Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 235/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. a) i lit. c)
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
article: art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją

z "[...]" Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa "[...]" (dalej: "Dyrektor OR ARiMR"), po rozpatrzeniu odwołania W.O., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w "[...]" (dalej: "Kierownik BP ARiMR") z "[...]", którą odmówiono przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.

Jak wynika z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy,

"[...]" strona wniosła o przyznanie płatności na rok 2019, w tym m.in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do gruntów o powierzchni "[...]" ha. Rozpatrując wniosek, Kierownik BP ARiMR uznał, że zostały stworzone sztuczne warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i w konsekwencji odmówił przyznania stronie wnioskowanej pomocy.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor OR ARiMR odwołał się do przepisów art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341), a także art. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2017 r., poz. 1853). Powołał ponadto brzmienie art. 4 ust. 1 lit. a) i lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 347 s. 608).

Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r. Nr 312 s. 1), działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Ponadto stosownie do art. 60 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia

2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią

i monitorowania jej (Dz. Urz. UE L Nr 347 s. 549 ze zm.) bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności

z celami tego prawodawstwa.

W ocenie organu II instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że deklarowane przez stronę grunty rolne stanowią część składową gospodarstwa "A" Sp. z o.o. z siedzibą w "[...]" (dalej : "Spółka"). Prawidłowość stanowiska organu, że osoby zarządzające Spółką stworzyły sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści majątkowych, potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Olsztynie w wyroku z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 213/19.

Odwołując się do materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowań

w sprawach o przyznanie płatności za lata 2015 - 2019, organ II instancji wskazał,

że we wniosku z "[...]’ o wpis do ewidencji producentów strona jako swego pełnomocnika wskazała C. C., który jest wspólnikiem Spółki

i jednocześnie jest pełnomocnikiem 11 producentów rolnych, dla których jest osobą bliską, tj.: M. C., J. C., B. M., K. M., T. R., G. Ł., M. Ł., W.S., W. O., N. F. i S. B.. Ponadto strona we wniosku podała numer rachunku bankowego należącego do C. C. i dopiero od "[...]" wskazano stronę jako posiadacza rachunku bankowego.

W dalszej kolejności organ II instancji stwierdził, że dzierżawione przez stronę grunty rolne były własnością Spółki, która w 2005 r. zadeklarowała do płatności grunty

o powierzchni "[...]" ha, zaś w latach 2015 - 2017 deklarowała powierzchnię "[...]" ha, by następnie w 2018 r. wykazać powierzchnię "[...]" ha i w 2019 r. powierzchnię "[...]" ha. W zestawieniach zaprezentowanych na s. 15-25 decyzji organu I instancji przedstawiono powierzchnie deklarowane przez poszczególnych wnioskodawców

w latach 2014-2019, wskazując schemat, według którego zmniejszano powierzchnię istniejącego gospodarstwa i tworzono rzekomo nowe gospodarstwa rolne.

Organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania strona przedłożyła następujące dowody: umowę dzierżawy gruntów rolnych z "[...]".

i rozwiązanie umowy dzierżawy z "[...]" faktury za dzierżawę gruntów rolnych wystawione przez Spółkę w latach 2015-2019, umowy na świadczenie usług agrotechnicznych zawarte z R. M. w latach 2015-2019, rejestr działalności rolnośrodowiskowej za lata 2015-2019, fakturę za ekspertyzę ornitologiczną

z "[...]" wraz z dowodem zapłaty, fakturę za sporządzenie dokumentacji rolno-środowiskowo-klimatycznej z "[...]" wraz z dowodem zapłaty, faktury za sporządzenie wniosków o płatności na lata 2018-2019. Przesłuchany w toku postępowania świadek R.M. potwierdził wykonanie prac na działkach deklarowanych przez stronę, na jej zlecenie i w jej obecności, podając jednocześnie,

że w zamian za usługi pobierał korzyści w postaci plonu.

W ocenie organu, nie były wiarygodne wyjaśnienia strony o braku opłacalności działalności rolniczej i zerwaniu umowy dzierżawy na skutek zażądania przez

R. M. w 2020 r. zapłaty w formie gotówki. Organ podniósł, że powyższe stanowisko strony w kwestii przyczyn zakończenia współpracy z C. C. zmieniło się w toku postępowania, gdyż w uzupełnieniu odwołania wskazała ona,

że powodem zerwania umowy miało być zakończenie trwania 5-letniego działania rolnośrodowiskowego. Organ dodał, że na ocenę rzetelności przestawionych przez stronę umów zawartych z R. M. wpływa m.in. fakt, że w protokole odbioru wykonanych usług polowych podpisanym "[...]" zawarto oświadczenie dotyczące umowy zawartej "[...]". Za niewystarczające dowody

na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej organ uznał dokumenty związane

z ubieganiem się o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną. Wskazał przy tym,

że faktury za sporządzenie wniosków za lata 2018-2019 zostały wystawione niemal jednocześnie w kwietniu 2019 r. oraz opłacone z dużym opóźnieniem dopiero "[...]".

Odnosząc się do kwestii tytułu prawnego strony do deklarowanej działki

o powierzchni "[...]" ha, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynikało,

że Spółka przekazała na podstawie umów dzierżawy grunty rolne osobom spokrewnionym lub spowinowaconym z osobami będącymi jej udziałowcami i członkami zarządu. Umowy dzierżawy nie były rejestrowane w urzędzie gminy, ewidencji gruntów starostwa powiatowego ani potwierdzone notarialnie. Grunty deklarowane uprzednio przez Spółkę zostały sztucznie rozdzielone, chociaż ich położenie przestrzenne nie uzasadniało podziału na odrębne działki rolne, gdyż są zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie, a ponadto realizowały ten sam wariant działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Dokonując analizy kwestii zapłaty czynszu dzierżawnego za okres obowiązywania umowy dzierżawy, tj. 10 lat począwszy od "[...]" organ

II instancji zwrócił uwagę, że strona uregulowała czynsz za lata 2016 - 2018 dopiero

w dniu "[...]" i jednocześnie nie wykazała, że uiściła czynsz za 2019 r. Zdaniem organu, zachodzi podejrzenie, że zawarta przez stronę umowa dzierżawy była umową pozorną.

Zdaniem organu, powyższe ustalenia potwierdziły, że skarżąca nie prowadziła samodzielnie i na własny rachunek gospodarstwa rolnego. Rzekome gospodarstwo rolne strony nie było samodzielne, a wszystkie podejmowane działania dotyczące tego podmiotu były bezpośrednio związane ze Spółką i osobą C. C.. Ubiegając się o przyznanie płatności w 2019 r., strona faktycznie nie użytkowała działek rolnych. Jej gospodarstwo nie było wyodrębnione pod względem technicznym

i ekonomicznym, było natomiast ściśle powiązane z gospodarstwem Spółki. Skarżąca nie posiadała własnego zaplecza gospodarczego i sprzętu, pozwalającego na wykonanie zabiegów agrotechnicznych czy magazynowanie plonów, co wskazuje, że jej zamiarem nie było pozyskiwanie dochodu z plonów. Wyłącznym zamiarem tego przedsięwzięcia był fakt pozyskiwania dopłat unijnych, a podział gospodarstwa rolnego Spółki na kilkanaście mniejszych miał na celu pobieranie zwiększonych dopłat.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie decyzji organu II instancji i orzeczenie o kosztach postępowania, zarzuciła temu organowi naruszenie zasady bezstronności i obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonych dowodów, a także zasady wyrażonej

w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

tj. obowiązku przedstawienia dowodów na zarzucany jej brak prowadzenia działalności rolniczej w roku 2019.

W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że podejmując się w 2015 r. dzierżawy gruntów rolnych od spółki kuzynki i jej małżonka, kierowała się pobudkami racjonalnymi. Wydzierżawiający mieli nadmiar gruntów w stosunku do tego, co opłacało się

im uprawiać, a w związku z tym, że nie było dobrych ofert na rynku, zaproponowali jej dzierżawę gruntów rolnych po kosztach. Strona ponosiła wszelkie koszty związane

z użytkowaniem działek i sama zajmowała się organizacją prac. C. C. kontaktował się z Agencją w jej imieniu i na tym kończyła się jego pomoc. Nie wykonywał dla strony żadnych prac polowych ani nie ponosił nakładów. Strona dopuściła się zwłoki w zapłacie czynszu dzierżawnego, niemniej kwoty te zostały ostatecznie uregulowane. Spółka nie dochodziła tych kwot od skarżącej

w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na relacje rodzinne.

W ocenie strony, decyzja odmawiająca przyznania płatności została wydana

w oparciu o nieprawidłowości stwierdzone u innych osób, w tym jej dalszych krewnych, którzy na przestrzeni kilku lat mieli okazje również dzierżawić grunty od Spółki. Skarżąca zaś dokładała wszelkich starań, aby jak najlepiej wywiązać się z podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego i w tym zakresie nie stwierdzono żadnych uchybień. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, że nie można jej uznać za rolnika z uwagi na brak innej działalności niż wynikająca z realizowanego przez nią zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Zarzuciła, że w uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1988 r., który z oczywistych przyczyn nie mógł uwzględniać prawa Unii Europejskiej, i na jego podstawie organ sformułował sugestię, że rolnikiem jest tylko ten, kto zajmuje się działalnością rolniczą zawodowo. Zdaniem strony, obowiązująca w rozporządzeniu unijnym definicja działalności rolniczej jasno i wprost mówi, że obejmuje ona również prowadzenie działań minimalnych, czyli utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej

w przypadku płatności bezpośrednich, a jeśli jednocześnie realizuje się działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne - te czynności, które są wymagane dla danego wariantu

i żadne inne.

Z powyższych względów, zdaniem strony, organ bezzasadnie zakwestionował znaczenie dla rozstrzygnięcia dowodów poniesienia kosztów na uzyskanie certyfikatów oraz kosztów dokumentacji przyrodniczej. W ocenie skarżącej, w sytuacji realizacji działania "ochrona siedlisk zagrożonych gatunków ptaków", w przypadku którego nie prowadzi się żadnej produkcji rolnej poza zbiorem okrywy roślinnej (siana, względnie sianokiszonki), jedyne nakłady, jakie powstają, związane są z wymogami administracyjnymi. Niezrozumiałe dla strony jest także, dlaczego sztuczność działań ma potwierdzać akurat to, że działania były nakierowane na osiągnięcie zysku

z dostępnych dla obywateli świadczeń publicznych, skoro taka jest właśnie ich rola,

by trafiały do posiadaczy gruntów, którzy zachęceni taką formą gratyfikacji decydują się na określone działania. Okoliczność, że bez tych świadczeń być może w ogóle nie zajmowaliby się użytkowaniem gruntów rolnych nie kwestionuje oceny poniesionych nakładów ani nie jest argumentem na sztuczność działalności.

Końcowo strona podniosła, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w uzupełnieniu odwołania z "[..]"., w związku z czym zarzuciła dodatkowo zaskarżonej decyzji, że została ona niedostatecznie umotywowana i bezprawnie rozstrzyga wątpliwości na niekorzyść strony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U.

poz. 374 ze zm.), uznając rozpoznanie niniejszej sprawy za konieczne i przyjmując jednocześnie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnych bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, co zostało poprzedzone poinformowaniem stron postępowania o możliwości składania pism procesowych.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował wobec strony art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, tj. klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa.

Zgodnie z tym przepisem, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających

z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Nadto przepisem prawa materialnego, który wyznacza kierunek prowadzenia ustaleń faktycznych w sprawie, jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. W myśl tego przepisu, działania skierowane na pozyskanie korzyści

w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przepisy te zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego (wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 736/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia powołane poniżej, o ile nie podano innego publikatora).

W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone". Ustalenie znaczenia tego pojęcia może mieć miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym, przy czym ustawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.

W ocenie Sądu, na gruncie analizowanego przepisu warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (wyrok NSA z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19). Omawiana klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (wyrok NSA z 8 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie rzeczy (wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 917/18).

Aby zastosować przepis sankcyjny o wyłączeniu płatności, organy administracji powinny drobiazgowo ustalić i udowodnić wszystkie okoliczności mogące stanowić potwierdzenie stworzenia w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w argumentacji przedstawianej

w uzasadnieniu wyroków składających się na jednolitą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, które w podobnych sprawach wielokrotnie odwoływały się do wykładni prawa przedstawionej

w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencija (opubl. http://eur-lex.europa.eu).

W uzasadnieniu tego wyroku TSUE wskazał, że organ, dokonując oceny

w konkretnych okolicznościach sprawy, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności,

z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych

w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej

z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku).

Dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", TSUE wyraził m.in. pogląd, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W związku z powyższym wyrokiem TSUE należy wskazać, że jakkolwiek odnosił się on do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, to jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Mając zatem na względzie okoliczności faktyczne sprawy i przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa w wyroku TSUE, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy wykazały w sposób niewątpliwy, że zaistniały łącznie obydwie przesłanki, poprzez które można ocenić zaistnienie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.

Dla dokonania oceny, czy w przedmiotowej sprawie zostały stworzone we wskazanym rozumieniu sztuczne warunki, o których mowa w art. 60 rozporządzenia

nr 1306/2013, konieczne jest ocenienie działań nie tylko skarżącej, ale również reprezentowanych przez C. C. pozostałych 10 podmiotów, a ponadto występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań.

Należy także podkreślić, że tut. Sąd weryfikował już kwestię stworzenia sztucznych warunków polegających na utworzeniu 12 podmiotów (11 osób fizycznych

i spółki z o.o.) w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych wydanych wobec skarżącej, a także innych powiązanych podmiotów, w ramach kampanii o przyznanie płatności na lata 2015-2019, stwierdzając, że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła (wyroki WSA w Olsztynie: z 23.05.2019 r., sygn. akt I SA/Ol 211/19 i I SA/Ol 213/19; z 21.11.2019 r., sygn. akt I SA/Ol 562/19; I SA/Ol 598/19, I SA/Ol 561/19, I SA/Ol 601/19 - I SA/Ol 605/19; I SA/Ol 626/19 - I SA/Ol 628/19; z 16.01.2020 r., sygn. akt I SA/Ol 597/19; I SA/Ol 657/1- I SA/Ol 662/19; I SA/Ol 666/19 - I SA/Ol 671/19; I SA/Ol 674/19- I SA/Ol 678/19; z 27.02.2020 r., sygn. akt I SA/Ol 730/19

- I SA/Ol 732/19, I SA/Ol 17/20; z 16.07.2020 r., sygn. akt I SA/Ol 228/20 - I SA/Ol 231/20, z 05.08.2020 r., sygn. akt I SA/Ol 320/20 - I SA/Ol 324/20; z 06.08.2020 r., sygn. akt I SA/Ol 222/20 - I SA/Ol 227/20; z 24.09.2020 r., akt I SA/Ol 409/20 - I SA/Ol 413/20; z 08.10.2020 r., sygn. akt I SA/Ol 446/20 - I SA/Ol 448/20; wyroki z 11.02.2021 r., sygn. akt I SA/Ol 703/20 - I SA/Ol 715/20, I SA/Ol 718/20 - I SA/Ol 720/20. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i podtrzymuje w całości stanowisko wyrażone w ww. wyrokach. Okoliczności faktyczne rozpoznawanej aktualnie sprawy związane z mechanizmem stworzenia całego skoordynowanego przedsięwzięcia i charakterem działalności są podobne jak w przypadku wymienionych powyżej spraw.

Powyższą ocenę WSA w Olsztynie zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 20.05.2020 r., sygn. akt I GSK 1752/19; z 30.07.2020 r., sygn. akt I GSK 751/20 i I GSK 752/20; z 4.12.2020 r., sygn. akt I GSK 1108/20 - I GSK 1111/20.

W niniejszej sprawie nie było kwestionowane formalnoprawne wyodrębnienie skarżącej jako podmiotu ubiegającego się o płatności rolne. Przedmiot sporu sądowego został umiejscowiony na innej płaszczyźnie dotyczącej tego, czy materiał dowodowy pozwalał przyjąć, że formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne dokonane wyłącznie w celu uzyskania nienależnych płatności.

W ocenie Sądu, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy prawidłowo ustaliły, że doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia z uwagi na wystąpienie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i przesłanki subiektywnej.

Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników na skutek multiplikowania podmiotów celem utworzenia wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych, w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności. Stworzenie wielu podmiotów reprezentowanych przez tę samą osobę (C. C.)

i wnioskujących o przyznanie płatności do działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności umożliwiało obejście zasady degresywności wyrażonej w przepisach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgłoszenie do płatności gruntów przez pozornie odrębne od siebie gospodarstwa rolne pozwoliłoby ominąć zasadę degresywności płatności i w efekcie umożliwiłoby otrzymanie środków finansowych w wysokości większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek.

W tych okolicznościach została więc spełniona przesłanka obiektywna, gdyż poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Cele te można zrekonstruować z treści rozporządzeń unijnych (pkt 8 i 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3

i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, Dz. U. UE. L 2013 r. Nr 347, s. 487 ze zm.), obrazujących wolę prawodawcy, aby wsparciem objęte zostały przede wszystkim mniejsze gospodarstwa, zważywszy, że duże podmioty korzystają już z tzw. efektu skali. Jak wskazano w pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Wskazany powyżej cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, ma zapewnić balans i równomierny rozwój całej grupy przedsiębiorców. Służy temu mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Wprowadzenie tego mechanizmu miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności wskazane cele wsparcia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, nie mogły zostać

w niniejszej sprawie osiągnięte, co oznacza, że wystąpiła przesłanka obiektywna,

o której mowa w powołanym wyżej wyroku TSUE w sprawie C-434/12.

Wbrew argumentacji skargi, dla oceny wystąpienia przesłanki obiektywnej nie ma żadnego znaczenia powoływana okoliczność realizacji przez skarżącą działalności na deklarowanych działkach rolnych. Nie kwestionując tego, że strona spełniła wymogi przyznania wnioskowanej płatności, wskazać należy, że istotne znaczenie ma to, że jej działanie w sztucznie stworzonych warunkach uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów. Gospodarstwo rolne stworzone zostało wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów

i to nie tylko przysługujących w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lecz również płatności z innych tytułów.

Zdaniem Sądu, w sposób niebudzący wątpliwości organy obu instancji wykazały również wystąpienie w sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie zarówno w sposób opisowy, ale także w formie zestawienia na s. 15-25 decyzji organu I instancji powiązań organizacyjnych pomiędzy skarżącą i pozostałymi podmiotami. Pozwoliło

to na ustalenie zamierzonej koordynacji działań mającej na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone okoliczności faktyczne, które nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącą, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazują, że w sprawie nie mamy

do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą, lecz z jednym gospodarstwem rolnym zarządzanym przez C. C.. Zaznaczenia przy tym wymaga, że aby ustalić, kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić, jak są realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, a także jak jest zbudowane zaplecze techniczne

i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej (wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 992/18).

Analiza tych zależności w niniejszej sprawie doprowadziła organy

do prawidłowego wniosku, że wykorzystując utworzone podmioty, C. C. prowadził przy pomocy najbliższych współpracowników de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne.

Z okoliczności niniejszej sprawy wynika bowiem, że strona ustanowiła jako swego pełnomocnika C. C., który jest wspólnikiem "A" Sp. z o.o. i jednocześnie jest pełnomocnikiem 10 innych producentów rolnych, dla których jest osobą bliską. Przychody z działalności rolniczej oraz pozyskiwane w tej działalności płatności przez wszystkich zarejestrowanych producentów rolnych wpływały na rachunek bankowy C. C.. Grunty, w oparciu o które strona prowadziła działalność, nie były jej własnością, lecz były dzierżawione od Spółki, która w 2005 r. zadeklarowała do płatności grunty o powierzchni "[...]" ha, zaś w latach 2015 - 2017 deklarowała powierzchnię "[...]" ha, w 2018 r. - powierzchnię "[...]" ha, a w 2019 r. - powierzchnię "[...]" ha. Ponadto strona uregulowała czynsz za lata 2016 - 2018 dopiero "[...]" i jednocześnie nie wykazała, że uiściła czynsz za 2019 r. W oparciu o te ustalenia, organ odwoławczy trafnie skonstatował, że istniały wątpliwości co do rzeczywistego statusu gospodarstwa rolnego strony.

Ponadto w toku postępowania prowadzonego przy czynnym udziale strony nie wykazała ona, by posiadała infrastrukturę służącą prowadzeniu działalności rolnej

w postaci np. budynków, maszyn czy urządzeń rolniczych. Strona nie wykonywała osobiście zabiegów agrotechnicznych, zlecając prace w tym zakresie innemu podmiotowi za wynagrodzeniem w postaci plonów. Poza fakturą za dzierżawę gruntów rolnych, umową na świadczenie usług agrotechnicznych i fakturami dokumentującymi wydatki związane z działalnością rolno-środowiskowo-klimatyczną, skarżąca nie przedstawiła innych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej. Nie wykazała też, by osiągnęła dochody (za wyjątkiem płatności). Tym samym strona nie wykazała, by działała w sposób samodzielny i niezależny.

Ponadto zwrócenia uwagi wymagała okoliczność, że Spółka przekazała, na podstawie umów dzierżawy, grunty rolne osobom spokrewnionym lub spowinowaconym z osobami będącymi jej udziałowcami i członkami zarządu. Umowy dzierżawy nie były rejestrowane w Urzędzie Gminy, ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego ani potwierdzone notarialnie. Grunty wydzierżawione poszczególnym osobom stanowiły gospodarstwa rolne o powierzchni około 50 ha. Każde z tych gospodarstw rozpoczęło uczestnictwo w ramach tego samego pakietu i wariantu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, przy czym działki ewidencyjne stanowiące własność Spółki zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie i stanowić mogą zorganizowaną całość.

Zdaniem Sądu, wszystkie powyższe ustalenia potwierdzały, że jedynym celem umów dzierżawy gruntów był podział gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, co miało na celu pobieranie zwiększonych płatności do gruntów rolnych. W tych warunkach nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie spełniona została także przesłanka subiektywna stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Rozproszenie gruntów mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzanych i należących pośrednio lub bezpośrednio do tej samej osoby i położonych w bliskim sąsiedztwie nie znajduje, zdaniem Sądu, uzasadnienia ekonomicznego, lecz potwierdza cel takiego działania, jakim jest obejście zasady degresywności przy płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.

W ocenie Sądu, gospodarstwo rolne skarżącej formalnie tworzyło samodzielne gospodarstwo, w rzeczywistości jednak było to wyodrębnienie wyłącznie formalnoprawne, niestanowiące o jego samodzielności czy niezależności. Gospodarstwo to pozostawało w ścisłym związku z gospodarstwem Spółki oraz osobą C. C.. Wszystkie działania, które miały miejsce, stanowiły w istocie próbę dostosowania wzajemnych relacji między podmiotami, aby uzyskać maksymalne dofinansowanie. Pomimo zatem, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła

z oddzielnym wnioskiem o przyznanie płatności, działając formalnie jako samodzielny rolnik, to w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013, nie tworzyła ona odrębnego gospodarstwa rolnego.

W tych warunkach nie mogły zostać uwzględnione przedstawione przez skarżącą okoliczności mające uzasadniać inne niż nakierunkowane na osiągnięcie maksymalnych wpływów z tytułu płatności, powody wyodrębnienia gospodarstwa

i twierdzenia o jego autonomiczności, jako nieoparte na obiektywnych dowodach oraz niestanowiące logicznych i racjonalnych argumentów powołania kilkunastu podmiotów.

Mając zatem na względzie wykazane powiązania majątkowe, osobowe,

i organizacyjne uzasadniające twierdzenie o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia, uznać należało, że w rzeczywistości skarżąca wraz

z pozostałymi wnioskującymi o płatności byli w świetle art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013 jednym rolnikiem prowadzącym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez stworzenie sztucznych warunków prowadzili działalność ukierunkowaną na osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

Poczynione rozważania stanowią ustosunkowanie się do zasadniczej części zarzutów skargi dotyczących głównie zakwestionowania przez organy samodzielnego

i odrębnego prowadzenia przez stronę działalności rolniczej. Odmawiając zaś uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego, wskazać należy, że ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w decyzjach organów obu instancji. W ocenie Sądu, organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zebrały

i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez skarżącą, i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Tym samym nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że organy dopuściły się naruszenia zasady bezstronności i obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonych dowodów oraz niedostatecznego umotywowania decyzji i bezprawnego rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść strony.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz.2325 ze zm.).