Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1374/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia prawa do świadczeń zdrowotnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2020 r., znak[...] Rzecznik Praw Pacjenta (dalej jako "Rzecznik", "organ"), na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy z dnia [...] listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r., poz. 849 ze zm., dalej jako "ustawa", "ustawa o prawach pacjenta"), art. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku [...]o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia 30 października 2019 r., znak: [...]niestwierdzające naruszenia prawa małoletniej pacjentki - [...] do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy oraz niestwierdzające naruszenia prawa przedstawicieli ustawowych małoletniej pacjentki do informacji, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, przez podmiot leczniczy: "[...] Sp. z o. o. z siedzibą w Sosnowcu (obecnie: Szpitale Powiatowe Sp. z o.o. z siedzibą w L. ), zakład leczniczy: [...] (adres: [...]- dalej: "podmiot leczniczy", "Szpital").

Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało wszczęte na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy. Zgodnie z powziętymi przez organ informacjami, przekazanymi między innymi przez [...] Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, rodzice noworodka nie wyrazili zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych oraz wykonanie czynności pielęgnacyjnych w postaci: umycia dziecka po porodzie, zabiegu Credego - zakropienia do oczu noworodka roztworu azotanu srebra, podania dziecku witaminy K oraz odmówili szczepienia dziecka w pierwszej dobie po porodzie.

Wobec powyższego personel medyczny Szpitala złożył wniosek do Sądu Rejonowego w [...]o ograniczenie rodzicom władzy rodzicielskiej nad małoletnią pacjentką. Sąd wydał postanowienie o ograniczeniu władzy rodzicielskiej i jednocześnie wyznaczył na kuratora małoletniej pacjentki osobę bez przygotowania medycznego. W konsekwencji rodzice dziecka bez uprzedniego informowania kuratora jak i personelu medycznego zabrali małoletnią pacjentkę ze Szpitala.

Przedmiotowe informacje uprawdopodobniły naruszenie praw pacjenta w związku z czym Rzecznik wszczął postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie.

W toku postępowania wyjaśniającego organ zebrał materiał dowodowy, w szczególności:

1) wyjaśnienia podmiotu leczniczego wraz z dokumentacją medyczną;

2) stanowisko [...] rodzica małoletniej pacjentki;

3) opinia Konsultanta Krajowego w dziedzinie neonatologii prof. dr hab. Ewy Helwich;

4) opinia biegłych z Uniwersytetu Medycznego [...].

Rozstrzygnięciem z dnia [...] października 2019 r., znak: [...]Rzecznik Praw Pacjenta nie stwierdził naruszenia praw prawa małoletniej pacjentki - [...] do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy oraz nie stwierdził naruszenia prawa przedstawicieli ustawowych małoletniej pacjentki do informacji, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, przez podmiot leczniczy: "[...]" [...].

Rzecznik wskazał, że badane w niniejszym postępowaniu było naruszenie prawa małoletniej pacjentki L. S. do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej oraz udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym oraz prawo przedstawicieli ustawowych małoletniej pacjentki do informacji, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy.

Następnie organ przechodząc do oceny merytorycznej opisanego stanu faktycznego odwołał się do treści art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie na podstawie analizy materiału dowodowego ustalił, że [...] urodziła się [...] września 2017 r. o godzinie 05:45 w szpitalu [...]. Przyszła na świat siłami natury w 37 tygodniu ciąży, co potwierdza dokumentacja położnicza. Poród odbył się bez komplikacji a dziecko urodziło się zdrowe z masą 2650 g. z dziesięcioma punktami w skali Apgar. Rodzice noworodka nie wyrazili zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych oraz wykonanie czynności pielęgnacyjnych w postaci: umycia dziecka po porodzie, zabiegu Credego - zakropienia do oczu noworodka roztworu azotanu srebra, podania dziecku witaminy K oraz odmówili szczepienia dziecka w pierwszej dobie po porodzie.

Ponadto w piśmie z [...] września 2017 r. inicjującym niniejsze postępowanie [...]Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wskazał, iż rodzice:

"odmówili umycia dziecka po porodzie, co jest standardem w całej Europie. Prawie nigdzie nie myje się dziecka w ciągu pierwszej doby życia ze względu na właściwości mazi płodowej, która działa jak antybiotyk, chroni noworodka przed m.in. paciorkowcom grupy B, pałeczkom okrężnicy (E.Coli) i grzybami candida albicans. Do tego nawilża i obniża pH skóry. Według Sharon Trotter opisującej aktualne poglądy na temat pielęgnacji skóry: "Maź płodowa jest bardzo skomplikowaną powłoką, zawierającą przeciwbakteryjne peptydy/białka i kwasy tłuszczowe. W połączeniu tworzą one zaporę nie tylko przeciwko bakteriom, lecz także przeciw grzybom. Badania Tolinna i współpracowników (2005) idą jeszcze dalej, stwierdzając: "badania potwierdzają, że zachowanie nietkniętej bariery naskórka przez nieusuwanie mazi płodowej jest prostym środkiem poprawiającym funkcjonowanie bariery skórnej". (...) Rodzice również odmówili zabiegu Credego, który ma chronić dziecko przed zakażeniem bakteriami chlamydii i rzeżączki, które potencjalnie może napotkać podczas porodu."(...) Polega on na wkropieniu do oczu noworodka roztworu azotanu srebra, co może powodować chemiczne podrażnienie jego wrażliwych oczu. Stosowano go w XIX wieku, gdy nie było jeszcze antybiotyków, a dzieciom w czasie porodu groziło zarażenie rzeżączką. Jego stosowanie uważane jest obecnie za dyskusyjne, podczas gdy leczenie ropiejących oczu niemowlęcia mlekiem matki (siarą) jest zalecane przez wielu pediatrów, ponieważ w kobiecym pokarmie występują przeciwciała działające jak naturalny antybiotyk. W ten też sposób matka zakropliła dziecku oczy. Rodzice odmówili podania dziecku witaminy K, co jest kolejną kontrowersyjną praktyką profilaktyczną. Najnowsze badania wskazują, że bardzo często dochodzi do przedawkowania tej witaminy podczas suplementacji, co powoduje ogromną liczbę efektów ubocznych. Niezależnie od powyższego wedle relacji rodziców podawana w zastrzyku witamina K nie posiada ulotki przetłumaczonej na język polski. Oznacza to, że rodzice nie mogli podjąć świadomej decyzji wiążącej się z bezpieczeństwem zastrzyku w postaci witaminy K z uwagi na zaniechanie - brak tłumaczenia tego dokumentu. Rodzice wreszcie odmówili szczepienia dziecka w pierwszej dobie, co w całej Europie jest praktykowane wyłącznie w Polsce i Bułgarii. W zdecydowanej większości państw europejskich pierwsze szczepienie ma miejsce najszybciej w szóstym tygodniu życia, kiedy można wykluczyć wady układu odpornościowego dziecka, a co z kolei jest radykalnym przeć i wskazaniem do szczepienia".

Rzecznik podniósł, że w dniu [...] września 2017 r. wpłynęły wyjaśnienia podmiotu leczniczego, w których wskazano, że początkowo dziecko przebywało z matką na sali porodowej, następnie zostało przeniesione na sale chorych. Matka dziecka w trakcie przyjęcia do Oddziału Ginekologiczno-Położniczego wyraziła w pkt 14 swojego oświadczenia sprzeciw wobec zaszczepienia dziecka po porodzie - przed jakąkolwiek rozmową z pediatrią/neonatologiem szpitala, w którym miało urodzić się dziecko. Po porodzie, na wyraźną prośbę rodziców, która została uszanowana, dziecko nie było wycierane z mazi płodowej, osuszone, wytarte z krwi zalegającej na skórze. Rodzice odmówili podania witaminy K zarówno domięśniowo jak i alternatywną drogą doustną. Jednocześnie organ zaznaczył, że z wyjaśnień szpitala wynika, iż rodzice nie zadawali pytań, co do rodzaju preparatu stosowanego w oddziale ani nie wyrazili potrzeby zapoznania się z ulotką leku. Ponadto rodzice nie wyrazili zgody na wykonanie zabiegu Credego. Szpital wskazał, iż rodzice zostali kilkukrotnie (w tym również w obecności kuratora sądowego) szczegółowo poinformowani przez lekarza o możliwych konsekwencjach swojego działania. Rodzice pierwotnie wyrazili zgodę na wykonanie badań przesiewowych krwi po 48 godzinach życia dziecka oraz słuchu, jednak przy przedłożeniu pisemnej zgody na te badania, odmówili nie podpisując dokumentu. Zostało wykonane jedynie badanie słuchu dziecka. Szpital wskazał, iż wobec roszczeniowej, nieuzasadnionej medycznie postawy oraz wobec czasu, w jakim powinna być podana dziecku witamina K (według rekomendacji najlepiej w trakcie pierwszych 6 godzin życia) oraz utrudnianiu postępowania polegającego m.in. na ogrzaniu dziecka z niewielką masą urodzeniową, ocenionego jako wychłodzone decyzja o skierowaniu sprawy na drogę postępowania sądowego została podjęta szybko.

Rzecznik przytoczył obszernie opinię Konsultanta Krajowego w dziedzinie neonatologii prof. dr hab. Ewy Helwich w której wskazano że:

- każdy noworodek po urodzeniu powinien otrzymać witaminę K, gdyż jej niedobór prowadzi do istotnych zaburzeń w układzie krzepnięcia i krwawienia;

- zgoda, jaką wyraża matka przyjmowana do szpitala w celu odbycia porodu, jest zgodą na procedury okołoporodowe obowiązujące w Polsce.

- zabieg Credego powinien być wykonany u każdego noworodka, także urodzonego drogą cięcia cesarskiego, bo zakażenie bakterią chlamydia tracheomatis może nastąpić wewnątrzmacicznie.

- zastosowanie mleka matki zamiast zabiegu Credego nie znajduje uzasadnienia w świetle aktualnej wiedzy i EBM.

- maź płodowa ma właściwości ochronne i jeśli nie jest zabrudzona krwią i wydalinami matki należy pozostawić ją na skórze dziecka na 6-12 godzin, tj. do czasu pierwszej kąpieli noworodka.

Reasumując Konsultant Krajowy wskazał, że podczas pobytu L. S. w Szpitalu w B. nie udzielono noworodkowi świadczeń przewidzianych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2012 r., a w szczególności dotyczyło to czynności profilaktycznych:

– podania witaminy zgodnie z aktualnymi zaleceniami w celu profilaktyki krwawienia wywołanego niedoborem witaminy K

– profilaktyki zakażenia przedniego odcinka oka (tzw. zabieg Credego)

– szczepień ochronnych zgodnie z odrębnymi przepisami

– badań przesiewowych w kierunku wrodzonych chorób metabolicznych i endokrynologicznych, wykonano jedynie badanie przesiewowe słuchu

– nie wydano zaleceń żywieniowych i pielęgnacyjnych.

Zdaniem organu powyższe nieprawidłowości nie były spowodowane jednak zaniedbaniami ze strony personelu Szpitala lecz postawą rodziców małoletniej pacjentki, którzy nie wyrażali zgody na powyższe badania/szczepienia, a w konsekwencji wraz z małoletnią pacjentką oddalili się z oddziału bez pozostawienia jakichkolwiek informacji.

Wskazał ponadto, że w dokumentacji medycznej znajduje się oświadczenie rodziców dziewczynki L, S. dotyczące braku zgody na wykonanie szczepień przewidzianych dla noworodków i wykonywanych po urodzeniu przed wypisem ze szpitala. Jednocześnie odnosząc się do treści przekazanej opinii biegłych z Uniwersytetu Medycznego im. [...] w P. wskazał, że nie wynika z niej, aby personel medyczny Szpitala nie przekazywał informacji o stanie zdrowia dziecka. Nieprawidłowym postępowaniem zdaniem biegłych było jedynie to, że lek. [...]przedwcześnie wystosował pismo do Sądu Rejonowego w B. z wnioskiem o ograniczenie władzy rodzicielskiej przedstawicieli ustawowych małoletniego pacjenta. Niemniej jednak biegli przyznają, że odbywały się rozmowy rodziców z personelem medycznym. Nie można jednak zaprzeczyć, że w trakcie tych rozmów były przekazywane informacji o stanie zdrowia ww. małoletniego pacjenta. Zdaniem organu z powyżej opinii wynika również, że postępowanie lekarzy wobec noworodka [...]podczas jej pobytu w szpitalu w B. było zgodne z wymaganiami aktualnej wiedzy medycznej oraz powszechnie przyjętą praktyką działań profilaktycznych bezpośrednio po urodzeniu i w pierwszych dniach życia noworodka.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało zakwestionowane przez [...]ka (dalej: "skarżący"), którzy pismem z 18 listopada 2019 r. wystąpili do Rzecznika o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozstrzygnięciu z dnia [...] października 2019 r. zarzucili następujące uchybienia:

1) nieustosunkowanie się przez Rzecznika do podnoszonych w toku postępowania kwestii związanych z brakiem tłumaczenia ulotki witaminy K, która miała być podana małoletniej L. S. i nieudostępnieniem jej rodzicom małoletniej, mimo zgłaszanych w tym zakresie próśb,

2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż rodzice małoletniej L. S. odmówili podania córce witaminy K, podczas gdy zgodzili się na jej podaż drogą doustną,

3) naruszenie art. 6 w zw. z art. 8 ustawy poprzez uznanie, że nie doszło w niniejszej sytuacji do naruszenia praw pacjenta, mimo iż:

a) badanie kliniczne małoletniej L. S. obejmujące w szczególności wydolność oddechową zostało przeprowadzone przez lekarza [...], która nie ma specjalizacji w dziedzinie neonatologii czy też pediatrii,

b) lekarz [...]pełniła jednoosobowy dyżur na oddziale noworodkowym w sytuacji braku na oddziale lekarza specjalisty w dziedzinie neonatologii lub pediatrii oraz nie znajdowała się osoba posiadająca umiejętności resuscytacji i dysponująca niezbędnym sprzętem do resuscytacji,

c) lekarz [...] zakwalifikowała małoletnią [...]do szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy oraz przeciwko WZW typu B nie mając do tego wymaganych prawem kwalifikacji oraz nie przeprowadzając żadnych badań w celu wykluczenia przeciwwskazań do podania szczepionek przeciwko tym chorobom, w szczególności wskazanych przez ich producentów w treści ulotek,

d) lekarz [...] zabrała dziecko do badania, tym samym przerywając bezpośredni i nieprzerwany kontakt noworodka "skóra do skóry", który miał trwać co najmniej 2 godziny po porodzie, co jest niezgodne z pkt XII Załącznika Standardy Postępowania Medycznego przy Udzielaniu Świadczeń Zdrowotnych z Zakresu Opieki Okołoporodowej Sprawowanej nad Kobietą w Okresie Fizjologicznej Ciąży, Fizjologicznego Porodu, Połogu oraz Opieki nad Noworodkiem do Rozporządzenia Ministra Zdrowa w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowaną nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem.

e) lekarz [...] zlecił wykonanie przezciemiączkowego badania USG u małoletnią [...]lekarzowi nieposiadającemu do tego kwalifikacji,

f) lekarz[...]bez osobistego zbadania noworodka [...]podjął decyzję, iż konieczną jest podaż małoletniej witaminy K, wykonanie szczepień ochronnych przeciw gruźlicy i WZW typu B, wykonanie zabiegu Credego a brak wykonania tych zabiegów naraża małoletnią na bezpośrednią utratę zdrowia i życia oraz złożył do Sądu Rejonowego w B. wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzicom małoletniej, [...],[...] w dniu 14 września 2017 r. przed skierowaniem wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzicom małoletniej [...]nie odbył rozmowy z rodzicami małoletniej, nie odpowiedział rodzicom na wiele pytań, które oni mieli w związku ze wskazywanymi przez lekarza [...]jako konieczne zabiegami, nie wyjaśnił skutków, które mogą powstać w wyniku podjęcia decyzji wykonania czy zaniechania wykonania poszczególnych zabiegów medycznych, które lekarz wskazywał jako konieczne dla zdrowia małoletniej L. S. ,

h) lekarz [...]w dniu [...] września 2017 r. nie respektował praw rodziców małoletnią do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących zdrowia małoletniej [...] polegających na prawe do odmowy wyrażenia zgody na wykonanie zabiegu Credego, prawie do wstrzymania się z poddaniem dziecka w pierwszą dobie szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy i WZW typu B (w sytuacji gdy jednym z przeciwwskazań do podania szczepionki BCG jest wrodzony niedobór odporności, który nie został wykluczony przez lekarzy kwalifikujących dziecko do szczepienia, mimo ciążącego w tym zakresie obowiązku), czemu dał wyraz kierując bezzasadny wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzicom małoletniej [...],

i) lekarz [...] w dniu [...] września 2017 r. w rozmowie z rodzicami małoletniej pacjentki [...] wypowiadał się autorytatywnie i "na wysokim tonie", nie pozwalał ojcu małoletniej zadawać pytań w sprawie podstaw skierowania wniosku do sądu o ograniczenie władzy rodzicielskiej, podszedł do całej sytuacji z brakiem obiektywizmu i zbyt emocjonalnie uznając, iż zabieg Credego, wykonanie szczepień ochronnych w pierwszą dobie życia, podaż witaminy K są zabiegami koniecznymi, a poprzez brak wyrażenia zgody na te zabiegi rodzice "narażali ją na bezpośrednią utratę zdrowia i żyda",

j) lekarz [...]pełnił jednoosobowy dyżur na oddziale noworodkowym w sytuacji braku na oddziale drugiego lekarza specjalisty w dziedzinie neonatologii lub pediatrii czy też lekarza z l stopniem specjalizacji z doświadczeniem oraz nie znajdowała się osoba posiadająca umiejętności resuscytacji i dysponująca niezbędnym sprzętem do resuscytacji,

k) lekarz [...] wykonał bez wymaganych do tego kwalifikacji oraz doświadczenie przezciemiączkowe badanie USC małoletniej [...], do czego się przyznał w toku składania zeznania w Komendzie Powiatowej Policji w Białogardzie.

Skarżący wnieśli o stwierdzenie, iż doszło do naruszenia ze strony lekarzy praw małoletniej [...] oraz jej rodziców.

Uzasadniając wniosek o ponowne rozpoznanie skarżący przedstawili przebieg postępowania w sprawie oraz ustalenia dokonane przez organ.

Rozstrzygnięciem z [...] maja 2020 r. Rzecznik utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] października 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w szczególności wskazał, że rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie oparte jest na opinii Konsultanta Krajowego w dziedzinie neonatologii prof. dr hab. Ewy Helwich oraz opracowanych przez Polskie Towarzystwo Neonatologiczne jako "Standardach opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce", wydanie II (2017 r.), aktualizowane.

Zaznaczył, że oba dokumenty wskazują na istotność podania witaminy K (najlepiej domięśniowo) w zapobieganiu choroby krwotocznej. Głównym powikłaniem niedoboru witaminy K jest krwawienie wewnątrzczaszkowe, które może prowadzić do zgonu lub nieodwracalnego ciężkiego uszkodzenia. Odnosząc się do zabiegu Credego, zdaniem Konsultanta Krajowego, powinien być wykonany u każdego noworodka, także urodzonego drogą cięcia cesarskiego, bo zakażenie bakterią chlamydia tracheomatis może nastąpić wewnątrzmacicznie. Wskazał również, że stosunkowo często występuje podrażnienie chemiczne z widocznym, ale przelotnym zaczerwienieniem spojówek. Jest to powikłanie lekkie, nie pozostawiające negatywnych następstw na przyszłość. Natomiast konsekwencją nieprzeprowadzenia zabiegu Credego może być stan zapalny w obrębie gałek ocznych, uszkodzenie rogówki, utrata zdolności widzenia. Podkreślił ponadto, że zastosowanie mleka matki zamiast zabiegu Credego nie znajduje uzasadnienia w świetle aktualnej wiedzy i medycznej. Wskazał jednocześnie, że podobne jest stanowisko biegłych Uniwersytetu Medycznego [...].

W ocenie Rzecznika analiza zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego nie daje podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa pacjenta małoletniej [...] do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy.

Ponadto zdaniem organu w świetle przepisów prawa o realizacji obowiązkowego szczepienia ochronnego u dziecka decyduje lekarz, po uprzednim przeprowadzeniu szczegółowego badania jego stanu zdrowia oraz zebraniu potrzebnych informacji w trakcie wywiadu z jego rodzicem w ramach kwalifikacyjnego badania lekarskiego. Wyjaśnił również, że lekarz przeprowadzający szczepienie informuje o rodzaju i sposobie wykonania szczepienia oraz o możliwości wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) i konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w takim przypadku. Ponadto wskazał, ze przepisy prawa nie nakładają na lekarza obowiązku udzielania innych, dodatkowych, szczegółowych informacji, a rodzic lub opiekun prawny nie ma prawa, w związku z tym, odmawiać wyrażenia zgody na szczepienie.

Wyjaśnił jednocześnie, ze brak jest podstawy prawnej do żądania od lekarza w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień, jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwych działań niepożądanych, czy szkodliwość szczepionki, statystyka odczynów poszczepiennych i kwestia odpowiedzialności materialnej za powikłania poszczepienne. Podniósł również, że podobnie brak jest podstawy prawnej do uzależniania zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza kolejnych zaświadczeń o braku przeciwskazań do szczepienia, czy też od złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka.

Rzecznik wskazał również, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż rodzice zostali poinformowani o konieczności i zakresie szczepień. Podobnie ma się sytuacja w zakresie podania dziecku preparatu zawierającego witaminę K. Podmiot leczniczy udowodnił, że zostały przekazane rodzicom informacje w zakresie wpływu podania lub niepodania preparatu na stan zdrowia dziecka, jak również o najlepszym sposobie jego podaży (iniekcja domięśniowa). Natomiast odnosząc się do zarzutu nie przedstawienia ulotki preparatu witaminy K (Konakion) w języku polskim organ zauważył, że preparat ten jest dopuszczony do obrotu czasowo decyzją Ministra Zdrowia wydaną na postawie art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne. Taka forma dopuszczenia do obrotu nie obliguje importera do dołączania do produktu leczniczego ulotki w języku polskim. Wskazał ponadto, ze wobec braku zatwierdzonej ulotki w języku polskim, obowiązek informacyjny spoczywał w pełni na personelu medycznym. Podniósł, ze obowiązek ten został zrealizowany, co znajduje potwierdzenie nie tylko w wyjaśnieniach szpitala ale również pismach pełnomocnika przedstawicieli ustawowej małoletniej pacjentki. Zdaniem organu zasadne jest więc niestwierdzenie naruszenia prawa przedstawicieli ustawowych małoletniej pacjentki do informacji, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy.

Skargę na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika domagając się jego uchylenia i zobowiązanie Rzecznika do wydania nowego rozstrzygnięcia w przedmiocie naruszenia praw pacjenta oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstw adwokackiego według norm przepisanych.

Skarżąca postawiła zarzuty:

1. naruszenie art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 upea poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, co miało wpływ na wynik postępowania, Rzecznik nie odniósł się w swym rozstrzygnięciu do wskazanych naruszeń art. 6 w zw. z art. 8 ustawy;

2. naruszenie art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy poprzez naruszenie praw małoletniej pacjentki L. S. do świadczeń zdrowotnych, mimo iż:

a) badanie kliniczne małoletniej L. S. obejmujące w szczególności wydolność oddechową zostało przeprowadzone przez lekarza [...] , która nie ma specjalizacji w dziedzinie neonatologii czy też pediatrii,

b) lekarz [...] pełniła jednoosobowy dyżur na oddziale noworodkowym w sytuacji braku na oddziale lekarza specjalisty w dziedzinie neonatologii lub pediatrii oraz nie znajdowała się osoba posiadająca umiejętności resuscytacji i dysponująca niezbędnym sprzętem do resuscytacji,

c) lekarz [...] zakwalifikowała małoletnią [...] do szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy oraz przeciwko WZW typu B nie mając do tego wymaganych prawem kwalifikacji oraz nie przeprowadzając żadnych badań w celu wykluczenia przeciwwskazań do podania szczepionek przeciwko tym chorobom, w szczególności wskazanych przez ich producentów w treści ulotek,

d) lekarz [...] zabrała dziecko do badania, tym samym przerywając bezpośredni i nieprzerwany kontakt noworodka "skóra do skóry", który miał trwać co najmniej 2 godziny po porodzie, co jest niezgodne z pkt XII Załącznika Standardy Postępowania Medycznego przy Udzielaniu Świadczeń Zdrowotnych z Zakresu Opieki Okołoporodowej Sprawowanej nad Kobietą w Okresie Fizjologicznej Ciąży, Fizjologicznego Porodu, Połogu oraz Opieki nad Noworodkiem do Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem,

e) lekarz [...] zlecił wykonanie przezciemiączkowego badania USG u małoletniej L. S. lekarzowi nieposiadającemu do tego kwalifikacji,

f) lekarz [...] bez osobistego zbadania noworodka L. S. podjął decyzję, iż konieczną jest podaż małoletniej witaminy K. wykonanie szczepień ochronnych przeciw gruźlicy i WZW typu B, wykonanie zabiegu Credego a brak wykonania tych zabiegów naraża małoletnią na bezpośrednią utratę zdrowia i życia oraz złożył do Sądu Rejonowego w [...] wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzicom małoletniej, [...],

g) lekarz [...] w dniu 14 września 2017 r. przed skierowaniem wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzicom małoletniej [...] nie odbył rozmowy z rodzicami małoletniej, nie odpowiedział rodzicom na wiele pytań, które oni mieli w związku ze wskazywanymi przez lekarza [...] jako konieczne zabiegami, nie wyjaśnił skutków, które mogą powstać w wyniku podjęcia decyzji wykonania czy zaniechania wykonania poszczególnych zabiegów medycznych, które lekarz wskazywał jako konieczne dla zdrowia małoletniej [...],

h) lekarz [...]w dniu [...] września 2017 r, nie respektował praw rodziców małoletniej do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących zdrowia małoletniej [...] polegających na prawie do odmowy wyrażenia zgody na wykonanie zabiegu Credego, prawie do wstrzymania się z poddaniem dziecka w pierwszej dobie szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy i WZW typu B (w sytuacji gdy jednym z przeciwwskazań do podania szczepionki BCG jest wrodzony niedobór odporności, który nie został wykluczony przez lekarzy kwalifikujących dziecko do szczepienia, mimo ciążącego w tym zakresie obowiązku), czemu dał wyraz kierując bezzasadny wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzicom małoletniej [...]

i) lekarz [...]w dniu [...] września 2017 r. w rozmowie z rodzicami małoletniej pacjentki [...] wypowiadał się autorytatywnie i "na wysokim tonie", nie pozwalał ojcu małoletniej zadawać pytań w sprawie podstaw skierowania wniosku do sądu o ograniczenie władzy rodzicielskiej, podszedł do całej sytuacji z brakiem obiektywizmu i zbyt emocjonalnie uznając, iż zabieg Credego, wykonanie szczepień ochronnych w pierwszej dobie życia, podaż witaminy K są zabiegami koniecznymi, a poprzez brak wyrażenia zgody na te zabiegi rodzice "narażali ją na bezpośrednią utratę zdrowia i życia",

j) lekarz [...] pełnił jednoosobowy dyżur na oddziale noworodkowym w sytuacji braku na oddziale drugiego lekarza specjalisty w dziedzinie neonatologii lub pediatrii czy też lekarza z I stopniem specjalizacji z doświadczeniem oraz nie znajdowała się osoba posiadająca umiejętności resuscytacji i dysponująca niezbędnym sprzętem do resuscytacji,

k) lekarz [...] wykonał bez wymaganych do tego kwalifikacji oraz doświadczenia przezciemiączkowe badanie USG małoletniej L. S. , do czego się przyznał w toku składania zeznania w Komendzie Powiatowej Policji w [...].

3 naruszenie art. 9 ust. 2 ustawy poprzez naruszenie prawa przedstawicieli ustawowych małoletniej pacjentki do informacji o świadczeniach zdrowotnych, w związku z brakiem tłumaczenia ulotki witaminy K, która miała być podana małoletniej,

4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż rodzice małoletniej L. S. odmówili podania córce witaminy K, podczas gdy zgodzili się na jej podanie drogą doustną.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 zm.; dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta dnia [...] maja 2020 r., znak: [...] utrzymujące w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] października 2019 r., w którym nie nie stwierdził naruszenia praw prawa małoletniej pacjentki - [...] do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy oraz nie stwierdził naruszenia prawa przedstawicieli ustawowych małoletniej pacjentki do informacji, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy, przez podmiot leczniczy: "[...]" Sp. z o. o. z siedzibą w [...], zakład leczniczy: [...] Szpital [...].

Podstawą prawną działania organu był art. 53 ust 1 pkt 1 przywołanej ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, stanowiący, że gdy w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego RPP stwierdzi, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta, jest zobowiązany wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, dlaczego ta uważa. Jeżeli wnioskodawca jest niezadowolony ze sposobu załatwienia sprawy przez RPP, przysługuje mu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta może:

1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta;

2) skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej;

3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 wskazanego przepisu, wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 53 ust. 3). Z kolei zgodnie z art. 54 ustawy o prawach pacjenta, w zakresie nieuregulowanym w art. 49 - 53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zatem, gdy w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta stwierdzi, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta, jest zobowiązany wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, dlaczego tak uważa. Jeżeli wnioskodawca jest niezadowolony ze sposobu załatwienia sprawy przez Rzecznika Praw Pacjenta, przysługuje mu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rzecznik Praw Pacjenta zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem procedury wynikającej z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem w szczególności z zachowaniem ustawowych zasad tego postępowania wynikających z przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zauważyć należy, że, że na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej, zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Jest on więc zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone i odzwierciedlone w aktach sprawy oraz powinien dowody te rozpatrzyć w ich wzajemnej łączności.

Rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta, wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Przechodząc od ogólnych uwag do oceny zasadności wniesionej skargi, Sąd wskazuje, że na podstawie ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, wskazuje, że na podstawie ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zostało wszczęte przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające w związku z m.in. informacjami uzyskanymi od [...] Posła na Sejm RP, w celu ustalenia czy doszło do naruszenia praw:

- małoletniej pacjentki L. S. do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy,

- przedstawicieli ustawowych małoletniej pacjentki – [...] – do informacji, o których mowa w art. 9 ust. 2 ustawy,

podmiot leczniczy: "[...]" Sp. z o. o. z siedzibą [...]W ocenie Sądu prawidłowo Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa pacjenta w badanym zakresie.

Podkreślić należy, iż :

- art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, stanowi, iż pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych;

- art. 6 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej są udzielane zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, z wykorzystaniem metod diagnostyczno-terapeutycznych innych niż stosowane w medycynie niekonwencjonalnej, ludowej lub orientalnej;

- zgodnie z treścią art. 9 ust. 2 ustawy pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, lub jego przedstawiciel ustawowy mają prawo do uzyskania od osoby wykonującej zawód medyczny przystępnej informacji o stanie zdrowia pacjenta, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, w zakresie udzielanych przez tę osobę świadczeń zdrowotnych oraz zgodnie z posiadanymi przez nią uprawnieniami. Po uzyskaniu ww. informacji pacjent ma prawo przedstawić osobie wykonującej zawód medyczny swoje zdanie w tym zakresie (art. 9 ust. 5 ustawy).

Wskazać należy, że w niniejszej sprawie w ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że [...] urodziła się [...] września [...] r. o godzinie [...] w szpitalu w B.. Przyszła na świat siłami natury w 37 tygodniu ciąży, co potwierdza dokumentacja położnicza. Poród odbył się bez komplikacji a dziecko urodziło się zdrowe z masą 2650 g. z dziesięcioma punktami w skali Apgar. Rodzice noworodka nie wyrazili zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych oraz wykonanie czynności pielęgnacyjnych w postaci: umycia dziecka po porodzie, zabiegu Credego - zakropienia do oczu noworodka roztworu azotanu srebra, podania dziecku witaminy K oraz odmówili szczepienia dziecka w pierwszej dobie po porodzie. Wobec powyższego personel medyczny Szpitala złożył wniosek do Sądu Rejonowego w B. III Wydział Rodzinny i Nieletnich o ograniczenie rodzicom władzy rodzicielskiej nad małoletnią pacjentką. Sąd wydał postanowienie o ograniczeniu władzy rodzicielskiej i jednocześnie wyznaczył na kuratora małoletniej pacjentki osobę bez przygotowania medycznego. W konsekwencji rodzice dziecka bez uprzedniego informowania kuratora jak i personelu medycznego zabrali małoletnią pacjentkę ze Szpitala.

W tym miejscu należy wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko organu, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 i art. 8 ww. ustawy.

Słusznie organ wskazał, że części XII pkt 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2012 r. w sprawie standardów postępowania okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. z 2016 r. poz. 1132) wskazano, iż noworodkowi należy wykonać czynności profilaktyczne obejmujące:

1. profilaktykę krwawienia wywołanego niedoborem witaminy K przez jednorazowe podanie witaminy K, zgodnie z aktualnymi zaleceniami;

2. profilaktykę zakażenia przedniego odcinka oka, zgodnie z aktualnymi zaleceniami;

3. szczepienia ochronne, zgodnie z odrębnymi przepisami;

4. podanie dodatkowo immunoglobulin anty-HBs dzieciom matek z HBs dodatnim (uodpornienie czynno-bierne);

5. rozpoczęcie profilaktyki krzywicy, zgodnie z aktualnymi zaleceniami.

W tym miejscu podkreślić należy, że Rzecznik Praw Pacjenta nie posiada uprawnień pozwalających na merytoryczną ocenę zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyczno– leczniczego. Wobec powyższego Rzecznik, rozstrzygając w przedmiocie naruszenia praw pacjenta, gdy wymaga to zweryfikowania prawidłowości udzielonych świadczeń, zobligowany jest uwzględnić stanowiska podmiotów uprawnionych do takiej oceny. Rzecznik nie ingeruje w decyzje o charakterze medycznym, jak np. formułowanie zaleceń lekarskich. Przedmiotem jego zainteresowania jest jedynie to, czy w trakcie procesu leczniczego przestrzegane są prawa pacjenta wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Stanowisko Konsultanta jest z proceduralnego punktu widzenia opinią. Jak stanowi art. 9 ustawy z dnia 6 listopada 2008r., o konsultantach w ochronnie zdrowia wykonują oni zadania opiniodawcze m.in. dla Rzecznika Praw Pacjenta. Opinia konsultanta winna być zakwalifikowana jako istotny dowód w sprawie. W związku z powyższym słusznie Rzecznik wystąpił pismem z dnia 5 października 2017 r. do prof. dr hab. n. med. Ewy Helwich - Konsultanta Krajowego w dziedzinie neonatologii - o wydanie opinii w zakresie prawidłowości udzielenia świadczeń medycznych pacjentki, poprzez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania.

Wskazany Konsultant Krajowy w dziedzinie neonatologii prof. dr hab. Ewa Helwich nadesłał opinię z dnia 27 października 2017 r. udzielając odpowiedzi na postawione pytania. W opinii wskazała, że ostatnie rekomendacje dotyczące opieki nad noworodkiem zostały opracowane przez Polskie Towarzystwo Neonatologiczne jako "Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce", wydanie II (2017r.) zaktualizowane i uzupełnione, [...].

Każdy noworodek po urodzeniu powinien otrzymać witaminę K, gdyż jej niedobór prowadzi do istotnych zaburzeń w układzie krzepnięcia i krwawienia. Powszechnie (w Europie i na świecie) rekomendowana podaż Wit. K u noworodków pozwoliła wyeliminować klasyczną postać choroby krwotocznej oraz istotnie zmniejszyć odsetek dzieci z późną postacią choroby. Jednorazowe podanie leku domięśniowo jest skuteczniejszą metodą profilaktyki niż jednorazowa dawka doustna. Podanie pojedynczej dawki doustnej, w porównaniu z podaniem domięśniowym, ponad 20-krotnie zwiększa ryzyko późnej postaci choroby krwotocznej z niedoboru wit. K. Głównym powikłaniem niedoboru wit. K jest krwawienie wewnątrzczaszkowe, które może prowadzić do zgonu lub nieodwracalnego ciężkiego uszkodzenia, dlatego problem nie jest bagatelny. Mając tego świadomość Zespół Ekspertów rekomenduje domięśniowe podawanie wit. K, a podanie doustne jedynie dopuszcza w przypadku sprzeciwu rodziców. W interesie pacjenta, jakim jest noworodek, leży właściwa w świetle aktualnych badań profilaktyka krwawień z niedoboru wit. K, co zabezpiecza go przed poważnymi powikłaniami i dlatego odrębna zgoda przedstawiciela ustawowego nie jest w tej kwestii wymagana. Jeśli rodzice dziecka chcą zamiany rekomendowanej podaży domięśniowej na doustną, powinni wykazać taką inicjatywę.

Konsultant wskazał, że zgoda, jaką wyraża matka przyjmowana do szpitala w celu odbycia porodu, jest zgodą na procedury okołoporodowe obowiązujące w Polsce. Wyjaśnił ponadto, że procedury te są ustalane przez Ekspertów na podstawie najnowszej wiedzy i dlatego udokumentowania wymaga jedynie brak zgody na podanie domięśniowe, bo z punktu widzenia dobrej praktyki medycznej podanie doustne jest gorszym rozwiązaniem. Klasyczna postać choroby krwotocznej, to krwawienia w krótkim czasie po urodzeniu (najczęściej 2-3 dzień życia) , najczęściej z przewodu pokarmowego lub/ i kikuta pępowiny. Późna choroba krwotoczna ujawnia się najczęściej poważnymi krwawieniami do ośrodkowego układu nerwowego i może wystąpić w czasie od 2 tygodnia życia nawet do 6. miesiąca życia u niemowląt karmionych pokarmem kobiecym.

Ponadto dawka witaminy K jest różna u noworodków urodzonych o czasie i u noworodków urodzonych przedwcześnie. Zdrowy noworodek urodzony o czasie powinien otrzymać po urodzeniu 1 mg witaminy K drogą domięśniową lub 2 mg drogą doustną. Preferowaną drogą jest podanie domięśniowe ze względu na skuteczność i pewność przestrzegania zaleceń, a profilaktykę doustną należy zarezerwować wyłącznie dla sytuacji, gdy rodzice odmawiają zgody na wstrzyknięcie domięśniowe. W razie podania doustnego witaminy K po urodzeniu, koniecznie należy podać kolejne dawki doustne 2 mg dwukrotnie w zaleconym przez lekarza okresie. Nie są opisywane w piśmiennictwie objawy kliniczne przedawkowania witaminy K. U dzieci urodzonych skrajnie przedwcześnie (<32 tygodni ciąży) możliwe jest "przeładowanie" magazynów wątrobowych.

Odnosząc się do zabiegu Credego Konsultant wskazał, że powinien być wykonany u każdego noworodka, także urodzonego drogą cięcia cesarskiego, bo zakażenie bakterią chlamydia tracheomatis może nastąpić wewnątrzmacicznie. W zabiegu tym stosuje się 1% roztwór azotanu srebra. Zamiennie można stosować 0,5% maść erytromycynową lub 1% tetracyklinową. Wskazał również, że stosunkowo często występuje podrażnienie chemiczne z widocznym, ale przelotnym zaczerwienieniem spojówek. Jest to powikłanie lekkie, nie pozostawiające negatywnych następstw na przyszłość. Konsekwencją nieprzeprowadzenia zabiegu Credego może być stan zapalny w obrębie gałek ocznych, uszkodzenie rogówki, utrata zdolności widzenia.

Konsultant podkreślił, że zastosowanie mleka matki zamiast zabiegu Credego nie znajduje uzasadnienia w świetle aktualnej wiedzy i EBM.

Przechodząc do pozostawienia mazi płodowej Konsultant wskazał, że maź płodowa ma właściwości ochronne i jeśli nie jest zabrudzona krwią i wydalinami matki należy pozostawić ją na skórze dziecka na 6-12 godzin, tj. do czasu pierwszej kąpieli noworodka.

Ponadto Konsultant wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem Konsultanta Krajowego podczas pobytu [...] nie udzielono noworodkowi świadczeń przewidzianych rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r., a w szczególności dotyczyło to czynności profilaktycznych:

- podania witaminy zgodnie z aktualnymi zaleceniami w celu profilaktyki krwawienia wywołanego niedoborem witaminy K

- profilaktyki zakażenia przedniego odcinka oka (tzw. zabieg Credego)

- szczepień ochronnych zgodnie z odrębnymi przepisami

- badań przesiewowych w kierunku wrodzonych chorób metabolicznych i endokrynologicznych, wykonano jedynie badanie przesiewowe słuchu

- nie wydano zaleceń żywieniowych i pielęgnacyjnych.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że powyższe nieprawidłowości nie były spowodowane jednak zaniedbaniami ze strony personelu Szpitala lecz postawą rodziców małoletniej pacjentki, którzy nie wyrażali zgody na powyższe badania/szczepienia, a w konsekwencji wraz z małoletnią pacjentką oddalili się z oddziału bez pozostawienia jakichkolwiek informacji.

Słusznie wskazał organ, że dokumentacji medycznej znajduje się oświadczenie [...] , matki dziewczynki [...] z dnia [...] września 2019 r. zamieszczone na druku zatytułowanym "Zgoda matki/rodzica/opiekuna prawnego na wykonanie procedur medycznych u noworodka" o treści cyt. "Nie wyrażam zgody na wykonanie określonych badań, zabiegów i szczepień. Nie wyrażam zgody na podaż witaminy K." Także w karcie informacyjnej Szpital wskazał, że rodzice nie wyrazili zgody na podaż domięśniową lub doustną witaminy K, szczepienia ochronne (brak zgody już przy przyjęciu matki do szpitala w jej planie porodowym, przed rozmową z lekarzem), zabieg Crediego. Podkreślić także należy, że w dokumentacji medycznej brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że matka dziecka zgodziła się na podanie doustne witaminy K.

Podkreślić także należy, ze także z treści przekazanej przez skarżących opinii biegłych z Uniwersytetu Medycznego [...] wydanej na potrzeby postępowania karnego, jakie toczyło się wobec skarżących, wskazano, że postępowanie lekarzy wobec noworodka [...] odczas jej pobytu w Szpitalu było zgodne z wymaganiami aktualnej wiedzy medycznej oraz powszechnie przyjętą praktyką działań profilaktycznych bezpośrednio po urodzeniu i w pierwszych dniach życia noworodka, a w szczególności było godne z przepisami ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że w świetle powyższego postępowanie lekarzy wobec noworodka L. S. podczas jej pobytu w szpitalu w [...] nie naruszało art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżących zarówno w trakcie postępowania administracyjnego jak i w skardze, wskazać należy, że w znacznej mierze zarzucają one, że w okresie od 14 do 15 września 2017 r., kiedy przebywała na oddziale małoletnia [...] w szpitalu nie było wymaganej ilości lekarzy, co powodowało stan zagrożenia i narażenia pacjentów na niebezpieczeństwo utraty życia czy też ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, gdyż nie byłaby zapewniona w razie potrzeby pomoc lekarska. W ocenie Sądu zarzuty te są całkowicie bezpodstawne, albowiem są oderwane od stanu faktycznego, jaki został ustalony w niniejszej sprawie. Ponownie wskazać należy, że w niniejszej sprawie ustalono, że rodzice małoletniej pacjentki podczas pobytu w Szpitalu nie wyrażali zgody na szereg badań/szczepień, które należało zastosować wobec noworodka, a następnie wraz z małoletnią pacjentką oddalili się z oddziału bez pozostawienia jakichkolwiek informacji. W trakcie pobytu w Szpitalu skarżący nie wskazywali w żaden sposób na nieprawidłową obsadę lekarską, a wręcz starali się jak najbardziej ograniczyć procedury medyczne stosowane wobec córki. Ponadto wskazać należy, że skarżący wskazując na narażenie [...] na utratę życia czy też ciężkiego uszczerbku na zdrowiu de facto wskazali na popełnienie przestępstwa z art. 160 § 1 k.k., w myśl którego "Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3." Rzecznik Praw Pacjenta nie jest władny do wypowiadania się w kwestiach popełnienia przestępstwa z art. 160 § 1 k.k.

Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego zakwalifikowania przez lekarza [...] do szczepień ochronnych przeciwko gruźlicy oraz przeciwko WZW typu B wskazać należy, że skarżący nie udokumentowali, z czego w ich ocenie wynikał brak uprawnień lekarza [...] do zakwalifikowania dziecka do szczepień ochronnych. Słusznie organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw, żeby uznać, że personel medyczny Szpitala nie posiadał wymaganych uprawnień niezbędnych w celu udzielenia świadczeń zdrowotnych małoletniej pacjentce, szczególnie że ww. opinie biegłych nie wykazały uchybień i nieprawidłowości w zakresie kompetencji i obsady personelu medycznego. Podkreślenia wymaga, że biegli posiadali dostęp do dokumentacji medycznej zebranej w sprawie.

Odnosząc się do obszernych zarzutów dotyczących działań odnosząc się do działań lekarza [...]wskazać należy, że z treści przekazanej opinii biegłych z Uniwersytetu Medycznego im. [...] nie wynika aby personel medyczny Szpitala nie przekazywał informacji o stanie zdrowia dziecka. Biegli przyznają, że odbywały się rozmowy rodziców z personelem medycznym, w trakcie których były przekazywane informacji o stanie zdrowia małoletniego pacjenta. Natomiast nieprawidłowym postępowaniem zdaniem biegłych było jedynie to, że lekarz [...]przedwcześnie wystosował pismo do Sądu Rejonowego [...]z wnioskiem o ograniczenie władzy rodzicielskiej przedstawicieli ustawowych małoletniego pacjenta. Niemniej jednak nie może ujść uwadze Sądu, że Sąd Rejonowy w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich orzekając w dniu [...] września 2018 r. o ograniczeniu praw rodzicielskich skarżących w zakresie decydowania o stosowaniu świadczeń zdrowotnych dotyczących opieki nad noworodkiem i o ustanowieniu nadzoru kuratora nie był związany opinią lekarza [...]. Tym samym w ocenie Sądu rozstrzyganie przez organ, czy lekarz [...] przedwcześnie wystosował pismo do Sądu Rejonowego w B. z wnioskiem o ograniczenie władzy rodzicielskiej przedstawicieli ustawowych małoletniego pacjenta, byłoby podważaniem ww. rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w B. , do czego Rzecznik Praw Pacjenta nie jest władny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 2 ustawy odnośnie nie przedstawienia skarżącym ulotki preparatu witaminy K (Konakion) w języku polskim, Sąd podziela stanowisko organu, że preparat ten jest dopuszczony do obrotu czasowo decyzją Ministra Zdrowia wydaną na postawie art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutycze. Taka forma dopuszczenia do obrotu nie obliguje importera do dołączania do produktu leczniczego ulotki w języku polskim. Wobec braku zatwierdzonej ulotki w języku polskim, obowiązek informacyjny spoczywał w pełni na personelu medycznym. Obowiązek ten został zrealizowany, co znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach szpitala.

Odnosząc się do zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych ponownie wskazać należy, że w dokumentacji medycznej brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że matka dziecka zgodziła się na podanie doustne witaminy K. Ponadto odnosząc się do twierdzenia zawartego w skardze, że dziecku została podana doustnie witamina K. przeczą temu między in. zeznania matki dziecka, które złożyła w trakcie postepowania karnego, wskazujące, że w szpitali witamina K nie została podana w żadnej postaci.

Zaskarżone rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta zostało wydane po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, analizie dokumentacji medycznej pacjent, zapoznaniu się ze stanowiskiem szpitala, a przede wszystkim po zapoznaniu się z opiniami prof. dr hab. n. med. [...]- Konsultanta Krajowego w dziedzinie neonatologii, a także biegłych z Uniwersytetu Medycznego im. [...], które potwierdziły, iż działania Szpitala były prawidłowe.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji