Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 459/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 20, art. 21 ust. 1, art. 24 ust. 2a i 2b
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: par. 44 pkt 2, par. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. K. i B. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

UZASADNIENIA

Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2a pkt 1 i ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r., poz. 725 ze zm.; dalej: "u.p.g.k."), § 45 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393; dalej: "r.e.g.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu J. Z., gmina R., dla działki oznaczonej na arkuszu mapy 2 numerem 450, dla której w rejestrze jako władający wykazany jest Skarb Państwa, zmiany polegającej na ujawnieniu, że przedmiotowa działka w części swej powierzchni wchodzi w skład księgi wieczystej [...], stanowiącej własność S. i B. małżonków K., natomiast pozostała jej część jest bez oznaczenia hipotecznego.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. do powiatowego zasobu dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej pod numerem [...] przyjęty został operat techniczny sporządzony przez geodetę uprawnionego, zawierający między innymi wykaz zmian danych dotyczących działki nr [...], położonej w obrębie J. Z., gmina R., oznaczonej na arkuszu mapy 2 oraz protokół z badania stanu prawnego nieruchomości. Wynika z nich, że przedmiotowa działka w części swej powierzchni wchodzi w skład księgi wieczystej [...] stanowiącej własność S. i B. małżonków K., natomiast pozostała jej część jest bez oznaczenia hipotecznego.

Ponieważ do dokumentacji geodezyjnej przyjętej do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie został dołączony wniosek właściciela nieruchomości o ujawnienie danych ewidencji gruntów i budynków, w związku z art. 24 ust. 2b pkt 2 u.p.g.k., z urzędu wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji danych wykazanych w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu J. Z., gmina R., wynikającej z wyżej wymienionych dokumentów.

Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że działka nr [...] położona w obrębie J. Z. o powierzchni [...] ha powstała z części parcel [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. W trakcie zakładania ewidencji gruntów i budynków w roku 1965, działkę nr [...] zapisano na jednostce rejestru gruntowego [...], prowadzonej dla działek stanowiących drogi, a jako władającego wpisano [...] N. Zarząd Dróg Lokalnych, a następnie jako właściciela R. . W roku 1987, na podstawie wykazu zmian gruntowych, zmianą numer [...] na pozycji rejestru [...] wpisano jako właściciela Urząd Miasta i Gminy R. - drogi gminne. Na okoliczność założenia operatu ewidencyjnego nie badano stanów prawnych nieruchomości, więc działka nr [...] wpisana została do rejestru bez ujawnionej księgi wieczystej.

W 1992 roku dokonano przeniesienia treści rejestrów ewidencji gruntów i budynków powiatu o. do systemu informatycznego, którego podstawę stanowiły komputerowe bazy danych. Nie badano wówczas stanów prawnych nieruchomości, ani też nie analizowano dowodów zmian danych, a jedynie stan wykazany w rejestrze przepisywano do systemu informatycznego. Z uwagi na fakt, że wpisy dotyczące własności oparte były na dokumentach nie stanowiących o własności, w komputerowej bazie danych jako właściciel do działki nr [...] wykazany został wpis "właściciel nieustalony władający Skarb Państwa". Przy działce nie wykazano, zgodnie z rejestrem gruntów, żadnej księgi wieczystej.

Z uwagi na brak w rejestrze gruntów informacji o oznaczeniu hipotecznym działki numer [...], zostało zlecone badanie stanu prawnego tej działki. Zgodnie z badaniem przeprowadzonym przez uprawnionego geodetę M. D. ustalono, że działka numer [...] powstała z części parcel [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Z danych katastralnych wynika, że część parceli [...] stanowi matrykułę [...], dla której nie została założona księga wieczysta, dla części parcel [...], [...] i [...] prowadzona była matrykuła [...], dla której założona została księga wieczysta J. Z. wykaz [...], natomiast dla części parcel [...], [...] i [...] prowadzona była matrykuła [...], dla której założono księgę wieczystą Kw. nr [...]. Następnie badanie akt ksiąg wieczystych wykonane przez uprawnionego geodetę wykazało, że księga wieczysta J. Z. wykaz [...] została zamknięta, a jej treść przeniesiona do założonej księgi wieczystej Kw. nr [...] - obecnie [...] Natomiast księga wieczysta nr [...] (obecnie [...]) została założona w dniu [...] czerwca 1960 r. w wyniku zamknięcia i przeniesienia treści z księgi wieczystej J. Z. wykaz [...] z jednoczesnym sprostowaniem obszaru.

Taki stan powoduje, że dla części działki nr [...], która powstała z części parceli [...] wykazać należy, zgodnie z danymi katastralnym, że jest bez oznaczenia hipotecznego, dla części tej działki, która powstała z części parcel [...], [...] i [...] wykazać należy księgę wieczystą [...], natomiast dla części przedmiotowej działki, która powstała z części parcel [...], [...] i [...], w związku z ubytkowaniem powierzchni w trakcie zamknięcia wykazu 98 J. Z. i przeniesienia do księgi [...], wykazać, że jest bez oznaczenia hipotecznego. Wskazana dla części działki nr [...] księga wieczysta [...] prowadzona jest dla nieruchomości stanowiącej własność S. i B. małżonków K.. Powyższe ustalenia przedstawione zostały w dokumentach sporządzonych przez geodetę uprawnionego M. D. - protokole z badania stanu prawnego nieruchomości oraz wykazie zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki, który stanowi podstawę ujawnienia zmiany w ewidencji gruntów i budynków.

W dniu [...] grudnia 2019 r. S. K. wniósł zastrzeżenia do prowadzonego postępowania oświadczając, że przebieg działki [...] jest inny niż wykazany na mapie, a odcinek przylegający do jego działki nie jest drogą, jest dojazdem prywatnym do jego łąk. Strona wniosła dodatkowo uwagę, że po uregulowaniu jego dojazdu do łąk wyrazi zgodę na drogę. Odnosząc się do tych uwag organ I instancji wskazał, że w celu dalszego uregulowania stanu prawnego nieruchomości zamierza podjąć działania polegające na wykonaniu przez uprawnionego geodetę podziału dostosowawczego działki nr [...]. Podział ten będzie polegał na wydzieleniu działek o jednolitych stanach prawnych i dopiero w kolejnym etapie przekazana zostanie dokumentacja Wojewodzie, który przeprowadzi postępowanie w sprawie stwierdzenia przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Gminy i Miasta R..

W odwołaniu z dnia [...] stycznia 2020 r., uzupełnionego w dniu [...] lutego 2020 r., do Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P., S. K. i B. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucili ustalenie, że część powierzchni działki [...] wchodzi w skład księgi wieczystej [...], stanowiącej własność Stanisława i B. K..

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że nabyli działkę nr [...] na mocy aktu notarialnego zawartego w dniu [...] listopada 1995 r. Działka w dniu nabycia posiadała obszar [...]. Skoro odwołujący na mocy aktu notarialnego nabyli cała działkę nr [...], to tylko odwołujący są jej właścicielami i Skarb Państwa nie jest podmiotem władającym, jak to wskazano w zaskarżonej decyzji. Nieprawdą jest więc zawarte w decyzji stwierdzenie, że część działki nr [...] wchodzi w skład księgi wieczystej [...] stanowiącej własność odwołujących. W skład księgi wieczystej [...] wchodzi działka nr [...] wraz z działką (bez numeru zaznaczoną na żółto na mapie załączonej do odwołania), stanowiącą prywatny dojazd do łąk odwołujących.

Jednocześnie odwołujący podnieśli, że działki nr [...] i nr [...] zostały sprzedane nielegalnie bez drogi dojazdowej, a teraz próbuje się zawłaszczyć cześć nieruchomości odwołujących (działki 443) by, zapewnić dojazd do bezprawnie sprzedanych działek.

Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, zwrócił się z pismem z [...] lutego 2020 r. do Starosty [...] o uzupełnienie informacji z operatu ewidencyjnego dotyczących działek nr [...] oraz nr [...] oraz o zbadanie w Sądzie Rejonowym w O. W. treści księgi wieczystej nr [...] wraz z aktami. Starosta [...] pismem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] przekazał wnioskowane dokumenty oraz informacje w sprawie.

Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że od czasu założenia ewidencji gruntów i budynków dla obrębu J. Z., tj. od [...] r., działka nr [...] wpisana jest w pozycji rejestrowej nr [...] i stanowi drogę o powierzchni [...] ha. Wpisanym władającym początkowo było Prezydium Rady Zarząd Dróg, następnie Rejonowy Zarząd Dróg Publicznych w O. , a od 1987 r. Urząd Miasta i Gminy R. - drogi gminne. Aktualnie wpisanym władającym jest Skarb Państwa. Od czasu założenia rejestru ewidencji gruntów i budynków działka nie ma w pisanego oznaczenia hipotecznego.

Z protokołu badania stanu prawnego sporządzonego przez geodetę uprawnionego M. D. w ramach operatu technicznego wynika, że działka nr [...] (w ewidencji gruntów i budynków oznaczona jako użytek dr) od momentu założenia ewidencji gruntów i budynków powstała w wyniku połączenia części dawnych parcel: nr [...] (matrykuła [...]), nr [...], nr [...] i nr [...] (matrykuła [...]) oraz nr [...], nr [...] i nr [...] (matrykuła [...]), zapisanych w katastrze pruskim. Dla parceli zapisanych w matrykule [...] została założona dawna księga wieczysta J. Z. T. [...], której treść w dniu [...] lutego 1964 r. została przeniesiona do nowej księgi wieczystej nr [...], obecnie [...] Dla parceli zapisanych w matrykule [...] została założona dawna księga wieczysta J. Z. T. [...], której treść [...] czerwca 1960 r. została przeniesiona do nowej księgi wieczystej nr [...], obecnie [...], z jednoczesnym sprostowaniem obszaru. Dla parceli zapisanej w matrykule [...] nie została założona żadna księga wieczysta. Analiza materiału dowodowego jednoznacznie więc wskazuje, że na chwilę obecną tylko część powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] znajduje się w księdze wieczystej nr [...], natomiast pozostała cześć działki pozostaje bez oznaczenia hipotecznego.

Zgodnie z zapisami w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu J. Z., B. i S. małżonkowie K. są właścicielami nieruchomości, w skład której wchodzą działki nr [...] o powierzchni 3.8900 ha oraz nr [...] o powierzchni 0.0200 ha, zapisanej w jednostce rejestrowej nr [...] Dla nieruchomości tej założona jest księga wieczysta nr [...] Ponadto z zapisów rejestru ewidencji gruntów i budynków wynika również, że w skład nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] wchodzi także część działki nr [...], którą stanowi rzeka K. Działka nr [...] o powierzchni [...] ha zapisana jest w jednostce rejestrowej [...], gdzie wpisanym władającym jest Skarb Państwa - Marszałek Województwa. Z omawianej księgi wieczystej wynika więc, że B. K. i S. K. są właścicielami, we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, nieruchomości położonej w Jankowie Z. o ogólnej powierzchni 4.0000 ha. Bożena i S. K. stali się właścicielami tej nieruchomości na podstawie aktu notarialnego - umowy darowizny z [...] listopada 1995 r., rep. A nr [...]. Należy zauważyć, że zgodnie z zapisami działu I księgi wieczystej nieruchomość ta nie jest oznaczona numerami ewidencyjnymi działek i stanowi rolę oraz łąkę o ogólnej powierzchni [...] ha. Natomiast z akt księgi wieczystej wynika, że w skład tej nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] ha wchodzą dawne parcele nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...] ha, zapisane w matrykule [...] katastru pruskiego.

W państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym znajdują sic protokoły graniczne, szkice katastralne z lat 1889 – 1937, z 1960 r. oraz mapa katastralna, na podstawie której została opracowana mapa ewidencyjna w skali 1:5000. Dokumenty te przedstawiają przebieg granic dawnych, wymienionych powyżej parcel. Na ich podstawie można stwierdzić, że dawne parcele nr [...] i [...] odpowiadają obecnym działkom ewidencyjnym nr [...], nr [...] oraz części działki [...]. Natomiast dawna parcela [...] odpowiada części obecnej działki ewidencyjnej nr [...], która stanowi droga.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że właścicielem części obecnej działki ewidencyjnej nr [...] (dawnej parceli nr [...]) są B. i S. małżonkowie K., a nie Skarb Państwa.

Skarżący składając odwołanie przedłożyli kopię mapy ewidencyjnej w skali 1:5000 zaznaczając na mapie kolorem żółtym drogę, która według nich stanowi ich prywatny dojazd do gruntów. Organ odwoławczy odnosząc się do tego stwierdził, że w sposób przybliżony odpowiada dawnej parceli nr [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...]. Natomiast nieuzasadnione jest twierdzenie, że zaznaczona na żółto działka jest częścią działki nr [...] stanowiącej własność odwołujących, bowiem jak wynika z ustalonego stanu prawnego, zaznaczona na żółto działka jest częścią nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...]

Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że sporządzony w wyniku badania stanu prawnego dokument będący podstawą aktualizacji rejestru ewidencji gruntów i budynków, tj. wykaz zmian danych ewidencyjnych działki, nie precyzuje, jaka część powierzchni obecnej działki ewidencyjnej nr [...] odpowiada dawnym parcelom, dla których prowadzona jest księga wieczysta [...] Zgodnie z przedmiotowym wykazem zmian dane ewidencyjne działki nr [...] zostały uzupełnione tylko o informację dotyczącą numer [...] księgi wieczystej.

Końcowo organ odwoławczy zaznaczył, że ewidencja gruntów i budynków rejestruje jedynie dane podmiotowe i przedmiotowe określone uprzednio w odpowiednim trybie i wynikające z orzeczeń stosownych organów. Rejestr ten zatem nie może rozstrzygać sporów, co do prawa własności gruntów, jak również nadawać prawa do nieruchomości. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma bowiem charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych. Dopiero w kolejnym etapie prac Starosta [...] jako reprezentant Skarbu Państwa wykona podział hipoteczny działki nr [...] i wydzieli z niej część objętą księgą wieczystą nr [...]

W skardze z dnia [...] maja 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. K. i B. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu poddano decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], w przedmiocie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu J. Z., gmina R., dla działki oznaczonej na arkuszu mapy [...] numerem 450, dla której w rejestrze jako władający wykazany jest Skarb Państwa, zmiany polegającej na ujawnieniu, że przedmiotowa działka w części swej powierzchni wchodzi w skład księgi wieczystej [...], stanowiącej własność S. i B. małżonków K., natomiast pozostała jej część jest bez oznaczenia hipotecznego.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Starosta [...] zasadnie wprowadził wyżej wskazaną zmianę na podstawie przyjętego do powiatowego zasobu dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej w dniu [...] sierpnia 2019 r. pod numerem [...] operatu technicznego sporządzonego przez geodetę uprawnionego, zawierającego między innymi wykaz zmian danych dotyczących działki nr [...], położonej w obrębie J. Z., gmina R., oznaczonej na arkuszu mapy 2 oraz protokół z badania stanu prawnego nieruchomości.

Zdaniem Sądu w sporze należało przyznać rację organom rozstrzygającym w sprawie, które w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały prawidłowego wpisu w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu J. Z., gmina R., dla działki oznaczonej na arkuszu mapy 2 numerem 450.

Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie Sąd wskazuje, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 u.p.g.k., ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W odniesieniu do budynków ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych. Ewidencja wskazuje także właściciela lub władającego gruntem.

Jak przy tym wynika z art. 20 u.p.g.k., ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem informacji oraz danych o gruntach i budynkach, które stanowią, w oparciu o treść art. 21 ust. 1 powyższej ustawy, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych.

W powyższym świetle ewidencja gruntów stanowi zbiór informacji, a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Wpis do ewidencji nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. W orzecznictwie utrwalił się przy tym pogląd, że ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno – techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1422/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Szczególna rola ewidencji powoduje, że na organach administracji publicznej wykonujących zadania z zakresu geodezji i kartografii (starostach) spoczywa obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 r.e.g.b.). Zgodnie z art. 24 ust. 2a u.p.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji oraz 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Jak przy tym stanowi art. 24 ust. 2b u.p.g.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze 1) czynności materialno-technicznej na podstawie przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców, 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Stosownie do § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; wyeliminowania danych błędnych. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Podkreślić także należy, że posługiwanie się przez prawodawcę w przepisach rozporządzenia pojęciem "aktualizacji" a nie "prostowania" nie oznacza, że w ogóle nie jest możliwe usuwanie błędów czy omyłek w ewidencji w ramach pojęcia "aktualizacja", ale powinno się to odbywać w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek. Ewidencja gruntów i budynków nie ma bowiem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 381/15).

Jak wynika z akt sprawy, uprawniony geodeta M. D. ustalił, że działka numer [...] powstała z części parcel [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Z danych katastralnych wynika, że część parceli [...] stanowi matrykułę [...], dla której nie została założona księga wieczysta, dla części parcel [...], [...] i [...] prowadzona była matrykuła [...], dla której założona została księga wieczysta J. Z. wykaz [...], natomiast dla części parcel [...], [...] i [...] prowadzona była matrykuła [...], dla której założono księgę wieczystą Kw. nr [...]. Następnie badanie akt ksiąg wieczystych wykonane przez uprawnionego geodetę wykazało, że księga wieczysta J. Z. wykaz [...] została zamknięta, a jej treść w dniu [...] lutego 1964 r. przeniesiona do założonej księgi wieczystej Kw. nr [...] - obecnie [...] Natomiast księga wieczysta nr [...] (obecnie [...]) została założona w dniu [...] czerwca 1960 r. w wyniku zamknięcia i przeniesienia treści z księgi wieczystej J. Z. wykaz [...] z jednoczesnym sprostowaniem obszaru. (k. 3, k. 30 – 46 akt adm. organu I instancji).

Powyższe ustalenia dokonane przez uprawnionego geodetę M. D. zostały potwierdzone na etapie postępowania odwoławczego poprzez uzupełnienie materiału dowodowego o informacje z operatu ewidencyjnego dotyczących działek nr [...] i nr [...] od dnia założenia ewidencji gruntów i budynków do dnia sporządzenia informacji, wraz z dokumentami będącymi podstawą zmian, a także o protokół badania w Sądzie Rejonowym w O. księgi wieczystej nr [...] wraz z istniejącymi w zbiorze mapami i dokumentami (k. 187 – k. 363 akt adm. organu odwoławczego).

Taki stan, jak słusznie wskazały organy nadzoru geodezyjnego, spowodował, że dla części działki nr [...], która powstała z części parceli [...] wykazać należało, zgodnie z danymi katastralnym, że jest bez oznaczenia hipotecznego, dla części tej działki, która powstała z części parcel [...], [...] i [...] wykazać należało księgę wieczystą [...], natomiast dla części przedmiotowej działki, która powstała z części parcel [...], [...] i [...], w związku z ubytkowaniem powierzchni w trakcie zamknięcia wykazu [...] J. Z. i przeniesienia do księgi [...], wykazać należało, że jest bez oznaczenia hipotecznego.

W odniesieniu do zarzutów skargi wyjaśnienia wymaga, że z zapisów księgi wieczystej nr [...] wynika, że skarżący są właścicielami, we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, nieruchomości położonej w Jankowie Z. o ogólnej powierzchni [...] ha. Zgodnie z zapisami działu I księgi wieczystej nieruchomość ta nie jest oznaczona numerami ewidencyjnymi działek i stanowi rolę oraz łąkę o ogólnej powierzchni [...] ha (k. 365 – 378 akt adm. organu odwoławczego). Z akt księgi wieczystej wynika, że w skład tej nieruchomości o ogólnej powierzchni [...] ha wchodzi między innymi dawna parcela nr [...], zapisana w matrykule [...] katastru pruskiego (k. 317 akt adm. organu odwoławczego). Na podstawie mapy ewidencyjnej w skali 1:5000, która powstała na podstawie mapy katastralnej jednoznacznie wynika, że dawna parcela [...] odpowiada części obecnej działki ewidencyjnej nr [...], którą stanowi droga (k. 233 i 235 akt adm. organu odwoławczego).

Zatem właścicielem części obecnej działki ewidencyjnej nr [...] (a dawnej parceli nr [...]) są B. i S. małżonkowie K., a nie Skarb Państwa. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, zaznaczony kolorem żółtym obszar gruntu na kopii mapy ewidencyjnej, załączonej przez skarżących do odwołania (k. 415 akt adm. organu odwoławczego), a który według nich stanowi prywatny dojazd do gruntów, w sposób przybliżony odpowiada dawnej parceli nr [...], wchodzącej w skład księgi wieczystej [...] Powyższe potwierdza jedynie stwierdzenie, że zaznaczony obszar jest własnością skarżących. Podkreślenia natomiast wymaga, że zaznaczony na żółto obszar gruntu stanowi część obecnej działki ewidencyjnej nr [...], a nie jak błędnie podnoszą skarżący, część działki ewidencyjnej nr [...] (jako prywatny dojazd do tej działki).

Zgodnie z zapisami aktu notarialnego z [...] listopada 1995 r., rep. A nr [...], H. K. i S. K. przekazali na własność B. K. i S. K. nieruchomości położone w Jankowie Z., gmina R., dla których Sąd Rejonowy w O. W. prowadzi następujące księgi wieczyste: KW nr [...] będącej rolą o obszarze [...] ha, KW nr [...] będącej rolą i łąką o obszarze [...] ha oraz Kw nr [...] będącej gospodarstwem rolnym o obszarze [...] ha (k. nr [...] - 262).

Z powyższego wynika, że powierzchnia całej nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] wynosi [...] ha, a nie jak twierdzą skarżący, tylko działki nr [...]. Zgodnie z rejestrem ewidencji gruntów i budynków powierzchnia działki nr [...] wynosi [...] ha. Ponadto istotny jest fakt, że przedmiotem umowy notarialnej były nieruchomości określone numerami ksiąg wieczystych, a nie numerami działek ewidencyjnych.

Podkreślenia również wymaga, że sporządzony w wyniku badania stanu prawnego dokument będący podstawą aktualizacji rejestru ewidencji gruntów i budynków, tj. wykaz zmian danych ewidencyjnych działki nie precyzuje, jaka część powierzchni obecnej działki ewidencyjnej nr [...] odpowiada dawnym parcelom, dla których prowadzona jest księga wieczysta [...] Zgodnie z przedmiotowym wykazem zmian, dane ewidencyjne działki nr [...] zostały uzupełnione tylko o informację dotyczącą numeru księgi wieczystej.

Niezrozumiałe są zatem zarzuty skarżących, jakoby zaskarżona decyzja prowadziła do jakiegokolwiek wyzucia ich z prawa własności. Celem postępowania podjętego przez Starostę z urzędu było uporządkowanie stanu prawnego działki nr [...] poprzez prawidłowe wskazanie numeru księgi wieczystej, która jest dla niej prowadzona. Zadaniem dokonanej zmiany było odzwierciedlanie aktualnego stanu prawnego wynikającego z dokumentów. Organ I instancji poprzez dokonaną zmianę nie stworzył nowego stanu prawnego, co czyni skargę nieuzasadnioną.

Ubocznie Sąd wyjaśnia skarżącym, że należąca do nich częściowo działka nr [...] (w części dawnej parceli nr [...]) jest oznaczona w rejestrze gruntów jako droga (k. 5 akt adm. organu I instancji). Z akt sprawy wynika, że Gmina i M. R. ma zamiar wystąpić do Wojewody o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia działki z mocy prawa na rzecz Gminy w trybie ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm.) (zob. pismo Starosty z dnia 3 lutego 2020 r., k. 407 i 408 akt adm. organu odwoławczego). To dlatego w treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że "dopiero w kolejnym etapie prac Starosta [...] jako reprezentant Skarbu Państwa wykona podział hipoteczny działki nr [...] i wydzieli z niej część objętą księgą wieczystą nr [...]". Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania jest jednak wyłącznie wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...], dla której w rejestrze jako władający wykazany jest Skarb Państwa, polegającej na ujawnieniu, że przedmiotowa działka w części swej powierzchni wchodzi w skład księgi wieczystej [...], stanowiącej własność S. i B. małżonków K., natomiast pozostała jej część jest bez oznaczenia hipotecznego. Wprowadzenie tej zmiany nie powoduje żadnej zmiany w prawie własności skarżących do tej nieruchomości, jak i w prawie własności do działki nr [...], choć skarżący błędnie utożsamiają należącą do nich część działki nr [...] (w części dawnej parceli nr [...]) z działką nr [...].

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 8 lutego 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.