Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 286/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 35a, art. 140ab ust. 1, art. 140aa ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant ref. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. M. kwotę 1417 (jeden tysiąc czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 140aa w związku z art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), nałożył na K. M. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez posiadania zezwolenia kategorii III. W dniu [...] maja 2015 r. w miejscowości K. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano bowiem do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], będący w dyspozycji K. M.. W wyniku mierzenia kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że: długość pojazdu wynosi 9 m, jego wysokość 3,68 m i szerokość 2,64 m, po uwzględnieniu błędu pomiaru - 2,61 m. Kierowca nie żądał wykonania ponownego pomiaru. Na tej podstawie ustalono, że pojazd jest nienormatywny, gdyż jego szerokość wynosi 2,64 m, przy dopuszczalnej 2,55 m. Kierowca nie okazał wymaganego zezwolenia kategorii III na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych.

K. M. powyższą decyzję uczynił przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Strona zarzuciła naruszenie: § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 305 ze zm.) w związku z art. 2 pkt 35a oraz art. 64 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uwzględnieniu podczas pomiaru pojazdu elementów składowych plandeki pojazdu w postaci metalowej listwy, która nie powinna być objęta pomiarem, co spowodowało wadliwe przyjęcie przez organ, że pojazd jest nienormatywny, a przejazd nim wymaga zezwolenia; art. 140aa ust. 4 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem, wbrew okolicznościom sprawy, które przeczą takiemu stanowisku; art. 80 w związku z art. 7 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i oparcie decyzji na dowodzie z pomiaru szerokości pojazdu, dokonanego w sposób sprzeczny z treścią § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia; art. 7 i art. 8 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa w związku z art. 64a oraz art. 64c i art. 140ab ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez rozpoznanie sprawy przy jednoczesnym pominięciu zarzutów strony dotyczących motywów zastosowania normy przewidującej obowiązek uzyskania przez nią zezwolenia kategorii III na przejazd pojazdem nienormatywnym, pomimo stanu faktycznego sprawy, pozwalającego na zastosowanie wobec strony zezwolenia kategorii I.

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, § 2 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonywanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który przeznaczony jest do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, może wynosić do 2,60 m. W niniejszej sprawie szerokość pojazdu wyniosła 2,64 m, a po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru - 2,61 m, a tym samym przekroczyła dopuszczalną szerokość o 0,06 m. Natomiast kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych kategorii III. Z tego względu, zdaniem organu odwoławczego, nałożona kara pieniężna jest prawidłowa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego K. M. postawił analogiczne zarzuty, jakie zawarł w swym odwołaniu od decyzji organu I instancji, podnosząc dodatkowo, że orzekające w sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego wadliwie ustaliły stan faktyczny, doprowadzając przez to do wadliwej subsumpcji norm prawa materialnego. Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie - o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Ustawodawca ogranicza ruch pojazdów, których parametry wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, wprowadzając w tym względzie konieczność uzyskania zezwolenia. Zgodnie z brzmieniem art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. W świetle art. 2 pkt 35a ww. ustawy, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei w myśl art. 140aa ust. 1 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) 1.500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) 5.000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

Pojazd wraz z ładunkiem nie może więc powodować przekroczenia dopuszczalnych norm, zaś podmiot wykonujący przejazd zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych wymiarów pojazdu.

W rozpoznawanej sprawie orzekające w niej organy Inspekcji Transportu Drogowego przyjęły, że metalowa krawędź plastikowej plandeki powoduje nienormatywność w zakresie szerokości kontrolowanego pojazdu i z tego powodu zastosowały sankcję pieniężną w wysokości 5.000 zł z uwagi na brak zezwolenia kategorii III. Tymczasem treść § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 305 ze zm.) wskazuje, że szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który przeznaczony jest do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, może wynosić do 2,6 m.

Z powyższego przepisu wynika zatem, że przy pomiarze szerokości pojazdu nie uwzględnia się lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Orzekające w sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego, dokonując oceny stanu faktycznego, a następnie subsumpcji, nie wzięły jednak pod uwagę, że przy pomiarze szerokości pojazdu nie wlicza się elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych, a w przypadku kontrolowanego pojazdu takim elementem z pewnością jest plandeka zakończona mocowaniem służącym do jej naciągania. Plandeka, jako taka, powinna być kwalifikowana jako element wyłączony z pomiaru szerokości pojazdu zgodnie z powyższym przepisem. Jest bowiem elementem elastycznym wykonanym z tworzywa sztucznego, ewentualnie z gumy. Tego rodzaju element nie powinien zatem być uwzględniony przy pomiarze szerokości pojazdu, a orzekające w sprawie organy Inspekcji Transportu Drogowego przyjęły odmiennie. Tym samym błędnie uznały, że podlega on wliczeniu przy pomiarze szerokości pojazdu. Błąd w tym zakresie w istocie doprowadził do wadliwego zastosowania ww. przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, bowiem błędy pomiaru i nieprawidłowe wliczenie mają bezpośrednie przełożenie na podstawę stosowanej sankcji administracyjnej.

Kontrolujący powinien zatem dokładnie ustalić szerokość pojazdu, mając na względzie to, że plandeka zakończona mocowaniem służącym do jej naciągania nie podlega wliczeniu. Dopiero wówczas ustalony wynik mierzenia mógłby stanowić ewentualną podstawę odpowiedzialności administracyjnej, jeśli doszłoby do przekroczenia dopuszczalnego parametru. Znamiennym przy tym jest to, że kontrolujący widział, iż element mocujący został przepięty na tył pojazdu, aby nie wystawał poza obrys skrzyni ładunkowej, co z kolei potwierdziło normatywność pojazdu, i w konsekwencji zezwolił na kontynuowanie przewozu. Widoczna jest zatem niekonsekwencja organu w zakresie kwalifikowania i oceny stanu faktycznego, prowadząca w istocie do błędnej subsumpcji norm prawa materialnego.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ zobowiązany jest m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa, odnosząc się do twierdzeń i zarzutów strony. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa, a uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 kpa, wynika, że to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem. Organ Inspekcji Transportu Drogowego powinien więc prawidłowo ustalić, czy szerokość kontrolowanego pojazdu przekraczała dopuszczalny parametr, mając na względzie to, że plandeka zakończona mocowaniem służącym do jej naciągania nie podlega wliczeniu. Dopiero prawidłowe ustalenia w tym zakresie mogą stanowić podstawę ewentualnej sankcji administracyjnej, stosowanej w przypadku braku wymaganego prawem zezwolenia właściwej kategorii na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Z powyższych względów Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji, uchylając je.

Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. M. kwotę 1417 zł, w tym kwotę 200 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, i kwotę 1200 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.