Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 355/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne: Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 5 par. 2 pkt 5, 31 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Minister Zdrowia (dalej Minister) zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z [...] czerwca 2014 r., którym odmówił [...] Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...] (dalej skarżący) dopuszczenia na prawach strony do udziału w postępowaniu

o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku [...],[...], tabletka, 50 mg, 56 tabl., kod EAN: [...]. Jako podstawę skarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 oraz art. 31 § 1 pkt 2 Kpa.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

W kwietniu 2014 r. skarżący zwrócił się o dopuszczenie go na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Ministra Zdrowia w sprawie objęcia refundacją i ustalenia urzędowej ceny zbytu leku inkretynowego - [...],[...], tabletka, 50 mg, 56 tabl., kod EAN: [...]. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał na statutowe cele wymienione w § 7 statutu [...] Stowarzyszenia [...].

Minister Zdrowia odmawiając postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. dopuszczenia skarżącego [...] Stowarzyszenia [...] na prawach strony do udziału w ww. postępowaniu stwierdził , że wskazane we wniosku cele statutowe - zawarte w § 7 ust. 1 statutu, nie czynią zadość żądaniu wnioskodawcy.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący z zachowaniem terminu wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie:

1. art. 31 § 1 Kpa., polegające na odmowie dopuszczenia skarżącego do udziału w ww. postępowaniu mimo, że uzasadniają to zarówno cele statutowe, jak

i interes społeczny;

2. art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

3. art. 7, art. 8 i art. 77 oraz 107 § 3 Kpa., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego uzasadnienia odmowy;

4. art. 40 § 2 oraz art. 8 Kpa., poprzez niedoręczenie jego pełnomocnikowi zawiadomienia o przedłużeniu prowadzenia niniejszej sprawy do [...] czerwca 2014 r.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący powołał się na cele określone w § 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 statutu, które w jego ocenie bezpośrednio dotyczą przedmiotu niniejszego postępowania, gdyż dokonanie wyboru konkretnego leku, w oparciu o kryteria największej efektywności, dla jak najszerszej grupy pacjentów, z uwzględnieniem możliwości płatniczych państwa, będzie ich wypełnieniem. Nadto stwierdził bez jego udziału nie jest możliwe wydanie przez organ "prawidłowej decyzji", jak również może spowodować to - jak to określił - "wydanie decyzji, która może mieć niekorzystny wpływ na finanse publiczne".

Uzasadniając dopuszczenie do udziału na prawach strony w ww. postępowaniu podniósł także, że jest największą organizacją pacjentów i podejmuje szereg działań na rzecz dostępu chorych na cukrzycę do skutecznego leczenia oraz podejmuje współpracę z organizacjami lekarskimi i naukowymi w tym względzie. Nadto wskazał, że uczestniczy w spotkaniach organizowanych w Ministerstwie Zdrowia pod szyldem "Dialog dla zdrowia".

Minister Zdrowia, postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., utrzymując w mocy swoje wcześniejsze postanowienie odmowne, stwierdził, że w sprawie nie zaszły przesłanki, o których mowa w art. 31 § 1 Kpa., zatem przepis ten nie został naruszony. Zdaniem Ministra, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7

i art. 77 § 1 Kpa., gdyż zebrano pełny materiał dowodowy oraz podjęto wszelkie czynności niezbędne do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia. Jak podał Minister, działał przy tym na podstawie przepisów prawa, w tym w szczególności w oparciu

o zasady wyrażone w art. 7 i art. 8 Kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister przypomniał, że podstawę żądania dopuszczenia skarżącego do udziału w przedmiotowym postępowaniu stanowił przepis art. 31 § 1 Kpa. oraz wskazane w § 7 ust. 1 statutu cele, tj.:

1. działanie na rzecz poprawy sytuacji prawnej, ekonomicznej i zdrowotnej osób chorych na cukrzycę;

2. inspirowanie zmian w systemie prawnym, mających na celu ułatwienie chorym dostępu do leczenia i rehabilitacji;

3. działanie na rzecz promocji zdrowia i przeciwdziałania uzależnieniom;

4. reprezentowanie interesów członków Stowarzyszenia i osób chorych na cukrzycę wobec władz państwowych i samorządowych;

5. wspieranie rozwoju edukacji diabetologicznej wśród chorych, jak i całego społeczeństwa;

6. wspieranie prowadzenia badań oraz prac rozwojowych w zakresie diabetologii;

7. udzielanie różnorodnej pomocy, w tym pomocy społecznej diabetykom i rodzicom nieletnich diabetyków;

8. działanie na rzecz integracji środowiska diabetyków;

9. działanie rzecz osób niepełnosprawnych.

W opinii Ministra, ww. cele nie uzasadniają udziału skarżącego w niniejszym postępowaniu, ponieważ nie są to cele szczegółowo określone, które umożliwiałyby ustalenie, że działalność skarżącego jako organizacji społecznej bezpośrednio wiąże się z przedmiotem tej sprawy. Na potwierdzenie tego stanowiska Minister odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2008 r., sygn. akt

II OSK 1499/06 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

z 24 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 767/13.

Minister uznał, że ww. cele musiał interpretować zgodnie z ich literalnym brzmieniem. Chodzi w nich m.in. o bieżące informowanie osób chorych na cukrzycę o najnowszych osiągnięciach naukowych i profilaktyce; organizowanie spotkań dyskusyjnych, czy prowadzenie poradnictwa prawnego; podejmowanie działań mających na celu usprawnienie komunikacji pomiędzy np. Ministrem Zdrowia,

a osobami chorymi na cukrzycę, w zakresie poprawy sytuacji zdrowotnej pacjentów, czego przykładem jest, w ocenie Ministra, udział skarżącego w spotkaniach organizowanych w Ministerstwie Zdrowia pod szyldem "Dialog dla zdrowia".

Minister wyjaśnił, że statutowy cel działalności w rozumieniu art. 31 Kpa. musi być tłumaczony wąsko, gdyż udział organizacji społecznej na podstawie tego przepisu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym. W ocenie Ministra, w świetle ww. celów skarżący do takiej kontroli nie jest powołany, a jego udział w postępowaniu o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku, służyłby wyłącznie zaspokojeniu indywidualnych interesów jego członków, a więc osób chorych na cukrzycę, co oznacza, że racjonalnie pojmowana kontrola społeczna nad postępowaniem administracyjnym byłaby jedynie iluzoryczna. Stwierdził także, że samo powołanie się przez skarżącego na cele statutowe i ogólne wskazanie, że jest największą organizacją pacjentów i podejmuje szereg działań na rzecz dostępu chorych

na cukrzycę do skutecznego leczenia, oraz podejmuje współpracę z organizacjami lekarskimi i naukowymi, jest niewystarczające do uzasadnienia wzięcia przez niego udziału w tym postępowaniu, wymagającym wiedzy specjalistycznej.

W ocenie Ministra, błędne jest także przekonanie skarżącego, że bez jego udziału nie jest możliwe wydanie przez organ "prawidłowej decyzji", jak również, że jest możliwe "wydanie decyzji, która może mieć niekorzystny wpływ na finanse publiczne". Wskazał, że wydając decyzje o objęciu refundacją i ustaleniu urzędowej ceny zbytu leku ma na względzie w równym stopniu interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również interes fiskalny państwa. Wysokość całkowitego budżetu refundacyjnego, określonego na dany rok budżetowy, jest ograniczona. Podejmując decyzję o objęciu refundacją leku musi równoważyć interesy różnych grup pacjentów, w celu zwiększenia dostępności do leków refundowanych jak najszerszej ilości pacjentów. Zatem z uwagi na ograniczoną wysokość budżetu refundacyjnego, objęcie refundacją danej grupy leków powoduje ograniczenie środków na refundację leków innej grupy pacjentów. Minister nie zgodził się zatem

z twierdzeniem skarżącego, że posiada on interes społeczny w przystąpieniu

do przedmiotowego postępowania, gdyż dba o interesy tylko jednej grupy pacjentów, a nie o ochronę większej liczby podmiotów.

Minister podniósł także, że wydając decyzję o objęciu refundacją i ustaleniu urzędowej ceny zbytu leku ma na uwadze uzyskanie jak największych efektów zdrowotnych w ramach dostępnych środków publicznych, przy uwzględnieniu kryteriów określonych w art. 12 ustawy o refundacji, m.in. stanowiska Komisji Ekonomicznej, Rekomendacji Prezesa Agencji Technologii Medycznych, jak również wpływu na wydatki podmiotu zobowiązanego do finansowania świadczeń ze środków publicznych i świadczeniobiorców.

Za bezzasadne Minister uznał również wywodzenie przez skarżącego z faktu, że uczestniczy w spotkaniach organizowanych w Ministerstwie Zdrowia pod szyldem "Dialog dla zdrowia", obowiązku dopuszczenia go do ww. postępowania. Minister wyjaśnił, że inicjatywa tego dialogu została powołana przez niego w celu umożliwienia cyklicznych spotkań przedstawicieli środowisk pacjentów, podczas których omawiane są bieżące zagadnienie z dziedziny ochrony zdrowia. Jest to rodzaj konsultacji społecznych nie podlegających przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i tym samym uzgodnienia tam zapadłe nie wiążą Ministra, co oznacza, że nie przekładają się one na prowadzone postępowania o objęciu refundacją i ustalenia urzędowej ceny zbytu leków. Z uwagi na powyższe Minister odmówił zasadności zarzutu naruszenia przez niego art. 20 Konstytucji RP.

Minister przyznał, że istotnie zawiadomienie o wydłużeniu terminu

na rozpoznania niniejszej sprawy doręczono skarżącemu z pominięciem jego pełnomocnika, jednakże uznał, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu

na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zawiadomienie to było tylko informacją.

Na potwierdzenie takiego charakteru zawiadomienia organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 27 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 1193/12.

Skarżący wniósł skargę na postanowienie Ministra z [...] sierpnia 2014 r., zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów Konstytucji RP. Wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lipca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3785/14, uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził, że nie podlega ono wykonaniu. W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd podał, że postanowienie Ministra narusza art. 124 § 1 pkt 5 Kpa. w związku z art. 127 § 3 Kpa., bowiem pracownik organu działający z upoważnienia Ministra podpisał zarówno postanowienie z [...] czerwca 2014 r. o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia

na prawach strony do udziału w postępowaniu o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku [...], jak i utrzymujące je w mocy postanowienie objęte skargą.

W konsekwencji Minister wydał w dniu [...] grudnia 2015 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie z [...] czerwca 2014 r. wydane w powyższym przedmiocie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pełni powtórzył argumentację zawartą w swoim wcześniejszym postanowieniu z [...] sierpnia 2014 r.

[...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra z [...] grudnia 2015 r., zarzucając:

1. naruszenie przepisów procesowych mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.

a. art. 31 § 2 i art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz 80 Kpa. polegające na niepodjęciu kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy

i zebrania dowodów oraz przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów wyrażające się w dowolnej interpretacji jego celów statutowych, a także nieprawidłowej ocenie braku interesu społecznego, z całkowitym pominięciem podejmowanych przez skarżącego na rzecz refundacji leków inkretynowych, w tym faktu znanego organowi

z urzędu, że jest on proszony o wyrażenie opinii przez Agencję [...] odnośnie konkretnych leków przeciwcukrzycowych, której rekomendacja stanowi dla Ministra Zdrowia ustawowe kryterium objęcia leku refundacją (art. 12 pkt 2 ustawy o refundacji leków),

a w konsekwencji błędne uznanie, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 31 §1 Kpa., skutkujące odmową dopuszczenia go do udziału w niniejszym postępowaniu pomimo, że zarówno cele statutowe, jak i interes społeczny przemawia za dopuszczeniem skarżącego jako organizacji społecznej do ww. postępowania;

b. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa. polegające

na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się w przyjęciu, że brak jest jakiegokolwiek konkretnego odwołania się do "przydatnej

w trakcie postępowania posiadanej wiedzy merytorycznej", podczas gdy skarżący wprost odwołał się do związku merytorycznego pomiędzy działaniami podejmowanymi przez niego w wykonaniu celów statutowych w zakresie objęcia refundacją leków inkretynowych,

a nadto organ nie zwrócił się w trakcie wyjaśniania sprawy

do skarżącego o jakiekolwiek wyjaśnienia w tym przedmiocie pomimo, że na nim spoczywa ciężar wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego;

2. naruszenie art. 12 i art. 20 Konstytucji RP polegające na pominięciu naczelnych zasad ustrojowych, w szczególności nieuwzględnieniu przez organ administracji państwa zasady społeczeństwa obywatelskiego, wyrażającą się w udziale obywateli w funkcjonowaniu państwa poprzez tworzenie różnego rodzaju organizacji i struktur, które umożliwiają obywatelom realizację ich interesów oraz wyrażanie opinii oraz zasad solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych dla oceny dopuszczenia organizacji społecznej

do postępowania;

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów, w tym między innymi: pisma do Ministra Zdrowia z [...] kwietnia

2012 r., pisma od Ministra Zdrowia z [...] stycznia 2013 r. oraz postanowienia Ministra Zdrowia z [...] stycznia 2014 r. o dopuszczeniu na prawach strony do innego postępowania refundacyjnego organizacji społecznej.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął postawione wyżej zarzuty.

W szczególności, zdaniem skarżącego, dopuszczenie go jako organizacji społecznej, do postępowania spowoduje wydanie decyzji, która w lepszym stopniu odzwierciedli potrzeby pacjentów, przy uwzględnieniu, aby leki były możliwie najtańsze i nie zostały obarczone dodatkowymi kosztami administracyjnymi związanymi z wąskimi interesami wnioskodawców (firm farmaceutycznych).

W interesie społecznym leży bowiem to, aby decyzje refundacyjne skutkowały właściwym i efektywnym wydatkowaniem środków publicznych, tak aby wystarczyło na finansowanie wszystkich niezbędnych procedur i metod leczenia cukrzycy,

a ograniczone fundusze były wydawane w sposób równomierny. W interesie społecznym jest również umieszczenie leków w odpowiedniej kategorii dostępności refundacyjnej, gdyż pozwala to na uniknięcie zbędnych wydatków.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał stanowisko zajęte

w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności

z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim

do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale

i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W celu rozstrzygnięcia sprawy, niezbędna jest analiza przepisów ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U.

z 2016 r. poz. 23; dalej "Kpa."), które regulują kwestie udziału organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych na prawach strony.

Zgodnie z brzmieniem art. 31 § 1 Kpa. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

W myśl art. 5 § 2 pkt 5 Kpa., organizacje społeczne to organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne.

Przyjmuje się, że organizacje społeczne to takie grupy podmiotów (osób fizycznych i prawnych), które związane są wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, które nie wchodzą w skład aparatu państwowego i nie są zarazem spółkami prywatnymi (por. E. Smoktunowicz, Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2000, s. 20).

Pojęcie "organizacji społecznej" na gruncie art. 31 § 1 Kpa. należy interpretować szeroko, bowiem w przepisie tym chodzi o każdy przejaw zorganizowanej działalności określonej grupy społecznej, w tym także członków grupy zawodowej. Podstawowym kryterium pozwalającym zakwalifikować dany podmiot jako organizację społeczną jest trwałość zrzeszenia określonej grupy społecznej i struktura organizacyjna, w której najwyższą pozycję zajmuje ogół członków, wszelkie zaś inne organy są mu bezpośrednio lub pośrednio podporządkowane.

Jak wynika z Rozdziału I § 4.1. Statutu Stowarzyszenia, skarżący jest organizacją zrzeszającą chorych na cukrzycę, w tym niepełnosprawnych, rodziców dzieci chorych na cukrzycę, osoby pracujące na rzecz chorych, osoby zdrowe, uznające cele i zasady działania Stowarzyszenia. Z kolei celem Stowarzyszenia jest między innymi działanie na rzecz poprawy sytuacji prawnej, ekonomicznej

i zdrowotnej osób chorych na cukrzycę, inspirowanie zmian w systemie prawnym, mających na celu ułatwienie chorym dostępu do leczenia i rehabilitacji. Stwierdzić zatem należy, że skarżącego, z uwagi na jego status prawny, jak również cele działania wskazane w Statucie, można zakwalifikować do kategorii organizacji społecznych, o której mowa w art. 5 § 2 pkt 5 Kpa.

Dokonując powyższego ustalenia, Sąd w szczególności kierował się poglądami i wskazówkami interpretacyjnymi zawartymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (wydanej w składzie 7 sędziów NSA) z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. II OPS 4/05, w której wskazano w szczególności, że brak jest legalnej definicji pojęcia "organizacja społeczna", oraz że nauka prawa administracyjnego, typując cechy organizacji społecznej, ustaliła zakres tego pojęcia szeroko, uznając różnorodność form organizacyjnoprawnych, jakie może przybrać organizacja społeczna. Uznać należy, odwołując się do art. 12 Konstytucji RP, że przy tak określonych celach i założeniach organizacyjnych działalność skarżącego wyczerpuje kryterium organizacji społecznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 Kpa. Przysługujący zatem skarżącemu status organizacji społecznej umożliwia mu formułowanie wniosków w trybie art. 31 § 1 pkt 2 Kpa., pod warunkiem jednak,

że postępowanie administracyjne, do którego chce przystąpić, nie dotyczy praw

i obowiązków odnoszących się do niego samego, lecz wiąże się z prawami

i obowiązkami innego podmiotu (innej osoby), a także przemawia za tym jego cel statutowy i interes społeczny. Postępowanie nie może więc dotyczyć praw

i obowiązków samej organizacji społecznej, bowiem wówczas korzystałaby ona

z przymiotu strony (art. 28 Kpa.), co oznacza, że jej udział w toczącym się postępowaniu musi być determinowany jedynie przesłanką celu statutowego

i interesu społecznego.

W tym miejscu należy wskazać ponadto na treść wyroku NSA z dnia

22 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1499/06, z którego wynika, że "(...) określona

w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony". W ocenie Sądu, musi istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami działania organizacji społecznej. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany ustalić z urzędu, czy cele i przedmiot działalności, określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby.

W ocenie Sądu, Minister zasadnie przyjął, że skarżący nie może powoływać się na swoje cele statutowe i interes społeczny, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 2 Kpa., jeśli upatruje ich jedynie w realizacji własnego interesu w ramach udziału

na prawach strony w postępowaniu, do którego miałby przystąpić. Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi działać w interesie społecznym w ramach wyznaczonych celów statutowych. Nie może natomiast dla realizacji tych celów powoływać się na przesłankę interesu społecznego, jeśli

z całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że jej udział

w takim postępowaniu będzie służył zaspokajaniu jej własnego interesu. O tym, że

w istocie tak właśnie jest, świadczy zarówno uzasadnienie złożonego wniosku

o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, jak i stanowisko, jakie skarżący prezentował w całym kontrolowanym przez Sąd postępowaniu.

Wskazać należy, że organ administracji dokonując weryfikacji, czy udział organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby jest uzasadniony

i uprawniony, zobligowany jest kierować się przesłankami wymienionymi w art. 31 § 1 pkt 2 Kpa., tj. dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania ma być uzasadnione jej celami statutowymi oraz za dopuszczeniem organizacji społecznej ma przemawiać interes społeczny. Przy czym dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania uprawnione jest jedynie w sytuacji, kiedy ww. przesłanki spełnione są kumulatywnie, zatem brak spełnienia którejkolwiek z nich uniemożliwia organowi administracji wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku organizacji społecznej

o dopuszczenie do udziału.

W niniejszej sprawie skarżący wskazał, że zgodnie z § 7.1. Statutu Stowarzyszenia celem jego działania jest poprawa sytuacji prawnej, ekonomicznej

i zdrowotnej osób chorych na cukrzycę (pkt 1), inspirowanie zmian w systemie prawnym, mających na celu ułatwienie chorym dostępu do leczenia i rehabilitacji

(pkt 2), działanie na rzecz promocji zdrowia i przeciwdziałania uzależnieniom (pkt 3), reprezentowanie interesów członków Stowarzyszenia i osób chorych na cukrzycę wobec władz państwowych i samorządowych (pkt 4), wspieranie rozwoju edukacji diabetologicznej wśród chorych, jak i całego społeczeństwa (pkt 5), wspieranie prowadzenia badań oraz prac rozwojowych w zakresie diabetologii (pkt 6), udzielanie różnorodnej pomocy, w tym pomocy społecznej diabetykom i rodzicom nieletnich diabetyków (pkt 7), działanie na rzecz integracji środowiska diabetyków (pkt 8), działanie na rzecz osób niepełnosprawnych (pkt 9).

Skarżący podkreślił, że cele określone w § 7 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 Statutu bezpośrednio dotyczą przedmiotu postępowania o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku na cukrzycę typu II, gdyż dokonanie wyboru konkretnego leku, w oparciu o kryteria największej efektywności, dla jak najszerszej grupy pacjentów, z uwzględnieniem możliwości płatniczych państwa, będzie ich wypełnieniem.

Sąd powyższego stanowiska skarżącego nie podziela. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, brak jest merytorycznego powiązania między celami statutowymi Stowarzyszenia, a toczącym się postępowaniem w przedmiocie objęcia refundacją leku [...] i ustalenia urzędowej ceny zbytu tego leku. Zdaniem Sądu, powyższe zapisy Statutu należy interpretować zgodnie z ich literalnym brzmieniem, chodzi tu między innymi o bieżące informowanie osób chorych

na cukrzycę o najnowszych osiągnięciach naukowych i profilaktyce, organizowanie spotkań dyskusyjnych czy prowadzenie poradnictwa prawnego, jak również podejmowanie działań mających na celu usprawnienie komunikacji pomiędzy

np. Ministrem Zdrowia a osobami chorymi na cukrzycę, w zakresie poprawy sytuacji zdrowotnej pacjentów, czego przykładem jest udział Stowarzyszenia w spotkaniach organizowanych w Ministerstwie Zdrowia pod szyldem "Dialog dla zdrowia", co, jak wskazał skarżący, jest realizacją jego celów statutowych. Wskazać należy również, że statutowy cel działalności w rozumieniu art. 31 Kpa. musi być tłumaczony wąsko. Przy wykładni tego przepisu należy mieć na uwadze, że interes organizacji społecznej nie może być stawiany ponad interes stron. Udział organizacji

na podstawie powyższego przepisu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2004 r., sygn. akt IV SA 2990/02). Do takiej kontroli w świetle cytowanego powyżej Statutu Stowarzyszenie nie jest powołane. W opinii Sądu, nawet gdyby założyć udział Stowarzyszenia

w postępowaniu o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu leku [...], służyłby on wyłącznie zaspokojeniu indywidualnych interesów jego członków, a więc osób chorych na cukrzycę, co oznacza, że racjonalnie pojmowana kontrola społeczna nad postępowaniem administracyjnym byłaby jedynie iluzoryczna.

Reasumując skarżący wskazując interes społeczny podniósł, że działa

na rzecz zrzeszonych w Stowarzyszeniu członków i osób chorych na cukrzycę,

a zatem realizuje ochronę subiektywnie postrzeganego interesu własnych członków. Działania takiego w żadnym razie nie można potraktować jako działania

w obiektywnym interesie społecznym.

Za niezasadne, w ocenie Sądu, należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego.

W przeprowadzonym postępowaniu organ ustalił bowiem wszelkie istotne

dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, dokonując dogłębnej analizy Statutu skarżącego i odnosząc zapisy w nim zawarte do przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 Kpa., warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu prowadzonym we wskazanym wyżej zakresie.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 Kpa. Nie doszło również do naruszenia art. 77 § 1 Kpa., bowiem decyzję podjęto na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Skarżący, miał zapewniony czynny udział w postępowaniu i miał zagwarantowane prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz prawo zgłaszania żądań na każdym etapie postępowania. Odnotowania wymaga, że doręczenie skarżącemu zawiadomienia o wydłużeniu terminu

na rozpoznanie sprawy, a niego jego pełnomocnikowi, nie miało wpływu

na rozstrzygnięcie prowadzonego przez Ministra postępowania.

W konsekwencji zarzuty podniesione w skardze uznać należy

za nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.