Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 185/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 64e  par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Beata Kozicka, Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. A., zamieszkały w B. przy ul. [...], zwany dalej zamiennie "stroną", "zobowiązanym" lub "skarżącym", wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., zwanego dalej "organem odwoławczym", Nr [...] z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., zwanego dalej "organem egzekucyjnym", Nr [...]z dnia [...]r. odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", oraz art. 17, art. 18 i art. 64e § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z 2012 r., poz. 1015), zwanej dalej "u.p.e.a" lub "ustawą egzekucyjną".

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.

Organ egzekucyjny prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., obejmujące zaległości zobowiązanego przypisane mu w ramach odpowiedzialności za nieuiszczony podatek od towarów i usług VAT za lata 2000-2001 oraz podatek dochodowy od osób prawnych za rok 2000, należne od Spółki "A" sp. z o.o., zwanej dalej "Spółką".

W toku postępowania egzekucyjnego doręczono zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych, dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz spisano protokół o stanie majątkowym, za które to czynności egzekucyjne naliczono opłaty, o których mowa w art. 64 ustawy egzekucyjnej, stanowiące w rozumieniu art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej koszty egzekucyjne, w łącznej kwocie [...] zł.

Pismem z dnia 2 marca 2007 r., uzupełnionym pismem z dnia 11 czerwca 2007 r., zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych, poddając przy tym w wątpliwość ich wysokość. Uzasadniając tę prośbę zobowiązany zaakcentował, że skoro nie jest wymagalnym - wskutek przedawnienia - zobowiązanie podatkowe objęte wskazanymi wyżej tytułami wykonawczymi, to zasadnym jest anulowanie kosztów egzekucyjnych, naliczonych w oparciu o wierzytelności już nieistniejące.

Postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny odmówił żądanego umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zażalenie na to postanowienie zostało uwzględnione postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...]r.

Postanowieniem z [...]r. nr [...] organ egzekucyjny określił stronie wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...]zł. Na postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy to postanowienie organu egzekucyjnego została wywiedziona skarga, którą oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 9 września 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 902/08.

Kolejno, postanowieniem z dnia [...]r. organ egzekucyjny odmówił zobowiązanemu umorzenia kosztów egzekucyjnych i to rozstrzygnięcie utrzymał w mocy organ odwoławczy postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/G1 458/09 uchylił postanowienie organu odwoławczego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przepis art. 64 e § 2 u.p.e.a. określa, że przesłanki umorzenia kosztów. Wywiódł, że z treści przepisu wynika, iż wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, organ jest zobowiązany – przede wszystkim - przedstawić w uzasadnieniu argumenty z zakresu ustaleń faktycznych, dotyczące tego, czy w rozpoznawanej sprawie została spełniona jedna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, wymienionych w art. 64 e § 2 pkt 1 – 3 ustawy egzekucyjnej. Natomiast w razie pozytywnych ustaleń co do wystąpienia jednej z powyższych przesłanek – organ egzekucyjny jest zobowiązany ponadto przedstawić ocenę okoliczności sprawy uzasadniającą podjęte – w ramach uznania administracyjnego - rozstrzygnięcie o umorzeniu bądź odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podkreślił, że na mocy art. 18 ustawy egzekucyjnej, stanowiącego podstawę odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - w ramach rozpoznania przedmiotowego wniosku organ egzekucyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 77 k.p.a. rozpatrzyć cały zebrany materiał dowodowy i – jak tego wymaga art. 80 k.p.a. - przeprowadzić jego wszechstronną analizę. Następnie ma obowiązek przedstawić w uzasadnieniu postanowienia – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - wnioski z powyższej analizy w zakresie okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie podstawy prawnej.

Sąd stwierdził, że organ, który wydał zaskarżone postanowienie nie wypełnił wskazanych obowiązków z zakresu postępowania dowodowego i nie uzasadnił należycie swojego rozstrzygnięcia. Nie dokonał ustaleń i ocen w zakresie przesłanek określonych w art. 64 e § 2 pkt 1 – 3 ustawy egzekucyjnej; nie określił nawet tego, która z podstaw wymienionych w cytowanym wyżej przepisie art. 64 e § 2 pkt 1 - 3 miała być - w jego ocenie - przedmiotem analizy w rozpoznawanej sprawie. Nie odniósł się w najmniejszym nawet stopniu do zarzutów zażalenia, a zwłaszcza zarzutu braku oceny w zakresie, podnoszonych przez skarżącego, twierdzeń dotyczących ubóstwa i złego stanu zdrowia.

Formułując zalecenia Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien określić która z przesłanek wymienionych w art. 64 e § 2 pkt 1 – 3 u.p.e.a. stanowiła podstawę oceny zasadności wniosku skarżącego. W konsekwencji tego doprecyzowania winien uzupełnić motywy postanowienia poprzez wskazanie ustaleń w zakresie tego, czy określona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych wystąpiła. W razie pozytywnych ustaleń co do wystąpienia jednej z powyższych przesłanek – organ egzekucyjny winien ponadto przedstawić ocenę okoliczności sprawy uzasadniającą podjęte – w ramach uznania administracyjnego - rozstrzygnięcie o umorzeniu bądź odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. W celu przeprowadzenia powyższych ustaleń i ocen zobowiązał organ do rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym dokumentacji przedłożonej przez zobowiązanego. Sąd zobowiązał organ odwoławczy, aby w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, na podstawie jakich dowodów uznał istotne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...]r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z [...]r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Organ egzekucyjny nie wyraził zgody na umorzenie stronie kosztów egzekucyjnych uzasadniając odmowę nierealizowaniem się przesłanek z art. 64 e § 2 ustawy egzekucyjnej, czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia 8 października 2010 r. - uchylonym następnie postanowieniem organu odwoławczego z dnia 16 maja 2011 r., z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania w sprawie.

W wyniku dokonanych ustaleń organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...]r., ponownie orzekł o odmowie umorzenia zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych.

Po uchyleniu tego postanowienia postanowieniem organu odwoławczego dnia [...]r., organ egzekucyjny wydał w dniu [...]r. kolejne postanowienie w tym przedmiocie, nadal odmawiając stronie umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...]zł.

Organ egzekucyjny relacjonując w wielostronicowym uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przebieg postępowania w sprawie stwierdził, że podstawą udzielenia ulgi w spłacie należnych kosztów egzekucyjnych jest art. 64 e § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, oparty na konstrukcji uznania administracyjnego, wymagającego przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Po zweryfikowaniu sprawy pod kątem realizowania się przesłanek z art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej przyznał, że zebrana w sprawie dokumentacja dotycząca sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej zobowiązanego potwierdza zaistnienie przesłanki wymienionej w punkcie 1 tego przepisu, ale okoliczność braku majątku umożliwiającego zaspokojenie kosztów egzekucyjnych nie ma charakteru trwałego (w kontekście przekazywania na rzecz syna i żony alimentów potrącanych ze świadczenia emerytalnego strony), brak więc uzasadnienia do umorzenia kosztów egzekucyjnych korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami. Stwierdził też, że nie występują w sprawie dwie pozostałe przesłanki umorzenia.

Po rozpatrzeniu zażalenia strony organ odwoławczy postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 4 września 2012 r. o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 942.938,77 zł podkreślając, że organ egzekucyjny przeanalizował wszechstronnie zebrany w sprawie, obszerny materiał dowodowy i dokonał właściwej jego oceny. Za niezasadny uznał zarzut pominięcia części materiału dowodowego. Opisał przebieg postępowania, w tym istotne dla rozstrzygnięcia ustalenia dowodowe, zacytował i zinterpretował, znajdujące w sprawie zastosowanie, przepisy prawne.

Wskazał, że koszty egzekucyjne nie dzielą bytu prawnego z obowiązkiem dochodzonym egzekucyjnie, dlatego bezpodstawny jest zarzut oparty na twierdzeniu, że powinno nastąpić zwolnienie z tych kosztów jednocześnie ze zwolnieniem z obowiązku podatkowego. W rozpatrywanej sprawie wymagalność obowiązku podatkowego zakończyła się przedawnieniem zobowiązań podatkowych, tak więc realizacja tytułów wykonawczych wystawionych na te zaległości aż do ich wygaśnięcia była zasadna i konieczna. W konsekwencji uprawnionym było naliczenie kosztów egzekucyjnych i ich dochodzenie od zobowiązanego.

Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanej ulgi. Motywując to twierdzenie wywiódł, że chociaż nie jest możliwe szybkie wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych z uwagi na trudną sytuację finansową, to nie jest wykluczone odzyskanie tej należności w dalszej perspektywie, ponieważ osoby, na rzecz których zobowiązany płaci alimenty mogą przejść na własne utrzymanie, a kwota otrzymywanej emerytury pozwoli na dokonanie potrąceń na rzecz kosztów egzekucyjnych. Jakkolwiek umorzenie kosztów egzekucyjnych jest podyktowane ważnym interesem zobowiązanego, to jednak nie realizuje się przesłanka ważnego interesu publicznego, ponieważ umorzenie kosztów byłoby jego zaprzeczeniem. Nadto ściągnięcie kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego nie spowoduje niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że bez znaczenia w postępowaniu dotyczącym umorzenia kosztów egzekucyjnych jest ich wysokość, ponieważ koszty zostały określone w odrębnym postępowaniu, a ich wysokość została zaakceptowana prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 9 września 2009 r.

Podkreślił, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest przywilejem o charakterze finansowym i dlatego strona wnosząca o udzielenie ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać inicjatywę dowodową w celu wykazania okoliczności faktycznych, które umożliwiałyby umorzenie kosztów egzekucyjnych, a strona takiej inicjatywy nie wykazała.

W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zobowiązany wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. i umorzenie całości kosztów egzekucyjnych, prawidłowo naliczonych ( z wyłączeniem 2001.r, które w ogóle są nienależne),

2. nakazanie organowi egzekucyjnemu ponowne, prawidłowe wyliczenie w sposób rzetelny wysokości poniesionych kosztów z konkretnym odniesieniem ich wysokości do konkretnej czynności - i zobowiązanie do udokumentowania tych wyliczeń ( z wyłączeniem 2001 r.),

3. nakazanie organowi egzekucyjnemu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wobec organu egzekucyjnego, który wielokrotnie uchylone przez organ odwoławczy orzeczenia dotyczące odmowy umorzenia kosztów – "rozpatrywał przewlekle nie przestrzegając k.p.a., nie merytorycznie, nie spełniał ustawowego obowiązku - tj. do wydanych postanowień nie dołączył zestawienia załączników dowodów, w oparciu o które podejmował wydawanie postanowień odmowy, z wyraźną sprzecznością z dokumentacją dowodową spełniającą przesłanki umorzenia - uznaniowego, a więc nie spełnione były przesłanki formalne i prawne",

4. nakazanie organowi egzekucyjnemu wyjaśnienie do jakich konkretnie wezwań nie zastosował się skarżący - co w ocenie skarżącego się jest sprzeczne z prawem i nieprawdziwe, a o rzetelności skarżącego się świadczą wielokrotnie uchylane decyzje odmowy umorzenia należności w wydawanych uchylonych postanowieniach.

Następnie skarżący zarzucił organom obydwu instancji, że nie dokonały oceny całościowego materiału dowodowego, zarówno przedłożonego przez skarżącego, jak i przez organy, podkreślając błędne naliczenie wysokości kosztów egzekucyjnych w kontekście naruszenia jego praw jako Prezesa Zarządu Spółki w trakcie kontroli tej Spółki. Kategorycznie zaprzeczył twierdzeniom organu odwoławczego, że nie stosuje się do wezwań organu egzekucyjnego i zarzucił, że organ egzekucyjny nie spełnił wymogu dołączenia do postanowienia zestawienia dowodów i oświadczeń skarżącego. Podtrzymał treść złożonego zażalenia z dnia 12 września 2012 r., domagając się od organu egzekucyjnego merytorycznego jego rozstrzygnięcia w oparciu o złożoną całość dokumentacji dowodowej - która w ocenie skarżącego się spełnia wszystkie przesłanki umorzenia "całości kosztów egzekucyjnych o niespotykanej wysokości". Stwierdził, że brak merytorycznej oceny dowodów "jest próbą nadludzkiego sadyzmu urzędniczego na skarżącym się".

Dodatkowo zawarł w skardze wniosek, aby Sąd: 1) wyznaczył obrońcę z urzędu - adwokata, 2) powołał biegłego obrońcę Praw Człowieka z Helsińskiej Komisji Praw Człowieka dla oceny szkodliwości dla skarżącego opieszałych i bezprawnych działań organu egzekucyjnego, 3) zwolnił skarżącego się z kosztów sądowych w całości.

Zobowiązany do skargi dołączył 56 załączników. Treść tych dowodów przywoływał w skardze na poparcie swoich twierdzeń i zarzutów.

W obszernym uzasadnieniu skargi zobowiązany opisał działania Spółki jako podmiotu gospodarczego i konsekwencje jej upadłości dla niego, przejawiające się w zniszczeniu fizycznym, psychicznym, zdrowotnym i materialnym.

Opisując przebieg postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, zobowiązany podkreślił, że od szeregu lat doświadcza trudności związanych z prowadzonymi wobec niego postępowaniami administracyjnymi: w tym zmaga się z organem egzekucyjnym, który wbrew prawu odmawia mu umorzenia kosztów egzekucyjnych naliczonych na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych na wirtualne należności.

Zarzucił brak poszanowania prawa oraz pominięcie dokumentacji świadczącej o braku jego odpowiedzialności jako członka Zarządu za zaległości Spółki, a tym samym bezpodstawnego domagania się kosztów egzekucyjnych w kwocie niemalże 1 miliona zł, tym bardziej, że z jego emerytury potrącane są alimenty na rzecz żony i syna, wobec których posiada jeszcze poważne zaległości.

Skarżący przytoczył fragmenty wyżej opisanych postanowień organu odwoławczego uchylających kolejne postanowienia organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych, z których – jego zdaniem – wynika, że organ odwoławczy na wcześniejszych etapach postępowania podzielał jego pogląd o braku możliwości zaspokojenia kosztów egzekucyjnych w przyszłości.

Skarżący podkreślił, że zaskarżone obecnie postanowienie: 1) jest sprzeczne ze stanowiskiem organu odwoławczego przedstawionym w uchylonych wcześniejszych postanowieniach dotyczących odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, 2) wydane zostało bez wyjaśnienia skierowanych pod adresem organu egzekucyjnego - wszystkich wielokrotnych zarzutów (których było 22); zaś brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów znacząco osłabia wiarygodność wydanego postanowienia, czyni je sprzecznym ze stanem faktycznym i stanem prawnym, ponieważ rzetelna ocena zarzutów i dowodów wykazałaby, że zostały spełnione przesłanki ustawowe umorzenia całości kosztów egzekucyjnych, 3) zostało wydane bez wyjaśnienia zarzutów kierowanych pod adresem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G., 4) zostało wydane bez merytorycznego odniesienia się do obszerniej dokumentacji dowodowej, 5) zostało wydane bez zestawienia dowodów, na podstawie których powinno zostać oparte.

Uznając to postanowienie za niewiarygodne, sprzeczne ze stanem faktycznym i prawnym, podkreślił że oczekiwanie na możliwość zaspokojenia kosztów egzekucyjnych w przyszłości wobec 70-cio letniego emeryta nieposiadającego żadnego majątku oraz żadnych perspektyw przyszłego dochodu: 1) jest pozbawione wszelkiej logiki, 2) jest świadomym działaniem organów na szkodę skarżącego, 3) jest działaniem sprzecznym z interesem publicznym; narusza i łamie zasady wymiaru sprawiedliwości.

Skarżący omówił dowody załączone do skargi, podkreślając ich znaczenie dla dokonania ustaleń w zakresie poszczególnych aspektów istotnych dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Następnie zaś wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprawidłowej wysokości dochodzonych kosztów egzekucyjnych wskazał, że w tym zakresie doszło do prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego i kwestia ta nie może być ponownie przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Podkreślił fakt, że postanowienie organu egzekucyjnego utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem zostało wydane po przeprowadzeniu wszechstronnego postępowania dowodowego, którego wyniki i ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia organu egzekucyjnego. Ponownie wskazał, że nieściągalność kosztów nie ma w tym przypadku charakteru trwałego; nie zachodzą także pozostałe przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wskazał, że podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące postępowań, które toczyły się względem Spółki nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Zaakcentował, że postanowienia organów obydwu instancji odpowiadają prawu, pomimo tego, że skarżący uważa je za niesprawiedliwe.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2013 r. Sąd zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił skarżącemu adwokata. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd odniósł się także do wniosku o powołanie biegłego Obrońcy Praw Człowieka.

Przy piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2013 r. skarżący przedłożył dodatkowo 7 dowodów na okoliczność nieprawidłowości działania syndyka masy upadłościowej Spółki, swojego stanu zdrowia oraz stanu ubóstwa stwierdzonego w decyzji Prezydenta Miasta G. wydanej w 2006 r. Podkreślił przedawnienie kosztów egzekucyjnych w związku z przedawnieniem należności głównej, zakwestionował wysokość kosztów egzekucyjnych, sformułował zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia kontroli w Spółce z pominięciem jego udziału, co - w świetle zasad reprezentacji Spółki - skutkowało bezprawnością działań kontrolnych. Wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości, podkreślając stan ubóstwa i wskazując, że za umorzeniem przemawia nie tylko interes skarżącego, ale również interes społeczny. Zaakcentował, że doprowadzono go do stanu katastrofalnego w zakresie zdrowotnym, materialnym i życiowym.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze podkreślając, że sytuacja majątkowa, zdrowotna, rodzinna oraz wiek skarżącego uzasadniają całkowite umorzenie kosztów egzekucyjnych i wbrew twierdzeniom organów sytuacja ta nie ulegnie zmianie na lepsze. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, iż koszty nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 ustawy p.p.s.a.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Postępowanie zakończone w administracyjnym toku instancji, zaskarżonym postanowieniem - toczyło się na wniosek strony - w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny stwierdził, że w sprawie zachodzi przesłanka umorzenia określona w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., ale odmówił umorzenia wywodząc, że okoliczność braku majątku umożliwiającego zaspokojenie kosztów egzekucyjnych nie ma charakteru trwałego i nie zachodzą pozostałe przesłanki umorzenia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie, wywodząc, że nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia. Strona w skardze wywodziła, że w sprawie zachodzą wszystkie przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, zarzucając organom uchybienia proceduralne, podnosząc zarzut przedawnienia oraz kwestionując wysokość należnych kosztów egzekucyjnych. Stan faktyczny sprawy został wyżej przedstawiony, a w dalszej części uzasadnienia będzie przytaczany wyłącznie w zakresie niezbędnym dla oceny prawidłowości subsumcji.

Przechodząc do stanu prawnego trzeba w pierwszej kolejności wskazać, że orzekanie w tej sprawie odbywa się w warunkach związania, o których mowa w art. 153 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawnym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis art. 153 ustawy p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r. II SA/Ol 443/09). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., II GSK 240/06, publ. zbiór Lex 325365).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II FSK 1057/11 z dnia 20 października 2011 r.; LEX nr 1069805).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonego postanowienia, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu. Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające związanie oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 27 stycznia 2010 r., ponieważ nie doszło do wzruszenia tego wyroku w trybie przewidzianym prawem, nie doszło również do istotnej zmiany stanu prawnego. Zmiany stanu faktycznego nie uczyniły poglądu prawnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 stycznia 2010 r. nieaktualnym; stanowiły okoliczności zaistniałe po wydaniu tego wyroku, które organy były obowiązane uwzględnić i uwzględniły w toku postępowania wyjaśniającego.

Sąd wskazuje, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1). Koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2).

Postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych toczy się na wniosek strony. Ulgi są udzielane na zasadzie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych zaistniałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ może, ale nie musi udzielić ulgi polegającej na umorzeniu w całości lub w części kosztów egzekucyjnych. W każdym jednak przypadku rozpatrywania wniosku o umorzenie, organ jest obowiązany dokonać ustaleń dowodowych na okoliczność występowania w sprawie przesłanek umorzenia. Jeżeli stwierdzi, że w sprawie nie występuje żadna przesłanka umorzenia, jest obowiązany odmówić umorzenia (orzeczenie o charakterze związanym). Natomiast w przypadku ustalenia, że w sprawie występuje przynajmniej jedna z ustawowych przesłanek umorzenia, orzeka w granicach uznania administracyjnego.

Ponieważ zobowiązany, zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze podnosił zarzut przedawnienia kosztów egzekucyjnych, podlegający uwzględnieniu z urzędu, Sąd odniesie się do tego zarzutu w pierwszej kolejności. Motywując ten zarzut zobowiązany szczegółowo opisał przebieg postępowań administracyjnych i sądowych, w których przedmiotem była jego odpowiedzialność jako członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2000 r. do kwietnia 2001 r. i za lipiec 2001 r. Odnosząc się do treści kolejnych rozstrzygnięć organów podatkowych i sądów administracyjnych wywodził, że zaległości podatkowe objęte tytułami wykonawczymi, na podstawie których jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, uległy przedawnieniu i Spółka nie posiada zaległości podatkowej w żadnej postaci.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzją z dnia [...]r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. orzekł o odpowiedzialności zobowiązanego jako członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego za 2000 r., a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy decyzją z dnia [...]r. Skarga na decyzję organu odwoławczego została odrzucona przez tut. Sąd postanowieniem sygn. akt I SA/Gl 1477/06 z dnia 6 listopada 2006 r.

Natomiast decyzją z dnia [...]r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. orzekł o odpowiedzialności zobowiązanego jako członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2000 r. do kwietnia 2001 r. i za lipiec 2001 r. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r., uchylił tę decyzję w części ograniczając solidarną odpowiedzialność podatkową zobowiązanego do kwoty [...]zł tytułem należności głównej i kwoty odsetek za zwłokę w wysokości [...]zł. Decyzja organu odwoławczego została uchylona wyrokiem tut. Sądu sygn. akt III SA/Gl 518/07 z dnia 19 marca 2008 r. Z kolei ten wyrok został uchylony wyrokiem NSA sygn. akt I FSK 1505/08 z dnia 25 listopada 2009 r. W konsekwencji, WSA w Gliwicach wyrokiem sygn. akt III SA/Gl 1549/09 z dnia 10 maja 2010 r. oddalił skargę. NSA postanowieniem sygn. akt I FSK 1142/10 z dnia 20 września 2011 r. umorzył postępowanie kasacyjne.

Nadto decyzją z dnia [...]r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. orzekł o odpowiedzialności zobowiązanego jako członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego za 2001 r., a organ odwoławczy uchylił tę decyzję decyzją z dnia [...]r.

Prawomocnie orzeczone zaległości podatkowe zobowiązanego wynikające z decyzji o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej uległy przedawnieniu: 1) z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. – z dniem 18 sierpnia 2009 r., 2) z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące styczeń 2000 r. – kwiecień 2001 r. – z dniem 3 kwietnia 2009 r.

Koszty egzekucyjne, których umorzenia domaga się skarżący zostały naliczone wyłącznie w zakresie egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na wskazane prawomocnie orzeczone zaległości podatkowe zobowiązanego wynikające z decyzji o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej. Postanowieniem z [...]r. organ egzekucyjny określił stronie wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...]zł. Na postanowienie utrzymujące w mocy to postanowienie organu egzekucyjnego została wywiedziona skarga, którą oddalił którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 9 września 2009 r.

Nie budzi wątpliwości, że doszło do przedawnienia opisanych wyżej zobowiązań podatkowych, jednakże przedawnienie egzekwowanego obowiązku świadczenia pieniężnego nie powoduje przedawnienia powstałych w toku jego egzekucji kosztów egzekucyjnych. Są to dwa odrębne zobowiązania, jedno należne wierzycielowi, a drugie organowi egzekucyjnemu, powstałe w różny sposób i o odmiennym charakterze mimo, iż mogą być dochodzone na podstawie tego samego tytułu wykonawczego. Koszty egzekucyjne nie są świadczeniem ubocznym egzekwowanego obowiązku pieniężnego (por. też: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 250/11). Nadto do wygaśnięcia zobowiązań realizacja tytułów wykonawczych była zasadna. Sąd stwierdza, że chybiony jest zarzut przedawnienia kosztów egzekucyjnych.

Nadto w skardze sformułowane zostały zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych w kontekście – zdaniem strony – nienależytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd przeprowadził badanie legalności działania organów w tym zakresie mając na względzie okoliczność, że jedynie prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy daje podstawę do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, stanowiącego efekt procesu stosowania prawa.

W tym miejscu trzeba wskazać, że zakres postępowania dowodowego jest uwarunkowany przedmiotem sprawy administracyjnej podlegającej rozstrzygnięciu. Organ jest obowiązany prowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób pozwalający na ustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Stwierdzenie, które okoliczności są istotne dla rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej odbywa się w oparciu o treść przepisu prawnego stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie strona wystąpiła do organu o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Przepis art. 64e § 1 i 2 wyznaczył zakres istotnych ustaleń dowodowych w sprawie. Organy były więc obowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność istnienia przesłanek umorzenia. Z tego względu - wbrew przekonaniu strony skarżącej - przedmiotem postępowania dowodowego nie mogły być okoliczności związane ze sposobem prowadzenia postępowania kontrolnego w Spółce czy terminowością działania organu egzekucyjnego. Przedmiotem tego postępowania nie mogła być również wysokość kosztów egzekucyjnych. Jak wyżej wskazano postanowieniem z [...]r. organ egzekucyjny określił stronie wysokość kosztów egzekucyjnych na kwotę [...]zł. Na postanowienie utrzymujące w mocy to postanowienie organu egzekucyjnego została wywiedziona skarga, którą oddalił którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 9 września 2009 r. Ponieważ wysokość kosztów egzekucyjnych została prawomocnie określona organy nie były uprawnione do prowadzenia postępowania dowodowego na tę okoliczność i wszelkie, formułowane w tym zakresie zarzuty są niezasadne.

Sąd stwierdza, że postępowanie dowodowe na okoliczność istnienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, a w przypadku pierwszej z tych przesłanek – z odniesieniem do sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnej zobowiązanego, zostało przez organ egzekucyjny przeprowadzone w sposób bardzo szczegółowy, co znalazło odzwierciedlenie w czterech tomach akt administracyjnych, a następnie w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...]r. Postępowanie dowodowe odpowiadało wymogom proceduralnym zawartym w przepisach k.p.a., do których to przepisów odsyła art. 18 u.p.e.a. wskazując, że jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny działał z poszanowaniem dla zasad wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zaś zasada praworządności zawarta w art. 7 k.p.a. i rozwinięta w innych przepisach k.p.a.; w tym w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. gwarantuje prawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które pozwala dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie ustalić konsekwencje prawne tych faktów. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny wypełnił zalecenia Sądu, przeprowadzając postępowanie dowodowe zgodnie ze wskazanymi przepisami prawnymi, zasadnie organ odwoławczy przyjął ustalenia dowodowe tego organu za własne, wydając zaskarżone przez zobowiązanego orzeczenie.

Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i pozwalał na rozpatrzenie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Organy wnikliwie przeanalizowały sytuację zobowiązanego we wszystkich aspektach wynikających z określonego przepisem art. 64e § 2 u.p.e.a. zakresu sprawy. Opis dowodów, które uwzględniono w postępowaniu dowodowym został zawarty w postanowieniu organu egzekucyjnego na kartach od 209 do 223. W postępowaniu dowodowym uwzględniono wszystkie dowody przedkładane przez zobowiązanego. Dowody zostały poddane ocenie ich wiarygodności i mocy dowodowej, zaś ocena dowodowa i ustalenia poczynione w postępowaniu wyjaśniającym znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczeń; wprost – jak w przypadku postanowienia organu egzekucyjnego lub poprzez akceptujące odesłanie – jak w przypadku organu odwoławczego.

Odnosząc do zarzuconych naruszeń prawa materialnego Sąd wskazuje, że spór między stronami dotyczy występowania w sprawie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych określonych w art. 64e § 2 u.p.e.a.

Jak wyżej opisano organ egzekucyjny stwierdził, że zebrana w sprawie dokumentacja dotycząca sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej zobowiązanego potwierdza zaistnienie przesłanki wymienionej w art. 64e § 2 pkt 1, ale okoliczność braku majątku umożliwiającego zaspokojenie kosztów egzekucyjnych nie ma charakteru trwałego (w kontekście przekazywania na rzecz syna i żony alimentów potrącanych ze świadczenia emerytalnego strony), brak więc uzasadnienia do umorzenia kosztów egzekucyjnych korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzytelnościami. Organ egzekucyjny stwierdzając istnienie wskazanej przesłanki - orzekając w ramach uznania administracyjnego - odmówił umorzenia wywodząc, że przeciwko umorzeniu przemawia okoliczność, iż brak majątku nie ma charakteru trwałego. Organ odwoławczy dokonał odmiennej kwalifikacji prawnej i stwierdził, że ta przesłanka nie występuje ponieważ nieściągalność nie ma charakteru trwałego. Wywodząc również brak pozostałych przesłanek, odmówił umorzenia, wydając orzeczenie związane. Kwestionując zarówno orzeczenie organu egzekucyjnego, jak i organu odwoławczego zobowiązany stanowczo twierdził, że przedmiotowa przesłanka istnieje, nieściągalność ma charakter trwały; kwalifikując jako oczywiście bezzasadne twierdzenia organów o możliwości skutecznego egzekwowania kosztów egzekucyjnych w przyszłości i motywując to twierdzenie wiekiem, stanem zdrowia, sytuacją materialną i życiową.

Przechodząc do oceny prawidłowości ustaleń organów w zakresie występowania w sprawie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych Sąd stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w sprawie nie występuje przesłanka określona w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Odnosząc się do treści przepisu Sąd wskazuje, że ta przesłanka została sformułowana alternatywnie. Występuje zarówno wtedy, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również wtedy, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Wykładnia systemowa wewnętrzna przypadków objętych jedną przesłanką umorzenia, w sytuacji sformułowania przez ustawodawcę zamkniętego katalogu przesłanek umorzenia, nakazuje ich interpretację w sposób spójny aksjologicznie. Nieściągalność obowiązku zachodzi wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały. Wykazanie przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej również podlega ocenie w kontekście trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja.

Jak wynika z ustaleń postępowania dowodowego zobowiązany był w dacie wydania zaskarżonego postanowienia osobą siedemdziesięcioletnią. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 maja 2005 r. został czasowo uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, ciężko choruje (między innymi cierpi na schorzenia neurologiczne, narządów ruchu, tarczycy, wykoślawienie paluchów, dnę moczanową, torbiel na nerce, nadciśnienie tętnicze). Zobowiązany nie posiada majątku nieruchomego czy ruchomego innego niż świadczenie emerytalne.

W oświadczeniu o stanie majątku z dnia 17 kwietnia 2012 r. skarżący stwierdził, że źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości [...]zł netto. Z przekazu pocztowego dotyczącego świadczenia emerytalnego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. za kwiecień 2012 r. wynika, że dochód strony kształtuje się w wysokości [...]zł brutto. Potrącana jest zaliczka na podatek w wysokości [...]zł oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...]zł. Z pisma ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. z dnia 27 stycznia 2011 r. wynika, że z świadczenia emerytalnego dokonuje się w maksymalnej wysokości potrąceń alimentacyjnych. Alimenty są wypłacane na podstawie ugód zawartych przed Sądem Rejonowym w B.: 1) z żoną B. A. w dniu 27 marca 2007 r.; na mocy tej ugody skarżący zobowiązał się do płacenia alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie, płatnych z góry do rąk uprawnionej do 20-go dnia każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności, poczynając od 1 kwietnia 2007 r., 2) z synem P. A. w dniu 27 lutego 2003 r.; na mocy tej ugody skarżący zobowiązał się do płacenia alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie, płatnych z góry do rąk uprawnionego do 20-go dnia każdego miesiąca wraz z 16% odsetkami w razie zwłoki w płatności, poczynając od 1 marca 2003 r.

Organ egzekucyjny wskazał, że żona zobowiązanego odmówiła złożenia zeznań dotyczących otrzymywanych od zobowiązanego świadczeń alimentacyjnych, podnosząc, że wszystkie istotne okoliczności zawarła w swoim oświadczeniu z dnia 30 sierpnia 2011 r. Z oświadczenia tego natomiast wynika, że: 1) otrzymuje alimenty w niepełnej wysokości (ok. [...] zł) za pośrednictwem przekazów pocztowych, 2) nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, 3) zawarli w 1996 r. umowę ustanawiającą rozdzielność majątkowa małżeńską, która obowiązuje w dalszym ciągu, 4) alimenty są jej jedynym źródłem utrzymania, 5) w okresie od 2006 r. do 2010 r. była zarejestrowana jako bezrobotna w PUP, nie miała prawa do zasiłku i nie otrzymała żadnych ofert pracy, w 2010 r. zarejestrowała działalność gospodarczą, lecz jej nie prowadzi. Zobowiązany nadto oświadczył, że żona zawiesiła działalność gospodarczą w 2012 r. i ma problemy zdrowotne wymagające leczenia w poradni zdrowia psychicznego. Wskazał, że występują zaległości w spłacie przedmiotowych alimentów.

W zakresie alimentacji na rzecz syna, z poczynionych przez organ egzekucyjny ustaleń dowodowych (w szczególności oświadczeń zobowiązanego, działającego w charakterze pełnomocnika syna) wynika, że syn zobowiązanego przerwał studia na IV roku i nie posiada żadnych kwalifikacji, wyjechał zagranicę w 2010 r. celem poszukiwania pracy oraz zdobycia kwalifikacji zawodowych, ma 30 lat, jest stanu wolnego, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczeń alimentacyjnych, które otrzymuje w niepełnej wysokości ([...] zł). Nie jest znany termin jego powrotu. Według oświadczenia zobowiązanego alimenty są odbierane przekazem i przesyłane synowi za granicę. Pomimo wezwań organu zobowiązany nie przedłożył dokumentów źródłowych potwierdzających przesyłanie synowi świadczeń alimentacyjnych zagranicę a jedynie pismo syna z dnia 28 czerwca 2012 r., w którym P. A. oświadczył, że: 1) regularnie otrzymuje świadczenia alimentacyjne w wysokości wypłacanej przez ZUS, 2) ojciec ma wobec niego zaległości w zapłacie alimentów w kwocie ponad [...]zł, 3) ma problemy ze znalezieniem pracy, 4) ma zamiar zdobywać kwalifikacje zagranicą – w szczególności językowe, a jeżeli warunki materialne pozwolą, również kontynuować studia wyższe o kierunku prawniczym oraz ukończyć inne kursy kwalifikacyjne.

Mając na względzie tak ustalony stan faktyczny w zakresie obowiązków alimentacyjnych zobowiązanego organ egzekucyjny stwierdził, że istnieje prawdopodobieństwo, że zarówno syn, jak i żona będą w przyszłości uzyskiwali dochody. Alimenty mają charakter przejściowy. W związku z powyższym, pomimo stwierdzenia występowania w sprawie przesłanki określonej w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Natomiast organ odwoławczy dokonał innej kwalifikacji tego stanu faktycznego i stwierdził, że przedmiotowa przesłanka nie występuje, ponieważ nieściągalność nie ma charakteru trwałego.

Sąd stwierdza, że pomimo niewątpliwie bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej zobowiązanego, ma rację organ odwoławczy wywodząc, że w sprawie nie występuje przesłanka wymieniona w art. 64e § 2 pkt 1, ponieważ nie został spełniony wymóg trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja.

Zgodzić się trzeba z organem, że występuje nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, ale nie ma ona charakteru trwałego. Zobowiązany dysponuje bowiem majątkiem, z którego istnieje – co do zasady – możliwość prowadzenia egzekucji (świadczenie emerytalne w wysokości ponad trzy tysiące złotych brutto). Czasowo występuje nieściągalność związana z realizacją obowiązków alimentacyjnych, ale brak podstaw do twierdzenia, że nieściągalność ma charakter trwały. Zasadnie bowiem można oczekiwać, że ponad trzydziestoletni syn zobowiązanego zacznie się samodzielnie utrzymywać i nie będzie wymagał alimentacji. Ustalenia dowodowe nie dają także podstaw do twierdzenia o braku możliwości uchylenia obowiązku alimentacyjnego w stosunku do żony zobowiązanego w sytuacji, gdy żona zacznie uzyskiwać własne dochody (z działalności gospodarczej czy pracy) lub uzyska świadczenie z ubezpieczenia społecznego (rentowe czy emerytalne). Powyższe wskazuje, że nie występuje w sprawie pierwsza z alternatyw składających się na przesłankę umorzenia kosztów egzekucyjnych określoną w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Jak wyżej wskazano przesłanka wymieniona w tym przepisie została sformułowana alternatywnie i obejmuje dwa przypadki. Występuje zarówno wtedy, gdy stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, jak również wtedy, gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Obydwa przypadki podlegają ocenie w kontekście trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja.

Sąd stwierdza, że organy nie ustaliły, iż w sprawie nie występuje drugi z wymienionych przypadków, czym naruszyły przepis art. 64 § 2 pkt 1 poprzez pominięcie jego części. Jednakże to naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy i rozstrzygnięcie nie mogło być inne. Całokształt ustaleń dowodowych, rzetelnie i należycie poczynionych przez organy, w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że również ten przypadek w sprawie nie występuje. Podkreślić bowiem jeszcze raz trzeba, że ze względów systemowych i w oparciu o tożsame uwarunkowania aksjologiczne również ocena przypadku polegającego na wykazaniu przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, odbywa się w kontekście ustalenia trwałego charakteru braku majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Jak wyżej wykazano brak majątku umożliwiającego prowadzenie egzekucji nie ma w tej sprawie trwałego charakteru. Nadto wskazać trzeba - co pobocznie wywodził organ egzekucyjny, nie łącząc z tym jednak właściwego wniosku - że zarówno w zakresie zasadności nałożenia obowiązku alimentacyjnego, jak i w zakresie wysokości świadczeń alimentacyjnych istnieje prawna możliwość ich weryfikacji z uwzględnieniem sytuacji życiowej, zdrowotnej i finansowej zobowiązanego oraz uprawnionych do alimentacji. Zobowiązany podkreślając wręcz stan ubóstwa nie podjął żadnych działań zmierzających do weryfikacji obowiązku alimentacyjnego, który w stosunku do syna został ukształtowany w roku 2003, w niewątpliwie innej sytuacji życiowej uprawnionego. Zaniechanie przez zobowiązanego podjęcia działań mających na celu weryfikację zasadności i zakresu obowiązku alimentacyjnego powoduje, że również z tego względu trzeba stwierdzić, że zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, ponieważ nie do zaakceptowania w państwie prawa byłoby wywodzenie korzystnych dla zobowiązanego skutków prawnych z jego pasywnej postawy mającej na celu przerzucenie obciążeń wynikających z kosztów egzekucyjnych na państwo i społeczeństwo.

Odnosząc się do sporu w zakresie istnienia przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych wymienionej w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.: koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, Sąd wskazuje, że rację mają organy twierdząc, że w przypadku zobowiązanego ta przesłanka nie występuje. Organ egzekucyjny wywiódł, że interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podkreślił wyjątkowy charakter umorzenia kosztów egzekucyjnych i wskazał, że w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej, a ponieważ zobowiązany ma zapewnione minimum egzystencji, nie jest konieczne zwracanie się o pomoc do budżetu państwa. Organ odwoławczy aprobując konstatację organu egzekucyjnego wskazał, że usilne starania zobowiązanego o umorzenie kosztów egzekucyjnych są podyktowane jego ważnym interesem, jednak ten fakt nie usprawiedliwia ich umorzenia. Nie realizuje się natomiast przesłanka ważnego interesu publicznego, ponieważ umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby jego zaprzeczeniem. Organ odwoławczy odwołał się do interpretacji tego pojęcia w orzecznictwie sądowym. Natomiast zobowiązany wywodził, że ważny interes publiczny występuje, motywując to zarówno zarzutami dotyczącymi nieprawidłowości w zakresie obciążenia go kosztami egzekucyjnymi, jak i okolicznościami związanymi z jego stanem zdrowotnym i materialnym.

Sąd stwierdza, że organy dokonały prawidłowej oceny wywodząc, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia ze względu na "ważny interes publiczny". Interes publiczny, o jakim mowa w art. 64c § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów. Przy jego ocenie należy natomiast uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. Nadto interes publiczny, o jakim mowa w ustawie egzekucyjnej musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności.

Sąd stwierdza, że organy badając istnienie tej przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych dokonały tego w sposób zindywidualizowany, odniosły się do dokonanych ustaleń dowodowych i zasadnie wywiodły, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych należnych od zobowiązanego nie przemawia ważny interes publiczny. Aksjologiczne uwarunkowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych niewątpliwie nie dają podstaw do utożsamiania wskazanego interesu publicznego z interesem zobowiązanego, a udowodnione okoliczności sprawy nie dają podstaw do twierdzenia, że odmowa umorzenia kosztów naruszy ważny interes publiczny. Jak wyżej wskazano strona dysponuje majątkiem, co do którego występuje czasowa nieściągalność, ale brak majątku, z którego egzekucja może być prowadzona ma charakter przejściowy. W gestii strony leży podjęcie działań pozwalających na ukształtowanie obowiązku alimentacyjnego w sposób umożliwiający zapewnienie wymaganego sytuacją życiową poziomu egzystencji bez konieczności sięgania do pomocy udzielanej przez państwo.

Odnosząc się do sporu w zakresie istnienia przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych wymienionej w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a., Sąd stwierdza, że rację mają organy wywodząc, że ta przesłanka nie występuje (zobowiązany nie argumentował indywidualnie co do istnienia tej przesłanki), ponieważ brak jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że ściągnięcie tylko przedmiotowych kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Sąd stwierdza, że orzekając w sprawie organ odwoławczy nie naruszył zasad związania i wypełnił zalecenia sformułowane w wyroku z dnia 27 stycznia 2010 r. W wyniku należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalił, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych wymienionych w katalogu zamkniętym zamieszczonym w art. 64e § 2 u.p.e.a. W takim zaś stanie rzeczy działał w warunkach związania i był obowiązany odmówić umorzenia kosztów egzekucyjnych; orzeczenie w tej sprawie nie mogło być inne. Dostrzeżone przez Sąd naruszenie prawa nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnione jest więc pozostawienie zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym jako nie naruszającego prawa w sposób określony w art. 145 ustawy p.p.s.a.

Z powodów wyżej opisanych Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.