Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2583/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 7 1 pkt 1 lit. b i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 76 § 1 i art. 145 § 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 33 § 1 pkt 6 i art. 32
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. B., K. B. i H. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2529/13 w sprawie ze skargi L. B., K. B. i H. A. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 21 maja 2014 r., I SA/Wa 2529/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. B., K. B. oraz H. A. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Infrastruktury z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] uchylające własne postanowienie z [...] lipca 2010 r. w części dotyczącej rozpatrzenia skargi K. B. i H. A. na czynności egzekucyjne, polegające na odebraniu nieruchomości położonej w gminie Stare Babice, obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0022 ha i w tym zakresie umarzające postępowanie, a w pozostałej części – tj. części dotyczącej skargi L. B. – utrzymujące postanowienie w mocy, wydane na podstawie art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej "u.p.e.a."). Zgodnie § 1 art. 54 tej ustawy, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest natomiast, w myśl art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a., m.in. odebranie nieruchomości. Z istoty skargi na czynności egzekucyjne wynika, że skarga ta powinna być skonkretyzowana i wskazywać na czym polegała – zdaniem strony – nieprawidłowość w przeprowadzeniu tej czynności. W sytuacji, gdy strona nie stawia konkretnych zarzutów, sąd nie może badać, która z czynności egzekucyjnych została przeprowadzona nieprawidłowo. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przy tym, przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie ze skargi na czynność organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Oznacza to, że w postępowaniu tym organ nie ma obowiązku badania zasadności egzekwowanego obowiązku, skupia się jedynie na fizycznej czynności egzekucyjnej.

Analizując zaskarżone orzeczenie oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, w tym tytuł wykonawczy nr [...] z [...] września 2009 r., wystawiony przeciwko L. B., Sąd nie dopatrzył się uchybień organu przeprowadzającego czynność odebrania nieruchomości, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Jak wynika bowiem z ww. tytułu czynność ta wynikała z prawomocnych decyzji organów administracji. Zarzuty skargi odnoszą się w istocie nie do samej czynności odebrania nieruchomości, a do całego postępowania tak egzekucyjnego, jak i wywłaszczeniowego, w tym również do ważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2005 r. Nie mogą one zatem być przedmiotem badania w niniejszej sprawie. Jak wskazano powyżej, przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a., mogą być jedynie "faktyczne fizyczne" czynności egzekucyjne przeprowadzone przez organ administracji. Stąd też podniesione w tym zakresie zarzuty oraz powołana argumentacja pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2010 r., II FSK 167/09, LEX nr 595879).

Sąd podzielił również stanowisko organu w odniesieniu do skarg na czynności egzekucyjne złożonych przez K. B. oraz H. A. Czynność egzekucyjna polegająca na odebraniu nieruchomości położonej w gminie Stare Babice, obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0022 ha dotyczyła wyłącznie L. B., bowiem jedynie przeciwko niemu został wystawiony tytuł wykonawczy. Prawidłowe jest więc stanowisko organu, że K. B. oraz H. A. nie posiadają legitymacji do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, która nie została przeciwko nim skierowana.

Sąd podzielił również stanowisko organu dotyczące braku wpływu na zaskarżone postanowienie wyroku WSA w Warszawie z 15 września 2010 r., I SA/Wa 548/10, którym uchylono postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2011 r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z [...] stycznia 2010 r., wzywające L. B. do wykonania obowiązku wydania nieruchomości. Postępowanie egzekucyjne składa się z poszczególnych, niezależnych od siebie etapów, zatem uchylenie tych postanowień nie wstrzymuje całego postępowania egzekucyjnego.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli L. B., K. B. oraz H. A., zaskarżając go w całości. Jednocześnie wnieśli o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. – poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo jego wydania w oparciu o inne postanowienie (postanowienie w przedmiocie wezwania do wydania nieruchomości), które zostało następnie uchylone przez sąd administracyjny;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 6 i art. 32 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo zaistnienia w sprawie niedopuszczalności egzekucji wskutek niedoręczenia przez organ przy wszczęciu egzekucji tytułów wykonawczych na rzecz wszystkich zobowiązanych, tj. wszystkich współwłaścicieli nieruchomości [...] (brak doręczenia tytułu wykonawczego K. B. oraz H. A.);

3) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. - przez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy, z których oraz znajdujących się w nich dokumentach urzędowych wynika, że wszyscy skarżący stali się współwłaścicielami nieruchomości [...] (objętej egzekucją) z mocy prawa począwszy od [...] czerwca 1993 r., a zatem organ egzekucyjny był obowiązany doręczyć każdemu z nich tytuły wykonawcze (co nie miało miejsca);

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. - przez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podnoszonych przez skarżącego, co wyklucza wszechstronne rozważenie sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że:

Ad 1) Utrzymane w mocy przez Sąd I instancji postanowienie z [...].08.2013 r. Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dotyczące zgodności z prawem prowadzonej egzekucji opiera się na istnieniu podstawy wszczęcia samej egzekucji w postaci postanowienia w przedmiocie wezwania skarżącego L. B. do wykonania obowiązku wydania nieruchomości [...] o powierzchni 0,0022 ha (nie można bowiem mówić o dopuszczalności prowadzenia egzekucji, gdy nie można jej w ogóle wszcząć, przy czym wszczęcie egzekucji jest niemożliwe w wypadku nieprzesłania obowiązanemu przez organ ww. pisemnego upomnienia - art. 15 § 1 u.p.e.a.). Zatem, podstawa postanowienia de facto utrzymującego ważność egzekucji względem L. B., tj. postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...].01.2010 r. wzywające go do wydania nieruchomości, odpadła, gdyż zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15.09.2010 r. (I SA/Wa 548/10) zarówno ww., jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu wyższego stopnia, zostały prawomocnie uchylone.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, przy czym w myśl art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie (także z urzędu - przypis autora), jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Z uwagi na fakt, że art. 126 k.p.a. nakazuje odpowiednie stosowanie do postanowień przepisów dotyczących decyzji, w doktrynie i judykaturze wskazuje się, iż "co prawda w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. mowa jest o decyzji wydanej w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, niemniej jednak w ocenie Sądu, mając na uwadze treść art. 126 k.p.a., należy uznać, że przepis ten ma również zastosowanie w sytuacji, gdy podstawą wydania decyzji było postanowienie następnie uchylone" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 19 stycznia 2006 r., II SA/Bk 569/05).

Przekładając to, na okoliczności niniejszej sprawy podkreślono, że postanowienie z [...].01.2010 r. w przedmiocie wezwania zobowiązanego L. B. do wydania nieruchomości stanowiło istotny fakt prawotwórczy w następnej, już innej sprawie administracyjnej, tj. sprawie w przedmiocie rozpoznania przez organ złożonej skargi na prowadzoną egzekucję. Jak już bowiem wspomniano, nie można mówić o dopuszczalności prowadzenia egzekucji, gdy nie można jej w ogóle wszcząć, przy czym wszczęcie egzekucji jest niemożliwe w wypadku nieprzesłania zobowiązanemu pisemnego upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.). W sytuacji zatem, w której uchylono ww. postanowienie z [...].01.2010 r., a sprawa zakończyła się wydaniem przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej bezprawnego, aczkolwiek ostatecznego, postanowienia z [...].08.2013 w przedmiocie odmownego załatwienia skargi na prowadzoną egzekucję - sąd obowiązany był z urzędu do uchylenia zaskarżonego orzeczenia z uwagi na zaistnienie podstawy do wznowienia, tj. wydania orzeczenia w oparciu o inne postanowienie, które zostało następnie uchylone (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.).

Naruszenie wskazanych przepisów miało istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby Sąd dostrzegł, że przestała istnieć przesłanka wszczęcia postępowania egzekucyjnego w postaci upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku, to uchyliłby ostateczne postanowienie z [...].08.2013 r. wydane przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a odmawiające skarżącemu uwzględnienia jego skargi egzekucyjnej na zasadzie zaistnienia podstawy wznowieniowej opisanej w art. 145 pkt 8 k.p.a. Uchybienie przepisom doprowadziło więc wprost do wydania przez sąd wadliwego orzeczenia.

Z ostrożności skarżący podnosi też zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie wskazanego orzeczenia, gdy narusza ono przepisy i jako jego uzasadnienie podaje argumentację przywołaną przez sąd administracyjny podczas rozpoznania sprawy sąsiada skarżących: "w sytuacji gdy istnieje wprawdzie w obrocie prawnym decyzja stanowiąca podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, ale sąd prawomocnym wyrokiem wyeliminował z obrotu postanowienia organów w przedmiocie wezwania do wydania spornej nieruchomości z powodów przedstawionych wyżej, to zdaniem rozpatrującego przedmiotową sprawę dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest prawnie niedopuszczalne. Dopiero ewentualne wydanie przez właściwe organy nowych postanowień dotyczących powyższych kwestii da uprawnienie organom i stronom do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego" (wyrok WSA w Warszawie z 13.12.2012 r., I SA/Wa 2139/10).

Ad. 2) i 3) Jak wynika z dokumentów urzędowych znajdujących się w aktach sprawy, a które to zupełnie pominął Sąd przy jej rozstrzyganiu, nieruchomość stanowiąca działkę o numerze ew. [...] z mocy postanowienia sądowego (postanowienie w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości) stanowi od 21.07.1987 r. własność m.in. H. B., a po jego śmierci w dniu [...] czerwca 1993 r. stała się współwłasnością wszystkich skarżących, tj. L. B. oraz K. B. i H. A. Wskazane okoliczności potwierdzają także dokumenty urzędowe w postaci księgi wieczystej, w tym elektronicznej księgi wieczystej dostępnej z urzędu organom i sądowi (działka o numerze ew. [...] podzielona na mocy postanowienia w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości na działki [A] i [B] jest własnością wszystkich skarżących) - dowód: akta sprawy, w tym wypis z KW, postanowienie z [...].12.2010 r. z załącznikami graficznymi [...]), postanowienie z [...].11.2008 r. ([...]).

Prowadzi to do następujących wniosków. Jeśli zgodnie z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, przy czym w myśl art. 32 ww. ustawy "organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony" - to z ww. przepisów wynika, że niedoręczenie przez organ przy wszczęciu egzekucji odpisów tytułów wykonawczych na rzecz wszystkich zobowiązanych, tj. wszystkich współwłaścicieli nieruchomości [...] (brak doręczenia tytułu wykonawczego na rzecz K. B. oraz H. A.) prowadzi do niedopuszczalności prowadzenia samej egzekucji, co najmniej względem nich. Mając jednak na uwadze, że trudno mówić o możliwości skutecznego egzekwowania mienia, które jest przedmiotem współwłasności ułamkowej, to skarżący stoją na stanowisku, że niemożność egzekwowania nieruchomości względem aż dwóch z trzech współwłaścicieli (brak tytułu) uniemożliwia prowadzenie egzekucji w ogóle. Trudno w szczególności byłoby pogodzić z demokratycznym państwem prawa wywłaszczenia właścicieli bez przedstawienia im przez władzę publiczną jakiegokolwiek tytułu wykonawczego (taki skutek miałoby bowiem egzekwowanie na podstawie tytułu wystawionego wyłącznie na jednego ze współwłaścicieli).

Pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności, jak również przepisów zakazujących prowadzenia egzekucji bez doręczenia tytułu wszystkim właścicielom nieruchomości ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby bowiem Sąd brał wskazany stan rzeczy pod uwagę, to nie doszedłby do wniosku, że orzeczenie wydane przez organ względem L. B. jest prawidłowe, a także nie podzieliłby argumentacji, że prawidłowe jest umorzenie przez organ postępowania względem K. B. oraz H. A. (z uwagi na jego bezprzedmiotowość). Skutkowałoby to uchyleniem kontrolowanego postanowienia względem wszystkich skarżących, co nie miało miejsca.

Już tylko na marginesie tych rozważań należy dodać, że stanowisko iż egzekucja była bezprzedmiotowa względem K. B. oraz H. A., gdy są oni właścicielami gruntu i egzekucja mogła być względem nich co do zasady prowadzona (o ile tylko otrzymaliby - co nie miało miejsca - tytuły wykonawcze, a organ nie popełnił błędu) - jest z ww. przyczyn niedopuszczalne. Jednocześnie, nie ulega wątpliwości, że ten Sąd ma bezwarunkowy (art. 3 ust. 1 p.p.s.a.) obowiązek dokonania kontroli podstaw merytorycznych i formalnych wydanego postanowienia. Jest w tym miejscu oczywiste, że powyższa kontrola byłaby fikcją (i taką też jest w sprawie), gdyby Sąd nie wypowiadał się i nie analizował dowodów znajdujących się w istocie w operacie ewidencyjnym i samej ewidencji, a przedstawionych przez skarżącego posiłkowo w celu ułatwienia pracy tutejszemu sądowi.

Niezależnie od ww. argumentów, warto w tym miejscu przypomnieć Sądowi fragment orzeczenia wydanego przez sąd administracyjny w sprawie sąsiada skarżących, który znajdował się w analogicznej jak skarżący sytuacji - a które umknęło przy rozpoznawaniu sprawy. "Stwierdzić należy, że organ egzekucyjny ma obowiązek prowadzić egzekucję w stosunku do dłużnika, który nie wykonał obowiązku wydania nieruchomości w sposób dobrowolny, a wezwanie o dobrowolne wydanie działki gruntu (...) skierowane zostało (...)" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29.04.2010 r., I SA/Wa 2112/09). Skoro zatem - jak wynika z akt - wezwanie o dobrowolne wydanie działki zostało w stosunku do wszystkich skarżących, to w myśl ww. orzeczenia już tylko ten fakt, oprócz wskazanych wcześniej, determinuje obowiązek prowadzenia egzekucji, a zatem także doręczenie tytułu wykonawczego wszystkim skarżącym. Także i ta okoliczność świadczy o rażącym naruszeniu przepisów u.p.e.a.

Ad. 4) Sąd nie odniósł się także do szeregu zarzutów skarżących, w tym do wskazanego w skardze, jak i rozważanego wyżej zarzutu, że sąd administracyjny wyeliminował z obrotu prawnego postanowienia organów w przedmiocie wezwania do wydania spornej nieruchomości - co skutkuje niedopuszczalnością prowadzenia egzekucji. Podobnie też nie odniósł się do wpływu zawieszenia postępowania (postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane [...].10.2009 r.) oraz samego zarzutu o nieprawidłowości tytułu (z uwagi na niedoręczenie go wszystkim właścicielom nieruchomości).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Na wstępie należy zauważyć, że środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji służą uprawnionym podmiotom do weryfikacji rozstrzygnięć i czynności podejmowanych w tym postępowaniu, a nie do weryfikacji aktów, z których wynikają obowiązki podlegające egzekucji. Jednocześnie można je nazwać środkami zaskarżenia "wyspecjalizowanymi", ponieważ każdy ich rodzaj służy kwestionowaniu tylko określonych aktów lub czynności postępowania egzekucyjnego, przy tym za ich pomocą można kwestionować tylko określony rodzaj uchybień (naruszeń prawa) w tym postępowaniu.

Art. 54 § 1 ab initio u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i egzekutora. Czynnościami egzekucyjnymi w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W piśmiennictwie przyjmuje się, że działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, mogące być przedmiotem skargi na czynności organu egzekucyjnego w rozumieniu art. 54 § 1 u.p.e.a., to czynności faktyczne, wykonawcze, a nie akty prawne lub czynności procesowe (zob. Z. Leoński [w:] R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, s. 151 oraz T. Jędrzejewski [w:] T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2009, s. 266, 267). Przykładami czynności egzekucyjnych, których prawidłowość można kwestionować w drodze skargi na czynności egzekucyjne, są: wezwanie zobowiązanego do zapłaty należności pieniężnej przez poborcę skarbowego i pokwitowanie odbioru należności pieniężnej w razie zastosowania egzekucji z pieniędzy, zajęcie prawa majątkowego, opis i oszacowanie zajętego prawa majątkowego, sprzedaż rzeczy, pozostawienie zajętej ruchomości pod dozorem określonej osoby lub pozostawienie zajętej nieruchomości w zarządzie określonej osoby, w szczególności zobowiązanego, odebranie rzeczy i wydanie jej wierzycielowi, otwarcie (środków transportu zobowiązanego, lokali i innych pomieszczeń zajmowanych przez zobowiązanego, oraz schowków w tych środkach i pomieszczeniach), przeszukanie (środków transportu, lokali i innych pomieszczeń zobowiązanego oraz znajdujących się w nich rzeczy i schowków, odzieży, teczek, waliz i innych przedmiotów, które zobowiązany ma przy sobie), wydalenie zobowiązanego lub innej osoby z miejsca dokonywania przeszukania. Wynika z tego, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i egzekutora może być wadliwość tych czynności, ale nie można za pomocą tego środka prawnego kwestionować dopuszczalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Przedmiotem zaskarżenia w drodze skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z uwagi na to, że w sprawie skargi organ nadzoru wydaje postanowienie, a na postanowienie o oddaleniu skargi służy zażalenie, dopuszczalność skargi na postanowienia niezaskarżalne zażaleniem oznaczałaby, że w tej samej kwestii, która była przedmiotem zaskarżonego postanowienia, wypowiedzą się w formie postanowienia organy dwóch kolejnych (wyższych) instancji. W istocie więc postanowienia, od których (jako mających mniejsze znaczenie) ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia, zostałyby poddane dalej idącej (bo dwuinstancyjnej) kontroli niż postanowienia, dla których przewidziano zażalenie.

Oczywiście, przedmiotem zaskarżenia w drodze skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można skarżyć tej samej czynności w drodze dwóch różnych, zwyczajnych środków zaskarżenia.

Zatem, w orzecznictwie sądowym trafnie podkreśla się, że nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego jest możliwe kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyroki WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09 i z 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08). W wyroku z 24 września 2007 r., III SA/Wa 3509/06, WSA w Warszawie zwrócił uwagę na to, że pismo, w którym zainteresowany skarży się na ogół czynności organu egzekucyjnego, nie jest skargą składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., lecz skargą w rozumieniu art. 227 k.p.a., zawiadamiającą właściwy organ o nienależytym wykonywaniu zadań przez pracowników podległego organu administracyjnego.

Jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, zobowiązany L. B. został pouczony o prawie zgłoszenia trzech różnych środków zaskarżenia: 1) zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, 2) skargi na czynności egzekucyjne i 3) zażalenia na postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego. Zobowiązany wniósł wszystkie te środki zaskarżenia, inicjując w ten sposób trzy kontrole instancyjne w trzech różnych kwestiach prowadzonej w stosunku do niego egzekucji administracyjnej.

Postępowanie zainicjowane wniesieniem zażalenia na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2009 r. w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego zakończyło się uchyleniem tego postanowienia, jak i utrzymującego je w mocy postanowienia organu wyższego stopnia, na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15.09.2010 r. (I SA/Wa 548/10).

Postępowanie zainicjowane wniesieniem zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (pismo zobowiązanego z 16 września 2009 r.) nie zostało jeszcze zakończone (tak przynajmniej wynika z akt niniejszej sprawy). To właśnie w tym postępowaniu zostanie zbadany postawiony przez zobowiązanego zarzut "niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 3 u.p.e.a."

Natomiast w skardze na czynności egzekucyjne (pismo zobowiązanego z 16 września 2009 r.) skarżący zakwestionował wadliwość prowadzonego postępowania i mimo wezwań do uzupełnienia braków podania nie sprecyzował, o jakie czynności egzekucyjne mu chodzi. W istocie jednak zobowiązany w tej skardze kwestionował dopuszczalność prowadzonej w stosunku do niego egzekucji administracyjnej. Trafnie więc ocenił Sąd I instancji, że przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie ze skargi na czynność organu egzekucyjnego może być wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Nie można natomiast badać w tym postępowaniu, ani dopuszczalności prowadzonej egzekucji, ani też zasadności egzekwowanego obowiązku.

Z tego względu zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej pod numerami 1 – 3 nie mają usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wymienione w nich przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. - przez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podnoszonych przez skarżącego jest również bezzasadny, ponieważ uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna (art. 153 p.p.s.a.) miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. A to w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.