Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 34/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie sądowe
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 217, art. 12.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Opolu w przedmiocie wydania zaświadczenia o nieprawidłowym oznakowaniu miejsca postojowego 1) umarza postępowanie, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Opolu na rzecz R. P. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest bezczynność Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg (MZD) w Opolu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wydanie zaświadczenia o nieprawidłowym oznakowaniu miejsca postojowego w Strefie Płatnego Parkowania w Opolu przy ul. Piastowskiej 18.

W rozpoznawanej sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 4 marca 2016 r., R. P., powołując się na art. 217 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98, poz. 1071, [obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm. - dopisek Sądu]), zwanej dalej K.p.a., zwrócił się do Dyrektora MZD w Opolu o wydanie zaświadczenia o nieprawidłowym oznakowaniu miejsca postojowego w Strefie Płatnego Parkowania w Opolu przy ul. Piastowskiej 18. We wniosku tym wskazał, że oznakowanie ww. miejsca poprzez brak znaków poziomych nie spełnia wymogów zawartych w § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 września 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczenia na drogach. Dodał, iż o wydanie powyższego zaświadczenia wnosi z uwagi na nałożenie w dniu [...] maja 2015 r. opłaty dodatkowej na pojazd marki [...] o numerze rej. [...].

Następnie, pismem procesowym z dnia 16 marca 2016 r., R. P., powołując się na art. 52 § 3 P.p.s.a., wezwał Dyrektora MZD w Opolu do usunięcia naruszenia prawa.

W piśmie z dnia 25 marca 2016 r. zastępca Dyrektora MZD w Opolu, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, odmówił wydania skarżącemu wnioskowanego zaświadczenia. Organ wyjaśnił, że wezwanie do zapłaty z dnia [...] maja 2015 r. zostało nałożone zasadnie, albowiem Strefa Płatnego Parkowania w Opolu obejmuje obszar dróg publicznych wyznaczony znakami drogowymi D-44, informującymi o powstaniu obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej wraz z informacją o sposobie uiszczania opłaty. Powyższe pozostaje w zgodności również z § 1 ust.1 pkt a) rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 września 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz.1326). Wskazał nadto, że miejsce parkowania pojazdu o nr rej [...] w strefie płatnego parkowania w dniu [...] maja 2015 r., o godz. [...], było i pozostaje oznakowane znakiem pionowym, a dodatkowo wyznaczone, jako zatoka postojowa zgodnie z § 118 rozporządzenia Ministra Transportu, i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. (Dz. U. z 2013 r. nr 43, poz. 430). Dodał również, że w szczegółowych warunkach technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunkach ich umieszczania na drogach (załączniki nr 1-4 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. - Dz. U. nr 220, poz. 2181) w pkt 5.2.4 Znak P-18 "stanowisko postojowe" określono, że zatoka postojowa stanowi konstrukcyjnie wyznaczone miejsce postojowe. W związku z tym, kierowca był zobowiązany do wykupienia opłaty parkingowej w automacie parkingowym lub za pośrednictwem systemu mobilet, czego nie uczynił, w konsekwencji powyższego wystawiono wezwanie do zapłaty. Dodatkowo organ wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1769/12, "strefę płatnego parkowania" stanowi wydzielony obszar, zatem na całym wydzielonym obszarze stanowiącym strefę płatnego parkowania, tj. na wszystkich drogach publicznych znajdujących się na tym obszarze, istnieje obowiązek uiszczania opłaty za parkowanie pojazdu. Natomiast pojęcie "wyznaczone miejsce" należy rozumieć jako miejsce wyznaczone do parkowania na drodze publicznej (art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 pkt 2 w zw. z art. 1 ustawy o drogach publicznych), co wcale nie oznacza, że jeżeli pojazd zostanie zaparkowany na drodze publicznej, ale w miejscu nieprzeznaczonym do parkowania, to korzystający nie ma obowiązku uiszczenia opłaty za parkowanie. W takiej sytuacji korzystający dodatkowo naraża się na odpowiedzialność karnoadministracyjną.

Z kolei, w piśmie z dnia 14 kwietnia 2016 r., nr [...], ustosunkowując się do wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 16 marca 2016 r., organ poinformował skarżącego o bezprzedmiotowości wniesionego środka zaskarżenia z uwagi na rozpoznanie wniosku i udzielnie odpowiedzi w piśmie z dnia 25 marca 2016 r.

W dniu 7 kwietnia 2016 r. R. P. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, na podstawie art. 37 § 1 K.p.a., zażalenie na bezczynność, tj. na niezałatwienie w terminie sprawy przez Dyrektora MZD w Opolu poprzez wydanie wnioskowanego zaświadczenia, a także niewydanie postanowienia w trybie art. 219 K.p.a., czym naruszono przepis art. 35 § 1 K.p.a. Jednocześnie wniósł o stwierdzenie przez organ, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na podstawie art. 37 § 2 w zw. z art. 37 § 1 w zw. z art. 219 i 217 § 1 K.p.a., organ uznał zażalenie R. P. za zasadne, wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy na dzień 28 kwietnia 2016 r. i stwierdził, że nie nastąpiło rażące naruszenie prawa.

W następstwie powyższego, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 37 § 2 w zw. z art. 37 § 1, w zw. z art. 219 i w zw. z art. 217 oraz art. 219 i art. 123 i 124 § 2 K.p.a., zastępca Dyrektora MZD w Opolu, odmówił wydania żądanego zaświadczenia. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 217, 218 i 219 K.p.a. oraz wyroku WSA w Olsztynie z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 1122/13, którym przesądzono, że zaświadczenie jest aktem wiedzy a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, dlatego nie może potwierdzić nielegalności znaku drogowego. W tych okolicznościach, zdaniem organu, odmowa wydania wnioskowanego zaświadczenia była zasadna. Organ zaznaczył też, że Strefa Płatnego Parkowania obejmuje obszar dróg publicznych wyznaczonych znakami drogowymi D-44, informującymi o powstaniu obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej wraz z informacją o sposobie jej uiszczania, zatem na całym wydzielonym obszarze stanowiącym strefę płatnego parkowania, istnieje obowiązek uiszczania opłaty za parkowanie pojazdu. W świetle powyższego, wezwanie do zapłaty z dnia [...] maja 2015 r. zostało wydane prawidłowo.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2016 r. (data wpływu do organu 13 kwietnia 2016 r.), R. P., powołując się na przepis art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2 i art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., [obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm. - dopisek Sądu]), zwanej dalej P.p.s.a. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Dyrektora MZD w Opolu przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wniósł o:

1) zobowiązanie Dyrektora MZD w Opolu do wykonania odpowiedniej czynności administracyjnej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,

2) zobowiązanie Dyrektora MZD w Opolu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienie sprawy w terminie,

3) orzeczenie, na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych "za rażące naruszenie prawa w związku z art. 149 P.p.s.a., czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa" oraz

4) zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w całości. Podkreślił, że skarga R. P. jest bezzasadna, albowiem organ nie pozostaje w bezczynności, gdyż pismem z dnia 25 marca 2016 r., znak [...], (data doręczenia stronie 5 kwietnia 2016 r.), poinformował skarżącego o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia. Wyjaśnił, iż stanowisko w sprawie podtrzymał w piśmie z dnia 14 kwietnia 2016 r., a ostatecznie wniosek skarżącego rozpoznał w dniu 27 kwietnia 2016 r., poprzez wydanie postanowienia z dnia 27 kwietnia 2016 r., znak [...], odmawiającego wydania żądanego zaświadczenia. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie z dnia [...] maja 2016 r., które zostało przekazane do SKO w Opolu.

Organ dostrzegł, że 30 marca 2016 r. R. P. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora MZD w Opolu, przekazaną do WSA w Opolu dnia 23 kwietnia 2016 r., tożsamą ze skargą z dnia 13 kwietnia 2016 r. W świetle zatem treści art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona, Sąd zobligowany jest odrzucić skargę.

Sądowi z urzędu wiadome jest, że postanowieniem z dnia 26 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Op 31/16, WSA w Opolu umorzył postępowanie zainicjowane skargą R. P. z dnia 29 marca 2016 r. na bezczynności Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Opolu, z uwagi na cofnięcie przez skarżącego skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), zwanej nadal P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania chroni stronę przed niepodejmowaniem przez organ w wymaganym terminie czynności procesowych albo podejmowaniem ich w zbyt długich odstępach czasu.

Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 P.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:

- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Po myśli art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była bezczynność Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg (MZD) w Opolu w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 4 marca 2016 r., a dotyczącego wydanie zaświadczenia o nieprawidłowym oznakowaniu miejsca postojowego w Strefie Płatnego Parkowania w Opolu przy ulicy Piastowskiej 18. Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi stwierdzić przyjdzie, że stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzysta ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa; bądź gdy tryb określony w art. 37 K.p.a. nie znajduje zastosowania, stosownie do art. 52 § 3 i § 4 P.p.s.a. - skarżący przed wniesieniem skargi wezwie organ do usunięcia naruszenia prawa.

W rozpoznawanej sprawie skarżący, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, dopełnił wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, wnosząc w dniu 7 kwietnia 2016 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy przez Dyrektora MZD w Opolu. Stosownie do powyższego, stwierdzić należało, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie, jako dopuszczalna i złożona z zachowaniem wymogu określonego w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., podlega merytorycznej ocenie.

Zaakcentować trzeba, że istotą i celem postępowania ze skargi na bezczynność jest doprowadzenie do załatwienia w formie procesowej sprawy administracyjnej bez przesądzania o sposobie (treści) załatwienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu interpretacji albo do dokonania czynności lub zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zatem, jeśli przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność organ administracyjny wydał decyzję (lub inny akt), choćby z przekroczeniem terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w bezczynności a sąd nie może zobowiązać go do wydania aktu jak stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a. Istotna dla sposobu załatwienia skargi na bezczynność przez sąd, jest także data wydania rozstrzygnięcia przez organ administracyjny w stosunku do daty złożenia skargi na bezczynność i daty orzekania przez sąd. W sytuacji wydania przez organ rozstrzygnięcia w toku postępowania sądowego, po wniesienia skargi na bezczynność, sąd postępowanie umarza, co nie zwalnia go z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszenie prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12 - dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji natomiast wniesienia skargi na bezczynność po wydaniu przez organ aktu administracyjnego, sąd administracyjny oddala skargę. W takim przypadku nie ma obowiązku (ani podstawy) do stwierdzenia charakteru naruszenia prawa. Nie ma także podstawy do ewentualnego wymierzenia grzywny w oparciu o art. 149 § 2 P.p.s.a. Te rozstrzygnięcia "dodatkowe" zostały przez ustawodawcę przewidziane dla uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania. W przypadku bowiem bezczynności, jej klasycznym przykładem jest niewydanie aktu administracyjnego przy zachowaniu terminów określonych w art. 35 § 1 - 5 K.p.a. zarówno w dacie wniesienia skargi na bezczynność, jak i w dacie jej załatwienia przez sąd. Drugą sytuacją jest pozostawanie organu w bezczynności w dacie wniesienia przez stronę skargi na bezczynność, ale usunięcie jej przed załatwieniem skargi przez sąd. Taka skarga mimo niemożności zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego przynosi oczekiwany efekt przez skarżącego, co mimo umorzenia postępowania pozwala ocenić ją jako uzasadnioną i orzec o charakterze bezczynności, ewentualnie wymierzyć grzywnę.

Kontynuując rozważania wyjaśnić jeszcze przyjdzie, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie, przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a). W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił do Dyrektora MZD w Opolu z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o zgodności oznakowania miejsca postojowego w Strefie Płatnego Parkowania w Opolu przy ulicy Piastowskiej 18. Wydawanie zaświadczeń regulują przepisy działu VII kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 217 § 1 K.p.a., organ administracji wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Stosownie do treści § 2 tego artykułu wydanie zaświadczenia następuje, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), a osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). W myśl § 3 art. 217 K.p.a. zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Jak w przypadku każdego postępowania inicjowanego z woli strony, organ jest związany zakresem zgłoszonego żądania i nie ma możliwości samodzielnej zmiany jego przedmiotu. Jeżeli w danej sprawie nie ma podstaw do wydania zaświadczenia, na podstawie art. 219 K.p.a., organ administracyjny odmawia wydania zaświadczenia. Odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści następuje w drodze postanowienia. Ma ona miejsce wówczas, gdy organ jest niewłaściwy, gdy nie dysponuje danymi, a strona domagała się tego zaświadczenia ze względu na swój interes prawny, gdy strona nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, a brak przepisu nakazującego wydanie takiego zaświadczenia, a także, gdy organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia. Postanowienie takie powinno być wydane w formie pisemnej i zawierać elementy zaskarżalnego postanowienia, a więc m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środku zaskarżenia. W sytuacji zatem, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot zobowiązany) wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności, organ pozostaje w bezczynności.

Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, zaakcentować trzeba, że sprawę związaną z zarzucaną przez skarżącego bezczynnością Dyrektora MZD w Opolu w związku z żądaniem wydania zaświadczenia należało ocenić od momentu złożenia wniosku, tj. od dnia 4 marca 2016 r., czyli od tego momentu organ zobowiązany był udzielić skarżącemu odpowiedzi albo poprzez wydanie wnioskowanego zaświadczenia albo poprzez wydanie postanowienia odmawiającego wydanie żądanego dokumentu. Tymczasem jak wynika z akt spawy, organ udzielił skarżącemu odpowiedzi w nieodpowiedniej formie w dniu 25 marca 2016 r., a dopiero w dniu 27 kwietnia 2016 r. wydał stosowne postanowienie, czym naruszył przepis art. 217 § 3 K.p.a.

Dlatego też, powtórzyć należy, że instytucja skargi na bezczynność ma za zadanie doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania, bowiem w trybie wskazanego art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach. Z powyższego przepisu wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Skoro sprawa związana z żądaniem skarżącego została załatwiona przez wydanie postanowienia z dnia 27 kwietnia 2016 r., to pomimo, iż rozstrzygnięcie to zostało podjęte dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu (13 kwietnia 2016 r.), nie jest możliwe zobowiązanie organu do wydania aktu. Dlatego w tym zakresie postępowanie zostało umorzone, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

Niezależnie od powyższego stwierdzić przyjdzie, iż Dyrektor MZD w Opolu nie podjął prawidłowej czynności zgodnie z wyrażoną zasadą w art. 217 § 3 K.p.a., a ponadto - w konsekwencji tego - nie doszło do wydania aktu (postanowienia) załatwiającego wniosek skarżącego w wymaganym terminie, zatem uznać należało, że organ ten dopuścił się bezczynności. Powyższe uzasadniało wydanie orzeczenia w pkt 2 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie miał miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku. W orzecznictwie wskazuje się, że "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Akcentuje się przy tym, że rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie prawa "rażące" znaczy więcej niż "zwykłe" naruszenie prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o wydanie zaświadczenia wpłynął do organu w dniu 4 marca 2016 r. od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 217 § 3 K.p.a. Nierozpoznanie przez organ wniosku w terminie określonym w art. 217 § 3 K.p.a., niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Sąd stwierdził jednak, że choć istotnie rozpoznanie przez organ wniosku skarżącego nastąpiło z naruszeniem terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, to jednak bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając w tym zakresie sprawę Sąd wziął pod uwagę, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Z akt sprawy wynika bowiem, że po złożeniu wniosku przez skarżącego w dniu 4 marca 2016 r. organ pismem z dnia 25 marca 2016 r. poinformował skarżącego o braku podstaw do wydania wnioskowanego zaświadczenia, pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r., nr [...], ustosunkował się do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nadto postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2016 r., znak [...], rozpoznał zażalenie skarżącego wniesione na podstawie art. 37 § 1 K.p.a., ostatecznie zaś postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r., [...], odmówił wydania żądanego zaświadczenia.

O kosztach postępowania należnych skarżącemu orzeczono w pkt 4 wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczonego wpisu od skargi, ustalonego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193, z późn. zm.).

Wyjaśnić jeszcze przyjdzie, że Sąd nie uwzględnił żądania skarżącego o zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, gdyż do takiego orzeczenia brak jest podstaw prawnych w przepisie art. 149 P.p.s.a.