Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 88/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Zobowiązano organ do dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 4,  art. 6,  art. 11,  art. 13
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na Rektora A w przedmiocie bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Rektora A do załatwienia wniosku [...] z siedzibą w [...] z dnia 4 lipca 2018 r., w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierza Rektorowi A grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 4) zasądza od Rektora A na rzecz skarżącego [...] z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...], działając w imieniu [...] (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Rektora A w zakresie udostępnienia informacji publicznej, o którą zwrócił się wnioskiem z dnia 4 lipca 2018 r.

W skardze zawarto wniosek o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, stwierdzenie, że organ, wskutek braku rozpoznania wniosku skarżącego, dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu sumy pieniężnej - na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm., w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako P.p.s.a.). W skardze zawarto nadto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W skardze wyjaśniono, że skarżący jest [...] wpisanym do Rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych, Fundacji oraz Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej pod numerem [...] oraz, że skarżący działa w oparciu o statut [...].

Wniosek z 4 lipca 2018 r. - w formie elektronicznej - skierowany do Rektora A, podawał jako podstawę prawną przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. nr 55, poz. 234) oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. 2018 r. poz. 1330, z późn. zm. - dopisek Sądu, dalej w skrócie jako u.d.i.p.) i zawierał żądanie udzielenia w formie elektronicznej (na podany adres e-mail), odpowiedzi na następujące pytania:

1) czy A jest w tak trudnej sytuacji ekonomicznej, jak to zostało przedstawione przez [...] na posiedzeniu Rady Wydziału [...] w dniu 15 lutego 2018 r.;

2) czy Rektor przyjmując prawdziwość tezy wygłoszonej przez [...], podjął działania mające na celu poprawę ekonomiczną Uczelni. Jakie to były działania, wymienienie i szczegółowe opisanie;

3) czy podjęte działania przyniosły oczekiwane rezultaty;

4) czy na A ponoszone są koszty związane z tzw. "reprezentacją";

5) jeśli tak, to podanie poniesionych kosztów w latach 2012-2018, z podaniem przez kogo zostały poniesione i na czyje potrzeby (z funkcji oraz imienia i nazwiska), co było przedmiotem, kiedy poniesiono koszt i w jakiej wysokości, ze szczególnym przedstawieniem wydatków na spotkania w restauracjach oraz innych lokalach gastronomicznych lub rozrywkowych (na spożywane posiłki i napoje), wydatki na część szkolenia w postaci bankietów i innych atrakcji, wszelkie koszty związane z przyjmowaniem i utrzymywaniem delegacji oraz kontrahentów oraz koszty uczestnictwa gospodarzy w przyjęciach i imprezach organizowanych na rzecz tych delegacji lub kontrahentów, w tym koszty hoteli, przejazdów, przyjęć, posiłków, prezentów, biletów, wszelkie inne wydatki mające znamiona wydatków na reprezentację bez względu na sposób merytorycznego opisania dokumentu, w tym np. na koszty sauny, masażu, odnowy biologicznej, minibarku, płatnej TV i innych dodatkowych usług hotelowych itp.;

6) czy na A używane są służbowe karty płatnicze (debetowe, kredytowe itp.), przedstawienie wydruku zestawień wszystkich operacji dokonywanych przy wykorzystaniu tych kart w latach 2012-2018, z zaznaczeniem, kto był dysponentem danej karty płatniczej;

7) czy A w latach 2012-2018 wydatkowała jakiekolwiek środki na stowarzyszenia, sponsoring oraz wspomaganie różnego rodzaju eventów lub na darowizny, komu przekazano środki i w jakiej kwocie, kto podjął taką decyzję;

8) czy A zawarła w latach 2012-2018 tzw. umowy barterowe na realizację określonych zadań;

9) czy A w latach 2012-2018 zawarła jakiekolwiek umowy na usługi reklamowe oraz szeroko rozumiane działania PR, z kim zostały zawarte odpowiednie umowy i na jakie kwoty i czego dotyczyły wraz z podaniem podstawy prawnej takich decyzji oraz wskazanie wymiernych korzyści podjętych działań;

10) czy w latach 2012-2018 bez względu na formę lub podstawę formalno-prawną takiego działania - A przelewała środki finansowe na zagraniczne uczelnie bądź inne zagraniczne instytucje (np. fundacje) lub osoby prywatne, podanie na podstawie czego były lub są nadal dokonywane takie operacje finansowe, jak była/jest ich kwota, jakie było uzasadnienie merytoryczne takiego postępowania oraz kto (imię i nazwisko) podjął decyzję w tym zakresie i na jakiej podstawie prawnej.

W odpowiedzi na ww. wniosek Rektor A, pismem z dnia 18 lipca 2018 r., poinformował skarżącego, że uczelnia nie prowadzi wnioskowanego typu zestawień. Organ uznał, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że wnioskodawca oczekuje na informację przetworzoną, którą podmiot zobowiązany do udzielenia informacji nie dysponuje. Dlatego przyjęto, że do udostępnienia informacji publicznej przetworzonej po stronie podmiotu zobowiązanego, muszą być podjęte dodatkowe czynności. W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 u.d.i.p. organ wskazał, że udostępnienie informacji nastąpi niezwłocznie po wykazaniu powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.

W reakcji na pismo Rektora z 18 lipca 2018 r. skarżący w swoim piśmie z 24 lipca 2018 r. podniósł, że stanowisko Rektora jest dla niego zupełnie niezrozumiałe. Ponownie wskazywał, że przedmiotowy wniosek złożył w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dodatkowo uzasadniał, że możliwość taką stwarza również ustawa o związkach zawodowych. Argumentował, że niezgodne z przepisami u.d.i.p. jest uzależnienie udostępnienia informacji publicznej od wykazania powodów szczególnie istotnego interesu publicznego. Wywodził, że zwrócił się jedynie o doręczenie za pośrednictwem korespondencji e-mail, kserokopii całości dokumentacji, potwierdzającej wskazane zdarzenia. W przekonaniu skarżącego, nie są to informacje przetworzone, bowiem takimi informacjami dysponuje A.

Dodatkowo, pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r. skarżący wezwał organ do wykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W kolejnym piśmie z 22 sierpnia 2018 r. Rektor A ponownie oświadczył, że nie dysponuje wnioskowanymi przez skarżącego danymi. Podtrzymał swoje stanowisko co do charakteru sformułowanego we wniosku z dnia 4 lipca 2018 r. żądania, jako mającego znamiona informacji przetworzonej. Powołując się na art. 14 ust. 2 u.d.i.p. oświadczył, że udostępnienie żądanych informacji nastąpi niezwłocznie po wykazaniu powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W zakresie pkt 1-3 wniosku zaznaczył, że podane tam żądania nie dotyczą informacji publicznej.

Skarżący ponownie, pismem z 30 sierpnia 2018 r., wezwał organ do wykonania wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący wskazywał, że zgodnie z przepisami u.d.i.p., doktryną, orzecznictwem sądowym oraz art. 61 Konstytucji RP przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". W tym znaczeniu informacją publiczną są informacje o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne o działalności organów samorządu zawodowego, gospodarczego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej oraz gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Podniósł, że Rektor A jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a opisany stan faktyczny pozwala przyjąć, że organ dopuścił się bezczynności z powodu niezrealizowania, w przewidzianym przepisami u.d.i.p. terminie, określonego obowiązku.

Skarżący zarzucił, że pomimo złożenia repliki w odpowiedzi organu na jego na wniosek o udostępnienie informacji, żądanej w formie korespondencji mejlowej z dnia 4 lipca 2018 r. i wyjaśnieniach zawartych w piśmie z 24 lipca 2018 r., organ nie udzielił żądanych informacji, jak i nie przedstawił dokumentów, o które zwrócił się [...]. Nadto skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż żądana informacja może być potraktowana i uznana za informację przetworzoną. W tym kontekście podniósł, że nie wymagał żadnych analiz, obliczeń czy zestawień. Oznacza to, że informacja, o którą zwrócono się wnioskiem z 4 lipca 2018 r. winna być udostępniona, a mimo upływu ponad dwóch miesięcy od złożenia przez skarżącego wniosku, organ do dnia wniesienia skargi do Sądu, nie udostępnił wnioskowanych danych.

W związku z powyższym, skarżący wywodził, że niedochowanie przez organ terminu na załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji lub podjęcie aktu lub dokonanie czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., uzasadnia uznanie pozostawania przez organ w bezczynności. Jeszcze raz skarżący powtórzył, że nie był zobowiązany do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji publicznej. Argumentował, że to na organie ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej albo wydania decyzji odmownej i wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W przekonaniu skarżącego, wniosek o stwierdzenie, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy, a to wobec niezachowania gwarantowanego przepisami terminu do załatwienia wniosku z 4 lipca 2018 r., przy uwzględnieniu, że nie zachodziły okoliczności usprawiedliwiające postępowanie organu (przynajmniej organ w toku postępowania takiej nie przedstawił). Podana okoliczność, zdaniem skarżącego, stanowi również podstawę wymierzenia organowi grzywny w wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ wyjaśnił, że 4 lipca 2018 r. skarżący złożył 7 wniosków o udzielenie informacji publicznej. Zaznaczył równocześnie, że w tym samym dniu [...], jako Przewodniczący [...], złożył kolejnych 5 wniosków o udzielenie informacji publicznej. W sumie pod adresem organu zgłoszono 65 pytań, na które żądano odpowiedzi w ramach dostępu do informacji publicznej.

Zauważył, że [...] pozostaje w konflikcie z Rektorem A. Na skutek zwolnienia dyscyplinarnego [...] w [...] doszło pomiędzy stronami do otwartego konfliktu, który przeniósł się na sale sądową, bowiem wytoczył on powództwa przeciwko Rektorowi A w sądzie pracy, sądzie cywilnym oraz wniósł prywatny akt oskarżenia. Zdaniem organu, złożony przez skarżącego wniosek o dostęp do informacji publicznej nie został złożony w celach, jakie legły u podstaw regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ma inny cel i służy jedynie na potrzeby toczących się postępowań sądowych, zainicjowanych przez [...]. Organ przedstawił argumentację pokazującą cele i zadania, jakim ma usłużyć instytucja "informacji publicznej" oraz przytoczył treść wybranych fragmentów komentarzy do przepisów u.d.i.p., a także orzeczeń sądów administracyjnych w tej materii. Organ zaakcentował, że zachowanie [...] ma charakter nadużycia prawa.

Nadto stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ze względu na brak stanu bezczynności, a to wynikający z odpowiedzi A z 18 lipca 2018 r. w reakcji na wniosek skarżącego z 4 lipca 2018 r. Powołując się na stanowisko WSA w Warszawie, zaprezentowane w wyroku z dnia 2 grudnia 2005 r., sygn. akt II SAB/Wa 15/15, dowodził, że niezależnie od treści i formy udzielonej odpowiedzi jakikolwiek przejaw działania ze strony organu administracja w sprawie o udostępnienie informacji publicznej wyklucza zarzut bezczynności. Według organu, odpowiedź której udzielono skarżącemu w przedmiotowej sprawie wyklucza uznanie, że pozostaje on w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Tym samym za niezasadny uznano zarzut co do rażącego naruszenia prawa przez Rektora A.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2018 r., będącym repliką na odpowiedź organu, w pełni podtrzymał stanowisko, wywody oraz argumentację skargi. Kolejny raz uznał zarzuty podniesione przez organ nietrafne i niemające odniesienia do okoliczności sprawy. Nadto zaakcentował, że nie jest rolą organów, stron, ani sądu ocenianie zasadności obowiązujących regulacji i rozwiązań prawnych odnoszących się do instytucji informacji publicznej. Zauważył, że odpowiedź na skargę została złożona z przekroczeniem 15 dni od otrzymania skargi, tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Wskazał też, że wbrew stanowisku organu, nie miał na celu utrudnienie funkcjonowania A oraz wywołanie rzekomej represji na Rektorze A. Istotna jest bowiem okoliczność, że organ nie przestrzegając postanowień u.d.i.p., nie udostępnił skarżącemu informacji publicznej.

Na marginesie skarżący odnotował, w nawiązaniu do powołanego przez organ argumentu o konflikcie, czy ilości prowadzonych postępowań sądowych, że postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt [...], ustanowiono na rzecz skarżącego na czas trwania procesu o naruszenie dóbr osobistych i zapłatę zadośćuczynienia - zakaz rozpowszechniania w jakikolwiek sposób informacji dotyczących [...], w tym m.in. audytu wewnętrznego w zakresie audytu zasadności wydatkowania środków pochodzących z programów badawczych [...] oraz programów naukowych [...]. Podkreślił, że ww. orzeczenie obejmuje swoim zakresem "najszerszy możliwie sposób ustanowionego zakazu rozpowszechniania oraz dotyczy wszelkich informacji dotyczących [...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym (art. 120 P.p.s.a.).

Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 u.d.i.p., stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcie "każdy" oznacza zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, np. organizacje społeczne (zob. wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2004 r., sygn. akt II SAB 391/03). Oznacza to, że skarżący jako [...] jest uprawniony do żądania od podmiotu zobowiązanego udostępnienia informacji publicznej.

Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest zatem bezczynność Rektora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą opisanym na wstępie wnioskiem, datowanym na dzień 4 lipca 2018 r. wystąpił skarżący [...]. We wniosku skarżący podał, że zwraca się o przesłanie na wskazany adres e-mail kserokopii określonej dokumentacji, dotyczącej sytuacji finansowej A oraz informacji odnoszących się do kosztów ponoszonych na tzw. "szeroko pojętą reprezentację", a także danych odnośnie służbowych kart płatniczych, jak i podanie kwot przeznaczonych na wspomaganie innych podmiotów - stowarzyszenia, fundacje i inny sponsoring.

Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, ponieważ zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej oraz podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. A jest uczelnią publiczną w rozumieniu obowiązującej w dniu składania wniosku ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), a zgodnie z art. 66 ust. 1 tej ustawy, rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Z kolei, przepis art. 15 ust. 1 tej ustawy stanowi, że władze publiczne zapewniają uczelniom publicznym środki finansowe niezbędne do wykonywania ich zadań. Rektor A jest więc podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne w zakresie oświaty i nauki, dysponuje też funduszami publicznymi, a tym samym jest podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).

Definicja informacji publicznej zawarta jest natomiast w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i jest nią każda informacja o sprawach publicznych.

Informacja publiczna podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Dodać należy, że przykładowy katalog danych stanowiących informację publiczną, które podlegają udostępnieniu, zawiera przepis art. 6 ud.i.p.. Skoro przepis ten zawiera jedynie przykładowy wykaz spraw, które uznaje się za informacje publiczne, to dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlegają informacje publiczne o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, pochodzących z dysponowania majątkiem publicznym, w tym pożytkach i jego obciążeniu, zaś art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku, którym dysponuje. Prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności uprawnienie do uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 u.d.i.p.).

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do art. 149 § 1b P.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. - także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia.

Podkreślenia wymaga, że informacja może dotyczyć sprawy publicznej nie tylko wtedy, gdy została wytworzona przez podmioty wskazane w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., ale również wówczas, gdy odnosi się do nich w zakresie wykonywanych przez nie zadań publicznych i gospodarowania majątkiem publicznym. Z tego względu informacją publiczną jest również treść np. umów cywilnoprawnych dotyczących majątku publicznego np. wydatkowanych na cele wskazane w pkt 4-10, koszty reprezentacji, reklamy, sponsoringu itp. (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. I OSK 916/12). Wnioskiem może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. Taki właśnie charakter mają pytania sformułowane w pkt 1-3 wniosku (podobnie WSA w Łodzi w wyroku z 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 79/17).

W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że informacja objęta treścią wniosku - wbrew twierdzeniu organu - jest co do zasady informacją publiczną. Nadto zauważyć przyjdzie, że skarżący żądał udzielenia informacji publicznej w postaci wyciągów z kart służbowych, kart płatniczych, debetowych (rejestr operacji ze szczegółami), wykorzystywanych w A wraz z informacją o użytkownikach karty w latach 2012-2018.

Jako ugruntowany w orzecznictwie Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej uznaje pogląd, iż wniosek o udzielenie informacji dotyczącej służbowych kart płatniczych - jest wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., tj. wnioskiem o udzielenie informacji o sprawach publicznych. Dotyczy bowiem wydatkowania środków publicznych (por. np. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. I OSK 900/15 oraz wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. II SAB/Bk 13/15; w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 maja 2015 r., sygn. II SA/Go 15/15; w Warszawie z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. II SAB/Wa 632/14; w Warszawie z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. II SAB/Wa 543/14 i inne).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bezsprzecznie spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Bowiem w świetle powołanych przepisów uprawnione jest twierdzenie, że informacje odnoszące się do dokumentów wytworzonych przez rektora szkoły wyższej dotyczących - jak w przedmiotowej sprawie - wydatkowania środków publicznych wskazanych szczegółowo i precyzyjnie we wniosku z 4 lipca 2018 r. stanowią informację publiczną.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało natomiast ustalenie, czy organ rozpoznał wniosek skarżącego i udzielił mu żądanej informacji, czy też z uzasadnionych powodów do tego nie doszło.

Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej precyzują, że podmiot zobowiązany, rozpatrując wniesione do niego żądanie winien zachować się w jeden z następujących sposobów:

- przede wszystkim udzielić informacji publicznej pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia i znajduje się ona w jego posiadaniu, lub

- poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, że jego żądanie nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, gdyż nie dotyczy informacji mających charakter publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił lub podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (art. 4 u.d.i.p.), bądź też zawiadomić stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), lub

- umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) albo odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) w formie decyzji administracyjnej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy, a także w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc wówczas, gdy mimo wezwania strona nie wykaże, w jakim zakresie uzyskanie danej informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej nakłada na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Z analizy akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu drogą elektroniczną w dniu 4 lipca 2018 r., a z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że ww. wniosek strony w dalszym ciągu nie został rozpoznany, pomimo upływu terminu do dokonania tej czynności. Wskazać należy, że jedyną czynnością jaka została podjęta przez organ po wpływie w dniu 4 lipca 2018 r. wniosku było powiadomienie skarżącego, że udzielenie informacji nastąpi niezwłocznie po wykazaniu powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Powyższe pismo nie wyczerpuje jednak żadnej z przewidzianych ustawą form postępowania z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej. Organ nie powiadomił też skarżącego, stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., że nie jest możliwe załatwienie sprawy w terminie i nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy.

Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że Rektor po otrzymaniu od skarżącego w dniu 24 lipca 2018 r. e-maila powiadamiającego, że jego zdaniem wnioskowane informacje nie stanowią informacji przetworzonych oraz, że wezwanie z dnia 18 lipca 2018 r. jest bezzasadne, winien udzielić wnioskowanej informacji lub też w przypadku podtrzymania stanowiska, że wnioskowane informacje stanowią informację przetworzoną, wydać decyzję odmawiającą udostępnienia informacji stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego, rozumianej jako niezałatwienie sprawy w terminie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ do dnia wydania wyroku takiej informacji nie udostępnił, ani nie załatwił wniosku strony w inny sposób, w szczególności przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Stąd też należało zobowiązać organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.

W sprawie dokonać należało również do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Pojęcie to nie jest zdefiniowane ustawowo, natomiast w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt. II OSK 468/13 ).

W ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej jest znaczny. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową dnia 4 lipca 2018 r. organ do chwili wydania wyroku nie podjął dalszych, przewidzianych u.d.i.p. żadnych czynności w przedmiocie wniosku strony. Podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że skarżący nadużywa prawa, składając kilkanaście wniosków z różnymi zapytaniami w przedmiocie informacji publicznej, w świetle obowiązujących przepisów ustawy nie pozwala na uznanie zasadności tego zarzutu. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje zapatrywanie dopuszczające możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, jednak definiuje owe nadużycie jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).

Na gruncie przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest dostatecznych dowodów na potwierdzenie tego, że celem skarżącego występującego o dostęp do informacji publicznej są inne motywy niż troska o dobro publiczne. Z akt sprawy wynika natomiast, że po pierwsze organ nie załatwił wniosku strony ani w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ani też w dodatkowym terminie, który mógłby zostać samodzielnie wyznaczony w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Po drugie zaś organ nie wykazał, aby miał jakieś istotne problemy z załatwieniem złożonych w większej liczbie wniosków, chociażby z uwagi na stopień ich skomplikowania. Dopiero istnienie tego rodzaju okoliczności, w połączeniu ze skonstatowaniem i wykazaniem (a nie domniemaniem) realizacji przez wnioskodawcę innego celu aniżeli troska o dobro publiczne, mogłaby usprawiedliwiać zastosowanie konstrukcji nadużycia prawa do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1014/18). Zastosowanie tej konstrukcji i tak wymagałoby wydania decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2730/17).

Zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa skutkowało wymierzeniem organowi grzywny w wysokości pięćset złotych, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wymierzona grzywna jest adekwatna do okresu trwającego stanu bezczynności, oczywistości naruszenia oraz sposobu działania organu.

Na rzecz skarżącego nie zasądzono odpowiedniej sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 in fine P.p.s.a., gdyż - zdaniem Sądu - tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków odmowy udostępnienia informacji publicznej. Nadto, nie ma ona charakteru obligatoryjnego, a w rozpatrywanej sprawie wobec pozostawania organu w stanie bezczynności ze względu na przyjętą (chociaż, jak już wyżej powiedziano wadliwą) wykładnię przepisów prawa, zastosowanie sankcji w postaci nałożenia grzywny w wysokości 500 zł jest w zupełności wystarczające.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi w wysokości 100 zł, kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz 17 zł, tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd postanowił na mocy art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Wszystkie przywołane powyżej orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem - htpp://orzeczenie.nsa.gov.pl.