Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1648/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1, art. 133, art.134 § 1, art. 135;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 67a i art. 67b, art. 121 § 1art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4;
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 22 ust. 2 w zw. z art. 26 ust 3 i 5, art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 3;
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 78/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 78/21, po rozpoznaniu skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedokonanie przez przewoźnika uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów SENT, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu [...] marca 2018 r. na byłym Drogowym Przejściu Granicznym w S. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rejestracyjnym [...]. Przewoźnikiem towaru o nazwie PALATINOL 10-P klasyfikowanym do kodu CN 2917, była A. Sp. z.o.o. W toku kontroli kierujący przedstawił dokumenty przewozowe oraz wydruk zgłoszenia SENT[...]. Podczas sprawdzenia danych w systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, stwierdzono nieprawidłowości w zgłoszeniu, tj. niedokonanie uzupełnienia pola dotyczącego numeru zezwolenia drogowego.

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. decyzją z dnia [...] marca 2020 r., działając m.in. na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; powoływanej dalej jako O.p.), art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 6, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm.; powoływanej dalej jako ustawa o SENT), nałożył na A. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za niedokonanie przez przewoźnika uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów SENT, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.

W uzasadnieniu organ zauważył, że przepisy ustawy o SENT, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, nie wyłączały odpowiedzialności przewoźnika nawet za drobne uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania czy omyłki. Przewoźnik, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się przewozem towarów, miał ustawowy obowiązek sprawdzenia poprawności wpisanych danych przed rozpoczęciem przewozu. Stwierdzone uchybienie nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy jakiejkolwiek okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu, lecz było wynikiem niedochowania należytej staranności.

Organ powołał treść art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy o SENT i wyjaśnił, że ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary uzależnione jest od spełnienia przesłanki ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Wskazał, że z informacji uzyskanych w toku postępowania wynika m.in., iż strona: nie posiada zaległości podatkowych ani niepodatkowych należności budżetowych, a także zaległości składkowych; nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Z uzyskanych materiałów nie wynika, aby przewoźnik ponosił straty, które warunkują przyznanie wnioskowanej ulgi.

W ocenie organu nie wystąpiły okoliczności wyróżniające sytuację finansową strony od sytuacji innych przewoźników. Nienałożenie kary za stwierdzone uchybienie stanowiłoby zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów. Strona, jako doświadczony przewoźnik, winna znać obowiązujące przepisy w zakresie przewozów towaru i dochować wszelkiej staranności, aby jej postępowanie było zgodne z normami z nich wynikającymi.

Po rozpoznaniu odwołania strony od tej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że nie znalazł przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zarówno ze względu na ważny interes przewoźnika, jak i interes publiczny.

Organ uznał, że w sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ z pozyskanych informacji wynika, że sytuacja przewoźnika nie ma cech nadzwyczajności. Kondycja finansowa podmiotu nie wskazuje, aby musiał sięgać do środków pomocy państwa, w celu wywiązywania się z obowiązku uregulowania nałożonej kary. Ponadto odstąpienie od nałożenia kary na przewoźnika, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym. Odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu. Wprost przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie o SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

A. sp. z o.o. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, zarzucając organowi m.in. niewyjaśnienie, czy przy uwzględnieniu celów wprowadzenia do obrotu prawnego ustawy o SENT oraz podstawowych zasad, w tym w szczególności zasady proporcjonalności, rzeczywiście istnieje interes publiczny w tym, aby nałożyć na legalnie działającego przewoźnika dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, które to uchybienia nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości uszczuplenia dochodów budżetowych i zostały usunięte w całości w toku kontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zaskarżonym wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

Sąd I instancji stwierdził, że przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy również uwzględnić to, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Nie leży bowiem w interesie publicznym, a więc interesie całego społeczeństwa, nakładanie kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a które dopuściły się jedynie nieistotnych (z punktu widzenia również prawa podatkowego) omyłek czy błędów w zgłoszeniu SENT. Takie postępowanie organów nie powodowałoby budowania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i stanowiłoby nadmierny, nieakceptowalny współcześnie legalizm.

W ocenie Sądu I instancji, rozważenie przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT przesłanki interesu publicznego jako uzasadniającej odstąpienie od nałożenia kary, powinno nastąpić z uwzględnieniem celów tej ustawy. Jak wynika z jej uzasadnienia, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. Natomiast charakter represyjny przepisów ustawy winien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Konieczne jest zatem rozważenie, czy w interesie publicznym jest nakładanie na legalnie działający podmiot dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuścił się uchybienia formalnego, które usunął w możliwie najszybszym czasie, nie powodując uszczuplenia w zapłacie należnych podatków. Tymczasem, zdaniem Sądu I instancji, organ dokonał zawężającej wykładni pojęcia "interes publiczny". W istocie bowiem możliwość powołania się na interes publiczny organ ograniczył do sytuacji, kiedy nałożona kara doprowadziłaby skarżącą spółkę do takiej kondycji, iż zmuszona byłaby sięgnąć do środków pomocy państwa. Ponadto organ akcentował, iż odstąpienie od nałożenia kary na przewoźnika, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym, tym samym koncentrując się na elemencie fiskalnym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a ponadto o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy brak jest zasadności wymierzenia skarżącej kary pieniężnej, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że określone w art. 24 ust.3 ustawy przesłanki nie wystąpiły,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, że brak odstąpienia przez organy od nałożenia przedmiotowej kary stanowi o dokonaniu nieprawidłowej zawężającej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie ujętego w nim pojęcia "interesu publicznego", w którym nie leży karanie legalnie działającego podmiotu (przedsiębiorstwa) za jego - w ocenie Sądu - formalne uchybienia, w sytuacji gdy zgodnie z powołaną normą prawną w interesie publicznym jest przestrzeganie przez profesjonalne podmioty przepisów prawa - tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości poprzez realizację nałożonych obowiązków, a odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za ich nieprzestrzeganie miało charakter wyjątkowy.

Organ postawił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 133 § 1 i art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, pomimo że istniały podstawy do oddalenia skargi,

2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz art. 120, art. 121 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli i wadliwej oceny rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim organy dokonały oceny stanu faktycznego sprawy i uznały brak podstaw do odstąpienia od nałożenia skarżącej kary pieniężnej w kwocie 5.000 zł.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że odstąpienie w niniejszym przypadku od nałożenia kary doprowadziłoby w istocie do sytuacji, w której przepis art. 22 ust. 2 ustawy o SENT byłby przepisem martwym. Przewoźnik mógłby bowiem każdorazowo nie uzupełniać konkretnych danych w zgłoszeniu SENT i z tego tytułu nie ponosić żadnych konsekwencji.

Organ zauważył, że przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") z uwagi na to, że skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a skarżący również nie wniósł o jej przeprowadzenie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Kontrola dotyczy zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, która wykracza poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Przepis art. 174 p.p.s.a. stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W złożonej skardze kasacyjnej powołano zarzuty w oparciu o obydwie wyżej wymienione podstawy. Co do zasady w takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny jako pierwsze rozstrzyga zarzuty odnoszące się do przepisów postępowania, gdyż mają one z reguły wpływ na ustalenie stanu faktycznego przyjętego do orzekania. Jednak w rozpoznawanej sprawie odstąpiono od takiej kolejności rozpoznawania zarzutów skargi kasacyjnej, ponieważ zawarte w niej zarzuty sprowadzają się w istocie do kwestionowania przyjętej przez Sąd I instancji wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT, czego konsekwencją było zarzucenie organom naruszenia przepisów postępowania. Dlatego też zarzuty skargi kasacyjnej należało rozpoznać łącznie przyjmując za punkt wyjścia ocenę prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego – że sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Stawiając zarzut naruszenia przepisów postepowania autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Oznacza to, że podstawą skargi kasacyjnej nie może być każde uchybienie przepisom postępowania, a jedynie takie, które odbiło się na wydanym rozstrzygnięciu.

Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. NSA nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, określony jako pkt 1 petitum skargi kasacyjnej jest niezasadny. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że doszło do niewłaściwego zastosowania art. 22 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w sytuacji gdy nie wystąpiły przesłanki określone w art. 24 ust. 3 w/w ustawy. Wskazać więc należy, że Sąd I instancji nie wyraził stanowiska, że uzupełnienie braków zgłoszenia SENT w trakcie kontroli stanowi podstawę do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. WSA wprost wskazał, że doszło do naruszenia przez skarżącą obowiązku uzupełniania zgłoszenia o obowiązkowe dane - numer licencji, przed rozpoczęciem przewozu. Sąd I instancji nie wskazał też, że należy odstąpić od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust.3 ustawy SENT. Ponadto nie stosował przepisu art. 24 ust. 3 ustawy o SENT.

Stawiając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów materialnych Dyrektor IAS podniósł naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT. W ramach zarzutu wskazał, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia "interesu publicznego" jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary na podmiot, który dopuścił się naruszenia obowiązków w zakresie monitorowania przewozów, bowiem przyjął szerokie rozumienie tego terminu, co nie ma uzasadnienia na gruncie art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

Prawidłowe rozumienie pojęcia interesu publicznego w ustawie SENT zaprezentowane zostało w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 stycznia 2020 r. (sygn. akt II GSK 1385/19), z 26 lutego 2020 r. (sygn. akt II GSK 1075/19), z 20 maja 2020 r. (sygn. akt II GSK 96/20), z 21 maja 2020 r. (sygn. akt II GSK 307/20), których treść jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (na stronie internetowej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i które Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela. W orzeczeniach tych podkreślono, że nie jest prawidłowe wykładanie użytego w ustawie SENT pojęcia "interes publiczny" i "ważny interes przewoźnika" z powołaniem się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 67a i art. 67b O.p. Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi reguluje kwestię odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w sposób pełny, zaś art. 26 ust. 5 tej ustawy zawiera odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o. p., ale tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie SENT. W związku z tym odpowiednie stosowanie art. 67a O.p. może mieć miejsce w zakresie umorzenia należności z tytułu kary lub rozłożenia jej na raty, natomiast nie ma podstaw do stosowania tego przepisu do ustawy SENT.

W ustawie SENT ustawodawca wprost przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, a to oznacza, że przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem. Należy ponadto zauważyć, że w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że pojęcie interesu publicznego, określonego w przepisach ustawy należy rozumieć szerzej i obejmuje takie elementy, jak proporcjonalność danej kary, stosunek kar nałożonych za przewozy dokonywane w tym samym czasie tym samym transportem do dochodu przewoźnika z tych przewozów, ustalenie czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia interesów Skarbu Państwa, czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, czy nałożenie kary pieniężnej na skarżącą miało charakter prewencyjny czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów (zob. np. wyrok NSA z 18 maja 2020 r. o sygn. akt II GSK 220/20).

Przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można zatem pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji. Organ oceniając przesłankę "interesu publicznego" lub "ważnego interesu przewoźnika", powinien rozważyć czy nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel określony przez ustawodawcę w ustawie SENT.

Wobec tego, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie zasługiwał na uwzględnienie, a Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy SENT, nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p., w powiązaniu z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Wskazać bowiem należy, że Sąd I instancji nie stwierdził, że niedochowanie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numer zezwolenia drogowego przed rozpoczęciem przewozu nie stanowi podstawy do nałożenia na przewoźnika kary.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zgodnie z art. art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wyznacza zaś zakres przedmiotowy tej kontroli, tj. orzeczenia co do legalności decyzji. Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (które to zastrzeżenie w tym przypadku nie ma zastosowania). Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie wyszedł poza granice wyznaczone ww. przepisami podczas rozpoznania sprawy. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego, bądź powoła w nim (tj. postępowaniu sądowym) dowody, które zostały przez Sąd I instancji pominięte, względnie gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów Sąd I instancji nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. Tymczasem w skardze kasacyjnej nie wskazano takich uchybień, które świadczyłyby o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w przepisie art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. I tak w niniejszej sprawie uczynił Sąd I instancji, mianowicie stwierdził naruszenie prawa materialnego również w stosunku do decyzji organu I instancji i ją uchylił uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Mając na uwadze fakt, że wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.