Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1155/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 marca 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Renata Detka Protokolant: starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2020 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1977/16 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Nr [...] Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016r., 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. W. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1977/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...], PINB w Tomaszowie Mazowieckim nakazał J. W. rozbiórkę dokonanej rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego w miejscowości Ś. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 418/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...].

Po rozpatrzeniu wniosku D. W. z dnia [...] lipca 2015 r. Łódzki WINB decyzją z [...] maja 2016 r. Nr [...], działając na podstawie art. 155 K.p.a., odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...].

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lipca 2016 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania D. W. - utrzymał w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r.

Główny Inspektor omówił zasady rządzące postępowaniem w trybie art. 155 K.p.a. Wskazał, że nakaz rozbiórki wydany w niniejszej sprawie jest skutkiem zaistniałej samowoli budowanej. Decyzja nakazująca rozbiórkę jest decyzją nakładającą na stronę obowiązek, przy czym jest decyzją związaną - organ jest zobligowany do wydania takiej decyzji w określonych prawem okolicznościach. Ponadto wydając decyzję o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego, organ administracji nakłada na stronę obowiązek w maksymalnym rozmiarze.

W ocenie Głównego Inspektora, w trybie art. 155 K.p.a. nie jest możliwa zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji nakazującej wykonanie określonych obowiązków. Wzruszenie decyzji w trybie art. 155 K.p.a. może dotyczyć jedynie takich decyzji, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć.

Przepis art. 48 Prawa budowlanego ma charakter "związany", tj. brak jest "luzu decyzyjnego" umożliwiającego wzruszenie decyzji wydanej na jego podstawie.

Organ wskazał, że uwzględnienie na podstawie art. 155 K.p.a. wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności art. 48 Prawa budowlanego, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy. Inna wykładnia przepisu art. 155 K.p.a. prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony. Powyższe stoi w sprzeczności z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 K.p.a. Zmiana przepisów prawa, zmiana postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a więc przepisów prawa miejscowego nie może stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdyż taka przesłanka nie wynika z brzmienia z art. 155 K.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 09.08.2013 r., sygn. akt: II OSK 756/12).

Organ dodał, że wnioskodawca w piśmie z [...] lipca 2015 r., pomimo wezwania przez PINB w Tomaszowie Mazowieckim, nie sprecyzował trybu postępowania, w jakim wnosi o zmianę lub uchylenie decyzji powiatowego organu nadzoru budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...]. Ze względu jednak na fakt, że jedynym możliwym do zastosowania trybem w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo jest tryb określony w art. 155 K.p.a., brak wezwania D. W. przez Łódzkiego WINB do sprecyzowania trybu nie stanowi - w ocenie organu odwoławczego - podstawy do uchylenia decyzji Łódzkiego WINB z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...].

Skargę na powyższą decyzję złożył D. W. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 155 K.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że nie jest możliwe dokonanie zmiany zaskarżonych decyzji w sytuacji, gdy Rada Gminy Żelechlinek zmieniła w taki sposób zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które aktualnie umożliwiają skarżącemu wszczęcie procedury legalizacyjnej budynku, co do którego została wydana decyzja o jego rozbiórce. Tym samym, jeśli po kilku latach okazało się, że ustalenia planu zostały zmienione na "korzyść" skarżącego, to zasadne jest uchylenie decyzji orzekającej o rozbiórce i umożliwienie skarżącemu wszczęcie procedury legalizacyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd wskazał, że w trybie art. 155 K.p.a. – co do zasady - nie jest możliwa zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki. Przesądza o tym związany charakter takich decyzji (brak tzw. luzu decyzyjnego) oraz fakt, że uwzględnienie słusznego interesu społecznego lub interesu strony nie może prowadzić do usankcjonowania stanu niezgodnego z prawem.

Przedmiotem wniosku o uchylenie objęta była właśnie decyzja nakazująca rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego. Zadaniem organów było zatem zbadanie, czy przeciwko jego uwzględnieniu nie przemawiają przepisy ustawy Prawo budowlane - w tym przypadku art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia [...] czerwca 2010 r. Przepis ten stanowił, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Stan prawny w dacie wydania ww. decyzji o rozbiórce nie przewidywał możliwości legalizacji samowoli budowlanej (na dzień wydania decyzji budowa, o której mowa w ust. 1, była niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a zatem orzeczenie o rozbiórce było obligatoryjne. Słuszne jest więc stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, które uznały, że przepis ten jest przepisem szczególnym, sprzeciwiającym się uchyleniu decyzji na mocy art. 155 K.p.a.

Przepis art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przepis art. 48 Prawa budowlanego ma charakter "związany", tj. brak jest "luzu decyzyjnego" umożliwiającego wzruszenie decyzji wydanej na jego podstawie. Przepisu art. 155 K.p.a. nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Stanowczość regulacji prawnej zawartej w tym przepisie nie pozwala na jej korygowanie elementami natury

słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny prowadziłoby w rezultacie do powrotu do samowoli budowlanej czyli stanu niezgodnego z prawem. A to prowadzi do stanu sprzecznego z ustawowym celem zawartym w regulacji art. 48 Prawa budowlanego, mającym charakter represyjny.

Sąd stwierdził, że organy zarówno pierwszej instancji, jak i odwoławczy w sprawie niniejszej dokonując oceny wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 155 K.p.a. uznały, że obowiązujące prawo nie daje takiej możliwości.

Sąd zgodził się z organem, że brak prawidłowego sprecyzowania przez wnioskodawcę - D. W. - i dopytania przez organ o tryb w którym miał działać - nie stanowił o wadzie decyzji obligującej do jej uchylenia. Skoro bowiem skarżący wnosił o zmianę lub uchylenie decyzji powiatowego organu nadzoru budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r., Nr [...] - jedynym możliwym do zastosowania trybem w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo jest tryb określony w art. 155 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. W. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił:

I. naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie naruszenie przepisów:

1) art. 155 K.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wzruszenie decyzji w tym trybie może dotyczyć tylko decyzji uznaniowych lub przy wydaniu których organ ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, podczas gdy taka wykładnia prowadzi do zawężenia przepisu i jest niezgodna z jego literalnym brzmieniem;

2) art. 154 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie w sprawie w związku z wadliwym przyjęciem, ze po pierwsze, decyzja ostateczna organu mogła podlegać uchyleniu wyłącznie w trybie art. 155 K.p.a., a po drugie, że uchylenie decyzji z uwagi na słuszny interes strony nie może mieć zastosowania do decyzji nakazującej rozbiórkę jako decyzji związanej;

3) art. 145 §1 pkt 5) K.p.a. w zw. z art. 147 K.p.a. przez ich niezastosowanie w sprawie w związku z wadliwym przyjęciem, że decyzja ostateczna organu mogła podlegać uchyleniu wyłącznie w trybie art. 155 K.p.a., podczas gdy decyzja ostateczna organu mogła podlegać uchyleniu również w trybie wznowienia postępowania.

II. naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenia przepisów:

1) art. 134 §1 P.p.s.a., przez zignorowanie przez Sąd pierwszej instancji naruszeń prawa poczynionych przez organ a polegających na uchybieniu przepisom art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 i § 2 K.p.a., art. 9 K.p.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 5) K.p.a. w zw. z art. 147 K.p.a., pomimo obowiązku dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia nawet wówczas, gdy zarzut nie został podniesiony przez skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) art. 145 §1 pkt 1) lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 K.p.a., art. 155 K.p.a. i art. 145 §1 pkt 5) K.p.a. w zw. z art. 147 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo, że doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 154 § 1 K.p.a., art. 155 K.p.a. i art. 145 §1 pkt 5) K.p.a. w zw. z art. 147 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy,

3) art. 145 §1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. w zw. art. 7 K.p.a., art. 8 § 1 i § 2 K.p.a., art. 9 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5) K.p.a. w zw. z art. 147 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo że organ nie dokonał wszystkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśnił stronie przepisów prawa możliwych do zastosowania, do czego był obowiązany i uchybił zasadzie budowania zaufania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania Z. P. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Przed dalszymi uwagami konieczne jest przypomnienie, że przedmiotem postępowania jest decyzja wydana na podstawie art. 155 K.p.a. Niezależnie od tego, czy istniały podstawy do wezwania wnioskodawcy do sprecyzowania wniosku, zauważyć trzeba, że taki przedmiot postepowania nie został przez wnoszącego podanie zakwestionowany w odwołaniu, a nawet w skardze.

Rozważając zarzuty kasacji, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Od razu jednak skonstatować można, że zasadnicze kwestie podniesione w kasacji mają aspekt zarówno procesowy, jak i materialny.

Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji orzekł w granicach sprawy. Rozpoznał skargę na decyzję wydaną na podstawie art. 155 K.p.a.

Właśnie z uwagi na treść art. 134 § 1 P.p.s.a., nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 154 § 1 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 147 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo, ze zdaniem skarżącego, doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci 154 § 1 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 147 K.p.a.

Tryby uchylenia decyzji określone w art. 154 i 155 K.p.a. mają charakter odrębny. Organ prowadzący postępowanie na podstawie art. 155 K.p.a. nie może rozszerzyć swego postępowania również na tryb przewidziany w art. 154 K.p.a. Rozstrzygnięcie określonych spraw, prowadzonych w różnych trybach wymaga wszczęcia odrębnych postępowań i zakończenia ich osobnymi decyzjami, niezależnie od tego, czy przedmiotem weryfikacji jest jedna i ta sama decyzja (por. Barbara Adamiak/Janusz Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 837; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2532/15).

Odrębność dotyczy także trybu wznowienia postępowania i trybów określonych w art. 154 i art. 155 K.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania dotyczy decyzji wadliwych obarczonych uchybieniami wskazanymi w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b K.p.a. Natomiast postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji, unormowane w art. 154 i 155 K.p.a. dotyczą decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi lub decyzji prawidłowych. Przeszkodą do rozszerzenia postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 K.p.a. o przesłanki wznowieniowe jest więc nie tylko, jak w przypadku relacji z art. 154 K.p.a., konieczność wszczęcia odrębnych postępowań i zakończenia ich osobnymi decyzjami, ale także zasada niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych (patrz: Barbara Adamiak, op. cit. s. 750).

Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a. i art. 8 § 1 i 2 K.p.a., art. 9 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z art. 147 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo że organ nie dokonał czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśnił stronie przepisów możliwych do zastosowania, do czego był obowiązany i uchybił zasadzie zaufania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz swobodnej oceny tego materiału dotyczy okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego (por. Barbara Adamiak, op. cit. s. 451). Skoro przepisy art. 154 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie miały w sprawie zastosowania, to organy nie miały obowiązku dokonywania ustaleń faktycznych w zakresie przesłanek tych norm.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 155 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo, że zdaniem skarżącego doszło do naruszenia prawa materialnego, jest uzależniony od skuteczności zarzutu materialnoprawnego w tym zakresie.

Co do zasady trafny jest pogląd, według którego, przepisy art. 154 i 155 K.p.a. nie mogą mieć zastosowania do decyzji, w drodze których nakładane są kary administracyjne za czyny, które w nauce prawa administracyjnego są nazywane deliktami administracyjnymi, a więc sankcje administracyjne o charakterze represyjnym grożące za naruszenie zakazów (nakazów) wynikających z przepisów prawa administracyjnego, mające na celu dyscyplinowanie adresatów norm prawnych w kierunku przestrzegania przepisów prawa. Tego rodzaju sankcją administracyjną jest nakaz rozbiórki za naruszenie przepisów Prawa budowlanego Warunkiem zastosowania art. 155 K.p.a. jest, aby przepisy szczególne nie sprzeciwiały się takiemu rozstrzygnięciu. W przypadku nakazu rozbiórki unormowanie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. dotyczące podmiotu, który dopuścił się naruszenia prawa, polegającego na samowoli budowlanej (budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę) oraz wbrew przepisom o planowaniu przestrzennym, traktowane jest właśnie jako zaistnienie przesłanki negatywnej do zastosowania wskazanego trybu, określonego w art. 155 K.p.a. w postaci istnienia przepisu szczególnego uniemożliwiającego uchylenie lub zmianę decyzji o nakazie rozbiórki. W razie ustalenia, że zachodzi przesłanka negatywna, sprzeciwiająca się zastosowaniu art. 155 K.p.a., nie dochodzi już do badania, czy spełnione są inne, określone tym przepisem przesłanki takie jak istnienie słusznego interesu strony, który przemawiałby za uwzględnieniem wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki (por. Janusz Borkowski/Barbara Adamiak, op. cit. s. 840; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 770/05; wyrok NSA z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 862/05; wyrok NSA z dnia 15 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 888/97, ONSA 2000/1/36).

Zauważyć jednak trzeba, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego od czasu noweli tej ustawy, która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r., nie jest jedynym sposobem likwidowania skutków wykonania samowolnie robót budowlanych wymagających uzyskania przed ich wykonaniem pozwolenia na budowę. Podstawowym celem działania organów nadzoru budowlanego w tym zakresie jest doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, tj. legalizacja robót. Wprowadzenie trybu określonego w art. 48 ust. 2-3 i art. 49 Prawa budowlanego oznaczało, że działania organów nie mają już cechy wyłącznie sankcyjnej.

Uchylenie w trybie art. 155 K.p.a. decyzji nakazującej rozbiórkę nie musi zatem w każdym przypadku oznaczać powrotu do stanu niezgodności z prawem, a więc sprzeczności z podstawowym celem tej regulacji – interesem społecznym, który nie może polegać na akceptacji stanu sprzeczności z prawem. Taki zaś argument legł u podstaw stanowiska, według którego, nie jest możliwa zmiana decyzji o nakazie rozbiórki w trybie art. 155 K.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1165/05; B. Adamiak/J. Borkowski, op. cit. s. 841 i orzecznictwo tam przywołane).

Podkreślić należy, że każdy przypadek powinien być rozważany indywidualnie. W niniejszej sprawie, w dacie rozstrzygania na podstawie art. 155 K.p.a., niewątpliwe było wyeliminowanie z obrotu prawnego tej przeszkody w legalizacji, którą były ustalenia planu miejscowego w zakresie powierzchni rozbudowy w stosunku do dotychczasowej zabudowy. Nadto, nie doszło do wykonania ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki rozbudowanej samowolnie części budynku mieszkalnego. Nie przesądzając zatem, czy rozbudowa jest zgodna z unormowaniami nowego planu miejscowego, można ocenić, że ewentualna zmiana decyzji w trybie art. 155 K.p.a. nie musi oznaczać powrotu do stanu niezgodności z prawem.

Dodać trzeba, że rozstrzygnięcie sprawy nieuwzględniające rzeczywistego stanu zgodności wykonanych robót z prawem, w dacie rozpatrywania wniosku, wiązałoby się z dotkliwymi skutkami dla skarżących. Oznaczałoby bezwzględne wykonanie rozbiórki obiektu również w sytuacji, w której obiekt ten nie narusza prawa. Takie rozwiązanie nie może być uznane za zgodne z interesem społecznym.

Z uwagi na to, że okoliczności faktyczne wyczerpujące przesłanki określone w art. 155 K.p.a. nie zostały, na skutek przyjętego stanowiska o niemożliwości zmiany decyzji o rozbiórce w trybie art. 155 K.p.a. zbadane, konieczne jest powtórzenie postępowania nadzwyczajnego. Zaakcentować jednak koniecznie trzeba, że ewentualna zmiana w trybie art. 155 K.p.a. jest możliwa jedynie w razie spełnienia wszystkich przesłanek materialnych hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję. Koszty postępowania sądowego, obejmujące opłaty sądowe i opłatę kancelaryjną, zostały zasądzone na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 P.p.s.a. Natomiast wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny.