Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 431/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. G. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "[...]WINB" lub "organ"), po rozpoznaniu odwołania M. G., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej jako "PINB") z dnia [...] listopada 2018r., sygn. akt [...]

Zaskarżona decyzja [...]WINB zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W związku z podaniem M. G. z [...] maja 2011 r., w dniach [...] lipca 2011 r. i [...] stycznia 2012 r. PINB przeprowadził kontrolę w sprawie wymiany okien w budynku mieszczącym się na działce nr [...] położonej w G. przy ul. [...]. Ustalono wówczas, iż w budynku znajdującym się w granicy zostały wymienione okna. Było 5 okien o wymiarach: 141 cm x 173 cm, obecnie są 3 okna o wymiarach: 2,5 m x 2,5 m (jedno okno) i 2,5 m x 4,00 m (dwa okna). Podczas wymiany nie wykonano nowego nadproża, wykorzystano te, które już tam istniały. Odbyło się to w maju i czerwcu 2011 r. Nadto wykorzystano istniejące otwory okienne. Inwestor nie przedstawił decyzji – pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia zamiaru wykonania wymiany okien. Wskazane okna są w dobrym stanie technicznym, nie stwierdzono żadnych pęknięć w ich pobliżu.

W dniu [...] lutego 2012 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie otworów okiennych umiejscowionych w ścianie granicznej budynku usługowo-produkcyjnego, położonego w G. przy ul. [...] (dz. nr [...]).

Dnia [...] marca 2012 r. PINB przeprowadził kolejną kontrolę w sprawie wymiany okien. Ustalono wówczas, że w ścianie budynku usługowo-produkcyjnego, stanowiącego własność A. Z. (zwanego też dalej "Inwestorem"), znajdują się okna. Przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się w granicy z działką nr [...], której właścicielem jest M. G.. Na parterze budynku znajduje się 5 okien, na I piętrze 5 okien o wymiarach: 1,41 m x 1,73 m. Natomiast jeśli chodzi o okna umiejscowione na II piętrze, M. G. oświadczyła, że w maju 2011 r. Inwestor wykonał roboty budowlane polegające na wymianie okien o wymiarach 1,41 m x 1,73 m. Po ich zamontowaniu usunięto nadproże, stolarkę okienną, rozebrano mur, który znajdował się między oknami. Otwór okienny został powiększony o 0,25 m. W miejscu powstałych, nowych otworów okiennych zamontowano 2 sztuki okien o wymiarach: 4,03 m x 2,50 m oraz 1 okno o wymiarach: 2,75 m x 2,50 m. Okna te zamontowane są w otworze, gdzie nadproże było istniejące.

W dniu [...] czerwca 2012 r. PINB, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm., w skrócie "pr.bud."), wydał decyzję ([...]), w której nakazał Inwestorowi dostarczyć dokumenty dotyczące dwóch otworów okiennych o wymiarach 4,03 m x 2,5 m oraz jednego otworu okiennego o wymiarach 2,75 m x 2,50 m, znajdujących się na II piętrze w ścianie granicznej (z dz. nr [...]) przedmiotowego budynku usługowo-produkcyjnego tj.: decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Prezydenta Miasta G., jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 pr.bud., aktualnym na dzień opracowania projektu wraz z decyzją o uprawnieniach budowlanych projektanta, w terminie do [...] września 2012 r.

Pismem z [...] lutego 2014 r. Miejski Konserwator Zabytków w G. (dalej w skrócie "MKZ") poinformował PINB, iż dawna fabryka [...], usytuowana przy ul. [...], w granicach działki nr [...] KM 42 w G., nie jest ujęta w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, zlokalizowana jest natomiast w obszarze historycznego układu urbanistycznego miasta G., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z [...] stycznia 1956 r. i na mocy tej decyzji podlega ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organ konserwatorski nie wydawał pozwolenia na przekształcenie okien II piętra elewacji zachodniej głównego segmentu dawnej fabryki [...] w G., mimo tego, iż było ono wymagane. W oparciu o przedstawiony przez PINB materiał archiwalny, tj. rzuty kondygnacji piwnicznej i przyziemia przedmiotowego obiektu, będące de facto projektem wykonanym w 1913 r., ze względu na fakt, iż nie towarzyszy temu rozrysowi widok elewacji, nie ma dostatecznych podstaw merytorycznych do odtworzenia historycznej kompozycji elewacji w wersji pierwotnej, a nadto nie jest pewnym, czy nie nastąpiły zmiany w toku realizacji budowy w stosunku do rozwiązań projektowych – na rzutach brak jest np. zdwojonych lizen, stanowiących główny wertykalny element elewacji; nadto nie są im znane podziały okien (ślusarki, stolarki); dodatkowe podziały otworów okiennych za pomocą słupków międzyokiennych mogły być w stosunku do pierwotnego rozwiązania wtórne, ale mogły równie dobrze w toku realizacji jakichś robót remontowych odtwarzać rozwiązanie pierwotne. Dodano, że w celu rzeczywistego i zgodnego z porządkiem merytorycznym odtworzenia historycznej kompozycji elewacji koniecznym byłoby przeprowadzenie bardziej pogłębionych kwerend archiwalnych, a w przypadku negatywnego wyniku kwerend zasadniejszym byłoby przyjęcie, że zachowuje się rozwiązania zastane, tj. schemat 5 okien na każdej z kondygnacji.

Kolejnym pismem, z [...] marca 2014 r., MKZ wskazał PINB, iż być może nie da się w ogóle odtworzyć historycznej kompozycji elewacji wskazanego budynku. Wyjaśnił, że nie prowadzi żadnego postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej przekształcenia okien II piętra elewacji zachodniej głównego segmentu dawnej fabryki [...] w G..

Decyzją z [...] czerwca 2014 r. ([...]) PINB orzekł o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie 2 otworów okiennych o wymiarach: 4,03 m x 2,5 m oraz 1 otworu okiennego o wymiarach: 2,75 m x 2,50 m, znajdujących się na II piętrze w ścianie graniczącej z działką nr [...] przedmiotowego budynku usługowo-produkcyjnego. Decyzja ta została uchylona w całości przez [...]WINB, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji – decyzją z [...] listopada 2014 r. ([...]).

Decyzją z [...] stycznia 2015 r. ([...]) PINB nakazał Inwestorowi doprowadzenie do stanu poprzedniego dwóch otworów okiennych o wymiarach 4,03 m x 2,5 m oraz jednego otworu okiennego o wymiarach 2,75 m x 2,50 m. Decyzja ta została uchylona w całości przez [...]WINB, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji – decyzją z [...] marca 2015 r. ([...]).

Dnia [...] kwietnia 2015 r. PINB wydał decyzję ([...]) nakazującą Inwestorowi doprowadzenie do stanu poprzedniego (przed przebudową z maja 2011 r.) dwóch otworów okiennych wymiarach 4,03 m x 2,5 m oraz jednego otworu okiennego o wymiarach: 2,75 m x 2,50 m. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez [...]WINB, decyzją z [...] sierpnia 2015 r. ([...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z [...] marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po [...], oddalił skargę na ww. decyzję [...]WINB.

Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK [...], uchylił ww. wyrok WSA oraz decyzję [...]WINB z [...] sierpnia 2015 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z [...] kwietnia 2015 r. Nadto uchylił decyzję PINB z [...] czerwca 2012 r.

W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego do organu I instancji wpłynęło pismo MKZ z [...] lipca 2018 r., w którym organ konserwatorski wskazał m.in., iż w kwestii przedmiotowych okien udzielił już PINB odpowiedzi w pismach z [...] marca 2014 r. i [...] lutego 2014 r.

Decyzją z [...] listopada 2018 r. ([...]) PINB odstąpił od nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. ([...]) [...]WINB uchylił ww. decyzję PINB w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 pr. bud. nakazał A. Z. wykonanie w miejsce dwóch otworów okiennych o wymiarach: 4,03 m x 2,5 m oraz jednego otworu okiennego o wymiarach: 2,75 m x 2,50 m, znajdujących się na drugim piętrze w ścianie granicznej (z działką nr [...]) budynku usługowo-produkcyjnego, położonego w G. przy ul. [...] (dz. nr [...]), 5 otworów okiennych o wymiarach jak na niższych kondygnacjach budynku (tj. na parterze i 1 piętrze), w terminie do [...] października 2019 r.

Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję [...]WINB z dnia [...] czerwca 2019 r. wskazując, iż należy podzielić stanowisko [...]WINB, że wykonane przez Inwestora prace stanowiły roboty budowlane powiększające otwory okienne, a także – dodajmy – zmieniające ich liczbę, układ i rozmieszczenie, a więc ich szczegółową lokalizację.

Sąd podzielił stanowisko dominujące w orzecznictwie sądowym na tle stanu prawnego znajdującego zastosowanie w kontrolowanej sprawie, że o ile na prace polegające na samej wymianie stolarki okiennej nie było wymagane pozwolenie na budowę, to jednak w sytuacji, gdy dochodziło do zmiany lokalizacji, kształtu czy wielkości okien – a z takim właśnie przypadkiem mieliśmy do czynienia w kontrolowanej sprawie – niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę (por. wyroki WSA z 11.09.2007 r., VII SA/Wa 687/07; z 04.03.2009 r., II SA/Łd 18/09, z 19.09.2015 r., IV SA/Po 115/15; z 15.10.2015 r., IV SA/Po 262/15 – CBOSA). Roboty takie kwalifikują się bowiem jako przebudowa istniejącego obiektu budowlanego – gdyż dochodzi w takim przypadku co najmniej do zmiany parametrów użytkowych budynku, w rozumieniu art. 3 pkt 7a pr.bud., w szczególności w zakresie doświetlenia jego pomieszczeń – która to przebudowa, w myśl art. 29 ust. 2 pr.bud., nie była ówcześnie zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W konsekwencji – nawiązując do wskazań zawartych w zapadłym w tej sprawie wyroku NSA o sygn. akt II OSK [...] – należy stwierdzić, że wykonanie przedmiotowych otworów okiennych nastąpiło w warunkach, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 pr.bud., tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Powyższe stwierdzenie uzasadniało wszczęcie i prowadzenie przez organy nadzoru budowlanego postępowania naprawczego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 pr.bud., jednak nie przesądza jeszcze o jego wyniku.

Dalej Sąd wyjaśnił, iż celem takiego postępowania jest bowiem, jak wynika z treści art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud., doprowadzenie do "stanu zgodnego z prawem", co w konkretnym przypadku może wcale nie oznaczać powrotu do stanu sprzed wykonanych robót – jeśli ów stan nie odpowiadał prawu.

W tym kontekście istotnego znaczenia nabierają twierdzenia Inwestora – wymagające dalszej weryfikacji (w trybie, o którym niżej) – że stan istniejący bezpośrednio przed wykonaniem inkryminowanych robót nie był zgodny z prawem i że to właśnie dopiero roboty przezeń wykonane przywróciły pierwotny (w domyśle: odpowiadający prawu) rozkład i wielkość okien na drugiej kondygnacji w ścianie granicznej przedmiotowego budynku.

Sąd zaznaczył, iż z uwagi na fakt, że w kontrolowanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z budynkiem podlegającym ochronie konserwatorskiej (na podstawie tzw. wpisu obszarowego, dokonanego w rejestrze zabytków pod numerem [...] na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z [...] stycznia 1956 r.), to decydujący głos w kwestii prawidłowego, zgodnego z prawem, rozkładu, liczby i wielkości (ew. też podziałów, materiału, itd.) spornych okien na drugiej kondygnacji – czy mianowicie należy zachować rozwiązanie "zastane", powielające schemat pięciu okien z niższych kondygnacji, czy rozwiązanie "przywrócone" przez Inwestora, trójokienne, czy może jeszcze jakieś inne – powinien należeć do Miejskiego Konserwatora Zabytków w G.. Sąd zauważył, iż także ten organ jest najbardziej predestynowany do przeprowadzenia "bardziej pogłębionych kwerend archiwalnych", o które upominał się on w swych pismach kierowanych do PINB.

Sąd podkreślił, iż konieczność uwzględnienia stanowiska MKZ wynika już z, wiążącej organy obu instancji i Sąd w niniejszym składzie, oceny prawnej wyrażonej w zapadłym w tej sprawie wyroku o sygn. akt II OSK [...], w którym NSA jako słuszne ocenił rozważania zawarte w kontrolowanym przezeń wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po [...], że przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków.

Zarazem jednak NSA nie wskazał, w jakiej formie owa "opinia" konserwatora zabytków powinna zostać wyrażona. Nie uczynił tego również WSA – do którego rozważań nawiązał NSA – choć wyrok WSA zawiera w tym zakresie istotną wskazówkę, jako że zaraz po uwadze o konieczności uzyskania opinii konserwatora zabytków przywołuje on art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.; w skrócie "u.o.z.o.z."). Zgodnie z tym przepisem prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Sąd podkreślił, iż tok rozumowania przedstawiony w zapadłym w tej sprawie wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po [...] wpisuje się w linię orzeczniczą, którą Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, w myśl której przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. znajduje zastosowanie także do postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 50-51 pr.bud. Skoro bowiem inwestor, chcąc legalnie przystąpić do prac budowlanych przy obiekcie znajdującym się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, musi przedstawić ww. decyzję, to tym bardziej uzyskanie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków będzie obligatoryjne w przypadku prowadzenia postępowania związanego z legalizacją robót budowlanych (por. wyroki NSA: z 27.01.2010 r., II OSK 153/09; z 20.06.2012 r., II OSK 524/11; z 02.02.2017 r., II OSK 1249/15 – CBOSA).

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że postępowanie dotyczące budynku zlokalizowanego w obrębie zespołu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków, które powinno być zakończone odpowiednią decyzją konserwatorską, nie może być zastąpione "pismem" zawierającym stanowisko konserwatora zabytków (por. wyroki NSA: z 27.01.2010 r., II OSK 153/09; z 23.05.2014 r., II OSK 3040/12 – CBOSA) – jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie. W takim przypadku zainteresowana strona pozbawiona zostaje bowiem prawa do weryfikacji prawidłowości owego stanowiska konserwatora (wyrażonego wszak w zwykłym "piśmie") w administracyjnym toku instancji, przed wyspecjalizowanymi organami konserwatorskimi, a także, w dalszej kolejności, przed sądem administracyjnym.

Sąd jednocześnie zaznaczył, iż NSA w zapadłym w tej sprawie wyroku o sygn. akt II OSK [...], w nawiązaniu do stanowiska WSA i uchwały składu siedmiu sędziów NSA z [...] stycznia 2011 r. o sygn. akt II OPS [...] (ONSAiWSA 2011, nr [...], poz. 22), wyjaśnił, że w świetle art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. nałożenie wzmiankowanego w nim obowiązku nie może polegać na zobowiązaniu do dostarczenia dokumentów, ekspertyz lub oświadczeń, gdyż nie jest to wystarczające do doprowadzenia do stanu zgodności z prawem. W ocenie NSA obowiązek wykonania określonych czynności, o którym mowa w ww. przepisie, odnosi się do czynności w znaczeniu materialnym, a nie do czynności procesowych. W świetle tego poglądu, wiążącego w niniejszej sprawie, niedopuszczalne wydaje się więc także ewentualne zobowiązanie inwestora do przedłożenia pozwolenia konserwatorskiego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. (co bywa niekiedy praktykowane – por. np. wyrok NSA z [...].04.2017 r., II OSK [...], CBOSA).

Ponadto Sąd podniósł, iż należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] stycznia 2016 r. o sygn. akt II OSK [...] (CBOSA), zgodnie z którym wydanie decyzji przez organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym co do robót budowlanych wykonywanych w obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków, wymaga uprzedniego wydania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków decyzji co do pozwolenia na wykonanie określonych robót budowlanych w tym obiekcie. Oznacza to, że rozstrzygnięcie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków o robotach budowlanych przy zabytku w drodze decyzji, stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji przez organ nadzoru budowlanego.

Z tych względów w kontrolowanej sprawie MKZ powinien, na wniosek Inwestora, wydać decyzję co do wykonanych robót budowlanych, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 5 u.o.z.o.z. – i w tej właśnie formie wyrazić swe stanowisko ("opinię") w sprawie, a nie zwykłym "pismem". Do tego czasu organ nadzoru budowlanego powinien zaś, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256, ze zmianami - dalej: "K.p.a."), zawiesić prowadzone postępowanie naprawcze i, w miarę potrzeby, wezwać Inwestora, na podstawie art. 100 § 1 K.p.a., do wystąpienia do MKZ o brakujące pozwolenie, w oznaczonym terminie – czego błędnie nie uczynił, opierając się zamiast tego w swym merytorycznym rozstrzygnięciu, niezasadnie, na odformalizowanych "pismach" MKZ.

[...]WINB postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. (znak [...]) zawiesił postępowanie odwoławcze i wezwał A. Z. do wystąpienia w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia, do Miejskiego Konserwatora Zabytków w G., z wnioskiem o wydanie decyzji co do wykonanych robót budowlanych, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 5 u.o.z.o.z..

Z pisma MKZ z dnia [...] grudnia 2020 r. (znak [...]) wynika, że A. Z. złożył wniosek o wydanie decyzji administracyjnej na wykonane samowolnie roboty budowany.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. (znak [...]) MKS wskazał, że wniosek A. Z. z powodu braków formalnych pozostał bez rozpatrzenia.

[...]WINB uznał, że inwestor mimo złożenia wniosku, pozwolenia konserwatorskiego nie uzyskał i postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. podjął postępowanie odwoławcze.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] [...]WINB, po rozpoznaniu odwołania M. G., utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] listopada 2018r., sygn. akt [...]

W uzasadnieniu organ wskazał, iż bezspornym w sprawie jest, że na drugim piętrze w ścianie granicznej budynku usługowo-produkcyjnego, położonego w G. przy ul. [...] (dz. nr [...]) znajdują się dwa otwory okienne o wymiarach 4,03 m x 2,5 m oraz jeden otwór okienny o wymiarach 2,75 m x 2,50 m.

Mimo, iż w dokumentacji z 1913 r. nie ma informacji dotyczącej okien na 2 kondygnacji to nie ulega wątpliwości, że A. Z. wykonał roboty budowlane powiększające otwory okienne.

Jak wynika z ustaleń kontrolnych PINB z dnia [...] lipca 2011 r.: "w ścianie znajdującej się w granicy PP. Gramse zostały wymienione okna. Było 5 okien o wymiarach 141 cm x 173 cm, obecnie są 3 okna, o wymiarach: 2,5 mx 2,5m jedno okno oraz 2 okna o wym. 2,5 m x 4,0 m."

Dalej organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie stosować należy przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] czerwca 2015 r.

Wykonane przez inwestora roboty budowlane, stanowią w ocenie [...]WINB przebudowę istniejącego obiektu. Bowiem art. 3 pkt 7a pr. bud. za przebudowę uznaje wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego.

W świetle powyższych przepisów wykonane roboty budowlane - przebudowa budynku polegająca na powiększeniu przedmiotowych otworów okiennych w budynku usługowo - produkcyjnym położonym w G. przy ul. [...] (na działce o nr [...]), wymagały uzyskania decyzji pozwolenia na budowę.

WSA w zapadłym w sprawie wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...] uznał za właściwą kwalifikację prawną spornych prac dokonaną przez [...]WINB.

W związku z tym, iż inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę, zastosowanie mają (w przypadku zakończenia robót budowlanych) przepisy art. 51 ust. 7 pr. bud. stanowiące, iż przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały zakończone w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Jak wynika z ustaleń kontrolnych wskazane okna są w dobrym stanie technicznym, nie stwierdzono żadnych pęknięć w ich pobliżu.

Uwzględniając wiedzę techniczną i specjalistyczną organu powiatowego, [...]WINB przyjął stanowisko organu powiatowego, że wykonanie nowych otworów okiennych w ścianach zewnętrznych budynku wiązało by się z kuciem bruzd, kuciem gniazd, rozkuciem otworów, a prace te spowodowałyby widoczne ślady ich wykonania na elewacji (a śladów tych brak). Zatem można by przyjąć, że w pewnym okresie czasu istniał już układ z 3 otworami okiennymi na 2 kondygnacji.

[...]WINB podniósł, iż wobec posiadanych dowodów można przyjąć twierdzenia A. Z., że powiększając otwory okienne (przy zachowaniu istniejących belek nadprożowych) dokonał przywrócenia rozkładu okien z 1913 r., niemniej nie ulega wątpliwości, że winien wcześniej uzyskać pozwolenie na budowę.

Jak wskazano w zapadłym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2018r., sygn. akt II OSK [...]: "słuszne są rozważania Sądu dotyczące obowiązku uzyskania opinii konserwatora zabytków, że przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud. w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków, jednakże rozważania te pozostają ostatecznie sprzeczne z rozstrzygnięciem Sądu, uznającym za prawidłowe rozstrzygnięcie organów w przedmiocie nakazu doprowadzenia otworów okiennych do stanu poprzedniego

Nadto, WSA w wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...] wskazał, m.in., że: "wydanie decyzji przez organ nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym co do robót budowlanych wykonywanych w obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków, wymaga uprzedniego wydania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków decyzji co do pozwolenia na wykonanie określonych robót budowlanych w tym obiekcie. Oznacza to, że rozstrzygnięcie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków o robotach budowlanych przy zabytku w drodze decyzji, stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji przez organ nadzoru budowlanego.

Z tych względów w kontrolowanej sprawie MKZ powinien, na wniosek Inwestora, wydać decyzję co do wykonanych robót budowlanych, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 5 u.o.z.o.z. - i w tej właśnie formie wyrazić swe stanowisko ("opinię") w sprawie, a nie zwykłym "pismem". Do tego czasu organ nadzoru budowlanego powinien zaś, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesić prowadzone postępowanie naprawcze i, w miarę potrzeby, wezwać Inwestora, na podstawie art. 100 § 1 K.p.a., do wystąpienia do MKZ o brakujące pozwolenie, w oznaczonym terminie - czego błędnie nie uczynił, opierając się zamiast tego w swym merytorycznym rozstrzygnięciu, niezasadnie, na odformałizowanych "pismach" MKZ. Z tego względu zaskarżoną decyzję [...]WINB należało uchylić, jako co najmniej przedwczesną."

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. (znak [...]) Miejski Konserwator Zabytków w G. wskazał, że wniosek A. Z. z powodu braków formalnych pozostał bez rozpatrzenia.

Zatem w świetle ww. wyroku WSA, [...]WINB nie może uwzględnić stanowiska Miejskiego Konserwatora Zabytków w G. zawartego w piśmie z dnia [...] lipca .2018 r. (znak [...]) oraz w pismach wcześniejszych tj. z dnia [...] marca 2014 r. i z dnia 28lutego 2014 r. w których wskazano iż zasadniejszym byłoby przyjęcie, że zachowuje się rozwiązania zasiane, tj. schemat pięciu okien na każdej kondygnacji. Takiego stanowiska organ ten nie zawarł w decyzji administracyjnej.

Stąd, skoro z ustaleń kontrolnych wynika, że wykonane otwory okienne są w dobrym stanie technicznym, nie stwierdzono żadnych pęknięć w ich pobliżu, uzasadnione jest utrzymanie w mocy decyzji PINB w G..

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła M. G. zarzucając jej naruszenie przepisów:

1) prawa procesowego, które miało wpływ na wynik postępowania, to jest:

- art. 6 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a. w związku z art. 8 K.p.a. polegającym na tym, że organ II instancji z faktu, że Inwestor nie przeprowadził postępowania przed MKZ, w którym mógłby uzyskać opinię co do inwestycji stanowiącej samowolę budowlaną wywiódł dla niego korzystne skutki prawne; tego typu praktyki organu II instancji stanowią zachętę do naruszania prawa i podważają zaufanie obywateli do państwa,

- art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że organ II instancji stwierdził pośrednio, iż: samowola budowlana stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania w dniu jej wybudowania była zgodna z przepisami prawa, pomimo iż prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwalała dojść do wniosku, że roboty budowlane zostały wykonane niezgodnie z prawem, w szczególności bez uzyskania opinii w formie decyzji administracyjnej wydanej przez MKZ,

- art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. polegającym na tym, że organ II instancji odmówił mocy dowodowej dokumentom wytworzonym przez MKZ, a świadczącym o tym, że doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem powinno polegać na przywróceniu stanu poprzedniego, to jest stanu, w którym na każdej kondygnacji znajduje się pięć otworów okiennych o równej wielkości, pomimo iż - niezależnie od tego, że z winy inwestora ww. organ nie mógł wydać opinii w formie decyzji administracyjnej - dokumenty przez niego wytworzone przedstawiają istotny walor dowodowy; MKZ z uwagi na posiadane kompetencje, jak i wykwalifikowany personel jest bowiem władny do oceny czy budynek objęty ochroną konserwatorską został wybudowany zgodnie z prawem,

- art. 153 P.p.s.a. polegającym na tym, że organ II instancji zignorował wskazania zamieszczone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2019 r. (sygn. akt: IV SA [...]) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2018 r. (sygn. akt: II OSK [...]) co do skutków prawnych uzyskania lub nieuzyskania opinii MKZ oraz co do wykładni art. 51 ust. 1 pkt 2) pr.bud.

2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 50 ust. 1 pkt 1) a contrańo pr. bud. w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2) pr. bud. polegającym na tym że organ II instancji stwierdził, iż możliwe jest zalegalizowanie samowolnie wykonanych robót budowlanych, pomimo braku ku temu materialnoprawnych przesłanek.

Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż wniosek do którego doszedł [...]WINB należy uznać za skandaliczny. Organ bowiem stwierdził, iż skoro inwestor z własnej winy doprowadził do tego, że postępowanie potencjalnie warunkujące legalizację samowoli budowlanej nie mogło zostać wszczęte, a które zakończyłoby się najprawdopodobniej wydaniem negatywnej dla inwestora decyzji, to może on z tej okoliczności wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne.

Skarżąca wskazała, iż dokonując oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, organ II instancji nie tylko zignorował wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu którymi był związany lecz - kolokwialnie ujmując problem - posunął się o krok dalej. Doszedł bowiem do przekonania, że skoro na skutek zaniedbania inwestora nie uzyskał on stosownej decyzji administracyjnej, to przy ocenie stanu faktycznego należy zignorować inne dokumenty wytworzone przez organ administracji publicznej, z których wynika, że w stanie pierwotnym (zgodnym z prawem) budynek posiadał pięć okien na każdej kondygnacji. Dzięki tego typu zabiegowi interpretacyjnemu organ II instancji mógł dojść do wniosku, że samowola budowlana wykonana przez A. Z. podlega legalizacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odstępującej od nałożenia na Inwestora obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu jak i Naczelny Sąd Administracyjny.

Podkreślić trzeba, że w myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis ten w sposób wyczerpujący wyznacza zakres związania oceną i wskazaniami sformułowanymi w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w tym przepisie sformułowane zostają w uzasadnieniu orzeczenia, tak więc w tym zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Obowiązek zaś, o którym mowa w art. 153 P.p.s.a. może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, jak również po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. W doktrynie (v. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, publ: LEX/el. 2021) podkreśla się, że ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku [...] marca 2012 r., sygn. akt II OSK [...] (ONSAiWSA [...], poz. 8) stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W powołanym wyroku podkreślono, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań.

Z powyższych względów wskazać należy, iż w wyroku z dnia [...] kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK [...] uchylającym zarówno wyrok jak i decyzję organu I i II instancji, NSA wskazał, że dawna fabryka B. Bergmanna, zlokalizowana jest w obszarze historycznego układu urbanistycznego miasta G., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] stycznia 1956 r. Podkreślić należy, że słuszne są rozważania Sądu dotyczące obowiązku uzyskania opinii konserwatora zabytków, że przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud. w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków, jednakże rozważania te pozostają ostatecznie sprzeczne z rozstrzygnięciem Sądu, uznającym za prawidłowe rozstrzygnięcie organów w przedmiocie nakazu doprowadzenia otworów okiennych do stanu poprzedniego.

Bardziej dogłębne i szczegółowe rozważania uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...].

W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przesądził, że wykonane przez Inwestora prace stanowiły roboty budowlane powiększające otwory okienne, a także zmieniające ich liczbę, układ i rozmieszczenie, a więc ich szczegółową lokalizację, co w ocenie Sądu stanowiło przebudowę i wymagało uzyskania pozwolenia na budowę.

Ponadto Sąd zaznaczył, iż z uwagi na fakt, że w kontrolowanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z budynkiem podlegającym ochronie konserwatorskiej (na podstawie tzw. wpisu obszarowego, dokonanego w rejestrze zabytków pod numerem [...] na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z [...] stycznia 1956 r.), to decydujący głos w kwestii prawidłowego, zgodnego z prawem, rozkładu, liczby i wielkości (ew. też podziałów, materiału, itd.) spornych okien na drugiej kondygnacji – czy mianowicie należy zachować rozwiązanie "zastane", powielające schemat pięciu okien z niższych kondygnacji, czy rozwiązanie "przywrócone" przez Inwestora, trójokienne, czy może jeszcze jakieś inne – powinien należeć do Miejskiego Konserwatora Zabytków w G.. Sąd zauważył, iż także ten organ jest najbardziej predestynowany do przeprowadzenia "bardziej pogłębionych kwerend archiwalnych", o które upominał się on w swych pismach kierowanych do PINB.

Sąd podkreślił, iż konieczność uwzględnienia stanowiska MKZ wynika już z, wiążącej organy obu instancji i Sąd w niniejszym składzie (art. 153 P.p.s.a.), oceny prawnej wyrażonej w zapadłym w tej sprawie wyroku o sygn. akt II OSK [...], w którym NSA jako słuszne ocenił rozważania zawarte w kontrolowanym przezeń wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po [...], że przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków.

Przy czym Sąd zaznaczył, że postępowanie dotyczące budynku zlokalizowanego w obrębie zespołu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków, które powinno być zakończone odpowiednią decyzją konserwatorską, nie może być zastąpione "pismem" zawierającym stanowisko konserwatora zabytków– jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie. W takim przypadku zainteresowana strona pozbawiona zostaje bowiem prawa do weryfikacji prawidłowości owego stanowiska konserwatora (wyrażonego wszak w zwykłym "piśmie") w administracyjnym toku instancji, przed wyspecjalizowanymi organami konserwatorskimi, a także, w dalszej kolejności, przed sądem administracyjnym.

Sąd przesądził, iż w kontrolowanej sprawie MKZ powinien, na wniosek Inwestora, wydać decyzję co do wykonanych robót budowlanych, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 5 u.o.z.o.z. – i w tej właśnie formie wyrazić swe stanowisko ("opinię") w sprawie, a nie zwykłym "pismem". Do tego czasu organ nadzoru budowlanego powinien zaś, zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesić prowadzone postępowanie naprawcze i, w miarę potrzeby, wezwać Inwestora, na podstawie art. 100 § 1 K.p.a., do wystąpienia do MKZ o brakujące pozwolenie, w oznaczonym terminie – czego błędnie nie uczynił, opierając się zamiast tego w swym merytorycznym rozstrzygnięciu, niezasadnie, na odformalizowanych "pismach" MKZ.

Mając powyższe na uwadze oraz fakt związania niniejszego składu poprzednio zapadłymi orzeczeniami wskazać należy, iż poza oceną w niniejszej sprawie pozostaje kwestia, że Inwestor dokonał przebudowy okien oraz że na roboty winien uzyskać pozwolenie na budowę, gdyż powyższe zostało rozstrzygnięte w ww. prawomocnym wyroku.

W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż organ wykonując wytyczne zawarte w ww. wyroku zawiesił postępowanie oraz wezwał Inwestora do wystąpienia do MKZ z wnioskiem o wydanie decyzji co do wykonanych robót budowlanych. W niniejszej sprawie Inwestor wystąpił ze stosownym wnioskiem, który jednakże z uwagi na nie uzupełnienie braków formalnych, pozostawiono bez rozpoznania.

Fakt pozostawienia przez MKZ wniosku Inwestora bez rozpoznania skłonił natomiast organ do całkowitego pominięcia stanowiska MKZ i do wydania orzeczenia w istocie sprzecznego z tym stanowiskiem.

Takie postępowanie organu, jak słusznie zauważyła Skarżąca pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem zajmowanym przez sądy administracyjne w niniejszej sprawie, co zaś uzasadnia zarzut naruszenia przez organ art. 153 P.p.s.a.

W tym miejscu podkreślić należy, iż konieczność uwzględnienia stanowiska MKZ wynika już z, wiążącej organy obu instancji i Sąd w niniejszym składzie (art. 153 P.p.s.a.), oceny prawnej wyrażonej w zapadłym w tej sprawie wyroku o sygn. akt II OSK [...], w którym NSA jako słuszne ocenił rozważania zawarte w kontrolowanym przezeń wyroku WSA o sygn. akt IV SA/Po [...], że przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków.

Skład orzekający w niniejszej sprawie miał przy tym na uwadze, iż w wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...] Sąd przesądził, że w kontrolowanej sprawie MKZ powinien, na wniosek Inwestora, wydać decyzję co do wykonanych robót budowlanych i w tej właśnie formie wyrazić swe stanowisko ("opinię") w sprawie, a nie zwykłym "pismem", to jednakże powyższe nie może oznaczać, że w razie nie wydania decyzji przez MKZ organ ma całkowicie ignorować poprzednie stanowisko MKZ wyrażone w zwykłym piśmie.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż Sąd w omawianym wyroku jednoznacznie wskazał, iż z uwagi na fakt, że w kontrolowanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z budynkiem podlegającym ochronie konserwatorskiej (na podstawie tzw. wpisu obszarowego, dokonanego w rejestrze zabytków pod numerem [...] na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z [...] stycznia 1956 r.), to decydujący głos w kwestii prawidłowego, zgodnego z prawem, rozkładu, liczby i wielkości (ew. też podziałów, materiału, itd.) spornych okien na drugiej kondygnacji – czy mianowicie należy zachować rozwiązanie "zastane", powielające schemat pięciu okien z niższych kondygnacji, czy rozwiązanie "przywrócone" przez Inwestora, trójokienne, czy może jeszcze jakieś inne – powinien należeć do MKZ.

Ponadto uwadze organu uszło, iż Sąd (wyrok w sprawie IV SA/Po [...]) nakazując formę decyzji kierował się koniecznością zapewnienia stronie prawa do weryfikacji prawidłowości stanowiska konserwatora w administracyjnym toku instancji, przed wyspecjalizowanymi organami konserwatorskimi, a także, w dalszej kolejności, przed sądem administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż z faktu, że strona na skutek swojej bierności (nie uzupełnienie wniosku) prowadzącej do pozostawienia wniosku o wydanie decyzji przez MKZ bez rozpoznania, faktycznie rezygnuje z prawa do weryfikacji stanowiska MKZ, to powyższe nie może prowadzić do całkowitego ignorowania stanowiska MZK.

Ponadto w tym miejscu odnosząc się do zawartego w decyzji stanowiska, iż wykonanie nowych otworów okiennych w ścianach zewnętrznych budynku wiązałoby się z kuciem bruzd, kuciem gniazd, rozkuciem otworów, a prace te spowodowałyby widoczne ślady ich wykonania na elewacji – a śladów tych brak – co w ocenie [...]WINB pozwala przyjąć, że w pewnym okresie istniał już układ z trzema otworami okiennymi na drugiej kondygnacji wskazać należy w wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił, iż doprowadzenie do "stanu zgodnego z prawem" w konkretnym przypadku może wcale nie oznaczać powrotu do stanu sprzed wykonanych robót – jeśli ów stan nie odpowiadał prawu, to jednakże w świetle wcześniejszych wywodów uznać należy, iż oceny tej organ winien dokonać po uzyskaniu opinii wyspecjalizowanego organu jakim jest MKZ.

Z powyższych względów rozpoznając sprawę ponownie organ, mając na uwadze stanowisko zawarte w niniejszym wyroku jak i w poprzednio zapadłych orzeczeniach, winien ponownie dokonać oceny zgodności z prawem rozkładu, liczby i wielkości okien, pomiatając, iż w świetle wiążącego wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...] decydujący głos w tej kwestii należy do MKZ. Tym samym w razie rezygnacji przez inwestora z prawa uzyskania decyzji MKZ organ winien tej oceny dokonać w oparciu o wyrażone już w toku postępowania stanowisko MKZ.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż niniejsze orzeczenie nie stoi na przeszkodzie do wystąpienia przez Inwestora z ponownym wnioskiem do MKZ o wydanie decyzji dotyczącej już wykonanych prac budowlanych. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie rodzi bowiem powagi rzeczy osądzonej. W razie uzyskania przez [...]WINB informacji, iż Inwestor ponownie wystąpił z takim wnioskiem, to winien, stosownie do stanowiska zawartego w wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...], zawiesić postępowanie.

Ponadto zwrócić należy uwagę, iż przyjęcie stanowiska organu, że w razie nie uzyskania decyzji MKZ organ nie musi brać pod uwagę opinii tego organu wyrażonej w formie zwykłego pisma, skutkowałoby całkowitym ignorowaniem zapadłych w sprawie orzeczeń tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, w których przesądzono, iż przed wydaniem decyzji co do nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.bud. w odniesieniu do budynku mającego charakter zabytkowy należy uzyskać opinię konserwatora zabytków. W tym miejscu przypomnieć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w z dnia [...] grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po [...] jednoznacznie i sposób wiążący wyraził pogląd, że decydujący głos w kwestii prawidłowego, zgodnego z prawem, rozkładu, liczby i wielkości (ew. też podziałów, materiału, itd.) spornych okien na drugiej kondygnacji – czy mianowicie należy zachować rozwiązanie "zastane", powielające schemat pięciu okien z niższych kondygnacji, czy rozwiązanie "przywrócone" przez Inwestora, trójokienne, czy może jeszcze jakieś inne – powinien należeć do MKZ.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

W pkt 2 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 1800), zasądzając na rzecz skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł oraz opłaty skargowej od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 1800).