Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2173/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2004r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 42 ust. 5 i 6 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) stwierdził, iż E. W. objęty był obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca plastyk w okresach: od 1 stycznia 1999r. do 30 kwietnia 1999r., od 1 kwietnia 2001r. do 30 czerwca 2001r., od 1 sierpnia 2001r. do 31 sierpnia 2001r., od 1 października 2001r. do 31 października 2001r., od 1 grudnia 2001r. do 31 grudnia 2001r., od 1 maja 2002r. do 31 maja 2002r., od 1 lipca 2002r. do 31 lipca 2002r., od 1 grudnia 2002r. do 31 grudnia 2002r., od 1 października 2003r. do 31 października 2003r., od 1 lutego 2004r. do 30 kwietnia 2004r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że E. W. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą jako twórca plastyk, nie będąc zobowiązanym do posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. E. W. posiada decyzję Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców (z [...] lutego 1990r.), uznającą w/w za twórcę plastyka.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 7 pkt 18 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), obowiązującej do 31 marca 2003r., za działalność pozarolniczą rozumie się działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Z treści art. 5 pkt 18 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), obowiązującej od 1 kwietnia 2003r., wynika, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą rozumie się osobę, o której mowa w w/w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 8 ust. 6 pkt 2 powołanej ustawy stanowi natomiast, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się twórcę.

Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, jak również na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym.

Zgodnie z treścią art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, jak również zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, osoby objęte ubezpieczeniem społecznym, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, przy czym obowiązek ten powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Organ wskazał, że z art. 22 ustawy z 1997r., w brzmieniu obowiązującym do 26 września 2001r., wynika, że jeżeli ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego źródła, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od wszystkich tych przychodów, dla których podstawa wymiaru składki jest określona w art. 21 ustawy. Z przepisu tego w brzmieniu obowiązującym od 27 września 2001r. do 31 marca 2003r. (podobnie jak z treści art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia) wynika, że jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Decyzją z [...] sierpnia 2007r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 i art. 149 § 3, art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 2004r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 13 czerwca 2007r. E. W. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, zakończonej w/w decyzją Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] września 2004r. W treści wniosku E. W. podniósł, że z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lutego 2007r. oraz z pisma Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w B. z 24 maja 2007r. wynika, iż przedmiotowa sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu przez Narodowy Fundusz Zdrowia, ponieważ budzi wątpliwości co do prawidłowości jej rozpatrzenia. Ponadto wnioskujący podniósł, że obecnie złożył druk ZUS ZWUA na potwierdzenie wyrejestrowania ze składek zdrowotnych z dniem 1 stycznia 1999r., co jego zdaniem stanowi nową okoliczność wymagającą zrewidowania w/w decyzji z [...] września 2004r. w trybie wznowienia postępowania.

Organ podniósł, iż z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, iż Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z dnia 17 lutego 2005r. sygn. akt VU 4348/04, po rozpoznaniu odwołania E. W. od decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2004r., zmienił tę decyzję stwierdzając, że E. W. nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórca plastyk w okresach wymienionych w decyzji z [...] września 2004r. Jednakże po rozpoznaniu tejże sprawy na skutek apelacji złożonej przez NFZ Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 20 września 2005r. sygn. akt III AUa 688/05 zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie E. W. od decyzji z [...] września 2004r.. Organ wskazał, że sprawa podlegania E. W. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej jako twórcy plastyka została więc rozstrzygnięta prawomocną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] września 2004r..

Zdaniem organu analiza materiału dowodowego przedłożonego przez wnioskodawcę, a więc pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Departamentu Ubezpieczeń i Składek w W. z 7 lutego 2007r. oraz pisma Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w B. z 24 maja 2007r. prowadzi do wniosku, iż nie stanowią one nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2004r., ani też w oparciu o przedłożone dowody nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zdaniem organu wnioskujący nie wykazał ponadto, aby zaistniały pozostałe przesłanki warunkujące wznowienie postępowania.

Decyzją z [...] listopada 2007r. Nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.145 § 1 oraz art. 149 § 3 kpa, po rozpatrzeniu odwołania E. W. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] sierpnia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Prezes NFZ podzielił stanowisko organu I instancji, że przedłożone przez E. W. dokumenty, uzasadniające w jego ocenie wznowienie postępowania, nie stanowią nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] września 2004 r. nr [...]. W oparciu o te dokumenty nie wyszły też na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia decyzja organu I instancji jest więc prawidłowa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. W..

Skarżący podniósł, iż przedłożył nowe dowody w sprawie, uzasadniające wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w tym m.in. pismo Centrali NFZ Biuro Prawne z dnia 15 października 2007r., w którym wyjaśniono, że od umów o dzieło nie opłaca się składek zdrowotnych. Skarżący ujawnił też po zakończeniu postępowania, że wyrejestrował działalność jako twórca - na podstawie decyzji ZUS - Oddział w B. z dnia [...] kwietnia 1992r. znak [...]. Ponadto pismem z dnia 7 lutego 2007r., a więc wydanym też po zakończeniu postępowania, ZUS - Departament Ubezpieczeń i Składek w W. potwierdził, że rozpoczęcie działalności jako twórca następuje od daty podanej w decyzji Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców. Skarżący podniósł, że ten warunek nie był w niniejszej sprawie spełniony, gdyż wcześniejsza decyzja Komisji ds. Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców straciła moc obowiązującą w 1992r., a nowego zgłoszenia do rejestracji działalności twórcy nie było.

E. W. podniósł ponadto, że z przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika jednoznacznie, że zgłaszał do urzędu skarbowego wykonywanie umów o dzieło, pisma tego urzędu potwierdzają, że były to jedyne dochody skarżącego związane z wykonywaniem i sprzedażą obrazów. Zdaniem skarżącego nie ma więc żadnych podstaw do przyjęcia, że po roku 1992 wykonywał jakąkolwiek działalność.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 149 § 3 kpa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie prezentowane jest jednolite stanowisko, iż wydanie, na podstawie art. 149 § 3 kpa, decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona zgłosiła żądanie wznowienia z uchybieniem terminu. Z przyczyn przedmiotowych odmowa wznowienia będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie aniżeli decyzja czy postanowienie, na które służy zażalenie, np. w formie umowy cywilnej, czynności materialno-technicznych, w formie zaświadczenia; gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną czy też np. gdy strona opiera żądanie na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 kpa. Z przyczyn podmiotowych natomiast odmowa wznowienia następuje w sytuacji, gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. W pozostałych przypadkach organ ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, które to postanowienie w myśl art. 149 § 2 kpa stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W pierwszej fazie postępowania o wznowienie organ bada jedynie, czy żądanie opiera się na przesłankach wznowienia określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, czy zachowano termin do zgłoszenia takiego żądania oraz – o ile wniosek nie opiera się na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa – czy żądanie pochodzi od strony postępowania. W tej fazie organ bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe (np. czy wniosek nie jest złożony w sprawie niezakończonej decyzją ostateczną). Jeżeli zatem żądanie wznowienia postępowania zgłasza strona postępowania administracyjnego i jeżeli wskazuje ona ustawową podstawę wznowienia, określoną w art. 145 § 1 kpa lub w art. 145a kpa, a żądanie to złożone zostało w ustawowym terminie, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa. Postanowienie to wywiera jedynie skutki procesowe (nie przesądza o bycie prawnym decyzji ostatecznej). Dopiero po wydaniu takiego postanowienia, czyli w postępowaniu co do przyczyn wznowienia, następuje weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy, dopiero wówczas winno nastąpić badanie, czy rzeczywiście zachodzą przyczyny wznowienia postępowania oraz badanie co do istnienia podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji, gdy zaistnieją przesłanki z art. 145 § 1 i z art. 145a kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 18 maja 2000r. sygn. I SA 1232/99 Lex nr 54524, z 5 listopada 1999r. sygn. II SA 1604/99 Lex nr 47257, z 30 września 1999 r. sygn. I SA 1532/97 Lex nr 47775, z 8 lipca 1999r. sygn. I SA 1611/98 Lex nr 48572, z 14 czerwca 1999r. sygn. IV SA 2397/98 Lex nr 47857, z 11 marca 1999r. sygn. II SA 113/99 Lex nr 46255, z 5 marca 1998r. sygn. I SA 1307/97 Lex nr 45645 i in.).

W przedmiotowej sprawie Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ odmawiając wznowienia postępowania podniósł, iż przedłożone przez wnioskodawcę pisma nie stanowią nowych dowodów istniejących w dacie wydania decyzji (a więc w dniu [...] września 2004r.), ani też w oparciu o przedłożone dokumenty nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Podobne stanowisko zajął Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji odwoławczej z dnia [...] listopada 2007r..

Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy odmawiając wznowienia postępowania dokonały więc oceny przyczyn wznowienia bez uprzedniego wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, co jest niedopuszczalne. Ustalenie, czy w danej sprawie występują podstawy wznowienia określone w art. 145 § 1 kpa i w art. 145a kpa może mieć miejsce wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi art. 149 § 2 kpa. Negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia nie może więc być przesłanką odmowy wznowienia postępowania. Skoro więc E. W. złożył wniosek o wznowienie postępowania, a podane w nim przyczyny mieszczą się w kategorii podstaw do wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 kpa, organ nie mógł wydać decyzji odmawiającej wznowienia na podstawie art. 149 § 3 kpa. Winien natomiast zbadać, czy został zachowany termin przewidziany w art. 148 § 1 kpa, a w przypadku pozytywnego ustalenia wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 i 2 kpa i dopiero po jego wydaniu badać, czy rzeczywiście wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 2004r., a jeśli tak, jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ujawnione naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Na mocy art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak punkcie II wyroku.