Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 645/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 57  ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2007r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej Gminy B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Miasta B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r., Nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę B. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] i nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1992 r. stwierdził nabycie przez Gminę B. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jednostce ewidencyjnej B., obręb [...] jako działka nr ewid. [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 i działka nr ewid. [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r. wystąpił [...] Związek Spółdzielni "[...] " w likwidacji. W uzasadnieniu podniósł, że w dacie komunalizacji działki nr [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa, bowiem ich właścicielem na mocy decyzji Ministra Finansów Nr [...] z dnia [...] września 1982 r. był [...] Związek Spółdzielni [...] "[...]" w W., poprzednik prawny [...] Związku [...] "[...]".

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. stwierdził nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r., w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę B. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją Ministra Finansów z dnia [...] września 1982 r. została przekazana na własność [...] Związku Spółdzielni [...] "[...]", działka nr ewid. [...], która jak wynika z pisma Starostwa Powiatowego w Ż. z dnia 13 listopada 2002 r. obecnie stanowi część działek nr [...] i [...]. Organ zauważył, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1973 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania majątku spółdzielni zdrowia zrzeszonych w Centrali Rolniczej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" wydziałom zdrowia i opieki społecznej prezydiów rad narodowych (Dz. U. Nr 33, poz. 194), nieruchomości i pozostały majątek spółdzielni zdrowia zrzeszonych w tej Centrali (późniejszym [...] Związku Spółdzielni [...] "[...]") podlegały odpłatnemu przekazaniu na własność Państwa. Za przekazany majątek zaś Centrala otrzymywała na własność, jako równowartość, nieruchomości państwowe objęte wykazem uzgodnionym z Ministrem Finansów. Decyzja w sprawie przekazania nieruchomości na własność [...] Związku Spółdzielni [...] "[...]" w zamian za majątek byłych spółdzielni zdrowia była podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych własności objętych wykazem nieruchomości stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1973 r. Nieujawnienie prawa własności nabytych przez CZSR "[...], w księdze wieczystej i rejestrze ewidencji gruntów, na co między innymi wskazuje Burmistrz Miasta B. (pismo z dnia 6 stycznia 2006 r. znak: [...]) nie powoduje jego utraty, a w konsekwencji nie prowadzi do komunalizacji tej nieruchomości z mocy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Wobec powyższego decyzja Wojewody [...], w części dotyczącej działki oznaczonej nr [...], wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności, w odpowiedniej części, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA.

Od powyższej decyzji Burmistrz Miasta B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. W uzasadnieniu podniósł, że przeprowadzone postępowanie nadzorcze wykazało, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co wypełnia dyspozycję art. 156 §1 pkt 2 KPA i stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Minister stwierdził, że obecne użytkowanie przedmiotowej nieruchomości mającej na celu zaspokojenie potrzeb społeczności lokalnej, na co wskazano w piśmie z dnia 6 stycznia 2006r. oraz nakłady finansowe jakie poniesiono w związku z ich realizacją pozostają bez związku z dotychczasowym rozstrzygnięciem. Zdaniem organu, istotne jest bowiem, iż w dniu komunalizacji sporna nieruchomość nie stanowiła własność Skarbu Państwa i nie mogła być skomunalizowana na rzecz Gminy B. Sama już bowiem decyzja w sprawie przekazania nieruchomości na własność [...] Związku Spółdzielni [...] "[...]" w zamian za majątek byłych spółdzielni zdrowia była podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych własności objętych wykazem nieruchomości stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1973 r. Nieujawnienie prawa własności nabytych przez CZSR "[...], w księdze wieczystej i rejestrze ewidencji gruntów, nie powoduje jego utraty, a w konsekwencji nie prowadzi do komunalizacji tej nieruchomości z mocy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organ wskazał, że nietrafny jest też zarzut skarżącej strony, iż w rozpatrywanej sprawie istniała podstawa do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA. Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece tylko domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to domniemanie iuris tantum i jako takie może być obalone przez przeciwstawienie mu dowodu przeciwnego. Nigdzie nie została wyrażona zasada, że dowód przeciwko treści wpisu może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie z art. 3 ust.1 tej ustawy można zatem obalić w każdym postępowaniu, w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe.

Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. Burmistrz Miasta B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 KPA, a także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 KPA poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu podniósł, że jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 1616/97 w postępowaniu komunalizacyjnym organy państwowe stan władania nieruchomością ustalają na podstawie zapisów w księdze wieczystej. Jeżeli wpis ten nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu, do orzekania w tej kwestii uprawniony jest sąd powszechny na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361). Do tego sądu zainteresowany powinien wytoczyć powództwo z żądaniem usunięcia niezgodności pomiędzy stanem ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Kwestia ta stanowi zagadnienie wstępne, które winno być rozstrzygnięte przed wydaniem decyzji w postępowaniu administracyjnym. Procedura administracyjna, stosownie do uregulowania zawartego w art. 97 § 1 pkt 4 KPA przewiduje w takim razie obligatoryjne zawieszenie postępowania. Prowadzenie postępowania nadzorczego bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego może prowadzić do wydania decyzji rozstrzygającej, sprzecznej z orzeczeniem sądu, a przez to wadliwej i podlegającej uchyleniu jako wydanej z naruszeniem norm procedury, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. (wyrok SN z dnia 23 stycznia 1992 r., sygn. akt III AZP 7/91, OSNCP 1992 Nr 6, poz. 89). Wobec powyższego zarzut odmowy zastosowania art. 97 § l pkt 4 KPA należy uznać za chybiony. Skarżący zauważył ponadto, że decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odnoszą się do całej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], natomiast z pisma Geodety Powiatowego w Ż. z dnia 13 listopada 2002 r. wynika, że działka będąca przedmiotem decyzji Nr [...] Ministra Finansów z dnia [...] września 1982 r. oznaczona dawniej nr [...] stanowiła tylko część obecnej działki. Stąd też Minister z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 KPA orzekł o nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r. w odniesieniu do całej działki nr [...], podczas gdy ewentualne prawo własności CZS "[...]" w likwidacji rozciągało się tylko na jej część.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Odnosząc się do zarzutu, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2008 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 KPA bowiem orzeka o nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r. w odniesieniu do całej działki nr [...] Minister wskazał, że zaskarżona decyzja dokonywała oceny zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej, która opisywała stan nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. bez uwzględniania ewentualnych zmian gruntowych jakie miały miejsce po komunalizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów niż w niej podniesione.

Sąd zauważa, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zgromadzone w sprawie dowody pozwalają na przyjęcie, że w dniu 27 maja 1990 r. ówczesne działki nr [...] (stanowiące część dawnej działki nr [...]) stanowiły własność organizacji spółdzielczej – [...] Związku Spółdzielni [...] "[...]" i w związku z tym mienie to nie podlegało działaniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Analizując tę kwestię należy zbadać, po pierwsze - jakiego rodzaju akt stanowi znajdująca się w aktach sprawy decyzja Ministra Finansów Nr [...] z dnia [...] września 1982 r. i czy jego materialnym skutkiem mogło być nabycie przez CZSR "[...]" prawa własności do działki nr [...], po drugie - czy znajdujący się w aktach sprawy uwierzytelniony odpis tej decyzji wraz z załącznikiem stanowiącym wykaz przekazywanych Centralnemu Związkowi nieruchomości mogły być w znaczeniu procesowym dowodem w rozumieniu art. 76 § 1 KPA wykluczającym komunalizację mienia na rzecz Gminy B?

Odnosząc się do pierwszej części postawionego wyżej pytania Sąd zauważa, że w 1982 r. jednym z ogniw obowiązującego wówczas ustroju społeczno – gospodarczego PRL były jednostki gospodarki uspołecznionej, w tym organizacje spółdzielcze (spółdzielnie i ich związki) których zadaniem było realizowanie narodowego planu gospodarczego. Podmioty te aby wykonywać swoje obowiązki musiały władać mieniem służącym bezpośrednio procesowi produkcji, w tym posiadać prawa rzeczowe pozwalające na korzystanie w sposób przepisany prawem z posiadanego przez nie gruntu. Jednym ze źródeł nabycia mienia przez organizacje spółdzielcze mające osobowość prawną było nabycie poprzez tzw. przekazanie. Przekazanie mienia spółdzielniom i ich związkom następowało bezpośrednio przez Państwo lub pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej. Instytucja przekazywania mienia jednostkom państwowym, w tym organizacjom spółdzielczym nie tworzyła jednorodnego systemu norm. Przepisy dotyczące tej problematyki były zawarte w wielu aktach prawnych, które regulowały rodzaj przekazywanego mienia, ze względu na: jego położenie (mienie położone na terenie miast, osiedli oraz gromad), i rodzaj przeznaczenia (rolnicze, nierolnicze), rodzaj prawa uzyskiwanego przez jednostkę państwową (użytkowanie, użytkowanie wieczyste, dzierżawa, własność) oraz formę przejścia mienia na rzecz organizacji spółdzielczych (umowa cywilnoprawna, decyzja administracyjna i zawarta w jej wykonaniu umowa, uchwała Rady Ministrów, postanowienie o przysądzeniu własności, decyzja administracyjna). Na początku lat osiemdziesiątych przekazanie mienia nieruchomego położonego na terenie miast i osiedli organizacjom spółdzielczym odbywało się przede wszystkim na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach i na podstawie przepisów wykonawczych do tej ustawy (§ 9 ust. 3 tej ustawy). Mienie nieruchome położone na terenie gmin wiejskich podlegało natomiast przekazaniu na podstawie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 276 Kodeksu cywilnego (Rolniczym Spółdzielniom Produkcyjnym) bądź na podstawie art. 57 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). W większości przypadków przekazanie mienia następowało na podstawie decyzji właściwego organu o przekazaniu gruntu organizacjom spółdzielczym w użytkowanie (spółdzielniom budownictwa mieszkaniowego w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy cywilnoprawnej poprzedzonej decyzją administracyjną). Zdecydowanie rzadziej dochodziło do przekazywania mienia nieruchomego na własność organizacji spółdzielczych. Przepisy w tej materii zawarte zostały m. in. w art. 38 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (na podstawie uchwały RM), w § 10-12 rozp. RM z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach – Dz. U z 1969 r. Nr 3, poz. 19 (decyzja o przekazaniu), w § 9 ust. 2 i 3 rozporządzenia RM z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gmin pomiędzy j.g.u. – Dz. U. z 1969 r. Nr 1, poz. 1 (umowa sprzedaży poprzedzona decyzją o przekazaniu), § 3 ust. 3 rozp. RM z dnia 15 sierpnia 1973 r. w sprawie zasad i trybu przekazania majątku spółdzielni zdrowia zrzeszonych w [...] Rolniczej Spółdzielni "[...]" wydziałom zdrowia i opieki społecznej prezydiów rad narodowych (brak wskazanej formy przekazania mienia), § 1 ust. 2 rozp. RM z dnia 4 grudnia 1973 r. w sprawie przekazania majątku Przedsiębiorstwa Budownictwa Jednorodzinnego w Warszawie Stołecznemu Związkowi Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego – Dz. U. Nr 59, poz. 289 (brak wskazanej formy przekazania mienia).

W niniejszej sprawie znaczenie mają przepisy rozp. RM z dnia 15 sierpnia 1973 r. w sprawie zasad i trybu przekazania majątku spółdzielni zdrowia zrzeszonych w [...] Rolniczej Spółdzielni "[...]" wydziałom zdrowia i opieki społecznej prezydiów rad narodowych, skoro wydana w sprawie decyzja Ministra Finansów Nr [...] z dnia [...] września 1982 r. oparta jest na tej podstawie prawnej. Jak wskazano wyżej przepisy tego rozporządzenia nie wskazują, czy przekazanie mienia CRS SCH następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, czy decyzji o przekazaniu mienia bądź umowy poprzedzonej decyzją o przekazaniu. Z przepisów § 3 tego rozporządzenia wynika tylko, że CRS SCH w rozliczeniu otrzyma na własność mienie państwowe położone na terenach gmin będące dotychczas w zarządzie i użytkowaniu spółdzielni zrzeszonych w CRS SCH , z tym że wykaz nieruchomości podlegających przekazaniu sporządzi Zarząd Główny Centrali i uzgodni ten wykaz z Ministrem Finansów. Z powołanego przepisu wynika zatem, że fakt przekazania mienia na własność CRS SCH dokumentuje wykaz nieruchomości oraz akt uzgodnienia wydany przez Ministra Finansów. Przy analizie kwestii przekazania mienia w niniejszym trybie (formy tego przekazania) nie można się bowiem odwołać do ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która, poza art. 57 odsyłającym do przepisów szczególnych, nie reguluje tego zagadnienia. Do rozporządzenia RM z dnia 15 sierpnia 1973 r. nie można było też zastosować przepisów ustawy 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (art. 43 i 44 ust. 1 pkt 2 tej ustawy).

Dla niniejszej sprawy istotne znaczenie ma to czym jest owo "uzgodnienie". W ocenie Sądu, uzgodnienie to było swoistym aktem kontroli nad działalnością związku spółdzielczego, sprawowanej przez organ administracji państwowej (Ministra Finansów). Akt ten posiada wszelkie cechy aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej). Uzgodnienie to jest bowiem aktem władczym, jednostronnym, skierowanym do adresata usytuowanego na zewnątrz aparatu administracji państwowej, podwójnie konkretnym (co do osoby i przedmiotu). Przepis § 3 ust. 4 rozp. z dnia 15 sierpnia 1973 r. stanowiący podstawę prawną tego aktu należało zakwalifikować jako przepis szczególny, o którym mowa w art. 55 w związku z art. 178 § 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61). Trzeba zwrócić uwagę, że instytucja przekazywania mienia – co do zasady – objęta była regulacją o charakterze administracyjnoprawnym, a zatem dystrybucja mienia państwowego na rzecz odrębnych od państwa osób prawnych następowała pod ścisłą kontrolą organów władzy i administracji państwowej. Sąd zauważa, że ówczesnemu prawu administracyjnemu znana była prawna forma działania w postaci uzgodnienia (por. J. Starościak. Prawo administracyjne. PWN, Warszawa 1969., s. 68 i 141). Nie budzi zatem zastrzeżeń to, że przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Państwem a Centralnym Związkiem Spółdzielni, podlegały kontroli tego pierwszego, a kontrola ta miała formę uzgodnienia.

Przechodząc do oceny kwestii mocy dowodowej złożonych w sprawie dokumentów Sąd uznał, że nie mogły one stanowić podstawy do stwierdzenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nieważności decyzji komunalizacyjnej, w części dotyczącej działek nr [...]. Należy bowiem zauważyć, że uwierzytelniona notarialnie kserokopia uzgodnienia administracyjnego Ministra Finansów nie spełnia wymogów z art. 76 § 1 KPA. Dokument ten oraz dokumentacja znajdująca się w aktach administracyjnych nie zawierają informacji, czy decyzja ta miała walor rozstrzygnięcia ostatecznego. Wprawdzie z przepisu art. 127 § 3 KPA (w brzmieniu obowiązującym w 1982 r.) wynikało, że decyzja wydana przez naczelny organ administracji państwowej była ostateczna, lecz służył od niej środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Złożenie tego wniosku skutkowało utratą cechy ostateczności przez zaskarżoną decyzję, do momentu wydania w sprawie ponownej decyzji. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, czy decyzja Ministra Finansów Nr [...] z dnia [...] września 1982 r. w dniu 27 maja 1990 r. była ostateczna (i tym samym wykonalna), czy na skutek wniesienia przez stronę środka odwoławczego tej cechy nie posiadała. Wbrew temu co twierdzi [...] Związek Spółdzielni "[...]" w likwidacji (pismo złożone Sądowi w dniu 9 września 2008 r.), ze złożonego do akt sądowych pisma Ministra Finansów z dnia 9 września 2008 r. nie wynika, czy decyzja z dnia [...] września 1982 r., w dniu 27 maja 1990 r., była ostateczna. W piśmie tym zawarta jest jedynie informacja, że decyzja była wydana w postępowaniu jednoinstancyjnym jako ostateczna i służył od niej środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z pisma tego nie wynika jednak, czy od decyzji z dnia [...] września 1982 r. tego rodzaju środek zaskarżenia był składany, a jeżeli tak, to czy i kiedy został rozpatrzony.

Waloru dowodowego nie można też przypisać załączonemu do decyzji Ministra Finansów wykazowi nieruchomości. Złożona do akt administracyjnych uwierzytelniona notarialnie kopia zawiera tylko część Wykazu Nr [...] (dwie strony), która nie została opatrzona podpisem osób uprawnionych do działania jako zarząd główny CRS SCH bądź osób działających z upoważnienia tego organu. W tej sytuacji nie można ocenić, czy dokument ten spełnia wymogi z § 3 ust. 4 rozp. (został sporządzony przez uprawniony organ Centrali). Nie wiadomo zatem czy oświadczenie wiedzy zawarte w tym Wykazie złożyły osoby do tego upoważnione. Niezachowanie przewidzianej w powyższym przepisie formy nie pozwala uznać tego Wykazu za dokument stanowiący dowód w sprawie.

Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdza, że Minister nie dysponował materiałem dowodowym, który mógłby stanowić podstawę do częściowego stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wydane w sprawie decyzje organu nadzoru należało zatem uznać za wydane z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art. 156 § 1 i 158 § 1 w związku z art. 7, 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1 i 80 KPA.

Zgromadzenie mającej walor dowodowy dokumentacji należeć będzie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Odnosząc się do postawionych w skardze zarzutów Sąd stwierdza, że nie są one zasadne. Nie można się zgodzić ze skarżącym, że w postępowaniu nadzorczym winien mieć zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 KPA. Należy bowiem zauważyć, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie załatwia sprawy co do istoty, lecz ocenia wyłącznie legalność kwestionowanej decyzji, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej toczyło się postępowanie z art. 10 u.k.w.h. Nie bez znaczenia dla tej kwestii jest też to, że uruchomienie postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na etapie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej mijałoby się z celem z dwóch zasadniczych powodów: po pierwsze – w postępowaniu z art. 10 u.k.w.h. sąd orzeka według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania orzeczenia, a nie w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej, czy w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.), po drugie – w postępowaniu tym, to sąd musiałby zawiesić postępowanie uzgodnieniowe, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii ważności decyzji komunalizacyjnej, ponieważ ostateczna decyzja komunalizacyjna wiąże w sprawie ten sąd (por. uchwała SN z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07, OSNC 2008/3/30). Sąd podziela natomiast stanowisko Gminy B. co do tego, że Wojewoda [...] wydał decyzję komunalizacyjną w warunkach niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Z odpisu zaświadczenia Sądu Rejonowego w S. z dnia 28 listopada 2005 r. wynika bowiem, że właścicielem gruntu opisanego w Kw nr [...] od dnia 6 maja 1939 r. była Gmina Wiejska B. W aktach sprawy brak natomiast dowodów na to, że Skarb Państwa w dniu 27 maja 1990 r. był właścicielem przedmiotowego gruntu.

Wyjaśnienie tej kwestii i jej znaczenie dla oceny legalności decyzji komunalizacyjnej należeć będzie zatem do organu nadzoru w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Jeżeli zaś chodzi o zarzut stwierdzenia nieważności w stosunku do całej działki nr [...] Sąd zauważa, że – jak wyżej wspomniano – na organie nadzoru spoczywał obowiązek oceny stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej. Jeżeli więc w tej dacie istniały nieruchomości oznaczone jako działki ewidencyjne nr [...], to organ nadzoru nie mógł w rozstrzygnięciu odwołać się do nieistniejącej działki nr [...], ani do niewydzielonych granic części działek [...] obejmujących dawną działkę nr [...] (fizycznie niewyodrębniony grunt nie ma samodzielnego bytu prawnego bowiem nie jest rzeczą nieruchomą w rozumieniu art. 46 § 1 KC). Minister nie miał również podstaw prawnych do dokonania podziału działek nr [...] "na potrzeby" sprawy nadzorczej, w celu wydzielenia obszaru obejmującego dawną działkę nr [...].

Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.