07/10/2014), omówienia organizacji Rajdu na kwotę 3.582,39 zł (poz. 53- DW 08/10/2014), czynności administracyjnych na kwotę 177,61 zł (poz. 54- DW 09/10/14).

Organ w podobny sposób odniósł się do sprawozdania dołączonego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 16 października 2015 r. i stwierdził, że w zasadzie to sprawozdanie stanowi kopię sprawozdania złożonego w toku postępowania administracyjnego. Odnosząc się do załączonego porozumień wolontariackich zawartych odpowiednio dnia 14 lipca 2014 r. z [...] oraz z 10 września 2014 r. z [...] stwierdził, że oba porozumienia w art. 3 pkt 2 stanowiły, że wolontariusz za swoje czynności nie otrzyma wynagrodzenia. Natomiast z dwóch ww. dokumentów KW "kasa wypłaci" z 25 października 2015 r. wynika, że Związek wypłacił każdemu z ww. wolontariuszy po 2.352 zł - w opisie operacji widnieje zapis "wkład osobowy w przygotowanie podsumowania zajęć rajdu i w opiece nad uczestnikami". Z kolei z przedstawionych przez Związek w dniu 28 maja 2018 r. wyjaśnień wynika, że ww. osoby zaangażowano do zadania w charakterze wolontariuszy. Jednocześnie wskazano, że w zapisie analitycznym czynności wykonane przez wolontariuszy zostały ujęte jako koszt wkładu własnego.

Organ podkreślić, że sama definicja wolontariatu określona w art. 2 pkt 3 ustawy o wolontariacie wyklucza pobieranie wynagrodzenia za świadczenie wolontariusza. Stwierdził również, że w orzecznictwie zauważa się, iż "bezwzględnie nieważna jest zawarta dla pozoru umowa o wykonywanie pracy w ramach wolontariatu, jeśli zamiarem zatrudnionego nie jest rzeczywiste świadczenie nieodpłatnych usług" (wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2009 r. sygn. akt I PK 123/09).

Dodatkowo organ zaznaczył, że dołączone do sprawozdania porozumienia wolontariackie nie mogą stanowić potwierdzenia wkładu własnego, gdyż wolontariat należy zakwalifikować jako wkład osobowy. Natomiast § 3 ust. 4 umowy nie przewidywała wkładu osobowego, a jedynie wkład finansowy własny oraz wkład finansowy z innych źródeł. Tym samym organ nie uznał za kwalifikowalny wkład osobowy Związku, opierającego się w swoim założeniu na pracy społecznej członków, w przypadku, gdy nie był on przewidziany zawartą umową. W ocenie organu w stanie faktycznym sprawy nie miały miejsca okoliczności, które uzasadniałyby rozszerzenie ram zawartej umowy o uznanie zaangażowanego wkładu osobowego Związku za kwalifikowany wkład własny.

Organ stwierdził ponadto, że Związek nie dopełnił obowiązku dokumentowania wszystkich operacji gospodarczych za pomocą wiarygodnych dla organu dokumentów spełniających warunki określone w art. 20 ust. 2 i art. 21 ustawy o rachunkowości, co było niezgodne z zapisami umowy. Związek nie udokumentował zatem prawidłowo poniesienia kosztów zadania publicznego ze środków własnych. Przekazane przez Związek kopie wewnętrznych dowodów poniesienia określonych wydatków (wskazane w korekcie sprawozdania z (...) października 2015 r. w Zestawieniu faktur pod poz. 48-55 oraz w wyjaśnieniach z (...) maja 2018 r.) nie mogą stanowić dla organu wiarygodnych dokumentów spełniających warunki określone w przepisach ustawy o rachunkowości, ponieważ są to wydatki poniesione na rzecz kontrahentów obcych, którzy nie potwierdzili przyjęcia należności przez wystawienie w szczególności rachunku lub faktury. Związek nie przedstawił również innych dokumentów uprawdopodabniających poniesienie wydatku, jak na przykład bilety autobusowe, bilety wstępu, bilety parkingowe. W ocenie organu świadczy to, że de facto wydatki takie nie zostały poniesione. O braku wiarygodności przedłożonego organowi sprawozdania świadczą również występujące w nim rozbieżności. W przypadku poz. 55 "czynności administracyjne" w sprawozdaniu dołączonym do wniosku z (...) października 2015 r. w dowodzie wewnętrznym nr (...) operacja została opisana jako "zabezpieczenie materiałowo-biurowe: papier, tusz, dowody wz", natomiast w Zestawieniu faktur i rachunków w poz. 55 dodano stwierdzenie "wolontariat", co przeczy wystawionemu dowodowi wewnętrznemu, iż poniesiono z tego tytułu wydatek, oraz dokumentowi KW nr (...) z (...) października 2014 r., w którym opisano operację jako "zakup materiałów biurowych". Zaznaczono także, że w sprawozdaniu oraz w dowodzie wewnętrznym nr (...) z (...) października 2014 r. na kwotę 220 zł wykazano bilety wstępu do Muzeum w [...], która to pozycja nie była ujęta zarówno w ofercie, jak również w zaktualizowanym kosztorysie stanowiącym integralną część umowy. W ofercie oraz w kosztorysie przewidziano jedynie wydatki na "miejsce parkingowe [...]" (odpowiednio poz. 18 i poz. 12). Zgodnie zaś z Regulaminem zwiedzania Państwowego Muzeum na [...] w [...] i jego oddziału w [...] i [...], dostępnym na stronie internetowej Muzeum, wstęp do Muzeum i jego oddziałów jest bezpłatny. Skoro zatem Związek nie przewidywał poniesienia wydatków na bilety wstępu do Muzeum już na etapie oferty, to miał świadomość, że wejście do Muzeum jest bezpłatne. Tymczasem informacje wykazane w sprawozdaniu, w dowodzie wewnętrznym nr (...) oraz w oświadczeniu członków Związku mające potwierdzić poniesienie wydatku w tym zakresie świadczą o nierzetelności dokumentów przedstawionych organowi przez Związek oraz celowej próbie wprowadzenia w błąd organu.

Organ podkreślił, że nawet gdyby z "Zasad" nie wynikał obowiązek udokumentowania poniesionych wydatków dowodami księgowymi wystawionymi zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, to i tak przedstawione przez Związek dokumenty, mające potwierdzić dokonane wydatki oraz ich celowość, są niewiarygodne i nie mogą zostać zaakceptowane przez organ.

Reasumując organ wywiódł, że wykorzystana przez Związek kwota dotacji

w wysokości 11.522,81 zł podlega zwrotowi do budżetu państwa z tytułu pobrania dotacji w nadmiernej wysokości. Wskazał, że zgodnie z art. 169 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 2077 ze zm., dalej ufp), za termin, od którego nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych przyjąć należy dzień 27 kwietnia 2015 r. (stwierdzenie nieprawidłowości).

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę i wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotne znaczenie dla sprawy tj.:

a) art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, 78 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, polegające na: niezabraniu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; braku ustaleń i oceny całości dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia; niewykazaniu że wydatki nie zostały poniesione przez stronę skarżącą; niewykazaniu, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości;

b) art. 153 p.p.s.a., polegające na niezastosowaniu się do oceny prawnej (m.in. obowiązek uwzględnienia art. 65 § 2 kodeksu cywilnego co do wkładu 2 osób wolontariuszy) oraz wskazań co do dalszego postępowania (m.in. niewykazanie, że wydatki nie zostały poniesione) zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 21 czerwca 2017 r.;

2) błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotne znaczenie dla sprawy tj. uznanie, że skarżący pobrał dotację w nadmiernej wysokości, podczas gdy cała kwota została przeznaczona na organizację zadania publicznego, a Związek poniósł wydatki z wkładu własnego; uznanie, że wkład 2 osób wolontariuszy nie jest wkładem własnym, podczas gdy Związek jest stowarzyszeniem, które nie prowadzi działalności gospodarczej i opiera swoją działalność na pracy społecznej członków;

3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 169 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 oraz art. 152 ust. 3 ufp poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że same braki formalne w dokumentacji mogą być podstawą do zwrotu dotacji, podczas gdy przepis wymaga, aby dotacja była pobrana w nadmiernej wysokości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a.

Należy przypomnieć, że sprawa Związku w przedmiocie określenia wysokość dotacji przypadającą do zwrotu do budżetu państwa w kwocie 11.522,81 zł oraz terminu od którego nalicza się odsetki, była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1698/16 uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] kwietnia 2016 r.

Stosownie do art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Dlatego sąd rozpoznający sprawę obecnie, w pierwszej kolejności zobowiązany był sprawdzić, czy organ orzekający w sprawie wykonały wskazania zawarte w ww. wyroku WSA w Warszawie. W wyroku WSA w Warszawie stwierdził naruszenie przez organ art. 139 kpa, a także zauważył, że w uzasadnieniu decyzji nie znalazły się kompletne ustalenia faktyczne i ocena zgromadzonych w postępowaniu dowodów. W ocenie sądu organ nie wykazał, że kwestionowane wydatki z wkładu własnego Związku nie zostały poniesione, a organ oparł się wyłącznie na formalnej ocenie przedstawionych dokumentów według kryteriów ustawy o rachunkowości, jak również nie wyjaśnił charakteru wkładu w realizację zadania dwóch wolontariuszy, czy miał on charakter osobowy, czy też finansowy.

W ocenie sądu wszystkie zalecenia zawarte w powyższym wyroku sądu I instancji zostały wykonane. Po pierwsze obecnie wydana decyzja utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, a więc organ nie pogorszył sytuacji odwołującego się. Po drugie zgodnie z oceną sądu przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające i w sposób prawidłowy ocenił zebrane dowody zarówno pod względem merytorycznym, jak i formalnym. Tym samym sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że stan faktyczny został ustalony przez organ w sposób prawidłowy.

Istota sporu w sprawie związana jest z odmową uznania wykazanych przez Związek w sprawozdaniu z wykonania zadania publicznego objętego ww. umową środków własnych w wysokości 11.114 zł. Zakwestionowano kwoty wykazane w sprawozdaniu stanowiące: wkład 2 osób wolontariuszy (2 x po 2.352 zł), wskazując, iż nie można ich uznać za wkład własny, albowiem, kwalifikują się jako wkład osobowy, a wkład osobowy nie był przewidziany wiążącą strony umową. Pozostałe kwoty, wykazane w sprawozdaniu, obejmują: przejazdy komunikacją miejską, składnie wiązanek, opłatę parkingową, omówienie organizacji rajdu, czynności administracyjne oraz bilety wstępu do: muzeum, jaskini, muzeum na [...]. Wydatki te zostały zakwestionowane zarówno z uwagi na potwierdzenie ich tylko dowodami niespełniającymi warunków określonych w przepisach ustawy o rachunkowości, jak również z powodu nieprzedstawienia przez stroną żadnych dowodów źródłowych potwierdzających ich poniesienie (faktury, rachunki, przelewy itp.). Ponadto w odniesieniu do dwóch wydatków organ wskazał na nierzetelność postępowania skarżącego, gdyż wydatki na bilety wstępu do Muzeum na [...] po pierwsze nie były przewidziane umową (oferta i kosztorys), a poza tym wejście do tego muzeum jest bezpłatne. Ponadto w przypadku poz. 55 "czynności administracyjne" w sprawozdaniu dołączonym do wniosku z 16 października 2015 r. w dowodzie wewnętrznym nr (...) operacja została opisana jako "zabezpieczenie materiałowo-biurowe; papier, tusz, dowody wz", natomiast w Zestawieniu faktur i rachunków w poz. 55 dodano stwierdzenie "wolontariat", co przeczy wystawionemu dowodowi wewnętrznemu, że poniesiono z tego tytułu wydatek, oraz dokumentowi KW nr (...) z 25 października 2014 r., w którym opisano operację jako "zakup materiałów biurowych".

Wbrew stanowisku skarżącego zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Sąd jest zdania, że organ prawidłowo uznał w świetle ustalonego stanu faktycznego, że skarżący zobowiązany był do zwrotu nadmiernie pobranej dotacji. Zasadnie organy uznały, że dla oceny prawidłowości wydatkowania przyznanych Związek środków z tego tytułu zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wskazane w wydanych przez te organy decyzjach. Zgodnie z art. 126 ufp dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.

Treść art. 169 ust. 1 pkt 2 ufp stanowi, że dotacje udzielone z budżetu państwa pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

Natomiast dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu państwa w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (art. 169 ust. 2 ufp).

Art. 152 ust. 3 ufp stanowi, że w przypadku stwierdzenia na podstawie rozliczenia, o którym mowa w ust. 2, że dotacja wykorzystana została w części lub całości niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrana w nadmiernej wysokości, dysponent części budżetowej lub dysponent środków, o których mowa w art. 127 ust. 2, określa, w drodze decyzji, wysokość kwoty podlegającej zwrotowi do budżetu państwa.

W tym miejscu trzeba podkreślić, że Związek podpisując umowę z [...] sierpnia 2014 r. zobowiązał się w § 1 ust. 2 wykonać zadanie publiczne w zakresie i na warunkach określonych w umowie. Co więcej strony uzgodniły w § 1 ust. 3 obowiązek stosowania przy realizacji umowy Zasad przyznawana i rozliczania dotacji przez Ministra Obrony Narodowej na finansowanie lub dofinasowanie zadań związanych z obronnością państwa stanowiące załącznik do ogłoszenia Otwartego Konkursu Ofert z dnia 20 listopada 2013 r. (zwanych dalej: Zasadami).

W § 1 ust. 4 umowy wskazano, że umowa ta jest umową o wsparcie realizacji zadania publicznego w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy o wolontariacie. W § 3 ust. 4 pkt 1 umowy strona zobowiązała się do przekazania na realizację zadania środków finansowych własnych w wysokości 2.917,50 zł. W § 3 ust. 4 pkt 2 skarżący zobowiązał się do przekazania na realizację zadania środków finansowych z innych źródeł w wysokości 0,00 zł, w tym wpłat i opłat adresatów zadania publicznego w wysokości 0,00 zł, środków finansowych z innych źródeł publicznych w wysokości 0,00 zł, środków pozostałych w wysokości 10.000 zł. W § 3 ust. 4 pkt 3 umowy stowarzyszenie zobowiązało się do przekazania na realizację zadania wkładu osobowego o wartości 0,00 zł. W § 4 Związek zobowiązał się do zachowania procentowego udziału dotacji, o którym mowa w ust. 2, w całkowitych kosztach zadania publicznego, o którym mowa w § 3 ust. 5 (ust. 1). W § 4 ust. 2 umowy wskazano, że procentowy udział dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego wynosi nie więcej niż 52,01 %. W § 10 ust. 5 umowy dopuszczono zwiększenie procentowego udziału dotacji o wartość nie większą niż 5%, ze wskazanym tam zastrzeżeniem. W § 6 ust. 1 umowy strona zobowiązała się do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo – księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego, zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji księgowych.

W myśl Zasad, Rozdział I "Ogólne warunki", ust. 4-7 wskazano co należy rozumieć przez koszty realizacji zadania (są to koszty poniesione na realizację zadania pochodzące z: a) uzyskanej dotacji, b) środków finansowych własnych podmiotu realizującego zadanie, c) środków finansowych z innych źródeł, oraz stanowiące równowartość kosztów wkładu osobowego podmiotu realizującego zadanie publiczne (wkład niefinansowy). Wytłumaczono również powyższe pojęcia, a także w ust. 9 wskazano co należy rozumieć przez koszty kwalifikowane i jakie cechy muszą mieć wydatki, aby za takie koszty zostać uznane.

Mając powyższe na względzie należy podzielić stanowisko MON, że skarżący winien dysponować środkami finansowymi, które zadeklarował i to on winien pokrywać koszty realizowanego zadania. To skarżący był stroną umowy o dotację i to on w § 3 ust. 4 pkt 1 i 2 lit. c umowy zobowiązał się przekazać na realizację zadania wskazane kwoty (środki finansowe własne – 2.917,50 zł, środki finansowe z innych źródeł pozostałe – 10.000 zł). W sprawie natomiast jak zasadnie wykazał organ strona z powyższego się nie wywiązała.

Reasumując należy podkreślić, że stowarzyszenie zobowiązało się do przekazania środków finansowych na realizację zadania publicznego w określonej wysokości. Od tego zobowiązania Minister uzależnił również wysokość przyznanej dotacji. Innymi słowy w wypadku braku zobowiązania ze strony skarżącej do przekazania środków finansowych, skarżący nie otrzymałby dotacji lub otrzymałby w innej wysokości. Słusznie zatem organ wskazał, że skoro skarżący nie przeznaczył zadeklarowanych w umowie środków na realizację zadania (organ zakwestionował sporne wydatki), to prawidłowe było działanie Ministra zobowiązujące stronę do zwrotu dotacji jako pobranej w nadmiernej wysokości.

Co więcej także mimo ciążącego na stronie obowiązku złożenia sprawozdania z realizacji zadania w oparciu wzór sprawozdania stanowiący załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru oferty i ramowego wzoru umowy dotyczących realizacji zadania publicznego oraz wzoru sprawozdania z wykonania tego zadania (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 25), to skarżący tego nie uczynił. Słusznie w tym zakresie organ w zaskarżonej decyzji wskazał na konkretne nieprawidłowości i nie powtarzając tej argumentacji sąd jedynie wskaże, że jest ona prawidłowa i świadczy, że skarżący sporządził sprawozdanie niezgodnie z obowiązującymi.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy zauważyć, że w myśl art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o wolontariacie organ administracji publicznej przy rozpatrywaniu ofert w przypadku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 2, uwzględnia planowany przez organizację pozarządową lub podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 udział środków finansowych własnych lub środków pochodzących z innych źródeł na realizację zadania publicznego. Natomiast art. 16 ust. 1 ustawy o wolontariacie (w brzmieniu z dnia zawarcia i rozliczenia umowy) stanowi, że organizacje pozarządowe lub podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego w trybie określonym w art. 11 ust. 2, zobowiązują się do wykonania zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie, odpowiednio o wsparcie realizacji zadania publicznego lub o powierzenie realizacji zadania publicznego, sporządzonej z uwzględnieniem art. 151 ust. 2 i art. 221 ust. 3 ufp oraz przepisów ustawy, a organ administracji publicznej zobowiązuje się do przekazania na realizację zadania dotacji. Zgodnie z powołanym art. 151 ust. 2 ufp umowa powinna określać: 1) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania; 2) wysokość udzielonej dotacji i tryb płatności; 3) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego; 4) tryb kontroli wykonywania zadania; 5) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji; 6) termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, nie dłuższy niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania, a w przypadku zadania realizowanego za granicą - 30 dni od określonego w umowie dnia jego wykonania. Natomiast w myśl art. 152 ust. 1 ufp jednostki, którym została udzielona dotacja, o której mowa w art. 150 i art. 151 ust. 1, są obowiązane do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej środków otrzymanych z dotacji oraz wydatków dokonywanych z tych środków. Wyżej jasno wyłożono co należy rozumieć przez pojęcie źródła finansowania i wskazano, że zleceniobiorca zobowiązał się do przekazania środków finansowych. A więc to zleceniobiorca winien regulować wszelkie płatności, aby w sposób prawidłowy wykonać zawartą umowę i rozliczyć uzyskaną dotację, winien także posiadać dowody potwierdzające poniesione wydatki, o czym także stanowi ust. 9 lit. b) rozdziału I Zasad.

Bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 152 ust. 3 i 169 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 u.f.p., gdyż przepisy te zostały zastosowane prawidłowo. Dotacje udzielone w nadmiernej wysokości podlegają dochodzeniu na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych, o czym stanowi art. 60 pkt 1 ufp, gdyż środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie, do których to spraw stosuje się również przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 67 ufp). Z kolei art. 34 ust. 1 ustawy o wolontariacie stanowi, że w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą, do nadzoru i kontroli wydatkowania środków publicznych stosuje się odpowiednio przepisy o finansach publicznych. Zatem prawidłowo MON dochodzi zwrotu dotacji na podstawie cytowanych wyżej przepisów ustawy o finansach publicznych w związku z właściwymi przepisami kpa. Skarżący nie zwraca uwagi, że przyczyną zakwestionowania wydatków nie leży tylko po stronie niespełnienia przez te wydatki wymogów formalnych. Strona bowiem w odniesieniu do konkretnych wydatków nie przedstawiła oprócz dowodów wewnętrznych księgowych, jakichkolwiek dowodów źródłowych na podstawie, których wewnętrzne dowody księgowe zostały sporządzone. Tym samym brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że wydatki w takiej a nie innej wysokości zostały poniesione. Wewnętrzny dowód księgowy o tym bowiem nie stanowi, gdyż taki dowód można jedynie porównać do gołosłownego oświadczenia strony.

Przechodząc natomiast do analizy sprawy w zakresie zakwestionowanych wydatków, których organ nie uwzględnił w przedstawionym rozliczeniu, to należy zauważyć, że uczynił to w sposób prawidłowy i wbrew twierdzeniom strony nie naruszył art. 153 ppsa nakazującego organowi zastosowanie się do oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku. Sąd bowiem wbrew twierdzeniom skarżącego nie nakazał uwzględnić poniesionych wydatków zobowiązał jedynie organ do ustalenia, czy te wydatki zostały faktycznie poniesione i czy strona oprócz wewnętrznych dowodów księgowych, posiada jeszcze inne dowody, które mogłaby przedstawić i które uzasadniałyby, że zostały one poniesione z wkładu własnego.

Słusznie MON powołał się na zapisy Zasad wskazujące, że strona po pierwsze, była zobowiązana do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo - księgowej i ewidencji księgowej nie tylko w stosunku do środków pochodzących z dotacji, ale także w stosunku do własnych środków finansowych i środków z innych źródeł, po drugie miała obowiązek rozliczyć ww. środki finansowe własne i z innych źródeł po podstawie dowodów księgowych spełniających warunki określone w art. 20 ust. 2 i 21 ustawy o rachunkowości, po trzecie nie mogła zakwalifikować jako środków własnych finansowych wkładu własnego w postaci pracy wolontariuszy.

Sąd w tym miejscu nie będzie powielał stanowiska organu odnoszącego się do dowodów księgowych, przez pryzmat ustawy o rachunkowości i jedynie wskaże, że stanowisko to podziela. Skarżąca mimo obowiązku nie posiada żadnych dowodów źródłowych (faktury, rachunki, umowy, dowody zapłaty) potwierdzających poniesienie spornych wydatków. Za takie dowody nie mogą być uznane dokumenty wewnętrzne stowarzyszenia, gdyż nie stwierdzają one dokonania operacji z kontrahentem zewnętrznym. Organ, po wyroku, zwracał się do strony o wykazanie poniesienia tych wydatków i w odpowiedzi na wezwanie skarżący ponownie przesłał dowody, które były już w dyspozycji organu, a więc dowody wewnętrzne. Nie nadesłał jednakże żadnych dowodów źródłowych. Tym samym z tej przyczyny nie mógł organ uznać tych wydatków jako wydatków kwalifikowanych. Słusznie organ zauważył, że dla udokumentowania zakupu przykładowo biletów komunikacji miejskiej, biletów wstępu do jakiejkolwiek instytucji, kwiatów, biletu parkingowego, czy artykułów biurowych (poz. 48 - 53 i 55) wystarczające było przecież uzyskanie od sprzedawcy faktury lub rachunku wraz z potwierdzeniem zapłaty. Skarżący tego nie uczynił. Skarżący nie przedstawił również innych dokumentów uprawdopodabniających poniesienie wydatku, jak na przykład bilety autobusowe, bilety wstępu, bilety parkingowe, do czego był przez organ wzywany. W związku z powyższym zasadnie organ uznał, że de facto wydatki takie nie zostały poniesione. Co więcej prawidłowo organ wykazał również nierzetelność skarżącego w odniesieniu np. do biletów do muzeum na [...], które to muzeum zwiedza się bezpłatnie i co więcej wydatek ten w ogóle nie był objęty umową, a zgodnie z ust. 9 pkt d Zasad wydatek musi być przewidziany w budżecie zadania publicznego. Także słusznie organ wskazał na rozbieżności związane z wydatkiem "czynności administracyjne" (poz. 55), którego rozliczenie jest niespójne z innymi dokumentami.

Odnośnie kwestii związanej z wolontariatem i wkładem własnym, to także w ocenie sądu organ zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w powołanym wyroku sądu I instancji. Ustalił bowiem w sposób niewątpliwy, na skutek czwartego wezwania, że [...] i [...] nie otrzymali jakiegokolwiek wynagrodzenia, co jest zgodnie z treścią art. 2 pkt 3 ustawy o wolontariacie zgodnie z którym wolontariuszem jest osoba fizyczna, która ochotniczo i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na zasadach określonych w tej ustawie. Zasadnie organ zwrócił uwagę, że także w zakresie powyższych wydatków rozliczenie strony jest nierzetelne, gdyż pierwotnie skarżący twierdził i przedstawiał dowody (patrz dokument KW – karta 189, 201 akt adm.) z których miało wynikać, że kasa Związku wypłaciła ww. osobom po 2.352 zł. W tym zakresie słusznie organ stwierdził, że powyższe świadczy o niewiarygodności sprawozdania, gdyż wolontariusz nie mógł jednocześnie świadczyć pracę nieodpłatnie oraz pobrać za pracę wynagrodzenie. Ostatecznie ustalono, zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej, że ww. osoby były opiekunami rajdu i z tego tytułu nie pobierały wynagrodzenia. Tym samym skoro w wiążącej strony umowie nie przewidziano wkładu własnego osobowego (praca tych osób mogła być co najwyżej zakwalifikowana jako wkład własny osobowy), to organ stosując art. 65 kodeksu cywilnego prawidłowo stwierdził, że strona nie mogła rozliczyć tego wydatku jako wkładu własnego finansowego, gdyż żaden wydatek finansowy z tego tytułu nie miał miejsca (osoby te nie pobrały one wynagrodzenia).

Co więcej zasadnie także organ zwrócił uwagę na fakt, że strona zadeklarowała wkład własny w wysokości 2.917,50 zł, natomiast próbowała rozliczyć w sprawozdaniu z 16 października 2016 r. kwotę z tego tytułu w wysokości 6.410 zł (zestawienie faktur poz. 48-55). A więc złożone sprawozdanie okazało się niewiarygodne i niezgodnie z wzorem sprawozdania, o czym szerzej pisał organ w zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia wymaga, że to na stowarzyszeniu ciążył obowiązek prawidłowego rozliczenia zadania, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz zgodnie z postanowieniami umownymi, odwołującymi się m.in. do "Zasad". To skarżący winien wykazać stosownymi dowodami, że wydatkował dotację w sposób prawidłowy. Organ ze swoich obowiązków się wywiązał i zwracał się wielokrotnie do skarżącego o przedstawienia dowodów w sprawie. Tym samym zupełnie niezasadny jest zarzut niezebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Słusznie podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, że to skarżący realizował zadanie i to on był zobowiązany do dokumentowania poszczególnych operacji gospodarczych w taki sposób, aby właśnie móc wykazać organowi, że dotacja została wydatkowana prawidłowo. Skoro strona nie uczyniła zadość ciążącym na niej obowiązku, to obecnie nie może oczekiwać od organu poszukiwania innych dowodów niźli pochodzących od strony, która zadania publiczne realizowała, na udowodnienie prawidłowości wydatkowania dotacji. Zasadnie też organ zauważył, że skoro Związek twierdzi, że organ nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, to należy domniemywać, iż strona dysponuje jeszcze jakimiś innymi, dowodami w sprawie, których jednak - z nieznanych powodów - do tej pory nie przedstawiła. Należy podkreślić, że to na organie ciąży ciężar dowodów, jednakże w tego typu sprawach strona nie jest zwolniona z obowiązku współpracy i co więcej skoro to ona dokonuje rozliczenia dotacji, to winna być w posiadaniu stosownych dowodów i te dowody na żądanie organu przedstawiać, czego w sprawie nie uczyniła. Organ natomiast ze swoich obowiązków wywiązał się prawidłowo, gdyż zarówno wezwał stronę do nadesłania dowodów, jak również w sposób prawidłowy te dowody ocenił, co potwierdza uzasadnienie decyzji sporządzone w sposób wymagany przez kpa.

Tym samym sąd zgadza się ze stanowiskiem organu wskazującym, że zarówno strona nie udokumentowała poniesionych wydatków dowodami księgowymi wystawionymi zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, to także przedstawione dokumenty są dokumentami niewiarygodnymi i nie potwierdzają celowość ponoszonych wydatków. Słusznie organ wskazał, że z uwagi na brak rzetelnego udokumentowania udziału innych środków niż pochodzących z dotacji w realizacji zadania, czyli poniesienia wydatków ze środków finansowych własnych oraz z innych środków, wydatki na kwotę 11.114 zł nie mogły zostać zakwalifikowane przez organ jako wydatkowane na realizację zadania. Z dokumentów przedstawionych przez skarżonego wynika, że na realizację zadania wydatkowano jedynie dotację. Skarżący bowiem w żaden sposób nie wykazał zaangażowania własnych środków finansowych i środki finansowych pochodzących z innych źródeł. W sprawie organ wykazał, że dotacja została w pobrana w wysokości wyższej niż niezbędna na dofinansowanie dotowanego zadania, gdyż strona zobowiązana do wydatkowania środków własnych i środków finansowych pochodzących z innych źródeł wydatkowania tych środków nie wykazała. Dlatego też organ stosując zasadę proporcjonalności powołaną w umowie nakazał zwrot wskazanej wysokości dotacji. Działanie bowiem strony było działaniem niezgodnym z postanowieniami umownymi, gdyż skarżący nie zachował procentowego udział innych środków niż pochodzące z dotacji w całkowitych kosztach realizacji zadania; nie udokumentował wydatkowania środków oraz nie był uprawniony do zaangażowania pracy wolontariuszy.

Sąd zgadza się z MON, że fakt wydatkowania środków na cel, na jaki dotacja została przyznana nie oznacza, że dotacja została wydatkowana zgodnie z umową i że nie została pobrana w nadmiernej wysokości, co w sprawie zostało wykazana. W związku z powyższym podnoszone w skardze zarzuty okazały się niezasadne.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na względzie WSA w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.