Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 934/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 162  par. 1  pkt 2,  art. 7,  art. 77 i  art. 80,  art. 75  par. 1,6,8,  art. 107  par. 3,  art. 104
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 46,  art. 210
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 152 ,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009 r. sprawy ze skarg [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. - syndyka masy upadłości [...] w likwidacji z siedzibą w W. oraz Składnicy [...] z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [....] na rzecz [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. - syndyka masy upadłości [...] w likwidacji z siedzibą w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Składnicy [...] z siedzibą w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań Składnicy [...] z/s w W. oraz [...] Sp. z o.o. syndyka masy upadłości [...] w W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia z dniem [...] grudnia 1975 r. decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1966 r. nr [...] w części dotyczącej oddania w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu [...] z siedzibą w W. części zabudowanej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w W. przy ul. [...] (obecnie działka nr [...]).

Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] z siedzibą w W. i Składnicy [...] z siedzibą w W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia z dniem [...] grudnia 1975 r. decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] grudnia 1966 r. nr [...], w części dotyczącej oddania w użytkowanie Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] z siedzibą w W. części zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli [...] z siedzibą w W. oraz Składnica [...] z siedzibą w W. Po rozpatrzeniu złożonych skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 203/06 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd wskazał na brak w aktach sprawy dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie aktualnego stanu prawnego przedmiotowej działki nr [...], w tym ustalenie jej prawnego i faktycznego użytkownika. Z akt sprawy nie wynika, w jaki sposób zostały ostatecznie zakończone postępowania o uwłaszczenie m.in. sporną działką. Przede wszystkim zaś w aktach spraw brak jest dokumentów (uchwał), na treść których organy powołały się w uzasadnieniu swoich decyzji oraz formułowały w oparciu o te dokumenty wnioski o charakterze prawnym. Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy poczynił wadliwe ustalenia co do stanu faktycznego sprawy, które nie znajdują żadnego potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W tej sytuacji Sądu stanął na stanowisku, że kontrolowane postępowanie administracyjne nie wyjaśniło powstałych w jego trakcie wątpliwości, co oznacza, że organy rozpatrujące sprawę nie zebrały całego materiału dowodowego i nie wyjaśniły dokładnie przedmiotowej sprawy. Sąd uznał zatem, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 oraz 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien był zdaniem Sądu zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności całego wniosku skarżących.

Po powtórnym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. ponownie odmówił stwierdzenia wygaśnięcia z dniem [...] grudnia 1975 r. decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] grudnia 1966 r. nr [...] w części dotyczącej oddania w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu [...] z siedzibą w W. części zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (działka nr [...]).

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Składnica [...] z/s w W. oraz [...] Sp. z o.o. syndyk masy upadłości [...] w W. złożyły odwołania. W uzasadnieniu Składnica [...] z/s w W. zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 80 kpa oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), mając szczególnie na uwadze brak następstwa prawnego [...] S.A. po przedsiębiorstwie państwowym [...]. Kwestie te podniosła również spółka [...] sp. z o.o. syndyk masy upadłości [...] w W. zarzucając Prezydentowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Wojewoda [...] rozpatrując złożone odwołania stwierdził, że nie mogą one zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan sprawy wyjaśniając ponownie, że Prezydium Rady Narodowej W. uchwałą z dnia [...] maja 1965 r. nr [...] w sprawie powołania przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] utworzyło przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] z siedzibą w W. Przedsiębiorstwo to zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych w dniu [...] lipca 1965 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 1966 r. Prezydium Rady Narodowej W. stwierdziło, że wygasło prawo użytkowania terenu położonego w W. przy ul. [...], służące dotychczas [...] z/s w W. Jednocześnie teren ten o powierzchni [...] ha został przekazany w nieodpłatne użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu [...]. Z terenu tego wyłączeniu uległ obszar o powierzchni [...] m2 na którym znajdował się budynek [...], stanowiący własność [...]. Jednocześnie została przejęta od [...] w W. połowa budynku [...] o powierzchni [...] m2 i przekazana w nieodpłatne użytkowanie na rzecz przedsiębiorstwa państwowego [...] za odszkodowaniem. Uchwałą z dnia [...] listopada 1967 r. w sprawie przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] w przedsiębiorstwo państwowe [...] w W. i połączenia przedsiębiorstwa [...] z przedsiębiorstwem [...] na podstawie art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 18 z 1960 r., poz. 111), zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] stycznia 1951 r. w sprawie łączenia przedsiębiorstw państwowych (M. P. Nr [...], poz. [...]) oraz § 8 zał. Nr 2 do zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia [...] lipca 1965 r. w sprawie organizacji i zadań służby inwestycyjnej w państwowych jednostkach organizacyjnych (M. P. Nr [...], poz. [...]) Prezydium Rady Narodowej W. przekształciło z dniem [...] stycznia 1968 r. przedsiębiorstwo państwowe [...] w przedsiębiorstwo państwowe [...] w W. oraz włączyło z dniem [...] stycznia 1968 r. do przedsiębiorstwa państwowego [...] przedsiębiorstwo państwowe [...] w W. Połączone przedsiębiorstwa prowadzone były pod nazwą [...]. Zarządzeniem Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...] w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: Przedsiębiorstwo [...] zostało utworzone z dniem [...] stycznia 1975 r. wielozakładowe przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą: Przedsiębiorstwo [...]. Aktem notarialnym repertorium A Nr [...] sporządzonym przed notariuszem P. B. w dniu [...] lipca 1993 r. przedsiębiorstwo państwowe [...] z siedzibą w W. zostało przekształcone w [...] S.A.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniach organ II instancji, powołując się na treść art. 4 oraz art. 18 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych oraz załącznik nr 2 § 2 ust. 2 pkt 2 oraz § 8 do zarządzenia z dnia [...] lipca 1965 r. Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów w sprawie organizacji i zadań służby inwestycyjnej w państwowych jednostkach organizacyjnych, stanął na stanowisku, że [...] S.A. z siedzibą w W. są następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego [...] z siedzibą w W. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego niezastosowanie organ II instancji przywołał treść art. 162 § 1 pkt 1 kpa i wskazał, że kwestie związane z art. 162 § 1 pkt 1 kpa wyjaśnił już w decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...]. Podkreślił jednak, że brak w materiale dowodowym decyzji właściwego organu o wygaśnięciu decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1966 r. W aktach sprawy brak jest również dokumentów potwierdzających, że decyzja ta była kiedykolwiek zmieniana lub uchylona. Ponadto brak jest w samej decyzji Prezydium Rady Narodowej W. jakiejkolwiek daty, która wskazywałaby termin jej wygaśnięcia, bądź czasowego ograniczenia użytkowania przez [...] nieruchomości przy ul. [...]. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że wskazany przez odwołujących się termin [...] grudnia 1975 r. jako data, w której nastąpiło wygaśniecie decyzji Prezydium Rady Narodowej, nie znajduje potwierdzenia ani w samej decyzji Prezydium Rady Narodowej, ani w innych rozstrzygnięciach organu wydanych w formie decyzji zgodnie z art. 162 § 3 kpa. Równocześnie Wojewoda przywołał treść art. 6 kpa oraz art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) i stwierdził, że brak jest informacji by przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1966 r. ustanawiającej prawo użytkowania w szczególności, że w przedmiotowej decyzji nie został określony żaden cel, na który nieruchomość została przekazana w nieodpłatne użytkowanie [...]. Brak także jest decyzji organu o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] lub jej części. Zdaniem organu odwoławczego wynika z powyższego, że wygaśnięcie prawa użytkowania wskazane w art. 46 ust. 2 pkt 6 nie nastąpiło z uwagi na brak oznaczenia w samej decyzji Prezydium Rady Narodowej W. jakiejkolwiek daty, która wskazywałaby termin na jaki został ustanowiony trwały zarząd (użytkowanie), jak również na brak decyzji właściwego organu wygaszającej trwały zarząd (użytkowanie). Dodatkowo Wojewoda wyjaśnił, powołując się na treść art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, ze zm.) oraz art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.), że Prezydent W. w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. słusznie zauważył, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt stanowił z mocy prawa przedmiot prawa użytkowania wieczystego przysługujący przedsiębiorstwu [...], pomimo że nie zostało to potwierdzone jak dotąd decyzją deklaratoryjną. Organ odwoławczy podkreślił, że wobec niezaistnienia przesłanek mogących świadczyć o wygaśnięciu decyzji określonych w art. 162 § 1 pkt 1 kpa lub wygaśnięciu trwałego zarządu określonych w art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami brak było podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia przez organ I instancji decyzji z dnia [...] grudnia 1966 r. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję Wojewody [...] skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły Składnica [...] w W. oraz spółka [...] Sp. z. o.o. syndyk masy upadłości [...]. W bardzo obszernych uzasadnieniach złożonych skarg skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W swojej skardze Składnica [...] w W. zarzuciła wydanym decyzjom naruszenie:

- art. 80 kpa oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), m.in. wobec uznania uchwały Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1967 r. jako dowód mający świadczyć obecnie o następstwie prawnym do spornej części nieruchomości po stronie [...] S.A. w W.,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wobec braku wykonania wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 203/06 co do dalszego postępowania w sprawie,

- art. 161 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 254 i 266 k.c. w związku z art. 284 k.c.(obecnie odczytywanych w kontekście art. 50 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) lub art. 161 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 46 ust.1 pkt 6 w/w ustawy w związku z art. 210 § 1 i art. 233 tej ustawy oraz art. 75 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. wobec braku ustalenia, że ani w dniu [...] listopada 1967 r., ani w dniu [...] stycznia 1968 r., z którym to dniem doszło do przekształcenia przedsiębiorstwa [...] w W. w [...] w W., nie istniał żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego, który regulowałby kwestie przekształcania przedsiębiorstw państwowych, a w szczególności taki przepis, z którego wynikałoby, że bezpośrednio z mocy prawa przysługujące przekształconemu przedsiębiorstwu prawo użytkowania przechodzi na przedsiębiorstwo powstałe w wyniku przekształcenia,

- brak poczynienia przez organ ustalenia nakazanego treścią art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) w związku z art. 210 ust. 1 tej ustawy, a tym samym także treścią art. 50 tej ustawy, że skoro z dniem [...] stycznia 1968 r. doszło do likwidacji przedsiębiorstwa państwowego w następstwie jego przekształcenia, a nigdy nie wydano decyzji o ustanowieniu prawa użytkowana do określonej części nieruchomości na rzecz przedsiębiorstwa powstałego w wyniku przekształcenia, to takie prawo, służące likwidowanemu przedsiębiorstwu, jako prawo niezbywalne wygasło z dniem [...] stycznia 1968 r. na z mocy art. 266 kc w związku z art. 284 tego kodeksu.

- brak poczynienia przez organ jakichkolwiek własnych ustaleń co do celu oddania w użytkowanie określonej części nieruchomości p. p. [...] w decyzji będącej przedmiotem postępowania w tej sprawie, a więc w decyzji z dnia [...] grudnia 1966 r., a w szczególności wobec wykluczenia, że określona cześć nieruchomości z połową budynku magazynowego, mogła zostać udostępniona p .p. [...] w W. tylko na czas budowy [...] a nie bezterminowo,

- art. 6, 7, 11, 80, 107 § 3 kpa oraz art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, ze zm.), a zarazem art. 2 c ust. 1 tej ustawy wobec przejścia do porządku nad potwierdzonym w uzasadnieniu skarżonej decyzji faktem, że w dniu 5 grudnia 1990 r., a więc w dniu wejścia w życie tej ostatniej ustawy, prawo trwałego zarządu (użytkowania) do całej spornej części nieruchomości służyło poprzednikowi prawnemu skarżącej [...], którym był [...] w W. z mocy decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] kwietnia 1989 r. nr [...],

- art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 2 kpa, wobec rozstrzygnięcia we własnym zakresie dwóch kwestii wstępnych należących do właściwości innych organów, ponieważ wyłącznie Minister Infrastruktury właściwy jest do rozstrzygnięcia kwestii, czy według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. obecnie nie może być uznawana za ważną w rozumieniu art. 156 § 1 kpa a contrario decyzja Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] kwietnia 1989 r. nr [...], zmieniającą w części decyzję z [...] grudnia 1988 r. Natomiast właściwy dla rozstrzygnięcia kwestii, czy z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkownikiem wieczystym spornej części nieruchomości z mocy art. 2 ust. 1 mogły stać się wyłącznie [...] w W., a nie poprzednik prawny skarżącej [...], jest Wojewoda [...] działający jako organ I instancji. Ponadto skarżąca podniosła brak zawieszenia postępowania przed organem I instancji do czasu prawomocnego zakończenia trwającego przed Ministrem Infrastruktury postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] kwietnia 1989 r., w którym to postępowaniu miała być rozstrzygnięta kwestia hipotetycznego następstwa prawnego przedsiębiorstwa [...] w W. po przedsiębiorstwie [...] w W.,

- art. 28 kpa wobec braku podstaw faktycznych i prawnych do uznawania za stronę postępowania w tej sprawie przedsiębiorstwa funkcjonującego obecnie jako [...] S.A. w W. jako następcy prawnego p. p. [...] w W.,

- art. 8, 11, 15, 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3 w związku z art. 140 kpa wobec utrzymania w mocy decyzji I instancji bez próby ustosunkowania się do zarzutów i głównego wniosku odwołania,

- art. 129 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa wobec braku uwzględnienia głównego wniosku odwołania, a więc wniosku o uchylenie decyzji Prezydenta z dnia [...] listopada 2007 r.

Natomiast spółka [...] Sp. z. o.o. syndyk masy upadłości [...] zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7 kpa na skutek braku wnikliwości organu w przedmiocie wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 8, 77 § 1, 80 kpa na skutek wybiórczego traktowania dowodów, braku aktywności w ich poszukiwaniu i dowolności w ocenie materiału dowodowego,

- art. 46 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 210 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez niewłaściwe zastosowanie,

- art. 162 § 1 pkt 1 kpa przez niewłaściwe zastosowanie,

- art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami oraz art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez niewłaściwe zastosowanie.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2009 r. uczestnik postępowania [...] S.A. wniosła o oddalenie powyższych skarg i w celu wykazania ich bezpodstawności przedstawiła obszerną argumentację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że złożone skargi są na tyle zasadne, że zasługują na uwzględnienie. Sąd orzekający ponownie bowiem stanął na stanowisku, że zapadłe decyzje administracyjne wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika to przede wszystkim z tego, że organy ponownie prowadząc postępowanie administracyjne, mimo wiążących zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nadal nie wyjaśniły i nie dokonały właściwej analizy przedmiotowej sprawy. Należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpatrywania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 203/06 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. Zgodnie zaś z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym jak i wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W tej sytuacji podkreślić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać zatem należy, że ponownie ją rozpatrując organ był związany oceną prawną zawartą w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 203/06. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd dokonał bowiem dokładnej analizy sytuacji prawnej stron postępowania oraz rozstrzygnął co do dalszego sposobu postępowania przez organy orzekające. Sąd ten wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem wypracowanym pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, które zachowało swoją aktualność również pod rządami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 46, w związku z art. 210), pojęcie "wygaśnięcia prawa użytkowania" nie jest tożsame z pojęciem "wygaśnięcia", o którym mowa w art. 162 §1 pkt 1 kpa. W pierwszym bowiem przypadku "wygaśnięcie prawa użytkowania" znaczy ustalenie terminu ustania prawa użytkowania, którego okres pierwotnie nie był oznaczony. Dlatego, że użytkowanie zostało ustanowione bez oznaczenia terminu, do jego zakończenia niezbędne stało się określenie przesłanek, które stwarzają podstawę orzeczenia jego ustania, co ustawodawca określił jako "wygaśnięcie prawa użytkowania". W drugim natomiast przypadku uregulowana jest inna sytuacja. Nie chodzi tu o "wygaśnięcie prawa" w sensie wyzbycia z uprawnień wynikających z decyzji, ale o "wygaśnięcie decyzji", które następuje aktem deklaratoryjnym stwierdzającym, że dana decyzja stała się "bezprzedmiotowa", to znaczy, że wynikające z decyzji prawa i obowiązki przestały już istnieć i teraz chodzi już tylko o "formalne" potwierdzenie takiego stanu rzeczy. Wobec tego Sąd podkreślił, że w obu przypadkach muszą zaistnieć inne okoliczności warunkujące możliwość wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie ustanowionego prawa użytkowania nieruchomości. Równocześnie Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie ma to takie znaczenie, że organ rozpatrując wniosek z dnia 29 kwietnia 2003 r. o stwierdzenie wygaśnięcia użytkowania przedmiotowej nieruchomości zgodnie z jego treścią jest zobowiązany do zbadania istnienia (bądź nieistnienia) zarówno przesłanek wynikających z art. 162 § 1 pkt 1 kpa, dotyczących wygaśnięcia jako bezprzedmiotowej decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Terenami z dnia [...] grudnia 1966 r. (w odpowiedniej części), jak i jest zobowiązany do zbadania istnienia (bądź nieistnienia) przesłanek zawartych w art. 46 ust. 2 pkt 6 (w związku z art. 210) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Ponadto Sąd wskazał na brak w aktach sprawy aktualnych wypisów z ewidencji gruntów i budynków oraz odpowiednich odpisów z ksiąg wieczystych, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie aktualnego stanu prawnego przedmiotowej działki nr [...], a zwłaszcza ustalenie jej prawnego i faktycznego użytkownika. Sąd podkreślił, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że obie strony postępowania w różnych okresach czasu występowały z wnioskami o ustanowienie na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego m.in. spornej nieruchomości, zaś z akt sprawy nie wynika, w jaki sposób ostatecznie postępowania te zostały zakończone. Ponadto w aktach sprawy brak jest również Uchwały Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1965 r. Nr [...] oraz Uchwały Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1967 r. Nr [...], mimo iż na treść tych dokumentów organ odwoławczy powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji oraz formułował w oparciu o te dokumenty wnioski o charakterze prawnym. Dodatkowo Sąd zauważył, że w decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. organ odwoławczy poczynił wadliwe ustalenia co do stanu faktycznego sprawy, które nie znajdują żadnego potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, ponieważ z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy stwierdził, iż "decyzją z dnia [...] grudnia 1966 r. Prezydium Rady Narodowej w W. Wydział Gospodarki Terenami wygasiło prawo użytkowania przysługujące [...] do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] ha i przekazało przedmiotowy teren (w całości) w użytkowanie PP [...] - str.2 decyzji. Tymczasem pkt 3 decyzji z dnia [...] grudnia 1966 r. stanowi, że: "z terenu tego wyłączeniu podlega obszar o pow. [...] m2, na którym znajduje się budynek [...] stanowiący własność [...]. Ponadto organ stwierdził, że: "na podstawie § 2 niniejszej Uchwały PRN z dnia [...] maja 1965 r. przedsiębiorstwo to przejęło cały majątek, w tym ogół praw i zobowiązań, PP [...] i [...], w tym również prawo użytkowania nieruchomości położonej przy ulicy [...] – str. 3 decyzji. Tymczasem § 2 Uchwały PRN z dnia [...] maja 1965 r. stanowi jedynie, że przedsiębiorstwo [...] ma siedzibę w W. Kwestii przejęcia przez nowo utworzone przedsiębiorstwo [...] majątku dotyczy natomiast § 2 Uchwały PRN z dnia [...] listopada 1967 r. i o ten dokument zapewne chodziło organowi. Jednakże z treści tego paragrafu nie można wywieść ustaleń, jakie poczynił organ odwoławczy. Stanowi on bowiem, że: "połączenie przedsiębiorstw wymienionych w § 1 nastąpi w ten sposób, że przedsiębiorstwo p.n. [...] przejmie cały majątek przedsiębiorstwa państwowego p.n. [...] w/g stanu ustalonego bilansem tegoż przedsiębiorstwa na dzień [...] grudnia 1967 r. oraz limity finansowania remontów kapitałowych i środki obrotowe." Przepis ten dotyczy bezpośrednio przejęcia majątku przedsiębiorstwa [...], a nie przedsiębiorstwa pod nazwą [...]. W tej sytuacji Sąd w przywołanym wyroku uznał, że organy rozpatrujące sprawę nie zebrały całego materiału dowodowego i nie wyjaśniły dokładnie sprawy, co oznacza, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 §1 oraz art. 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wydanego orzeczenia jednoznacznie wynika, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności całego wniosku skarżących.

Obecnie przedmiotem ponownej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2007 r. odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia z dniem [...] grudnia 1975 r. decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1966 r. w części dotyczącej oddania w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu [...] z siedzibą w W. części zabudowanej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w W. przy ul. [...] (obecnie działka nr [...]). Kwestią o zasadniczym znaczeniu dla Sądu orzekającego jest zatem zbadanie, czy wniosek strony skarżącej z dnia 29 kwietnia 2003 r. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa użytkowania spornego gruntu najpóźniej z końcem 1975 r. został rozpoznany przez organy stosownie do wiążących w sprawie wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 203/06. Z analizy akt sprawy wynika, że ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organy nie zastosowały się do wskazań co do dalszego postępowania oraz do wiążącej oceny prawnej zawartej w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przypomnieć wypada, że prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego i dokonanie na jego podstawie analizy ustalonych faktów oraz zebranych w sprawie materiałów dowodowych, a następnie wyciągnięcie logicznie uzasadnionych wniosków, które znajdują oparcie we właściwych przepisach prawa, czyli mówiąc prościej dokonanie merytorycznej oceny zasadności wniosku strony (czyli merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy) należy niewątpliwie do kompetencji i obowiązku właściwego organu administracji publicznej, a nie sądu administracyjnego. Ten właśnie obowiązek organu administracji publicznej Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił i uwypuklił w wydanym w dniu 6 września 2006 r. wyroku. Uchylając poprzednio zapadłe w sprawie decyzje Sąd powołał się na treść art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Wynika z tego, że Sąd orzekający uznał, iż kontrolowane postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone niewłaściwie z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na sposób i wynik rozstrzygnięcia sprawy. Z tego właśnie powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając że rozpatrywana sprawa jest skomplikowana, trudna, wymaga pełnej i kompleksowej oraz rzetelnej i jasnej analizy posiadanych i dodatkowo zebranych w sprawie materiałów dowodowych (często o znaczeniu także historycznym) zalecił ponowne całościowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Dlatego także Sąd zawarł też w uzasadnieniu wydanego orzeczenia wywody dotyczące rozumienia pojęcia "wygaśnięcia prawa użytkowania" zawartego w art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i pojęcia "wygaśnięcia" o którym mowa w art. 162 § 1 pkt 1 kpa i podkreślił, że w obu przypadkach muszą zaistnieć inne okoliczności warunkujące możliwość wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie ustanowionego prawa użytkowania nieruchomości oraz wskazał, że w rozpatrywanej sprawie ma to takie znaczenie, że organ rozpatrując wniosek z dnia 29 kwietnia 2003 r. o stwierdzenie wygaśnięcia użytkowania przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z jego treścią jest zobowiązany do zbadania i przeanalizowania istnienia (bądź nieistnienia) zarówno przesłanek wynikających z art. 162 § 1 pkt 1 kpa a dotyczących wygaśnięcia jako bezprzedmiotowej decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Terenami z dnia [...] grudnia 1966 r. (w odpowiedniej części), jak i istnienia (bądź nieistnienia) przesłanek zawartych w art. 46 ust. 2 pkt 6 (w związku z art. 210) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Niestety prowadząc ponowne postępowanie administracyjne organy obu instancji nie sprostały wymaganiom postawionym przez Sąd w zapadłym orzeczeniu. Jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy od momentu otrzymania akt administracyjnych sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ani organ I instancji, ani organ II instancji nie podjęły żadnych dodatkowych działań zaleconych przez Sąd, zmierzających do uzupełnienia w niezbędnym zakresie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Materiał dowodowy, który znajduje się już obecnie w aktach sprawy, uzupełniony został mimo całkowitej bierności organów administracji publicznej jedynie dzięki godnej uznania, bardzo aktywnej postawie pełnomocnika uczestnika postępowania [...] S.A, który przy piśmie z dnia [...] marca 2007 r. nadesłał kserokopie: uchwały z dnia [...] maja 1965 r. nr [...], uchwały z dnia [...] listopada 1967 r. nr [...], zarządzenia z dnia [...] stycznia 1951 r. nr [...], zarządzenia z dnia [...] lipca 1965 r. nr [...], decyzji z dnia [...] lipca 1965 r., wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] grudnia 2006 r. dotyczącego działki nr [...] oraz odpisu z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej m.in. dla działki nr [...]. Jednakże nawet te dostarczone przez uczestnika postępowania dokumenty nie zostały przez organy orzekające poddane jakiejkolwiek merytorycznej analizie i ocenie z punktu widzenia przedmiotu prowadzonego postępowania administracyjnego. Organy, poza techniczną czynnością dołączenia nadesłanych kserokopii do akt sprawy, nie dokonały żadnych własnych ustaleń ani analiz, nie wyciągnęły własnych wniosków z treści posiadanych dokumentów, o czym świadczy treść uzasadnień decyzji wydanych przez organy obu instancji. W tej sytuacji przypomnieć należy, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Sąd stoi na stanowisku, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Bez przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego potwierdzającego ewentualną prawidłowość stanowiska organu, takie twierdzenia niepoparte zdaniem Sądu żadnymi dokumentami uznać należy za całkowicie bezpodstawne. Ponadto podkreślić należy, że zasada zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dotyczy wszystkich postępowań jurysdykcyjnych, a więc prowadzonych przez organy obu instancji. Wynika z tego, że organ odwoławczy nie może orzekać wyłącznie na podstawie dostarczonych akt sprawy, ale sam winien podejmować ocenę, czy zgromadzony w I instancji materiał dowodowy jest wystarczający i adekwatny do istniejącego w dniu orzekania stanu prawnego. Nie może także ograniczyć się w tym postępowaniu do rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu, bo te nie są warunkiem złożenia odwołania. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego w I instancji, lecz także - jeżeli jest to niezbędne - uzupełnienie stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienie tych zmian w stanie prawnym sprawy, które nastąpiły w okresie dzielącym orzekanie po raz pierwszy od ponownego orzekania wskutek odwołania (J. Borkowski, glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r., III RN 12/97, OSP 1998, z. 5, poz. 99).

Sąd orzekający, zarówno w powołanym wyżej orzeczeniu, jak i obecnie, stoi na stanowisku, że najistotniejszą merytorycznie kwestią, którą ponownie rozpatrując sprawę stwierdzenia wygaśnięcia trwałego zarządu, winny były, wobec zarzutów zawartych w pismach stron skarżących konsekwentnie podnoszonych w trakcie całego postępowania sądowoadministracyjnego, rozstrzygnąć organy orzekające, było jednoznaczne ustalenie skutków prawnych uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z [...] listopada 1967 r. nr [...] w sprawie przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego p. n. [...] w p. p. [...] w W. i połączenia p. p. [...] z p. p. [...], z odniesieniem się do obowiązujących wówczas przepisów prawa. Czyli odpowiedź na pytanie: czy na skutek uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z [...] listopada 1967 r. nastąpiła likwidacja [...] a co za tym idzie wygaśnięcie prawa użytkowania przysługującego przedsiębiorstwu [...], czy też nastąpiło jedynie przekształcenie tego przedsiębiorstwa w nowe o zmienionej nazwie [...], które to przedsiębiorstwo sporne użytkowanie "przejęło" w niezmienionej formie? Zwrócić przy tym należy uwagę, że w momencie utworzenia przedsiębiorstwa [...] obowiązywał dekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t. j. z 1960 r. Dz. U. Nr 18, poz. 111), który przewidywał łączenie i likwidowanie przedsiębiorstw, natomiast nie przewidywał ich przekształcania (art. 18). Nie przewidywało takiego przekształcenia również wydane na podstawie tego dekretu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1952 r. w sprawie zasad i trybu likwidacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 3, poz. 19) oraz zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] stycznia 1951 r. w sprawie łączenia przedsiębiorstw państwowych (M. P. Nr [...], poz. [...]). Z przywołanej uchwały Prezydium Rady Narodowej W. wynika natomiast, że przedsiębiorstwo [...] zostało najpierw przekształcone w przedsiębiorstwo państwowe [...], a dopiero to przekształcone przedsiębiorstwo połączone z Przedsiębiorstwem [...]. Organy orzekające tych okoliczności w ogóle nie rozważyły. Nie dokonały też ustaleń co do statusu prawnego ani przedsiębiorstwa [...], ani przedsiębiorstwa [...]. W aktach sprawy brak jest dokumentów, które bezpośrednio potwierdzałyby, że przedsiębiorstwo [...] w W. posiadało przedmiotowy grunt w użytkowaniu. Zwrócić należy uwagę, że w dołączonym obecnie do akt sprawy wypisie z ewidencji gruntów istnieje jedynie wpis, że sporny teren jest we władaniu spółki [...], zaś w odpisie z księgi wieczystej w ogóle nie są wpisane żadne prawa (poza prawem własności Skarbu Państwa), którymi obciążona byłaby sporna nieruchomość. Stosownie zaś do art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), z dniem [...] sierpnia 1985 r. w zarząd przekształcało się dotychczasowe prawo użytkowania państwowych jednostek organizacyjnych. Oznacza to, że prawo użytkowania by mogło się przekształcić w zarząd musiało w dniu [...] sierpnia 1985 r. istnieć.

Przytoczone okoliczności, zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 6 września 2006 r., winny były zostać poddane analizie i ocenie prawnej organów orzekających, a wynik tych działań winien był znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanych decyzji administracyjnych. W tym jednak zakresie organy nie uzupełniły posiadanego materiału dowodowego, ani nie przeprowadziły żadnej analizy prawnej obowiązujących przepisów prawnych. Nie wypowiedziały się, czy przedsiębiorstwo [...] jako przedsiębiorstwo terenowe, miało czy też nie posiadało statusu przedsiębiorstwa eksploatacyjnego i czy w takiej sytuacji mogły mieć do niego zastosowanie przepisy § 8 załącznika nr 2 do zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia[...] lipca 1965 r. w sprawie organizacji i zadań służb inwestycyjnych w państwowych jednostkach organizacyjnych (M. P. Nr [...], poz. [...]), a także czy spełnione były w tym wypadku warunki określone w § 2 ust. 2 pkt 2 załącznika do tego zarządzenia dotyczące zawarcie w akcie o utworzeniu przedsiębiorstwa w budowie warunków, po spełnieniu których nastąpi przekształcenie tego przedsiębiorstwa w budowie w czynne przedsiębiorstwo eksploatacyjne. Dopiero natomiast pozytywna odpowiedź, poparta odpowiednimi przepisami prawa oraz materiałem dowodowym, warunkuje możliwość przejścia do rozstrzygnięcia kolejnych zagadnień prawnych dotyczących zaistnienia lub braku przesłanek określonych w art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i art. 162 § 1 kpa.

Jeśli chodzi o przesłanki zawarte w art. 162 § 1 kpa pamiętać należy, że w doktrynie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość o której mowa w tym przepisie, powstaje w sytuacji, gdy "niemożliwe stało się zrealizowanie celu, jaki organ administracji miał na względzie przy jej wydaniu" (wyrok NSA z dnia 11 października 1985 r., SA/Wr 556/85, ONSA 1985, nr 2, poz. 21). Sytuacje, w których odpada taki cel, są bardzo zróżnicowane. Można je rozważać w aspekcie podmiotowym i w aspekcie przedmiotowym. Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy następuje śmierć podmiotu uprawnionego, zmiana (przekształcenie) podmiotu uprawnionego lub likwidacja uprawnionej jednostki organizacyjnej. Bezprzedmiotowość przedmiotowa oznacza natomiast, że przestaje istnieć przedmiot stosunku prawnego. Dlatego wypowiadając sie w tej sprawie organy winny były ustosunkować się m.in. do twierdzeń stron skarżących, że w świetle obowiązujących w tym czasie przepisów prawa, na mocy uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z [...] listopada 1967 r. nr [...] nastąpiła likwidacja (a nie przekształcenie) przedsiębiorstwa państwowego [...], a co za tym idzie nastąpiło wygaśnięcie posiadanego dotychczas przez ten podmiot prawa użytkowania spornego terenu. Należy zatem przyznać rację skarżącym, że powoływanie sie w tym zakresie jedynie na stanowisko organu zawarte w decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r., która to decyzja przywołanym wyżej, prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została w całości uchylona, jest błędne i co najmniej niewystarczające, skoro wnioski i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu organu odwoławczego nie wynikają z analizy materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa.

Równocześnie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu. Właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu. Skoro w przedmiotowej sprawie nie była wydawana decyzja o ustanowieniu trwałego zarządu, które w tym wypadku powstało z mocy prawa, to organy orzekające winny swe ustalenia poczynić mając na względzie cel jaki przyświecał organowi przy wydawaniu decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1966 r., jak zaś wynika z jednozdaniowego uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 1966 r. została ona wydana w celu "...w wykonaniu § 6 Uchwały Nr [...] Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia [...].VI.1966 r. oraz ustaleń z dnia [...].V.1966 r. Komisji Partyjno-Rządowej do Spraw [...]". W tej sytuacji wyjaśnić należy, że chociaż zasadnie organy orzekające stwierdziły, że takie dokumenty nie mogą dla nich stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej, to jednocześnie nie wyjaśniając dlaczego, organy te odmówiły tym dokumentom w ogóle mocy dowodowej, zapominając przy tym, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Oznacza to, że nawet jeśli zgromadzone w sprawie dokumenty mają charakter historyczny, to bez wyjaśnienia przez organ dlaczego tym dokumentom odmawia on mocy dowodowej, nie może on uznać ich za nieistniejące czy też nieistotne lub zbędne i całkowicie pominąć ich treść poprzez brak jakiejkolwiek analizy i oceny, w szczególności, że jak same organy wyjaśniają w ich opinii brak jest innych dowodów, na podstawie których mogłyby one ustalić cel, na jaki przedsiębiorstwo państwowe [...] otrzymało sporne użytkowanie.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że całkowicie błędne i nieuzasadnione jest stanowisko organów obu instancji, że w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaszenia trwałego zarządu, które miało nastąpić zdaniem wnioskodawcy najpóźniej z końcem 1975 r., organy orzekające miały prawo wypowiadać się w sprawie zasadności wniosku o przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości. Jest to naganne i niedopuszczalne postępowanie organu II instancji, który będąc równocześnie organem I instancji właściwym do rozpatrzenia wniosku o uwłaszczenie, wypowiada swoje stanowisko w tej sprawie w innym postępowaniu, którego przedmiotem jest nie uwłaszczenie lecz trwały zarząd, a ponadto czyniąc w ten sposób popiera nieprawne działanie organu I instancji, który jest organem niewłaściwym zarówno od strony podmiotowej, jak i przedmiotowej do wyrażania stanowiska w sprawie uwłaszczenia. Nawet jeśli uznać, że jak podnosi to uczestnik postępowania, takie wadliwe postępowanie organów orzekających nie mogło bezpośrednio wywrzeć wpływu na prawidłowość merytorycznych rozstrzygnięć tych organów, to zdaniem Sądu orzekającego, nie sposób nie uznać, że takie postępowanie organów jest złamaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i w ogóle nie powinno mieć miejsca.

Biorąc wszystkie powyższej przedstawione zarzuty pod uwagę Sąd uznał, że nadal w podniesionych, istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy kwestiach zachodzą poważne wątpliwości, które mimo wskazania co do dalszego postępowania w tym zakresie wyrażonego w wiążącym organy powołanym wyżej orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w dalszym ciągu nie zostały przez te organy wyjaśnione w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego. Oznacza to, że dokonana przez organy ocena oraz wydane rozstrzygnięcia wykazują cechy całkowitej dowolności, a postępowanie organów narusza przepisy art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 kpa. Nadto wadliwie i niezgodnie z ocenami prawnymi wyrażonymi we wcześniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponownie przeprowadzone postępowanie administracyjne, skutkowało tym, że organy naruszyły obowiązki wynikające z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to naruszenie mogło mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Organy winny bowiem były ponownie przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem oceny prawnej i zaleceń wynikających z zapadłego wyroku. Podkreślić należy, że jeśli organ II instancji lub którakolwiek ze stron nie podzielały oceny prawnej lub zaleceń dotyczących dalszego sposobu rozpatrywania sprawy i prowadzenia postępowania administracyjnego zawartych w przywołanym wyroku, to miały możliwość poddać kontroli prawidłowość tego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie poprzez złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sytuacji jednak (która wystąpiła w rozpatrywanej sprawie), w której wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadły w sprawie stał się prawomocny, a stan faktyczny i prawny sprawy nie uległy zmianie - to jak już zaznaczono wyżej - ocena prawna i zalecenia Sądu zawarte w przywołanym wyroku stała się wiążąca i dla organu ponownie rozpatrującego sprawę, i dla Sądu. Niedopuszczalne jest bowiem, aby w takiej sytuacji organ, w decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, podważał ocenę prawna zawartą we wcześniejszym wyroku i nie wykonywał zaleceń Sądu wyrażonych w tym orzeczeniu.

W tej sytuacji przy kolejnym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w niniejszym orzeczeniu oraz w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2006 r. Prowadzone ponownie w sprawie postępowanie musi być zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 3, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niewątpliwie uzasadnienia decyzji organów obu instancji, aczkolwiek obszerne lecz jedynie w zakresie opisu dotychczasowego przebiegu sprawy, poza tą częścią nie spełniają zawartych w tym przepisie wymogów. Zdaniem Sądu orzekającego obowiązkiem organu administracyjnego orzekającego w indywidualnej sprawie, wynikającym z treści art. 7 i art. 104 kpa jest obiektywne, rzetelne i merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej co do jej istoty, dlatego też po raz kolejny rozpatrując niniejszą sprawę organ:

- w pierwszej kolejności dokona analizy i jednoznacznie wypowie się - opierając swoje stanowisko na konkretnych przepisach prawa i zebranym materiale dowodowym - w sprawie skutków prawnych uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z [...] listopada 1967 r. nr [...] w sprawie przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego p. n. [...] w p. p. [...] w W. i połączenia p. p. [...] z p. p. [...]. W tym celu organ rozstrzygnie, czy przedsiębiorstwo państwowe [...] było przedsiębiorstwem eksploatacyjnym i czy w takiej sytuacji mogły mieć do niego zastosowanie przepisy § 8 załącznika nr 2 do zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia [...] lipca 1965 r. w sprawie organizacji i zadań służb inwestycyjnych w państwowych jednostkach organizacyjnych (M. P. Nr [...], poz. [...]), a także czy spełnione były w tym wypadku warunki określone w § 2 ust. 2 pkt 2 załącznika do tego zarządzenia dotyczące zawarcia w akcie o utworzeniu przedsiębiorstwa w budowie warunków, po spełnieniu których nastąpi przekształcenie tego przedsiębiorstwa w budowie w czynne przedsiębiorstwo eksploatacyjne, czy też nie, czy na skutek uchwały Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z [...] listopada 1967 r. nastąpiła likwidacja [...], a co za tym idzie, wygaśnięcie prawa użytkowania przysługującego przedsiębiorstwu [...], czy też nastąpiło jedynie przekształcenie tego przedsiębiorstwa w nowe o zmienionej nazwie [...], które to przedsiębiorstwo sporne użytkowanie "przejęło" w niezmienionej formie? Czyniąc w ten sposób organ dokona bowiem oceny podstawowej w niniejszej sprawie kwestii dotyczącej ustalenia, czy skutek likwidacji przedsiębiorstwa w budowie nastąpiło wygaśnięcie spornego prawa użytkowania (jak twierdzi strona skarżąca), czy też w wyniku jedynie zmiany nazwy przedsiębiorstwa (jak twierdzi uczestnik postępowania) nastąpiło przeniesienie spornego użytkowania. Oznacza to również, że w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ rzetelnie przeanalizuje i wyczerpująco ustosunkuje się do konsekwentnie przedstawianych i argumentowanych w trakcie całego postępowania sądowoadministracyjnego dwóch przeciwstawnych stanowisk stron postępowania administracyjnego dotyczących oceny skutków prawnych tzw. przekształcenia,

- jeżeli w wyniku dokonanej analizy organ uznania, że na mocy powołanej uchwały z dnia [...] listopada 1967 r. nr [...] posiadane przez przedsiębiorstwo [...] użytkowanie na skutek przekształcenia, a nie likwidacji przedsiębiorstwa, nie wygasło, wówczas mając na względzie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w zapadłych orzeczeniach, organ przystąpi do oceny istnienia bądź nieistnienia wszystkich warunków wynikających z treści art. 162 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 46 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Między innymi organ ustosunkuje się do podnoszonej przez stronę skarżąca kwestii celu, na jaki zostało ustanowione użytkowanie (zarząd). Przy określaniu tego celu organ dokonana analizy całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, mając na względzie powołany wyżej art. 75 § 1 kpa,

- ponadto mając na względzie treść art. 12 oraz art. 35 kpa, organ prowadząc ponownie postępowanie będzie miał na uwadze, że jak wynika z udzielonych przez strony Sądowi informacji, obecnie ze względu na sposób rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, zostały zawieszone dwa inne postępowania administracyjne (w sprawie stwierdzenia nieważności oraz uwłaszczeniowe), zaś niniejsze postępowanie toczy się już od 2003 r., czyli ponad 6 lat,

- dodatkowo organ administracji rozważy konieczność wyjaśnienia, czy w stosunku do przedmiotowej działki nie toczy się żadne postępowanie administracyjne z wniosku jej byłych właścicieli. Jak bowiem wynika z treści dołączonego do akt sprawy odpisu z księgi wieczystej sporny grunt stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.).

Na zakończenie raz jeszcze podkreślić należy, że nie jest rolą Sądu zastępowanie organów administracji publicznej i dokonywanie merytorycznej oceny zasadności zgłoszonych przez strony postępowania wniosków. Sąd administracyjny bada jedynie legalność wydanych przez organy administracji publicznej orzeczeń i nie może być postrzegany i traktowany, nawet w sprawach w sprawach trudnych o skomplikowanym stanie prawnym, jako jeszcze jedna instancja powołana do podejmowania merytorycznych decyzji, w szczególności w sprawach, z analizy akt których wynika, że organy nie chcą lub nie wiedzą, jak należy orzec. Obowiązkiem organu administracji jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie może również zastąpić organu w tym zakresie, gdyż naruszałoby to konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.