Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 571/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 169 ust 2, art. 169 ust 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. J.-P. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy przyjęcia na studia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Pomorskiej Akademii Medycznej, na podstawie art.169 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz.1365 ze zm.) i § 2 ust. 2 i 3 załącznika do uchwały nr 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia [...] r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej na Wydziale Lekarskim i Wydziale Lekarsko – Stomatologicznym w roku akademickim [...] , uchwały nr 6/2009 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie zmiany uchwały nr 72/2008 i uchwały nr 73/2008 z dnia 28 maja 2008 r. dotyczących ustalania zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 oraz uchwały nr 79/2009 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 27 maja 2009 r. w sprawie zmiany uchwały nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie zmiany uchwały nr 72/2008 i uchwały nr 73/2008 z dnia 28 maja 2008 r., w związku z § 2 załącznika do uchwały nr 61/2009 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009 w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na Wydział Lekarski i Lekarsko – Stomatologiczny na rok akademicki 2009/2010, uchwałą nr 82/09 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 27 maja 2009 r. w sprawie zmiany uchwały nr 61/2009 z dnia 22 kwietnia 2009 r. oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie limitów przyjęć na studia medyczne z dnia 2 lipca 2009 r. (Dz. U. nr 109, poz. 914), postanowiła odmówić J. J. przyjęcia na I rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010.

W uzasadnieniu organ wskazał, że minimalna liczba punktów stanowiąca podstawę do podjęcia decyzji o przyjęciu na I rok jednolitych studiów stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie w roku akademickim 2009/2010 wynosiła 233 punkty, zaś J. J. uzyskała jedynie [...] punktów. Zgodnie ze stosownymi postanowieniami załączników do uchwał Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie z dnia 28 maja 2008 r. i 22 kwietnia 2009 r. na studia mieli zostać przyjęci kandydaci, którzy w toku postepowania rekrutacyjnego uzyskali najwyższą liczbę punktów, do wyczerpania limitu przyjęć, który wynosił [...] miejsc.

Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2014 r. J. J. – P. domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 1 września 2009 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem w jej ocenie decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w wyniku czego jest dotknięta wadą nieważności.

Wymieniona przywołała przepis art. 169 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach, przy czym uchwałę podaje się do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego. Powołując się także na art. 169 ust. 3 cytowanej ustawy, podniosła, że wbrew przywołanym przez nią przepisom dotyczącym nieprzekraczalnego terminu ustalenia zasad rekrutacji na kolejny rok akademicki, organ bezprawnie zmienił zasady rekrutacji – naruszając wymienione wyżej przepisy.

Skutkiem powyższego, w trakcie postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki [...] doszło do zmiany zasad naliczania punktów z jednego z przedmiotów wschodzących w skład postępowania kwalifikacyjnego (fizyka poziom rozszerzony), co jest niezgodne z prawem. W dniu [...] r. anulowano przyjęty wcześniej przelicznik [...] dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym. Nastąpiło to w trakcie trwania w całym kraju maturalnej sesji egzaminacyjnej w terminach ustalonych przez MEN w [...] r. W związku z powyższą zmianą, całoroczna praca włożona w przygotowanie się do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym okazała się bezcelowa.

Ponadto, pomimo zasad i limitów przyjęć na rok akademicki 2009/2010, ustalonych uchwałą nr 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej, który wynosił [...] miejsc, na wyżej wymieniony rok akademicki przyjęto jedynie [...] studentów.

W wyniku zmiany zasad naliczania punktów z jednego z przedmiotów wchodzących w skład postępowania kwalifikacyjnego w toku egzaminu maturalnego J. J. nie mogła już legitymować się oceną z przedmiotu zdanego w ramach "nowej matury", aby uzyskać przelicznik podwyższający punktację. Takie postępowanie Pomorskiej Akademii Medycznej pozbawiło wnioskodawczynię wcześniej nabytego prawa, nie dając zarazem żadnej możliwości odstąpienia od jego stosowania w procedurze kwalifikacyjnej przyjęcia na określony kierunek. Zdaniem skarżącej, złamanie przez uczelnię ustalonych wcześniej zasad postępowania rekrutacyjnego stanowi naruszenie wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, wynikającej z niej zasady ochrony zaufania do państwa u stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw niewadliwie nabytych, jak również prawa do powszechnego i równego dostępu obywateli do wykształcenia.

Decyzją z dnia [...] r., Rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, po rozpoznaniu wniosku J. J. – P. z dnia [...] r., o stwierdzenie nieważności decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej w przedmiocie odmowy J. J. przyjęcia na I rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009/2010, z powodu nieuzyskania minimalnej liczby punktów uprawniającej do przyjęcia na studia, postanowił odmówić stwierdzenia nieważności decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyjęcia na studia J. J.

W uzasadnieniu decyzji, Rektor odniósł się do kwestii podjęcia przez skarżącą decyzji o przystąpieniu do egzaminu maturalnego z fizyki na poziomie rozszerzonym w oparciu o uchwały rekrutacyjne podwyższające przelicznik, wskazując, że kandydatka nie mogła kierować się zapisami tych uchwał ponieważ informacja dotycząca uchwały nr 6/2009 została podana do publicznej wiadomości dnia 11 lutego 2009 r. Wobec powyższego uzyskała potencjalną możliwość zapoznania się z tą informacją po upływie ostatecznego terminu składania deklaracji co do poziomu matury, który upływał 7 lutego 2009 r. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie, że wybrała ona egzamin z fizyki na poziomie rozszerzonym kierując się zapisami uchwał rekrutacyjnych podwyższających przelicznik.

Rektor zaznaczył, że wycofanie się Pomorskiej Akademii Medycznej z zastosowania przelicznika podwyższającego punktację w przypadku gdy kandydat legitymował się maturą z fizyki na poziomie rozszerzonym według wzoru 1 pkt = 1,5 pkt, spowodowane było pismem Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Zdrowia z dnia 13 maja 2009 r., z którego wynikało, że uchwała nr 6/2009 została podjęta z naruszeniem prawa, dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności przez Ministra Zdrowia. Wyjaśnił ponadto, że uchwały Senatu PAM nr 6/2009 i 61/2009 przewidywały korzystniejszy dla strony przelicznik wyniku egzaminu z fizyki na poziomie rozszerzonym, jednakże w dniu podejmowania decyzji o rekrutacji na I rok studiów magisterskich stacjonarnych w Wydziale Lekarskim na kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009/2010 nie obowiązywały. Zapisy te uległy bowiem uchyleniu przez kolejne uchwały Senatu PAM, w tym uchwałę z dnia 27 maja 2009 r. nr 79/2009 w sprawie zmiany uchwały nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r. Bezspornym jest, że zostały naruszone zasady rekrutacji na rok akademicki 2009/2010, poprzez dokonanie pod dniu 31 maja 2008 r. zmiany zasad rekrutacji na rok akademicki 2009/2010, niemniej jednak, w sytuacji gdyby Senat PAM, nie odstąpił od zmian, które miały obowiązywać przy przyjmowaniu kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009/2010 i zastosował regulacje wprowadzone po dniu 31 maja 2008 r., wówczas uprawnione byłoby postawienie mu zarzutu naruszenia art. 169 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, co skutkowałoby stwierdzeniem nieważności uchwał podjętych po tym terminie.

Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia prawa, tj. art. 2 Konstytucji, Rektor wskazał, że przy wydawaniu przedmiotowej decyzji nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z poglądami doktryny i judykatury, rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Nie chodzi tu o błędy wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Ustalenie czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy należy podnieść, że ze wskazywaną przez skarżącą zasadą demokratycznego państwa prawa wiąże się zasada ochrony praw słusznie nabytych, której treścią jest zakaz stanowienia przepisów arbitralnie odbierających lub ograniczających prawa podmiotowe przysługujące jednostce lub innym podmiotom prywatnym.

Rektor podkreślił, że skarżąca wywodzi swoje prawo do zastosowania przelicznika, wynikającego z przepisów uchwalonych niezgodnie z powszechnie obowiązującym przepisem prawa tj. art. 169 § 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Rozstrzygnięcie sprawy z zastosowaniem uchwały nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r. tj. "de facto" działanie z naruszeniem art. 169 § 2 wspomnianej ustawy stanowiłoby jednocześnie naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, a w konsekwencji naruszenie zasady pewności prawa chronionej w art. 2 Konstytucji oraz równości obywateli wobec prawa określonej w art. 32 Konstytucji.

Zdaniem Rektora, niezasadnym jest również zarzut dotyczący niewykorzystywania limitu ustalonego przez ministerstwo, poprzez przyjęcie na studia mniejszej ilości studentów (168), co zdaniem skarżącej pozbawiło ją przyjęcia na studia, bowiem zgodnie z decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia 29 września 2009 r. ustalono, iż w toku postępowania rekrutacyjnego zostało zakwalifikowanych 168 kandydatów, co stanowiło w stosunku do limitu przyjęć określonego rozporządzeniem, mniej o 12 kandydatów. Natomiast kandydaci z najwyższą w kolejności liczbą punktów stanowili grupę [...] osób, a zatem zakwalifikowanie wszystkich spowodowałoby przekroczenie ustalonego limitu. Ponadto, limit wynikający z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lipca 2009 r. w sprawie limitów przyjęć na studia (Dz. U. nr 109,

poz. 914) ustala maksymalną ilość osób, jaką uczelnia może przyjąć na kierunek studiów objęty limitem, a nie zawiera zobowiązania uczelni do przyjęcia maksymalnej liczby kandydatów wynikającego z limitu.

W dniu 25 lutego 2014 r. J. J. – P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc w nim argumenty analogiczne do przywołanych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 1 września 2009 r.

Decyzją z dnia [...] r., nr[...] , Rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, utrzymał w mocy decyzję Rektora Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyjęcia na studia J. J. na I rok jednolitych studiów magisterskich stacjonarnych na Wydziale Lekarskim o kierunku lekarskim w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009/2010.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył i w pełni podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Nadto organ podkreślił,

że w wypadku rozstrzygnięcia sprawy z zastosowaniem - wydanej z naruszeniem prawa – uchwały nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r., mogłoby dojść do sytuacji, gdzie kandydaci na studia, którzy polegali na przepisach ustanowionych przez organ, zgodnie z art. 169 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, podnieśliby zarzut naruszenia zasady zaufania obywateli do reguł określonych przez organy administracji publicznej. Biorąc zatem pod uwagę, że art. 169 ust. 2 wymienionej ustawy, jest przepisem powszechnie obowiązującym, do stosowania, którego uczelnia jest zobowiązana, należy oczekiwać, że uczelnia zachowa się zgodnie z tym przepisem, natomiast takie "oczekiwanie" podlega ochronie prawnej z art. 2 Konstytucji, co zresztą sama skarżąca wskazała, jednakże niniejszy przepis interpretując na swoją korzyść.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ustawowym terminie złożyła J. J. – P., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji Rektora Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Dodatkowo, powołała się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1550/10, który w jej ocenie świadczy, że decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia 1 września 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym i przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została decyzja podjęta w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia[...] r.

Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.).

Zgodnie z wymienionym wyżej przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem skarżącej, w trakcie postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki[...] , doszło do złamania przez uczelnię ustalonych wcześniej zasad tego postępowania. Zmieniono bowiem zasady naliczania punktów z jednego z przedmiotów wchodzących w skład postępowania kwalifikacyjnego (fizyka poziom rozszerzony), co jest niezgodne z prawem, a następnie w dniu 27 maja 2009 r. anulowano wcześniej przyjęty przelicznik 1,5 dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym. Ponadto, pomimo limitu przyjęć na rok akademicki 2009/2010, ustalonego uchwałą 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej, który wynosił 180 miejsc, na wymieniony rok akademicki przyjęto jedynie [...] studentów. Uchwała przyznawała skarżącej określone prawo podmiotowe (korzystniejszy przelicznik punktów), którego została pozbawiona mocą retrospektywnego działania późniejszej uchwały. Złamanie przez uczelnię ustalonych wcześniej zasad postępowania rekrutacyjnego stanowi – zdaniem skarżącej – naruszenie wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, wynikającej z niej zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz ochrony praw niewadliwie nabytych, jak również prawa do powszechnego i równego dostępu obywateli do wykształcenia.

Wobec powyższego, zdaniem skarżącej decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia 1 września 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu, z takim stanowiskiem skarżącej nie sposób się zgodzić.

Rażące naruszenie prawa jako przyczyna nieważności ma nieostry charakter, jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11).

W grupie tak określonych podstaw stwierdzenia nieważności decyzji niewątpliwie nie mieści się błędna interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną. Nie stanowi także przesłanki nieważności odmienna uchwała Sądu Najwyższego oraz fakt, że decyzja administracyjna sprzeczna jest z ustaleniami innej decyzji. Przesłanka ta może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych. Podkreśla się jednak, że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo (wyrok NSA z dnia 13 września 2007 r., II OSK 1212/06).

W wypadku naruszenia prawa odnoszącego się do przepisów materialnych, ścierają się dwa stanowiska. Według pierwszego z nich rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Chodzi zatem o naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. Nastąpi wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym. Z rażącym naruszeniem prawa nie można zatem utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (wyrok NSA z dnia 9 września 1998r., II SA 1249/97, Lex nr 41819).

Zgodnie z drugim stanowiskiem, przy pojęciu rażącego naruszenia prawa należy brać pod uwagę jego skutki. Zatem "rażące naruszenie prawa" to takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Do skutków takich zalicza się naruszenie prawa jako następstwo zaniedbań lub naruszenia obowiązków służbowych funkcjonariusza, naruszenie zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego czy skutki społeczno-gospodarcze.

W literaturze i orzecznictwie zaczyna jednakże dominować stanowisko kompromisowe, wskazujące na oczywistość naruszenia jako przesłankę wstępną uznania decyzji za rażąco naruszającą prawo, ale nie ograniczające się do tego. Chodzi tu o koniunkcję dwóch przesłanek, naruszenia normatywnego wzorca działania i brak realizacji wartości chronionych prawem. Można mówić o rażącym naruszeniu prawa, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja.

Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok NSA z dnia 2 marca 2011r., II OSK 2226/10, Lex

nr 824448). W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest to, że skarżąca ubiegała się o przyjęcie na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim [...] jak również to, że uzyskała [...] punktów podczas gdy minimalna liczba punktów stanowiąca podstawę do podjęcia decyzji o przyjęciu na I rok studiów stacjonarnych na Wydziale Lekarskim wynosiła wówczas [...] punkty.

Bezspornym jest także i to, że w trakcie postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki [...] , na mocy uchwały Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia 4 lutego 2009 r., nr 6/2009 - w sprawie zmiany uchwały nr 72/2008 i uchwały nr 73/2008 z dnia 28 maja 2008 r. dotyczących ustalenia zasad i trybu przyjmowania kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009/2010, wprowadzono zmianę w załączniku do uchwały nr 72/2008 Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej poprzez dodanie § 13, zgodnie z którym, w przypadku gdy do ubiegania się o przyjęcie na określony kierunek studiów w Pomorskiej Akademii Medycznej kandydat zobowiązany jest wykazać się zdaniem "nowej matury" z określonego przedmiotu na poziomie podstawowym, a kandydat legitymuje się z tego przedmiotu "nową maturą" na poziomie rozszerzonym, wówczas dla tego przedmiotu zostanie zastosowany odpowiedni przelicznik podwyższający punktację.

Następnie, uchwałą Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej z dnia 22 kwietnia 2009 r., nr 61/2009 - w sprawie ustalenia szczegółowych terminów postępowania rekrutacyjnego na studia stacjonarne i niestacjonarne w Pomorskiej Akademii Medycznej na Wydział Lekarski i Wydział Lekarsko-Stomatologiczny na rok akademicki [...] , ustalono szczegółowe terminy wspomnianego postępowania rekrutacyjnego, stanowiące załącznik do uchwały. Zgodnie z § 4 tego załącznika, kandydaci, którzy na maturze zdali przedmiot na poziomie rozszerzonym a uczelnia wymaga poziomu podstawowego (fizyka), będą mieli punkty uzyskane z tego przedmiotu przeliczane według wzoru: za 1 punkt otrzymają 1,5 punktu. W takim przypadku maksymalna liczba punktów wynosi [...] .

Jak wynika z powyższego, zmiany w postępowaniu rekrutacyjnym na rok akademicki [...] zostały wprowadzone uchwałami z lutego i z kwietnia 2009 r., a zatem wbrew postanowieniom art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania decyzji z dnia

[...] r.), zgodnie z którym senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach, przy czym uchwałę podaje się do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy, i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego.

Z uwagi na opisaną sprzeczność zapisów uchwał z art. 169 ust. 2 cytowanej ustawy, uchwałą Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej nr 79/2009, z dnia 27 maja 2009 r., dokonano zmiany w wymienionej wyżej uchwale nr 6/2009 z dnia 4 lutego 2009 r., m.in. poprzez uchylenie punktu 5 w § 1 ust. 1 tej uchwały.

W związku z powyższym, w dniu wydania decyzji z [...] r. o odmowie przyjęcia skarżącej na I rok studiów, uchwały podjęte po dniu 31 maja 2008 r. nie obowiązywały.

Pomimo to skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji z 1 września 2009 r., bowiem w jej ocenie na mocy opisanych wyżej, uchylonych uchwał Senatu Pomorskiej Akademii Medycznej nabyła prawo do zastosowania przelicznika podwyższającego punktację, a następnie została tego uprawnienia pozbawiona.

Skarżąca powołała się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2010 r. – wydany w sprawie o sygn. akt I OSK 1550/10, którym Sąd ten uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Sz 1323/09) – oddalający skargę kandydata na I rok studiów na Wydziale Lekarskim Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009 – 2010. W wyroku tym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdyby Senat Pomorskiej Akademii Medycznej nie odstąpił od zmian, które miały obowiązywać przy przyjmowaniu kandydatów na studia w Pomorskiej Akademii Medycznej w roku akademickim 2009/2010 i zastosował regulacje wprowadzone po dniu 31 maja 2008 r., wówczas uprawnione byłoby postawienie mu zarzutu naruszenia art. 169 § 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co skutkowałoby stwierdzeniem nieważności uchwał podjętych po tym terminie.

Pomimo to, Sąd ten uznał, że zapis uchwały z dnia 27 maja 2009 r. pozbawił skarżącego wcześniej nabytego prawa, nie dając zarazem żadnej możliwości odstąpienia od jego stosowania wobec osób, które tak jak on dokonały wyboru przedmiotu maturalnego na poziomie rozszerzonym w celu uzyskania większej ilości punktów niezbędnych do przyjęcia na określony kierunek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło w tym wypadku do naruszenia zasady ochrony praw nabytych (art. 2 Konstytucji RP), wobec czego koniecznym stało się uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę na decyzję odmawiającą przyjęcia na I rok studiów.

Zdaniem Sądu, wbrew oczekiwaniom skarżącej, powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, w żadnym razie nie przesądza o tym, że decyzja z 1 września 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że w omówionej wyżej sprawie zaskarżona została decyzja o odmowie przyjęcia na I rok studiów, wobec czego niezbędnym było zbadanie czy decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Gdyby J. J. – P. zaskarżyła decyzję z dnia [...] r., sytuacja byłaby analogiczna, jednakże tak się nie stało. Skarżąca nie odwołała się od tej decyzji w terminie natomiast w dniu 7 stycznia 2014 r. złożyła do Rektora Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W tej sytuacji rolą organu było zbadanie, czy w tym wypadku zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadniające stwierdzenie jej nieważności, w tym w szczególności, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, na które powołuje się skarżąca.

Jak już zaznaczono powyżej podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie.

Zdaniem Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi. Należy podkreślić, że nie może być mowy o oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości, skoro w sprawach analogicznych do sprawy niniejszej zapadały odmienne rozstrzygnięcia (początkowo – w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1323/09 oddalono skargę, dopiero po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku uchylającego ten wyrok, kolejnym wyrokiem z dnia 31 marca 2011 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1148/10, decyzję uchylono, natomiast wyrok oddalający skargę w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1318/09 z dnia 31 marca 2010 r. uprawomocnił się).

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu przedstawionym w zaskarżonej decyzji, że skarżąca w istocie domaga się uznania, że nabyła prawo do zastosowania korzystniejszego przelicznika punktów na podstawie regulacji zawartych w uchwałach wydanych po 31 maja 2008 r., a zatem wbrew zapisom art. 169 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Kwestia, czy możliwe jest nabycie stosownych uprawnień na podstawie tak wadliwie wprowadzonych przepisów została ostatecznie rozstrzygnięta w opisanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże nie sposób przyjąć, że była oczywista i nie budziła trudności interpretacyjnych.

Jak wskazała sama skarżąca w uzasadnieniu swojej skargi, "wbrew powołanemu (...) bezwzględnie obowiązującemu przepisowi dotyczącemu nieprzekraczalnego terminu ustalenia zasad rekrutacji na kolejny rok akademicki, organ bezprawnie zmienił zasady rekrutacji naruszając art. 169 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, najpierw uchwałą z dnia 4 lutego 2009 r., a następnie uchwałą z dnia 27 maja 2009 r., co niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa i winno skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z dnia 1 września 2009 r. wydanej na podstawie przepisów sprzecznych z art. 169 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym".

Zdaniem Sądu, skarżąca popada tym samym w sprzeczność, wskazując

że wydanie zarówno uchwały z dnia 4 lutego 2009 r. (przyznającej jej prawo do korzystnego przeliczenia punktów), jak i uchwały z dnia 27 maja 2009 r. (odbierającej jej to uprawnienie) – stanowi rażące naruszenie prawa, a z drugiej strony domagając się wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z 1 września 2009 r. z uwagi na to, że nie uwzględnia jednej z tych uchwał – tj. uchwały z dnia 4 lutego 2009 r.

Za nietrafny należy też uznać zarzut - wadliwego przyjęcia na studia jedynie [...] studentów pomimo określenia limitu przyjęć na rok akademicki [...] – [...] miejsc. Jak słusznie wskazał organ, limit oznacza jedynie brak możliwości przyjęcia większej liczby studentów niż określona tym limitem (nie jest bowiem możliwe przekroczenie limitu) natomiast nie oznacza konieczności przyjęcia dokładnie takiej ilości studentów.

Na marginesie jedynie należy dodać, że niezrozumiały jest - zawarty we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r. - argument skarżącej, że w związku ze zmianą zasad naliczania punktów wprowadzoną w dniu [...] r., całoroczna praca włożona w przygotowanie się do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym okazała się bezcelowa. Skoro bowiem korzystny przelicznik punktów dla matury z fizyki na poziomie rozszerzonym został wprowadzony dopiero uchwałą z dnia 4 lutego 2009 r. (trzy miesiące przed egzaminem maturalnym) a sprecyzowany uchwałą z dnia 22 kwietnia 2009 r. – czyli tuż przed egzaminem maturalnym, zatem skarżąca nie mogła posiadać informacji w powyższym zakresie na rok przed egzaminem maturalnym. Powodem rozpoczęcia przygotowań do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym już rok wcześniej niewątpliwie nie mogła być zatem żadna z wymienionych wyżej uchwał.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu organ słusznie przyjął że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z 1 września 2009 r., o jakich mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w tym także art. 156 § 1 pkt 2 – tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa).

Z przyczyn, o których była mowa powyżej, nie sposób też uznać, że wskutek wydanej decyzji z dnia [...] r. powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, czy też, że waga naruszeń jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji.

W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.