Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1635/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 25
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniająca dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla  realizacji narodowych planów gospodarczych
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędzia WSA Jacek Bursa Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody z dnia 23 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...], Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., nr 102, póz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 par. 2 kpa - po rozpatrzeniu odwołania T.T. (na podstawie art. 30 par.4 k.p.a. na miejsce dotychczasowej strony postępowania tj. T.T. wstąpili jej spadkobiercy, J.Z.D., i P.S.D. ), od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia Z.T. z udziału 26/192 we współwłasności nieruchomości ozn. jako parcele l. kat. [...] l. kat. [...] oraz j. kat. [...] b. gm. Kat K. , obj. Kw. [...]-.uchylił zaskarżone orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia Pana Z.T. z udziału 26/192 części we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako parcele l. kat. [...] l. kat. [...] oraz l. kat. [...] b. gm. kat K. obj. Kw [...] przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, a w szczególności wskazał, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. , z dnia 9. 04.1958r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Państwa - na cele Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej w m. K. - pod budowę przedszkola - nieruchomość oznaczoną jako parcele l. kat. [...] l. kat. [...] oraz l. kat. [...] b. gm. kat K. , stanowiące współwłasność J.T.P. w 29/192 cz., M.L.W.D. w 29/192 cz., Z.T. w 26/192 cz., E., z N.P. w 12/192 cz., S.T. w 1/4 cz.., oraz i M.S. w 1/4 cz. Orzekając w ten sposób organ l instancji oparł się na regulacjach przepisów art. 1, art. 10 i art. 21 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 26. 04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.R.P. nr 4, póz. 31 z r. 1952 r.).

Od tego orzeczenia zostało złożone zastrzeżenie przez L.W.D, oraz odwołanie przez T.T.

Pismem z dnia 27 czerwca 2008 r. [...] Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. w związku z ustaleniem, iż w archiwalnych aktach w/w postępowania, znajdujących się w Archiwum Zakładowym Urzędu Wojewódzkiego w K. , brak było egzemplarza w/w orzeczenia z klauzulą ostateczności, jak również brak było jakiejkolwiek informacji o sposobie rozpatrzenia w/w odwołań zwrócił się do tutejszego Urzędu z prośbą o poinformowanie o sposobie rozpatrzenia w/w odwołań, lub ich rozpatrzenie zgodnie z właściwością.

Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości Urzędu Wojewódzkiego w K. przeprowadził wnikliwe i wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego nie udało się odnaleźć rozstrzygnięcia w zakresie rozpoznania w/w zastrzeżenia M.L.W.D. oraz odwołania T.T. , które to odwołania prawdopodobnie nie zostały przekazane do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w m. K. i w konsekwencji obecnie zachodzi obowiązek ich rozpatrzenia w aktualnym stanie prawnym.

Przedmiotowe postępowanie organu II instancji, którym obecnie jest Wojewoda dotyczy odwołania T.T. od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia Pana Z.T. z udziału 26/192 we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako parcele l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...] b. gm. Kat K. , obj. Kw. [...] , natomiast "zastrzeżenie" M.L.W.D. stanowiące w istocie odwołanie w części dotyczącej orzeczenia o jej wywłaszczeniu z udziału 29/192 cz. we współwłasności wymienionej nieruchomości zostało zakończone decyzją Wojewody z dnia [...].04. 2011 r. [...] orzekającą o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia udziału M.L.W.D. z jej udziału we współwłasności ww. przedmiotowej nieruchomości i przekazaniu w tym zakresie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

Przedmiotem postępowania przed organem II instancji, którym obecnie jest Wojewoda była kwestia rozpatrzenia odwołania T.T. , która pismem z dnia 27 kwietnia 1958 r., wskazała iż " Niezgodne ze stanem faktycznym jest uzasadnienie cytowanego orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości w przedmiocie braku rezultatu w staraniach Wydziału Oświaty przez R. N. w m. K. o nabycie tych nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna względnie zamiany, bowiem Wydział Oświaty Pręż. R. N. w m. K. nie wysunął żadnej konkretnej propozycji nabycia tej nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna ani też nie zaoferował mi konkretnej zamiany. W przedmiotowych aktach Wydziału Oświaty Pręż. R. N. w m. K. winno znajdować się moje oświadczenie pisemne, złożone w toku wstępnych rozmów że zgadzam się na oddanie przypadającej na mnie części parceli mającej ulec wywłaszczeniu, pod warunkiem przydzielenia mi parceli zamiennej."

Jak ustalono na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego z dnia 20 marca 1950 r. sygn. akt [...] prawa do spadku po zmarłym w dniu 9 maja 1946 r. Z.T, nabyli T.T. i A. T. z. D. ., T.T. zmarła dnia 15 grudnia 1970 r, w K. , a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział IV Cywilny sygn. akt [...] z dnia 30 grudnia 1975 r. spadek po niej nabyła córka A.R.D. w całości. Natomiast spadek po zmarłej A.R.D. nabyli jej synowie; J.Z.D. i P.S.D. na podstawie postanowienia Sadu Rejonowego w K. Wydział II Cywilny z dnia 26 października 1987 r. sygn. akt [...] W tej sytuacji, na podstawie art. 30 par. 4 k.p.a. w miejsce dotychczasowej strony postępowania tj. Pani T.T. wstąpili jej spadkobiercy tj. J.Z.D. i P.S.D.

Rozpatrując powyższe odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda stwierdził, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest kwestia wywłaszczenia Z.T. z udziału 26/192 części we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako parcele l. kat. [...]. l. kat. [...] oraz l. kat. [...] b. Gm. kat K. , obj. Kw. [...] na rzecz Państwa - na cele Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej w m. K. - pod budowę przedszkola.

Zaskarżone orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 9 kwietnia 1958r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia Z.T. z udziału 26/192 części we współwłasności w przedmiotowej nieruchomości podlega uchyleniu a sprawa w tym zakresie przekazaniu do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Zgodnie bowiem z obowiązującym na dzień wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 1958r. nr [...] artykułem 9 ust l Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z dnia 24 marca 1928 nr 39. póz. 341) ..Osobą interesowaną jest każdy, kto żąda czynności władzy, do kogo czynność władzy się odnosi, lub też czyjego interesu czynność władzy choćby pośrednio dotyczy." Obecnie obowiązujący art. 28 k.p.a. stanowi, iż: ."stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".

Niewątpliwie w świetle postanowienia Sądu Grodzkiego z dnia 20 marca 1950 r. sygn. akt l [...] prawa do spadku po zmarłym w dniu 9 maja 1946 r. Z.T. nabyli z tą datą T.T. i A.D. z. T. . Analiza natomiast akt postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieżyjącego już wówczas Z.T. z udziału 26/192 części we współwłasności nieruchomości (ozn, jw., obj. Kw [...]) wskazuje, iż A. z. T.D. a jako jedna ze spadkobierczyń nieżyjącego podczas prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego Z.T. w ¼ częściach nie brała udziału w toczącym się postępowaniu o wywłaszczenie nieruchomości oraz nie została do niej skierowana decyzja o jej wywłaszczeniu. Powyższe wskazuje zatem na fakt,, iż strony toczącego się wówczas postępowania wywłaszczeniowego tj. właściciele wywłaszczanej nieruchomości nie zostały przez organ I instancji ustalone w sposób prawidłowy. Pozbawienie przez organ l instancji możliwości uczestnictwa jednego ze spadkobierców współwłaściciela wywłaszczanej nieruchomości i prowadzenie przez organ administracji państwowej postępowania administracyjnego bez jego udziału stanowiło kwalifikowane naruszenie ówczesnych norm prawa procesowego, regulujących sposób przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, na mocy których Prezydium Rady Narodowej w m. K. w pierwszej kolejności zobowiązane było do zawiadomienia właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.

Wydanie decyzji w postępowaniu odwoławczym nie może wyżej wymienionych uchybień sanować. Ze wskazanych względów Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania T.T. (na podstawie art. 30 par 4 k.p.a. w jej miejsce wstąpili jej spadkobiercy: J.Z.D. i P.S.D. ) od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia Z.T. z udziału 26/192 części we współwłasności ww. nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Zgodnie bowiem z art. 138 par 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzja w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Należy zwrócić również uwagę na utrwalony zarówno w orzecznictwie sądowym jak i doktrynie prawa pogląd, zgodnie z którym organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonego orzeczenia organu l instancji. Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się jedynie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu l instancji. Organ ten nie tylko ocenia podstawy - prawną i faktyczną - zaskarżonego orzeczenia, ale i orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania własnego orzeczenia. Oznacza to, że jeśli w czasie pomiędzy wydaniem orzeczenia w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania, ulegnie zmianie stan prawny lub faktyczny sprawy, to organ odwoławczy -zachowując tożsamość sprawy obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny i faktyczny sprawy. Zaskarżonym orzeczeniem PRN w K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu m. in. Z.T. z całego udziału jego we współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Od orzeczenia tego zostało złożone odwołanie m. in. przez T.T. (jedną ze spadkobierczyń zm. Z.T . ) która wskazała, iż udział we współwłasności w przedmiotowej nieruchomości został wywłaszczony bez przeprowadzenia rokowań w drodze dobrowolnej umowy kupna sprzedaży. Jednakże od daty orzeczenia zaskarżonego orzeczenia Prezydium RN w m. K. z dnia 9. 04.1958r.nr [...] orzekającego o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Państwa - na cele Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej w K. - pod budowę przedszkola oraz złożenia od niego odwołania przez strony upłynęło 53 lata. Tak długi okres czasu uzasadniał potrzebę wnikliwego wyjaśnienia kwestii czy nie zostało w tym czasie jednak wydane rozstrzygnięcie posiadające walor ostateczności odnośnie zaskarżonego orzeczenia organu l instancji. W przypadku bowiem istnienia takiego orzeczenia - wydanie prawomocnego rozstrzygnięcia skutkowałoby naruszeniem określonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej i wynikające z niej związanie organu administracji publicznej taką decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia /art. 110 k.p.a./ Na przestrzeni czasu obejmującego okres postępowania międzyinstancyjnego w niniejszej sprawie nastąpiły kilkakrotne zmiany przepisów w zakresie wywłaszczeń i odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości wprowadzone najpierw ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, póz. 70 z poźn. zm.), zastąpioną przez ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. nr 22, póz. 999 z poźn. zm), wielokrotnie zmienianą, uchyloną z kolei obowiązującą od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 102, póz. 651 ze zm.). W tym okresie zmieniona została również właściwość organów orzekających w sprawach wywłaszczeniowych, zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji w związku z ustawami reformującymi administrację publiczną tj. ustawę o samorządzie gminnym, z dnia 8 marca 1990 r. (u.s.g), ustawa o samorządzie powiatowym z dnia 5 czerwca 1998 r. (u.s.p), ustawa kompetencyjna z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw, ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie, ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2009 r. nr 31. póz. 206. z poźn. zm.)

W wyniku obszernego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ odwoławczy (poszukiwania w Archiwum Urzędu Wojewódzkiego w K. , Archiwum Państwowym w K. , Archiwum Urzędu Miasta K. , Ministerstwie Infrastruktury, Instytucie Pamięci Narodowej w K. , Archiwum Akt Nowych w W. , Instytucie Pamięci Narodowej w W. ) mającego na celu odnalezienie dokumentów świadczących o ewentualnym rozpatrzeniu przez ówczesną Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Rady Narodowej lub inne później powstałe organy II instancji właściwe w tych sprawach powyższego odwołania w zakresie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 9 kwietnia 1958r. nr [...] nie udało się odnaleźć jakichkolwiek dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy potwierdzających rozpoznanie przedmiotowego odwołania i wydanie w tym zakresie stosownego orzeczenia przez ówczesny lub późniejszy organ odwoławczy. W związku z powyższym z uwagi na brak decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej lub innego organu właściwego

do rozpoznania odwołania odnośnie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 9 kwietnia 1958r. nr [...] w latach późniejszych, należało uznać, iż sprawa ta nie została dotychczas rozpatrzona w trybie odwoławczym i w związku z powyższym uznać, że aktualnie pozostaje ona nadal w toku na tym etapie tj. przed organem II instancji. W obecnym stanie prawnym instytucję wywłaszczenia nieruchomości, odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 102, póz. 651 z późn. zm.). Zgodnie z art. 233 ugn "Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie Jej przepisów.". Norma ta nakazuje dalszy bieg spraw, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31 grudnia 1997 r. na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 3 662/01).

Wobec faktu, iż nie istnieje już obecnie Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniową przy Prezydium Rady Narodowej, to w świetle art. 9a w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami organem obecnie właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji wywłaszczeniowej przez ten organ jest obecnie Wojewoda . W dacie wydania zaskarżonego orzeczenia PRN w m. K. z dnia 9. 04. 1958 r. obowiązywał dekret z dnia 26. 04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U.R.P. nr 4, póz. 31 z r. 1952 r.) którego przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę orzeczenia o wywłaszczeniu.

Obecnie jednak przedmiotowa sprawa musi być rozpatrywana na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 102, póz. 651 z poźn. zm.) regulującej w dziale III rozdziale 4 instytucję wywłaszczania nieruchomości. Biorąc zatem pod uwagę, iż zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja wywłaszczeniowa poprzedzająca wydanie kwestionowanego orzeczenia powstała przed 53 laty odpowiadając wymaganiom ówczesnego dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (dz.u.r.p. nr 4 póz. 31 z r. 1952 r.), zachodzi konieczność zweryfikowania wspomnianego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy w świetle wymagań aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i wydania na tej podstawie nowego orzeczenia w sprawie wywłaszczenia Pana Z.T. z jego udziału 26/192 cz. we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, również odpowiadającego wymogom aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnienie powyższego wymaga tym samym przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co również uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 9 kwietnia 1958 r. nr [....] w części dotyczącej wywłaszczenia Z.T. z jego udziału we współwłasności przedmiotowej nieruchomości i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji właściwemu w sprawach z zakresu wywłaszczeń nieruchomości, którym w stosunku do nieruchomości położonych na terenie miasta K. w aktualnym stanie prawnym jest Prezydent Miasta K. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, organ wojewódzki nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w określonym powyżej zakresie

Przeprowadzenie bowiem przez organ odwoławczy w całości postępowania administracyjnego w zakresie wywłaszczenia i odszkodowania (m. in. zasadę łącznego orzekania w tym zakresie przewidują obecnie przepisy omawianej ustawy o gospodarce nieruchomościami) przedmiotowej nieruchomości naruszałoby wspomnianą zasadę dwuinstancyjności (por. również wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 3662/01). Na uwagę zasługuje także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt. II SA/Kr 3662/01, wydany w sprawie o podobnym stanie faktycznym, w którym wskazano, iż "Organ II instancji rozpatrując odwołanie po tak długim czasie, musiał stosować przepisy obowiązującego obecnie prawa. Ustawa z dnia 21.08.1997 r o gospodarce nieruchomościami, wprowadziła przepisem art. 233 zasadę bezpośredniego /natychmiastowego/ jej działania do spraw będących w toku. a wszczętych przed jej wejściem w życie tj. przed dniem 1.01.1998 r. Sprawa będzie więc wymagała badania w świetle obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami /art. 112 i nast. u.g. n./ materialnoprawnych przesłanek wywłaszczenia, czyli celów, na jakie dopuszczona jest ta forma ingerencji państwa w sferę praw podmiotowych jednostki przysługujących jej z tytułu własności i treści tego prawa, /art. 112 i nast. w zw. z art. 6 u g.n./. Następnie zaś w zależności od rozwoju sprawy, o ile okazałoby się, że wskazany cel publiczny nie może być zrealizowany w inny sposób, jak tylko przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, to ustalenia będzie wymagał zakres wywłaszczenia /art. 113 ust. l J 3 u.g.n./ i wysokość odszkodowania art. 128 i nast. u.g.n./. W obecnym stanie prawnym stosownie do postanowień art. 129 u.g.n.- odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Prawidłową więc podjął decyzję organ II instancji uchylając zaskarżoną decyzja wywłaszczeniową i przekazując sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania zgodnie z właściwością .Organ odwoławczy bowiem jest uprawniony do przeprowadzenia tylko dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów /art. 136 k.p.a./. Przeprowadzenie natomiast w całości postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ustanowioną przepisem art. 15 k.p. a. "

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Gmina Miejska K. reprezentowana przez Prezydenta Miasta K. wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody , zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego , a to:

- art. 107 par 1 w zw. z art. 138 par 2 k.p.a. poprzez pominięcie faktu iż w sprawie wywłaszczeniowej zostały wydane dwie odrębne decyzje; z tej samej daty i o tych samych sygn.,. jedna w przedmiocie wywłaszczenia, druga w przedmiocie odszkodowania i tym samym niewskazanie, która z tych decyzji została uchylona podczas gdy odwołanie T.T. dotyczyło decyzji w przedmiocie odszkodowania,

- art. 7, art. 107 pat 1 w zw. z art. 138 par 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w niniejszym postępowaniu odwołania M.L.D. skutkujące wydaniem decyzji częściowej dotyczącej tylko odwołania Z.T. , podczas gdy na skutek odwołań winna być wydana jedna decyzja organu odwoławczego,

- art. 28 w zw. z art. 62 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zostały naruszone prawa A.D. j do czynnego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że brała ona udział w postępowaniu,.

- art. 7 w zw. z art. 77 w zw

z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie; czy zebrany w sprawie o wywłaszczenie materiał dowodowy odpowiada wymogom aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami i tym samym czy jest wystarczający dla wydania nowego orzeczenia w sprawie wywłaszczenia z udziału we współwłasności przedmiotowej nieruchomości,

- art. 80 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego , wobec oceny organu odwoławczego, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie wymaga jedynie zweryfikowania pod kontem obowiązującej aktualnie ustawy o gospodarce nieruchomościami,

- art. 138 par 2 k.p.a. poprzez niedokonane oceny całości materiału dowodowego przeprowadzonego przez organ l instancji, w szczególności pod kontem prawidłowości dokonania wywłaszczenia Z.T. z jego udziału we współwłasności nieruchomości podczas gdy Organ II instancji dokonuje oceny na podstawie całości materiału dowodowego, a w razie potrzeby może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda podniósł, iż sprawy; niniejszą i z odwołania L.W.D. rozpatrzył w dwóch oddzielnie prowadzonych postępowaniach z uwagi na konieczność ustalenia spadkobierców po T.T. , które to postępowanie wymagało przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających. Sprawa L.D, również została zaskarżona przez Gminę K. , która wedle pozyskanej informacji została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 13. 09. 2011 r. Ponadto Wojewoda podniósł, iż z treści odwołania wynika, że odwołująca się kwestionowała decyzję o wywłaszczeniu i ta była przedmiotem rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skardze nie można odmówić słuszności.

Zgodnie z przepisem art. 3 par 1 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DZ. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm./ zwanej dalej w skrócie p».p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów postępowania - o ile naruszenie ich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 par 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Zatem sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze, jak i ponad te zarzuty w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przeprowadzona w myśl powyższych przepisów kontrola zaskarżonej decyzji dała podstawy do jej zakwestionowania, bowiem sprawa nie została należycie wyjaśniona.

W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ujęta w przepisie art. 15 k.p.a, oznacza, ze stronie

przysługuje prawo do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, na co trafnie wskazuje organ odwoławczy. Trzeba jednak dopowiedzieć, że decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak decyzja organu l instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu i instancji /T. Woś, J. Zimmerman glosa do uchwały SA z dnia 23 09 1986 r. IIAZP 11/86, OSN 1987/11167, PiP 1989/8/145/,

Realizacja tej zasady została ukształtowana w przepisie art. 138 par 1 k.p.a. regulującym postępowanie administracyjne przed organem odwoławczym Przepis ten wprowadza, jako zasadę postępowanie merytoryczne przed organem II instancji, w związku z tym również, taki charakter mają decyzje podejmowane w trybie art. 138 par 1 pkt 2 k.p.a. merytoryczno - reformacyjne ukierunkowane na rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy.

Rozstrzygnięcia kasacyjne przewidziane par 2 art. 138 k.,p.a. stanowią wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego i mają miejsce wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przy interpretacji tego przepisu nie jest dopuszczalna wykładnie rozszerzająca Wypracowane i ugruntowane na przestrzeni lat stanowisko judykatury i zgodna z nim z doktryna, pozwalają na przyjęcie; że wydanie decyzji kasacyjnej może nastąpić tylko wtedy, gdy organ l instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadził z rażącym naruszeniem prawa procesowego, /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 11. 2003, IV SA1496/02 M Prawn. 2004/2/60, wyrok NSA z dnia 2. 04 2001 r. IVSA 208/99 Lex nr 547/45, W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu" WP W-wa 1983, str. 223, Zb.Janowicz - str. 301 i nast., "Kodeks postępowania administracyjnego", M. Wierzbowski "Postępowanie administracyjne". C.H Beck W-wa 2004, str. 207/

Wniesienie odwołania powoduje więc, w myśl powyższego przeniesienie kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Ocenie organu odwoławczego podlega całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie przed organem l instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany i przeanalizowany przez ten organ. Organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień może materiał ten ocenić inaczej niż organ l instancji, co więcej organ odwoławczy może z urzędu lub na żądanie strony przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Przepis art. 136 k.p.a.. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i prawnego, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 k. p. a.

W świetle powyższego oceniając przebieg postępowania przed organem odwoławczym Sąd zważył co następuje:

Wojewoda w oparciu o wyniki szeroko prowadzonej kwerendy w różnych urzędach i instytucjach dla wyjaśnienia; czy odwołanie T.T. od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. o wywłaszczeniu z dnia 9 kwietnia 1958 r, nr; [...] zostało rozpatrzone, przez właściwy organ odwoławczy w tym przez nie istniejącą już obecnie Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy Prezydium Rady Narodowej, - ustalił; że dotychczas nie zostało ono rozpatrzone, a zatem sprawa pozostaje nadal w toku na etapie postępowania odwoławczego przed organem II instancji.

Prawidłowo Wojewoda przyjął swoją właściwość do rozpatrzenia odwołania oraz, że w sprawie mają obecnie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2010 r. nr 102 póz. 651 z późn. zm./. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 233, u.g.n. sprawy wszczęte lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy /tj. do dnia 31.12.1997 r. / prowadzi się na podstawie przepisów tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwym organem do rozpatrzenia odwołania /organem wyższego stopnia/ w sprawach określonych w tej ustawie jest wojewoda.

W ramach postępowania odwoławczego organ II instancji zgromadził dostępne, a mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie materiały dowodowe w postaci dokumentów archiwalnych dotyczących postępowania wywłaszczeniowego przedmiotowej nieruchomości. Jednakże nie poddał ich wnikliwej analizie, ustalając wbrew istniejącym dowodom, że jedna spadkobierczyni po zmarłym współwłaścicielu Z.T. tj. A.T.D. nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Nadto organ odwoławczy nie dostrzegł, że w dacie 9 kwietnia 1958 r. Prezydium Rady Narodowej w m. K. , wydało dwa orzeczenia oznaczone tym samym nr. [...] Pierwsze -.[...] z pliku akt wywłaszczeniowych/ o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości stanowiącej m. in. współwłasność Z.T. w 26/192 części, drugie /k. [...]- z pliku akt wywłaszczeniowych w aktach adm../,- o przyznaniu wymienionym wywłaszczonym, w tym pod liczbą [...]; T.T. odpowiedniej nieruchomości zamiennej położonej w K. , "nadającej się do natychmiastowego objęcia na własność tytułem odszkodowania, jako współwłaścicielom ujawnionym w księdze wieczystej bądź ustalonym w trybie art. 26 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych / Dz. U. Nr 4, póz. 31 z 1952 r./ za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa na cele Wydziału Oświaty Prezydium Rady Narodowej w K. - położonej w Gm. kat K. , [...] obj. [...] a to; [...] o pow. 3646,50 m2". Równocześnie orzeczeniem tym zobowiązano Wydział Oświaty - PRN w K. , pl. [...] - do niezwłocznego zaoferowania wymienionym w orzeczeniu wywłaszczonym podmiotom, w tym również T.S.T. - na własność odpowiedniej nieruchomości zamiennej nadającej się do natychmiastowego objęcia w zamian za wywłaszczoną nieruchomość.

Z lapidarnego uzasadnienia tego orzeczenia wynika że wywłaszczona nieruchomość stanowi jedyne działki wywłaszczonych współwłaścicieli przeznaczone pod budowę domów jednorodzinnych wobec czego na podstawie art. 30 ww. dekretu należało uznać prawo wywłaszczonych do odpowiednich nieruchomości zamiennych oraz do zaoferowania takowej do natychmiastowego objęcia ./k. [...] z pliku akt wywłaszczeniowych/

W pliku dokumentów archiwalnych z aktach wywłaszczeniowych znajduje się Protokół z dnia 21 lutego 1958 r., rozprawy wywłaszczeniowe -odszkodowawczej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości wnioskowanej do wywłaszczenia przez Wydział Oświaty PRN w m. K- na cele budowy przedszkola przy ul. [.,..] . Z protokołu tego wynika, że na rozprawie "ze strony współwłaścicieli" stawiła się m. In. T.T. i jej córka D.A. - "za matkę T.T. ". W protokole odnotowano, że T.S.T. , (dwojga imion) wdowa po profesorze Akademii Handlowej w K. , który zginął w obozie w O. oświadcza, że podtrzymuje oświadczenie na piśmie złożone do wydziału Oświaty i prosi o przyznanie jej nieruchomości zamiennej. Dalej oświadcza, że żadnych nieruchomości więcej nie posiada, a nieruchomość wywłaszczana stanowiła jedyną jej parcelę przeznaczoną pod budowę domku jednorodzinnego. Ponadto T.T. oświadczyła; "jestem spadkobierczynią po mężu, który był właścicielem hipotecznym (26/192częsci), oraz córka obecna tu ob. A.D. z T. . Spadek nie został przeprowadzony. Jestem

faktyczną właścicielką części po mężu w. wymienionej (26/192), przeto proszę o rychłe przydzielenie odpowiedniej parceli zamiennej" / k. [...] z pliku akt wywłaszczeniowych/.

Pod tym oświadczeniem T.T. złożyła swój podpis. Z treści protokołu wynika zatem, że A.D. brała udział w rozprawie odszkodowawcze - wywłaszczeniowej i nie zaprzeczyła gdy jej matka T.T. oświadczyła, że jest faktyczną właścicielką całego udziału we współwłasności po mężu tj 26/ 192 części wywłaszczanej nieruchomości. W konsekwencji czego decyzja wywłaszczeniowa i odszkodowawcza zostały doręczona tylko T.T., jako "faktycznej właścicielce".

Jak się okazuje na mocy postanowienie Sądu Grodzkiego z dnia 20. 03. 1950 r. /k, [...]/ o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po zmarłym 9.05.1946 r. Z.T. prawa te przypadły wdowie T.T. w 1/4 oraz córce A. z. T.D. w ¾ w stosunku do całości, spadku. Jednakże postanowienia tego T.T. ani jej córka A.D., nie przedłożyły w postępowaniu wywłaszczeniowym w 1958 r..

Dopiero w postępowaniu odwoławczym przy piśmie z dnia 18. 04. 2011 r przedłożył je pełnomocnik J.D. i P.D. -synów i spadkobierców zmarłej w 19. 07. 1987 r. A. z T.D. j, którzy na podstawie art. 30 par 4 k.p.a. wstąpili w miejsce strony odwołującej się tj. T.T. zmarłej w dn. 15.12.1970 r, po której spadek nabyła na podstawie ustawy jej córka A. z T.D. w całości, /akty zgonów - k. [...] i postanowienia Sądów; Grodzkiego w K. z dnia 20. 03. 1950 r., Rejonowego w K. z dnia 30.12. 1975 r. i z dnia 26. 10 1987 r, k. [...]’ akt adm./

W odwołaniu wniesionym w dniu 28.04. 1958 r. do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Rady Narodowej w m. K. "od orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości [...] na zasadzie art. 45 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości IDŹ. U. Nr 17 poz.70/" odwołująca się T.T. podniosła, że niezgodne ze stanem faktycznym jest uzasadnienie orzeczenia o wywłaszczeniu w przedmiocie braków rezultatu w staraniach Wydziału Oświaty przez R.N. w m. K. , o nabyciu tej nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna względnie zamiany , bowiem Wydział Oświaty nie wysunął żadnej konkretnej propozycji nabycia tej nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy kupna ani tez nie zaoferował konkretnej zamiany. W swoim odwołaniu T.T. powołuje się na swoje wcześniejsze stanowisko złożone w toku wstępnych rozmów na piśmie do Wydziału Oświaty Pręż. R, Narodowej w m. K. - (w aktach adm. brak tego pisma) - "że zgadza się na wywłaszczenie pod warunkiem przydzielenia jej parceli zamiennej".

Istotną okolicznością w sprawie jest fakt, że w dacie wywłaszczenia jego cel był zrealizowany tz. Przedszkole było już wybudowane. Wywłaszczenie miało więc charakter następczy po zrealizowaniu celu. Z materiałów archiwalnych wynika, zwłaszcza z pism wywłaszczanych współwłaścicieli, że teren pod budowę został zajęty samowolnie przez inwestora już w październiku 1955 r. Zaś z oświadczenia rzeczoznawcy majątkowego mgr inż. J.S. złożonego na rozprawie wywłaszczeniowe - odszkodowawczej w dniu 21. 02 .1958 r. wynika, że przedszkole zostało już wybudowanie, a teren trwale ogrodzony. Zresztą rozprawa wywłaszczeniowe- odwoławcza w dniu 21. 02. 1958 r. połączona z przeprowadzeniem oględzin nieruchomości odbyła się w tym-żę Przedszkolu przy ul. [...] co wynika wprost z treści zawiadomienie z dn. 20. 01. 1958 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowe - odwoławczej , /k. [...] z pliku akt archiwalnych dot. wył./

W aktach administracyjnych /k.[...] znajduje się ZEZWOLENIE Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 3. 09. 1955 r, znak l...] który na podstawie art. 4 i 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz.U R., Nr 4 z 1952 r, póz. 31/ zezwala "Wydziałowi Oświaty Prezydium MRN w K. jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie pod budowę przedszkola nieruchomości położonej w K. dz./ K. przy ul. [...], oznaczonej na zał, planie sytuacyjnym /..../ o łącznej po. 3935 m2. Nabycie powinno nastąpić zgodnie z przepisami powolnego na wstępie dekretu. W przypadku ustalenia przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia przez Prezydium W.R.N. /art. 21 ust 2 dekretu / Prezydium szczegółowo oznaczy wielkość przejmowanej nieruchomości z ewentualnym ograniczeniem powierzchni określonej niniejszym zezwoleniem, stosownie do rzeczywistych potrzeb nabywcy na podstawie wstępnie sporządzonej dokumentacji projektowo - kosztorysowej."

Przepis art. 6 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu .nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych / dalej "dekret" t. jedn.. Dz. U.RP Nr 4 z 1952 r. póz. 31/ stanowił;

1. Jeżeli względy szczególne uzasadniają niezwłoczne objęcie nieruchomości, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - na wniosek właściwego ministra - równocześnie z zezwoleniem na nabycie lub po wydaniu zezwolenia udzieli wykonawcy narodowych planów gospodarczych zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości. .........

2. Na wniosek wykonawcy planu, który uzyskał zezwolenie na niezwłoczne objęcie nieruchomości, prezydium powiatowej rady narodowej dokona w terminie siedmiodniowym szczegółowego opisu nieruchomości, niezbędnego do określenia odszkodowania. Objęcie nieruchomości następuje natychmiast po dokonaniu opisu, przy czym przepis art. 40 ust. 4 ma odpowiednie zastosowanie.

3. Właścicielowi, któremu w przypadku wywłaszczenia nieruchomości przysługiwałoby prawo otrzymania nieruchomości zamiennej (art. 30), nieruchomość zamienna powinna być dostarczona w miarę możności przed objęciem nieruchomości, przewidzianym w ust. 1.

4. Jeżeli w wyniku postępowania wywłaszczeniowego nie zostanie wydane orzeczenie o wywłaszczeniu albo jeżeli w ciągu 6 miesięcy od daty zezwolenia nie zostanie wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, prezydium wojewódzkiej rady

narodowej - na wniosek właściciela, zarządzi przywrócenie posiadania

nieruchomości, objętej na podstawie ust. 1. Właścicielowi przysługuje prawo do odszkodowania za okres, w którym był pozbawiony posiadania, jeżeli nie otrzymał nieruchomości zamiennej, z której mógłby korzystać w tym samym czasie. Do ustalenia i wypłaty odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 41. 4. 5 i 6.

5. Jeżeli nieruchomość zostanie nabyta lub wywłaszczona w wyniku postępowania, wszczętego przed upływem 6 miesięcy od daty zezwolenia (ust. 1), właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania z tytułu wcześniejszego objęcia nieruchomości.

Już z powyższego wynika, że organ odwoławczy z naruszeniem art. 7 k.p.a. nie wyjaśnił, po 53 latach trwającego postępowania między instancyjnego, kluczowych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Organ odwoławczy uznając, że zmiana stanu prawnego powoduje automatycznie konieczność weryfikacji całego postępowania wywłaszczeniowego w świetle nowych przepisów prawa (ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także uwzględnienia istniejącego obecnie stanu faktycznego uchylił się od rozpatrzenia sprawy i wskazania jakie przepisy postępowania zostały rzeczywiście naruszone przez organ pierwszej instancji w toku postępowania wywłaszczeniowego w stopniu uzasadniającym uchylenie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podczas gdy ze zgromadzonych materiałów archiwalnych dot, postępowania wywłaszczeniowego wynika, że było ono przeprowadzone z rażącym naruszeniem trybu określonego w przepisach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Po pierwsze wyżej przytoczone w dosłownym brzmieniu ZEZWOLENIE z dn. 3. 09. 1955 r. na nabycie przedmiotowej nieruchomości nie zostało wydane przez ustawowo upoważniony do tego organ tj. przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, a przez Zastępcę Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z naruszeniem art. 5 dekretu i co więcej bez wymaganej tym przepisem (ust 1 i 2 ) opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, co stanowi rażące naruszenie art. 7 ust 3 pkt 2 dekretu.

Po drugie w aktach wywłaszczeniowych brak jest zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania wydanego na wniosek właściwego ministra na niezwłoczne objęcie przedmiotowej nieruchomości stosownie do art. 6 ust 1 dekretu, a jak wynika z akt wywłaszczeniowych przedmiotowa nieruchomość została zajęta już w 1955 r.( i trudno odmówić słuszności współwłaścicielce L.W.D. , która w piśmie do prezydium RN w m. K. z dnia 23.04 1958 r. podnosi, że Wydział Oświaty zajął samowolnie teren i podjął budowę Przedszkola nie pytając o zgodę na to zainteresowanych właścicieli).

Przepis art. 1, dekretu wyraźnie określał, że: "nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogą być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane zgodnie z przepisami niniejszego dekretu." W niniejszej sprawie przede wszystkim nie wiadomo, wobec braku opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (o której mowa wyżej) aby przedmiotowa nieruchomość była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych lub by budowa Przedszkola przy ul. [...] w K. , stanowiła realizację narodowych planów gospodarczych. Zatem stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji wywłaszczeniowej, że wymieniona nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym i okolicznościach sprawy.

Zajęcie przedmiotowej nieruchomości w 1955 r. i przystąpienie do budowy Przedszkola; bez zezwolenia właściwego organu na jej objęcie, trzy lata przed wywłaszczeniem nieruchomości bez zachowania trybu przewidzianego przepisami art. 6 ust 1, ust 3 w zw. z art. 30 ust 1 zd, pierwsze, ust.2 i ust 4 dekretu, było działaniem bezprawnym podlegającym przepisom karnym zamieszczonym w dziale V dekretu.

Przepis art. 43 ust 1 dekretu przewidywał odpowiedzialność karną dla tego; "kto przed uzyskaniem podlegającego wykonaniu orzeczenia wywłaszczeniowegp albo bez zezwolenia właściwej władzy, wydanego w trybie określonym w dekrecie, obejmuje w posiadanie cudzą nieruchomość w całości lub części albo też w inny sposób narusza cudze prawo własności nieruchomości - podlega karze aresztu do lat dwóch.

W przypadku działania nieumyślnego (ust 2) sprawca podlegał karze aresztu do 6 miesięcy lub grzywny do 5000 zł.

Bezsporną w świetle dokumentów jest okoliczność, że postępowanie wywłaszczeniowe w sprawie przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte dopiero w dniu 20.stycznia 1958 r., co wynika wprost z zawiadomienia /obwieszczenia/ o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowe - odszkodowawczej, która zgodnie z zawiadomieniem odbyła się w wybudowanym już Przedszkolu przy ul. [...], na zajętym samowolnie przez inwestora terenie.

Orzeczenia o wywłaszczeniu i o przyznaniu wywłaszczonym właścicielom prawa do nieruchomości zamiennej zostały wydane w dniu 9 kwietnia 1958 r. do nr [...], zatem już pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /tekst pierwotny Dz. U. z 1958 r. Nr 17 póz. 707, która weszła w życie z dniem 5. 04. 1958.r. W konsekwencji czego w myśl art. 47 przepisów przejściowych nowej ustawy wywłaszczeniowej, postępowanie jeszcze nie zakończone miało się toczyć nadal wg dotychczasowych przepisów (tj. na podstawie dekretu) ale odszkodowanie miało być ustalone wedle zasad odszkodowania przewidzianych w nowej ustawie wywłaszczeniowej, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1. 07. 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania.

Trzeba stwierdzić, ze w orzeczeniu o przyznaniu prawa do nieruchomości zamiennej /orzeczenie odszkodowawcze/ powołano, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wyłącznie przepisy dekretu sprzecznie z obowiązującym stanem prawnym.

Obarczona tyloma wadami decyzja organu pierwszej instancji nie mogła się ostać w obiegu prawnym..

Jednakże organ odwoławczy rozpatrując odwołanie musiał już stosować przepisy obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia

1997 r./Dz. U. z 2001 r. Nr 142, póz. 1590 ze zm. /, a te dotyczące wywłaszczenia

nieruchomości nakazują udział w postępowaniu wywłaszczeniowym w charakterze stron(y) właściciela (wszystkich współwłaścicieli), wywłaszczanej nieruchomości (współuczestnictwo materialne, konieczne). Trafny jest zatem zarzut skarżącej, że odwołania T.T. i M.L.D. od omawianego orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości winny być objęte jednym postępowaniem odwoławczym przy uczestnictwie w charakterze stron pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej wywłaszczanej nieruchomości. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 10 k.p.a organ odwoławczy nie zapewnił im możliwości czynnego udziału w postępowaniu . Nie doręczono im decyzji organu.. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie z naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu nie ustalił w sposób prawidłowy i wyczerpujący kręgu osób posiadających legitymację do udziału w postępowaniu w charakterze strony, co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego stosownie do przepisu art. 145 par 1 pkt 4 k p a i stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji przewidzianą art. 145 par 1 pkt 1 lit "b" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w aktualnym stanie prawnym właściwym organem pierwszej instancji stosunku do nieruchomości położonych na terenie miasta K. jest Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej jako starosta stosownie do art. 4 pkt 9b' ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Trzeba zauważyć jednak, że Prezydent Miasta K. , jest jednocześnie przedstawicielem skarżącej Gminy Miejskiej K. , zatem nie może jako strona postępowania rozstrzygać we własnej sprawie. Podlega więc wyłączeniu z mocy art. 142 ust 2 u.g.n. w zw. z art. 25 par 2 w zw. z art. 24 par 4 k.p.a.

Przede wszystkim jednak organ nie wyjaśnił; czy T.T. odwołała się tylko od decyzji wywłaszczeniowej; czy też i od odszkodowawczej. Decyduje bowiem treść odwołania, a nie tylko jego tytuł. Odwołująca się kwestionuje "nie przyznanie jej konkretnej nieruchomości zamiennej". Zatem odwołanie wbrew jego tytułowi dotyczy także orzeczenia o odszkodowaniu. Jednakże, - co trzeba zauważyć - przyznanie w orzeczeniu z dnia 9.04.1958 r. nr .[...], działki zamiennej nie kończyło kwestii odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Przepisy wywłaszczeniowe powołanego wyżej dekretu z dn. 26.04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych i obowiązująca od dnia 5. 04. 1958 r. ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przewidywały dalszy tok postępowania odszkodowawczego dla sytuacji; gdy dostarczono działkę zamienną wywłaszczonemu i sytuacji jeżeli dostarczenie odpowiedniej działki zamiennej okazało by się niemożliwe. Dla tego drugiego przypadku przepis art. 10 ust 5 in fine stanowił; "jeżeli dostarczenie takiej działki nie jest możliwe, wywłaszczonemu przyznaje się odszkodowanie pieniężne. Jeżeli działkę zamienną dostarcza zamiast ubiegającego się o wywłaszczenie terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego wywłaszczający wpłaca na rzecz miejskiego (powiatowego) funduszu mieszkaniowego sumę odpowiadająca odszkodowaniu pieniężnemu, jakie przysługiwałoby za wywłaszczoną działkę. Podobnie normowały tok postępowania w przypadku przyznania działki zamiennej przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, którą powinien organ wywłaszczeniowy zastosować (w myśl tego, co wyżej już wskazano).

Trzeba więc stwierdzić, że po upływie tak długiego okresie czasu - 53 lata od wydania omawianych orzeczeń, będzie należało w pierwszym rzędzie wyjaśnić, czy odwołująca się otrzymała działkę zamienną stosownie do orzeczenia z dnia. 9. 04. 1958 r., względnie odszkodowanie pieniężne. Nie można bowiem wykluczyć, że realizacja odszkodowania bez względu na formę była przyczyną, że uprawnione do jego otrzymania nie domagały się rozpoznania odwołania przez tak długi czas.

Gdyby jednak okazało się, że ani T.T. , ani jej spadkobierczyni -córka A.D. nie otrzymały w żadnej formie odszkodowania, za przedmiotową nieruchomość, to oznaczałoby że postępowanie odszkodowawcze nie zostało dotychczas zakończone i należy prowadzić sprawę w myśl przepisów

zawartych w Dziale III, rozdział 4 oraz rozdział 5 pt. ".Odszkodowania za

wywłaszczone nieruchomości". - ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 122a (dodanego przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 24.09. 2010 r./Dz.U, z 2010 r. Nr 200, póz. 13237 zmieniający u.g.n. z dniem 27.09. 2010 r.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wymienionych wyżej przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, w zw z art. 136 i art. 138 par 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit "b" i "c" w zw. z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Takie orzeczenie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym przypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia