Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 952/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156,  art. 157
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego M. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1953 r. nr [...] ustalającego na rzecz J. B. odszkodowanie za działkę nr [...] o pow. [...] m² położoną w K., dzielnica [...], gm. kat. K., obj. dawną księgą wieczystą lwh nr [...], wywłaszczoną na mocy orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1951 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

2. W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podał, że orzeczeniem z dnia [...] maja 1953 r. Prezydium [...] Rady Narodowej w K. orzekło o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1951 r. nieruchomość oznaczoną l. kat. [...] o pow. [...] m², stanowiącą własność J. B.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. M. B. - spadkobierca J. B. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla Dzielnicy [...] w K. z dnia [...] grudnia 1965 r. sygn. akt [...] oraz Sądu Rejonowego dla Krakowa [...] w K. z dnia [...] stycznia 2000 r. sygn. akt [...], wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] maja 1953 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Minister Infrastruktury umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia.

3. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, który, jak stwierdził, na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 248, poz. 1494) jest następcą Ministra Infrastruktury, uznał, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości ustala się z uwzględnieniem zmian w strukturze administracji publicznej. W przypadku takich zmian ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w takich sprawach, a dopiero potem organ wyższego stopnia (por. niepublikowane postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2003 r. II SA 1484/03). W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w przypadku wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności należy wziąć pod uwagę, że uruchamia on nowe postępowanie w sprawie.

Wyjątki od zasad ustalonych w Kodeksie postępowania administracyjnego muszą wynikać z ustaw szczególnych, a taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (por. J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin - Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. C. H. Beck Warszawa2009, s. 117-118).

W niniejszej sprawie kwestionowane orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1950 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 26, poz. 234). Zgodnie z art. 10 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczenie powołane było w pierwszej instancji prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej według położenia przedmiotu wywłaszczenia, natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 tego dekretu, odwołanie od decyzji wydanej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej rozpatrywała odwoławcza komisja wywłaszczeniowa przy prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Z ustaleń organu wynika, że przedmiotowe orzeczenie zostało wydane przez Prezydium [...] Rady Narodowej w K., zaś z akt sprawy nie wynika, zdaniem organu, aby strony złożyły od niego odwołanie.

W celu ustalenia organu właściwego do oceny legalności tego orzeczenia należy poszukać najpierw organu, który zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami jest właściwy w pierwszej instancji w sprawach wywłaszczenia nieruchomości, bowiem o właściwości organu uprawnionego do działania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 kpa przesądza tok instancji istniejący w dacie orzekania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1997/04, LEX nr 164765).

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane staroście, który zgodnie z art. 112 ust. 4 oraz art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest organem właściwym w sprawach wywłaszczenia i odszkodowania, wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej. Na podstawie art. 9a tej ustawy, organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda, a zatem obecnie, zdaniem organu, organem właściwym w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Prezydium [...] Rady Narodowej w K. jest Wojewoda [...].

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym organ, skoro wszczął postępowanie, to powinien je procesowo zakończyć, np. stosując art. 105 § 1 kpa, a gdy tego rodzaju decyzja stanie się ostateczna, może przekazać sprawę organowi właściwemu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r. II OSK 128/08 LEX nr 515196), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 35/2010, LEX nr 2265571).

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził również, że umorzenie postępowania przed Ministrem Infrastruktury oznacza, że sprawa zostanie przekazana do Wojewody [...] w trybie art. 65 kpa, który to organ rozpatrzy wniosek o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia.

Organ wskazał, że nie ma znaczenia fakt, że orzecznictwo, na które powołuje się organ nie dotyczy wprost oceny legalności decyzji wywłaszczeniowych w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., bowiem orzecznictwo to wskazuje jedynie na mechanizm ustalania właściwości rzeczowej organu, który również ma zastosowanie w niniejszym postępowaniu.

Skoro więc, zdaniem organu, organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...], a postępowanie prowadzone uprzednio przez Ministra Infrastruktury jest bezprzedmiotowe - należało umorzyć. Wniosek M. B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1953 r., jak stwierdził organ, zostanie przekazany według właściwości do Wojewody [...].

4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.

II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron

1. Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. B.; zarzucając naruszenie art. 8 i 11 kpa przez nie przekonujące uzasadnienie przesłanek wydania zaskarżonej decyzji, naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, w szczególności przez: (1) powoływanie się przez organ na orzecznictwo dotyczące spraw nieważnościowych, których przedmiotem nie były orzeczenia o wywłaszczeniu sensu stricte, jak w niniejszej sprawie, ale orzeczenia dotyczące innego rodzaju przejęcia nieruchomości, (2) brak jakiegokolwiek ustosunkowania się przez organ do orzecznictwa powołanego we wniosku nieważnościowym, wskazującego, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności dawnych orzeczeń wywłaszczeniowych, także wydanych w pierwszej instancji, jest obecnie Minister Infrastruktury -

- wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, oraz o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

2. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. umarzającą postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1953 r. ustalającego na rzecz J. B. odszkodowanie za działkę nr [...] o pow. [...] m² położoną w K., dzielnica [...], gm. kat. K., obj. dawną księgą wieczystą lwh nr [...], wywłaszczoną na mocy orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1951 r.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają przepisy prawa.

Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3.1 Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte wnioskiem M. B. z dnia [...] lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1953 r. ustalającego na rzecz J. B. odszkodowanie za wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] listopada 1951 r. nieruchomość oznaczoną l. kat. [...] o pow. [...] m², stanowiącą własność J. B.

Orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności domagał się M. B., zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (j.t. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 ze zm.) – art. 10, 27, 28 i 33, oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1950 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 234) w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 tego dekretu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania skarżonego orzeczenia Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1953 r., do orzekania o wywłaszczeniu powołane było w pierwszej instancji prezydium wojewódzkiej rady narodowej według położenia przedmiotu wywłaszczenia, a zgodnie z art. 24 ust. 2 tego dekretu, odwołanie od decyzji wydanej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej rozpatrywała odwoławcza komisja wywłaszczeniowa przy prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Stosownie natomiast do art. 37 dekretu - "Do doręczeń, dokonywania obwieszczeń i zaskarżania orzeczeń co do odszkodowania, jak również do trybu rozpatrywania odwołań stosuje się odpowiednio przepisy art. 24." W decyzji zawarte było również pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium [...] Rady Narodowej w K.

Z ustaleń organu wynika, że orzeczenie zostało wydane przez Prezydium [...] Rady Narodowej w K., oraz, że strony nie złożyły od niego odwołania.

3.2 Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że jeżeli organ - Prezydium [...] Rady Narodowej w K., który wydał decyzję ostateczną, poddaną jego ocenie w trybie nadzoru, już nie istnieje, to należy najpierw ustalić organ, na który przeszła właściwość w takich sprawach, a następnie organ wyższego stopnia. W aktualnym stanie prawnym sprawy wywłaszczeniowe oraz o odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zostały przekazane staroście wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej, stosownie do art. 112 ust. 4 oraz art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Na podstawie art. 9a tej ustawy, organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej jest wojewoda, a zatem obecnie, zdaniem organu, organem właściwym w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego przez Prezydium [...] Rady Narodowej w K. jest Wojewoda [...]. Skoro więc organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...], a postępowanie prowadzone uprzednio przez Ministra Infrastruktury jest bezprzedmiotowe, należało je umorzyć.

3.3 Zauważyć należy, że koncepcja organu, polegająca na założeniu, że organ wyższego stopnia, który ma orzekać w trybie nadzoru, ustala się w oparciu o aktualne przepisy, a oceny decyzji poddanej nadzorowi dokonuje się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jej wydania, znajduje potwierdzenie w orzeczeniach sądów administracyjnych oraz w doktrynie (m. in. M. Jaśkowska - Komentarz do art. 157 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2009, niepublikowane postanowienie NSA z dnia 23 września 2003 r., II SA 1484/03).

Zdaniem Sadu nie jest to jednak słuszna koncepcja w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana w strukturze organów administracji i nie istnieje już organ, który wydał ostateczną decyzję w zwykłym trybie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 1998 r. III RN 83/98 (OSNP/1999/9/293, LEX nr 35795) stwierdził, iż "właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania decyzji będącej przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie jej nieważności. Wyłącza to możliwość oceny kwestii ważności decyzji ostatecznej na podstawie innych przepisów prawa, niż zastosowano do jej wydania."

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził również, że "Mając na uwadze przepis art. 157 § 1 zdanie 1 w związku z art. 17 pkt 2 KPA należy przyjąć, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dacie wydania decyzji w 1968 r. był Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. P. jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 KPA." Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 października 1987 r. o utworzeniu urzędu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (Dz. U. Nr 33, poz. 173 ze zm.), właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w czasie obowiązywania ustawy był wymieniony Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Jednakże z dniem wejścia w życie (1 stycznia 1997 r.) art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej (Dz. U. Nr 106, poz. 497 ze zm.) Urząd Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa został zniesiony (art. 30 i art. 31 tej ustawy). W związku z tym powstała wątpliwość, który z urzędów centralnych przejął kompetencje w zakresie wszczynania i prowadzenia postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych wydanych w 1968 r. w pierwszej instancji przez organy stopnia wojewódzkiego. W związku z niejasną regulacją prawną powstała kwestia, czy wymienione kompetencje przejął Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie ogólnej klauzuli kompetencyjnej, zawartej w art. 7 pkt 4 tej ustawy, czy też Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Przepis ten bowiem stanowił, że do zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych przechodzą zadania i kompetencje należące dotychczas do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa określone w przepisach ustaw i innych aktach prawnych z wyjątkiem zadań i kompetencji, które na mocy przepisów tej ustawy lub przepisów odrębnych przechodzą do zakresu działania Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Dopiero wskazanie szczególnego przepisu prawa ustanawiającego kompetencje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do prowadzenia postępowania nadzorczego pozwoliłoby stwierdzić, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie był właściwy w 1997 r. do prowadzenia tego rodzaju spraw. Dopiero w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., wskazano w niej w art. 3 ust. 1, że "centralnym organem administracji rządowej w sprawach gospodarki nieruchomościami, regulowanych przepisami ustawy jest Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast". Przesądza to, zdaniem Sądu Najwyższego, o tym, że wolą ustawodawcy było potwierdzenie wiodących kompetencji Prezesa tego Urzędu w zakresie gospodarki nieruchomościami (w tym wywłaszczania nieruchomości), jakie miał od daty utworzenia Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, to jest od 1 stycznia 1997 r.

Dodać należy, że wyrok ten został wydany, gdy art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu pierwotnym stanowił, iż organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest wojewoda. Przepis ten został zmieniony przez art. 137 pkt 37 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668), i z dniem 1 stycznia 1999 r. z przepis ten otrzymał brzmienie: "Organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.".

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 1998 r. IV SA 2181/96 (LEX nr 45694) stwierdził, że "Właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązującego w dacie wydania decyzji będącej przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.", oraz, że "... stosownie do art. 10 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczenie powołane było prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej według położenia nieruchomości. Ten wymóg właściwości spełniają obie decyzje Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1955 r., tj. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości oraz o odszkodowaniu. Stosownie do przepisu art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia. Organem takim w stosunku do wojewody jest w myśl art. 17 pkt 2 kpa właściwy w sprawie minister.

Stosownie do utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązującego w dacie wydania decyzji będącej przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie jej nieważności.

Mając zatem na uwadze przepis art. 157 § 1 zd. 1 w związku z art. 17 pkt 2 kpa, należy przyjąć, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dacie wydania decyzji w 1955 r. było Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa. W konsekwencji do rozpatrzenia żądania następców prawnych właściciela wywłaszczonej nieruchomości o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organ stopnia wojewódzkiego nie był właściwy Wojewoda, a w związku z tym wydana przez ten organ decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa."

Niniejszy skład orzekający przytoczony wyżej pogląd Sądu Najwyższego jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela w zupełności, uznając, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dniu wydania decyzji w 1953 r. było Prezydium [...] Rady Narodowej w K., jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa.

4. Podkreślenia wymaga, że powyższy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 1998 r. ukształtowały kilkunastoletnią powszechną praktykę ustalania organu wyższego stopnia na szczeblu właściwego ministra, w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości czy odszkodowaniu, wydawanych przez prezydia wojewódzkich rad narodowych czy to na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94 z późn. zm.), czy też dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (j. t. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 z późn. zm.). Praktyka ta była niezmienna na przestrzeni kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów w zakresie wywłaszczenia i nadal, zdaniem Sądu, powinna być stosowana (v. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2010 r. I OSK 645/09, z dnia 27 kwietnia 2010 r. I OSK 901/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 103/10, z dnia 17 stycznia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 11/42/04) .

5. Odnosząc powyższe do sprawy będącej przedmiotem skargi stwierdzić więc należy, że art. 10 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wskazywały jako właściwy rzeczowo organ do orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu – prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. Mając zatem na uwadze art. 157 § 1 zdanie 1 w związku z art. 17 pkt 2 kpa należy uznać, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dniu [...] maja 1953 r., czyli w dniu wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się strona skarżąca, było Prezydium [...] Rady Narodowej w K. - jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym, w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2011 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 250, poz. 1503) oraz rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 248, poz. 1494), to Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest właściwy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej Prezydium [...] Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1953 r.

6. Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 105 kpa oraz art. 157 § 1 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu.

7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.