Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 62/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. D. (dalej: strona, wnioskodawczyni, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (dalej: SKO) z dnia [...] listopada 2021 r. (nr [...]), wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od decyzji z dnia [...] września 2021 r. (nr [...]), działającego z upoważnienia Burmistrza P. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (dalej: organ pierwszej instancji) w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej: u.ś.r.).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wnioskiem z dnia 25 lutego 2021 r. strona zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką G. K. (urodzoną 14 października 1937 r.).

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Na skutek wniesionego odwołania, SKO decyzją z dnia [...] maja 2021 r. uchyliło tę decyzję i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W zaleceniach skierowanych do organu pierwszej instancji SKO wskazało m.in. na konieczność ustalenia zakresu samodzielności G. K. w codziennym funkcjonowaniu, a nadto również, ustalenia zakresu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r. po raz drugi odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Również i ta decyzja, na skutek wniesionego odwołania, została uchylona przez organ drugiej instancji a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] września 2021 r. odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Wskazał, że z przeprowadzonego w dniu 12 marca 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że G. K. z uwagi na niepełnosprawność, wynikającą z chorób przewlekłych (oraz tego że nie chodzi), nie jest w stanie samodzielnie wykonywać czynności samoobsługowych oraz związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Wnioskodawczyni wykonuje wszystkie czynności higieniczne i pielęgnacyjne oraz związane z prowadzeniem gospodarstwa

domowego. Przygotowuje i podaje posiłki, podaje leki, robi pranie i zakupy, sprząta, załatwia wizyty lekarskie. Nie ma też innych osób, które mogłyby sprawować opiekę nad G. K. W dniu 9 czerwca 2021 r. został ponownie przeprowadzony wywiad środowiskowy. Strona oświadczyła, że jej pomoc polega na zakładaniu mamie poszczególnych części garderoby - bluzki, spodni, skarpet, kapci

(wszystkich części garderoby), ponieważ mama ma problemy z ruchomością stawów i praktycznie jak się ją posadzi na łóżku - to siedzi i nie wykonuje żadnych czynności. Strona przygotowuje i podaje matce wszystkie posiłki, ponieważ matka nie chodzi i nie jest wstanie sama ich sobie przygotowywać czy też podgrzać. Wnioskodawczyni mierzy matce ciśnienie i poziom cukru (matka z powodu zaników pamięci sama nie umie tego zrobić), dozuje ilość podawania leków.

Z powodu opieki nad matką wnioskodawczyni zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym. Jej praca polegała na "obrobieniu" niecałych 2 ha ziemi, hodowli zwierzyny. Wnioskodawczyni wskazała również na różnego rodzaju szkolenia, co łącznie utrudniało opiekę nad matką.

Ustalono w toku postępowania administracyjnego, że strona posiadała gospodarstwo rolne, a w tym ziemię o wielkości 1.97 ha, którą nabyła w 2018 roku. Są to łąki o klasie IV i V, na których nie było nic uprawiane. Jej historia zawodowa opierała się tylko na pracach sezonowych w charakterze malarza ozdobnych figur ogrodowych, sezonowych wyjazdach na zbiory owoców do Hiszpanii i Niemiec oraz pracy jako cukiernik. Jej praca zawodowa zakończyła w listopadzie 2015 r. Od tamtego czasu do roku 2018 była zarejestrowana w Urzędzie Pracy w P. Strona nie dołączyła do akt sprawy żadnych świadectw pracy, potwierdzających zakończenie pracy.

Zdaniem organu, w sprawie nie wystąpiła przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez stronę, albowiem jak sama oświadczyła - łąki o klasie IV i V nie były uprawiane.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie został spełniony wymóg z art. 17 ust. 1b u.ś.r., albowiem niepełnosprawność G. K. powstała po ukończeniu 18 roku życia. Odnosząc się wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że skutkiem tego wyroku nie jest uchylenie przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., a zmiana stanu prawnego stanowi wyłączną prerogatywę ustawodawcy.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r. W uzasadnieniu wskazała na konieczność uwzględnienia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym doszło do uznania niekonstytucyjności części normy prawnej pomieszczonej w tym przepisie, tj. w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Nadto podniosła, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.

Podkreśliła, że sprawuje opiekę na matką, która to opieka wiąże się z rezygnacją z zatrudnienia.

Powołaną na wstępie decyzją, SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy.

Organ drugiej instancji zakwestionował przyjętą przez organ pierwszej instancji wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie SKO, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, odmowa przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że niepełnosprawność w stopniu znacznym u jej matki datuje się od 83 roku życia była nieuzasadniona.

Analiza spełnienia w sprawie pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia doprowadziła jednak organ drugiej instancji do wniosku, że brak jest podstaw do ustalenia stronie wnioskowanego świadczenia. Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że ustawodawca nie poprzestał na uwarunkowaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie od tego, czy osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, ale również wprowadził przesłankę w postaci konieczności rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez opiekuna w celu sprawowania opieki. SKO wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swojego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stała i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. W tym kontekście zwróciło uwagę, że musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (względnie, niepodejmowaniem przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co wynika z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy organ drugiej instancji wskazał nadto, że ustawodawca w dość specyficzny sposób uregulował udokumentowanie rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Wyjaśnił, że według art. 17b ust. 2 u.ś.r., zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym zaświadczeniem, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Zaakcentował jednocześnie, że organy administracji publicznej mają prawo weryfikować takie oświadczenie. W tym kontekście organ drugiej instancji podniósł, że zasadnie w poprzednich decyzjach wydanych w sprawie (z dnia 19 maja 2021 r. i 12 sierpnia 2021 r.) SKO wskazywało m.in. na konieczność ustalenia tego, jak do tej pory strona wykonywała pracę w gospodarstwie rolnym i jaki to miało wpływ na sposób wykonywania opieki nad matką. Zasadnie SKO oceniło, że dotychczasowe wyjaśnienia skarżącej były zbyt lakoniczne i niewyjaśniające w istocie tego, czy opieka nad matką ograniczyła jej możliwość pracy w gospodarstwie rolnym. Trafnie zwróciło uwagę, że obszar użytków rolnych wynoszący 1,97 ha to niewielki areał, który co do zasady może nie wymagać takiego nakładu pracy, który kolidowałby z zakresem czynności opiekuńczych, jakie strona wykonuje przy matce. Konieczne było więc ustalenie w sposób szczegółowy, jakie konkretnie prace skarżąca wykonywała w gospodarstwie rolnym i czy w istocie były one na tyle intensywne, że musiała zrezygnować z nich w związku z opieką nad matką. SKO zwróciło również uwagę na zawarte w decyzji kasacyjnej zalecenia w zakresie konieczności ustalenia, czy strona oprócz pracy w gospodarstwie rolnym wykonywała także inną pracę oraz jaka jest jej historia zawodowa.

W nawiązaniu do materiału dowodowego zgromadzonego w toku ponownego rozpoznania sprawy w następstwie decyzji kasacyjnej SKO z dnia 12 sierpnia 2021 r., organ drugiej instancji wskazał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji odebrał oświadczenie od strony z którego wynika, że strona od 10 maja 2018 r. posiada gospodarstwo rolne, w tym "ziemię" o areale 1,97 ha. Są to łąki klasy IV i V, na których nic nie było uprawiane. Nie było również innych zaangażowanych osób z rodziny do pomocy w gospodarstwie rolnym. Zgodnie ze wspomnianym "oświadczeniem", w lutym 2021 r. strona "przepisała" grunty na syna. Zrezygnowała z "ziemi" ze względu na stan zdrowia matki, która wymaga całodobowej i długoterminowej opieki. Według oświadczenia strony, matką opiekuje się od 2015 r. , jednak w ostatnim okresie jej stan zdrowia się pogorszył. Jako jedyna z rodzeństwa może opiekować się ona całodobowo i długoterminowo matką.

Podniósł również, że organ pierwszej instancji ustalił historię zawodową strony. Z tych ustaleń wynika, że strona wykonywała zajęcia w charakterze malarza figur ogrodowych, uczestniczyła w sezonowych wyjazdach na zbiory owoców do Hiszpanii i Niemiec oraz pracowała jako cukiernik. Aktywność zawodową strona zakończyła w listopadzie 2015 r. Od tego czasu do 2018 r. była zarejestrowana jako bezrobotna.

Zdaniem Kolegium, pomimo że w sprawie ustalono, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką, to nie sposób przyjąć, że konieczność tej opieki stanowi okoliczność uzasadniającą rezygnację przez stronę z zatrudnienia lub jest powodem jego niepodejmowania. Organ drugiej instancji podkreślił, iż w sprawie ustalono, że strona nie wykonywała żadnej pracy w gospodarstwie rolnym, ani nie prowadziła gospodarstwa rolnego. Zwrócił także uwagę, że na skutek poprzednich decyzji SKO, które zleciło organowi pierwszej instancji dokonanie wnikliwych ustaleń w tym zakresie, strona ostatecznie podała, że posiada grunty rolne o powierzchni 1,97 ha, na których nie było nic uprawiane. W takiej zaś sytuacji, pomimo złożonego przez stronę oświadczenia o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa domowego nie sposób przyjąć, że wnioskodawczyni w istocie utraciła źródło zarobkowania, które powinno jest zostać zrekompensowane przez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja ostateczna SKO z dnia 18 listopada 2021 r. stała się przedmiotem skargi, jaką strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. W skardze strona przytoczyła brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i podniosła, że opieka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie musi być całodobowa. W rozwinięciu tej argumentacji strona odwołała się do treści uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 września 2021 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 577/21, w którym Sąd ten wyjaśnił, jak należy rozumieć zawarty w ustawie o świadczeniach rodzinnych zwrot "stałej" oraz "długotrwałej" opieki. W powołaniu na ten wyrok skarżąca argumentowała, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako warunku wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości oraz opieka długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Podkreśliła nadto, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby niepełnosprawnej.

Końcowo strona podniosła, że jak wynika z dołączonych do skargi dokumentów (kopii świadectwa pracy) skarżąca była zatrudniona w okresie od 21 listopada 2006 r. do 17 czerwca 2011 r. (w skardze błędnie podano –" do 17 czerwca 2006 roku") oraz od 3 października 2011 r. do 14 listopada 2015 r. w Gminnej Spółdzielni S., a w okresie od 1 lipca 2007 r. do 1 października 2011 r. w J. S.A.

Na tle tej całościowej argumentacji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ewentualnie, o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zasadność złożonego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką skarżąca wywodzi z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., powołując się na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną.

Odwołując się do pełnego brzmienia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W sprawie, poza sporem pozostawała okoliczność że skarżąca jako córka osoby wymagającej opieki spełnia kryteria podmiotowe o jakich mowa wart. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem należy do kręgu osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec podopiecznego. W okolicznościach faktycznych sprawy nie jest również kwestionowane to, że wydane wobec matki wnioskodawczyni orzeczenie o uznaniu jej za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji należy traktować na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w brzmieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Konstatacja ta wynika wprost z analizy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie w art. 3 pkt 21 lit. e) tej ustawy ustawodawca wskazał, że ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to m.in niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sporna, na tle powołanego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. pozostaje natomiast między stronami kwestia wystąpienia w sprawie tzw. związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem organu drugiej instancji w zakresie tego, że w realiach rozstrzyganej sprawy spełnione zostały jedynie dwie z trzech określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym wobec podopiecznego. Trafnie natomiast organ drugiej instancji ocenił, że w świetle zebranego w sprawie materiału nie można przyjąć wystąpienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (utożsamianej w sprawie z uprawą gruntów o areale około 2 hektarów) a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie utraty uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Rezygnacja z podjęcia pracy lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną.

Rozważań związanych z przesłanką związku przyczynowo-skutkowego w rozumieniu wyżej wskazanym nie sposób prowadzić w oderwaniu od ratio legis wprowadzenia świadczenia pielęgnacyjnego. Otóż, świadczenie pielęgnacyjne świadczenie jest to świadczenie opiekuńcze, którego zasadniczym celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez osobę rezygnującą z zatrudnienia lub niepodejmującą zatrudnienia w celu zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego na podstawie decyzji administracyjnej, a nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy.

Warto w tym miejscu dodać, że przesłankę rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez opiekuna w okolicznościach wyżej podniesionych należy rozumieć i wykładać zgodnie z treścią art. 3 pkt 22 u.ś.r. w którym ustawodawca zawarł legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, że prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje m.in. konieczność poszukiwania związku – także czasowego – pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną.

Jak wynika z akt sprawy, wnosząc o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką skarżąca utrzymywała przede wszystkim, że z uwagi na zakres tej opieki musiała zrezygnować z uprawy gruntów o areale ok. 2 hektarów. Z dołączonego do wniosku oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 10 lutego 2021 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką złożyła w dniu 26 lutego 2021 r. (data wpływu do organu).

Trafnie podnosi SKO w zaskarżonej decyzji, że wprawdzie zgodnie z treścią art. 17b ust. 2 u.ś.r. zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 ustawy, potwierdza się stosownym oświadczeniem, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, to jednak oświadczenie to, jak każdy dowód, podlega ocenie przez organy administracji publicznej na zasadach ogólnych, a zatem pod kątem jego wiarygodności. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd o dopuszczalności weryfikacji takiego oświadczenia w toku postępowania administracyjnego. Co w tym miejscu wymaga natomiast podkreślenia, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że posiadana przez stronę od 10 maja 2018 r., "ziemia" to łąki klasy IV i V, na których nie było nic uprawniane. Zasadnie bazując na tych ustaleniach organ odwoławczy przyjął, że strona nie mogła skutecznie powoływać się - w okolicznościach faktycznych sprawy - na przesłankę rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa domowego, chcąc uzyskać wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Niewątpliwie, ustalenie w toku postępowania, że uprawiana przez stronę" ziemia" o areale około 2 hektarów (1,97 ha) to łąki klasy IV i V na których nic nie było uprawiane nie dawała podstaw do przyjęcia, że strona zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego aby zajmować się schorowaną matką.

Sąd w pełni zgadza się również z wyrażoną w zaskarżonej decyzji konkluzją, że także analiza historii zawodowej wnioskodawczyni (będącej w wieku około 50 lat) nie daje podstaw do przyjęcia, że w przypadku strony wystąpiła przesłanka rezygnacji z szeroko pojętej aktywności zawodowej, wymuszona właśnie koniecznością opieki nad matką. Jak zostało w sprawie ustalone (na podstawie oświadczenia samej strony), strona w przeszłości wykonywała zajęcie malarza figur ogrodowych, brała udział w sezonowych wyjazdach na zbiory owoców do Hiszpanii oraz do Niemiec. Pracowała także jako cukiernik. Aktywność zawodową zakończyła w listopadzie 2015 r. Od tamtego czasu do 2018 r. była zarejestrowana jako bezrobotna. Wedle jej twierdzeń, matką, której stan zdrowia w ostatnim okresie pogorszył się, opiekuje się od 2015 r. Trafnie akcentuje organ w zaskarżonej decyzji (bazując na zgromadzonym materiale dowodowym), że historia aktywności zawodowej strony wskazuje, że wnioskodawczyni podejmowała się jedynie okazjonalnych prac, dodatkowo, nie dokumentując tego faktu w żaden sposób. Do przedstawionych dopiero na etapie skargi świadectw pracy Sąd odniesie się na dalszym etapie rozważań. Co w sprawie również istotne, w pisemnym oświadczeniu z dnia 21 września 2021 r. strona wskazała, że grunty o powierzchni 1,97 ha to łąki o klasie IV i V, na których nie było nic uprawiane.

Przedstawiona dotąd argumentacja wskazuje, że organ drugiej instancji odmawiając stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie naruszył treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., albowiem zasadnie stwierdził o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez stronę opieką nad matką (samej opieki organ ten nie kwestionował) a koniecznością rezygnacji z zatrudnienia, czy innej pracy zarobkowej.

W ocenie Sądu, w sprawie nie występuje też przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez stroną opieką nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia. Z argumentacji podniesionej w skardze należy wnosić, że strona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego upatruje w samym fakcie sprawowania opieki nad matką. Z tego rodzaju argumentacją nie można się zgodzić. Jak już wspomniano, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę, lecz z uwagi na to, że zakres i intensywność czynności opiekuńczych wyklucza kontynuowanie lub podjęcie przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, matka strony z którą wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ma 83 lata. Czynności opiekuńcze, które wykonuje strona w związku z opieką nad matką to: robienie i podawanie posiłków, podawanie leków, pranie sprzątanie, wity lekarskie, regularny pomiar cukrowy, mycie, robienie okładów (rano i wieczorem), zmiana pampersów (6-10 i w nocy).

Sąd nie kwestionuje faktu opieki strony mad matką, ani tego, że matka strony nie jest w stanie wykonywać czynności samoobsługowych i prowadzić samodzielnie gospodarstwa domowego, niemniej zauważa, że dotychczasowa aktywność zawodowa strony, uwzględniając zasady doświadczenia życiowego, nie daje podstaw do stwierdzenia, że niepodejmowanie przez stronę zatrudnienia ma bezpośredni związek z czynnościami opiekuńczymi, jakie strona wykonuje przy matce W ocenie Sądu, przy niekwestionowanym stanie zdrowia i niepełnosprawności matki wnioskodawczyni, nie można pominąć dotychczasowego stopnia aktywności zawodowej strony. Sąd oczywiście dostrzega dołączone do skargi kopie świadectw pracy strony, dokumentujące zatrudnienie strony (u różnych pracodawców) w okresie: od 21 listopada 2006 do 17 czerwca 2011 r ; od 1 lipca 2011 r. do 1 października 2011 r.; od 3 października 2011 r. do 14 listopada 2015 r. Niemniej zauważa, że także z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że zaprzestała ona aktywności zawodowej w listopadzie 2015 r., a zatem przeszło 5 lat przed złożeniem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W toku postępowania administracyjnego strona pytana o aktywność zawodową wskazywała na wykonywanie zajęcie malarza figur ogrodowych, branie udziału w sezonowych wyjazdach na zbiory owoców do Hiszpanii oraz do Niemiec. Wskazywała także na pracę jako cukiernik. W świetle takiego oświadczenia strony, organ uprawniony był do przyjęcia, że aktywność zawodowa strony miała charakter prac dorywczych. Przedłożone na etapie skargi kopie świadectw pracy, jakkolwiek dokumentują kilkuletni okres zatrudnienia strony, to jednak nie zmieniają faktu (wynikającego zarówno z oświadczenia strony złożonego w toku postępowania administracyjnego, i jak i z dokumentów dołączonych do skargi), że aktywność zawodowa strony ustała w listopadzie 2015. Co w sprawie wymaga szczególnego zaakcentowania, w piśmie z dnia 21 września 2021 r. strona oświadczyła, że od 10 maja 2018 r. posiada gospodarstwo rolne, w tym "ziemię o wielkości 1,97 r., którą nabyła w 2018 r. "Są to łąki o klasie IV I V, na których nie było nic uprawiane. " strona oświadczyła również, że: " Nie było również innych zaangażowanych osób z rodziny do pomocy w gospodarstwie rolnym." W lutym 2021 r. "ziemię" przepisała na syna. Jak wyjaśniła, zrezygnowała z ziemi ze względu na stan zdrowia mamy, która wymaga całodobowej opieki.

W sprawie też nie można nie zauważyć, że w piśmie z dnia 21 września 20121 r. strona wskazała na dziesięcioro rodzeństwa, oświadczając przy tym, że rodzeństwo nie jest w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu i zaopiekować się całodobowo i długoterminowo matką.

Końcowo należy podnieść, że strona już od momentu złożenia wniosku była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Sporządzony przez tego pełnomocnika wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został zredagowany w oparciu o pierwszą z omówionych przesłanek, tj. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Do wniosku strona dołączyła wypełniony druk oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 10 lutego 2021 r. (na około 2 tygodnie przed złożeniem wniosku) oraz kopię umowy dzierżawy z dnia 10 lutego 2021 r., zawartą ze swoim synem, której przedmiotem jest dzierżawa gruntów rolnych położonych we wsi W., gmina P. o powierzchni 1,97 zł. W sprawie nie ma zatem wątpliwości, że złożony w sprawie wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona wywodziła z przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Treść skargi w której zarzucono naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.s.r. obejmuje wprawdzie także zarzut niepodejmowania przez stronę zatrudnienia, jednak z urzędu należy wskazać, że argumentacja skargi w istocie nie odbiega od treści skarg, jakie składa adwokat M. Ż. wielokrotnie reprezentujący strony przez tut. Sądem w sprawach z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych). Dodatkowo należy zauważyć, że strona nie wykazała również by opieka nad matką stanowiła przeszkodę do podjęcia przez nią konkretnego zatrudnienia.

Końcowo już tylko należy także podkreślić, że moralnym obowiązkiem dzieci jest opieka nad zaawansowanymi wiekiem i schorowanymi rodzicami. Opiekę te można wypełniać zarówno poprzez osobiste starania, jak i poprzez finansowanie opieki świadczonej przez "osoby trzecie" na zasadach rynkowych. Jak już podkreślono, nie licząc wnioskodawczyni, G. K. ma dziesięcioro (!) dzieci, które również zobowiązane są do świadczeń alimentacyjnych wobec matki. Akcentowana przez stronę okoliczność sporów rodzinnych oraz "pogorszenia relacji z rodzeństwem" nie ma wpływu na to, że także i te osoby obowiązane są do świadczeń alimentacyjnych, w różnych formach, wobec G. K.

Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), Sąd skargę w sprawie w całości oddalił.