Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 195/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2a i 2b
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca) Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. D. i B. D. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych budynków oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] K. D. wystąpił do Starosty Ząbkowickiego o zmianę funkcji budynku o numerze ewidencyjnym [...] z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny oraz o aktualizację numeru porządkowego nieruchomości – S. [...]. Autor wniosku wskazał również na brak uwidocznienia w ewidencji budynków o numerach ewidencyjnych [...], [...], budynku inwentarsko-składowego przylegającego do budynku o numerze [...] oraz zakwestionował naniesione linie podziału budynku nr [...] i budynku nr [...].

Decyzją z [...] Starosta Ząbkowicki orzekł o zaktualizowaniu funkcji użytkowej budynku o numerze ewidencyjnym [...], posadowionego na działce nr [...] we wsi S. gmina Z. z funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa (g) na funkcję mieszkalną. W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej w skrócie: DWINGiK) decyzją z [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, jednocześnie wskazując okoliczności jakie winien wziąć pod uwagę organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. DWINGiK nakazał m.in. doprecyzować treść żądania zawartego we wniosku z [...]. W ponownie prowadzonym postępowaniu K. D. oświadczył, że wnosi o zmianę i nadanie prawidłowego numeru porządkowego budynku o numerze [...], który znajduje się na działce o numerze [...] we wsi S. Ponadto nie zgodził się z aktualnymi atrybutami pozostałych budynków znajdujących się na tej działce. Wobec tak sprecyzowanego żądania, decyzją z [...] Starosta Ząbkowicki orzekł: 1) co do budynku o numerze ewidencyjnym [...] - zaktualizować funkcję użytkową z produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa (g) na funkcję mieszkalną (m) oraz uzupełnienie numeracji porządkowej nieruchomości: S. nr [...]; 2) co do budynku przylegającego do budynku o numerze ewidencyjnym [...] - dokonać aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie go w części graficznej jako "ruina" zgodnie z operatem technicznym sporządzonym przez biegłego sądowego A. Z. [...] przygotowanym w postępowaniu sądowym dotyczącym zniesienia współwłasności nieruchomości (sygn. akt [...]); 3) co do budynków o numerach ewidencyjnych [...] i [...] - odmówić zmiany danych ewidencyjnych budynków; 4) co do budynku przylegającego do budynku o numerze ewidencyjnym [...] - dokonać aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie go w części graficznej jako "ruina" zgodnie z operatem technicznym sporządzonym przez geodetę uprawnionego A. Z. [...] przygotowanym w postępowaniu sądowym dot. zniesienia współwłasności (sygn. akt [...]); 5) co do budynku o numerze ewidencyjnym [...] (we wniosku K. D. widnieje błędnie numer [...]) - odmówić wprowadzenia aktualizacji danych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, DWINGiK decyzją z [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pkt 1 rozstrzygnięcia oraz o uchyleniu decyzji z [...] w części dotyczącej pkt 2, 3, 4, 5 i przekazaniu sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odniesieniu do utrzymanej w mocy części decyzji z [...] organ odwoławczy stwierdził, że jednoznaczny stan faktyczny ustalono na postawie dokumentacji architektoniczno-budowlanej oraz pisma Burmistrza Z. z [...]. Z treści załącznika do tego pisma wynika, że budynek oznaczony w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], posiada adres: S. [...]. Uzasadniając powody uchylenia w pozostałej części pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie organ odwoławczy z kolei powołał się na naruszenie przez organ I instancji art. 9 k.p.a. i brak poinformowania pozostałych stron postępowania co do zmiany zakresu treści wniosku (pismo z [...]), który rozpoznano decyzją. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że pomimo prób doprecyzowania treści wniosku, w tym zakresu aktualizacji danych ewidencyjnych budynku o numerze [...], nadal żądanie pozostaje niejasne. Organ ten zauważył przy tym, że w bazie ewidencji gruntów i budynków budynek o takim numerze nie jest położony w granicach działki o numerze [...]. Z dokumentów wynika, że na tej działce znajduje się między innymi budynek o numerze [...]. Zaś na wydruku fragmentu mapy ewidencyjnej w skali 1:1000 opis tego budynku jest nieczytelny i widoczne są tylko dwie ostatnie cyfry numeru ewidencyjnego budynku tj. "[...]". Z treści obu wniosków nie sposób również jednoznacznie określić jakich konkretnie zmian w stosunku do budynku określanego jako numer [...], żąda wnioskodawca. Biorąc pod uwagę, że wyjaśnienie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania, należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji, dlatego też zgłoszone żądania i zarzuty należało doprecyzować w taki sposób aby były jednoznaczne. Ponadto z akt sprawy nie wynika aby Starosta zwrócił się do organów nadzoru budowlanego o przekazanie dokumentacji architektoniczno-budowlanej dotyczącej budynków znajdujących się nieruchomości o numerze [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 03.12.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 362/19 oddalił skargę K. D. na decyzję DWINGiK z [...] w części dotyczącej punktu 1) tego rozstrzygnięcia. Z kolei wyrokiem z 17.01.2020 r., sygn. akt II SA/Wr 793/19 sąd oddalił sprzeciw K. D. od decyzji DWINGiK z [...] w części dotyczącej punktów 2), 3), 4), i 5) rozstrzygnięcia.

Prowadząc ponownie postępowanie, Starosta Ząbkowicki przeprowadził w dniu [...] oględzin, podczas których K. D. doprecyzował swoje żądanie. Wskazał, że oczekuje w przypadku numeru ewidencyjnego [...] (nr porządkowy [...]) przywrócenia funkcji użytkowej mieszkalnej. Przywrócenia budynku gospodarczego przylegającego do budynku nr [...]. Budynek oznaczony numerem na mapie ewidencyjnej [...] i [...] (wcześniej w całości [...]) oraz budynek [...] – przybudówka, powinien mieć pierwotny numer [...] jako cały budynek gospodarczy (tak jak na mapie z [...]). K. D. nie wniósł natomiast zastrzeżeń do budynku gospodarczego o numerze ewidencyjnym [...] oraz budynku o numerze ewidencyjnym [...] (piwnica), stanowiąca pozostałość po dużym budynku gospodarczym.

Decyzją z [...] Starosta Ząbkowicki odmówił aktualizacji danych ewidencyjnych budynków posadowionych na działce nr [...] obręb [...] – [...] gmina Z. stanowiących współwłasność K. W. oraz B. i K. D. Uzasadniając podjęte stanowisko organ I instancji wyjaśnił, że wnioskowana przez K. D. aktualizacja ewidencji gruntów i budynków, poprzez zmianę funkcji budynku oznaczonego nr [...], została dokonana [...], co potwierdza zawiadomienie o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych - nr zmiany [...] w obrębie S. Z kolei żądania zawarte we wniosku z [...] dotyczące aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie w tejże ewidencji wszystkich budynków znajdujących się na mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500, sporządzonej przez J. H., nie mogą zostać zrealizowane z uwagi na stan techniczny obiektów znajdujących się na obszarze byłej działki nr [...] obręb [...]. Zdaniem organu I instancji, zarówno przeprowadzone oględziny jak i dokumentacja stanowiąca załącznik do postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], sygn. akt. [...] o zniesieniu współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...], potwierdzają, że część obiektów wykazanych na mapie z [...] aktualnie nie posiada cech, które kwalifikują je jako budynki podlegające ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków.

Rozpoznając odwołanie złożone przez K. D., decyzją z [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., DWINGiK uchylił decyzję Starosty Ząbkowickiego z [...] w całości i orzekł o: 1) umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia budynków oznaczonych numerami [...] i [...] położonych na działce [...] obręb [...]; 2) umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia budynku oznaczonego numerem [...] położonego na działce nr [...] obręb [...]; 3) umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia "linii podziału budynku nr [...] i budynku nr [...]"; 4) odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia "trzykondygnacyjnego budynku gospodarczego przylegającego do budynku mieszkalnego nr [...]" położonego na działce nr [...] obręb [...]; 5) odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez uwzględnienie żądania K. D.: "budynek oznaczony numerem na mapie ewidencyjnej [...] i [...] (wcześniej w całości [...]) oraz budynek [...] - przybudówka - (...) budynek powinien mieć pierwotny numer [...] jako cały budynek gospodarczy (tak jak na mapie z [...])".

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał przepisy prawa znajdujące zastosowanie w sprawie oraz przedstawił stan faktyczny ustalony na podstawie zaktualizowanej ewidencji gruntów i budynków w oparciu o decyzję DWINGiK z [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], sygn. akt [...]. Organ odwoławczy powołał się również na ustalenia dokonane podczas dwukrotnie przeprowadzonych oględzin działki ewidencyjnej nr [...] (w dniach [...] i [...]). Na podstawie powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji nie może ostać się w obrocie prawnym. Po pierwsze dlatego, że Starosta Ząbkowicki orzekł o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych budynków posadowionych na działce nr [...] obręb [...] – [...] gmina Z. stanowiących współwłasność K. W. oraz B. i K. D., pomimo tego, że w dacie wydania decyzji istniał już inny stan prawny w zakresie oznaczenia działki ewidencyjnej oraz przysługujących praw własności do przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], sygn. akt [...], Starosta Ząbkowicki dokonał aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w tym zakresie. W dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, w ewidencji gruntów i budynków widniała zatem działka nr [...] - stanowiąca własność B. i K. D. oraz działka nr [...] - stanowiąca własność K. W.

Dalej DWINGiK stwierdził, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków dokonał już jej aktualizacji w zakresie wnioskowanym przez K. D. w części dotyczącej budynków oznaczonych numerami [...], [...] i [...] oraz przebiegu podziału budynków nr [...] i [...] stanowiących współwłasność B. i K. D. oraz K. W. Aktualizacja ta nastąpiła poprzez dokonanie czynności materialno-technicznych przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], [...] o zniesieniu współwłasności i podziale działki nr [...] na działki nr [...] i [...] oraz podziale budynku mieszkalnego (wskazywany przez wnioskodawcę budynek nr [...]) i budynku gospodarczego (wskazywany przez wnioskodawcę budynek nr [...]). Podstawę prawną opisanych zmian w ewidencji stanowił art. 23 ust. 7 u.p.g.k., który nakłada na organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków obowiązek niezwłocznego ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków, danych wynikających z dokumentów otrzymanych od sądu. Tym samym w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Starostę Ząbkowickiego, przestał istnieć element stosunku administracyjno-prawnego, który warunkował prowadzenie postępowania w danym przedmiocie, bowiem na skutek dokonanych czynności materialno-technicznych nastąpiła, żądana przez wnioskodawcę aktualizacja ewidencji gruntów i budynków. Aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej [...], w której jako współwłaściciele ujawnieni są B. i K. D., widnieją budynki oznaczone numerami [...], [...] i [...]. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że kwestionowane przez wnioskodawcę "linie podziału budynku nr [...] i budynku nr [...]" - ujawnione aktualnie w ewidencji gruntów i budynków, wynikają z dokumentów stanowiących integralną część powołanego wyżej postanowienia sądowego. W świetle powyższego, postępowanie organu pierwszej instancji w tej części podlega umorzeniu (pkt 1, 2 i 3 decyzji).

Odnosząc się do kwestii ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków budynku opisanego przez wnioskodawcę jako "trzykondygnacyjny budynek gospodarczy przylegający do budynku mieszkalnego nr [...]", DWINGiK stwierdził, że w tym zakresie należało odmówić dokonania aktualizacji z uwagi na fakt, że wskazany obiekt nie stanowi budynku w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego a zatem nie podlega ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków. Obiekt ten, z uwagi na swój charakter, może stanowić jedynie element bazy obiektów topograficznych o szczegółowości zapewniającej tworzenie standardowych opracowań kartograficznych w skalach 1:500 - 1:5000 (baza [...]). Ujawnienie takiego obiektu w bazie [...] jest możliwe, w trybie czynności materialno-technicznych organu prowadzącego państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny, na podstawie dokumentacji sporządzonej w ramach pracy geodezyjnej wykonanej na zlecenie właściciela nieruchomości.

Wypowiadając się do kwestii obiektu zwanego przez K. D.: "trzykondygnacyjny budynek gospodarczy przylegający do budynku mieszkalnego nr [...]", do którego odnosi się sformułowane w odwołaniu o treści, tu cyt.: "Nikt nigdy tego budynku nie wykreślił z ewidencji jak został przyjęty w dniu [...] razem z mapą i kartoteką Budynków wykonaną przez J. H., Co do dnia [...] była aktualna mapa w zasobach (...)", DWINGiK stwierdził, że powołana przez stronę mapa w skali 1:500, sporządzona została w sierpniu [...] przez J. H. w ramach postępowania sądowego [...]. Prezentowane na niej budynki odpowiadają stanowi na mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500 (materiał zasobu oznaczony identyfikatorem [...]), która zawiera m.in. dane dotyczące położenia budynków według stanu na dzień przyjęcia tegoż dokumentu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego tj. na dzień [...]. Natomiast dokumentacja fotograficzna z oględzin przeprowadzonych [...] wskazuje na aktualny stan obiektów położonych na działce nr [...] obręb [...]. Zgodnie z treścią tej dokumentacji, wskazywany obiekt nie posiada cech budynku. Również biegły sądowy z zakresu geodezji i kartografii A. Z. sporządzając opinię dla Sądu Rejonowego w Ząbkowicach sprawie o sygn. akt [...], nie wykazał tego obiektu jako budynku. Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich przyjął sporządzoną przez biegłego sądowego dokumentację jako sporządzoną właściwie i na jej postawie wydał postanowienie o zniesieniu współwłasności. Postanowienie Sądu Rejonowego w Ząbkowicach z [...] o sygn. akt [...] było przedmiotem apelacji K. D. Sąd Okręgowy w Świdnicy postanowieniem z [...], sygn. akt [...] oddalił apelację. W przekonaniu DWINGiK, przedstawione ustalenia wskazują, że stan zawarty na mapie - materiał zasobu oznaczony identyfikatorem [...], uległ na przestrzeni lat zmianie i nie odpowiada on obecnie stanowi faktycznemu. Z tych powodów brak jest podstaw do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie żądanym przez K. D. z uwagi na fakt, że budynek wykazany na mapie z [...] aktualnie nie istnieje, bowiem stanowi jedynie inny obiekt, nie posiadający cech uprawniających do ujawnienia go w ewidencji gruntów i budynków jako budynku. Z tych względów należało odmówić aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia "trzykondygnacyjnego budynku gospodarczego przylegającego do budynku mieszkalnego nr [...]" położonego na działce nr [...] obręb [...] (pkt 4 orzeczenia).

Odnosząc się do żądania K. D. sprecyzowanego podczas wizji terenowej w dniu [...], tu cyt.: "budynek oznaczony numerem na mapie ewidencyjnej [...] i [...] (wcześniej w całości [...]) oraz budynek [...] - przybudówka - Pan K. D. wnosi zastrzeżenie, że budynek powinien mieć pierwotny numer [...] jako cały budynek gospodarczy (tak jak na mapie z [...])", DWINGiK stwierdził, że brak jest możliwości zrealizowania wniosku w tym zakresie z uwagi na fakt, że wyodrębnienie poszczególnych budynków oznaczonych aktualnie w ewidencji gruntów i budynków nr [...], [...], i [...] zatwierdzone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w Ząbkowicach z [...], sygn. akt [...] (opinia biegłego sądowego uzupełniająca nr 3 sporządzona przez R. M. w [...]) i jest wiążące dla organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. Z tych względów organ odwoławczy orzekł jak w pkt 5 decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że zmiany w ewidencji gruntów i budynków wywołują skutek ex nunc, tj. na przyszłość, a nie skutek ex tunc, tj. z mocą wsteczną. Należy mieć również na uwadze, że przepisy o ewidencji gruntów nie znają takiej instytucji jak przywrócenie poprzedniego wpisu. Wykreślenie danego wpisu nie powoduje bowiem, przywrócenia wcześniejszego wpisu, natomiast wpis o takiej treści może być ponownie dokonany, gdy jest on zgodny z aktualnym stanem faktycznym czy prawnym. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów polega bowiem na wprowadzaniu bieżących zmian dotyczących informacji, które zawarte są w ewidencji.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł K. D. i B. D., zarzucając DWINGiK matactwo w sprawie wyjaśnienia zatajenia [...] budynków z działki nr [...] w [...], do czego miało dojść przy wpisie do Ksiąg Wieczystych z aktualnej mapy J. H., wprowadzonych do Państwowych Zasobów Gruntów i Budynków [...]. Skarżący wskazał, że otrzymał wskazaną mapę [...]. Po upływie [...] miesięcy z naniesionych na tej mapie budynków pozostawiono tylko [...]. W ocenie skarżącego punkt 4 zaskarżonej decyzji, w którym odmówiono aktualizacji trzykondygnacyjnego budynku gospodarczego, stanowi dowód oszustwa Sądu Cywilnego i Administracji Powiatowej. Wskazał, że największy przedwojenny budynek stoi z dachem. W przypadku tego budynku, zarówno w trakcie postępowania o zniesienie współwłasności, a później postępowania aktualizacyjnego ewidencję gruntów i budynków, doszło do nieprawidłowości. W ocenie skarżących, do nieprawidłowości doszło również podczas dokonywania zmian w księgach wieczystych. Ponadto skarżący zarzucili organom orzekającym w sprawie brak wyjaśnienia powodów rozbieżność między mapami J. H. wprowadzonymi do Państwowych Zasobów w dniu [...], a mapą wydaną skarżącemu w dniu [...] na której są widoczne [...] budynków.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości wywody prawne i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że zobowiązany jest zbadać, czy orzekające w sprawie organy nie naruszyły prawa. Zakres kontroli wyznaczają przepisy ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2022 r., poz. 329 dalej jako "p.p.s.a"). Zgodnie z jej art. 134 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Z art. 145 p.p.s.a wynika natomiast, że sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji albo postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd zgodnie z przedstawionymi kryteriami wykazała, że nie narusza ona prawa w sposób o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym brak było podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (także jako DWINGiK) z [...], którą uchylono w całości decyzję Starosty Ząbkowickiego z [...] i orzeczono o: 1) umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia budynków oznaczonych numerami [...] i [...] położonych na działce [...] obręb [...]; 2) umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia budynku oznaczonego numerem [...] położonego na działce nr [...] obręb [...]; 3) umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia "linii podziału budynku nr [...] i budynku nr [...]; 4) odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia "trzykondygnacyjnego budynku gospodarczego przylegającego do budynku mieszkalnego nr [...]" położonego na działce nr [...] obręb [...]; 5) odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez uwzględnienie żądania K. D.: "budynek oznaczony numerem na mapie ewidencyjnej [...] i [...] (wcześniej w całości [...]) oraz budynek [...] - przybudówka - (...) budynek powinien mieć pierwotny numer [...] jako cały budynek gospodarczy (tak jak na mapie z [...])".

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z [...]. Z treści tego wniosku, jak też pozostałych pism wnoszonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżący domagali się zaktualizowania danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...], która na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], sygn. akt [...], została podzielona na działki nr [...] i [...]. Wskazać zatem należy, że podstawę wprowadzania wpisów w ewidencji gruntów i budynków stanowią regulacje ustawy z 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U z 2021 r., poz. 1990 ze zm.) - dalej: u.p.g.k. Zgodnie z art. 2 pkt 8 u.p.g.k., ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości), to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Jedną z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą, starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania.

Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowy zakres informacji objętych tą ewidencją określa wydane na podstawie art. 26 ust. 2 u.p.g.k. rozporządzenie, przy czym w dacie orzekania przez organ I instancji obowiązywało rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków a od 31.07.2021 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenia Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z 27.07. 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021r. poz. 1390 – dalej rozporządzenie e.g.i.b).

W art. 20 u.p.g.k ustawodawca określił rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – oprócz właścicieli innych podmiotów, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości.

Informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 u.p.g.k. W myśl art. 24 ust. 2a u.p.g.k aktualizacja operatu ewidencyjnego odbywa się: I - z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a/ przepisów prawa; b/ dokumentów o których mowa w art. 23 ust. 1 -4; c/ materiałów zasobu; d/ wykrycia błędnych informacji; II - na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k. lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej lub decyzji administracyjnej. W drodze czynności materialno-technicznej dokonywana jest na podstawie: a) przepisów prawa; b) wpisów w księgach wieczystych; c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu; d) ostatecznych decyzji administracyjnych; e) aktów notarialnych; ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych; f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu; g) wpisów w innych rejestrach publicznych; h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b (art. 24 ust. 2b pkt 1 u.p.g.k.). W drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (24 ust. 2b pkt 2 ww. ustawy). Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje natomiast w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2 c u.p.g.k.).

Przywołane przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów - zgodnie z jej nazwą – jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynków. W orzecznictwie podkreśla się techniczno-deklaratoryjną funkcję ewidencji gruntów i budynków i jej informacyjny charakter. Wpis w ewidencji gruntów nie kreuje bowiem stanu prawnego (np. nie przyznaje prawa własności) lecz jedynie potwierdza istniejący stan prawny. Ewidencja gruntów nie ma charakteru prawotwórczego - nie tworzy nowego stanu prawnego choćby był on zgodny z życzeniem wnioskodawcy, lecz jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. np. NSA w wyroku z 14.04.2015 r., sygn. akt I OSK 1718/15). W konsekwencji rolą ewidencji gruntów i prowadzących je organów nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych a więc tego, komu przysługuje prawo własności a także jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia.

Sama procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter – przepisy wyraźnie precyzują kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również - co trafnie podnosi skarżący – usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych. Możliwość taką przewiduje przywołany wcześniej art. 24 ust. 2 a pkt 1 lit. d u.p.g.k zgodnie z którym, informacje zawarte w ewidencji gruntów podlegają aktualizacji z urzędu jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji. Według § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów z 2001 r. aktualizacja operatu ewidencji gruntów następowała poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu wyeliminowania danych błędnych. Przepis ten nie obowiązywał już jednak na dzień orzekania organu odwoławczego gdyż został uchylony rozporządzeniem z 2021r. Nadal obowiązujący pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 2 a pkt 1 lit. d ustawy, odnoszący się do błędnych informacji.

Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencji nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. Każdorazowo konieczność dokonania aktualizacji powinna być jednak przez wnioskodawcę udokumentowana. Brak wymaganej prawem dokumentacji prowadzić zaś musi do odmowy wprowadzenia zmian w operacie.

W rozpoznawanej sprawie aktualny stan w ewidencji gruntów i budynków wynika z dokonanej przez Starostę Ząbkowickiego aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, w drodze czynności materialno-technicznej, na podstawie prawomocnej decyzji DWINGiK z [...] oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], sygn. akt [...]. Decyzją z [...] (punkt 1) rozstrzygnięcia, DWINGiK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Ząbkowickiego z [...], w której organ pierwszej instancji orzekł co do budynku o numerze ewidencyjnym [...] - zaktualizować funkcję użytkową z produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa (g) na funkcję mieszkalną (m) oraz uzupełnienie numeracji porządkowej nieruchomości: [...] nr [...]. Prawomocnym wyrokiem z 03.12.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 362/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. D. na decyzję DWINGiK z [...] w części dotyczącej punktu 1) tego rozstrzygnięcia. Z kolei prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], sygn. akt [...] orzeczono o zniesieniu współwłasności - w drodze fizycznego podziału - nieruchomości rolnej zabudowanej położonej w [...] numer [...], stanowiącej działkę numer [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich prowadził księgę wieczystą o numerze [...], gdzie jako współwłaściciele ujawnieni byli w udziale [...] K. W. oraz w udziale [...] B. D. i K. D. na prawach wspólności ustawowej. Zgodnie z pkt IA tego postanowienia działka nr [...] została podzielona na dwie działki, na podstawie wariantu V projektu podziału, sporządzonego przez biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii A. Z. Mapa z projektem podziału nieruchomości w skali 1:500 sporządzona w dniu [...] – karta [...] akt sądowych, stanowi integralną część postanowienia sygn. akt [...]. Zgodnie z nią na wyłączną własność B. i K. D. przyznano wyodrębnioną działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. Natomiast na wyłączną własność K. W. przyznano wyodrębnioną działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. Ponadto, zgodnie z treścią pkt IB oraz pkt IC postanowienia dokonano podziału budynku mieszkalnego i gospodarczego, zgodnie z projektami podziału sporządzonymi przez biegłego sądowego z zakresu budownictwa R. M. (karty [...] – [...] i [...] – [...] i [...] akt sądowych), stanowiącymi integralną część opisanego wyżej postanowienia. Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków w oparciu opisane postanowienie nastąpiła w dniu [...] w części dotyczącej ujawnienia podziału działki nr [...], co potwierdza zawiadomienie o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych - nr zmiany [...] w obrębie [...] oraz w dniu [...] w części dotyczącej zniesienia współwłasności, co potwierdza zawiadomienie o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych - nr zmiany [...] w obrębie [...]. Z kolei aktualizacja ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji DWINGiK z dnia [...] nastąpiła w dniu [...], co potwierdza zawiadomienie o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych - nr zmiany [...] w obrębie [...].

Wobec przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że podstawę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie może stanowić dokument historyczny, a za taki należy uznać mapę sporządzoną przez J. H., która zawiera dane dotyczące położenia budynków na działce nr [...] obręb [...], według stanu na dzień jej sporządzenia. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowiska skarżonego organu. Raz jeszcze należy podkreślić, że aktualizacja ewidencji gruntów i budynków następuje bowiem na podstawie odpowiednio opracowanych dokumentów odzwierciedlających aktualny stan na gruncie. Zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 ppkt c u.o.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej, na podstawie prawomocnych orzeczeń sądu. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 pkt 1 ppkt a u.p.g.k., sądy przekazują właściwemu staroście odpisy prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - odpisy orzeczeń sądu, w sprawach o: własność nieruchomości lub jej części, w szczególności dotyczących: stwierdzenia nabycia prawa własności do nieruchomości przez zasiedzenie, nabycia praw do spadku, dział spadku, zniesienie współwłasności, podział majątku wspólnego, potwierdzenia nabycia prawa własności w wyniku uwłaszczenia. W niniejszej sprawie takim dokumentem jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Ząbkowicach z [...] o sygn. akt [...] w sprawie zniesienia współwłasności.

W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo uwzględnił dokonaną w trakcie prowadzonego postępowania aktualizację ewidencji gruntów i budynków w zakresie o jaki wnioskował K. D. w części dotyczącej budynków oznaczonych numerami [...], [...] i [...] oraz przebiegu podziału budynków nr [...] i [...] stanowiących współwłasność B. i K. D. oraz K. W. Aktualizacja ta nastąpiła poprzez czynność materialno-techniczną na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...] sygn. akt [...] o zniesieniu współwłasności i podziale działki nr [...] na działki nr [...] i [...] oraz podziale budynku mieszkalnego (we wniosku skarżącego jest to budynek nr [...]) i budynku gospodarczego (we wniosku skarżącego jest to budynek nr [...]). Również na podstawie dokumentów stanowiących integralną część ww. postanowienia sądowego zostały w ewidencji ujawnione wskazywane przez skarżącego "linie podziału budynku nr [...] i budynku nr [...]". Bezspornym jest również w sprawie to, że w zakresie rozstrzygnięcia utrzymanego w mocy przez DWINGiK decyzją z [...], Starosta Ząbkowicki w całości uwzględnił żądanie skarżącego zawarte w wnioskach z [...] i [...]. W tym zakresie żądanie dotyczące aktualizacji danych ewidencyjnych budynku zostało uwzględnione poprzez zaktualizowanie funkcji użytkowej z produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa (g) na funkcję mieszkalną (m) oraz uzupełnienie numeracji porządkowej nieruchomości na: [...] nr [...]. W świetle powyższego organ prawidłowo w zaskarżonym rozstrzygnięciu orzekł o uchyleniu decyzji I instancji i umorzeniu postępowania organu I instancji w części określonej w pkt 1-3.

Prawidłowym było również rozstrzygnięcie DWINGiK, którym orzeczono o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia "trzykondygnacyjnego budynku gospodarczego przylegającego do budynku mieszkalnego nr [...]", położonego na działce nr [...] obręb [...] (pkt 4 decyzji) i odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez uwzględnienie żądania K. D.: "budynek oznaczony numerem na mapie ewidencyjnej [...] i [...] (wcześniej w całości [...]) oraz budynek [...] - przybudówka - (...) budynek powinien mieć pierwotny numer [...] jako cały budynek gospodarczy (tak jak na mapie z [...])" (pkt 5 decyzji).

O braku podstaw do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia w niej "trzykondygnacyjnego budynku gospodarczego przylegającego do budynku mieszkalnego nr [...]", pomimo wykazania tego budynku na mapie z [...], zdecydował fakt, że aktualnie ten budynek nie istnieje (nie stanowi budynku w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego), bowiem stanowi jedynie inny obiekt, nie posiadający cech uprawniających do ujawnienia go w ewidencji gruntów i budynków jako budynku. Ponadto "budynek" ten został również wykazany, jako ruina, na szkicu polowym sporządzonym przez geodetę uprawnionego A. Z. ([...]). Zgodnie załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów "Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych" w operacie ewidencji gruntów i budynków wykazuje się jedynie ruiny o charakterze zabytkowym jako tereny rekreacyjno-wypoczynkowe określane jako "Bz" Jednakże treść mapy ewidencyjnej nie obejmuje ruin budynków.

Sąd podzielił również stanowisko organu II instancji w kwestii rozstrzygniętej w punkcie 5 zaskarżonej decyzji. O braku możliwości zrealizowania wniosku w tym zakresie zaważył fakt, że wyodrębnienie poszczególnych budynków oznaczonych aktualnie w ewidencji gruntów i budynków nr [...], [...], i [...] zatwierdzone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w Ząbkowicach z [...], sygn. akt [...] (opinia biegłego sądowego uzupełniająca nr 3 sporządzona przez R. M. w dniu [...]). Powyższe orzeczenie jest wiążące dla organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków.

Reasumując stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że uwzględnienie wniosku skarżących nie jest możliwe, gdyż nie przedłożyli oni dokumentacji (wskazanej w przywołanych przepisach ustawy i rozporządzenia) uprawniającej do wprowadzenia zmiany. Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków musi bowiem opierać się na dokumentach odzwierciedlających aktualny stan na gruncie a nie stan istniejący w latach minionych. W związku z tym zasadnym było wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem danych wynikających z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach z [...] o sygn. akt [...], bez uwzględniania stanu wynikającego z dokumentacji przyjmowanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w latach minionych, w tym m.in. dokumentacji oznaczonej identyfikatorem [...].

Z tych wszystkich względów skarga nie mogła zostać uwzględniona. Sąd nie stwierdził by w sprawie naruszono przepisy prawa materialnego. Organ nie uchybił również przepisom postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że nie jest uprawniony do kontrolowania orzeczeń sądów powszechnych, w tym postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z [...], sygn. akt [...]. Sąd administracyjny nie może również badać prawidłowości wpisów ujawnionych w księdze wieczystej nieruchomości, zwłaszcza wobec istnienia prawomocnych orzeczeń rozstrzygających kwestię prawa własności nieruchomości. W odniesieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego poświadczenia nieprawdy przez organ administracyjny lub posłużenia się sfałszowanymi mapami wskazać należy, że taka okoliczność musi być ustalona w odrębnym, odpowiednim postępowaniu. W tym względzie nie są wystarczające same twierdzenia skarżącego. Ponadto sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnej jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać Staroście Ząbkowickiemu wydania "Kartoteki Budynku". Kontrola Sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy ustalone okoliczności faktyczne zostały poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie oraz, czy nie zaistniały uchybienia w zakresie kompetencji organów wydających decyzję.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.