Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 807/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 18 stycznia 2022 r. nr DP-III.025.1.33.2021.JW/22 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 stycznia 2022, nr DP-IIL025.1.33.2021/JW./22, Minister Rozwoju i Technologii uchylił pkt I decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 sierpnia 2021 r., nr DP-III.025.1.92.2018.MD/MW (DP-III.025.28-18/21),

i umorzył postępowanie.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] wydał w dniu 27 sierpnia 2021 r. decyzję

nr DP-III.025.1.92.2018.MD/MW (DP-III.025.28- 18/21), w której:

w pkt I - działając na podstawie art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2

i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził, że orzeczenie Nr 22 Ministra Przemysłu i Handlu

z 12 lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa,

w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "[...]" [...]

S-ka z o. o., [...], ul. [...], w zakresie nieruchomości zapisanej

w księdze wieczystej Sądu Grodzkiego w [...] tom 6 Gmina [...]

pod nr [...] o pow. [...] m2 położonej w [...] przy ul. [...]

- własność [...], Spółka akcyjna w [...], zostało wydane z naruszeniem prawa,

w pkt II - działając na podstawie art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie

w sprawie stwierdzenia nieważności protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "[...]" [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,

w zakresie pkt b) ppkt 1, tj. w części dotyczącej nieruchomości stanowiących własność osób trzecich - nieruchomość zapisana w księdze wieczystej Sądu Grodzkiego

w [...] tom 6 Gmina [...] pod nr [...] o pow. [...] m2 położona

w [...] przy ul. [...], w której jako właściciel hipoteczny wpisana jest

Firma [...], Spółka akcyjna w [...].

Prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie I. K.

oraz Fabryka [...] "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyli wnioski

o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie jej punktu I.

Ograniczenie zakresu przedmiotowego w ww. wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy wyłącznie do kwestionowania punktu I decyzji skutkuje uznaniem, że decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 sierpnia 2021 r.,

nr DP-III.025.1.92.2018.MD/MW (DP-lll.025.28-18/21), w niezaskarżonym punkcie II, jest ostateczna.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r.

o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r.,

poz. 1491, dalej: "ustawa nowelizująca").

Na podstawie art. 1 ww. ustawy nowe brzmienie uzyskał art. 156 § 2 k.p.a.,

zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Natomiast do art. 158 k.p.a. dodano § 3

w brzmieniu: "Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa

w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji".

Jednocześnie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji

lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa. Przy czym, zgodnie

z ust. 1 ww. art. 2 przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Minister wskazał, iż przedmiotem prowadzonego postępowania jest ocena, w trybie art. 156 k.p.a.,

orzeczenia Nr 22 Ministra Przemysłu i Handlu z 12 lutego 1948 r.

o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "[...]" [...] S-ka z o. o., [...],

ul. [...], w zakresie nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej

Sądu Grodzkiego w [...] tom 6 Gmina [...] pod nr [...] o pow. [...] m2, położonej w [...] przy ul. [...] - własność [...], Spółka akcyjna w [...].

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku

z 20 kwietnia 2018 r.

Minister Rozwoju ustalił, że orzeczenie Nr 22 Ministra Przemysłu i Handlu

z 12 lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstwa pn. "[...]" [...] S-ka z o. o., [...], ul. [...], zostało ogłoszone w Monitorze Polskim Nr 44, poz. 222 (455), opublikowanym w dniu 30 kwietnia 1948 r. Ponadto stanowiło ono podstawę wpisu w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej dla objętej postępowaniem nieruchomości, oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] obręb [...], Dz. [...] - Skarbu Państwa

jako właściciela ww. uprzednio znacjonalizowanej nieruchomości.

Przedmiotowa sprawa, wszczęta 70 lat od ogłoszenia ww. orzeczenia Nr 22

Ministra Przemysłu i Handlu z 12 lutego 1948 r., nie została zakończona

decyzją ostateczną, gdyż od decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii

z 27 sierpnia 2021 r. we wskazanym w sentencji zakresie, strony postępowania

złożyły w ustawowym terminie wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy określone

w ww. ustawie nowelizującej, która weszła w życie 16 września 2021 r.,

a tym samym brak jest możliwości prowadzenia przedmiotowego postępowania,

które stało się bezprzedmiotowe, albowiem w oparciu o wniosek z 20 kwietnia 2018 r. obecnie brak jest możliwości prowadzenia postępowania w ww. zakresie,

wobec wystąpienia przesłanek potwierdzających umorzenie przedmiotowego postępowania z mocy prawa.

Uwzględniając zmianę prawa organ uznał za bezprzedmiotowe odniesienie się

do zarzutów wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, związanych z merytorycznym rozstrzygnięciem.

Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł "[...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy

- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2021 r., poz. 1491) w związku

z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 77 ust. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483) poprzez zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w niniejszej sprawie

- podczas, gdy przepis ten wykazuje oczywistą niezgodność z wymienionymi wyżej przepisami Konstytucji i wynikającymi z nich zasadami, jak również

z uprzednimi wypowiedziami Trybunału Konstytucyjnego odnośnie tych zasad,

tj. narusza:

art. 2 Konstytucji, z którego wynika:

- zasada ochrony zaufania obywateli do Państwa i tworzonego przez niego prawa (lojalności państwa wobec obywateli),

zasada pewności prawa (bezpieczeństwa prawnego),

zakaz tworzenia instytucji (praw) pozornych,

zasada ochrony praw słusznie nabytych,

zasada ochrony interesów w toku,

zakaz retroakcji,

art. 45 ust. 1 i art. 77 ust 2 Konstytucji, z którego wynika prawo do sądu

oraz zakaz zamykania drogi sądowej,

art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, z którego wynika zasada ochrony

praw majątkowych,

art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie - podczas, gdy pomimo, że zgodnie z pkt 1 uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej zatytułowanym "Cel projektowanej ustawy." cel jej uchwalenia to

"(...) dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13), stwierdzającego niezgodność art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2020 r. poz. 256, 695, 1298 i 2320 oraz z 2021 r. poz. 54 i 187) z Konstytucją", przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej nie znajduje żadnego oparcia w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wymienionym wyżej wyroku,

ale wypacza sens jego tezy, zgodnie z którą "Art. 156 § 2 ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa

lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. ",

art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w związku z art. 1 oraz art. 2 ust. 1

ustawy nowelizującej, art. 138 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.

Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 t.j.),

art. 127 § 3 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7a k.p.a.

poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na przyjęciu, że powyższe przepisy upoważniły Ministra do wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej uchylającej decyzję wydaną w pierwszej instancji w części jej punktu I (korzystnego dla skarżącej) i jednocześnie umarzającej w całości postępowanie

w pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji

w powyższej części - podczas gdy według stanu na dzień wejścia w życie

ustawy nowelizującej, tj. 16 września 2021 r. to nie postępowanie w pierwszej instancji przed Ministrem pozostawało w tej sprawie w toku, ale postępowanie drugoinstnajcyjne wobec nierozpatrzenia przez Ministra przed powyższą datą wniosku Prokuratora

z dnia 15 września 2021 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz odwołania uczestnika [...] "[...]" Sp. z o. o. z dnia 15 września 2021 r.,

art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z § 71 oraz § 81 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. (Dz.U.

z 1947 r. Nr 16, poz. 62) w związku z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej

poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że pomimo,

że orzeczenie nr 22 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 12 lutego 1948 r.

o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa [zawarte Monitorze Polskim Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej nr 44 dnia 30 kwietnia 1948 r. pod pozycją numer 222 rubryki Dział Urzędowy Zarządzenia Władz Naczelnych]

[dalej także: "Orzeczenie Nr 22’’] nie było zaadresowane do poprzednika prawnego skarżącej, tj. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], ale wyłącznie do przedsiębiorstw wymienionych wprost w załączniku do powyższego orzeczenia,

w tym do przedsiębiorstwa "[...]" [...] S-ka z o.o., [...], ul. [...] wskazanego pod pozycją numer [...] to możliwe jest przyjęcie, że od dnia ogłoszenia Orzeczenia Nr 22 wobec poprzednika prawnego skarżącej (skutecznego doręczenia przez ogłoszenie) w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej do dnia wszczęcia postępowania

w trybie nieważnościowym w tej sprawie upłynęło ponad 30 lat skutkujących umorzeniem postępowania administracyjnego z mocy prawa,

art. 35 k.p.a. poprzez nieusprawiedliwione przekroczenie przez Ministra określonych w powyższym przepisie terminów załatwienia sprawy administracyjnej

i w konsekwencji zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy nowelizującej,

w tym art. 2 ust. 2 tej ustawy, skutkujące pogorszeniem sytuacji prawnej strony skarżącej względem takiej jaka miałaby miejsce, gdyby Minister powyższych terminów nie przekroczył.

Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła na podstawie art. 8

w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji o dokonanie sądowej prokonstytucyjnej wykładni przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej i w przypadku podzielenia stanowiska

co do oczywistej niezgodności powyższego przepisu z przepisami Konstytucji

i wywodzonymi z nich zasadami, jak również z dotychczasowymi wypowiedziami Trybunału Konstytucyjnego odnośnie tych zasad o odmówienie jego zastosowania

w niniejszej sprawie,

Ponadto wniesiono na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie

i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:

Wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego

(znak: IV.7004.24.2021.MC) o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa - jest niezgodny

z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji - przez to,

że pozbawia prawnej ochrony prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, opublikowanego w dniu 29 grudnia 2021 r. w Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich na stronie internetowej: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-tk-kpa-mienie-bezprawne- decyzje-prl -

na okoliczność potwierdzenia, że wskazane w niniejszej skardze wątpliwości strony skarżącej co do natury konstytucyjnej przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej

nie są odosobnione i kwestia ta będzie stanowić przedmiot badania

przed Trybunałem Konstytucyjnym,

sprawozdania zarządu oraz bilansu [...] Sp. z o.o. z dnia 31 grudnia 1948 r.,

sprawozdania zarządu oraz bilansu [...] Sp. z o.o. z dnia 31 grudnia 1949 r.,

sprawozdania zarządu oraz bilansu [...] Sp. z o.o. z dnia 31 grudnia 1950 r. na okoliczność potwierdzenia, że orzeczenie Nr 22 nie zostało ogłoszone (ze skutkiem doręczenia) wobec poprzednika prawnego skarżącej i wywłaszczona w związku z tym orzeczeniem opisana już w skardze nieruchomość, tj. zapisana w księdze wieczystej

Sądu Grodzkiego w [...] tom 6 Gmina [...] pod nr [...] o powierzchni

[...] m2, położona w [...] przy ul. [...] w [...], [...]

po wydaniu tego orzeczenia nadal była ujmowana w ramach majątku stałego spółki [...] Sp. z o.o., wniesiono również na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji o zobowiązanie Ministra w zakreślonym przez Sąd terminie do wydania decyzji i administracyjnej:

a) w przedmiocie merytorycznego rozpatrzenia wniosku Prokuratora

z dnia 15 września 2021 r o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz odwołania uczestnika [...] "[...]" Sp. z o. o. z dnia 15 września 2021 r., dotyczących punktu ' I decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 sierpnia 2021 r.

b) z pominięciem zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 2 ust. 2

ustawy nowelizującej.

Wniesiono również na podstawie art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a. o ewentualne rozważenie zawieszenia niniejszego postępowania, w przypadku uznania, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, zainicjowanego wyżej opisanym wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich

do Trybunału Konstytucyjnego (znak: IV.7004.24.2021.MC), załączonym do niniejszej skargi i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2022 r. uczestnik postępowania

[...] Sp. z o.o. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa

w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie

z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach

danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi

ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.

o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r.,

poz. 1491), która w art. 1 zmieniła art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych

w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat,

a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta,

do art. 158 k.p.a. dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia

lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat,

nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej,

a postępowanie wszczęte winno być umorzone. Jak wynika z uzasadnienia

do omawianej ustawy ma ona na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w dniu 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn.

P 46/13, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny

upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej

w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa,

z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny

zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP,

a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających

z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także,

że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne,

nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca

ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa

i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać,

nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której

strona nabyła prawo lub ekspektatywę.

Z tego powodu ustawodawca wprowadził cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym

w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze.

Sąd nie podziela, jako organ stosujący prawo, na gruncie uchwalonej ustawy, koncepcji rozdzielenia sprawy administracyjnych na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności

jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych

w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać

albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu,

ponieważ jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa

oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Potwierdza to art. 158 k.p.a. gdzie ujęto formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. A zatem brak wystąpienia negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia,

odrębnego postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji

z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego.

Tym samym organ nie był uprawniony do zbadania czy kontrolowana decyzja

w trybie nadzorczym zawierała kwalifikowane wady prawne.

Potwierdzeniem tej tezy jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2019 r., SK 21/17, badający zgodność z Konstytucją art. 33 ust. 2 ustawy z 26 marca 1982 r.

o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2014 r., poz. 700). Odnosząc się

do art. 158 § 2 k.p.a. Trybunał jasno wskazał, że nie jest możliwe wydanie decyzji opartej na tym przepisie bez konieczności wszczęcia i prowadzenia postępowania

o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, zdaniem Trybunału, że przepisy wykluczające to postępowanie wykluczają również wydanie decyzji stwierdzającej naruszenie prawa. W wyroku tym przypomniano, że "nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną a ograniczenie terminu zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego (wyrok TK z 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/98,

OTK ZU nr 1/2000). Ograniczenia czasowe muszą istnieć ze względu na konieczność ochrony wartości takich jak stabilność stosunków prawnych, wskazując jednocześnie

na rosnące z czasem trudności dowodowe i ochronę praw nabytych (wyrok TK

z 15 maja 2000 r., SK 29/99 OTK ZU nr 4/2000, poz. 110). Z wyroku tego wynika zatem, że warunkiem stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest uprzednie stwierdzenie istnienia przesłanek nieważnościowych a więc uprzednie wszczęcie

i zakończenie postępowania nieważnościowego. Upływ czasu, jako przesłanka negatywna, uniemożliwia taką ocenę.

Sąd w pełni akceptuje wywody Trybunału, że tylko w szczególnych sytuacjach

kiedy przemawia za tym inna, mocniejsza, zasada konstytucyjna dopuszczalne jest odstąpienie od zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. Chodzi tu o sytuacje wyjątkowe, szczególne, które uzasadniają ochronę ze względu na inne obiektywnie ważniejsze racje niż te wynikające z zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego.

Istotnie w wyroku tym, Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 33 ust. 2 ustawy

z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia

z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Wskazał, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem praw jest niezbędne

do dochodzenia odpowiedzialności organów władzy publicznej za szkody wyrządzone ostateczną decyzją administracyjną a takie rozstrzygnięcie nie usuwa z obrotu prawa decyzji (tak jak to ma miejsce w przypadku stwierdzenia nieważności)

ale daje podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym

na drodze sądowej na podstawie art. 4171 k.c.

Przedmiotem jednak kontroli Trybunału była norma, która stanowiła, że

"nie stwierdza się nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, jeżeli od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, upłynęło 5 lat".

Natomiast na gruncie ustawy zmieniającej mamy do czynienia z normą która stanowi, w jej art. 2 pkt 2, że w przypadku postępowań wszczętych po upływie 30 lat

od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończonych

przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (16 września 2021 r.),

następuje skutek w postaci umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa. Mamy zatem do czynienia z zupełnie inną normą niż ta która była przedmiotem kontroli konstytucyjnej Trybunału Konstytucyjnego w tamtej sprawie. Nie można zatem automatycznie także w innych sprawach tego samego rodzaju, przekładać rozstrzygnięcia tego wyroku na stan prawny wykreowany normą ustawy zmienianej.

Trzeba mieć na uwadze, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe

w dochodzeniu roszczeń a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują

po upływie określonego terminu. Można tu przywołać skutki zasiedzenia - art. 172 § 2 Kodeksu cywilnego – po upływie 30 lat dla posiadacza w złej wierze, a w przypadku dobrej wiary posiadacza – po upływie 20 lat – art. 172 § 1 Kodeksu cywilnego; przedawnienie roszczeń przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące

w dniu zwrotu użytkowanego gruntu, które przedawniają się z upływem lat trzech

od tej daty – art. 243 k.c.; przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych – 3 lata

od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo mógł się dowiedzieć o szkodzie

i osobie obowiązanej do jej naprawienia, ale nie dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę – art. 4421 § 1 Kodeksu cywilnego;

20 lat gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku - § 2. Także w postępowaniu administracyjnym – przedawnienie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej – 5 lat

od naruszenia – art.- 189g § 1 k.p.a., czy wreszcie w postępowaniu karnym skutek

w postaci ustania karalności - 30 lat gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa

(art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), 20 lat gdy stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k). Przepisów tych nie stosuje się z mocy art. 105 tylko do zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstw wojennych (§ 1) i do umyślnego przestępstwa: zabójstwa, ciężkiego uszkodzenia ciała, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności łączonego ze szczególnym udręczeniem, popełnionego przez funkcjonariusza publicznego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych (§ 2).

Wszystkie te regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny czas przedawnienia/ dochodzenia roszczeń na 30 lat.

W art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zawarta została zasada proporcjonalności.

Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw

były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego

i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób.

Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny, tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki TK z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04,

OTK ZU 1/2006, poz. 5, z 29 września 2008 r., SK 52/05, 28 września 2006 r., K 45/04, OTK ZU 8/A/2006, poz. 111). Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał Konstytucyjny należy w takim kontekście rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania

danej, a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne,

tj. rzeczywiście były służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone (wyrok TK z 17 maja 2007 r., K 33/05, OTK ZU

nr 5/A/2006, poz. 57, wyrok TK z 2 października 2006 r., SK 34/06,

OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić

do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.

Wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania

o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała

z ww. wyroku TK P 46/13, doprowadziła do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków, tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego

decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego, w tym interesu

Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego,

że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło, i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy

w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu,

w takim zakresie zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej

w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa.

Podsumowując, na gruncie regulacji stanowiącej obecnie przedmiot kontrowersji pomiędzy organem a stroną istniała jasna i potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku TK P 46/13 pilna potrzeba uregulowania kwestii możliwości eliminacji

z obrotu prawnego decyzji wydanych przed wieloma laty w konfrontacji z obowiązującą na gruncie k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych.

Nie są zatem trafne zarzuty skargi co do tego, że umorzenie postępowania

w tej sprawie skutkuje naruszeniem art. 2, 45 ust. 1, 64 ust. 1 i 2, 77 ust. 2

Konstytucji RP.

W tej sprawie kwestionowane zostało wydane 12 lutego 1948 r. a skutek doręczenia nastąpił z dniem ogłoszenia w Monitorze Polskim Nr 44, poz. 222 (455), opublikowanym w dniu 30 kwietnia 1948 r. Ponadto stanowiło ono podstawę wpisu w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej dla objętej postępowaniem nieruchomości, oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] obręb [...], Dz. [...]

- Skarbu Państwa jako właściciela ww. uprzednio znacjonalizowanej nieruchomości,

a więc niewątpliwie weszło do obrotu prawnego.

Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia został złożony 20 kwietnia 2018 r.

a więc po ponad 70 latach. Zarzut dotyczący braku możliwości uznania doręczenia kwestionowanego orzeczenia za skuteczny wobec poprzenika prawnego strony skarżącej należy uznać za chybiony. Z przepisów ustawy zmieniającej nie wynika bowiem, by skuteczne doręczenie orzeczenia było konieczne wobec wszystkich

stron postępowania. Wystarczające jest by orzeczenie zostało skutecznie doręczone przynajmniej jednej ze stron i weszło do obrotu prawnego, co w niniejszej sprawie niewątpliwie miało miejsce.

Co najmniej od daty wydania wyroku P 46/13 przez Trybunał Konstytucyjny

każdy powinien się liczyć z tym, że ustawodawca wykona ten wyrok poprzez stworzenie regulacji ograniczających możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji.

Na tym polega m. in. zasada zaufania do organów.

Nie ma bowiem racjonalnego wytłumaczenia powodów, dla których następcy prawni osób, którym odebrano własność czekali ponad 60 lat żeby wzruszyć orzeczenie.

To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób,

że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły wzruszać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Zasada ta skierowana jest nie tylko do obywateli,

ale i oczywiście organów, których obowiązkiem jest działanie zgodnie z prawem.

Prawodawca wykonał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć ze znacznym,

bo 6-letnim opóźnieniem i trudno mu z tego powodu czynić jakikolwiek zarzut.

Z kolei powoływana często w tych sprawach zasada lex retro non agit

również na gruncie procedury administracyjnej doznaje pewnych wyjątków

(np. zamknięcie drogi do możliwości wzruszania aktów własności ziemi). W odniesieniu do przyjętej retroaktywności przepisów ustawy, dopuszcza się możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości,

które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie

z perspektywy celowości i proporcjonalności (por. orzeczenia o wzajemnym stosunku zasady lex retro non agit i zasady ochrony prawa nabytych: np. wyroki TK

z 15 września 1998 r., K 10/98, z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08). W ocenie Sądu,

racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych

mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (vide: wyrok tut. Sądu w sprawie I SA/Wa 148/22 (LEX nr 3354507)

i przywołany tam wyrok ETPCz z 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68).

Nie jest przy tym rzeczą organów i Sądu analiza procedury uchwalania

aktu normatywnego. Od tego jest Trybunał Konstytucyjny.

Sąd nie podziela argumentacji, że norma stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia organu uniemożliwiła uzyskanie odszkodowania za zabrane mienie.

Zgodnie z art. 160 § 1 k.p.a., stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania

decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo na skutek stwierdzenia nieważności

takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Przepis ten (wraz z § 2, 3 i 6) ma zastosowanie do roszczeń cywilnoprawnych

o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną

przed 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem

art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu. W tych sprawach właściwa jest

droga postępowania przed sądem powszechnym (por. uchwała pełnego składu SN

z 31 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 112/10). Zgodnie z art. 4171 § 2 k.c.,

jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku,

gdy ostateczna decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.

Przepisy art. 160 § 1 k.p.a. oraz art. 4171 § 2 k.c. nie mogą stanowić podstawy prawnej wydania decyzji administracyjnej w administracyjnej sprawie indywidualnej. Zasada praworządności z art. 7 Konstytucji RP, mająca rozwinięcie w art. 6 k.p.a.,

stoi na przeszkodzie generowaniu określonych typów indywidualnych spraw administracyjnych w rozumieniu art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a., nieprzewidzianych wyraźnie przepisami prawa (por. wyrok WSA w sprawie I SA/Wa 7/22

z 14 kwietnia 2022r., LEX nr 3363720). Oznacza to, że kwestią ewentualnej,

czysto hipotetycznej sprawy odszkodowawczej nie można generować

sprawy administracyjnej uznanej przez ustawodawcę za niedopuszczalną

na jej pewnym etapie z uwagi na znaczny upływ czasu.

Przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej nie ogranicza ani prawa własności,

ani prawa dziedziczenia. Pierwsze z nich to prawo do dysponowania swą rzeczą

pod tytułem właścicielskim. Zgodnie z art. 64 Konstytucji, podlega to prawo ochronie,

tak jak i prawo do dziedziczenia. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.

Ta zasada konstytucyjna na gruncie postępowania o stwierdzenie nieważności powoduje, że finał postępowania o przejęcie nieruchomości na własność

Skarbu Państwa nigdy nie jest do końca przewidywalny.

Roszczenie odszkodowawcze jest roszczeniem o charakterze obligacyjnym,

a nie rzeczowym (jak to jest w przypadku prawa własności). Ustawodawca miał prawo,

i uczynił to ustawą, ograniczyć możliwość stwierdzania nieważności z uwagi na

upływ czasu. Nie ma tu konfliktu pomiędzy Konstytucją a ustawą, a tylko w takiej sytuacji Sąd mógłby powołać się wprost na przepisy Konstytucji, która w systemie źródeł prawa stoi nad ustawami. Generalnie jednak do badania zgodności ustaw

z Konstytucją powołany jest w Polsce Trybunał Konstytucyjny.

Odnosząc się natomiast do wyrażonej w art. 8 Konstytucji zasady bezpośredniego

jej stosowania, podzielając poglądy, że sąd może dokonywać oceny konstytucyjności przepisów mających zastosowanie w sprawie w tym sensie, że będąc przekonany

o niekonstytucyjności aktu normatywnego, odmawia jego zastosowania, w tym wypadku Sąd nie widzi podstaw do pominięcia art. 2 ust. 2 w zakresie w jakim umarza się

z mocy prawa postępowania w toku. Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia,

miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego z 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13. Trybunał wskazał,

że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się

w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa

od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających

z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także,

że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne,

nie ma charakteru absolutnego. W ocenie T.K. ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano przy tym, że trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa

i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której

strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania

o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło

30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym

terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (art. 172 k.c.).

Sąd w tym składzie, w nawiązaniu do wyroku TK P 46/13, jest zdania, że brak

do tej pory w procedurze administracyjnej ograniczenia możliwości dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej powodował naruszenie

zasady trwałości decyzji administracyjnej, a przede wszystkim chaos prawny.

Taki stan nie służył ani pewności prawa, ani jego stabilności.

Ponieważ przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. 2/22, o stwierdzenie, że art. 2 ustawy

z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji

z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także

z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP (dt. przyjętego rozwiązania intertemporalnego),

to w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności, strona będzie uprawniona

do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca

od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – art. 145a k.p.a.

Jak na razie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. Wobec powyższego, brak jest podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania.

Sąd nie zamierza przy tym polemizować z tezami uzasadnienia projektu

ustawy zmieniającej. Nawet gdyby się z nimi nie zgadzał, to i tak obowiązany jest

do oceny zgodności decyzji z obowiązującym prawem.

Podkreślić należy, odnosząc się do zarzutu skargi, że art. 2 ust. 2

ustawy nowelizującej stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat

od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone

przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem

umarza się z mocy prawa. Przy czym, zgodnie z ust. 1 ww. art. 2 przepisy

ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych

i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Postępowanie nieważnościowe nie zostało bowiem zakończone decyzją ostateczną

w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, ponieważ zostały złożone wnioski

o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 27 sierpnia 2021 r.,

a zatem nastąpiło umorzenie postępowania z mocy prawa, w związku z czym

decyzja Ministra odpowiada prawu.

Zarzut naruszenia przepisu art. 35 k.p.a. mógłby skutecznie być podnoszony

w skardze na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ,

nie zaś w niniejszym postępowaniu.

W tej sytuacji Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze, uznając sprawę

za dostatecznie wyjaśnioną. Jeśli chodzi o wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich skierowany do Trybunału Konstytucyjnego, to jego treść znana jest Sądowi orzekającemu z urzędu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie

art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19,

innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

(t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).