Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1623/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Żołnierze zawodowi
Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Iwona Dąbrowska (spr.) Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe na pomoc bezzwrotną - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r., wydaną na podstawie § 5 ust. 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe (Dz. Roz. MON poz. 78), Szef Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...], ustalając, iż S. P. spełnia warunki do uzyskania pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego MON na mieszkanie spółdzielcze – lokatorskie, zamienił na jego wniosek z dnia 22 listopada 1989 r., zaliczkową pomoc finansową na pomoc bezzwrotną.

Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2008 r., złożonym za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] S. P., wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...] o zamianie zaliczkowej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe na pomoc bezzwrotną. W ocenie S. P. decyzja rażąco narusza art. 156 § 1 kpa z powodu naruszenia art. 107 § 1 kpa, gdyż podpis pod decyzją nie zawiera imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Uzasadniając swój wniosek S. P. wskazał ponadto, że decyzja pozbawia go prawa do kwatery stałej co do rezygnacji której nie składał takiego wniosku.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez S. P. decyzji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał w pierwszej kolejności przepisy regulujące jego właściwość do rozpatrzenia złożonego wniosku, wskazując, że w dacie wydania decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1989 r. Nr 52, poz. 309) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1984 r. w sprawie wysokości i zasad przyznawania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe osobom uprawnionym do osobnej kwatery stałej (Dz. U. Nr 17, poz. 80). Zgodnie z § 6 i § 7 pkt 2 tego rozporządzenia decyzje w sprawie przyznawania pomocy finansowej z funduszów mieszkaniowych wydają organy określone przez Ministra Obrony Narodowej i Ministra Spraw Wewnętrznych. Ministrowie Obrony Narodowej oraz Spraw Wewnętrznych, każdy w swoim zakresie działania, określają właściwość organów oraz zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania pomocy finansowej, jak również warunki jej zwrotu. Minister Obrony Narodowej, na podstawie § 7 rozporządzenia Rady Ministrów, określił właściwość organów oraz zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania pomocy finansowej w zarządzeniu Nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. zarządzenia organami I instancji w sprawach przyznawania pomocy finansowej są szefowie wojskowych rejonowych zarządów kwaterunkowo-budowlanych, właściwi ze względu na miejscowość, w której osoba uprawniona ubiega się o uzyskanie mieszkania lub je posiada. Organ wskazał, że kwestionowana decyzja została wydana przez Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...]. Na skutek wejścia w życie, w dniu 1 stycznia 1996 r., ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 86, poz. 433) wyżej wymienieni szefowie wojskowych rejonowych zarządów kwaterunkowo-budowlanych utracili kompetencje do załatwiania spraw związanych z pomocą finansową. Przepisy tej ustawy nie określiły wprost zasad przekazywania kompetencji przez ww. organ. Organ wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) organem właściwym do zakończenia spraw dotyczących pomocy finansowej jest dyrektor oddziału regionalnego Agencji. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 7 ww. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kpa w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji. Wobec powyższego organ uznał, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo -Budowlanego w sprawie zamiany zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną jest Prezes WAM.

Odnosząc się natomiast już do samego wniosku S. P., organ wskazał, że istotnie w świetle obowiązujących przepisów decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego lub powództwo do sądu powszechnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Organ stwierdził jednak, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji do postępowania w sprawach należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej nie stosowało się przepisów kpa, o czym przesądzał przepis art. 3 § 2 pkt 2 kpa. To wyłączenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do decyzji wydawanych przez wojskowe organy administracji państwowej obowiązywało do nowelizacji kpa, dokonanej ustawą z dnia 27 maja 1990 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 201). Do tego czasu tryb załatwiania przez wojskowe organy kwaterunkowo-budowlane spraw przyznawania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe określony był w zarządzeniu MON Nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Zgodnie z § 14 tego zarządzenia w sprawach udzielania pomocy finansowej nieuregulowanych w niniejszym zarządzeniu stosowało się tryb postępowania administracyjnego określony w przepisach w sprawie przydzielania, opróżniania i remontów osobnych kwater stałych, a zatem w przepisach zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 31/MON z dnia 30 czerwca 1976 r. w sprawie przydzielania, zwalniania i remontów osobnych kwater stałych oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach (Dz. Roz. MON z 1984 r., poz. 16), którego przepisy również nie określały jakie elementy winna zawierać decyzja przez te organy wydawana.

Reasumując, organ wskazał, że decyzja Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. nie pozostaje w sprzeczności z art. 107 § 1 kpa, obowiązującym w dacie wydania decyzji, gdyż przepisy tego kodeksu nie miały w tym czasie zastosowania do decyzji wydanej przez wojskowe organy administracji państwowej, co powoduje tym samym, że decyzja ta nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia art. 107 § 1 kpa.

S. P. odwołał się od tej decyzji do Ministra Obrony Narodowej, wskazując, że jest ona nacechowana błędami w kwestii wadliwie przeprowadzonych ustaleń faktycznych, które mają związek z jego trzema wnioskami w zakresie zamiany zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną, tj. z dnia 22 listopada 1989 r., z dnia 30 listopada 1989 r. oraz z dnia 27 grudnia 1989 r., a których organ nie uwzględnił. S. P. wskazał, że decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą, gdyż on wycofał skutecznie swój wniosek z dnia 22 listopada 1989 r., a organ tego nie uwzględnił. Zarzucił też w odwołaniu, że decyzja narusza "Instrukcję o pracy sztabowo-biurowej w Siłach Zbrojnych PRL Sztab. Gen. 1306/87".

Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a kpa, po rozpatrzeniu odwołania S. P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Po przywołaniu stanu faktycznego sprawy podzielił argumentację organu I instancji i odniósł się do zarzutów wnoszącego odwołanie. Organ wskazał, że S. P. z jednej strony nie kwestionuje ustaleń organu I instancji, które to ustalenia wskazują, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie obowiązywały organów wojskowych przy wydawaniu decyzji, w tym decyzji w zakresie udzielania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe do czasu nowelizacji kpa, dokonanej ustawą z dnia 27 maja 1990 r., a z drugiej strony żądając stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa wyłącznie zarzuca, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 107 § 1 kpa. Organ odniósł się również do zarzutu rażącego naruszenia decyzją "Instrukcji o pracy sztabowo-biurowej w Siłach Zbrojnych PRL Sztab. Gen. 1306/87" i wskazał, że instrukcje nie stanowiły i nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego, w oparciu o które wydawane są decyzje administracyjne. Ustosunkowując się zaś do powoływanych przez S. P. wniosków w zakresie wycofania wniosku o zamianę zaliczkowej pomocy finansowej na pomoc bezzwrotną, powołał się na ustalenia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 stycznia 2007 r. o sygn. akt II SAB/Bd 43/06, w którym Sąd oddalając skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] w przedmiocie przekazania odwołania od decyzji w sprawie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, jednoznacznie stwierdził, iż oświadczenie strony o cofnięciu wniosku było spóźnione.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi S. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismem z dnia 3 listopada 2009 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, oraz o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r., wydanej przez Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...], opisał dotychczasowy przebieg sprawy oraz wskazał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił rzeczywistych intencji wnoszącego odwołanie i wszystkich okoliczności sprawy, a takimi okolicznościami jest m.in. możliwość, zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) obalenia wszystkich prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, zapadłych w jego sprawach z powodu wydania ich z pogwałceniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i bycia rażąco sprzecznym z rzeczywistym stanem sprawy. Wniósł ponadto o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z dokumentu wydanego przez Oddział Regionalny WAM w [...] w dniu 1 grudnia 2008 r., uznając, że jest on niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i wskazując na fragmenty tego pisma. Wniósł ponadto o zobowiązanie przez Sąd organu do przedłożenia oryginału wpłaty kwoty [...] zł na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Podniósł też, że skutecznie wycofał swój wniosek o zamianę zaliczkowej pomocy finansowej na pomoc bezzwrotną, a decyzja z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] pozbawiła go praw nabytych, tj. prawa do kwatery stałej. Skarżący ponowił ponadto zarzut wydania decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. z rażącym naruszeniem prawa z powodu niespełniania przez nią przesłanek z art. 107 § 1 kpa. W piśmie uzupełniającym z dnia 3 listopada 2009 r. skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w skardze oraz opisał kwestię korespondencji otrzymanej od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej odnośnie wpływu na konto spółdzielni mieszkaniowej kwoty [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w decyzji organu I instancji oraz swojej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżanej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga S. P. nie zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych – art. 16 § 1 kpa.

Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 kpa).

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 kpa. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Pozytywna decyzja organu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie mogłaby tylko zapaść w sytuacji, kiedy organ stwierdziłby, że decyzja nr [...] Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo – Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. o zamianie pomocy zaliczkowej na bezzwrotną została podjęta w okolicznościach określonych w przepisach art. 156 § 1 kpa.

Podkreślić należy, że działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo różni się od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może co najwyżej dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego.

Rażące naruszenie prawa, na które w swym wniosku o stwierdzenie nieważności powoływał się S. P., w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997/2/26 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 22/95).

Dokonując konkluzji powyższych wywodów, należy podkreślić, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak mówić o istnieniu tego rodzaju podstaw.

Dodatkowo podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa, wskazać trzeba, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji nadzorczej Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to jest nowym i samodzielnym postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy nastąpiło m.in. rażące naruszenie prawa, czy też naruszenie zwykłe. Z powyższymi pojęciami ustawa wiąże bowiem różne skutki prawne.

W przedmiotowej sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa.

Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący, wydana została przez Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...] na podstawie § 5 ust. 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Decyzją tą organ, ustalając, iż S. P. spełnia warunki do uzyskania pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego MON na mieszkanie spółdzielcze – lokatorskie, zamienił na jego wniosek z dnia 22 listopada 1989 r. zaliczkową pomoc finansową na pomoc bezzwrotną. Skarżący wnosząc o stwierdzenie jej nieważności zarzucił decyzji rażące naruszenie art. 107 § 1 kpa i wskazał, że podpis pod decyzją nie zawiera imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Zgodzić się należy z organem, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji, a więc w dniu [...] grudnia 1989 r. przepisy kpa nie znajdowały zastosowania w stosunku do postępowań należących do właściwości wojskowych organów administracji państwowej. Wynikało to wprost z brzmienia art. 3 § 2 pkt 2 kpa. To wyłączenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do decyzji wydawanych przez wojskowe organy administracji państwowej obowiązywało do nowelizacji kpa, dokonanej ustawą z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201). Do tego czasu tryb załatwiania przez wojskowe organy kwaterunkowo-budowlane spraw przyznawania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe określony był w zarządzeniu MON Nr 63/MON z dnia 19 grudnia 1984 r. w sprawie właściwości organów oraz zasad i trybu postępowania przy przyznawaniu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Zgodnie z § 14 tego zarządzenia w sprawach udzielania pomocy finansowej nieuregulowanych w niniejszym zarządzeniu stosowało się tryb postępowania administracyjnego określony w przepisach w sprawie przydzielania, opróżniania i remontów osobnych kwater stałych, a zatem w przepisach zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 31/MON z dnia 30 czerwca 1976 r. w sprawie przydzielania, zwalniania i remontów osobnych kwater stałych oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach, którego przepisy również nie określały jakie elementy winna zawierać decyzja przez te organy wydawana.

Tak więc zgodzić się należy, że postępowanie prowadzone w sprawie zamiany zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną należało niewątpliwie do właściwości wojskowych organów wojskowych a Szef Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...] był niewątpliwie takim organem. Skoro zatem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie miały w tych sprawach zastosowania to nie mogło tym samym dojść do naruszenia art. 107 § 1 tego kodeksu a zwłaszcza do rażącego naruszenia.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że gdyby nawet przepisy kodeksu postępowania administracyjnego miały zastosowanie w sprawie, choć jak Sąd wykazał wyżej nie miały, to i tak wskazane przez skarżącego zarzuty nie znalazłyby uznania Sądu. Brak pieczątki imiennej na podpisie nie może bowiem dyskwalifikować tego aktu jako wydanego przez uprawniony organ administracji. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, że pod sentencją decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r. obok własnoręcznego podpisu podejmującego rozstrzygnięcie znajduje się pieczęć okrągła identyfikująca organ, a więc Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w [...], a nadto znajduje się pieczątka wskazująca na Szefa tego Zarządu. Ponadto w nagłówku decyzji w lewym górnym rogu wskazano także dane w sposób bezsporny identyfikujące organ. Z dyspozycji zaś art. 107 § 1 kpa wprost wynika, że decyzja powinna być podpisana, a skoro ma to być podpis, to taki własnoręczny podpis został w tej sprawie uczyniony. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż kwestionowana przez skarżącego decyzja została podpisana w sposób nienaruszający normy art. 107 § 1 kpa.

Ponadto wskazać należy, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący wydana została przez właściwy organ oraz w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa.

Odnosząc się zaś do pozostałych zarzutów skarżącego to wskazać należy, że sprowadzają się one w istocie do kwestionowania samego faktu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r. przez Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w [...], którą to decyzją zamienił on na jego wniosek z dnia 22 listopada 1989 r., zaliczkową pomoc finansową na pomoc bezzwrotną. Skarżący podnosi bowiem, że wniosek ten nie powinien wywierać skutków prawnych z uwagi na jego skuteczne cofnięcie. Zgodzić się należy z organem, że kwestia ta była już przedmiotem ustaleń prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 stycznia 2007 r. o sygnaturze akt II SAB/Bd 43/06, w którym Sąd oddalając skargę S. P. na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] w przedmiocie przekazania odwołania od decyzji w sprawie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, jednoznacznie stwierdził, iż oświadczenie strony o cofnięciu wniosku było spóźnione. Zgodnie zaś z art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organ administracji państwowej nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem i ma obowiązek podporządkować się temu poglądowi w pełnym zakresie. Ponadto, wyrażona w orzeczeniu sądu ocena prawna pozostaje wiążąca także wówczas, gdyby okazała się nietrafna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2003, sygn. akt I SA 45/03). Wskazać ponadto należy, że ocena zawarta w wyroku sądu wiąże również sądy orzekające w sprawie, w tym również Sąd rozpoznający sprawę obecnie. Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego dotyczącego nieskorzystania przez organ z art. 135 powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wniosku skarżącego w stosunku do Sądu, obecnie rozpoznającego sprawę uchylenia wcześniej wydanych w jego sprawie wyroków sądowych, to Sąd informuje, że ani organ, ani Sąd takiej możliwości nie posiadają. Orzeczenia te są prawomocne i skarżący miał możliwość kwestionować je w trybie skargi kasacyjnej, w przewidzianym do tego terminie.

Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącego odnośnie nieprzeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego, dotyczącego składanych przez niego w postępowaniu administracyjnych wniosków. Wskazać należy, że organ w decyzji zarówno zaskarżonej, jak i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji odniósł się wszechstronnie do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, natomiast co należy podkreślić, w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności nie przeprowadza się nowych dowodów w sprawie. Organ bada decyzję, której stwierdzenia nieważności żąda strona, od strony formalnej, w oparciu o materiał istniejący w chwili jej wydawania.

Ponadto stwierdzić należy, że skarżący żądając stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r., w istocie kwestionuje skutki prawne i faktyczne tej decyzji, a to, należy podkreślić, wykracza poza ramy postępowania, prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności.

Jeśli zaś chodzi o zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe, dotyczące przeprowadzenia przez Sąd dowodu z dokumentu, wydanego przez Oddział Regionalny WAM w [...] w dniu 1 grudnia 2008 r. oraz o zobowiązanie przez Sąd organu do przedłożenia oryginału wpłaty kwoty [...] zł na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, to wskazać należy, że wnioski te nie mogły być uwzględnione, gdyż co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji (art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest przypadek określony w art. 106 § 3 mówiący o przeprowadzeniu jedynie dowodu uzupełniającego z dokumentów. Ponadto przeprowadzenie tych dowodów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem przedmiotowe postępowanie dotyczy decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, a jak Sąd wskazał wyżej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego.

Sąd rozpoznając niniejszą skargę nie podzielił też innych zarzutów skarżącego, uznając, że zaskarżona decyzja wydana została przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się ona na istniejącej podstawie prawnej. Tym samym uznać należało, iż zaskarżona decyzja, przedmiotem której była odmowa stwierdzenia nieważności, odpowiada prawu.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.