Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 492/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 59, art. 70
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608  art. 41 ust. 1, art. 43, art. 44 ust. 1
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 24
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w Olsztynie w dniu 7 listopada 2018r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. K. (dalej: skarżący, rolnik, wnioskodawca), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy) z dnia "[...]", nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.

Z akt sprawy wynika, że rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2017 w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu "[...]", w którym wnosił o przyznanie:

- Jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 10,74 ha;

- Płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (tzw. płatność za zazielenienie) do powierzchni 10,74 ha;

- Płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) do powierzchni 10,74 ha.

Kierownik decyzją z dnia "[...]", przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 z tytułu:

- Jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości 4.957,05 zł.;

- Płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska

(tzw. płatność za zazielenienie) w wysokości 1.515,39 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 665,39 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- Płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) w wysokości 1.370,13 zł.

Od przedmiotowej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, w którym wskazał, że zgłosił działki orne A "[...]" o powierzchni 9.44 ha i C "[...]" o powierzchni 0,5 ha, co razem daje powierzchnię działek ornych - 9,94 ha. Tym samym nie przekroczono powierzchni 10 ha.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy uznał, że ustalenia faktyczne i wnioski poczynione przez organ I instancji są prawidłowe.

Przytoczył treść art. art. 7 ust. 1 , art. 8 ust. 1, art. 14, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1 pkt 1-5 oraz ust. 3, art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017r., poz. 278 ze zm.), dalej jako "ustawa o płatnościach", ustanawiających zasady przyznawania płatności

Wskazał na art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej jako "k.p.a.") , z którego wynika zasada swobodnej oceny dowodu.

Podał, że z art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013.347.549),zwanego dalej w skrócie "rozporządzenie (UE) Nr 1306/2013", wynika obowiązek poddania wszystkich wniosków o płatność kontrolom administracyjnym.

Organ podkreślił również, że nie wszystkie zasady i reguły k.p.a. mają zastosowanie w sprawach rozpoznania wniosków o płatności ze środków Unii Europejskiej zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10.01.2018r. o zm. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 311).

Odnosząc się do jednolitej płatności obszarowej Dyrektor wskazał, że powierzchnia deklarowana wynosiła 10,74 ha i była ona zgodna z powierzchnią działek rolnych stwierdzoną w toku postępowania administracyjnego. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o przepis art. 70 rozporządzenia Nr 1306/2013 oraz zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt. 4 ustawy o płatnościach. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2017. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2017 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2017r. (Dz. U. 2017, poz. 1887) i wyniosła 461,55 zł. Co dało należną kotwę jednolitej płatności obszarowej w wysokości 4.957,05 zł.

Analizując kwestię płatności na zazielenienie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach oraz art. 43 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013r., str. 608, ze zm.), zwanego dalej w skrócie "rozporządzenie nr 1307/2013" - płatność za zazielenienie jest przyznawana, jeżeli rolnik przestrzega praktyk korzystnych dla klimatu i środowiska, polegających na dywersyfikacji upraw, utrzymywaniu trwałych użytków zielonych oraz utrzymywaniu obszarów proekologicznych lub praktyk równoważnych.

Podkreślono, że stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 10,74 ha, a zatem powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014r., str. 48, ze zm.), zwanego dalej w skrócie "rozporządzenie Komisji (UE) nr 640/2014", jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatność obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. Jak wykazano w niniejszej decyzji stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 10,74 ha, a zatem powierzchnia ta stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. W myśl art. 44 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 rolnik posiadający od 10 do 30 ha gruntów ornych, o ile nie jest wyłączony z obowiązku realizacji praktyk w zakresie dywersyfikacji upraw, powinien prowadzić dwie różne uprawy, a powierzchnia uprawy głównej nie może zajmować więcej niż 75% gruntów ornych.

Dyrektor wskazał, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku ustalono:

- na działce ewidencyjnej nr "[...]" oznaczonej jako działka rolna A1 zadeklarowano kukurydzę na powierzchni 9,44 ha;

- na działce ewidencyjnej nr "[...]" oznaczonej jako działka rolna B1 zadeklarowano trwały użytek zielony (TUZ) na powierzchni 0,80 ha. Natomiast dla tej działki wyznaczony jest TUZ o powierzchni 0,77 ha, maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) użytkowany rolniczo wynosi 0,81 ha, zatem powierzchnia 0,04 ha (0,81 ha - 0,77 ha) stanowi grunt orny. Z uwagi na fakt, że rolnik zadeklarował do przyznania płatności 0,80 ha to powierzchnia 0,01 ha traktowana jest jako obszar nie zgłoszony do płatności. Z powyższego wynika, zdaniem organu, że do płatności zakwalifikowano TUZ na powierzchni 0,77 ha, a powierzchnię 0,04 ha jako grunt orny;

- na działce ewidencyjnej nr "[...]" oznaczonej jako działka rolna C1 zadeklarowano uprawę pszenżyto jare na powierzchni 0,50 ha. Na podstawie załącznika graficznego, dostarczonego wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, na którym wnioskodawca obrysował obszar zgłoszony do płatności stwierdzono, że powierzchnia działki użytkowanej rolniczo wynosi 0,64 ha. Z powyższego wynika, że obszar użytkowany rolniczo jest większy niż deklarowany we wniosku do płatności. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, dla działki rolnej C1 zastosowano funkcję powierzchni niezgłoszonej gruntów ornych 0,14 ha.

Na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji w sprawie i systemu identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013 stwierdzono, że powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie strony wynosi 10,12 ha (9,44 ha + 0,64 ha + 0,04 ha). Według deklaracji rolnika i ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego stwierdzono, że uprawa główna (kukurydza) zajmuje obszar 9,44 ha w całej powierzchni gruntów ornych co stanowi 93,28%. Stosownie zaś do treści art. 44 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia (UE) Nr 1307/2013 powierzchnia uprawy głównej nie może przekroczyć 75% powierzchni gruntów ornych. W myśl art. 24 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, w przypadku, gdy wymóg ten nie został spełniony, obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazieleniania zmniejsza się o dwukrotność powierzchni zajmowanej przez uprawę główną i przekraczającej 75% całkowitej powierzchni zatwierdzonych gruntów ornych.

W związku z powyższym organ ustalił wartość przekroczenia, która wynosi 1,85 ha:

Stwierdzona powierzchnia gruntów ornych x maksymalny % powierzchni zajmowanej przez uprawę główną na gruntach ornych = maksymalna dopuszczalna powierzchnia uprawy głównej na gruntach ornych 10,12 ha x 75% = 7,59 ha;

Stwierdzona powierzchnia gruntów ornych minus maksymalna dopuszczalna powierzchnia uprawy głównej na gruntach ornych = wartość przekroczenia powierzchni uprawy głównej na gruntach ornych 10,12 ha -7,59 ha = 1,85 ha;

wartość przekroczenia powierzchni uprawy głównej na gruntach ornych x dwukrotność powierzchni przekroczenia = zmniejszenie powierzchni za zazielenienie

1,85 ha x 2 = 3,70 ha.

W związku z powyższym obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o 3,70 ha, co stanowi dwukrotność powierzchni przekroczenia (10,74 ha - 3,70 ha = 7,04 ha).

Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2017r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2017r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2017r. (Dz. U. 2017, poz. 1894) i wynosi 309,77 zł. Tym samym początkowa kwota płatności za zazielenienie wyniosła 2180,78 zł (7,04 ha x 309,77 zł/ha). Ponadto, na stwierdzone różnice pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, a obszarem stwierdzonym zastosowano sankcję, zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014.

Powierzchnia stwierdzona działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, która stanowi podstawę do przyznania płatności za zazielenienie wynosiła 10,74 ha, obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie po zastosowaniu przepisów art. 24-27 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 wynosi 7,04 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 52,56%. Mając na uwadze powyższe oraz zastosowane zmniejszenie kary administracyjnej zgodnie z art. 28 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, wyznaczono karę administracyjną w wysokości 665,39 zł.

Tym samym, wyliczona przez organ odwoławczy kwota przyznanej płatności za zazielenienie po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń, wyniosła 1.515,39 zł.

Odnosząc się do płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), Dyrektor wskazał, że przysługuje ona rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla

przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z art. 14 ust. 1 tejże ustawy. Zadeklarowana powierzchnia działek rolnych na rok 2017 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 10,74 ha, powierzchnia stwierdzona kwalifikowana wynosiła 10,74 ha. Ze względu na art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powierzchnię tę pomniejszono o 3 ha i wyniosła ona 7,74 ha. Stawka płatności dodatkowej do 1 ha uprawy w 2017r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2017r. w sprawie stawki płatności dodatkowej za 2017 r. (Dz. U. 2017 poz. 1895) i wynosi 177,02 zł. Tym samym należna kwota płatności dodatkowej wynosi 1.370,13 zł.

Odnosząc się do odwołania, organ wskazał, że mimo zadeklarowania przez rolnika powierzchni gruntów ornych 9,94 ha, faktycznie wyliczona powierzchnia wyniosła 10,12 ha. Podkreślił, że rolnik składając wniosek potwierdza własnoręcznym podpisem, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz zobowiązuje się do niezwłocznego informowania Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności.

Rolnik złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

1. art. 7 § 1 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie rzeczywistego stanu prawnego i faktycznego w sprawie poprzez:

a) niewyjaśnienie wątpliwości co do ilości gruntów ornych zadeklarowanych przez skarżącego na piśmie, a ilością gruntów ornych wynikających z zaznaczenia na mapkach, tj. niewyjaśnienie rozbieżności dlaczego na działce nr "[...]" oznaczonej literą C1 zadeklarowano uprawę na powierzchni 0,50 ha, gdy na załączniku graficznym dostarczonym wraz z wnioskiem o przyznanie płatności, obrysowany obszar wynosił, 0,64 ha, albowiem działania wyjaśniające organu pozwoliłyby wykryć przed wydaniem decyzji, iż mapka została przez zwykłą omyłkę błędnie oznaczona,

b) błędne ustalenie, iż powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie skarżącego, które zostały zgłoszone do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynosi 10,12 ha, gdy jest to w rzeczywistości 9,96 ha, co miało w dalszej kolejności wpływ na zastosowanie konieczności dywersyfikacji stosowanych upraw,

2. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady budowania zaufania obywatela do władzy publicznej, albowiem organy dowolnie i skrajnie niekorzystnie dla skarżącego zinterpretowały wątpliwości co do powierzchni zadeklarowanych w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2017,

3. naruszenie normy art. 44 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 poprzez bezzasadne uznanie, iż norma ta wskazuje na "posiadanie" gruntów ornych przez rolnika bez względu na to czy zgłosił on je do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na dany rok, gdy w rzeczywistości norma ta dotyczy jedynie gruntów zadeklarowanych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego bez względu ile de facto rolnik posiada gruntów ornych,

co w konsekwencji miało wpływ na wysokość przyznanych skarżącemu kwot i na niezasadne zastosowanie wobec niego kar, tj. co spowodowało naruszenie normy art. 24 -27 rozporządzenia (UE) nr 640/2014.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że niezgodność między deklarowaną przez niego na działce "[...]" ilością gruntów ornych a mapką ewidencyjną wynika po prostu z omyłki. Od samego początku chciał zgłosić jedynie 0,50 ha do tzw. dopłat, albowiem w innym przypadku musiałby wprowadzić niekorzystną dla niego dywersyfikację upraw. Wskazał, iż nie jestem geodetą, który jest w stanie bardzo precyzyjnie określić na mapce samodzielnie obszar 0,50 ha zgłoszonych do dopłat do upraw. Jego zdaniem jeżeli były jakieś wątpliwości to organ powinien podjąć wszelkie starania, aby wyjaśnić rozbieżności. Nie rozumie więc dlaczego został ukarany za to, iż mapka odbiega od deklarowanych przeze niego powierzchni. Oczywiście gdyby było to działanie w drugą stronę, tj. zadeklarowałby na mapkach i pisemnie obszar większy niż rzeczywiście uprawiany to można byłoby mówić o jego nieprawidłowym działaniu, które należałoby ukarać. Organ powinien więc wyjaśnić dlaczego nie przyjął deklarowanej przez niego powierzchni 0,50 ha, czego nie uczynił.

Ponadto skarżący mógł, ale nie musiał zgłaszać do tzw. dopłat bezpośrednich wszystkich gruntów. Uważa, iż norma art. 44 ust. 1 akapit 1 dotyczy jedynie gruntów

deklarowanych, a nie wszystkich będących w posiadaniu rolnika. Gdyby chodziło bowiem o wszystkie posiadane grunty to w sprawie niniejszej organ również się pomylił, albowiem z karty "informacja dotycząca działek zgłoszonych do płatności" wynika, iż na trzech działkach grunty orne wynoszą w sumie 10.53 ha (9,44 ha + 0,04 ha + 1,05 ha), a nie jak przyjął organ 10,12 ha. Można więc przyjąć, iż również organy brały pod uwagę jedynie grunty orne zgłoszone do dopłat, a nie wszystkie posiadane przez rolnika. Rozstrzygnięcie wątpliwości i niejasności na jego niekorzyść narusza prawa skarżącego i poważnie nadwątla zasadę obiektywizmu i budowania zaufania obywatel do Państwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoją decyzję, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd, dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2018r. poz. 1302) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., ocenia prawidłowość zaskarżonej decyzji w oparciu o normy prawa materialnego stanowiące o prawach i obowiązkach strony, określające kompetencje organów, a także normy proceduralne, obowiązujące dla danego rodzaju postępowania.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość zastosowania przepisów regulujących warunki, zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich w zakresie jednego rodzaju tych płatności: płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska tzw. płatności za zazielenienie

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, płatności te przysługują rolnikowi, zgodnie z art.8 ust.1 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( j.t. Dz. U. z 2017r. poz.278 ze zm.), która w art. 1 pkt 1) wskazuje na podstawowy akt prawa unijnego ustanawiający płatności bezpośrednie tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 17 grudnia 2013r. (...) zwane w skrócie "rozporządzeniem nr 1307/2013" i inne rozporządzenia unijne, regulujące zasady, warunki i tryb przyznawania płatności. W myśl art.1 pkt.2 ustawy, jej przepisy określają zasady i tryb przyznawania i wypłaty płatności rolnikom, w zakresie nieokreślonym we wskazanych aktach prawa unijnego lub przewidzianym do regulacji krajowych.

W art.3 ust.1 ustawa stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W ust 2 art.3 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności, według art.3 ust.2 organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jednak nie z urzędu, a na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania, i tylko na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe, w połączeniu z treścią art. 3 ust.3 ustawy, według którego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wskazuje, że to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej.

Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane przez organy rozporządzenie (UE) Nr 1306/2013 i uzupełniające je rozporządzenie Komisji (UE) Nr 640/2014, a także rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) Nr 809/14. W szczególności w art.14 tego ostatniego rozporządzenia wskazano, jakie informacje powinny być podane we wniosku o płatność, enumeratywnie je wymieniając. Wskazano, m.in. w punkcie c) ust.1 , że powinny być podane szczegóły pozwalające na jednoznaczną identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, ich powierzchnię wyrażoną w hektarach z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, ich położenie i, jeśli to konieczne dalsze specyfikacje dotyczące ich użytkowania.

Jak zasadnie wskazano w decyzji, według art. 74 w związku z art. 59 rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów przyznania pomocy. Zasady i tryb przeprowadzania kontroli regulują przepisy Tytułu III rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/14.

Kontrola administracyjna powierzchni działek i zakresu upraw polega na porównaniu danych podanych we wniosku z danymi w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013.

W zaskarżonej decyzji wskazano, że w oparciu o dane z systemu identyfikacji działek ustalono, że powierzchnia działki C 1 (działka ewidencyjna "[...]") zgłoszona jako grunty orne zajęte pod uprawę pszenżyta 0,50 ha miała w istocie powierzchnię gruntów ornych 0,64 ha. Działka B1, gdzie zadeklarowano 0,80 ha trwałych użytków zielonych, według danych z systemu miała powierzchnię 0,81 ha, w tym użytków zielonych 0,77 ha, z czego wywiedziono, że 0, 04 ha to grunty orne. Stąd wyniknęła różnica między deklaracją rolnika 9,94 ha, a stwierdzoną powierzchnią gruntów ornych 10,12 ha.

W toku postępowania skarżący nie przedstawił przeciw tym ustaleniom jakichkolwiek dowodów. W odwołaniu podniósł jedynie okoliczność, że zgłoszone przez niego działki z uprawami tj grunty orne mają powierzchnię łączną 9,94 ha, zatem nie był on zobowiązany do stosowania dywersyfikacji upraw. Należy zauważyć, że przedstawione w skardze własne obliczenia w istocie potwierdzają, że grunty orne gospodarstwa przekraczały 10 ha. Ze znajdującego się w aktach materiału graficznego, który jest przesyłany rolnikowi przez Agencję i zawiera dane będące w systemie identyfikacji działek rolnych , na którym zaznacza on aktualne dane, wynika, że na działce ewidencyjnej "[...]" jest większa powierzchnia gruntów ornych niż zaznaczona ( czerwoną linią). Skarżący zaznaczył na niej 0,50 ha uprawy pszenżyta wskazując, że pozostała część należy do innego użytkownika. Zatem w ocenie Sądu organy oczywiście nie brały pod uwagę tej części, ale stwierdziły, że ta część, którą rolnik zaznaczył, jako użytkowaną przez siebie, ma powierzchnię nieco większą niż zgłoszona. To na rolniku, zgodnie z przytoczonym wyżej art.14 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/14, ciąży obowiązek podania dokładnej powierzchni wszystkich działek rolnych i sposobu ich użytkowania. Wiąże się z tym reguła postępowania określona w ustawie, że ciężar dowodu w zakresie spełnienia warunków do przyznania płatności obciąża rolnika, który we wniosku żąda określonych płatności.

W tych okolicznościach, nieuzasadnione są zarzuty skargi o naruszeniu przez organy Agencji art. 7 w związku z art. 77 § 1oraz art. 80 k.p.a. Ustalony stan faktyczny co do powierzchni poszczególnych działek rolnych i rodzaju użytków nie budzi wątpliwości i dał organom Agencji podstawę do pomniejszenia płatności za zazielenienie oraz zastosowania odpowiedniej sankcji.

Bezsporne jest, że skarżący zgłosił do jednolitej płatności, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej działki o łącznej powierzchni 10,70 ha. Niezależnie zatem od ustaleń co do spełnienia warunków przyznania płatności za zazielenienie, obszar zgłoszony do płatności jednolitej i dodatkowej przyjmuje się za podstawę obliczania płatności za zazielenienie, co wprost wynika z art.23 ust.2 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE )Nr 640/2014. Oczywiście rolnik nie musi zgłaszać wszystkich działek do płatności. Skutek jest taki, że do obliczenia płatności przyjmuje się obszar zgłoszony, ale to nie oznacza, że przy ocenie spełnienia warunków do danej płatności organy mogą w takim wypadku pominąć grunty gospodarstwa rolnego, które nie zostały zgłoszone.

Zgodnie z art. 43 ust.1 rozporządzenia nr 1307/2013 "na wszystkich kwalifikujących się hektarach w rozumieniu art. 32 ust.2 -5 rolnicy uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej muszą przestrzegać praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (...)" "Kwalifikujący się hektar" to m.in. wszelkie użytki gospodarstwa rolnego ( vide art.32 ust.2 lit a) rozporządzenia). Według art. 43 ust. 2 praktyki korzystne dla klimatu i środowiska to: a)dywersyfikacja upraw, b)utrzymywanie istniejących trwałych użytków zielonych oraz c) utrzymywanie na użytkach zielonych obszaru proekologicznego.

W myśl art. 44 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 1307/2013 " gdy grunty orne rolnika obejmują od 10 do 30 ha(...) na gruntach tych muszą występować co najmniej dwie różne uprawy. Uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów ornych". Mając na uwadze powyższe przepisy nie można podzielić stanowiska skarżącego, że norma, nakazująca dywersyfikację upraw, dotyczy jedynie gruntów zadeklarowanych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego bez względu na to, ile rolnik posiada gruntów ornych.

W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut błędnej wykładni i zastosowania art.41ust.1akapit 1 rozporządzenia nr 1307/2013 przez uznanie, że skarżący był zobowiązany do dywersyfikacji upraw. Zauważyć przy tym należy, że skarżący w istocie na posiadanych gruntach ornych prowadził dwie różne uprawy, a nie spełnił tylko warunku zachowania odpowiedniej wielkości uprawy głównej, która przekroczyła 75% powierzchni gruntów ornych. Błędnie założył , że "pozbycie się" części gruntów ornych ( tak Sąd rozumie skreślenia i zmiany we wniosku) uwolni go od niekorzystnej (jak twierdzi) dywersyfikacji, przy zachowaniu pełnych uprawnień do płatności za zazielenienie.

W ustalonym stanie faktycznym organy Agencji prawidłowo zastosowały art. 24 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 ust.1 według którego, gdy "obszar zatwierdzony dla uprawy głównej zajmuje więcej niż 75% całkowitej powierzchni zatwierdzonych gruntów ornych , obszar wykorzystywany do obliczenia płatności z tytułu zazielenienia zmniejsza się o dwukrotność powierzchni zajmowanej przez uprawę główną i przekraczającej 75% całkowitej powierzchni zatwierdzonych gruntów ornych. Do płatności ustalonej na podstawie art. 24 ust.1 rozporządzenia (a więc pomniejszonej w stosunku tej, która przysługiwałaby od powierzchni deklarowanej we wniosku 10,70 ha) organy miały obowiązek zastosowania kary administracyjnej na podstawie art. 28 ust.3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. Według tego przepisu, w 2017r. kara była ustalana na poziomie 20% kwoty płatności z tytułu zazielenienia , do której rolnik byłby uprawniony, zgodnie z art.23, tj w niniejszej sprawie płatności do powierzchni zgłoszonej 10,70 ha. W decyzjach organów obu instancji zostały przedstawione szczegółowe wyliczenia z uwzględnieniem należnej stawki płatności, które nie budzą zastrzeżeń, co do ich prawidłowości i zgodności z obowiązującymi przepisami.

Nie stwierdzając, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne bądź przepisy postępowania mające w sprawie zastosowanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.