Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1049/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 4a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Referent –stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

I SA/Bd 1049/12

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. B. L. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o umorzenie zaległości z tytułu składek. Podniosła, że nie jest w stanie uregulować składek z powodu problemów finansowych. Podała, że pracuje na pół etatu, sama wychowuje dziecko i utrzymuje mieszkanie, za które spłaca kredyt hipoteczny, a ponadto obciąża ją wiele zobowiązań na rzecz innych wierzycieli niż ZUS.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w T. odmówił B. L. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę należnych od składek w części finansowanej przez płatnika i w części finansowanej przez ubezpieczonych – powołując się na art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej jako u.s.u.s. Powyższe należności obejmowały: składki na ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2011 r. do marca 2012 r. w łącznej kwocie 8.272,51 zł oraz odsetki w kwocie 650 zł; składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2011 r. do marca 2012 r. w łącznej kwocie 2.710,77 zł oraz odsetki w kwocie 241 zł; składki na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od czerwca 2011 r. do marca 2012 r. w łącznej kwocie 815,81 zł oraz odsetki w kwocie 17 zł. Organ odmówił także umorzenia należności z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń za płatnika na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. obejmujących składki na ubezpieczenia społeczne za okres od maja 2011 r. do marca 1012 r. w kwocie 5.324,38 zł oraz 287 zł odsetek; składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2011 r. do marca 2012 r. 2.710,77 zł oraz 167 zł odsetek; składki na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od lipca 2011 r. do marca 2012 r. 451,77 zł.

Organ opisał sytuację rodzinną, finansową i majątkową skarżącej. Przywołał art. 28 ust. 2 i 3, art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. Rozpatrując sprawę nie stwierdził wystąpienia żadnej z przesłanek umorzenia wymienionych w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Nie stwierdził zatem okoliczności stanowiących podstawę do umorzenia zaległości w postaci całkowitej ich nieściągalności. Zdaniem organu, skarżąca także nie wykazała, że zachodzi przesłanka wskazana w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

W ocenie organu wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, iż opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. W tym kontekście podał, że skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, zatem nawet wystąpienie takiej sytuacji nie mogłoby stanowić przesłanki do umorzenia należności na podstawie tego przepisu. Zdaniem organu, skarżąca nie wykazała również przewlekłej choroby ani konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiałoby ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ przyznał, że wykazała wprawdzie, iż opłacenie należności pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jednak należności powstałe

z tytułu nieterminowego regulowania zobowiązań wraz z należnymi odsetkami za zwłokę stanowią przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powołanego w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, zatem ich dochodzenie leży

w interesie wszystkich ubezpieczonych.

Skarżąca nie zgadzając się z ww. decyzją wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że nie jest w stanie spłacić zobowiązań, gdyż posiadany majątek

i dochody są zabezpieczone przez banki i nie wystarczają na bieżące, podstawowe potrzeby jej oraz dziecka. Powołała się na art. 28 ust. 3 u.s.u.s. twierdząc, że w jej przypadku nastąpiło zawieszenie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Wskazała przesłankę z art. 28 ust. 3 pkt 6 ww. ustawy, gdyż w jej ocenie opisana sytuacja materialna świadczy o niemożliwości uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Przywołała także przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., która jej zdaniem zachodzi w przedmiotowej sprawie. Nadmieniła, że nie złożyła wniosku o upadłość, ponieważ nie ma możliwości chociażby częściowej spłaty zadłużenia

z posiadanego majątku.

Organ ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał, że skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 750 zł brutto z tytułu pracy wykonywanej na ½ etatu, ponadto świadczenie alimentacyjne w wysokości 350 zł oraz zasiłek rodzinny na dziecko w wysokości 91 zł. Wymienił też koszty utrzymania skarżącej, tj. wydatki z tytułu: czynszu – 430,30 zł, energii elektrycznej – 75,14 zł, gazu – 30 zł, internetu –

49,90 zł, obiadów dla dziecka w szkole – 54 zł, zakupu leków – 50 zł oraz spłaty dwóch kredytów (kredyt mieszkaniowy "Własny kąt" oraz kredyt mieszkaniowy "Własny kąt" hipoteczny) w kwocie łącznej 680 zł. Ponadto organ wskazał na szereg ciążących na skarżącej zobowiązań cywilnoprawnych na łączną kwotę przekraczającą 280.000 zł.

Analizując sprawę Zakład nie znalazł podstaw do umorzenia należności

z tytułu nieopłaconych składek. Organ podał, że przesłanka stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s nie uzasadnia umorzenia. Wskazał, że chociaż działalność gospodarcza skarżącej jest zawieszona (do dnia [...] r.), to prowadzona jest egzekucja za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, przez co na obecnym etapie nie można przesądzać o braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (nie konkretyzują się przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s.). Również wysokość nieopłaconych składek przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem brak przesłanki umorzenia zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 4a tej ustawy. Organ nie stwierdził braku składników majątkowych o znacznej wartości rynkowej (wskazał jedynie na prawo do spółdzielczego mieszkania własnościowego).

Jednocześnie organ uznał, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna, a zatem zachodzi przesłanka umorzenia zawarta w § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W ocenie organu, mimo ciężkiej sytuacji materialnej skarżącej, nie można wykluczyć spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, w ratach ustalonych

w takiej wysokości, by nie stanowiły nadmiernego obciążenia budżetu domowego. Organ podkreślił, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych (kredytów bankowych) nie powinna odbywać się kosztem spłaty zaległości wobec ZUS, a ponadto skarżąca nie wskazała żadnych przyczyn uniemożliwiających zarobkowanie. Podał, że wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności

o publicznoprawnym charakterze jest jego ustawowym obowiązkiem. Zakład nie ma natomiast obowiązku pozytywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy, gdyż decyzja

o umorzeniu zaległości oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Organ ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet

w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.

Na ww. decyzję organu strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Podała w niej, że nie jest w stanie spłacić należności z tytułu składek ZUS, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, tj.: pracuje na pół etatu zarabiając 750 zł brutto miesięcznie, pobiera zasiłek rodzinny

w wysokości 91 zł miesięcznie oraz świadczenie alimentacyjne w wysokości 350 zł miesięcznie. Ponadto posiada zobowiązania finansowe w bankach, firmach i u osób fizycznych. Jej firma przynosiła stratę, w związku z tym zawiesiła działalność, jednakże nie może zgłosić upadłości, gdyż brak jest majątku, który pozwoliłby chociaż częściowo spłacić zobowiązania. Podniosła, że posiadane przez nią samochody osobowe są zabezpieczone przez bank. Podała także, że komornik sądowy przeprowadził licytację jej mieszkania, ale kwota uzyskana z licytacji nie wystarczyła na pokrycie zobowiązania z tytułu kredytu hipotecznego, bowiem cena uzyskana przez komornika to ok. 79.500 zł, natomiast kredyt pozostały do spłaty to ok. 85.000 zł. Skarżąca powołała się na art. 28 u.s.u.s. W jej ocenie zachodzi całkowita nieściągalność należności, ponieważ nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podniosła także, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. W ocenie skarżącej taka sytuacja ma miejsce, skoro opłacenie należności pozbawiłoby ją oraz jej małoletnią córkę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz FGŚP wraz

z odsetkami za zwłokę.

W pierwszej kolejności należy podać, że stosownie do art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 ww. ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04 Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, iż decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takiej sytuacji mogą być one umorzone.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z przepisu tego wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust.1 powyższego rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie ma obowiązku umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z akt administracyjnych wynika, iż skarżąca jest zatrudniona na ½ etatu,

z tytułu którego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 750 zł brutto (547,92 zł netto). Ponadto uzyskuje świadczenie alimentacyjne w kwocie 350 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny na dziecko w wysokości 91 zł. Po stronie wydatków w łącznej kwocie 689,34 zł miesięcznie skarżąca wykazała czynsz, należności za energię elektryczną, gaz, internet, obiady dla dziecka w szkole oraz leki. Ponadto skarżącą obciążają raty z tytułu kredytów mieszkaniowych "Własny kąt". Analiza zeznań podatkowych wykazuje, że

w latach 2009-2011 skarżąca osiągała niewielki dochód lub stratę. Okres działalności

w 2012 r. do czasu jej zawieszenia (tj. [...] r.) również przyniósł stratę. Strona podniosła, że obciążają ją także inne zobowiązania cywilnoprawne na kwotę przekraczającą 280.000 zł. Skarżąca legitymowała się spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu (na dzień wydania zaskarżonej decyzji) o powierzchni 54,3 m2, które zostało zlicytowane przez komornika po wydaniu zaskarżonej decyzji. Posiada dwa samochody zabezpieczone na rzecz banku. Nie posiada innych nieruchomości czy wartościowych rzeczy ruchomych, jak również oszczędności, papierów wartościowych (k. 145-147 akt administracyjnych). Skarżąca korzysta z pomocy rodziny.

Mając na uwadze okoliczności wynikające z materiału dowodowego, organ stwierdził, że nie występuje żadna przesłanka z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., tj. brak stanu całkowitej nieściągalności. Organ podał, że działalność gospodarcza jest zawieszona, prowadzona jest egzekucja za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego. Wskazał, że tym samym nie konkretyzuje się przesłanka choćby z art. 28 ust. 3 pkt 5, 6, i 4a. Zasadnie organ ocenił, że naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, wysokość zaległych składek przekracza kwoty kosztów upomnienia oraz nie jest oczywiste, że

w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należy stwierdzić, że powyższe ustalenia i wyciągnięte przez organ wnioski są zgodne z zebranym materiałem dowodowym oraz przepisami prawa. Zauważyć trzeba, że skutków niepowodzeń w działalności gospodarczej nie można przerzucać na ZUS. Prowadzenie działalności gospodarczej obarczone jest ryzykiem, które obciąża przedsiębiorcę.

Uwzględniając jednak opisaną sytuację strony Zakład uznał, że w sprawie konkretyzuje się przesłanka umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 1 wskazanego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca

2003 r., tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, lecz w oparciu o uznanie administracyjne odmówił umorzenia należności. Organ uznał, że w sytuacji finansowej skarżącej, jednorazowa spłata zadłużenia nie jest możliwa, jednak istnieje możliwość jego spłaty w systemie ratalnym w dłuższym okresie, w ratach o takiej wysokości, aby nie stanowiło to obciążenia budżetu domowego. Zdaniem Sądu, w konsekwencji taki wywód oznacza, że w ocenie organu zapłata należności w ratach z tytułu składek nie pozbawiłaby skarżącej i jej dziecka możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W ocenie tut. Sądu stanowisko organu w zakresie oceny występowania przesłanek umorzenia określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., jest sprzeczne. Raz Zakład twierdzi, że przesłanka ta występuje, bo opłacenie składek uniemożliwiałoby zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych, a następnie jednak organ uznaje, iż sytuacja finansowa strony jest na tyle dobra, że może ona spłacać te należności

w ratach. Ponadto organ powołał się na uznanie administracyjne wskazując, że nie ma obowiązku wydania pozytywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy.

Podnieść należy, że uznanie administracyjne nie oznacza, iż Zakład może odmówić umorzenia należności składkowych na podstawie sprzecznej oceny materiału dowodowego. Wskazane przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji finansowej

i rodzinnej muszą być przez organ prawidłowo przeanalizowane, mając na względzie, że decyzja organu nie dotyczy kwestii błahych, lecz istotnych z punktu widzenia możliwości zaspokajania przez skarżącą i jej rodzinę elementarnych potrzeb życiowych. Dopiero na podstawie prawidłowo rozpatrzonego i ocenionego materiału dowodowego, Zakład może podjąć decyzję o odmowie umorzenia należności składkowych na podstawie uznania administracyjnego (zob.: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia

24 kwietnia 2012r., sygn. akt I SA/Bd 238/12).

Zdaniem tut. Sądu, dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego

w tej części, w której stwierdza, że wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia jest prawidłowa. Błędnie natomiast dokonano oceny sprawy z punktu widzenia zastosowania uznania administracyjnego. Organ nie może uzasadniać prawa do uznaniowego załatwienia sprawy i odmówienia umorzenia zaległości z tytułu składek tym, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia w ratach, gdy jednocześnie z materiału dowodowego wynika, iż skarżąca nie jest w stanie spłacić należności także w ramach realnego układu ratalnego. Wobec bowiem okoliczności, że rodzina utrzymuje się z kwoty 988,92 zł, które w całości wydatkuje na elementarne jej potrzeby, twierdzenie o możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS w wysokości 21.648,01 zł w ratach, które nie stanowiłyby nadmiernego obciążenia budżetu domowego, czyni argumentację organu dowolną. Nie można uzasadniać odmowy udzielenia ulgi – także w ramach uznania administracyjnego – argumentami, które pozostają w sprzeczności z dowodami i w oderwaniu od realiów sprawy. Z danych przywołanych w decyzji wynika, że na osobę w rodzinie przypada na wyżywienie

i ubranie po odliczeniu podstawowych opłat (w kwocie 689,34 zł) – na jeden dzień – kwota ok. 5 zł. Sąd zauważa, że powołanie się na możliwość zastosowania instytucji rat byłoby uzasadnione, gdyby dochody były w takiej wysokości, iż po zaspokojeniu podstawowych potrzeb rodziny pozostawałaby nadwyżka. Z taką sytuacją

w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia, a przynajmniej organ nie podjął żadnej próby matematycznego wyliczenia, które pozwoliłoby ocenić, czy rzeczywiście istnieją możliwości spłaty zadłużenia w ratach. Organ zatem odmawiając umorzenia zaległości z tytułu składek obowiązany był podać argumentację, która nie jest sprzeczna z dowodami zebranymi w sprawie. Odmowy umorzenia należności w ramach uznania administracyjnego nie można skutecznie obronić spłatą należności w ramach systemu ratalnego, gdy brak realnych możliwości wywiązania się z zapłaty rat. Dodać należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżącej pomaga rodzina (drobne pożyczki, produkty żywnościowe – k. 145 akt administracyjnych). Sąd zauważa, że dość powszechnym zjawiskiem jest uzyskiwanie pomocy od bliskich, tym bardziej, gdy wsparcie to obejmuje pokrywanie elementarnych potrzeb rodziny wnioskodawcy. Nie jest ono jednak na tyle wysokie, aby pozwoliło zapłacić zaległe składki. Argumentacja organu w ramach uznania administracyjnego nie może pozostawać w kolizji ze stanem faktycznym dotyczącym sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy ubiegającego się o umorzenie zaległości i odsetek za zwłokę.

Odnośnie powołania się przez stronę na fakt sprzedaży mieszkania przez komornika, zauważyć należy, że miał on miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji (protokół

z licytacji z dnia [...] r., d.: k. 22 akt sądowych). Sąd natomiast ocenia zaskarżoną decyzję na dzień jej wydania. Wobec jednak uwzględnienia skargi

i uchylenia zaskarżonej decyzji, organ ponownie rozstrzygając sprawę dokona oceny tej okoliczności.

Analiza akt sprawy i zaskarżonej decyzji wskazuje zatem, że ZUS nie wykonał należycie obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a., polegającego na zebraniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Ponadto doszło do naruszenia art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wymogów tych decyzja organu nie spełnia, a naruszenie w tym zakresie przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd zauważa, że nie ma uprawnienia do umorzenia zaległych składek, jak również nie może nakazać organowi udzielenia ulgi.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

H. Adamczewska-Wasilewicz L. Kleczkowski U.Wiśniewska