Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 327/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-12-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lipca do grudnia 2009 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

K. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mógłby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, z powodu trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawca wskazał, że aktualnie nie prowadzi już działalności gospodarczej i bez rezultatów poszukuje zatrudnienia. K. J. nie posiada żadnego majątku, oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych. Z uwagi na brak dochodu nie ma również możliwości uzyskania jakiejkolwiek pożyczki lub kredytu, gdyż nie posiada zdolności kredytowej. Środki niezbędne do prowadzenia sprawy przez pełnomocnika (od UKS od NSA) zostały pozyskane w ubiegłym roku.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 24 października 2012 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący korzysta ze wsparcia rodziny i przyjaciół w Republice Federalnej Niemiec, zaś całość wynagrodzenia pełnomocnika została pokryta w sierpniu 2011 r. Skarżący nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i aktualnie przebywa w Republice Federalnej Niemiec, gdzie zamieszkuje u przyjaciół. Wnioskodawca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze znajomymi, nie ponosi żadnych wydatków oraz nie wie, jakim dochodami i wydatkami dysponują znajomi. Skarżący ponadto nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, zaś jego dochód z pracy dorywczej nie przekracza 200 Euro miesięcznie. Ponadto nie posiada samochodu osobowego. Końcowo pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż skarżący korzysta z uprzejmości przyjaciół za granicą i nie posiada żadnych rachunków i faktur dokumentujących wysokość ponoszonych wydatków oraz dokumentów potwierdzających uzyskiwanego dochody. Nie posiada również rachunku bankowego.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2012 r., referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazał, że analiza wniosku skarżącego wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącego budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem faktycznym. Skarżący wskazał wprawdzie, że mieszka u przyjaciół w Niemczech, którzy pokrywają wszelkie koszty bieżącego utrzymania, niemniej jednak nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Faktycznie zatem nie wiadomo jakie skarżący ponosi wydatki. Ponadto pomimo, że skarżący uzyskuje aktualnie jedynie dochód z pracy dorywczej w wysokości 200 Euro nie wykazał, aby posiadał jakieś zadłużenie, choćby w stosunku do wskazanych we wniosku przyjaciół. Zasady logicznego myślenia oraz doświadczenie życiowe wskazują, iż mało prawdopodobnym jest, aby skarżący praktycznie w całości był utrzymywany przez przyjaciół, u których mieszka i nie prowadził z nimi wspólnego gospodarstwa. Tym samym, skarżący nie udowodnił, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, bowiem jego oświadczenia w zakresie braku ponoszonych wydatków oraz uzyskiwanego dochodu są niewiarygodne.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw, kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że aby skarżącemu był zapewniony gwarantowany Konstytucją RP dostęp do Sądu, koniecznym jest zwolnienie Skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. Wskazał, że aktualnie wobec skarżącego prowadzone są liczne egzekucje z rachunków bankowych, w szczególności w bankach [...]. Wskazał także, że skarżący w 2011 r. uiścił opłatę za pomoc prawną w wysokości 738 zł brutto, a zatem jest to kwota nieporównywalna z wysokością wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Tym samym, w ocenie pełnomocnika, skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Wobec skutecznego wniesienia przez pełnomocnika skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 p.p.s.a.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 245 § 3

w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie NSA z 24 października 2007 r., II FZ 426/07, niepubl.). Wskazuje się, że instytucja prawa pomocy powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo mocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, Skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, aby przesłanka z art. 246 §1 pkt 2 u.p.p.s.a. wystąpiła w jego sytuacji.

Wskazać przede wszystkim należy, iż twierdzenia skarżącego, o nieposiadaniu żadnego majątku, pozostawaniu na utrzymaniu przyjaciół w Niemczech ale nie tworząc jednocześnie z nimi gospodarstwa domowego, nie uzyskiwaniu żadnego dochodu (z wyjątkiem 200 Euro z prac dorywczych), nie ponoszeniu żadnych wydatków związanych z utrzymaniem, nie posiadaniu żadnych rachunków bankowych, nie znalazły potwierdzenia w jakichkolwiek dokumentach. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, mimo wezwania referendarza sądowego, świadczących, iż nie uzyskuje żadnych dochodów na terytorium Polski, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, że zlikwidował prowadzone w związku z działalnością gospodarczą rachunki bankowe. Dlatego też, w ocenie Sądu, oświadczenia składane przez pełnomocnika w imieniu skarżącego, nie mogą być uznane za wiarygodne i odpowiadające rzeczywistości.

Mając na uwadze zasady doświadczenia życiowego, w ocenie Sądu, niewiarygodnym jest, że skarżący, przebywając tak długi okres czasu na terytorium Republiki Federalnej Niemiec pozostaje na utrzymaniu przyjaciół nie tworząc z nimi gospodarstwa domowego, nie uzyskując przy tym praktycznie żadnych dochodów. Trudno uznać postępowanie Skarżącego racjonalnym, skoro pomimo wyjazdu do Niemiec jego sytuacja materialna nie uległa poprawie, a mimo to nie podjął kroków zmierzających do powrotu do kraju.

Odnosząc się do wskazanego w sprzeciwie orzecznictwa sądów powszechnych i administracyjnych, dotyczących prawa pomocy i dostępności do sądu, Sąd w składzie niniejszym w pełni je podziela. Tym niemniej, należy pamiętać, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe jedynie wówczas, gdy wnioskodawca złoży wniosek, w którym wiarygodnie przestawi swoją sytuację rodzinną i majątkową. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, oświadczenia pełnomocnika składane w imieniu skarżącego dotyczącego jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, są niewiarygodne, dlatego też brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawione okoliczności dotyczące dochodów i wydatków skarżącego oraz jego sytuacji rodzinnej budzą uzasadnione wątpliwości, przeczą zasadom logiki i doświadczenia życiowego, dlatego też nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

Powyższe okoliczności, a w szczególności niewiarygodne oświadczenia przede wszystkim w zakresie wysokości osiąganego dochodu, nieponoszenia żadnych wydatków oraz okoliczności bycia w całości na utrzymania przyjaciół nie pozwalają na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246

§ 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.