Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2213/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 1415,- zł. (jeden tysiąc czterysta piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 21.06.2002r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego W. P. za nieprawidłowe w części zastosowanej stawki celnej.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że na podstawie zgłoszenia celnego SAD z dnia I8.08.2000r. Naczelnik Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...]. Towar do odprawy celnej w imieniu J. K. zgłosił W. P. na podstawie notarialnie poświadczonego upoważnienia udzielonego przez J. K.

Wobec towaru zastosowano stawkę celną obniżoną UE na podstawie deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru zawartej na umowie kupna - sprzedaży z dnia 29.05.2000r. załączonej do zgłoszenia celnego.

W ramach weryfikacji przeprowadzonej przez niemieckie władze celne w trybie art. 32 Protokółu Nr [...] do Układu Europejskiego, przy piśmie z dnia 09.01.2002r. przekazano do Głównego Urzędu Cel wynik kontroli przeprowadzonej u eksportera. Z pisma Głównego Urzędu Celnego wynika, iż deklaracja, pochodzenia na w/w umowie kupna/sprzedaży nie została złożona przez wymienionego na niej eksportera towaru. Chodzi tu o "sfałszowanie". Wobec powyższego niemieckie władze celne w przypadku przedmiotowego pojazdu nie mogły potwierdzić pochodzenia pojazdu zgodnie z Protokółem Nr 4 Konwencji pomiędzy Wspólnotą Europejską a Polską.

Ujawnienie tych faktów stało się dla organu celnego I instancji podstawą do wszczęcia postępowań w spranie, które zakończyło się wydaniem w dniu 21.06.2002r. decyzji.

W decyzji tej Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne z dnia 18.08 2000r. za nieprawidłowe w części zastosowanej stawki celnej i określi! kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej w wysokości 35 % min 1250 EUR/szt, naliczając odsetki wyrównawcze zgodnie z przywołanym powyżej rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. Jednocześnie Dyrektor Urzędu Celnego uznał panów: J. K. oraz W. P. za dłużników solidarnych. Pismem z dnia 10.07.2002r. pełnomocnik W. P. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej w związku z art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez przyjęcie, iż jest stroną w postępowaniu celnym na, której ciąży dług celny. Ponadto wystąpił o uchylenie ww. decyzji w części dotyczącej uznania skarżącego za osobę na której ciąży dług celny oraz o umorzenie sprawy w tym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie W. P. działając w imieniu J. K. , na podstawie dokumentu SAD zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód osobowy marki z zastosowaniem obniżonej stawki celnej.

Zgodnie z art. 64 § 3 Kodeksu celnego , jeżeli składane zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym określonym w § 1 i § 2 , organ celny odmawia jego przyjęcia , wskazując przyczyny odmowy w formie pisemnej . Ponieważ złożone przez zgłaszającego zgłoszenie celne odpowiadało wymogom art. 64 § I i § 2 Kodeksu celnego tzn. zostało dokonane na właściwym formularzu, podpisane przez zgłaszającego, zawierało wszystkie elementy niezbędne do objęcia wnioskowaną procedurą , jak również dołączono wymagane dokumenty organ celny przyjął niniejsze zgłoszenie. Organ celny przyjął przedmiotowe zgłoszenie celne, a zatem zgodnie z art. 65 § 3 Kodeksu celnego z mocy prawa towar został objęty wnioskowaną procedurą oraz określono kwotę wynikającą z długu celnego.

Przepis art. 70 § I Kodeksu celnego daje organom celnym po przyjęciu zgłoszenia celnego prawo dokonania jego weryfikacji, polegającej w szczególności na:

1/ kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów; organ celny może zażądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu ,

2/ rewizji celnej towarów z możliwością pobrania próbek w celu przeprowadzenia ich dalszej analizy lub dokładniejszej kontroli.

Z kole i przepis art. 70 § 2 Kodeksu celnego stanowi, że jeżeli organ celny po weryfikacji uzna zgłoszenie celne za nieprawidłowe , stosuje się art. 65 § 4 pkt. 2. Przepis ten nakłada na organ celny obowiązek wydania decyzji administracyjnej w wypadku uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Organ celny nie m-a. natomiast obowiązku rozstrzygnięcia w formie decyzji o prawidłowości przyjętego zgłoszenia celnego.

W przedmiotowej sprawie organ celny dokonał weryfikacji zgłoszenia celnego zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, jej wynik został opisany w polu J dokumentu SAD. Dokonując weryfikacji zgłoszenia celnego zgodnie z art. 70 § I Kodeksu celnego funkcjonariusz celny przyjął, że dopełniony został formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej UE, zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów umowy międzynarodowej Układ Europejski (formalna ocena dowodu pochodzenia) i objął towar wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej.

Podkreślenia wymaga fakt, iż organ celny kraju importu nie jest powołany do oceny w trybie art. 70 § I Kodeksu celnego autentyczności i rzetelności przedstawionego dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych. Ocena materialna dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych może zostać przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu.

Niezależnie od możliwości kontroli zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru, zgodnie z art. 70 kodeksu celnego , w przepisie art. 83 Kodeksu celnego ustawodawca dal organom celnym uprawnienie do przeprowadzania tzw. kontroli postimportowej.

W myśl przepisu art. 83 § 1 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Zgodnie zaś z § 2 tego artykułu po zwolnieniu towarów organ celny, w celu upewnienia się o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym , może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem , jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą zostać przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej innej osoby bezpośrednio lub pośrednio związanej z tymi operacjami jak również u każdej innej osoby posiadającej takie dokumenty i dane. W ramach tak rozumianej kontroli mieści się również możliwość sprawdzenia dokumentów, na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych, dla przykładu w postaci zastosowania obniżonej stawki celnej UE.

W przypadku towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej, których pochodzenie dokumentowane jest przez importera dowodem pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR 1 lub deklaracji na fakturze , możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia wynika także z postanowień obowiązującej w handlu umowy międzynarodowej, którą jest przywoływany powyżej Układ Europejski. Na mocy art. 31 pkt 2 Protokółu Nr 4 w ramach wzajemnej pomocy w celu zapewnienia właściwej realizacji niniejszego Protokółu Wspólnota i Polska udzielą sobie wzajemnej pomocy, za pośrednictwem kompetentnych władz celnych, w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR i lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych na tych dokumentach.

W oparciu o postanowienia art.-32 pkt 1 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy gdy, władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokółu.

Zgodnie z art. 32 pkt. 2 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego weryfikacja dowodów pochodzenia dokonywana jest na podstawie wniosków kierowanych przez władze celne kraju importu. Weryfikacji tej. w myśl pkt. 3 dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu , przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę , którą uznają za właściwą.

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego dokonał kontroli zgłoszenia celnego z dnia 18.08.2000r. zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu celnego i pismem z dnia 11.06.2001r. zwrócił się do Głównego Urzędu Cel z wnioskiem o przekazanie celem weryfikacji deklaracji o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru naniesionej na umowie kupna sprzedaży załączonej do niniejszego zgłoszenia.

Główny Urząd Celny w piśmie z dnia 09.01.2002r. stwierdził, iż deklaracja pochodzenia na w/w fakturze nie została złożona przez eksportera towaru (chodzi o "sfałszowanie") i nie potwierdził unijnego pochodzenia pojazdu zgodnie z Protokółem Nr 4. Tak więc przeprowadzona na zasadach art.83 Kodeksu celnego oraz art. 32 Protokółu Nr 4 weryfikacja dowodu pochodzenia okazała się negatywna, tzn. ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym. W świetle uzyskanego materiału dowodowego, a w szczególności wyników dochodzenia niemieckich służb celnych Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniami z dnia 18.03.2002r. wszczął z urzędu postępowania wobec: J. K. oraz W. P., którego przedmiotem było ustalenie prawidłowości przedmiotowego zgłoszenia celnego.

W piśmie z dnia 03.04.2002r. W. P. oświadczył, że w niniejszej sprawie był przewoźnikiem a dyspozycje odnośnie sprowadzenia pojazdu i upoważnienie notarialne przekazał mu pełnomocnik Pana K. Pan R. W. W Niemczech wraz z samochodem Pan P. odebrał fakturę zakupu. Nie był obecny przy wystawianiu faktury i nie może powiedzieć kto podpisał przedmiotowa fakturę.

Postanowieniem z dnia 24.05.2002r. połączono postępowania wszczęte wobec panów J. K. i W. P. W dniu 21,06.2002r. Naczelnik Urzędu Celnego wydal zaskarżoną decyzję.

Wskazał Dyrektor Izby Celnej ponadto, że w myśl art, 13 § 1 ustawy Kodeks celny cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Zgodnie zaś z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki te stosowane sana wniosek zgłaszającego, o ile towary do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Zastosowanie tych stawek może nastąpić retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art. 13 § 4 op. cit ustawy)

Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy ustępu 5 Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (A. Stawki celne ) stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

towar pochodzi z państwa członkowskiego Wspólnoty w rozumieniu postanowień Protokółu Nr 4,

pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,

spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Niedopełnienie chociażby jednego z powyższych warunków wyklucza zastosowanie stawki celnej obniżonej.

Stosownie do postanowień przepisu art. 16 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia: a/ świadectwa przewozowego EUR I lub

b/ deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym.

Ustalenia niemieckich władz celnych potwierdzające, że deklaracja zamieszczona na umowie kupna sprzedaży załączonej do zgłoszenia celnego nie została złożona przez eksportera jak również potwierdzeni ,iż przedmiotowy samochód nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego spowodowały, iż brak jest podstaw do zastosowania wobec niniejszego samochodu obniżonej stawki celnej. Skoro towar nie ma preferencyjnego unijnego pochodzenia, nie może korzystać w obrocie handlowym między Polską i Unią Europejską z postanowień umowy międzynarodowej i winien zostać do-puszczony do obrotu na zasadach ogólnych. Przepisy Protokółu Nr 4 nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wskazania przez władze celne weryfikujące, według jakich zasad i w oparciu o jakie przepisy prawa wewnętrznego prowadziły weryfikację.

Oznacza to. iż polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania niemieckich służb sprawdzających . ani też kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, tym bardziej,, iż brak jest podstaw prawnych, aby domagać się od władz weryfikujących szczegółowego wyjaśnienia w jaki sposób władze celne ustaliły, iż deklaracja na umowie kupna/ sprzedaży nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia uprawniającego do zastosowania stawki obniżonej UE. Zgodnie z treścią art. 32 pkt 5 Protokółu Nr 4 władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe . Wyniki te muszą być takie , żeby umożliwi!)' wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski z lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniając inne wymogi niniejszego Protokołu.

W tym stanie rzeczy dalsze postępowanie organu celnego sprowadziło się do ustalenia prawidłowej stawki celnej dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 18.08.2000r.

W myśl art. 15 § 1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu:

1/ stosowania taryfy' celnej . z wyjątkiem środków wymienionych w art. 13 § 3 pkt. 4 i pkt. 5 ( obniżone i preferencyjne stawki celne),

2/ stosowania środków polityki handlowej i ustanowionych w odrębnych przepisach ,

3/ sporządzania i wydawania świadectw potwierdzających pochodzenie towarów.

Zgodnie z § 2 tego artykułu reguły ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów określają art. 16-19 ustawy. Z kolei art. 19 §1 Kodeksu celnego stanowi, iż ustalenie pochodzenia towarów o których mowa w art. 16 i 17 dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Jednocześnie § 11 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia stanowi, iż dowodem pochodzenia towarów może być : a/ świadectwo pochodzenia,

b/ faktura, specyfikacja towarów, kontrakt , świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych zamieszczony jest zapis o kraju pochodzenia, c/ trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.

W rozpatrywanej sprawie kraj pochodzenia - Francja został ustalony przez organ celny I instancji na postawie trwałego oznaczenia zamieszczonego w nadwoziu samochodu (kod VIN).

W opinii Dyrektora Izby Celnej zgromadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego dokumenty uzasadniają zastosowanie wobec sprowadzonego samochodu autonomicznej stawki celnej.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu W. P. Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż nie jest zadaniem organów celnych dociekanie kto sfałszował dokument potwierdzający pochodzenie towaru, eksporter, importer czy też osoba trzecia, która dostarczyła W. P. dokumenty dotyczące zakupu samochodu. Faktem jest, iż zgłaszając towar do odprawy celnej posłużono się sfałszowaną deklaracją potwierdzającą preferencyjne unijne pochodzenie towaru.

Jeżeli zaś chodzi o zarzut dotyczący uznania W. P. za dłużnika solidarnego Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w myśl art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa .

Zgodnie z art.209 § 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku:

1/ dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym,

2/ objęcia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym procedurą odprawy

czasowej, z częściowym zwolnieniem od cła

§ 2. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego

§ 3 Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa a art. 253 § 1pkt. 2 dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe zostają uznane za dłużników.

przywołany wyżej przepis art. 209 § 3 określa krąg osób, które są dłużnikami lub które mogą zostać uznane za dłużników w rozumieniu prawa. Jednocześnie art. 221 Kodeksu celnego stanowi, iż w przypadku jeżeli do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 209 § 3, art. 210 § 3, art. 211 § 3, art. 212 § 3, art. 213 § 4 i 5T art. 217 § 3, art. 218 § 3, art. 219 § 3; art. 224 § 3 są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż W. P. w ramach uzyskanego pełnomocnictwa przywiózł do Polski i zgłosił do odprawy celnej w imieniu J. K. używany samochód osobowy marki [...] załączając umowę kupna sprzedaży zawierającą deklarację o preferencyjnym unijnym pochodzeniu towaru, złożoną przez osobę nieupoważnioną. Zatem jest osobą , która dostarczyła organowi nieprawdziwych danych do sporządzenia zgłoszenia celnego. W oświadczeniu z dnia 03.04.2002r. W. P. stwierdził, iż dokumenty dotyczące zakupu samochodu otrzyma! od osoby trzeciej tj. R. W. Przejmując dokumenty W. P. przy zachowaniu należytej staranności mógł sprawdzić ich wiarygodność. Jednocześnie jako pełnomocnik strony powinien liczyć się z wszelkimi konsekwencjami związanymi z zakupem przedmiotowego samochodu.

Idąc dalej W. P. w polu 10 b) Deklaracji Wartości Celnej (DWC) złożył podpis pod oświadczeniem o następującej treści: "Świadomy odpowiedzialności karnej, wynikającej z art. 233 Kodeksu karnego oświadczam, że dane zawarte w Deklaracji Wartości Celnej są prawdziwe i kompletne oraz poświadczam autentyczność i prawdziwość dołączonych dokumentów. Zobowiązuję się do dostarczenia -jeśli to będzie wymagane - dodatkowych informacji i dokumentów służących do ustalenia wartości celnej przywiezionych towarów."

Dodatkowo Dyrektor Izy Celnej podkreślił, że zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie było ustalenie faktycznego pochodzenia pojazdu, określenie kwoty wynikającej z długu celnego oraz dłużników. Artykuł 6 Kodeksu cywilnego przywołany przez pełnomocnika strony w odwołaniu ustanawia podstawową regułę dowodową , zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie , która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższa reguła pozostaje w związku z przepisami kodeksu postępowania cywilnego o dowodach. Stosownie do art.227 KPC "przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie". W przedmiotowej sprawie ustalenie stanu wiedzy W. W. co do wiarygodności dokumentów przekazanych W. P. nie ma zasadniczego znaczenia dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Bezspornym pozostaje fakt, iż dokument potwierdzający pochodzenie został sfałszowany, a W. P. jako pełnomocnik strony przedstawił niniejszy dokument organowi celnemu.

Ponadto nadmieniono, że W. P. w toku postępowania nie udowodnił, że podanie nieprawidłowych danych nie wynikało z jego świadomego działania lub niezachowania należytej staranności, natomiast organ celny wykazał, że faktura którą posłużył się W. P. została sfałszowana.

W opinii Dyrektora Izby Celnej zostały spełnione w stosunku do W. P. warunki wymienione w art. 209 § 3 Kodeksu celnego pozwalające na uznanie go za dłużnika. Istota tego przepisu polega na tym że osoba, która dostarczyła danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia celnego i która wiedziała łub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, staje się z mocy prawa dłużnikiem w momencie zaistnienia przewidzianych w ustawie faktów ( na skutek dostarczenia tych danych należności celne zostały pobrane w kwocie niższej niż należna). Oznacza to, iż W. P. zasadnie został uznany przez Naczelnika Urzędu Celnego za solidarnego dłużnika wraz z panem J. K.

W skardze do Sądu W. P. zarzucił rażące naruszenie art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej w związku z art. 209 § 3 Kodeksu celnego -przez przyjęcie, że skarżąc)' jest stroną w postępowaniu celnym na której ciąży dług celny.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zgodnie z art. 209 § 3 kodeksu celnego: "Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielska pośredniego, o którym mowa w art. 253 § i pkt 2, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż pragnie należna, osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, zostają uznane za dłużników".

Natomiast zgodnie z art. 7 kodeksu cywilnego ( który w powyższej sprawie ma również zastosowanie): "Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary" oraz: ?art. 6 ww. kodeksu: .,Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne".

Z ww. przepisów bezsprzecznie wynika, zdaniem skarżącego, wbrew temu co twierdzi strona przeciwna, że w rozpatrywanej sprawie ciężar udowodnienia stronie działania ze świadomością, że dostarczone przez nią dokumenty są fałszywe spoczywa na organie celnym. Organ celny twierdzi wręcz, że nie ma obowiązku prowadzić takiego dowodu ponieważ: zasadniczą kwestią było ustalenie pochodzenia towaru oraz ocena wiarygodności dowodu pochodzenia" . Zajęcie takiego stanowiska w sprawie w przekonaniu skarżącego narusza obowiązujący stan prawny. O ile dla uznania dłużnikiem J. K. wystarczające jest przeprowadzenie dowodu w przyjętym przez organ celny kierunku, o tyle nie jest to wystarczające dla uznania dłużnikiem skarżącego, ponieważ w tym przypadku należy jeszcze wykazać, że skarżący wiedział lub przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że dostarczone przez niego dokumenty są nieprawdziwe. Takiego dowodu nigdy nie przeprowadzono, twierdząc wręcz, że nie jest to konieczne . Z przedstawionej opinii biegłego rzeczoznawczy, dołączonej do zgłoszenia wynikało, że przedmiotowy samochód pochodzi z unii europejskiej, europejskie pochodzenie samochodu wskazane było również w zagranicznym dowodzie rejestracyjnym. Ponadto przyjmujący zgłoszenie celne celnicy nie kwestionowali pochodzenia pojazdu, mimo że system kodowania VIN znany był również w czasie przyjmowania zgłoszenia, żadnej wątpliwości nie mieli również agenci celni przygotowujący dokument SAD. Skoro, jak wyżej napisano biegli w powyższej sprawie uznali, że przedmiotowy samochód ma pochodzenie europejskie, urzędnicy celni również nie mieli wątpliwości, to nie można mówić o braku staranności skarżącego, działającego w zaufaniu do organów państwa i przeświadczeniu, że dokumenty przez niego składane są prawdziwe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Celem postępowania w sprawie kontroli zgłoszenia celnego SAD z dnia 18.08.2000r. w sytuacji zastosowania konstrukcji zawartej a przepisie art. 209 § 3 Kodeksu celnego i uznania W. P. za dłużnika, było m.in. ustalenie czy W. P. dołożył należytej staranności aby dowiedzieć się czy dane dotyczące pochodzenia samochodu są prawdziwe w oparciu o okoliczności faktyczne sprawy.

Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Zgodnie natomiast z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej (mającej zastosowanie w sprawie na mocy art. 262 Kodeksu celnego), obowiązkiem organów celnych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej naczelną zasadą postępowania, w tym wypadku postępowania celnego. Podkreślić należy, że zasady ogólne postępowania są integralną częścią przepisów regulujących procedurę i są dla organu wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym art. 122 Ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą ( por. wyrok NSA z dnia 04.06.1982r. sygn. akt I S.A. 258/82, orzecznictwo NSA z 1982r. Nr 1, poz. 54; por. również J.Borkowski, B.Adamiak -Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993r.).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy potwierdzić należ)', zdaniem Sądu, że organy celne obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu prawa. W szczególności nie wyjaśniły one w sposób nie budzący wątpliwości kwestii - czy dokumenty od strony sprzedającej odbierał W. P. czy R.W. czy też J. K. Skarżący bowiem oświadczył ( pismo z dnia 03.044.2002r.), iż nie byt obecny przy zakupie samochodu, ani przy wypisywaniu faktury sprzedaży, dopiero w Niemczech wraz z samochodem odebrał fakturę zakupu i dokumenty pojazdu. Zaś dyspozycje do sprowadzenia auta i pełnomocnictwo przekazał mu R. W.

J. K. oświadczył ( w odwołaniu z dnia 08.07,2002r.), iż dokumenty w przedmiotowej sprawie zostały przyjęte od eksportera w dobrej wierze co może poświadczyć R. W. Strony postępowania zostały wezwane do złożenia na piśmie wyjaśnień odnośnie okoliczności nabycia przedmiotowego samochodu, organ wezwał m.in. do wskazania czyj podpis znajduje się na rachunku zakupu w miejscu przeznaczonym na podpis kupującego. Jednak żadna ze stron na wskazane pytanie nie udzieliła odpowiedzi.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, niezbędne było uzyskanie wyjaśnień tej kwestii od stron postępowania, ponieważ wskazane okoliczności zakupu i uzyskania świadectwa pochodzenia nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż skarżący nie zachował należytej staranności aby się dowiedzieć, czy dane dotyczące pochodzenia samochodu są nieprawdziwe.

Należyta staranność, w rozumieniu przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego, to staranność ogólnie wymagana przy dokonywaniu czynności uzyskiwania (dostarczania) danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia, zaś organy celne nie ustaliły w toku prowadzonego postępowania czy uzyskanie tych danych - w niniejszej sprawie - od sprzedającego spełnia wymóg "zachowania należytej staranności" ( por. wyrok NSA z 07.03.2002r. sygn. akt V S.A. 1533/01, ONSA 2003/2/69): a brak "zachowania należytej staranności" u skarżącego winien wykazać, wbrew stanowisku zawartemu w decyzji, organ celny a nie skarżący. Zatem brak szczegółowych wyjaśnień stron postępowania ( w formie oświadczenia czy zeznania do protokółu), stanowi zdaniem Sądu naruszenie ww. przepisów o postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z treścią art. 25 § 3 Kodeksu celnego przedstawicielem osoby fizycznej może być m.in. osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni. Zatem należy przyjąć, że W. G. mógł być przedstawicielem bezpośrednim W. P. jako osoba fizyczna, niezależnie od posiadanych uprawnień doradcy podatkowego.

Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy oraz koszty zastępstwa procesowego.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też. na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji celnej uwzględnią powyższe wskazania, co do interpretacji art. 23 § 7 Kodeksu celnego i związanych z tym wymogów co do treści decyzji - jej uzasadnienia. .

Z tych wszystkich względów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.