Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 87/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi O.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez O L jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z (...) listopada 2011 r. znak: (...), wydana w następującym stanie faktycznym i prawny:

Postanowieniem z (...) maja 2011 r. znak: (...) Prezydent (...) powołując się na art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną Prezydenta (...) - (...) z (...) czerwca 2010 r. o zarejestrowaniu na rzecz O L pojazdu marki Mercedes Benz 312D o nr identyfikacyjnym (...) i numerze rejestracyjnym (...). W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że rejestracji ww. samochodu na rzecz O L dokonano w oparciu m. in. o dowód rejestracyjny wydany przez Starostę (...) druk serii (...) i umowę zakupu pojazdu zawartą z P J. W dniu (...) marca 2011 r. do tut. (...) wpłynęła decyzja Starosty (...) z (...) lutego 2011 r. orzekająca o uchyleniu decyzji z (...) marca 2010 r. w sprawie rejestracji ww. pojazdu na rzecz P J oraz odmawiająca rejestracji przedmiotowego pojazdu.

Następnie, decyzją z (...) września 2011 r. znak: (...) Prezydent (...)-na podstawie ar. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) i art. 104, art. 151 § 1 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.- uchylił własną decyzje z (...) czerwca 2010 r. dotyczącą rejestracji pojazdu marki Mercedes Benz Sprinter 312D o nr identyfikacyjnym (...) i numerze rejestracyjnym (...) na rzecz O L i odmówił zarejestrowania ww. pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na decyzję Starosty (...) z (...) marca 2010 r. orzekającą o odmowie rejestracji przedmiotowego w sprawie pojazdu na rzecz P J. Wskazał, że z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż P J składając wniosek o rejestrację nie był jego właścicielem, albowiem nie dokonał zapłaty, zgodnie z fakturą zakupu, a to oznacza, że nie mógł go sprzedać. Dalej, organ wskazał na przepis art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wyjaśnił następnie, że decyzję o rejestracji pojazdu na rzecz O L podjęto m. in. na podstawie dowodu rejestracyjnego, a tenże w oparciu o ugruntowane w tym przedmiocie stanowisko orzecznictwa i doktryny, mimo iż sam nie jest decyzją w rozumieniu art. 104 k.p.a., to poprzez swój złożony charakter potwierdza jej wydanie. Fakt uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu przez Starostę (...), uzasadnił wydanie orzeczenia jak w sentencji.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta (...) O L -nie zgadzając się z wydanym orzeczeniem- podniósł m.in., że zgodnie z umową zawartą z P J, zakupił pojazd wolny od wad prawnych, a nadto - że dowód rejestracyjny wydany przez Starostę (...) nie posiadał żadnych adnotacji dotyczących ograniczenia praw władania pojazdem przez nabywcę P J.

Po rozpatrzeniu odwołania O L, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z (...) listopada 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta (...).

W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności na treść art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym regulującym wymogi, jakie należy spełnić ubiegając się o rejestrację pojazdu. Podał następnie, że nie ulega wątpliwości, iż wszystkie dokumenty przedłożone do rejestracji muszą być prawdziwe i w sensie materialnym, i formalnym. Wskazał również, że zgodnie z podstawową zasadą prawa własności, nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada. Oznacza to, że jeżeli określona osoba nabywa rzecz od osoby nieuprawnionej, to nabywca nie nabywa skutecznie prawa własności, gdyż zbywca nie mógł zbyć prawa, którego sam nie posiadał.

I dalej, organ odwoławczy wskazał, że z akt wynika, iż skarżący przedstawił umowę nabycia pojazdu z (...) marca 2010 r. zawartą z P J. Tenże podpisał umowę nabycia pojazdu w dniu (...) stycznia 2010 r. do Spółki (...) z odroczonym terminem płatności. Została także zawarta umowa przewłaszczenia auta na rzecz Spółki na zabezpieczenie płatności za auto. Ponieważ nabywca nie dokonał żadnej płatności, nastąpiło przewłaszczenie pojazdu na rzecz Spółki (...). Zatem, jak stwierdził organ, P J nigdy nie nabył własności pojazdu, a skoro tak, to nie mógł tym pojazdem rozporządzać. Tym samym również i skarżący nie nabył własności przedmiotowego w sprawie pojazdu i nie przedstawił wymaganego prawem dowodu jego własności. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że skoro wyszło na jaw, że dokumenty przedłożone przy pierwotnej rejestracji okazały się niezgodne z rzeczywistością, to należało wznowić postępowanie administracyjne i uchylić własną decyzję o rejestracji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z (...) listopada 2011 r. skarżący - O L wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta (...) z (...) września 2011 r. i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wnosząc o powyższe skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: -art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędne ustalenie, iż w dacie składania wniosku o rejestrację samochodu marki Mercedes Benz Sprinter 312D skarżący nie spełniał przesłanek umożliwiających rejestrację pojazdu, podczas gdy posiadał dowód własności w postaci umowy kupna-sprzedaży oraz dowód rejestracyjny pojazdu wydany przez Starostę (...) na rzecz P J;

-art. 169 § 1 k.c. poprzez brak jego zastosowania, tj. brak zbadania istnienia dobrej wiary skarżącego w dacie zawarcia umowy Kupna - sprzedaży samochodu od sprzedającego P J;

-art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o rejestracji samochodu na rzecz P J, mimo zastrzeżenia prawa własności na rzecz spółki (...) w przypadku nieuregulowania ceny sprzedaży, które to okoliczności nie pozwalały na wydanie decyzji o rejestracji samochodu.

Nadto, skarżący zarzucił pozbawienie go prawa do rejestracji samochodu marki Mercedes Benz Sprinter 312D poprzez błędne utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta (...) z (...) września 2011 r. o odmowie zarejestrowania pojazdu z powodu wydania decyzji przez Starostę (...) w dniu (...) marca 2010 r. w sprawie rejestracji ww. samochodu na rzecz P J i w wyniku błędnego przyjęcia, że skarżący nie nabył prawa własności do tego pojazdu.

W uzasadnieniu skargi rozwijając tak postawione zarzuty skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) wskazał m.in., że w dacie sporządzania umowy z P J działał w dobrej wierze. Podczas zawierania umowy sprzedający oświadczył, że pojazd wolny jest od wad prawnych i stanowi jego wyłączną własność oraz, że posiada dowód rejestracyjny. Nadto, skarżący zaznaczył, że w dacie rejestracji pojazdu spełniał wszystkie przesłanki do dokonania rejestracji. Stwierdził również, że działanie Starosty (...) doprowadziło go do mylnego przekonania, że nabywa własność pojazdu od osoby uprawnionej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie i uznając zarzuty za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych, nie znalazł też żadnych innych przyczyn, dla których należałoby skargę uwzględnić.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego < Kolegium Odwoławczego w (...) z (...) listopada 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta (...)z (...) września 2011 r. wydaną w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 312D na rzecz skarżącego.

Wskazane orzeczenia, jak z powyższego wynika, zostały wydane w trybie nadzwyczajnym, tj. po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta (...) z (...) czerwca 2010 r. o rejestracji ww. pojazdu na rzecz skarżącego. Postępowanie to zostało wznowione przez organ z urzędu, z uwagi na przesłankę wznowieniową uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Zatem, przede wszystkim wymaga podkreślenia, iż zaskarżona decyzja wydana została w wyniku przeprowadzenia postępowania wznowieniowego.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wznowienie postępowania administracyjnego -w większości przypadków także z urzędu (art. 147 k.p.a.)- w razie ujawnienia okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. a mających świadczyć o wadliwości decyzji ostatecznej zapadłej na przykład w postępowaniu zwykłym. Jedna z tych okoliczności, określona została w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i dotyczy sytuacji, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzją lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W przypadku ustalenia, po wznowieniu postępowania, iż w sprawie zaistniała przesłanka } wznowieniową, właściwy organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a właściwą formą rozstrzygnięcia tak co do przyczyny wznowienia, jak i co do istoty sprawy jest decyzja wydana na podstawie art. 151 k.p.a. W przypadku ustalenia, że zaistniała w sprawie podstawa wznowieniową (a przy tym nie zachodzą przesłanki negatywne przewidziane w art. 146 k.p.a.), organ ten winien wydać decyzję przewidzianą w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i wydaniu nowej, rozstrzygającej o istocie sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja uzasadniająca tak wznowienie postępowania, jak i zastosowanie ww. przepisu art. 151. Przepis ten zdaniem Sądu został prawidłowo przywołany w sentencji decyzji Prezydenta (...) z (...)września 2011 r. wydanej w sprawie w I instancji - w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., i prawidłowo również został zastosowany przez ten organ.

Wskazać w tym miejscu raz jeszcze trzeba, iż postępowanie wznowieniowe w niniejszej sprawie dotyczyło sprawy zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta (...) z (...) czerwca 2010 r. o rejestracji pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 312D na rzecz skarżącego. Z akt administracyjnych wynika, iż decyzja ta została wydana w oparciu m.in. o dowód rejestracyjny wydany przez Starostę (...) na rzecz P J (od którego to skarżący pojazd zakupił). Zaznaczyć przy tym trzeba, iż obowiązujący w dacie wydania tej decyzji art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowił, że rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Z tego zaś wynika, iż dowód rejestracyjny stanowił (i stanowi obecnie - bo ww. przepis nie uległ zmianie) dokument niezbędny (obligatoryjny) do rejestracji pojazdu, jeżeli pojazd był już zarejestrowany. Podstawą zaistnienia tej przesłanki jest z kolei decyzja w przedmiocie rejestracji pojazdu.

Zatem, dostrzegając powyższe zauważyć należy, iż jedną z przesłanek wydania decyzji z (...) czerwca 2010 r. na rzecz skarżącego był dołączony do wniosku o rejestrację, dowód rejestracyjny serii (...) wydany na podstawie decyzji Starosty (...) z (...) marca 2010 r. Następnie, wskazać trzeba, iż zgodnie z aktami sprawy, w dniu (...)marca 2011 r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Starosty (...) z (...) lutego 2011 r. znak: (...) wydana w trybie wznowieniowym i orzekająca o uchyleniu decyzji z (...) marca 2010 r. tego organu, o rejestracji pojazdu na rzecz P J i odmawiająca rejestracji samochodu marki Mercedes-Benz Sprinter 312D na rzecz P J. Prezydent (...), po zapoznaniu się z decyzją Starosty (...) z (...) lutego 2011 r., słusznie uznał, że należy wznowić postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z (...) czerwca 2010 r. wydaną na rzecz skarżącego. Decyzja z (...) czerwca 2010 r. wydana została w oparciu o decyzję Starosty (...) z (...) marca 2010 r., a ta następnie, decyzją z (...) lutego 2011 r. została uchylona. Pomiędzy decyzją Starosty (...) z (...) marca 2010 r. a decyzją Prezydenta (...) z (...) czerwca 2010 r. istnieje więc taki związek, że w oparciu o pierwszą z wymienionych decyzji, została wydana druga. To zaś świadczy o zaistnieniu wskazanej podstawy wznowieniowej, uregulowanej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Tym samym prawidłowo wskazaną przesłankę przywołano w postanowieniu o wznowieniu postępowania oraz w decyzji organu I instancji z (...) września 2011 r., utrzymanej w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją. Poczynienie ustaleń co do zaistnienia w sprawie przesłanki wznowieniowej, wymagało następnie od organu ponownej oceny istoty sprawy, z uwzględnieniem nowych okoliczności i stanu prawnego obowiązującego w chwili orzekania przez organ w postępowaniu wznowieniowym. W tej dacie, art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowy brzmiał tak jak poprzednio i wymagał do rejestracji dowodu rejestracyjnego, w przypadku gdy pojazd był już rejestrowany. Stan prawny sprawy nie uległ więc zmianie (od dnia wydania decyzji z (...) czerwca 2010 r.), zmianie uległ natomiast stan faktyczny. Skoro bowiem decyzją z (...) lutego 2011 r. Starosta (...) nie tylko uchylił decyzję o rejestracji pojazdu na rzecz P J, ale też odmówił rejestracji pojazdu na rzecz ww., to w niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że wymóg z art. 72 ust. 1 pkt 5 wskazanej ustawy nie został spełniony. To zaś, uzasadniało wydanie decyzji w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i po uchyleniu decyzji ostatecznej z (...) czerwca 2010 r., orzeczenie o odmowie rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego. Brak dowodu rejestracji, niezbędnego do rejestracji pojazdu już wcześniej zarejestrowanego, uniemożliwił wydanie w sprawie pozytywnej dla skarżącego decyzji (por. wyrok NSA: z 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 1005/06; z 21 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 325/10; z 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1415/10). Nadto, sam fakt niespełnienia warunku określonego w art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym obligował organ (bo stanowił wystarczający powód) do wydania decyzji o odmowie rejestracji.

Z tych też przyczyn należało stwierdzić, iż decyzja Prezydenta (...) z (...) września 2011 r. utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z (...) listopada 2011 r., jest prawidłowa. Nie narusza bowiem ani przepisów regulujących postępowanie wznowieniowe, ani ww. art. 72. Jednocześnie Sąd dostrzega, iż można mieć zastrzeżenia co do uzasadnienia (ale nie rozstrzygnięcia) decyzji organu II instancji, w którym nie odniesiono się do wszystkich okoliczności sprawy (a skoncentrowano na okolicznościach ujawnionych, wynikających z decyzji Starosty (...) z (...) lutego 2011 r. i art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ruchu drogowym), w tym mających znaczenie w kontekście art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Niemniej uchybienia te nie są takiej wagi, aby mogły stanowić o uwzględnieniu skargi. Wobec faktu, iż decyzja wydana w sprawie ma charakter związany (a nie opary na uznaniu administracyjnym), uchybienia te nie mają istotnego znaczenia w sprawie.

W kontekście treści skargi dodać należy, iż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego w niej podniesione okazały się w całości bezpodstawne.

Przede wszystkim, zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Orzekając w postępowaniu wznowieniowym co do istoty sprawy, organy kierowały się prawidłowo stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie wydania nowej decyzji. Fakt, iż skarżący w dacie wydania decyzji ostatecznej z (...) czerwca 2010 r. spełniał wszystkie wymogi przewidziane w art. 72, nie był kwestionowany przez organy w sprawie, niemniej nie mógł też odnieść żadnego znaczenia prawnego w niniejszym postępowaniu. Sprawa toczyła się w trybie wznowieniowym, a w tego rodzaju postępowaniu nadzwyczajnym (którego celem jest wzruszenie decyzji ostatecznej), po zaistnieniu przesłanki wznowieniowej, właściwy organ ma obowiązek rozstrzygnąć ponownie sprawę co do istoty w aktualnym stanie faktycznym i prawnym. Stan faktyczny niniejszej sprawy w stosunku do zakończonej decyzją z (...) czerwca 2010 r. uległ zaś zmianie w ten sposób, że organ nie mógł stwierdzić spełnienia wymogu z art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a powodem tego było rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Starosty (...) z (...) lutego 2011 r. (i fakty przywołanej w jej uzasadnieniu). Zaznaczyć przy tym trzeba, iż w niniejszym postępowaniu organy nie mogły oceniać .'prawidłowości i zasadności ww. decyzji Starosty (...) z (...) lutego 2011 r.

W sprawie, w ocenie Sądu, nie doszło także do naruszenia art. 169 k.c. poprzez jego niezastosowane. Odnosząc się do tego zarzuty warto wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 14 października 1998 r. o sygn. akt II SA 1093/98 (lex nr 41322), w którym Sąd ten stwierdził, że ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować, ani korygować tych stosunków. W sytuacji gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. Zauważyć przy tym trzeba, że celem prowadzenia rejestrów jest odzwierciedlenie istniejącego stanu prawnego, a nie jego modyfikacja. Z tej przyczyny, ani sądy administracyjne, ani organy administracji nie są władne rozstrzygać o dobrej wierze kontrahentów i wynikających z tego konsekwencji prawnych, a tym samym zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy. Sprawy tego rodzaju rozstrzygane są w postępowaniu cywilnym, przed sądem powszechnym. Stąd też zarzut naruszenia art. 169 k.c. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie wskazać należy, że chociaż organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji słusznie dodatkowo (bo ponad to co wskazał organ I instancji) skoncentrował się na przesłance z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (zaznaczając, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu), i podniósł w tym zakresie, że skarżący skutecznie nie nabył pojazdu, albowiem osoba sprzedająca - tj. P J nie był jego właścicielem i nie mógł tym pojazdem skutecznie rozporządzać (co mogłoby świadczyć o zaistnieniu w sprawie kolejnej podstawy wznowieniowej - tj. uregulowanej art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), to jednak głównym i wystarczającym powodem wydania decyzji negatywnej dla skarżącego, był fakt uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz P J przez Starostę (...). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 listopada 2004 r. w sprawie o sygn. akt OSK 802/04 (baza orzeczeń NSA) wskazał, iż "(...) podstawę kolejnej rejestracji pojazdu stanowi wykazanie przejścia własności pojazdu, ale także przedstawienie dowodu rejestracyjnego pojazdu wydanego na podstawie decyzji o , zarejestrowaniu tego pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Nie ulega żadnej 'wątpliwości, że w tych warunkach już samo wzruszenie poprzedniej decyzji rejestracyjnej może oddziaływać na prawa osoby, która z powołaniem się na tę decyzję uzyskała rejestrację pojazdu i jest aktualnym właścicielem pojazdu."

Z przedstawionych powodów za niezasadne Sąd uznał w sprawie także podniesione w skardze zarzuty procesowe.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.