Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1art. 29, art. 30,  art. 48
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 145 par.1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. M. i S. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 listopada 2008 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), nakazał S. B. i L. M. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję sanitariatu (w.c), wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] położonej w K., gmina K..

Organ I instancji ustalił w toku postępowania administracyjnego (na podstawie oświadczenia S. B. złożonego w dniu 23 lipca 2007 r.) że S. B. wybudował wspólnie z L. M. bez wymaganego pozwolenia na budowę na opisanej działce w 1997 r. obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, nietrwale związany z gruntem pełniący, według oświadczenia S. B., funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej nietrwale związany z gruntem pełniący, według oświadczenia S.B., funkcję sanitariatu (w.c).

Organ I instancji ustalił również, że postanowieniem nr [...] z dnia 6 września 2007 r., zmienionym postanowieniem nr [...] z dnia 14 lutego 2008 r., wstrzymano prowadzenie robót przy budowie przedmiotowych obiektów budowlanych, nakładając na inwestorów obowiązek przedstawienia w terminie do 30 czerwca 2008 r. dokumentów określonych w sentencji tego postanowienia. Do dnia wydania decyzji przez organ I instancji zobowiązani nie wykonali nałożonego obowiązku. W takiej sytuacji, na podstawie z art. 48 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Od powyższej decyzji zobowiązani wnieśli odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podnosząc zarzut błędnego zakwalifikowania rozpatrywanych robót budowlanych jako obiektów budowlanych wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazali również, iż nie mogli wykonać obowiązków nałożonych na nich postanowieniem z dnia 6 września 2007 r., zmienionym postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r., ponieważ gdy wystąpili do Wójta Gminy o wydanie zaświadczenia o zgodności przedmiotowych obiektów budowlanych z planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy uzyskali informację, że nie istnieje ani plan zagospodarowania przestrzennego ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy dla tego terenu. Ponadto podnieśli, że brak wskazanych aktów urzędowych nie stanowił jednak przeszkody dla dokonania podziału geodezyjnego gruntu.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzją z dnia 23 listopada 2009 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy ustalił, iż na działce nr [...] w K., gmina K. S. B. wraz z L.M. wybudowali w 1997 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję sanitariatu (w.c). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu 6 września 2007 r. postanowienie nr [...] o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane i jednocześnie nałożył na S. B. i L. M. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 5 stycznia 2008 r. następujących dokumentów:

- zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

- 4 egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowych obiektów budowlanych wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego (zaświadczenie), do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2,

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele, budowlane.

Następnie postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r., nr [...] organ I instancji zmienił z urzędu własne postanowienia z dnia 6 września 2007 r., nr [...] i nałożył na S. B. oraz L. M. obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 30 czerwca 2008 r. zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a także dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego.

Zobowiązani nie wywiązali się z nałożonych obowiązków. Organ odwoławczy ustalił, że S. B. i L. M., po wydaniu postanowienia z dnia 6 września 2007 r., wystąpili do Urzędu Gminy o wydanie zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W dniu 8 listopada 2007 r. Wójt Gminy postanowieniem nr [...] odmówił stronie wydania zaświadczenia, gdyż dla wskazanego obszaru działki nr [...] w K. brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wójt wyjaśnił, że w tej sytuacji strona powinna wystąpić do Urzędu Gminy z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Z akt sprawy wynika natomiast, że strony tego nie uczyniły.

Organ odwoławczy ustalił jako bezsporne, że opisane obiekty budowlane zostały wzniesione bez stosownego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i 31 (które nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie). Ponieważ organ I instancji ustalił naruszenie tego przepisu przez fakt budowy obiektów bez takiego pozwolenia, był zobowiązany przeprowadzić postępowanie w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego. W trakcie tego postępowania zostało wydane postanowienie przewidziane w art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy, wstrzymujące roboty budowlane i nakładające określone obowiązki. Dopiero niewykonanie obowiązków zawartych w tym postanowieniu, nieuzupełnienie złożonej dokumentacji bądź nieuiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej daje możliwość zastosowania przepisu art. 48 ust. 1, to jest wydania przez właściwy organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego bądź jego części. Ponieważ zobowiązani nie wykonali w terminie obowiązków określonych w opisanym wyżej postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podjęta przez ten organ decyzja była uzasadniona.

W skardze na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego S. B. oraz L. M. domagają się uchylenia obu opisanych decyzji.

Skarżący podnoszą, że zrealizowana inwestycja została zgłoszona w Urzędzie Gminy, w wyniku czego organ podatkowy wydał decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości. Wskazali, że wójt odmówił im wydania zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzając, że do zadań Gminy nie należy prowadzenie dokumentacji dotyczącej zgodności budowy obiektów budowlanych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego. Dopiero na skutek postępowania odwoławczego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym uzyskali informację, że dla tego terenu nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ani nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Podkreślili, że zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości dokonuje się z uwzględnieniem planu zagospodarowania terenu albo decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący podali, że wystąpili również do Urzędu Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, jednak wezwano ich do przedstawienia mapy zasadniczej obejmującej teren, którego wniosek dotyczy oraz do określenia gabarytów obiektu budowlanego w formie graficznej. Skarżący dowiedzieli się, że wyżej wymienione mapy i plany powinny zostać sporządzone przez architekta posiadającego odpowiednie uprawnienia. Starali się o uzyskanie przedmiotowych dokumentów, ale odmawiano im ich przygotowania udzielając jednocześnie wyjaśnienia, że mają do czynienia ze sprawą polityczną. Skarżący podali, że w grudniu 2009 r. ponownie złożyli wniosek o wydanie warunków zabudowy dla posiadanej przez nich nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania przed Sądem skarżący pismem z dnia 31 maja 2010 r. złożyli wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż w grudniu 2009 r. złożyli ponowny wniosek o wydanie warunków zabudowy dla posiadanej nieruchomości, a organ administracji wskazał, że sprawa zostanie rozpatrzona w terminie do dnia 31 grudnia 2010 r. W ocenie skarżących uzasadnione jest zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie wydania warunków zabudowy, zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Kontrolując w świetle powyższych kryteriów zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Sąd stwierdza, iż nie narusza ona prawa, w szczególności zaś przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu ustalenia organu odwoławczego zostały w przeważającym zakresie dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 kpa, ocena dowodów nie narusza normy wynikającej z art. 80 kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 kpa. Zastrzeżenia Sądu dotyczą faktu, że oba opisane wyżej postanowienia PINB nie zostały poprzedzone ustaleniem, iż na terenie obejmującym przedmiotową działkę nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przez co strona została obciążona alternatywnymi obowiązkami dotyczącymi zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tymczasem ustalenie takie należy do obowiązków organu nadzoru budowlanego (w myśl art. 7 i art. 9 kpa), tak aby strona zobowiązana podjęła właściwe czynności dla legalizacji samowoli budowlanej. Jednakże w przedstawionym stanie faktycznym uchybienie to, stanowiące o naruszeniu art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.), pozostawało bez wpływu na wynik sprawy, gdyż strona z przywoływanego przez siebie postanowienia Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2007 r. o odmowie wydania zaświadczenia powzięła informację, że na terenie gminy K. nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (vide: fotokopia postanowienia w aktach administracyjnych II instancji). Tak więc termin dla złożenia dokumentów opisanych w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 września 2007 r., nr [...], zmienionym postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r., nr [...], przedłużony z dnia 5 stycznia 2008 r. na dzień 30 czerwca 2008 r., pozwalał stronie na podjęcie właściwych czynności zmierzających do wykazania zgodności samowolnej zabudowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Okoliczność, iż skarżący z możliwości tej nie skorzystali, stanowi natomiast ich wybór.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.). Wydanie nakazu rozbiórki poprzedzone zostało opisanym wyżej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 września 2007 r., zmienionym postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r. wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz. U. Nr 247, poz. 1844), w szczególności nakładającym obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 30 czerwca 2008 r., zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności opisanych wyżej obiektów budowlanych z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku tego planu.

Ustalony przez organ II instancji stan faktyczny pozostaje w istocie niesporny. Skarżący są współwłaścicielami działki nr [...] położonej w K., gmina K., na której w 1997 r. wybudowali, bez pozwolenia na budowę, obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej o powierzchni 19 m2 (pełniący funkcję rekreacji indywidualnej) oraz obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniący funkcję sanitariatu. Strona skarżąca nie zakwestionowała w toku postępowania administracyjnego braku pozwolenia na budowę spornych obiektów, jak również ich opisu ustalonego na podstawie dowodu z oględzin (vide: protokół oględzin nieruchomości z dnia 23 lipca 2007 r. podpisany bez zastrzeżeń przez S.B. oraz pisemne oświadczenie L. M. z dnia 25 sierpnia 2007 r. w aktach administracyjnych I instancji). Nie została podważona również data budowy obiektów - rok 1997 r., przyznana przez S. B. i następnie przez L. M., uzasadniająca zastosowanie wskazanych przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. Ponadto nie budzi wątpliwości okoliczność, że obowiązek określony opisanym wyżej postanowieniem z dnia 6 września 2007 r., zmienionym postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r. nie został przez skarżących wykonany w terminie zakreślonym przez organ I instancji, jak i do dnia zaskarżonej decyzji.

Natomiast w odwołaniu jak i w skardze skarżący podnieśli, iż zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane budowa obiektu nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej o powierzchni 19 m2 (pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej) oraz obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję sanitariatu nie wymaga pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu, opisane wyżej obiekty budowlane, oba nietrwale związane z gruntem, prawidłowo zostały przez organy zakwalifikowane jako roboty wymagające pozwolenia na budowę, stosownie do treści art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Katalog obiektów budowlanych oraz robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, w tym wymagających zgłoszenia (art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego) nie obejmuje przedmiotowej inwestycji. Należy podkreślić, że obiekty nietrwale związane z gruntem, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, w myśl art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, są tymczasowymi obiektami budowlanymi, których budowę można było rozpocząć po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę zgodnie z art. 28. Wprawdzie art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego wprowadza wyjątek od powyższej zasady stanowiąc, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem, przeznaczonych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, to nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Obiekty, będące przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie były przeznaczone ani do rozbiórki ani do przeniesienia w inne miejsce. Niespornym jest bowiem, że działka i obiekty na niej usytuowane pełnią funkcję rekreacyjną i służą letniemu wypoczynkowi.

W tym kontekście uprawnione było stanowisko organu, że skarżący wybudowali sporne obiekty niezachowując obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem z naruszeniem normy wynikającej z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Jak wynika z akt sprawy sami skarżący nie kwestionują tego faktu. Skarżąca L. M. w piśmie (oświadczeniu) z dnia 25 sierpnia 2007 r. podała, iż nie posiada pozwolenia na budowę, ponieważ "od momentu zakupu działki byliśmy informowani, że powstaje nowy plan zagospodarowania przestrzennego, na podstawie którego działki będą posiadały status rekreacyjnych. Szybkie powstanie obiektów było związane z zapewnieniem godnych warunków przebywania nad morzem schorowanej matce". Tym samym należy stwierdzić, że zabudowa działki nr [...], położonej w K., stanowiącej współwłasność skarżących, stanowiła samowolę budowlaną, którą w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. jest między innymi wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Jak stanowi o tym przepis art. 48 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obu decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b)ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.

W świetle przytoczonej wyżej regulacji zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Tak więc, nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07, Baza orzeczeń LEX nr 478287).

Podkreślić należy, że możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu, na którym znajduje się samowolnie wybudowany obiekt budowlany, dopuszcza art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu po zmianie tego przepisu dokonanej nowelą z dnia 8 października 2008 r. (Dz. U. Nr 206, poz. 1287), obowiązującej od dnia 6 grudnia 2008 r. Z kolei przepis art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) określa wymagania, jakie należy spełnić, aby możliwe było wydanie dla zamierzonej inwestycji decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Wymagania te zostały wymienione w pkt 1-5 z jednoznacznie sformułowanym zastrzeżeniem, że tylko łączne ich spełnienie stwarza możliwość wydania przedmiotowej decyzji. Nadto z art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę lub pod zabudowę określonego rodzaju przeznaczone są tylko te tereny, których taki sposób zagospodarowania został określony w decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że w przypadku braku w dacie rozstrzygnięcia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o warunkach zabudowy jest jedynym sposobem wykazania, że określony sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami innych ustaw.

Prawidłowo w okolicznościach niniejszej sprawy organ nadzoru budowlanego, po ustaleniu, że wybudowanie opisanych wyżej obiektów wymagało wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, wszczął procedurę legalizacyjną, zobowiązując inwestorów, postanowieniem z dnia 6 września 2007 r. zmienionym postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r., do wykonania w terminie do dnia 30 czerwca 2008 r. obowiązków, określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane. Tak więc działając zgodnie z prawem organ nałożył na współwłaścicieli działki określone obowiązki, zgodnie z przytoczonymi wyżej uregulowaniami. Mimo wyznaczenia przez organ długiego okresu na ich spełnienie (ogółem 10 miesięcy) skarżący nie przedstawili żadnego z wymaganych dokumentów. Przywoływane w skardze okoliczności, z których miałoby wynikać, że podjęte zostały próby uzyskania decyzji o warunkach zabudowy nie są istotne o tyle, że tylko wykazanie przez samowolnych inwestorów zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowić może o skuteczności legalizacji samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Natomiast niewykonanie nałożonych obowiązków, uniemożliwiając legalizację, skutkuje zastosowaniem art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, a więc nakaz rozbiórki. Nie ma również w okolicznościach sprawy rozstrzygającego znaczenia fakt występowania przez skarżących do Wójta Gminy o wydanie zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż zaświadczenia takiego nie mogli uzyskać wobec tego, że na terenie gminy nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Niespornie także strona nie uzyskała w wyznaczonym przez organ terminie decyzji o warunkach zabudowy, mimo iż również Wójt w przywołanym postanowieniu z dnia 8 listopada 2007 r., jak słusznie zauważa organ II instancji, wskazywał na konieczności uzyskania w sytuacji braku planu decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczność natomiast, że skarżący wystąpili o wydanie takiej decyzji w grudniu 2009 r., a więc po doręczeniu decyzji II instancji (otrzymanej w dniach 27 i 30 listopada 2009 r.), jest prawnie obojętna w niniejszej sprawie i pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

W kontekście powyższych rozważań opisane okoliczności sprawy nakładały na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania wobec skarżących nakazu rozbiórki obiektów znajdujących się na działce. Podnieść przy tym należy, że o konieczności rozbiórki decyduje konkretny przepis prawa a nie uznanie organu nadzoru budowlanego i to niezależnie od subiektywnego przekonania skarżących o nieracjonalności decyzji rozbiórkowej i celom, jakim służą wybudowane obiekty. Racje społeczne, w tym sytuacja materialna, zdrowotna strony, skutki finansowe wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, nie mogą być brane pod uwagę w toku postępowania administracyjnego nieznającego odpowiednika art. 5 kodeksu cywilnego (por.: wyrok NSA z dnia 9 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 418/98, Baza orzeczeń Lex nr 77639, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lipca 2004 r., sygn. akt IV SA 278/03, Baza orzeczeń Lex nr 158857). Pozostaje niesporne, że w kontrolowanej sprawie została umożliwiona skarżącym legalizacja samowoli budowlanej, o sposobie i skutkach braku legalizacji skarżący zostali pouczeni, natomiast możliwości tej nie wykorzystali.

Odnosząc się do argumentów dotyczących wydania przez organ gminy decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości oraz dokonania podziału nieruchomości mimo braku planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy należy wskazać, iż nie mają rozstrzygającego znaczenia prawnego. Zarówno przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261 poz. 2603, z późn. zm.) jak i przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844, z późn. zm.) pozostają bez wpływu na kontrolowane postępowanie administracyjne i nie mogły stanowić materialnoprawnej podstawy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym Sąd nie kontroluje zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pod kątem przepisów wskazanych ustaw.

W rezultacie powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 26 listopada 2008 r. odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia organu odwoławczego co do tego, że warunki określone w postanowieniu z dnia 6 września 2007 r. (zmienionym postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r.) nie zostały spełnione, dotyczy to w szczególności braku ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, co uzasadnia w świetle przepisu art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy - Prawo budowlane nakaz rozbiórki. Zauważyć trzeba przy tym, że o skutkach niedopełnienia wyznaczonych obowiązków inwestorzy zostali pouczeni w opisanym wyżej postanowieniu organu I instancji. Jak już zaznaczono wyżej, od woli inwestora zależy, czy podda się procesowi legalizacyjnemu poprzedzającemu nakaz rozbiórki w trybie określonym w art. 48 Prawa budowlanego, poprzez wykonywanie obowiązków przewidzianych prawem i nałożonych przez organ nadzoru budowlanego. Treść art. 48 Prawa budowlanego jednoznacznie określa warunki legalizacji poprzedzające rozbiórkę, przy czym nakaz rozbiórki ma charakter bezwzględny w razie niespełnienia tych warunków.

Odnosząc się do wniosku skarżących z dnia 31 maja 2010 r. o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego Sąd wniosek ten postanowił oddalić. Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego, toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego toczącego się postępowania wówczas, gdy mające zapaść w tej drugiej sprawie orzeczenie będzie mogło mieć decydujące znaczenie dla orzeczenia w sprawie, w której zawiesza się postępowanie. Należy przypomnieć, iż sądy administracyjne z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badaniu podlegają okoliczności faktyczne i prawne z daty skarżonego rozstrzygnięcia. Sądy administracyjne działają zatem jako sądy kasacyjne, czego konsekwencją jest podejmowanie orzeczenia, które albo otwiera drogę do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, albo (poprzez oddalenie skargi) utrzymuje decyzję w mocy, gdy nie jest ona obarczona wadliwościami określonymi w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli zatem sąd administracyjny będzie miał do czynienia z zagadnieniem wstępnym, które powinien rozważyć, to będzie ono odnosić się jedynie do takich kwestii, które pozwalają ocenić zgodność lub niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem, będzie to więc zagadnienie wstępne, które można uznać za takie w odniesieniu do przedmiotu postępowania przed sądem, a nie w odniesieniu do samej sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną przez sąd decyzją administracyjną. W tym kontekście nie ma znaczenia dla kontrolowanego postępowania sądowoadministracyjnego złożenie przez skarżących w grudniu 2009 r. wniosku o wydanie warunków zabudowy już po wydaniu przez organ odwoławczy ostatecznej, zaskarżonej do sądu decyzji. Wniosek o zawieszenie postępowania należało zatem oddalić jako bezpodstawny.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.