Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 771/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 110 k.p.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. i art. 16 §1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez K. K. – dalej: "Strona", "Skarżący" decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej: "organ odwoławczy", utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w [...] z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej działki rolnej C (pow. [...] ha), odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej do działek [...] i [...] położonych w obr. [...], gm. K. i przyznania płatności rolnośrodowiskowej w łącznej kwocie [...]zł obejmującej płatności z tytułu wariantu 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i wariantu 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 15 maja 2013 r. Strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej za realizację wariantów 4.1 i 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, odpowiednio poza obszarami Natura 2000 i na obszarach Natura 2000, na trzech działkach rolnych o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniu 30 lipca 2013 r., Strona złożyła formularz "Wycofania części wniosku", w którym z gruntów zadeklarowanych do płatności, wycofał działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni gruntów rolnych [...] ha, stanowiącą położenie działki rolnej C.

W dniu 8 sierpnia 2013 r. organ I instancji wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie działek [...] i [...] wchodzących w skład działki B, w związku z uzyskaniem informacji o zadeklarowaniu ww. działek również przez innych producentów. Strona w odpowiedzi na wezwanie złożyła korektę wniosku, w którym podtrzymała deklarację działki B, co do zgłoszonej powierzchni i jej położenia oraz wskazała na okoliczność trwającej procedury przetargowej dotyczącej działek [...],[...],[...],[...],[...] i [...].

Podczas przesłuchania w dniu 22 sierpnia 2013 r., reprezentujący Stronę przedstawiciel ustawowy (ojciec) -[...] wyjaśnił, że działki o nr [...] i [...] były przedmiotem dzierżawy i do dnia przesłuchania nie były na nich prowadzone zabiegi agrotechniczne. Dzierżawa gruntów rozpoczęła się w dniu 26 czerwca 2013 r. lecz do czasu przesłuchania nie została podpisana umowa dzierżawy z [...] w K. – dalej: "[...]".

W dniach 12 sierpnia 2013 r. (w charakterze świadka) i 13 sierpnia 2013 r. (w charakterze strony) organ I instancji przesłuchał drugiego z wnioskujących producentów - A. M., na okoliczność posiadania i uprawy gruntów o nr [...] i [...], który zeznał, że zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu i zbiorze ściętej biomasy na ww. gruntach zakończył w lipcu 2013 r.

W dniu 4 października 2013 r. do organu wpłynęła umowa dzierżawy nieruchomości rolnej z dnia 12 września 2013 r., dotycząca działek [...], [...], [...], [...] i [...]. Natomiast w dniu 14 marca 2014 r. wpłynęło pismo [...] z informacją o wynikach lustracji działek przeprowadzonej w dniu 10 maja 2013 r., w trakcie, której nie stwierdzono ich użytkowania, a następnie w dniu 3 kwietnia 2014 r. oświadczenie eksperta ornitologa, który wskazał, że podczas kontroli gruntów przeprowadzonej w dniu 5 lipca 2013 r. nie stwierdzono śladów użytkowania niezgodnych z wymogami dla wariantu 5.1 realizowanego w ramach programu rolnośrodowiskowego, w terenie nie stwierdzono koszenia gruntów przed terminem wynikającym z przepisów, czy prowadzenia zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych.

Dnia 30 kwietnia 2014 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] którą umorzył postępowanie w sprawie przyznania wsparcia do działki C, odmówił płatności do gruntów działek [...] i [...] oraz przyznał wsparcie w kwocie [...]zł za warianty 4.1 i 5.1. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Strona nie była posiadaczem przedmiotowych działek, bowiem nie miała możliwości decydowania o sposobie ich użytkowania bądź czynienia tego na własną rzecz oraz nie przedstawiła dowodów potwierdzających fakt ich użytkowania.

Strona złożyła odwołanie od tej decyzji, w uzasadnieniu wskazała, że była posiadaczem działek [...] i [...], bowiem działał w sposób ciągły i konsekwentny od jesieni 2012 r. Ponadto podniósła, że organ I instancji uniemożliwił jej wypowiedzenie się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przez co naruszył przepisy postępowania administracyjnego. Zdaniem Strony do rozpoznawanej sprawy organ nie dołączył wszystkich dokumentów dotyczących przeprowadzanej kontroli krzyżowej oraz niewłaściwie przeprowadził czynność przesłuchania i pozbawił Stronę możliwości swobodnego wypowiedzenia się.

Następnie organ odwoławczy decyzją z dnia 25 września 2014 r. nr [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania wobec niewystarczającego materiału dowodowego dla poparcia wniosków o braku posiadania przez Stronę działek [...] i [...].

W dniu 17 lutego 2015 r. złożona została umowa dzierżawy i protokół zdawczo -odbiorczy działki [...] z dokumentacją przyrodniczo-ornitologiczną, wnioskiem o przesłuchanie świadka przeprowadzającego koszenie w 2013 r. na wnioskowanych działkach i wyjaśnieniami pełnomocnika Strony. Następnie w dniu 17 marca 2015 r. organ I instancji przesłuchał w charakterze świadków: A. M. i S. K.. Pomimo skutecznie doręczonego wezwania Strona nie zgłosiła się w celu złożenia wyjaśnień, a w charakterze strony przesłuchany został S. K..

Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w Ś. (po uwzględnieniu w dniu 24 grudnia 2014 r. wniosku Strony o wyłączenie od udziału w postępowaniu Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w [...]) decyzją z dnia 29 maja 2015 r., umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej działki rolnej C o pow. [...] ha oraz odmówił Stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 i nałożył sankcję wieloletnią w łącznej wysokości [...] zł.

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2015 r. organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 29 maja 2015 r. W motywach rozstrzygnięcia podniósł, że płatności do gruntów nie zostały przyznane Stronie z uwagi na to, że nie była ona posiadaczem gruntów - działek ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Organ podkreślił, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazywał na fakt dzierżawy wymienionych działek przez pełnomocnika Strony. To bowiem pełnomocnik Strony przejął sporne grunty w określonej dacie od [...], przy czym nie zostało wykazane, aby poczynił dalsze działania w celu ich późniejszego poddzierżawienia kolejnej osobie, w tym Stronie. Występując z wnioskiem o przyznanie płatności Strona twierdziła, że była ich posiadaczem w dacie 31 maja 2013 r., jednakże nie okazała dokumentu poświadczającego prawo do użytkowania gruntów w jakiejkolwiek formie, jak również nie potwierdziła dowodami przeprowadzenia jakichkolwiek czynności wymienionych w odwołaniu związanych z wykonaniem zabiegów agrotechnicznych, czy czynności poprzedzających uprawę działek.

Wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Strony na decyzję organu odwoławczego z dnia 24 sierpnia 2015 r. Jednakże po rozpoznaniu złożonej od tego wyroku skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK [...] uchylił zaskarżony wyrok, uchylił decyzję z dnia 24 sierpnia 2015 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z dnia 29 maja 2015 r. [...] oraz uchylił decyzję z dnia 25 września 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu NSA wskazał na przynależne organowi odwoławczemu prawo do rozpatrzenia odwołania od decyzji jedynie w zakresie tej części rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji, co do której Strona wyraziła niezadowolenie, czyli odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej do działek [...] i [...].

Organ odwoławczy realizując ciążący na nim obowiązek ponownego rozpoznania sprawy wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do działek [...] i [...] położonych w obr. [...], gm. K.. Wskazał, że płatności do gruntów rolnych położonych na ww. działkach nie zostały przyznane Stronie przez wzgląd na materiał dowodowy. Zgodnie z nim Strona nie posiadała przedmiotowych działek ewidencyjnych w okresie objętym wnioskiem za rok 2013. Zdaniem organu odwoławczego świadczą o tym dowody przedłożone w trakcie postępowania i wyjaśnienia S. K. (ustawowego przedstawiciela Strony) oraz wynik przesłuchania drugiego z wnioskujących producentów i świadków potwierdzających wykonanie zabiegów agrotechnicznych w terminie do końca lipca 2013 r. Organ podkreślił, że uwzględnił nowe dowody przez wzgląd na brak wyczerpującego wyjaśnienia sprawy przez organ I instancji (który był przyczyną uchylenia decyzji nr [...] w postępowaniu odwoławczym zakończonym decyzją nr [...]) i istnienie dowodów na okoliczności dotyczące przedmiotu sporu, zgromadzone na późniejszym etapie postępowania o istotnym znaczeniu dowodowym.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż Strona była zobowiązana do wykazania dowodami posiadania przedmiotowych działek [...] i [...] i przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych mających na celu ich utrzymanie w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, jednakże nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego taką okoliczność. Ponadto organ odwoławczy uznał, że dowody złożone w odpowiedzi na wezwanie, dotyczące: dzierżawy działek przez S. K. oraz jego wcześniejsze działania zmierzające do uzyskania takiej możliwości, oględziny gruntów, ustalenie położenia punktów granicznych, badanie stanu upraw czy pobieranie próbek gleby do badań, a także zeznania złożone przed organami w [...] i Ś. nie dowodzą, aby to Strona była posiadaczem gruntów uprawnionym do płatności.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż umowy dzierżawy nr [...]/13 i [...]/13 pomiędzy [...], a S. K. choć dotyczą gruntów objętych kontrolą krzyżową i pozostałych wskazanych we wniosku, nie przesądzają o posiadaniu działek przez Stronę. W związku z powyższym to S. K. przejął sporne grunty w określonej dacie (przekazanie gruntów w dzierżawę przypadało na dzień 12 września 2013 r.) od OTANR i nie wykazał, aby doprowadził do poddzierżawienia ich Stronie. Z kolei Strona nie przedstawiła dokumentu poświadczającego jej prawo do użytkowania gruntów w jakiejkolwiek formie, jak również nie potwierdziła dowodami przeprowadzenia jakichkolwiek czynności agrotechnicznych czy poprzedzających uprawę działek, w tym badania gleby, ustalania punktów granicznych czy poniesienia kosztów utrzymania nieruchomości. Strona nie udokumentowała ponoszonych kosztów utrzymania i gospodarowania na nieruchomości (np. poprzez opłaty za usługi świadczone na gruntach przez osoby trzecie czy potwierdzenie przez osoby inne niż jej domownik i ustawowy przedstawiciel).

Pomimo wezwania Strona nie stawiła się na przesłuchanie. Zeznania jako przedstawiciel ustawowy Strony złożył S. K.. Podkreślał on, że na spornych gruntach Strona prowadziła działalność rolniczą w 2013 r., a były to osobiste działania oraz z pomocą osób trzecich, w tym S. K.. W tym zakresie organ odwoławczy uznał, że złożone do akt sprawy oświadczenie W. W. z informacją o czasie, jaki przeznaczono na koszenie działek i sprzęcie do tego wykorzystanym (dwóch ciągnikach z maszynami koszącymi należących do S. K.), potwierdza współpracę i istnienie parku maszynowego gospodarstwa S. K., gospodarującego bez udziału małoletniego syna (Strony).

Organ odwoławczy argumentował także, iż ocena zeznań drugiego producenta i świadków potwierdziła użytkowanie spornych działek przez A. M.. Ponadto na ich podstawie ustalił termin wykonywania zabiegów agrotechnicznych (do końca lipca 2013 r.), ich rodzaj (koszenie i zbiór siana) oraz rolnika, na rzecz którego wskazane czynności przeprowadzono. Zdaniem organu odwoławczego logiczne i uzasadnione jest przypisanie przymiotu posiadacza i użytkownika działek [...] i [...] drugiemu z producentów, a nie Stronie.

Nadto, w ocenie organu odwoławczego, Strona nie spełniła definicji rolnika albowiem nie posiadała gospodarstwa rolnego z parkiem maszynowym do uprawy gruntów znajdujących się w jego posiadaniu, nie czyniła działań zarządczych ani nie prowadziła działalności rolniczej. Poza informacją ustawowego przedstawiciela S. K., żaden inny dowód nie świadczy o spełnieniu przez Stronę ww. definicji i warunkach przewidzianych przepisami prawa.

Końcowo organ odwoławczy nie podzielił również argumentów przedstawionych przez Stronę w zakresie zarzutów polegających na naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego i stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe.

W skardze z dnia 31 lipca 2017 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę decyzji przez przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem.

Zaskarżonej decyzji zarzucono obrazę przepisów proceduralnych, tj.: art. 185, art. 188 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", poprzez niezastosowanie się przez organ odwoławczy do oceny prawnej przedstawionej w wyroku NSAz dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt II GSK 4233/16 i przedstawionej w nim wiążącej wykładni prawa, w związku z powyższym organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu decyzji z dnia 30 kwietnia 2014 r. nr [...], która w obrocie prawa nie istnieje albowiem została uchylona przez NSA, naruszając przepisy prawa proceduralnego.

Ponadto Skarżący z ostrożności zarzucił decyzji organu odwoławczego, także:

1) obrazę przepisów prawa materialnego:

- ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (akt uchylony 15 marca 2015 r.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (utraciło moc 1 stycznia 2015 r.),

2) obrazę przepisów proceduralnych, a w szczególności:

- art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez działania ARiMR powodujące podważenie zaufania Skarżącego do organów państwa, w szczególności: całkowite zlekceważenie zarzutów wnoszącego odwołanie, bezkrytyczne przyjęcie, iż organ I instancji posiadał wiedzę wystarczającą do ustalenia iż wnoszący odwołanie nie był w posiadaniu działek nr [...] oraz [...] w [...], a także wobec braku inicjatywy w zakresie wyjaśnienia wątpliwości związanych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz czynności podejmowane przez organ w zakresie procedury przeprowadzonej kontroli,

- art. 9 k.p.a., poprzez niezastosowanie zasady należytego i wyczerpującego informowania wnoszącego odwołanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, a w szczególności, że na początku 2013 r. wypłacono dotację innemu rolnikowi, który złożył wniosek dotyczący tych samych działek gruntu,

- art. 11 k.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie w jakim ARiMR pominęła dowody zgłoszone przez Skarżącego, który zgodnie z zasadą należytej staranności usiłował wykazać błędy w ustaleniach przyjętych w protokole kontroli i decyzji organu I instancji,

- art. 25 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy Skarżący złożył wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu i wyznaczenia innego organu, Kierownika Biura Powiatu [...], gdyż organ ten z uwagi na powiązania personalne nie dawał gwarancji zapewnienia bezstronności postępowania, gdzie decyzja ta została wydana przez organ podlegający wyłączeniu od udziału w postępowaniu, a miało to wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

- art. 68 §1 k.p.a., poprzez sporządzenie protokołu z przesłuchania świadków i stron niniejszego postępowania w sposób wadliwy, albowiem S. K. został pozbawiony możliwości swobodnego wypowiedzenia się na zadawane mu pytania wprowadzające w błąd, co uniemożliwiło dokonanie ustaleń faktycznych w sprawie,

- art. 110 k.p.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. i art. 16 §1 k.p.a., przez rozpoznanie sprawy w części dotyczącej całości płatności rolnośrodowiskowej w sytuacji, gdy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 30 kwietnia 2014 roku, nr [...] (właściwy nr decyzji to [...]) uprawomocniła się w części dotyczącej przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości [...] zł, a odwołanie z dnia 12 maja 2014 r. dotyczyło zaskarżenia w części odmowy płatności rolnośrodowiskowych do działek nr [...] oraz [...] położonych w obr. [...] i odmowy przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości ponad [...] zł tylko i wyłącznie, a nadto decyzja Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego z dnia 25 września 2014 r. dotyczyła uchylenia zaskarżonej decyzji w części zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Podniósł, że prawidłowo rozpoznana sprawa winna dotyczyć wyłącznie działek nr [...] i [...] położonych w [...], gm. K., w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000. Nie zgodził się z twierdzeniem organu jakoby nie wszedł w posiadanie działek [...] i [...] oraz innych działek wymienionych w zaskarżonej decyzji, przedstawiając szeroką argumentację w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w tak określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji nie można bowiem zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem postępowania przed Sądem jest decyzja organu odwoławczego z dnia z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w [...] z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej działki rolnej C (pow. [...] ha), odmowy przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej do działek [...] i [...] położonych w obr. [...], gm. K. i przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w łącznej kwocie [...]zł obejmującej płatności z tytułu wariantu 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i wariantu 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – NATURA 2000.

Sąd wyjaśnia, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4233/16 w pkt 1 uchylił wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1239/15, w pkt 2 uchylił decyzję z dnia 24 sierpnia 2015 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w Ś. z dnia 29 maja 2015 r., a w pkt 3 uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia 25 września 2014 r. nr [...].

Podkreślenia wymaga, iż w obrocie prawnym pozostała decyzja organu I instancji z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [...], a organ odwoławczy został zobowiązany do ponownego rozpoznania wniesionego od niej odwołania. W związku z tym, iż przedmiotowym odwołaniem Skarżący zaskarżył decyzję organu I instancji w części, tj. jedynie w zakresie odmowy przyznania płatności do działek [...] i [...], to w takim zakresie podlegała ona ocenie przeprowadzonej przez organ odwoławczy.

Zdaniem Sądu, nietrafny jest zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 185, art. 188 i art. 190 p.p.s.a. Organ odwoławczy wbrew twierdzeniom Skarżącego wykonał w całości wyrok NSA, w tym w zakresie wskazówek co do ponownego rozpoznania odwołania jedynie w części działek [...] i [...].

Dalsze rozważania Sądu, wymagają zwrócenia uwagi na odrębności postępowań administracyjnych związanych z przyznawaniem rolnikom między innymi płatności rolnośrodowiskowych w oparciu o ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 r., poz. 1856) – dalej: "u.w.r.o.w.". Kwestia przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej, czy odmowy przyznania takiej płatności, ale również przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 u.w.r.o.w. w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powyższe reguły stanowią powtórzenie zasad zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz zasady oficjalności postepowania administracyjnego i zasady prawdy obiektywnej (art. 77 k.p.a.). Wymienione zasady ogólne postępowania administracyjnego, nakładają na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ustawodawca zrezygnował jednak z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, bez obowiązku podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy, co do zebrania materiału dowodowego. Tym samym obowiązki organu w oparciu o u.w.r.o.w. sprowadzają się do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania.

Rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy ARiMR wskazują, że to strona musi wykazać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2012 r., II GSK 810/11, wyrok NSA z 11 sierpnia 2016 r., II GSK 907/15 i II GSK 475/15, wyrok NSA z 1 lipca 2016 r., II GSK 407/15, wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 863/11, wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II GSK 241/12, wyrok NSA z dnia 25 października 2011r. sygn. akt II GSK 1075/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podkreśla, że nie można w sprawie dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej postawić skutecznie zarzutu braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji, skoro przepisy na organy takiego obowiązku nie nakładają.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest ocena posiadania przez Skarżącego gruntów zgłoszonych do płatności. Stosownie bowiem do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie RŚ" płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Stosownie do treści art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/206, (WE) 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/203 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r. str.16) – dalej: "rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009", pod pojęciem "rolnika" należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych i prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, która prowadzi działalność rolniczą.

Natomiast pod pojęciem "gospodarstwa" rozumieć należy wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009).

Uwzględniając powyższe Sąd wskazuje, iż posiadanie działek zgłoszonych przez rolnika do płatności jest warunkiem niezbędnym do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Posiadanie nie zostało jednak zdefiniowane na gruncie przepisów regulujących płatności dla producentów rolnych. W tym zakresie należy zatem odwołać się do reguł wykładni systemowej zewnętrznej i zdefiniowanie pojęcia "posiadanie" zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. W art. 336 kodeksu cywilnego ustawodawca wskazał, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadanie zależne). Stosownie zatem do uregulowania znajdującego się w kodeksie cywilnym posiadanie to stan faktyczny polegający na władaniu rzeczą. Kodeks cywilny rozróżnia posiadania samoistne (gdy właściciel i posiadacz, to ten sam podmiot, bądź gdy posiadacz wprawdzie nie jest właścicielem rzecz, lecz włada nią tak jak właściciel) oraz zależne (gdy posiadacz nie jest właścicielem rzeczy, ale włada nią na podstawie stosunku prawnego rzeczowego bądź zobowiązaniowego, jaki łączy go z właścicielem rzeczy).

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, zgodnie z którym Skarżący nie przedstawił dowodów na to, że był posiadaczem gruntów uprawnionym do płatności.

Stan faktyczny sprawy ustalony został przez organ odwoławczy na podstawie wyjaśnień przedstawiciela ustawowego Skarżącego ([...]), dowodów złożonych w odpowiedzi na wezwanie (potwierdzających dzierżawę działek przez S. K.) oraz informacji o wcześniejszych działaniach zmierzających do uzyskania takiej możliwości czy okoliczności: oględzin gruntów, ustalenia położenia punktów granicznych, stanu upraw czy pobierania próbek gleby do badań (nieudokumentowane jakimkolwiek materiałem dowodowym), a także zeznań złożonych przed organami w [...] i Ś..

Sąd wskazuje, że z umów dzierżawy nr [...]/13 i [...]/13 zawartych pomiędzy [...] i S. K. wynika przypadający na dzień 12 września 2013 r. termin przekazania gruntów w dzierżawę oraz warunki uzyskania zgody [...] na ich poddzierżawę osobie trzeciej. Ze wskazanych dowodów wynika, że to przedstawiciel ustawowy Skarżącego przejął sporne grunty w określonej dacie od [...] i nie poddzierżawił ich Skarżącemu.

Za słusznością stanowiska organu odwoławczego przemawia również okoliczność, nie podejmowania przez Skarżącego jakichkolwiek czynności agrotechnicznych, czy poprzedzających uprawę działek, w tym badania gleby, ustalenia punktów granicznych czy ponoszenia kosztów utrzymania nieruchomości.

Sąd dostrzega również bierną postawę samego Skarżącego, który nie stawił się na wezwanie organu i skorzystał z zastępstwa swojego przedstawiciela ustawowego, który złożył wyjaśnienia w charakterze strony w dniu 22 sierpnia 2013 r. i 17 marca 2015 r. Postawa taka świadczy o braku należytej staranności przy udawadnianiu okoliczności posiadania działek [...] i [...] przez Skarżącego i czyni niepodważoną dowodami podstawę do tego by odmówić mu przymiotu posiadacza.

Skarżący nie spełnił więc definicji rolnika, w związku z tym że nie posiadał gospodarstwa rolnego z parkiem maszynowym do uprawy gruntów znajdujących się w jego posiadaniu, nie podejmował czynności zarządczych i nie prowadził działalności rolnej.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia art. 25 § 1 k.p.a. Na powyższą okoliczność Skarżący nie przywołał w skardze żadnych argumentów. Zdaniem Sądu, postępowanie organu w tym zakresie było prawidłowe. Ponadto Sąd wskazuje, iż decyzja organu I instancji nie została przez NSA wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym odwołanie ponownie rozpoznane było przez organ odwoławczy, więc w innym składzie osobowym.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 68 § 1 k.p.a., który wskazuje na wymogi formalne i materialne protokołu bowiem z protokołów przesłuchania S. K. wynika czytelny i zrozumiały charakter kwestii podlegających wyjaśnieniu, na okoliczność ustalenia których dowody zostały przeprowadzone. Nadto, protokoły te zwierają wszystkie elementy wskazane w wymienionym powyżej przepisie. Skarżący, choć nie osobiście lecz przez ustawowego przedstawiciela uczestniczył w postępowaniu, składał wnioski dowodowe, korzystał z przysługującego prawa do zapoznania z aktami sprawy i udzielał wyjaśnień. W ocenie Sądu, na żadnym etapie postępowania, przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, nie doszło do naruszenia, czy też ograniczenia jego praw w toku prowadzonego postępowania.

Zdaniem sądu organy logicznie i przekonywująco oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, czyniąc to zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia Skarżącego co do poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z wnioskami, jakie nasuwa analiza źródeł dowodowych. O prawidłowości podjętych rozstrzygnięć przekonują sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienia decyzji. W związku z tym niezasadnie są zarzuty naruszenia przepisów art. 8, 9 i 11 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.