Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 480/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Służby Więziennej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...], Nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu 3) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na rzecz W. M. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 31 ust. 4, art. 110 ust. l i 2 oraz 111 ust 1 i 5 ustawy o Służbie Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania W. M. od decyzji personalnej nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...] w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego, a mianowicie odprawy za 18 lat, 3 miesiące i 20 dni służby w Służbie Więziennej, w wysokości 17.220 zł. pomniejszoną o kwotę odprawy w wysokości 16.167,60 zł. wypłaconej decyzją personalną Nr [...] z dnia 5 lipca 2001 r. w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem 31 lipca 2001 r., z kwotą do wypłaty w wysokości 1.052, 40 zł. i ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nie wykorzystany w roku zwolnienia ze służby w wymiarze 39 dni wysokości 5.688,93 zł., postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił, iż decyzją personalną nr [...] z dnia 19 listopada 2003 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej zwolnił z dniem 30 listopada 2003 r. kpt. W. M. ze służby, z powodu orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności funkcjonariusza do służby. Konsekwencją powyższego zwolnienia było przyznanie W. M. świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 110 ust. l pkt 1 i 2 oraz 111 ust. 1 i 5 ustawy o Służbie Więziennej, przewidującego w takich sytuacjach, że funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby na podstawie art. 39 ust. 2 pkt. l ustawy, otrzymuje odprawę i ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe. Następnie, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej stwierdził, że przyznane skarżącemu świadczenia pieniężne zostały obliczone w sposób prawidłowy, bowiem w dniu zwolnienia przysługiwało mu uposażenie zasadnicze na stanowisku starszego inspektora w wysokości wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym wynosiło 3.075 zł. w tym: uposażenie zasadnicze na stanowisku starszego inspektora -1.529 zł, dodatek za wysługę lat w wysokości odpowiadający 25 % uposażenia zasadniczego - 383 zł., dodatek za stopień kapitana SW - 813 zł. oraz dodatek służbowy - 350 zł. Wysługa kpt. W. M. od której uzależniono wysokość odprawy na dzień 30 listopada 2003 r. wynosiła 18 lat, 3 miesiące, i 20 dni. Kpt. W. M. odwołał się od wskazanej decyzji organu I instancji zarzucając jej naruszenie przepisu art. 111 ust. l i 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej poprzez błędne wyliczenie odprawy oraz żądał wypłacenia należnych świadczeń wraz z odsetkami. Odnosząc się do podniesionego przez W. M. zarzutu naruszenia i błędnego naliczenia w decyzji wysokości świadczenia wynikającego z art.111 ust. l ust. 1 i 5 ustawy o Służbie Więziennej, uznał go za całkowicie chybiony. Zwracając uwagę, że wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu kpt. W. M. nie został decyzją z dnia 6 listopada 2003 r. ponownie przyjęty do służby, lecz jedynie decyzją tą mianowano go na stanowisko służbowe, takie jak zajmowane przed datą wadliwego zwolnienia ze Służby Więziennej z dniem 31 lipca 2001 r., zaś wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie spowodował wyrugowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia 5 lipca 2001 r. o zwolnieniu ze służby kpt. W. M., ożywiając w ten sposób stosunek służbowy skarżącego, dlatego nie doszło do ponownego przyjęcia strony do służby, tylko z konkretyzacją tego stosunku służbowego poprzez mianowanie na konkretne stanowisko służbowe takie same jak przed datą zwolnienia. Żądanie skarżącego dotyczące odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż przepisy prawa nie przewidują wypłaty funkcjonariuszowi Służby Więziennej odsetek z tytułu zwłoki w płatnościach.

W skardze na powyższą decyzję W. M. wniósł o zmianę decyzji w części dotyczącej sposobu naliczenia odprawy i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, zarzucając naruszenie art. 111 ust l i 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r.o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn . zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie cytowanego przepisu przy naliczaniu odprawy i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Skarżący zauważył, że wobec jednoznacznego stwierdzenia przez organ, iż nie doszło do ponownego przyjęcia go do służby to należy wnosić, iż nie zachodziła jakakolwiek przerwa w stosunku służbowym skarżącego. Stosunek służbowy trwał od jego nawiązania i nadal. Ciągłość stosunku służbowego, zatem znajduje zastosowanie do sposobu wyliczenia czasu pełnienia służby, jak też wyliczenia odprawy i ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy do dnia złożenia skargi.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. wniósł o oddalenie skargi. Szczegółowo opisał przebieg służby W. M., w tym także kwestie związane z jego kolejnymi zwolnieniami. Jeszcze raz powtórzył, że w zaskarżonej decyzji świadczenia zostały obliczone w sposób prawidłowy, a organy obu instancji prawidłowo wyliczyły staż w służbie mający wpływ na wysokość odprawy. Zauważył, iż skarżący przy formułowaniu skargi nie wziął pod uwagę zmiany swojego stanowiska w sprawie, prezentowanego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w którym twierdził, że z dniem 11 czerwca 2003 był przyjęty ponownie do służby. Wywody organu II instancji, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w zakresie ponownego przyjęcia do służby dotyczą oceny decyzji z 2003 r. (o mianowaniu na stanowisko służbowe) reaktywującej stosunek służbowy skarżącego z dniem 11 czerwca 2003 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji żądał, aby odprawę wypłacono za okres 5 miesięcy i 20 dni służby w 2003 r. (od reaktywowania stosunku służbowego z dniem 11 czerwca 2003 r. do zwolnienia ze służby 30 listopada 2003 r.), żądając uznania, że data reaktywowania stosunku służbowego jest datą ponownego przyjęcia do służby w rozumieniu art. 111 ust. 5 ustawy. W związku z taką treścią zarzutu organ II instancji wyjaśniał, że decyzja z dnia 6 listopada 2003 r. o mianowaniu na stanowisko służbowe nie była decyzją o ponownym przyjęciu do służby, lecz konkretyzowała jedynie reaktywowany (ożywiony) stosunek służbowy nawiązany dnia l kwietnia 1984 r.

Po uzyskaniu informacji, iż w sprawie zwolnienia W. M. ze służby toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę postanowił zawiesić postępowanie do czasu, gdy zapadnie prawomocne orzeczenie dotyczące zwolnienia skarżącego ze służby. W dniu 12 grudnia 2005 r. tut. Sąd podjął zawieszone postępowanie ze względu na uprawomocnienie się wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r. (sygn. akt II SA/Wa 1209/04 ).

W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 7 lutego 2006 r. skarżący popierał wnioski i wywody skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wywiedziono.

Zgodnie z treścią art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, nie będąc przy tym związane - stosownie do przepisu art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. .U. Nr 153, poz. 1270 z póz. zm.), zwaną dalej Prawo o postępowaniu - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Tak przeprowadzona sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji, oraz trafności zastosowania tych przepisów w odniesieniu do istniejącego - również w dacie podjęcia aktu- stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny kieruje się zasadą, iż bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. Nie jest to jednak zasada generalna, bowiem w szczególnych przypadkach Sąd zobowiązany jest uwzględnić także pewne zdarzenia prawne, które zaszły już w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Przykładowo, taka właśnie sytuacja zachodzi, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niezgodność z ustawą zasadniczą aktu prawnego, stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia; czy też, gdy przed rozstrzygnięciem skargi na bezczynność organu, bezczynność ta ustała. W ocenie Sądu, kolejny wyjątek od przedstawionej wyżej reguły dotyczy sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem Sądu wyeliminowano z obrotu prawnego akt (wcześniejszy), w oparciu o który organ administracji wydał kolejny akt (późniejszy), będący również przedmiotem kontroli Sądu.

Z ostatnio opisaną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest przyznanie W. M. świadczenia pieniężnego w kwestii wyrównania wcześniej przyznanej odprawy pieniężnej oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Zważyć trzeba, iż przed wydaniem decyzji w tej sprawie doszło do zwolnienia skarżącego ze służby, i rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 13 listopada 2005 r. (sygn. akt II SA/Wa 1209/04 ) WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 19 listopada 2004 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. Co prawda, opisane wyżej rozstrzygnięcia administracyjne (o przyznaniu świadczeń pieniężnych i o zwolnieniu ze służby) są sprawami od siebie odrębnymi, jednak nie można nie dostrzec, że pozostają ze sobą w funkcjonalnym związku. Dla rozpoznawanej sprawy istotne jest to, że zwolnienie skarżącego ze służby warunkowało wydanie dalszych decyzji, w tym również decyzji podjętej na podstawie art. 110 ust. l pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z póz. zm.), zwaną dalej ustawą. Zgodnie bowiem z przywołaną regulacją, funkcjonariuszowi w służbie stałej, zwolnionemu ze służby, m.in. z uwagi na orzeczenie przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby, otrzymuje odprawę, jak też ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe. Skoro powodem zwolnienia W. M. ze Służby Więziennej było stwierdzenie przez komisję lekarską trwałej niezdolności skarżącego do służby, na organie Służby Więziennej spoczywał obowiązek przyznania omawianych świadczeń, co następuje poprzez wydanie odrębnej decyzji. Przeprowadzona argumentacja prawna, dowodzi istnienia zależności pomiędzy dwoma, następującymi po sobie postępowaniami, tak więc logiczną konsekwencją wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie zwolnienia, która spowodowała konieczność podjęcia decyzji następnej, opartej o przepis art. 110 ust. l pkt 1 i 2 ustawy, powoduje dla Sądu badającego obecnie legalność tej kolejnej decyzji, obowiązek uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji dotyczących przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Mówiąc inaczej, w rozpoznawanej sprawie doszło do sytuacji, w której cyt. wyżej wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r. uchylono rozstrzygnięcia administracyjne, do których wyraźnie i jednoznacznie odwoływały się decyzje objęte przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowym, co - niejako automatycznie - przesądzało konieczności uchylenia także tych decyzji. W konsekwencji należało więc uznać, że zapadłe w przedmiotowej sprawie decyzje organów obu instancji, które zostały oparte (w pewnym sensie, bo uwzględniały stan prawny wynikający z tej ostatecznej decyzji) na decyzji niezgodnej z prawem, podjęto z naruszeniem art. 110 ust. l pkt 1 i 2 ustawy. W ocenie Sądu, nie do obrony byłby bowiem pogląd o spełnieniu przesłanek upoważniających organ do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 110 ust. l pkt 1 i 2 ustawy, gdy decyzja warunkująca to przyznanie okazała się wadliwa.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego powyżej naruszenia przepisu prawa materialnego, które to naruszenie niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu.

Powiedziane dotychczas przesądziło o uchyleniu aktów administracji wydanych w przedmiotowej sprawie, zatem czynienie rozważań co do ich legalności w aspekcie zarzutów skargi stało się zbędne. Przedmiotowość dalszego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie będzie nierozerwalnie związana z ewentualnym, kolejnym rozstrzygnięciem w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze Służby Więziennej.

Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oraz o kosztach postępowania oparto o treść art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu.