Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1440/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: załącznik nr 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1263
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej - tekst jednolity
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b), art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3520/14 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od A. B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3520/14, po rozpoznaniu skargi A. B., uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) decyzją z [...] lutego 2014 r., na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, dalej: u.d.p.) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm., dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b), art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414), po rozpatrzeniu wniosku A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej.

Organ podał, że [...] lipca 2012 r. około godziny 11:30 na odcinku drogi krajowej nr [...] w O. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki D. o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki K. o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował A. B.. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony.

W trakcie kontroli drogowej, przy pomocy skanera urządzenia kontrolnego stanowiącego wyposażenie mobilnej jednostki kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego (urządzenie DSRC), stwierdzono, że nie została uiszczona wymagana opłata elektroniczna - wygenerowany został incydent z bramownicy nr [...] z [...] lipca 2012 r. z godziny [...] o numerze [...].

Ustalono, że zespół pojazdów został wyposażony w urządzenie viabox nr [...], służące do poboru opłaty elektronicznej. Kierujący wyjaśnił, że incydent prawdopodobnie powstał z winy systemu, gdyż zgodnie z informacją uzyskaną od pracodawcy konto zostało zasilone bezpośrednio po wcześniejszej informacji o kończących się środkach, które aktualnie są na bieżąco pobierane.

Odcinek drogi krajowej, po którym poruszał się kontrolowany zespół pojazdów został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt [...] (granica miasta D. G. – węzeł M.) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.

Na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez Kapsch Telematic Services Sp. z o.o., jak również zeznań Koordynatora Wsparcia Technicznego w Dziale Obsługi Klienta ustalono, że opłata elektroniczna za przejazd [...] lipca 2012 r. o godz. [...] nie została uiszczona z powodu braku wystarczających środków na koncie użytkownika. Doładowanie konta nastąpiło [...] lipca 2012 r. o godzinie [...], a więc po zaistniałym incydencie. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu (umowa do konta w trybie przedpłaconym). Użytkownik nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox, a przejazd został udokumentowany zdjęciem z bramownicy. Nieuiszczenie opłaty nie było również spowodowane awarią systemu viatoll ani bramownicy. Operator systemu podał, że [...] lipca 2012 r. łączna suma transakcji dla użytkownika wynosiła 299,94 zł. Doładowanie konta przed incydentem miało miejsce [...] maja 2012 r. o godzinie [...] na kwotę 3.000 zł. Środki zostały wyczerpane przez użytkownika [...] lipca 2012 r. o godzinie [...]. Kolejne doładowanie miało miejsce [...] lipca 2012 r. o godzinie [...] na kwotę 1.800,00 zł.

GITD stwierdził, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany zespół pojazdów poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., opłata za kontrolowany przejazd nie została uiszczona.

W ocenie GITD podnoszone przez stronę okoliczności nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Odnosząc się do stanowiska strony, że posiadała środki na koncie i opłata powinna zostać pobrana, co wynika z przedłożonych zestawień pobranych ze strony internetowej operatora systemu, organ stwierdził, że przedłożone zestawienia nie stanowią potwierdzenia, że opłata została uiszczona. Żadne z zestawień nie zawiera takiej informacji. Również operator systemu wyjaśnił, że nie stanowią one potwierdzenia uiszczenia opłaty za przejazd, a stanowią jedynie zestawienie opłat jakie powinny być uiszczone za przejazd po wskazanym odcinku drogi, gdyby na koncie użytkownika znajdowały się wystarczające środki pieniężne. Dodał, że w trakcie przejazdu, istniejące w pojeździe urządzenie viabox informuje kierowcę, o tym czy opłata elektroniczna została pobrana, poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych, a kierowca miał możliwość sprawdzenia, czy posiada środki odpowiednie do uiszczenia opłaty, posiadał również informację o tym, czy opłata elektroniczna jest pobierana.

W ocenie organu, skoro Kapsch Telematic Services Sp. z o.o., jako podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat, poinformowała, że opłata nie została uiszczona, to należy dać wiarę tej informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. Natomiast rozważania strony dotyczące działania elektronicznego systemu poboru opłat, pozostają bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

W konkluzji GITD stwierdził, że niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. skutkowało nałożenie na stronę kary pieniężną w wysokości 3000 zł, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 11 lipca 2012 r., stwierdzając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji materiał dowodowy zebrany w sprawie nie przedstawiał pełnej sekwencji czynności, które pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie, czy opłata elektroniczna za sporny przejazd rzeczywiście została poniesiona, czy też do realizacji rzeczonego obowiązku nie doszło z przyczyn leżących po stronie podmiotu zobowiązanego do wnoszenia opłat. Za niewyjaśnioną uznał kwestię występowania w dacie i godzinie spornego przejazdu, na koncie przypisanym użytkownikowi drogi, środków finansowych wystarczających na pokrycie opłaty za przejazd. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wątpliwości budzi bowiem, powoływanie się na twierdzenia przedstawiciela operatora odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat, co do braku środków finansowych na koncie użytkownika w sytuacji, gdy skarżący konsekwentnie podnosił, że na koncie były stosowne środki, a przedstawiciel operatora wskazał, że trwają prace nad udoskonaleniem funkcjonalności wyświetlania salda przyznając, że system ten nie funkcjonuje prawidłowo.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, o ile niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów leżących po stronie systemu poboru opłat, to wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 13 k ust.1 pkt 1 u.d.p., za brak opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy ViaTOLL. Zaniechanie dokonania ustaleń narusza przepis art. 80 k.p.a. Gdyby bowiem skarżący wykazał, że w chwili spornego przejazdu posiadał na koncie środki umożliwiające pobranie przez system poboru opłat, kwoty należnej za ten przejazd, nie byłoby podstaw do nakładania kary pieniężnej za przejazd drogą płatną bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Natomiast przyjęcie za dowody stwierdzeń firmy Kapsch, nie popartych właściwą dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do którego przeprowadzenia jest zobowiązana Inspekcja Transportu Drogowego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich istotnych okoliczności, a w szczególności nie uzyskał niebudzących wątpliwości dowodów, co do braku uiszczenia spornej opłaty. W ocenie Sądu takimi dowodami mogą być dokumenty księgowe Spółki Kapsch, w tym przedstawiające sekwencje zdarzeń od ostatniego uznania rachunku wierzyciela, a także protokół oględzin urządzenia ujawnionego w kontrolowanym pojeździe, który wyjaśniłby prawidłowość jego działania w trakcie spornego przejazdu. Sąd uznał za niewyjaśnioną kwestię występowania na koncie przypisanym użytkownikowi drogi, w dacie i godzinie przejazdu, środków finansowych wystarczających na pokrycie wymaganej opłaty. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wątpliwości budzi bowiem, powoływanie się na twierdzenia przedstawiciela operatora odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat, co do braku środków finansowych na koncie użytkownika w sytuacji, gdy skarżący konsekwentnie podnosił, że na koncie były stosowne środki, a przedstawiciel operatora stwierdził, że trwają prace nad udoskonaleniem funkcjonalności wyświetlania salda przyznając, że system ten nie funkcjonuje prawidłowo.

W ocenie Sądu, o ile niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów leżących po stronie systemu poboru opłat, to wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 13 k ust. 1 pkt 1 u.d.p., za brak opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy ViaTOLL. W takiej sytuacji, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest pogląd, że można wymierzyć stronie karę na podstawie powołanego przepisu. Zaniechanie przez GITD dokonania wymienionych ustaleń narusza przepis art. 80 k.p.a. Gdyby bowiem skarżący wykazał, że w chwili kwestionowanego przejazdu posiadał na koncie środki umożliwiające pobranie przez system poboru opłat, kwoty należnej za ten przejazd, nie byłoby podstaw do nakładania kary pieniężnej za przejazd drogą płatną bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Natomiast przyjęcie za dowody stwierdzeń Kapsch Telematic Services, nie popartych właściwą dokumentacją, nie można uznać za prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, do czego jest zobowiązana Inspekcja Transportu Drogowego.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, a w szczególności nie uzyskał nie budzących wątpliwości dowodów, co do braku uiszczenia opłaty. W ocenie Sądu takimi dowodami mogą być dokumenty księgowe spółki Kapsch, w tym przedstawiające sekwencje zdarzeń od ostatniego uznania rachunku wierzyciela, a także protokół oględzin urządzenia ujawnionego w kontrolowanym pojeździe, który wyjaśniłby prawidłowość jego działania w trakcie kwestionowanego przejazdu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył opisany wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że organ naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżącego, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawiał żadnych wątpliwości, że system elektronicznego poboru opłat działał prawidłowo oraz że w chwili wykonywania spornego przejazdu na koncie użytkownika nie było środków pieniężnych, co stanowiło bezpośrednią przyczynę nieuiszczenia opłaty elektronicznej za wskazany przejazd, przy czym zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne wyjaśniające motywy zapadłego rozstrzygnięcia, zaś organ dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego nie przekroczył zasad swobodnej oceny dowodów;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w uznaniu, iż zeznania przedstawiciela Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. wskazywały na to, że system elektronicznego poboru opłat nie funkcjonuje prawidłowo, podczas gdy w zeznaniach świadka M.K. mowa była tylko o błędach w zakresie wyświetlania salda konta na panelu użytkownika, co jednak w żadnym razie nie przesądza o wadliwości funkcjonowania samego systemu poboru opłat.

A. B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sad pierwszej instancji kontrolował decyzję wydaną przez GITD o nałożeniu na skarżącego kar pieniężnych za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2012 r. nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z powodu naruszenia przez organ art. 7, 77 §1, art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, materiał dowodowy nie przedstawia pełnej sekwencji zdarzeń, która pozwoliłaby na ustalenie, czy niepobranie wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd jest konsekwencją błędów leżących po stronie systemu poboru opłat. W sprawie nie wyjaśniono, czy w dacie i godzinie kwestionowanego przejazdu na koncie znajdowały się środki finansowe pozwalające na wniesienie opłaty.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji w konsekwencji nieuprawnionego przyjęcia przez Sąd, że naruszają one art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest zasadny.

Zgodnie z treścią art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie każde naruszenie przepisów postępowania daję podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, ale tylko takie, które mogło istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia organu. Obowiązkiem Sądu uchylającego decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest nie tylko wskazanie przepisów postępowania, którym uchybił organ, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej.

W związku z tym należy zauważyć, że w postępowaniu o wymierzenie kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., ustalenia stanu faktycznego muszą odnosić się do okoliczności objętych dyspozycją powołanego przepisu, a więc organ ma stwierdzić, czy kierujący pojazdem samochodowym za przejazd po drodze krajowej wniósł stosowną opłatę. W przypadku braku jej uiszczenia organ ma obowiązek wymierzyć karę.

W rozpoznawanej sprawie zostało ustalone, że skarżący nie uiścił opłaty elektronicznej z powodu braku środków na koncie. W toku postępowania wykazano, że system pozwalający na uiszczanie opłat działał prawidłowo, a skarżący miał możliwość ewentualnego uiszczenia opłaty przed rozpoczęciem planowanego przejazdu. Z oświadczenia skarżącego złożonego podczas kontroli wynika, że wiedział o wyczerpaniu środków na koncie już [...] lipca 2012 r. i zgłaszał ten fakt pracodawcy.

Podkreślenia wymaga, że GITD uzyskał informacje od Kapsch Telematic Services sp. z o.o., odpowiedzialnej za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat, odnośnie do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, jak również uzyskał pełną dokumentację dotycząca operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika. Dokumenty te potwierdziły, że środki na koncie zostały wyczerpane [...] lipca 2012 r. o godzinie [...]., natomiast doładowanie miało miejsce [...] lipca 2012 r. o godzinie [...] na kwotę 1800 zł, a więc już po zarejestrowanym incydencie. W aktach sprawy znajdują się także dokumenty spółki Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. przedstawiające kolejne zdarzenia, w tym pobieranie opłat z rachunku użytkownika, ze wskazaniem z jakiego tytułu dana opłata była ściągana, aż do wykazania stanu konta z chwili kwestionowanego przejazdu. Z ich treści wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w chwili wykonywania przejazdu na koncie użytkownika nie było środków pieniężnych.

Zauważyć również należy, że z zeznań świadka M. K., Koordynatora Wsparcia Technicznego spółki Kapsch nie wynika, jak wywiódł to Sąd pierwszej instancji, że system poboru opłat nie funkcjonuje prawidłowo. Zeznania powyższe dotyczą jedynie błędów w zakresie wyświetlania salda konta na panelu użytkownika, a nie na błędy w zakresie funkcjonowania elektronicznego systemu poboru opłat. Nieprawidłowe funkcjonowanie usługi polegającej na wyświetlaniu panelu użytkownika stanu środków pieniężnych zarejestrowanych na koncie użytkownika, nie może przesądzać o wadliwości systemu poboru opłaty.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie, zostały ustalone fakty mające znaczenie z punktu widzenia jego odpowiedzialności za naruszenie opisane w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., a skarżący tych ustaleń skutecznie nie zakwestionował. Organ wykazał, że w określonym czasie i miejscu skarżący wykonywał przewóz i nie uiścił wymaganej opłaty, czym naruszył przepisy prawa.

Stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał za konieczne wyjaśnienie jaka była tego przyczyna wskazuje, że wiąże on odpowiedzialność administracyjną za nieuiszczenie opłaty elektronicznej z elementem zawinionego działania kierującego pojazdem. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. W rozpoznawanej przez WSA sprawie taki stan zaistniał. Z ustaleń poczynionych przez GITD wynika bowiem, że wymagana opłata elektroniczna nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie.

Obowiązek ponoszenia opłat za przejazd po drogach krajowych został ustanowiony w art. 13 ust. 1 u.d.p. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawa o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3000 złotych.

Na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w ust. 6 art. 13ha u.d.p., zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz. 524) została uregulowana procedura wnoszenia i rozliczania opłaty związanej z uiszczaniem opłaty elektronicznej. W powołanym rozporządzeniu dokładnie określono warunki, jakie należy spełnić przed rozpoczęciem wykonywania przejazdu po drodze płatnej. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik: a) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, b) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie, c) instaluje urządzenie w pojeździe, c) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, d) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2.

W myśl § 7 ust. 1 omawianego rozporządzenia wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, o którym mowa w § 3 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia.

Dodać należy, że w stanie prawnym wiążącym w sprawie ustawodawca nie przewidział żadnych przypadków wyłączenia odpowiedzialności kierującego pojazdem w sytuacji wypełnienia dyspozycji art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

W tym miejscu należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Tym samym, administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne. Z kolei, w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 (OTK-A, 2009, Nr 7, poz. 105), Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kary pieniężne przewidziane zostały nie tylko w prawie karnym, lecz także w innych gałęziach prawa - w tym w prawie cywilnym (kary umowne) i administracyjnym. Z tego powodu nie każda kara pieniężna może być utożsamiana z grzywną stanowiącą instytucję prawa karnego. Przepis nakładający na osoby fizyczne lub prawne pewien obowiązek powinien być związany z przepisem określającym konsekwencję jego niespełnienia, ponieważ skutkiem braku sankcji jest nagminne lekceważenie nałożonego obowiązku. Cechą odróżniającą "karę" w rozumieniu przepisów karnych od "kary" - sankcji administracyjnej jest, według sądu konstytucyjnego, to, że ta pierwsza może być wymierzana tylko, jeżeli osoba fizyczna swoim zawinionym czynem wypełni znamiona przestępstwa (wykroczenia, przestępstwa karnoskarbowego), natomiast ta druga, może zostać nałożona zarówno na osobę fizyczną, jak i na osobę prawną, a ponadto jest stosowana automatycznie z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i ma mieć przede wszystkim funkcję prewencyjną. Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że kara administracyjna ma również charakter dyscyplinująco - represyjny. W uzasadnieniu zaś wyroku w dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 (OTK-A, 2008 Nr 2, poz. 30) Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a. i na podstawie powołanego przepisu uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę wniesioną przez A. B. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w niezakwestionowanych skutecznie okolicznościach stanu faktycznego sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pozostaje ona w zgodzie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. w związku z czym oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 490).