Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 775/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151, 146
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o wydaniu wtórnika prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

W dniu [...]r. funkcjonariusze Policji [...] zatrzymali M. P. na terenie [...] prawo jazdy wydane przez Starostę [...] w dniu [...]r., nr [...], w związku z prowadzeniem pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości.

W dniu [...] r. M. P. wystąpił do Starosty [...] o wydanie wtórnika prawa jazdy, oświadczając jednocześnie pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k., iż nie ma zatrzymanego prawa jazdy na terenie Polski ani innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Decyzją Starosty [...] z dnia [...]r., [...] M. P. wydano wtórnik prawa jazdy.,

Z uwagi na fakt, że M. P. mieszka na terenie [...], jego prawo jazdy zostało przesłane przez Starostwo [...] do Centralnego Urzędu Komunikacji w F.. Dalsze ustalenia tego Urzędu co do faktycznego miejsca pobytu M. P. doprowadziły do tego, że zatrzymane prawo jazdy zostało w [...]r. przekazane do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych w Warszawie, a stamtąd w dniu [...] r. do Starostwa [...].

Wyrokiem z dnia [...] r. - sygn. [...], Sąd Rejonowy w B. uznał M. P. za winnego popełnienia w dniu [...] r. ww. przestępstwa z art. 233 § 1 i § 6 k.k. poprzez złożenie fałszywego oświadczenia o utracie prawa jazdy.

Pismem z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy B. Północ w B. złożył sprzeciw wobec ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wydania M. P. wtórnika prawa jazdy wnosząc o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania albowiem zdaniem organu nie ma informacji by w [...] bądź w [...] został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów.

Po rozpoznaniu przez SKO w B. zażalenia Prokuratora wskazującego obrazę art. 186 k.p.a. Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie, a Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] r. [...] wznowił postępowanie w sprawie wydanej przez siebie ostatecznej decyzji w przedmiocie wtórnika.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] odmówił uchylenia ww. decyzji. W uzasadnieniu stwierdził, że Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia [...] r. skazał M. P. na karę pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem oraz karę grzywny. Sąd nie orzekł natomiast zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jak również nie nakazał zwrotu wtórnika prawa jazdy do Wydziału Komunikacji. Nie ma zatem podstaw prawnych aby M. P. składał wniosek o wydanie kolejnego prawa jazdy, ponieważ nowy dokument różniłby się tylko nr druku i datą jego wydania. Art. 146 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W odwołaniu Prokurator Prokuratury Rejonowej B. w B. zarzucił wydanej decyzji, szeroko tezy swe rozwijając w uzasadnieniu, obrazę:

przepisów prawa materialnego, poprzez wskazanie w podstawie prawnej jedynie oznaczenia liczbowego tj. "art. 18 ust. 2 pkt 1 lit. a" z pominięciem aktu prawnego, którego ten przepis dotyczy;

przepisów postępowania, a to art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego, a zwłaszcza ustalenia, czy na terenie [...] został orzeczony wobec strony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych;

przepisów postępowania, a to art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione jego zastosowanie w podstawie prawnej decyzji, w sytuacji, gdy organ uznał, że zaistniały przesłanki z art. 146 § 2 k.p.a., co skutkować powinno wskazaniem w podstawie prawnej decyzji art. 151 § 2 k.p.a.

4. przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia uzasadnienia faktycznego i prawnego i zawarcie w uzasadnieniu decyzji jedynie lakonicznych uwag, odnoszących się do postępowania karnego o przestępstwo z art. 233 § 1 i § 6 k.k., a nie postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie.

W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Staroście [...] do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania w sprawie stwierdzając następnie, że po otrzymaniu zatrzymanego M. P. prawa jazdy, tj. po [...] r., dla Starosty [...] powinno stać się jasnym, iż towarzyszące wnioskowi o wydanie wtórnika oświadczenie z [...] r. było nieprawdziwe, a w konsekwencji mógł był wznowić postępowanie w przedmiocie wtórnika. Tymczasem Starosta z urzędu sam tych okoliczności nie zauważył, a nadto na pismo Prokuratora Rejonowego też nie zareagował właściwie - co Kolegium wie z urzędu, rozpatrywało bowiem wadliwą proceduralnie odmowę wznowienia postępowania (postanowienie nr [...] z dnia [...]r.).

Kolegium wskazało następnie, że w pełni zgodzić się musi z tą częścią odwołania, która wskazuje uchybienie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Co więcej nawet to co pkt 1 odwołania określił jako naruszenie prawa materialnego tzn. przytoczenie "jakiegoś" art. 18 bez podania nazwy aktu prawnego jest zdaniem Kolegium naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a. w tej części, która mówi o powołaniu podstawy prawnej - nie powołano jej bowiem właściwie tzn. w sposób pełen z precyzyjnym wskazaniem jednostki redakcyjnej dla właściwego odkodowania normy prawnej. Nadto uzasadnienie obecnie badanej decyzji Starosty jest w zakresie powołania ustalonych faktów i dowodów niewystarczające i nieprzekonujące, a cyt. "końcowe rozstrzygnięcie właściwie trafne, ale dosyć przypadkowo". Zdaniem Kolegium w [...] r. należałoby odmówić wydania wtórnika prawa jazdy, nie został bowiem dokument prawa jazdy poprzedni utracony lecz zatrzymany. Jednakowoż obecnie, skoro w aktach znajduje się "skasowany" przez organ poprzez obcięcie narożnika ten dokument prawa jazdy, o którego zagubieniu fałszywie świadczył M. P. to obecnie należałoby rozważać wymianę dokumentu zniszczonego w rozumieniu art. 18 ust 2 pkt 1 lit b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30 poz. 151 z późn. zm.). Ma oczywiście rację Prokurator wskazując iż konieczne jest też wyjaśnienie czy nie pozostaje M. P. w okresie zakazu kierowania. To jednak, zdaniem Kolegium, Starosta ustalił, pisząc w piśmie przesyłającym akta z odwołaniem, iż z akt kierującego nadesłanych z F. taki zakaz nie wynika. Zdaniem zatem Kolegium "niemal na pewno" nie został M. P. ukarany za czyn popełniony na terenie [...].

Reasumując Kolegium wskazało, że można było w efekcie wznowionego postępowania stwierdzić, iż wydanie wtórnika było w roku [...] obarczone wadą z powodu wskazanego w art. 145 pkt 1 i 2 k.p.a. tzn. fałszywym dowodem były złożone wtedy oświadczenia, wiadomo też obecnie iż składając je popełnił M. P. przestępstwo. Obecnie jednak można by wymienić zniszczony dokument prawa jazdy na zasadzie art. 18 ust 2 pkt 1 lit b ustawy o kierujących pojazdami. Nie ma bowiem dowodów na istnienie przeszkód uniemożliwiających wydanie uprawnień do kierowania, nie pozostaje bowiem M. P. w okresie zakazu orzeczonego poza terytorium Polski. Zdaniem Kolegium jednoznaczne świadczy o tym nadesłana z [...] kartoteka. Wypełniona jest ona bowiem obszernie i szczegółowo, ale wzmianki o ukaraniu nie zawiera. Skądinąd wie Kolegium iż "Centralny Urząd Komunikacji" we F. zawsze drobiazgowo odwzorowywał znane sobie zdarzenia prawne dotyczące kierujących.

W konsekwencji należało w sprawie zastosować art. 146 § k.p.a., co zostało przez Starostę uczyniono prawidłowo, a także art. 151 § 2 k.p.a., którego to przepisu Starosta nie powołał co jest dosyć oczywistym błędem wskazanym też w odwołaniu. Z kolei powołanie art. 151 ust. 1 pkt 1k.p.a. było chybione. Reasumując, Kolegium wskazało, że choć znaczna część zarzutów odwołania jest trafna, niemniej stan faktyczny sprawy jest obecnie taki, iż wtórnik można by dziś wydać, należało więc orzec jak w sentencji.

Pismem z dnia 6 maja 2014 r. Prokurator Rejonowy B. w B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Kolegium wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., nr KT. [...], która została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy i po dokonaniu całkowicie swobodnej oceny dowodów, podczas gdy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz obiektywna ocena całokształtu materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji w przedmiocie wtórnika prawa jazdy M. P. odbyło się z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a w wyniku wznowienia postępowania winna zapaść decyzja w przedmiocie uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...]r. i odmowie wydania wtórnika prawa jazdy wymienionemu;

2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 146 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, że decyzja z dnia [...]r. nie podlega wzruszeniu w trybie wznowienia postępowania, albowiem mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu było niemożliwe z uwagi na fakt, że nie został zebrany w sprawie pełny materiał dowodowy i nie można przyjąć, że nie mogłaby zapaść inna decyzja niż kwestionowana w podaniu o wznowienie postępowania;

3) naruszenie prawa materialnego, a to art. 12 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. a 1 b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie w sposób całkowicie dowolny, że wobec M. P. nie został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, ani też nie zostało mu zatrzymane prawo jazdy, na wymagany okres czasu, który uniemożliwiał ponowne wydanie uprawnionemu prawa jazdy lub wtórnika, podczas gdy wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że polski organ jest związany rozstrzygnięciem organu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w odniesieniu do polskiego prawa jazdy i nie może wydać prawa jazdy lub wtórnika, w czasie obowiązywania zakazu lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy orzeczonego w innym kraju UE;

4) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że M. P. przysługuje prawo do żądania wydania wtórnika prawa jazdy, albowiem pierwotny dokument został zniszczony na skutek "skasowania" przez organ wydający, podczas gdy prawidłowe rozumienie tego przepisu prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z podstaw prawnych uzasadniająca wydanie wymienionemu wtórnika prawa jazdy, albowiem dokument ten został zatrzymany przez austriackie organy ścigania, a nie utracony lub zniszczony.

W obszernym uzasadnieniu Prokurator rozwinął zarzuty wskazując m.in., że organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcie na niepełnym materiale dowodowym, a następnie dokonały jego całkowicie dowolnej oceny. Jedynym źródłem dowodowym stała się niepełna dokumentacja nadesłana przez Centralny Urząd Komunikacji w F. ( [...]), z której oprócz daty i przyczyny zatrzymania prawa jazdy M. P., nie wynikało nic na temat ewentualnego rozstrzygnięcia przez [...] wymiar sprawiedliwości w przedmiocie zakazu prowadzenia pojazdu lub okresu na jaki dokument prawa jazdy został zatrzymany. Wobec powyższego, przedmiotem ustaleń dokonywanych w trakcie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy powinny być dwie okoliczności: okres na jaki zostało M. P. zatrzymane prawo jazdy oraz czy został wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów przez [...] organ wymiaru sprawiedliwości i na jaki czas.

Prokurator podkreślił nadto, że w konsekwencji okoliczności, które zaszły w sprawie, M. P., mimo zatrzymania polskiego prawa jazdy przez organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej, uzyskał od Starosty [...] wtórnik prawa jazdy i nadal bezprawnie realizował swoje uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Prokurator podkreślił następnie znaczenie art. 11 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy, które zostały obecnie implementowane do polskiego systemu prawnego i wyrażają się w regulacji ustawy z dnia 5 kwietnia 2011 r. o kierujących pojazdami. W ust. 4 art. 11 dyrektywy wskazano, że państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że Starosta jako organ uprawniony do przywrócenia uprawnień kierującemu lub zwrotu zatrzymanego prawa jazdy musi badać sytuację faktyczną wnioskodawcy, a więc to czy w innym Państwie Członkowskim Unii Europejskiej nie zostało mu zatrzymane polskie prawo jazdy, albo został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. W razie zaistnienia którejkolwiek z przeszkód, o której mowa w art. 12 i 49 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami, nie może osobie składającej wniosek zostać przywrócone uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi, ani zwrócone wcześniej zatrzymane prawo jazdy. Kwestia posiadania przez M. P. aktualnego uprawnienia do kierowania pojazdami nie została jednak w postępowaniu wyjaśniona. Skoro zostało mu w dniu [...] r. zatrzymane prawo jazdy w związku z prowadzeniem pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, ze wskazaniem przekraczającym 1,5 promila alkoholu we krwi, to należało ustalić, czy okres na jaki dokument ten został zatrzymany, bądź orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów nie przekracza roku. W takiej sytuacji konieczne byłoby bowiem, po myśli art. 49 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, ponowne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego.

Zdaniem Prokuratora trudno oprzeć się wrażeniu, że jedynym celem, jaki miał wnioskodawca w dniu [...] r., a wiec tylko 3 dni po zatrzymaniu prawa jazdy w [...], było szybkie uzyskanie nowego "dokumentu" prawa jazdy, zanim właściwe organy w Polsce otrzymają informację o naruszeniu prawa na terenie [...]. Nie można więc akceptować bezprawnych działań wymienionego, który całkowicie bezkarnie od blisko 4 lat nadal legitymuje się wtórnikiem prawa jazdy, który nie powinien w ogóle zostać wydany.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, iż z jedną tylko tezą skargi zgadza się Kolegium w całości, ale już z jej próbą "przełożenia na sprawę" zdecydowanie nie. Słuszna jest bowiem teza, iż jeżeli nie posiada kierujący pojazdami uprawnień do kierowania pojazdami danej kategorii to wydać prawa jazdy nie można. Jednakowoż bezzasadnie pisze Skarżący iż: "decyzją [...] organu ścigania prawo jazdy zostało mu zatrzymane". Tymczasem faktyczne tylko "zatrzymanie" prawa jazdy przez Policję [...] ma odpowiednik w czynnościach faktycznych Policji polskiej - występującej jako organ kontroli ruchu drogowego. Po interwencji związanej ze złamaniem przepisów ruchu drogowego w Polsce "odbiera" Policja kierującemu dokument prawa jazdy, a w zamian wydaje ważne siedem dni zaświadczenie chwilowo zastępujące prawo jazdy. Żadnej decyzji administracyjnej polski Policjant nie wydaje. Kolegium wskazało nadto, że zgodnie z art. 7 ust 5 litery b i d dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy, jeśli stwierdzi, że osoba ubiegające się o nie posiada już prawo jazdy. W celu ułatwienia przebiegu procedur sprawdzających, o których mowa w lit. b), państwa członkowskie korzystają z Europejskiej Sieci Praw Jazdy, po jej uruchomieniu. "Zaufanie" Kolegium do informacji [...] opiera się więc i na tym, iż właściwy organ [...] powinien mieć komplet informacji z [...] w odniesieniu do kierujących przebywających na swoim terenie, jeżeli miał więc informację o ekscesie drogowym M. P. na terenie [...] to powinien mieć i o ukaraniu. Obecnie brak w aktach nawet wzmianek o ukaraniu za eksces [...]r. a zatem Kolegium cyt. "domniemuje niewinność" M. P. w znaczeniu karnym co do kierowania pod wpływem alkoholu. W Polsce został natomiast ukarany za coś innego, bez zakazu kierowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia ją poprzedzającego wykazało, że są one dotknięte istotnymi uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, musiała zostać uwzględniona.

Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż stosownie do obowiązującego w dacie wydania M. P. wtórnika prawa jazdy art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym – t.j. Dz. U. 2012, poz. 1137 (analogiczną regulację zawiera obecny art. 18 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami) osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić starostę o utracie prawa jazdy, pozwolenia do kierowania tramwajem, o zniszczeniu tych dokumentów w stopniu powodującym ich nieczytelność, a także zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nich zawartych. W sytuacjach tych, stosownie do ustępu 2 przywołanego artykułu, starosta, na wniosek osoby uprawnionej, wydaje za opłatą wtórnik dokumentu pod warunkiem:

1) złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, oświadczenia o utracie dokumentu;

2) zwrotu zniszczonego dokumentu albo

3) zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.

Wydanie zatem wtórnika prawa jazdy nie następowało automatycznie, w reakcji na złożony przez stronę wniosek. W przypadku utraty prawa jazdy, a taka okoliczność podnoszona była przez M. P., warunkiem sine qua non wydania wnioskodawcy wtórnika było złożenie przezeń, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o utracie dokumentu. Oświadczenie to, jak każdy dowód, podlega weryfikacji organu. Przed wydaniem wtórnika organ zobowiązany był bowiem ocenić, czy w istocie utrata dokumentu nastąpiła, a także czy wnioskodawca nadal posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdu. Pojęcie utraty dokumentu nie zostało zdefiniowane bezpośrednio ani w ustawie Prawo o ruchu drogowym, ani w obecnie regulującej te materię ustawie o kierujących pojazdami. Uwzględniając jednak zarówno cel jak i funkcje przepisu umożliwiającego kierowcy uzyskanie wtórnika oczywistym wydaje się, "utrata" w rozumieniu przywołanej normy to sytuacje, w których kierowca zostaje pozbawiony władztwa nad dokumentem w wyniku działań własnych (zgubienie prawa jazdy) jak też z okoliczności od niego niezależnych, będących wynikiem bezprawnych działań innych osób (przywłaszczenie, kradzież, ukrycie przez inną osobę itp.). Z oczywistych względów nie stanowi natomiast "utraty" uprawniającej do uzyskania wtórnika sytuacja gdy właściwy dokument został legalnie kierowcy zatrzymany przez uprawnione do tego służby bądź to na terenie kraju bądź też na terenie innego państwa.

W żadnej bowiem mierze intencją przepisu umożliwiającego uzyskanie wtórnika nie było i nie jest wspieranie osób, chcących uniknąć odpowiedzialności za wykroczenie poprzez umożliwienie im prowadzenia pojazdu pomimo zatrzymania prawa jazdy przez legalnie uprawnione do tego organy.

Oceniając w tym zakresie fakt wydania M. P. wtórnika kilka dni po odebraniu mu w [...] prawa jazdy za jazdę pod wpływem alkoholu wskazać należy, że wnioskodawca złożył wówczas, jak się następnie okazało, fałszywe oświadczenie o utracie prawa jazdy, nie przyznając się do faktu jego odebrania przez policję. Z akt nie wynika wprawdzie by organ oświadczenie to w jakikolwiek sposób weryfikował, jednak wobec faktu złożenia oświadczenia, o którym mowa, wydanie wtórnika można było, pomimo wskazanego uchybienia, uznać za poniekąd usprawiedliwione.

Jednakowoż w dacie, w której do organu I instancji dotarły dokumenty informujące o zabraniu M. P. prawa jazdy trzy dni przed złożeniem przez niego fałszywego oświadczenia, organ zobligowany był z urzędu do wznowienia postępowania, w sprawie w sposób niezbity pojawiły się bowiem aż dwie przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a. – ujawnienie nowych okoliczności istniejących w dacie wydania decyzji pierwotnej, a nieznanych organowi i ujawnienie fałszywości dowodów, na podstawie których wtórnik został wydany. Na skutek ujawnionych faktów okazało się bowiem, iż w dacie złożenia przez M. P. wniosku o wydanie wtórnika nie tylko nie miała miejsca "utrata" prawa jazdy w rozumieniu prawnym ale nadto w momencie złożenia wniosku o wydanie wtórnika nie miał on prawa kierować pojazdem, albowiem prawo jazdy zostało mu zatrzymane.

Z nieznanych Sądowi przyczyn organ nie uczynił zadość powinności z art. 145 § 1 w zw. z art. 147 k.p.a. nie tylko wówczas nie wznawiając z urzędu postępowania w sprawie lecz następnie nie dopuszczając do wznowienia nawet wobec obligującego do takiego wszczęcia sprzeciwu Prokuratora.

W konsekwencji postępowanie w sprawie zostało wszczęte dopiero w dniu [...] r. kiedy to M. P. od trzech lat prowadził pojazdy pomimo zatrzymania mu w [...] prawa jazdy za jazdę pod wpływem alkoholu, a w konsekwencji niedopuszczalności wydania mu wtórnika prawa jazdy. Pomimo takiej sytuacji decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] odmówił uchylenia swej decyzji z dnia [...]r. w przedmiocie wydania wtórnika, argumentując, iż obecnie mogłaby zapaść jedynie decyzja analogiczna albowiem Sąd Rejonowy w wyroku karnym za złożenie fałszywego zeznania nie orzekł zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jak również Sąd ten nie nakazał zwrotu wtórnika. Notabene uzasadnienie w tej ostatniej części nie posiada żadnego oparcia w prawie, w wyroku skazującym za fałszywe zeznania sąd karny nie może bowiem orzekać w sprawach, które nie były przedmiotem jego postępowania.

Decyzja, o której mowa, wydana została, jak wynika z jej części nagłówkowej, na podstawie art. 151 ust. 1 pkt 1 i art. 146 § 2 k.p.a. (organ wskazał także art. 18 ust. 2 pkt 1 lit. a nie podając z jakiej ustawy przepis ten pochodzi, co zakwestionował organ odwoławczy).

Przystępując do szczegółowych rozważań wskazać zatem należy, iż zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wydaje decyzję, w której w zależności od poczynionych ustaleń:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Stosownie natomiast do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Wspomniane w przywołanej normie okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. obejmują znaczny upływ czasu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (art. 141 § 1 k.p.a.) oraz sytuację, w której zdaniem organu w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). Ta ostatnio wymieniona przesłanka negatywna, uniemożliwiająca uchylenie wydanej w pierwotnym postępowaniu zwykłym decyzji ostatecznej wymaga jednak dla jej przyjęcia wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i jego pełnej analizy. Rozstrzygnięcie z art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. jest bowiem dopuszczalne jedynie wówczas gdy wszystkie okoliczności sprawy przemawiają za tym, że nie było i nie ma żadnych podstaw do wydania decyzji innej niż dotychczasowa, a tym samym wada procesowa powodująca wznowienie nie miała żadnego wpływu na merytoryczną prawidłowość zawartego w stanowiącej przedmiot postępowania wznowionego decyzji ostatecznej rozstrzygnięcia.

Reasumując podkreślić należy, że jeśli organ w postępowaniu wznowionym nie dopatrzy się istnienia żadnych wymienionych w art. 145 i 145a k.p.a. podstaw wówczas postępowanie winno zakończyć się odmową uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Jeśli natomiast organ stwierdzi istnienie takich podstaw wówczas nie wolno mu odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej a postępowanie winno zakończyć się, w zależności od okoliczności sprawy, bądź to uchyleniem decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) bądź też, w razie wystąpienia negatywnych przesłanek wymienionych w art. 146 k.p.a. – podjęciem przez organ rozstrzygnięcia stwierdzającego wydanie decyzji stanowiącej przedmiot postępowania wznowionego z naruszeniem prawa oraz wskazującego okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r. w przedmiocie wydania wtórnika już z samych względów czysto formalnych nie odpowiada wskazanym wyżej normom. Jak bowiem wynika z uzasadnienia przywołanej decyzji zdaniem organu w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Pomimo takiego stanowiska organ w miejsce rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 151 § 2 k.p.a. jako podstawę decyzji przywołał art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. (błędnie określając paragraf jako ustęp) znajdujący zastosowanie, jak to wskazano powyżej, jedynie w sytuacjach gdy zdaniem organu w ogóle nie stwierdzono podstaw wznowieniowych), nie wskazał też, że pierwotna decyzja została wydana z naruszeniem prawa ograniczając się do odmowy jej uchylenia co czyni organ gdy nie dopatruje się podstaw wznowieniowych. Trudno zaś domniemywać, iż zdaniem Starosty [...] fakt ujawnienia fałszywości oświadczenia, na podstawie którego wydano wnioskodawcy wtórnik, nie stanowi żadnej podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 k.p.a., teza taka budziłaby bowiem zdumienie. Nadto jednocześnie Starosta przywołał art. 146 § 2 k.p.a., która to norma w przypadku braku podstaw wznowieniowych w ogóle nie byłaby przedmiotem rozważań. Oceniając decyzję pierwszoinstancyjną podkreślenia wymaga też, iż w uzasadnieniu organ nie wykazał (brak w tej mierze jakiejkolwiek argumentacji) z jakich przyczyn, jego zdaniem, nawet gdyby w dacie wydania wtórnika wiedział o odebraniu M. P. prawa jazdy i tak wydałby wówczas decyzję analogiczną, a tym samym zachodzi przesłanka negatywna z art. 146 § 2 k.p.a. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie jedynie w sytuacjach, w których decyzja pierwotna pomimo swych wad formalnych merytorycznie była poprawna a tym samym nawet gdyby wadliwość formalna w dacie wydania decyzji nie miała miejsca decyzja byłaby analogiczna. W niniejszej sprawie jej okoliczności ewidentnie faktowi temu przeczą, oczywistym jest bowiem, że ujawnienie fałszywości oświadczenia powoduje, iż wydana w przeszłości decyzja w przedmiocie wtórnika była merytorycznie wadliwa.

Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2154/10 postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem, w którym w aspekcie przedmiotowym występują dwa elementy: - po pierwsze, ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna rozstrzygająca sprawę indywidualną było dotknięte ciężką, kwalifikowaną wadą procesową wyliczoną w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 k.p.a., - po drugie zaś, ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy jest wyznaczone granicami tożsamości sprawy. Na tożsamość sprawy składa się tożsamość przedmiotowa. Przy tożsamości przedmiotowej, jak podkreślił NSA w przywołanym wyroku, nie jest dopuszczalna zmiana przedmiotu rozstrzygnięcia, który to przedmiot wyznacza rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa decyzją ostateczną, "na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązującego w dniu wydania decyzji ostatecznej i stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji ostatecznej". Ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę administracyjną to rozpoznać i rozstrzygnąć tożsamą przedmiotową sprawę.

Pogląd ten tut. Sąd w obecnym składzie w pełni podziela. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest bowiem nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej, a nie rozpoznanie i rozstrzygnięcie nowej sprawy administracyjnej.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, prawnie niedopuszczalnym jest przywołanie przesłanki negatywnej z art. 146 § 2 k.p.a., zakazującej uchylenia pierwotnej decyzji ostatecznej, jedynie z powodu okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu decyzji ostatecznej, np. jak to ma miejsce w niniejszej sprawie późniejszego obcięcia przez organ narożnika oryginalnego prawa jazdy.

Notabene nawet gdyby odmiennie pojmować art. 146 § 2 k.p.a. to i tak zarówno decyzja I jak i II instancji musiałyby ulec wyeliminowaniu z obrotu. Także bowiem w okresie późniejszym, już po wydaniu przez organ decyzji ostatecznej w przedmiocie wtórnika, nie doszło, ani do "utraty", ani też do zniszczenia "dokumentu" prawa jazdy o nr [...], a tym samym wydanie M. P. także i później, w dacie orzekania w postępowaniu wznowionym, wtórnika prawa jazdy było prawnie niedopuszczalne. Z oczywistych względów, co słusznie podkreśla w skardze Prokurator, nie stanowi bowiem ani "utraty" ani "zniszczenia" prawa jazdy w rozumieniu przywołanych wyżej norm fakt obcięcia, z nieznanych przyczyn, narożnika oryginalnego prawa jazdy przez Starostę [...].

Kolegium decyzję pierwszoinstancyjną jednak zaakceptowało, uznając, że pomimo jej wad w zakresie przywołanych podstaw prawnych i po części uzasadnienia, art. 146 § 2 k.p.a. został zastosowany prawidłowo. Zaakceptowało także osnowę we wskazanym wyżej brzmieniu, pomimo iż wskazuje ona brak podstaw wznowieniowych. Tym samym także decyzję zaskarżoną uznać należy za dotkniętą wskazanym wyżej uchybieniem.

W konsekwencji stwierdzenia, iż ani w dacie podjęcia decyzji w przedmiocie wydania wtórnika, ani w okresie późniejszym nie wystąpiła przesłanka w postaci "utraty" bądź "zniszczenia" dokumentu w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym i ustawy o kierujących pojazdami, a tym samym nieuchylenie w postępowaniu wznowionym decyzji pierwotnej naruszało wskazane wyżej normy zarówno proceduralne, jak i materialne, wtórnego znaczenia nabiera rozważenie drugiej przesłanki warunkującej wydanie wtórnika tj. posiadania przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Słusznie jednak Prokurator podnosi, iż organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcie na niepełnym materiale dowodowym, a następnie dokonały jego całkowicie dowolnej oceny, uznając, że wobec M. P. nie został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów w związku ze stwierdzonym w roku . [...] r. przez [...] organy ścigania stanem nietrzeźwości, a zatrzymanie w tym dniu polskiego prawa jazdy nie miało żadnego znaczenia dla toczącego się w Polsce postępowania o wydanie wtórnika prawa jazdy (choć wobec niespełnienia przesłanki "utraty" bądź "zniszczenia" prawa jazdy argumenty te odnoszą się bardziej do kwestii ewentualnej możliwości przywrócenia M. P. uprawnień niż do kwestii wtórnika). Zgodzić się bowiem należy z Prokuratorem, że w rzeczywistości jedynym źródłem dowodowym była niepełna dokumentacja nadesłana przez Centralny Urząd Komunikacji w F., z której oprócz daty i przyczyny zatrzymania prawa jazdy M. P., nie wynikało nic na temat ewentualnego rozstrzygnięcia przez [...] wymiar sprawiedliwości - w przedmiocie zakazu prowadzenia pojazdu lub okresu na jaki dokument prawa jazdy został zatrzymany. Informacje te należało uzupełnić, zwracając się do tamtejszego Urzędu o nadesłanie wymaganych dokumentów. Słusznie też Prokurator podkreśla, że bez stwierdzenia okresu na jaki M. P. zostało zatrzymane prawo jazdy, nie można stwierdzić czy mógł on wystąpić do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie dokumentu prawa jazdy (a nie wtórnika, którego wydanie z powodu niespełnienia przesłanki "utraty" ani "zniszczenia" było prawnie niedopuszczalne), bez uprzedniego ponownego złożenia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi. Jedynie bowiem zatrzymanie prawa jazdy lub orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów na okres do roku, umożliwia przywrócenie uprawnień bez konieczności ponownego zdawania egzaminu.

Okoliczności tych żaden z organów nie wyjaśnił. Nie ustalono zatem ani okresu na jaki zostało M. P. zatrzymane prawo jazdy ani też czy został wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów przez [...] organ wymiaru sprawiedliwości i na jaki czas. Z akt nie wynika nawet by którykolwiek z organów ustalił treść przepisu ustawy [...], na podstawie którego zatrzymano M. P. prawo jazdy, pomimo że numer przepisu tego został wskazany w nadesłanych organowi dokumentach.

Wobec nieustalenia okoliczności faktycznych sprawy twierdzenie przez Kolegium w zaskarżonej decyzji, że "niemal na pewno nie został Pan P. nijak ukarany za czyn popełniony [...] roku na terenie [...]", a w odpowiedzi na skargę, iż "Obecnie brak w aktach nawet wzmianek o ukaraniu za eksces z dnia [...] roku. a zatem Kolegium domniemuje "niewinność" Pana P. w znaczeniu karnym co do kierowania pod wpływem alkoholu" stanowią tezy prawnie niedopuszczalne, stojące w ewidentnej sprzeczności z wymogami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W sprzeczności z prawem materialnym stoi nadto sformułowana w odpowiedzi na skargę teza Kolegium, wyrażona na tle prawa polskiego, iż sam fakt odebrania kierowcy prawa jazdy przez Policję nie wpływa na jego uprawnienia do kierowania albowiem otrzymuje on chwilowo zastępujące prawo jazdy ważne 7 dni zaświadczenie. Sąd stwierdza w tym miejscu, że żaden przepis w systemie prawa polskiego nie przewiduje wydania kierowcy prowadzącemu pojazd w stanie nietrzeźwości jakiegokolwiek zaświadczenia zezwalającego na dalszą jazdę. Jednoznaczny w tej mierze jest art. 135 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazujący, iż pokwitowanie wystawiane osobie, której policjant zatrzymuje prawo jazdy uprawnia do kierowania przez 7 dni pojazdem jednak tylko i wyłącznie w przypadkach innych niż zatrzymanie dokumentu w wyniku uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania wznowionego organ uwzględni powyższe oceny i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.