Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 354/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 123 par. 1, art. 124, art. 127,  art. 200 par. 1, art. 217, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a,;
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4;
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 366;
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 par. 1, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.),, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2008r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenia postępowania w sprawie 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości;


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...]. nr [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości i umorzyło postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że uchylonym postanowieniem Prezydent Miasta K. zaliczył nadpłatę podatku od nieruchomości kwocie 18 110,10 zł powstałą w wyniku uchylenia decyzji wymiarowych na poczet podatku ustalonego zobowiązanym: J. S. i Z.S. za lata 2001-2006 w kwocie 14 556,00 zł oraz B. Ś. i G. Ś. za lata 2001-2006 w kwocie 3 554,10 zł. Decyzje wymiarowe, zostały uchylone w trybie nadzwyczajnym, po wznowieniu postępowania w sprawie. W wyniku uchylenia decyzji wymiarowych powstała nadpłata dotyczyła podatnika - solidarnie zobowiązanych współwłaścicieli nieruchomości, tj. J. S., B. Ś., G. Ś.. Takiemu bowiem podatnikowi wymierzono wadliwie pierwotnie podatek. Jak jednak wynika z akt sprawy, tak zindywidualizowany podatnik nie istnieje, nie posiada zaległości ani bieżących zobowiązań podatkowych.

Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył J.S. W skardze wyjaśnił, że aktem notarialnym z dnia [...]. rep. [...] dokonano zniesienia współwłasności nieruchomości, zgodnie z którym małżonkowie Ś. stali się wyłącznymi właścicielami lokalu o powierzchni 34,8 m2 i działki o powierzchni 28 m2. Z kolei aktem notarialnym z dnia [...] roku rep. [...] skarżący został zarządcą nieruchomości i w związku z tym opłacał podatki. Skarżący wskazał, że słuszne były decyzje o rozliczeniu należnego podatku za pięć lat wstecz w oparciu o dokonane wpłaty poszczególnych podatników. Decyzje te zostały jednak uchylone, i aktualnie, w sposób bezprawny, organy dokonują podziału wpłaconego przez skarżącego podatku od nieruchomości pomiędzy jego a małżonków Ś. Nigdy nie istniało porozumienie o solidarnych wpłatach podatku od nieruchomości, które mogłoby istnieć tylko do dnia zniesienia współwłasności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia przez Sąd, iż decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podlegają one uchyleniu ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a.)

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. wydanie w trybie art. 233 par. 1 pkt. 2 lit. a Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2005r. Nr. 8 poz. 60 tekst jedn. ze zm.) zwanej dalej OP. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wynikającej z art. 127 OP obowiązkiem organu drugiej instancji jest ponowne merytoryczne załatwienie sprawy a nie tylko kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Art. 217 Ordynacji podatkowej wymienia elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo wydanie postanowienie. Zgodnie z par.2 tegoż przepisu postanowienie musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. Uregulowanie to oznacza, że brak któregokolwiek z tych elementów powoduje wadliwość rozstrzygnięcia. Stosownie zatem do treści tego przepisu organ podatkowy w uzasadnieniu postanowienia winien przytoczyć wszelkie okoliczności faktyczne istotne dla sprawy oraz wyjaśnić podstawę prawną postanowienia z objaśnieniem wykładni zastosowanych przepisów prawa. Istotnym jest nadto art. 124 OP ustanawiający zasadę przekonywania, według której organy podatkowe winny wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji czy jak w tym przypadku postanowienia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowania gdy organ pominie milczeniem niektóre elementy stanu faktycznego lub nie odniesie się do zarzutów zażalenia.

Zaskarżone postanowienie powyższych standardów nie spełnia albowiem co wynika z przedłożonych akt administracyjnych nie przedstawia pełnego stanu faktycznego, nie wyjaśnia zastosowanych przepisów prawa i nie odnosi się do zarzutów zażalenia . Konsekwencja powyższego jest niemożność pełnej merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Uchylając w całości zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło postępowanie w sprawie. W pisemnych motywach postanowienia brak wyjaśnienia co legło u podstaw takiego rozstrzygnięcia. Art. 233 par.1 pkt 2 lit. a OP obejmuje dyspozycją sytuacje gdy organ odwoławczy stwierdzi bezprzedmiotowość postępowania przed organem pierwszej instancji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu orzeczenia w sprawie ISA/Ka 1907/02 (dostępne w bazie Lex) "bezprzedmiotowość postępowania podatkowego oznacza niemożność skonkretyzowania praw i obowiązków indywidualnego podmiotu w drodze orzeczenia właściwego organu podatkowego". Jest oczywistym, że niemożność ta może wynikać z wielu przesłanek, które jednak trzeba w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazać i przeanalizować. Wydaje się na podstawie enigmatycznego uzasadnienia organu, że bezprzedmiotowości upatrywał w tym, że w dacie orzekania nie istniał podatnik, posiadający bieżące lub zaległe zobowiązania podatkowe, z związku z czym nadpłaty nie było komu zaliczyć. Teza ta nie jest poprawna .

Przedmiotem postępowania podatkowego był podatek od nieruchomości ustalany osobom fizycznym. W obrocie prawnym ( na co organ się nie powołał) funkcjonują ostateczne decyzje ustalające ten podatek skarżącemu i małżonkom Ś. za lata 2001 – 2006 w miejsce decyzji uchylonych w trybie postępowania wznowieniowego. Podatnikiem tego podatku zgodnie z dyspozycja art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12.I.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr. 9 poz. 84 ze zm.) są właściciele nieruchomości lub w przypadku współwłasności jej współwłaściciele. Okoliczność, że współwłaściciele są solidarnie zobowiązani do płacenia podatku nie niweczy faktu, że podatnikiem jest każdy ze współwłaścicieli. Fakt, że jest on zobowiązany solidarnie oznacza tylko, że organ podatkowy może żądać całości lub części należnego podatku od wszystkich dłużników łącznie , od kilku lub od każdego z nich z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art.366 k.c.). Tym samym niepoprawny jest pogląd zaprezentowany przez organ, że skoro pierwotnie podatnikami byli solidarnie zobowiązani współwłaściciel to aktualnie podatnika takiego nie ma albowiem solidarność tyczy jedynie sposobu realizacji zobowiązania. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia podatnikami przy zmienionym przedmiocie opodatkowania nadal pozostały te same osoby fizyczne choć ich współwłasność przekształciła się we własność co wpłynęło jedynie na przedmiot opodatkowania. W związku z tym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie rozważy czy w sprawie zachodzi niemożność skonkretyzowania praw czy obowiązków skarżącego w drodze orzeczenia organu podatkowego powodująca konieczność umorzenia postępowania w sprawie. Nadto rozpoznając sprawę ponownie zgodnie z zasada dwuinstancyjności nie tylko rozpozna sprawę ale i ustosunkuje się merytorycznie do wszystkich zarzutów zawartych przez skarżącego w odwołaniu od postanowienia wydanego przez organ I instancji.

Kolejnym uchybieniem jakiego dopuścił się organ przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia było naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wynikającej z art. 123 par. 1 OP. Przepis ten stanowi, iż organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem rozstrzygnięcia umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych materiałów. W sprawie niniejszej organy obu instancji nie zapewniły stronom możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału mimo, że obowiązek taki wynika wprost z art. 200 par. 1 OP. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że obowiązek taki ciąży także na organie odwoławczym nawet wówczas gdy organ ten nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego ( patrz uchwał 7 sędziów z dnia 25.IV.2005r. FPS 6/04 ,ONSAiWSA 2005 nr. 4 poz. 66) .

Ponownie rozpoznając sprawę przed wydaniem postanowienia organ zgodnie z zapisem art. 200 par.1 OP wyznaczy stronom termin do wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego w sprawie materiału.

Powyższe naruszenia prawa procesowego mogły mieć jak wskazano wyżej wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 par. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.