Wyrok NSA, sygn. akt V SA 739/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Postępowanie administracyjne w sprawach tzw. składaków charakteryzuje się koniecznością uczestnictwa w nim tych osób, które sprowadziły samochód w stanie rozmontowanym, zgłaszając przywóz części. Dlatego prawidłowo przeprowadzone postępowanie musi sobą obejmować tych wszystkich, którzy współuczestniczyli w sprowadzeniu jednego przedmiotu obrotu celnego. Dlatego też zaskarżona decyzja musiała być uchylona, ponieważ w wybiórczy sposób traktowała sytuację procesową osób, które w takim postępowaniu powinny być traktowane jednakowo.

TEZY

Postępowanie administracyjne w sprawach tzw. składaków charakteryzuje się koniecznością uczestnictwa w nim tych osób, które sprowadziły samochód w stanie rozmontowanym, zgłaszając przywóz części. Dlatego prawidłowo przeprowadzone postępowanie musi sobą obejmować tych wszystkich, którzy współuczestniczyli w sprowadzeniu jednego przedmiotu obrotu celnego. Dlatego też zaskarżona decyzja musiała być uchylona, ponieważ w wybiórczy sposób traktowała sytuację procesową osób, które w takim postępowaniu powinny być traktowane jednakowo.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Pawła Sz., Krzysztofa G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Paweł Sz. i Krzysztof G. zaskarżyli decyzję z 21 lutego 2000 r., (...), utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z 6 marca 1998 r. (...) o wymiarze cła.

Skarżący sprowadzili do Polski z Belgii nadwozie samochodu Volkswagen Jetta /Paweł Sz./ i motor, zawieszenie przednie i skrzynię biegów do samochodu tej samej marki /Krzysztof G./. Odprawy ostatecznej dokonano dnia 29 sierpnia 1996 r., Części te zostały następnie sprzedane osobie trzeciej, która zmontowała z nich samochód, następnie zarejestrowany. Postępowanie wznowiono wobec skarżących w dniu 18 września 1997 r., na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, a w dniu 6 marca 1998 r. dokonano ponownego wymiaru cła. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie. Organy administracji powołały się na regułę 2a ORINS stanowiąca, iż w razie sprowadzenia części stanowiących potencjalnie kompletny wyrób, wymiarowi cła podlega wyrób kompletny, bez względu na stan zmontowania.

W skardze zarzucono naruszenie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa /brak okoliczności nowych, uzasadniających wznowienie/, nielojalność zachowania organu administracji.

W odpowiedzi na skargę /z 29 września 2000 r./ organ administracji wnosił o jej odrzucenie argumentując, że decyzja w stosunku do skarżącego Piotra Sz. została doręczona w dniu 25 lutego 2000 r., zaś skargę wniesiono 26 kwietnia 2000 r. W odniesieniu do skargi Krzysztofa G., odpowiedź na skargę także zgłaszała wniosek o odrzucenie skargi, jednakże z uwagi na fakt, iż skarżący nie wyczerpał toku instancji, nie odwołując się od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z 6 marca 1998 r. Następnie jednak organ administracji nadesłał jeszcze jedną odpowiedź na skargę /z 17 stycznia 2001 r., gdzie podtrzymano wniosek w odniesieniu do Krzysztofa G., natomiast w stosunku do Piotra Sz. zrezygnowano z zarzutu braku zachowania terminu do wniesienia skargi i zajęto stanowisko merytoryczne, wnosząc o oddalenie skargi, powołując się na regułę 2a ORINS i fakt, że organowi administracji nie była znana okoliczność sprowadzenia wyrobu w stanie rozmontowanym, co uzasadniało wznowienie postępowania w momencie, gdy fakt ten został ujawniony. Nowym faktem uzasadniającym wznowienie postępowania była okoliczność /wsparta rejestracją zmontowanego pojazdu/ iż sprowadzone części samochodowe miały służyć do zmontowania jednego kompletnego samochodu /składak/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie rozważenia wymaga kwestia zarzucanego w odpowiedzi na skargę uchybienia terminowi jej złożenia.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru Piotr Sz. otrzymał zaskarżoną decyzję w dniu 25 lutego 2000 r., zaś Krzysztof G. - 28 lutego 2000 r. Skargę do NSA nadano listem poleconym w dniu 22 marca 2000 r. w odniesieniu do obu skarżących. Skarga wpłynęła do NSA 24 marca 2000 r., Brak jest zatem podstaw do kwestionowania terminu wniesienia skargi do NSA przez któregokolwiek ze skarżących.

Co się tyczy zarzutu braku wyczerpania drogi odwoławczej przez Krzysztofa G. stwierdzić należy, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej temu skarżącemu. Istotnie, Krzysztof G. od decyzji pierwszej instancji się nie odwoływał, natomiast decyzja drugiej instancji wydana w wyniku odwołania Piotra Sz., była adresowana na obu skarżących, została doręczona im obu i odwołanie złożyli ono obaj.

W stosunku do Krzysztofa G. zaskarżona decyzja została wydana w sytuacji, gdy nie doręczono w skuteczny sposób decyzji organu pierwszej instancji, którą wskazana decyzja utrzymuje. Decyzja ta zatem w ogóle nie została skutecznie wprowadzona do obiegu prawnego. W tym zakresie występuje poważne naruszenie prawidłowości postępowania: zaistniała sytuacja godzi w zasadę dwuinstancyjności postępowania i elementarne zasady gwarancji praw strony w postępowaniu. Zarzut organu administracji o braku odwołania tego skarżącego /co rzeczywiście w sprawie zachodzi, ale co było wywołane brakiem doręczenia mu decyzji/ jest więc niezasadny jako venire contra factum proprium, wobec uprzednio spowodowanego przez organ administracji naruszenia prawa przez brak doręczenia stronie decyzji pierwszoinstancyjnej i przejście nad tym do porządku dziennego w dalszym postępowaniu administracyjnym. Krzysztof G. był więc pozbawiony bez własnej winy możliwości uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym i faktu tego nie sanuje okoliczność, iż później wniósł skargę do NSA.

Postępowanie administracyjne w sprawach tzw. składaków charakteryzuje się koniecznością uczestnictwa w nim tych osób, które sprowadziły samochód w stanie rozmontowanym, zgłaszając przywóz części. Dlatego prawidłowo przeprowadzone postępowanie musi sobą obejmować tych wszystkich, którzy współuczestniczyli w sprowadzeniu jednego przedmiotu obrotu celnego. Dlatego też zaskarżona decyzja musiała być uchylona, ponieważ w wybiórczy sposób traktowała sytuację procesową osób, które w takim postępowaniu powinny być traktowane jednakowo.

Poza granicami niniejszego postępowania pozostaje kwestia /która będzie musiała być rozważona przez organ administracji celnej/ o wpływie upływu terminu z art. 83 ust. 1 Prawa celnego na sytuację stron postępowania w niniejszej sprawie.

W tej sytuacji, na postawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzeczono jak w sentencji. W kwestii kosztów orzeczenie oparto na art. 55 tejże ustawy.