Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 967/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: par. 77 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia[...] nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. podjętą na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t. jedn. D. U. z2017r. poz. 1332 z późn. zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie robót budowlanych wykonanych w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G., w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, nakazał skarżącemu R.S., jako inwestorowi wykonanych robót budowlanych, rozebranie antresoli, usytuowanych nad pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi w tym lokalu mieszkalnym oraz odłączenie instalacji wentylacji mechanicznej łazienek od przewodów kominowych.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 11 lipca 2016r. do organu wpłynęło pismo M.K., który wnioskował o wyjaśnienie problemu z wentylacją w zajmowanym lokalu nr [...]. Jego zdaniem z kratki wentylacyjnej, umiejscowionej w kuchni tego mieszkania wydobywały się spaliny. Przyczyną takiego stanu rzeczy zdaniem lokatora był wentylator, podłączony do zbiorczego przewodu kominowego wentylacji grawitacyjnej w mieszkaniu nr [...], usytuowanym poniżej.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że na terenie nieruchomości znajduje się budynek mieszkalno-usługowy w zabudowie zwartej (kamienica narożna), wybudowany w 1911r. Budynek jest w całości podpiwniczony, ma 4 kondygnacje nadziemne oraz poddasze użytkowe. W kondygnacji parteru znajdują się lokale usługowe. Lokal mieszkalny nr [...] znajduje się na III piętrze, składa się z pomieszczenia kuchni, połączonego z korytarzem, 6 pokoi, w których wydzielono pomieszczenia higieniczno-sanitarne oraz pomieszczenia gospodarcze z zainstalowaną pralką.

Nieruchomość jest właściwością Gminy G., w użytkowaniu wieczystym Wspólnoty Mieszkaniowej. Lokalem nr [...] włada skarżący (użytkowanie wieczyste), natomiast lokal nr [...] stanowi własność Gminy G.

Ustalono, że dla lokalu mieszkalnego nr [...] inwestor (skarżący) uzyskał dwie decyzje o pozwoleniu na budowę, na podstawie których wykonał roboty budowlane:

1) decyzję nr [...] z dn. [...]r. na przebudowę układu funkcjonalnego i remont mieszkania,

2) decyzję nr [...] z dn. [...]r. na przebudowę wewnętrznej instalacji gazowej w celu podłączenia kotła gazowego z zamkniętą komorą spalania w lokalu mieszkalnym

W związku ze złożoną skargą w dniu 8 grudnia 2016r. przeprowadzono czynności kontrolne, podczas których stwierdzono, że w mieszkaniu tym zostały przeprowadzone roboty budowlane, w ramach których dokonano przebudowy pomieszczeń na podstawie zatwierdzonego projektu.

Stwierdzono, że inwestor odłączył wentylator mechaniczny okapu kuchennego od zbiorczego przewodu wentylacji grawitacyjnej, pozostawiono rurę przyłączeniową. Ustalono, że w lokalu występuje niezgodność wykonania robót budowlanych w zakresie wentylacji pomieszczeń z treścią zatwierdzonych projektów budowlanych. Inwestor wykonał w obrębie pokoi instalację wentylacji, składającą się z czerpni, zamontowanych na zewnątrz budynku - w obrębie logii, do których przyłączono kanały poziome zakończone anemostatami, zainstalowanymi w sufitach podwieszanych. W ścianach wewnętrznych zainstalowano kratki wentylacyjne, przyłączone do kanału instalacji wentylacji osadzonego w szachcie kominowym (dawnym przewodzie dymowym o wymiarach ok. 50 x 50cm, przylegającym do pomieszczenia kuchni). Ponad dachem przewody wentylacji, wykorzystane dla potrzeb lokalu nr [...], posiadają nasady kominowe tzw. wywietrzaki cylindryczne. Analizując dokumentację projektową stwierdzono, że projekt budowlany nie uwzględniał tego zakresu robót. W dzienniku budowy nie zanotowano informacji o dokonaniu odstępstw od zatwierdzonych projektów budowlanych.

W toku postępowania inwestor oraz zarządca nieruchomości przedłożyli następujące opinie i protokoły kominiarskie:

- opinia nr [...] z dn. [...]r., autorstwa mistrza kominiarskiego J.F., nr upr. [...], stanowiąca podstawę do sporządzenia projektu budowlanego, w której m.in. oceniono, że prawidłowo zostały wytyczone przewody kominowe do podłączenia łazienek, kuchni i pokoi mieszkalnych w lokalu nr [...];

- opinia nr [...] z dn. [...]r., autorstwa K.C., w której nie stwierdzono nieprawidłowości przy dobudowie przewodów kominowych dla mieszkania nr [...], poprowadzonych nieczynnym ponadnormatywnym przewodem kominowym o przekroju 52cm x 52cm;

- opinia nr [...] z dn. [...]r., autorstwa mistrza kominiarskiego J.F., stanowiąca opinię odbiorczą wykonanych podłączeń do przewodów kominowych w lokalu nr [...], gdzie stwierdzono:

"1. Prawidłowo podłączono piec gazowy 1-funkcyjny do przewodu spalinowego. Przewód został zabezpieczony wkładem kwasoodpornym, pomieszczenie gdzie znajduje się urządzenie gazowe posiada wentylację grawitacyjną podłączoną do przewodu wentylacyjnego.

2. Wentylacje grawitacyjne zostały podłączone prawidłowo do wytyczonych przewodów wentylacyjnych.

3. Przewody na dzień kontroli drożne, ciąg prawidłowy, zezwala się na korzystanie z urządzeń. "

- informacja kominiarska z dn. [...]r. autorstwa mistrza kominiarskiego B.G., nr upr. [...], informująca o podłączeniu wentylatora mechanicznego w lokalu nr [...] do przewodu wentylacyjnego wykorzystywanego przez kuchnię lokalu nr [...],

- zaświadczenie nr [...] z dn. [...]r.. autorstwa mistrza kominiarskiego B.G., w którym stwierdzono, że ciąg kominowy w przewodzie zbiorczym kuchni lokali nr [...] i [...] jest prawidłowy. Zamontowany wentylator w lokalu nr [...] został zdemontowany, "pozostała rura łącząca przewód kominowy z miejscem wlotu, co zaleca się zlikwidować".

- opinia kominiarska nr [...] z dn. [...]r., autorstwa mistrza kominiarskiego B. G., stanowiąca inwentaryzację przewodów kominowych w budynku. W opinii stwierdzono, że podłączenia z pomieszczeń higieniczno-sanitarnych lokalu nr [...] są wspólne z piecami kaflowymi lokalu nr [...].

Dodatkowo stwierdzono, że w przedmiotowym lokalu występują dwa wloty do zbiorczych przewodów kominowych tj. w projektowanej łazience wraz z lokalem nr [...] oraz podłączenia w kuchniach lokali nr [...].

- załącznik nr 1 z dn. [...]r. do opinii nr [...], aktualizujący stan podłączeń w mieszkaniu nr [...] i [...], autorstwa mistrza kominiarskiego B.G. W opracowaniu zapisano: "Obecnie w mieszkaniu na II piętrze (m5) wszystkie piece są odłączone od przewodów kominowych [...]. W związku z powyższym w mieszkaniu nr [...] (na III piętrze) przestała występować nieprawidłowość w zakresie wspólnego podłączenia do tych samych przewodów pieców i wentylacji. Ponadto ustalono, że wentylacja w łazienkach i wc w mieszkaniu nr [...] jest wentylacją mechaniczną.[...]. Nasady kominowe zamontowane na wylotach wentylacji łazienek i wc zaleca się wymienić na takie, które posiadają rewizję w celu czyszczenia i kontroli przewodów".

W ocenie organu nadzoru budowlanego, w mieszkaniu funkcjonuje wentylacja mechaniczna, w szczególności w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych - wydzielonych z pokoi. Natomiast w przypadku dwóch pomieszczeń (kuchnia i łazienka) stwierdzono wykonane podłączenie do zbiorczych przewodów wentylacyjnych.

Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że inwestor nie posiada zgody administracji architektoniczno - budowlanej na wykonanie instalacji wentylacji mechanicznej i jednocześnie w trakcie budowy naruszył przepisy Rozporządzenia Min. Infr. z dn. 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj. przepisy § 2 i 141 w zakresie wykonania dla wentylacji kuchni i jednej łazienki podłączeń do zbiorczych przewodów kominowych oraz przepisy § 76, 77 i 93 dotyczące niewykonania wentylacji dla pomieszczenia pralni i aneksu kuchennego w jednym z pokoi.

Wobec powyższego organ postanowieniem nr [...] z dn. [...] r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych w tym lokalu mieszkalnym, związanych z wykonaniem wewnętrznej instalacji wentylacji mechanicznej bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz wykonaniem podłączeń do przewodów kominowych niezgodnie zobowiązującymi przepisami. Jednocześnie nałożono na inwestora, obowiązek przedłożenia opinii technicznej wykonanych robót budowlanych, zawierającej ocenę techniczną i inwentaryzację pomieszczeń lokalu, wykonanych instalacji oraz podłączeń do przewodów kominowych, opracowaną na podstawie uzyskanej zgody właściciela budynku do zajęcia przewodów kominowych, wykorzystywanych dla potrzeb lokalu nr [...].

W dniu [...]r inwestor przedłożył opinię techniczną dotyczącą wentylacji mieszkania, która w okresie późniejszym została uzupełniona i poprawiona. Autorka w/w opinii z kwietnia/ maja 2017r mgr inż. E.K., nr upr. [...], oświadczyła w pkt 9 pt. "Wnioski", że wentylacja grawitacyjna w pokojach oraz łazienkach (przy tych pokojach) od strony ulicy została wykonana poprawnie i zgodnie z przepisami Jako prawidłowy oceniła montaż kotła c.o. oraz montaż dodatkowych przewodów kominowych w szachcie instalacyjnym. W treści opinii wskazała, że na dachu budynku na pionach wentylacji grawitacyjnej należy zainstalować demontowane nasady kominowe, co umożliwi czyszczenie tych kominów. W pomieszczeniach takich jak kuchnia (okap kuchenny) nr 19, pomieszczenie gospodarcze nr 21, pokój nr 17 i łazienka nr 18 należy wykonać dodatkowo nowe kanały wentylacyjne prowadzone na zewnątrz budynku i wyprowadzić je ponad dach (nowe piony wentylacyjne prowadzone po zewnętrznej elewacji budynku powinny być objęte osobnym projektem dobudowy pionów wentylacyjnych).

Dnia [...]r. przeprowadzono dodatkowe czynności kontrolne, w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, podczas których stwierdzono, że zamurowane zostały wloty do 2 przewodów kominowych wentylacji grawitacyjnej zbiorczej, które stanowiły nieprawidłowość w mieszkaniu. Dla pomieszczenia kuchni wykonano wlot do przewodu kominowego zamontowanego w szachcie kominowym, po odłączeniu od tego przewodu jednego z kanałów instalacji wentylacji pokoi. W dwóch pomieszczeniach lokalu nadal trwały roboty budowlane, pomieszczenia nie były wykończone. Pozostałe pomieszczenia były użytkowane.

Ponadto na podstawie zgromadzonej dokumentacji, w szczególności protokołu z czynności kontrolnych z dn. [...]r. i inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych, stanowiącej część opinii technicznej, organ I instancji ustalił, co następuje:

W pokojach o wysokości 3,16m - 3,2m, nad pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi wykonano dodatkowe konstrukcje, które od strony pomieszczeń sanitarnych o wys. 2m stanowią sufit podwieszany, natomiast od strony pokoju stanowią antresole z materacami do spania. Antresole nie były ujęte w projekcie budowlanym. Do antresoli prowadzą drabinki mocowane na bocznej ścianie. Drzwi do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych nie posiadały kratek nawiewnych.

Pomieszczenie nr 4 (łazienka) jest wyodrębnione z pokoju nr 1 wraz z pomieszczeniem wc (nr 2) i korytarza (nr 3), łazienka wyposażona została w wentylację wspomaganą wentylatorem mechanicznym - wlot do przewodu kominowego za pomocą wspólnego poziomego odcinka wentylacji grawitacyjnej dla pomieszczenia nr 2 i 4, podłączonego do dawnego dymowego przewodu kominowego. Powierzchnia pomieszczenia nr 2 (wc) wynosi: 1,0025m2 jego kubatura obecnie wynosi: 2,01 m3 Powierzchnia pomieszczenia nr 4 (łazienka) wynosi: 1,23m2, kubatura łazienki obecnie wynosi: 2,47m3.

Pomieszczenie nr 9 (łazienka) i 11 (wc) zostały wyodrębnione wraz z przedsionkiem (nr 6) z pokoju (nr 8), oba pomieszczenia wentylowane są za pomocą poziomego odcinka wentylacji zawierającego wloty w obu pomieszczeniach, podłączonego do jednego dawnego dymowego przewodu kominowego. Wentylacja grawitacyjna jest wspomagana za pomocą wentylatora mechanicznego. Powierzchnia pomieszczenia nr 9; wynosi 1,34m2, jego kubatura stanowi: 2,69m3.

Powierzchnia pomieszczenia nr 11: wynosi 1,18m2, jego kubatura stanowi: 2,37m3.

Pomieszczenie nr 14 (łazienka) zostało wyodrębnione wraz z korytarzem (nr 13) z pokoju (nr 12). Wentylacja łazienki jest wspomagana mechanicznie za pomocą wentylatora. Przewód poziomy wentylacji podłączony do dawnego murowanego przewodu dymowego. Powierzchnia łazienki nr 14 wynosi 2,19m2, obecna kubatura to 4,39m2.

Pomieszczenie nr 16 (łazienka) zostało wyodrębnione wraz z korytarzem (nr 22) z pokoju (nr 15). Wentylacja łazienki jest wspomagana mechanicznie za pomocą wentylatora. Przewód poziomy wentylacji podłączony do dawnego murowanego przewodu dymowego. Powierzchnia łazienki nr 16 wynosi około 2,079m2 obecna kubatura to około 4,17m2.

Powierzchnia pomieszczenia nr 18 wynosi około 2,22m2 kubatura stanowi około 5,21m3. Pomieszczenie jest w trakcie robót budowlanych, nie zostało wyposażone w urządzenia sanitarne. Ustalono, że pomieszczenia higieniczno - sanitarne nr 2,4,7,9,1 1,14,16 wraz z towarzyszącymi im korytarzami (przedpokojami) posiadają wysokość ok. 2m.

Dnia [...]r. autorka opinii technicznej złożyła w organie oświadczenie, że wykonana instalacja w pomieszczeniach mieszkalnych, łazienkach, kuchni wraz z pomieszczeniem gospodarczym (wyszczególnionym w opinii technicznej) jest wykonana prawidłowo i funkcjonuje poprawnie, w zgodzie z obowiązującymi przepisami i normami.

Organ wyjaśnił też, że w związku z upływem terminu do wydania decyzji wygasło postępowanie prowadzone w sprawie robót budowlanych, związanych z wykonaniem wewnętrznej instalacji wentylacji mechanicznej bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz wykonaniem podłączeń do przewodów kominowych niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

Dnia [...]r. organ zawiadomił zatem o wszczęciu postępowania w sprawie robót budowlanych, wykonanych w lokalu mieszkalnym, w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.

W dniu [...]r. autorka w/w opinii technicznej oświadczyła, że zostanie przedłożona dokumentacja uwzględniająca niezbędne roboty budowlane w celu doprowadzenia pomieszczeń do zgodności z przepisami - dotyczy łazienek i antresol.

Zamiast powyższego inwestor w dniu [...]r. złożył w opracowanie wykonane w maju 2017r. przez dr inż. M.P. i mgr inż. S.P. z Instytutu "A" pt. ,,Opinia dotycząca odstępstwa od wymagania minimalnej wysokości i wielkości pomieszczenia łazienki w lokalu mieszkalnym".

W opracowaniu wskazano, że łazienki wyposażone są w system wentylacji wspomaganej wentylatorami miejscowymi, które uruchamiane są równocześnie z włączeniem światła w łazienkach. W pomieszczeniach zastosowano wentylację wspomaganą wentylatorami miejscowymi, która jest wentylacją mechaniczną działającą wg potrzeb, tzn. uruchamianą w okresach wykorzystywania łazienek Jednocześnie autorzy opracowania potwierdzili, że wysokość łazienek narusza obowiązujące przepisy techniczno-budowlane tj. § 77 ust. 2, 3 warunków technicznych, jednak w tym konkretnym przypadku "pozytywnie opiniujemy możliwość odstępstwa od wymagań przepisów dotyczących obniżenia minimalnej wysokości pomieszczeń łazienki. Jednocześnie zwracamy uwagę na konieczność zachowania szczególnej ostrożności w przypadku użytkowania pomieszczeń przez osoby o bardzo wysokim wzroście".

Jednak PINB podał, że jest w posiadaniu pisma Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego w G. z dn. [...]r. świadczącym o fakcie, że inwestor wystąpił do organu administracji architektoniczno-budowlanej z wnioskiem o wystąpienie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o uzyskanie odstępstwa o przepisów techniczno-budowlanych w zakresie wysokości wykonanych pomieszczeń higieniczno-sanitarnych w budynku mieszkalnym (§ 77 ust. 3 warunków technicznych Dz. U. z 2-15 poz. 14422), na podstawie art. 9 Prawa budowlanego. Organ ten nie znalazł podstaw i uzasadnienia do wystąpienia o udzielenie odstępstwa we wskazanym zakresie do Ministra infrastruktury.

W dniu 15 września 2017r. organ zawiadomił strony postępowania z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wniesieniu uwag.

W odpowiedzi na powyższe pismo w organie stawił się A.B., współwłaściciel lokali użytkowych nr [...] i [...] w przedmiotowym budynku, zajmowanych przez Przychodnię "B". Poinformował, że w jednym z gabinetów lekarskich znajduje się czynny piec kaflowy podłączony do przewodu kominowego, w którym od czasu przebudowy przeprowadzonej w lokalu nr [...] brak jest możliwości palenia (zanikł ciąg kominowy). Tym samym współwłaściciele przychodni podejrzewają, że inwestor zajął przedmiotowy przewód kominowy. Dodatkowo poinformował, że uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] z dn. [...]r. (do [...]r.) została podpisana w drodze indywidualnego zbierania podpisów. Inwestor wprowadził go w błąd odnośnie eksploatacji przewodów kominowych istniejących w obrębie lokalu nr [...] (w pionie lokali nr [...]) o których mowa w w/w uchwale.

W dniu [...]r. w przychodni "B" odbyły się dodatkowe czynności kontrolne, wtoku których ustalono, że w jednym z gabinetów lokalu nr [...] na I piętrze, znajduje się piec kaflowy podłączony do przewodu kominowego. Obudowa kaflowa pieca przylega szczelnie do ściany, w związku z czym nie ustalono do którego przewodu kominowego urządzenie jest podłączone. Ponad piecem znajduje się wlot do przewodu wentylacji mechanicznej. Stolarka okienna w pomieszczeniu jest szczelna. Zdaniem właścicieli przychodni piec był wykorzystywany sporadycznie. Przychodnia jest ogrzewana elektrycznie. W momencie zakupu wszystkie pomieszczenia były ogrzewane piecami, z których obecnie pozostał tylko jeden.

Na tej podstawie organ stwierdził, że w inwentaryzacji przewodów kominowych (protokół nr [...] z dn. [...]r. wraz z załącznikiem), podpisanej przez mistrza kominiarskiego B.G., nie wykazano przedmiotowego pieca, podobnie w innych protokołach i opiniach kominiarskich, dostarczonych do organu.

Dnia [...]r przesłuchano w charakterze świadka mistrza kominiarskiego, którego firma obsługuje przedmiotowy budynek. Oświadczył on, że kontrolę przewodów kominowych w budynku wykonują pracownicy jego zakładu, zatrudnieni na umowę o pracę. Przedmiotowa inwentaryzacja również została przez nich sporządzona. Nie posiada wiedzy dlaczego przedmiotowy piec kaflowy nie został wykazany w inwentaryzacji przewodów kominowych. Prawdopodobnie z uwagi na fakt, iż przychodnia posiada wentylację mechaniczną, pracownice przychodni oświadczyły w trakcie czynności kominiarskich, że w lokalu nie jest użytkowane żadne urządzenie grzewcze lub brak jest podłączeń do przewodów kominowych. Pion kominowy, obok którego znajduje się piec, posiada 3 przewody kominowe, w tym jeden wolny o wysokości 19m. Istnieje prawdopodobieństwo, że piec jest podłączony do tego przewodu.

W odpowiedzi na wezwanie organu do dostarczenia dokumentu potwierdzającego, że wentylacje łazienek w jego lokalu są podłączone do odrębnych wolnych przewodów kominowych, inwestor w piśmie z dn. [...] r. przekazał ponownie 2 opinie kominiarskie, potwierdzające jego zdaniem prawidłowość podłączenia wentylacji łazienek lokalu do przewodów kominowych.

Jednocześnie oświadczył, że podłączenia wentylacji do przewodów wykonał na podstawie opinii kominiarskiej z dn. [...]r., natomiast opinia z dn. [...]r. potwierdziła prawidłowość ich podłączenia. W trakcie wykonanych robót budowlanych dokonał podmurowania przewodów kominowych kilkoma warstwami cegieł poniżej zainstalowanych wlotów wentylacyjnych. W jednym z podmurowanych przewodów poniżej odcięcia, zainstalował pion wodny z rur z tworzywa sztucznego. Inwestor w sierpniu 2015r. miał świadomość istnienia pieca w lokalu nr [...] w trakcie prowadzonych prac remontowych, jednak "istnienie pieca nie wzbudziło wówczas żadnych podejrzeń, gdyż polegając na powyżej przytoczonej opinii w dalszym ciągu nie było podstawy podejrzewać, że inwentaryzacja kominiarska była wykonana niepoprawnie". W treści pisma inwestor nie wykluczył, że jego działanie mogło spowodować zanik ciągu kominowego w piecu kaflowym.

Oceniając wykonane roboty budowlane organ I instancji stwierdził, że inwestor wykonując roboty budowlane, naruszył następujące przepisy:

- art. 28 Prawa budowlanego w związku z art. 29 ust. 1 pkt. 27 Pb, w zakresie montażu instalacji wentylacji mechanicznej w pomieszczeniach higieniczno sanitarnych, który wymagał uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę,

- § 77 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiada budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002, Nr 75, poz. 690), zgodnie z którym dopuszcza się zmniejszenie wysokości pomieszczenia higienicznosanitarnego w budynku mieszkalnym oraz hotelu, motelu i pensjonacie do 2,2 m w świetle, w przypadku gdy jest ono wyposażone wentylację mechaniczną wywiewną tub nawiewno-wywiewną.

- § 80 ust. 2 warunków technicznych, na podstawie którego "dopuszcza się zmniejszenie kubatury, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jednakże nie poniżej 5,5 m3, jeżeli pomieszczenie łazienki jest wyposażone co najmniej w wentylację mechaniczną wywiewną" dla pomieszczeń oznaczonych w projekcie budowlanym nr [...].

Jednocześnie organ stwierdził, że powyższe nieprawidłowości dotyczące niewystarczającej kubatury pomieszczeń i wadliwie wykonanej instalacji wentylacji w lokalu, zawarte zostały w projekcie budowlanym, zatwierdzonym decyzją nr [...] z dn. [...]r, co uzasadnia uchylenie pozwolenia na budowę.

Dodatkowo inwestor uzyskał stosowną decyzję administracyjną, jednakże roboty wykonał niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym - w zakresie dotyczącym budowy antresoli nad pomieszczeniami higieniczno - sanitarnymi, których nie pojawiły się na rysunkach projektu. W dzienniku budowy nie zamieszczono zapisów dotyczących wykonanego odstępstwa od projektu, jak również stosownych rysunków pokazujących montaż konstrukcji antresoli w istniejącej substancji budynku.

Przedłożona opinia techniczna z kwietnia/ maja 2017r. autorstwa mgr. inż. E.K. zawiera szereg nieścisłości dotyczących poddanych pomieszczeń. W tabeli zawartej na rysunku IN I wskazano kubaturę łazienki nr 1 jako łączną składającą się z kubatury pomieszczenia nr 02 i 04, podobnie potraktowano pomieszczenia nr 09 i 11, oznaczone jako łazienka nr III. PINB stanął na stanowisku, że powyższe założenia stoją w sprzeczności z obowiązującymi przepisami, ponieważ pomieszczenia nr 02,04,09 i 11 stanowią odrębne przestrzenie wydzielone ścianami i zamknięte drzwiami i nie mogą być w obliczeniach łączone jako jedna kubatura.

Tym samym organ nadzoru budowlanego stwierdził na podstawie własnych obliczeń, że kubatura pomieszczenia nr 2 wynosi 2,01 m3 kubatura pomieszczenia nr 4 stanowi 2,47m3 kubatura pomieszczenia nr 7 wynosi około 5,29m2 kubatura pomieszczenia nr 9 to 2,69m3, kubatura pomieszczenia nr 11 to 2,37m3, kubatura pomieszczenia nr 14 wynosi 4,39m3, kubatura pomieszczenia nr 16 wynosi około 4,1 7m3, a kubatura pomieszczenia nr 18 wynosi około 5,21 m3.

Zatem żadne z wymienionych pomieszczeń nie spełnia wymagań dotyczących pomieszczeń higieniczno-sanitarnych z powodu naruszenia wymogu minimalnej kubatury wynoszącej 5,5m’ i minimalnej wysokości wynoszącej 2,2m przy zastosowaniu wentylacji mechanicznej. Po analizie rysunków projektu budowlanego stwierdzono, że pomieszczenia nie zostały również wykonane zgodnie z projektem budowlanym (zmieniono ich wymiary). Na rysunku nr IN-2 z opinii technicznej, wskazano że antresole w pokojach pełnią funkcję pawlacza. Jest to twierdzenie nieprawdziwe, bo w dniu kontroli organu na antresolach znajdowały się materace, służące do spania (z pościelą).

Wykonywanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach skutkuje prowadzeniem postępowania w organie nadzoru budowlanego w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, które ma na celu doprowadzenie procesu inwestycyjnego do stanu zgodnego z prawem. Ze względu na fakt, że przedmiotowe roboty budowlane w zakresie wykonania antresoli zostały zakończone, organ nadzoru budowlanego odstąpił od ich wstrzymania.

Organ wyjaśnił, że we wszystkich przypadkach, kiedy zostaje wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3 Prawa budowlanego, mamy do czynienia ze stanem niezgodnym z prawem na skutek działań inwestora naruszających przepisy prawa, wymagających interwencji organu nadzoru budowlanego. Pod pojęciem działań niezgodnych z prawem należy rozumieć prowadzenie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem, w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub przepisach.

Decyzje, o których mowa wart. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 50. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 Prawa bud.

Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, który to przepis może być podstawą wydania postanowienia, a nie – decyzji kończącej postanowienie,

- art. 7, 9, 11, 35, 77 § 1 i 80 kpa,

- § 77 ust. 3 oraz § 80 rozp. w sprawie warunków technicznych.

Zdaniem skarżącego, decyzja organu I instancji została podjęta bez podstawy prawnej i po bezskutecznym upływie terminu oraz prowadzeniu dwóch postępowań w tej samej sprawie. Nieprawidłowo ustalono też stan faktyczny sprawy, gdyż przeprowadzony remont był zgodny z pozwoleniem na budowę i przepisami, co wykazano w oparciu o przedłożone opinie. Jedyną zmianą było zainstalowanie wentylatorów do istniejącej już wentylacji. Wadliwie też przyjął organ nadzoru budowlanego, że konstrukcja znajdująca się powyżej łazienek stanowi antresolę. Jest to bowiem pawlacz, na którym znajduje się łóżko, co nie wymaga pozwolenia na budowę. Przesądzająca jest bowiem budowa, a nie przeznaczenie.

Nadto, organ pominął przedłożoną przez skarżącego opinię Instytutu "C", dopuszczającą odstępstwo w sprawie wysokości i wielkości powierzchni łazienek oraz nieprawidłowo określił metraż pomieszczeń. Wszystkie podjęte przez niego działania były zasadne, celowe i bezpieczne.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), uchylił decyzję organu I instancji i nakazał skarżącemu rozebranie antresoli, usytuowanych nad pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi w jego lokalu mieszkalnym oraz odłączenie instalacji wentylacji mechanicznej łazienek od przewodów kominowych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane w ust. 1 przewiduje trzy wzajemnie wykluczające się sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Z pierwszym mamy do czynienia, gdy występuje brak możliwości naprawy (ust. 1 pkt 1) - niedająca się usunąć niezgodność z przepisami. W drugim przypadku następuje nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót (ust. 1 pkt 2) - doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę. Taka sytuacja wiąże się najczęściej z naruszeniem innych przepisów lub warunków bezpieczeństwa - nie występuje wówczas uchylenie pozwolenia na budowę. Postępowanie jest wówczas kontynuowane zgodnie z ust. 3 omawianego artykułu. Trzeci przypadek dotyczy sytuacji, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu lub warunków pozwolenia na budowę (ust. 1 pkt 3), o którym mowa w art. 36a.

Przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie była ocena legalności wykonanych robót budowlanych w lokalu użytkowym gdzie inwestor odłączył wentylator mechaniczny okapu kuchennego od zbiorczego przewodu wentylacji grawitacyjnej, pozostawiono rurę przyłączeniową. Ustalono, że w lokalu występuje niezgodność wykonania robót budowlanych w zakresie wentylacji pomieszczeń z treścią zatwierdzonych projektów budowlanych. Inwestor wykonał w obrębie pokoi instalację wentylacji, składającą się z czerpni, zamontowanych na zewnątrz budynku - w obrębie logii, do których przyłączono kanały poziome zakończone anemostatami. zainstalowanymi w sufitach podwieszanych. W ścianach wewnętrznych zainstalowano kratki wentylacyjne, przyłączone do kanału instalacji wentylacji osadzonego w szachcie kominowym [dawnym przewodzie dymowym o wymiarach ok. 50x50cm, przylegającym do pomieszczenia kuchni). Ponad dachem przewody wentylacji, wykorzystane dla potrzeb lokalu nr 7, posiadają nasady kominowe tzw. wywietrzaki cylindryczne. (...) W pokojach o wysokości 3.16m - 3.2m nad pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi wykonano dodatkowe konstrukcje, które od strony pomieszczeń sanitarnych o wys. 2m stanowią sufit podwieszany, natomiast od strony pokoju stanowią antresole z materacami do spania. Antresole nie były ujęte w projekcie budowlanym. Do antresoli prowadzą drabinki mocowane na bocznej ścianie. Drzwi do pomieszczeń higieniczno- sanitarnych nie posiadały kratek nawiewnych. Wykonane roboty budowlane - zdaniem organ pierwszej instancji - wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś samo ich wykonanie naruszyło szereg przepisów techniczno-budowlanych.

Organ odwoławczy ustalił, że z akt sprawy wynika, iż pomieszczenie nr 4 (łazienka) jest wyodrębnione z pokoju nr 1 wraz z pomieszczeniem wc (nr 2) i kor3darza (nr 3), łazienka wyposażona została w wentylację wspomaganą wentylatorem mechanicznym - wlot do przewodu kominowego za pomocą wspólnego poziomego odcinka wentylacji grawitacyjnej dla pomieszczenia nr 2 i 4 podłączonego do dawnego dymowego przewodu kominowego. Powierzchnia pomieszczenia nr 2 (wc) wynosi: 1,0025m2 jego kubatura obecnie wynosi: 2,01m3. Powierzchnia pomieszczenia nr 4 (łazienka) wynosi: 1,23m2 , kubatura łazienki obecnie wynosi: 2,47m3. Pomieszczenie nr 9 (łazienka) i 11 (wc) zostały wyodrębnione wraz z przedsionkiem (nr 6) z pokoju (nr 8),oba pomieszczenia wentylowane są za pomocą poziomego odcinka wentylacji zawierającego wloty w obu pomieszczeniach, podłączonego do jednego dawnego dymowego przewodu kominowego. Wentylacja grawitacyjna jest wspomagana za pomocą wentylatora mechanicznego. Powierzchnia pomieszczenia nr 9; wynosi 1.34m2, jego kubatura stanowi: 2,69m3. Powierzchnia pomieszczenia nr 11: wynosi 1.18m2 jego kubatura stanowi: 2,37m3. Pomieszczenie nr 14 (łazienka) zostało wyodrębnione wraz z korytarzem (nr 13) z pokoju (nr 12). Wentylacja łazienki jest wspomagana mechanicznie za pomocą wentylatora. Przewód poziomy wentylacji podłączony do dawnego murowanego przewodu dymowego. Powierzchnia łazienki nr 14 wynosi 2.19m2 obecna kubatura to 4,39m2. Z kolei pomieszczenie nr 6 (łazienka) zostało wyodrębnione wraz z korytarzem (nr 22) z pokoju ( nr 15). Wentylacja łazienki jest wspomagana mechanicznie za pomocą wentylatora. Przewód poziomy wentylacji podłączony do dawnego murowanego przewodu dymowego. Powierzchnia łazienki nr 16 wynosi około 2,079m2 obecna kubatura to około 4,17m2. Powierzchnia pomieszczenia nr 18 wynosi około 2,22m2 kubatura stanowi około 5.21m3. Pomieszczenie jest w trakcie robót budowlanych, nie zostało wyposażone w urządzenia sanitarne. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne nr 2,4,7,9.11,14,16 wraz z towarzyszącymi im korytarzami (przedpokojami) posiadają wysokość ok. 2m.

W ocenie organu odwoławczego, tym samym żadne z ww. pomieszczeń nie spełnia wymagań dotyczących pomieszczeń higieniczno-sanitarnych z powodu naruszenia wymogu minimalnej kubatury wynoszącej 5,5m3 oraz minimalnej wysokości wynoszącej 2,2m przy zastosowaniu wentylacji mechanicznej.

Skarżący co prawda uzyskał stosowną decyzję administracyjną, jednakże roboty wykonał niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym - w zakresie dotyczącym budowy antresoli nad pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi, albowiem nie pojawiły się one na rysunkach projektu. Także i w dzienniku budowy nie zamieszczono zapisów dotyczących wykonanego odstępstwa od projektu, jak również stosownych rysunków pokazujących montaż konstrukcji antresoli w istniejącej substancji budynku.

Zdaniem organu odwoławczego, decyzje, o których mowa w art. 51 ust 1 pkt. 1, nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt. 2 i 3 ust. 1 art. 50. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzić danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w pkt. 2 i 3 ust. 1 art 51. Decyzje wydane na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 mogą dotyczyć wszystkich czterech przypadków określonych w art. 50 ust. 1, ocena tego należy do organu nadzoru budowlanego. Wydanie decyzji na podstawie pkt 1 ust. 1 art. 51, z uwagi na jej skutki, musi się opierać na dogłębnie i wszechstronnie zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym. Istotne jest tutaj jednoznaczne i niepodważalne wykluczenie możliwości, które wynikają z pkt 2 i 3 ust 1 komentowanego przepisu.

Organ odwoławczy jest uprawniony do zmiany sposobu zakończenia postępowania naprawczego w sposób odmienny aniżeli uczynił to organ pierwszej instancji, co jest akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W związku z powyższym, dokonując rozstrzygnięcia w granicach niniejszej sprawy, ŚWINB był zobowiązany do wydania decyzji najbardziej odpowiadającej celom postępowania naprawczego. W tym przypadku z racji braku możliwości doprowadzenia przedmiotowych robót do stanu zgodnego z prawem, zasadnym jest wydanie decyzji, w tym przypadku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Stąd też organ orzekł kasatoryjno-reformacyjnie.

W skardze do sądu administracyjnego inwestor zarzucił naruszenie:

- art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane – poprzez wydanie decyzji, pomimo utraty możliwości wydanego wcześniej postanowienia o wstrzymaniu robót i ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie bez uprzedniego wydania postanowienia z art. 50 Prawa budowlanego, a także niezbadania możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem,

- art. 6 kpa z powodu powołania § 80 ust. 2 rozp. w sprawie warunków technicznych, który to przepis nie obowiązywał w dacie orzekania przez organy obu instancji (od dnia 1 stycznia 2018 r.),

- § 2 ust. 2 rozp. z powodu niezastosowania trybu odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych,

- art. 7, 8 § 1, 11, 15, 77 i 107 § 3 kpa z powodu braku samodzielnych ustaleń organu odwoławczego mimo znacznego upływu czasu od wydania decyzji organu I instancji, niekompletności materiału dowodowego i lakonicznego uzasadnienia decyzji.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego, po utracie ważności postanowienia wstrzymującego roboty związane z wykonaniem wewnętrznej instalacji wentylacji mechanicznej, uprawniony był do kontynuowania robót na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Kolejne wdrożone postępowanie dotyczyło jednak tej samej kwestii. Ponadto, organ nie wstrzymał robót, które nie były wówczas zakończone. Brak postanowienia w tym względzie uniemożliwiał wydanie decyzji z art. 51 Prawa budowlanego, gdyż nie wiadomo, który przypadek z art. 50 ust. 1 tej ustawy zachodzi w niniejszej sprawie.

Błędnie też organy stwierdziły, że skarżący nie legitymował się pozwoleniem na budowę wewnętrznej instalacji mechanicznej, gdyż jej wykonanie przewidywał punkt 4.6 projektu budowlanego.

Przedłożone przez niego pozytywne opinie nie zostały zaś uwzględnione przez organy, przy czym organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł do możliwości odstępstwa od wymagań w zakresie wysokości pomieszczeń łazienek.

Skarżący ponownie zanegował też stanowisko organów, że konstrukcja znajdująca się powyżej łazienek, stanowi antresolę. Nawet jeżeli zaniża to wysokość łazienek, to przepis § 2 ust. 2 rozp. w sprawie warunków technicznych, dopuszcza odstępstwo, także w ramach postępowania legalizacyjnego.

Nadto, skarżący zarzucił wadliwość ustaleń organów w zakresie nieprawidłowości podłączenia wentylacji łazienek do przewodu kominowego, obsługującego piec kaflowy w lokalu nr [...], zakłócającego ciąg kominowy w tym przewodzie. Dla poparcia stanowiska skarżący dołączył do skargi oświadczenie właściciela tego lokalu z dnia [...] r. oraz pochodzące z tej samej daty zaświadczenia mistrza kominiarskiego.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła odnieść skutku.

Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też w toku postępowania organy nadzoru budowlanego obu instancji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem dopiero tego rodzaju naruszenia prawa uzasadniają uwzględnienie skargi w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest ocena charakteru naruszenia prawa. W niniejszej sprawie nie stwierdzono zaś podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu odwoławczego.

Rozstrzygnięcie organu II instancji pokrywa się w zakresie wydanego nakazu z decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił bowiem w całości ustalenia faktyczne tego organu, lecz prawidłowo uznał, że podstawą prawną wydanego nakazu winien być przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 1186). Stwierdzone naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, uniemożliwiały bowiem wydanie nakazu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wymaga to bowiem wykonania nowych robót budowlanych, których nakazanie przez organ nadzoru budowlanego przekracza ramy postępowania naprawczego. Ich zakres i sposób wykonania łazienek i podłączenia do wentylacji zależy od woli i uznania inwestora. Organy nadzoru budowlanego nie mogą bowiem nakazać podjęcia nowego procesu inwestycyjnego, wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę.

Przebudowa obiektu wymagała pozwolenia na budowę w dacie prowadzenia robót. Z mocy art. 29 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane – w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 443), która weszła w życie z dniem 28 czerwca 2015 r. sporne roboty nadal objęte były takim wymogiem. Budynek (kamienica) jest bowiem obiektem o charakterze zabytkowym i podlega ochronie konserwatorskiej zgodnie z ustalonym planem dla terenu w centralnej części miasta, obejmującego Centrum i Śródmieście (uchwala nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] r. (Dz. Urzęd. Woj. Śl. nr 14 z dnia 15 lutego 2006 r. poz. 48), co wynika z pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków w G. z dnia [...] r. w aktach organu I instancji. Zakres niniejszego postępowania został określony w zawiadomieniu organu I instancji z dnia [...] r. jako wykonanie robót budowlanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Jest to przypadek robót, wymienionych w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Nie ma prawnego znaczenia fakt, że wydane uprzednio postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych wygasło z powodu upływu dwumiesięcznego terminu. Nie pozbawia to bowiem organów nadzoru budowlanego możliwości wdrożenia trybu z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, a jedynie uprawnia inwestora do kontynuowana robót bez sankcji z art. 50a ustawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 2952/13, Lex nr 1796257). Brak też podstaw do ferowania zarzutu, że z powodu braku uprzedniego wydania postanowienia z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, skarżący nie znał zakresu niniejszego postępowania. Wszak z treści przedłożonych przez niego opinii, wyżej wymienionych, było jasne, że przedmiotem postępowania było zaniżenie wysokości pomieszczeń higieniczno-sanitarnych do 2m wskutek wykonania nad nimi antresoli, przeznaczonych na miejsca do spania oraz wykonanie bez pozwolenia instalacji wentylacji mechanicznej i jej nieprawidłowe podłączenie. Roboty te nie były też przewidziane w projekcie budowlanym, a przy tym wykonanie instalacji wentylacji mechanicznej w każdym wypadku wymaga pozwolenia na budowę w świetle art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 27 Prawa budowlanego.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ I instancji ustalił, że roboty polegające na wykonaniu antresoli zostały zakończone (vide: str. 6 decyzji). Jest też poza sporem, że instalacja wentylacji mechanicznej została zrealizowana. Zatem bezprzedmiotowe było wydanie kolejnego postanowienia o wstrzymaniu robót, a przy tym z mocy art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, decyzje oparte na tym przepisie wydaje się odpowiednio do robót już wykonanych. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że wdrożono dwa postępowania w stosunku do tych samych robót budowlanych. Istotne jest, że uprzednio nie zapadła w sprawie żadna decyzja administracyjna po utracie ważności postanowienia wstrzymującego roboty.

Zdaniem sądu administracyjnego, brak też podstaw do przyjęcia, aby skarżący uzyskał pozwolenie na budowę wewnętrznej instalacji wentylacji mechanicznej. Zatwierdzony pierwszą decyzją projekt budowlany (pkt 4.6) jednoznacznie przewidywał wykonanie wentylacji grawitacyjnej, poprowadzonej w wolnych przewodach kominowych. Tymczasem w toku niniejszego postępowania wykazano, że dołączona do projektu budowlanego opinia kominiarska, a także kolejna przedłożona przez skarżącego opinia powykonawcza, które to dokumenty przywołał organ I instancji, zostały oparte na inwentaryzacji, która nie uwzględniała podłączenia do przewodu kominowego pieca kaflowego w innym lokalu w tym budynku. Organ I instancji nie miał możliwości ustalenia we własnym zakresie, do którego przewodu kominowego piec ten jest podłączony. Mimo wezwania przez organ I instancji o przedłożenie dokumentu, potwierdzającego podłączenie wentylacji łazienek do wolnych przewodów kominowych, skarżący nie wykazał tej okoliczności, gdyż powołał się na wcześniejsze opinie, które oparte były na wadliwej inwentaryzacji. Brak zatem podstaw prawnych do ferowania zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 kpa z powodu braku należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy w zakresie prawidłowości podłączenia instalacji wentylacji.

Nie mógł też odnieść skutku prawnego zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 kpa z powodu oparcia się jedynie na ustaleniach faktycznych organu I instancji. Skarżący ani w odwołaniu od decyzji, ani też w toku postępowania odwoławczego, nie przedłożył wymaganej opinii co do podłączenia instalacji wentylacji w jego lokalu do wolnego przewodu kominowego, co przewidywał też projekt budowlany.

Dołączone do skargi dokumenty w postaci oświadczenia właściciela lokalu oraz zaświadczenia mistrza kominiarskiego, zostały sporządzone przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżący nie przedłożył tych dokumentów w toku postępowania administracyjnego. Zatem organ odwoławczy nie mógł się do niech odnieść i z tego powodu nie sposób ferować zarzutu naruszenia art. 15 kpa. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie dowodu z opinii biegłego, a taki walor ma w istocie zaświadczenie kominiarskie (art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oświadczenie właściciela lokalu oparte jest zaś na treści tego zaświadczenia. Dokumenty te nie mogły też stanowić przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem skarżący uzyskał je przed wydaniem zaskarżonej decyzji i mógł przedłożyć w postępowaniu odwoławczym przed upływem miesięcznego terminu z art. 148 § 1 kpa. Nakaz odłączenia wentylacji mechanicznej ma zatem umocowanie w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4 Prawa budowlanego.

Podstawą ingerencji organów nadzoru budowlanego jest bowiem wykonanie tych robót bez wymaganego pozwolenia na budowę, bądź też w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Projekt budowlany nie przewidywał wykonania wentylacji mechanicznej oraz stanowił o wykonaniu wentylacji, podłączonej do wolnych przewodów kominowych. Wykazanie tej okoliczności obciążało zaś skarżącego, bowiem organ nadzoru budowlanego nie mógł ustalić we własnym zakresie, do którego przewodu kominowego podłączony jest piec kaflowy w innym lokalu, który nie został wykazany we wszystkich złożonych przez skarżącego opiniach.

Wbrew zarzutom skargi, dla wyniku sprawy w zakresie wydanego nakazu rozbiórki antresoli nie miał też znaczenia zarzut oparcia decyzji na naruszeniu § 80 ust. 2 rozp. w sprawie warunków technicznych..., wyżej przywołanego (obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 1065).

Zasadnie skarżący zarzucił, że przepis ten nie obowiązywał od dnia 1 stycznia 2018 r. na mocy nowelizacji z dnia 14 listopada 2017 r.

Wymagania w zakresie kubatury łazienek obowiązywały jednak w dacie udzielania skarżącemu pozwolenia na budowę. Nawet jeżeli przyjąć, że z uwagi na uchylenie § 80 warunków technicznych, naruszenie co do wymaganej kubatury łazienek nie mogło skutkować wydaniem nakazu z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, to jednak spełnione zostały ustawowe przesłanki do wydania nakazu rozbiórki antresoli. Wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę nie przewidywało wykonania tego rodzaju pomieszczeń nad łazienkami, co doprowadziło do zaniżenia ich wysokości do około 2m, czym naruszono wymogi z § 77 ust. 2 i 3 warunków technicznych. Definicję antresoli zawiera § 3 pkt 19 tego rozp. Antresola to górna część kondygnacji lub pomieszczenia, niezamknięta przegrodami budowlanymi od strony wnętrza, z którego jest wydzielona. Czym innym jest zaś pawlacz (mebel). Ustalenia faktyczne organów obu instancji i opis pomieszczenia dowodzą niezbicie, że przez obniżenie sufitów łazienek i usytuowanie nad nimi konstrukcji, na której umieszczono materace, służące do spania, powstało dodatkowe pomieszczenie użytkowe.

Wbrew twierdzeniom skarżącego organ nadzoru budowlanego I instancji rozważał też możliwość odstępstwa od wymogów z § 77 ust. 3 rozp. na podstawie przedłożonego przez skarżącego opracowania Instytutu "A". Oparł się jednak na stanowisku organu administracji architektoniczno-budowlanej o braku podstaw do zastosowania trybu z art. 9 Prawa budowlanego (pismo z dnia 11 sierpnia 2017 r., zacytowane w decyzji organu I instancji). Skarżący wystąpił bowiem o odstępstwo do tego organu, a nie do organu nadzoru budowalnego w trybie § 2 ust. 2 warunków technicznych. Nadto, co jest istotne, przedłożone przez niego opracowanie nie zostało uzgodnione z organami, wymienionymi w tym przepisie (w tym wypadku – państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym). Brak takiego uzgodnienia wykluczał możliwość odstępstwa od wymogu z § 77 ust. 3 warunków technicznych, pomijając kwestię sporną, czy tryb taki może być stosowany przez organy nadzoru budowlanego. Istotne jest też, że w opracowaniu oparto się na założeniu, że w pomieszczeniach funkcjonuje wentylacja mechaniczna, bo jedynie wówczas dopuszczalne jest obniżenie wysokości łazienek z 2,50m do 2,20m, podczas gdy skarżący w postępowaniu administracyjnym nie wykazał podłączenia tej wentylacji do wolnych przewodów kominowych.

Co więcej, w opracowaniu tym zwrócono uwagę na konieczność zachowania szczególnej ostrożności w przypadku użytkowania pomieszczeń przez osoby bardzo wysokie. Zatem w żadnym wypadku organy nadzoru budowlanego nie były władne do zastosowania trybu odstępstwa z § 2 ust. 2 warunków technicznych, skoro nie został spełniony warunek uzgodnienia z organem inspekcji sanitarnej. Brak uzasadnienia prawnego i naruszenia przez organ odwoławczy wymagań z art. 107 § 3 kpa oraz naruszenie art. 6 i 8 kpa, nie mogło mieć zatem istotnego wpływu na wynik sprawy i nie mogło być kwalifikowane jako naruszenie prawa materialnego, bądź istotne uchybienie regułom procedury, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego jednoznacznie określa zaś zasady budowy w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych.

Wysokość pomieszczeń w mieszkaniu skarżącego przed ich przebudową przekraczała 3m. Zatem możliwe było pełnienie wymagań w zakresie wysokości łazienek, a nawet umieszczenia nad nimi pawlacza.

Organy nadzoru budowlanego nie były władne do wydania nakazu doprowadzenia wysokości łazienek do stanu zgodnego z prawem, gdyż w każdym wypadku wymagało to rozbiórki sufitu nad łazienkami i antresoli. Od wyboru skarżącego zależy zaś do jakiej wysokości doprowadzi sufity łazienek i czy wówczas wymagana będzie wentylacja mechaniczna. Spełnienie wymogów z § 70 ust. 2 i 3 rozp. możliwe jest przy zastosowaniu różnych rozwiązań. Stąd też organy nadzoru nie były uprawnione do wyboru rozwiązania i jedynie mogły ograniczyć się do wydania nakazu rozbiórki z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Zakres nałożonego obowiązku jest zrozumiały dla skarżącego, o czym świadczy uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Oczywiste jest, że rozbiórka antresoli wiąże się z rozbiórką sufitów łazienek. Wykonanie nowych sufitów oraz ewentualne zastosowanie wentylacji mechanicznej wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.