Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 816/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. art. 60, 61 i 106  ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: Art. art. 7, 77  par. 1, 80, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 816/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Renata Czeluśniak, Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.), WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r., przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Zachód Mariusza Olesia, sprawy ze skargi A. G. reprezentowanej przez opiekuna prawnego M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej ustalenia miesięcznej odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez A. G., reprezentowaną przez opiekuna prawnego M. R., (dalej skarżąca), decyzją z dnia 27 kwietnia 2018 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 8, 60, 61 i 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...], zmieniającą decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2013 r. nr [...] w części dotyczącej miesięcznej odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "B" w T w ten sposób, że pkt II przyjmuje się brzmienie: od października 2017 r. miesięczna odpłatność skarżącej za pobyt w DPS w T wynosi 100% miesięcznego kosztu utrzymania w tym domu, tj. kwotę 3 176,25 zł.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2008 r. nr [...] skierował skarżącą do zlokalizowanego najbliżej miejsca jej zamieszkania domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych.

Decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] umieścił ją w Domu Pomocy Społecznej "B" w T - oddział dla osób przewlekle chorych psychicznie - na pobyt stały.

Następnie, Burmistrz Miasta i Gminy M decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] ustalił miesięczną opłatę za pobyt skarżącej w Domu Pomocy Społecznej "B" w T, w ten sposób, że od dnia 1 stycznia całkowita odpłatność za pobyt w DPS w T wynosi 2 465,15 zł, a skarżąca za pobyt w tym domu ponosić będzie odpłatność w wysokości 70 % jej dochodu, tj. kwotę 927,61 zł.

Kolejnymi decyzjami organ I instancji dokonywał zmiany ww. decyzji. Ostatnie decyzje zmieniające były z dat: [...] 2017 r., [...] 2017 r. i [...] 2018 r.

Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] organ I instancji - Burmistrz Miasta i Gminy - zmienił swoją własną decyzję z dnia [...] 2013 r. nr [...] w części dotyczącej miesięcznej odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "B" T w ten sposób, że pkt II przyjmuje brzmienie: od października 2017 r. miesięczna odpłatność skarżącej za pobyt w DPS w T wynosi 100% miesięcznego kosztu utrzymania w tym domu, tj. kwotę 3 176,25 zł.

W uzasadnieniu tej pierwszoinstancyjnej decyzji Burmistrz wskazał, że zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącej we wrześniu 2017 r. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z dnia 17 października 2017 r. oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono bowiem, że w dniu 8 września 2017 r. zostały wykupione obligacje Skarbu Państwa stanowiące własność skarżącej i uzyskała ona z tego tytułu kwotę 237.526,52 zł, która została wpłacona na rachunek bankowy opiekuna prawnego M. R. Przeliczono dochód skarżącej i wskazano, że od miesiąca października 2017 r. wynosi on 21 397,46 zł. Na dochód skarżącej składały się więc: emerytura 899,21 zł, dodatek pielęgnacyjny 209,59 zł, dochód ze spółki 494,78 zł oraz dochód z wykupionych w dniu 8 września 2017 r. obligacji w wysokości 237 526,52 zł., rozliczony w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, co dało kwotę 19 793,88 zł. miesięcznie. Miesięczny koszt utrzymania w DPS w T od dnia 1 marca 2017 r., wynosi 3 176,25 zł. Ostatecznie organ przyjął, że w związku z osiąganym dochodem w wysokości miesięcznej - 21 397,46 zł. - skarżąca obowiązana jest do pokrycia w całości opłaty za pobyt w DPS w kwocie 3 176,25 zł.

Skarżąca, działając przez opiekuna prawnego A. R., wniosła odwołanie od ww. decyzji. Podniosła, że niewłaściwie naliczono odpłatność za pobyt w DPS. Wyjaśniła, że w październiku 2017 r. na konto skarżącej, a nie na konto opiekuna prawnego, jak ustalił organ, wpłynęła kwota 237 526,52 zł z obligacji, które stanowią oszczędności skarżącej. Z dochodu tego (rozliczonego na 12 miesięcy minus podatek) 70% kwoty wpłynęło na konto DPS. W ocenie odwołującej się organ, wydając decyzję w lutym 2018 r. cofnął się do października 2017r., domagając się pełnej odpłatności, podczas gdy wcześniejsze decyzje były inne.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 kwietnia 2018 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO podzieliło w całości ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, wskazując, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (...). Jak stanowi art. 8 ust. 11 ustawy, w przypadku uzyskania wciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego kryterium rozlicza się w równych częściach na kolejnych 12 miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Dochód skarżącej z tytułu wykupu obligacji w dniu 8 września 2017 r. wyniósł miesięcznie 19 793,88 zł. Po dodaniu do tej kwoty pozostałych dochodów skarżącej tj. emerytury - 899,21 zł, dodatku pielęgnacyjnego - 209,59 zł oraz dochodu ze spółki - 494,78 zł , miesięczny dochód skarżącej wyniósł kwotę 21 397,46 zł i przekracza kryterium dochodowe, wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 634 zł.

Wobec tego istnieje podstawa do zmiany obciążającej stronę wysokości opłaty za pobyt w DPS, od daty uzyskania dochodu w nowej, większej wysokości.

Pełny koszt pobytu w Domu Pomocy Społecznej w T wynosi 3 176,25 zł. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% tego dochodu. W niniejszej sprawie 70% dochodu skarżącej to kwota 14 978,22 zł. W tej sytuacji skarżącą obciąża pełna odpłatność za pobyt w DPS w T, bowiem kwota 3 176,25 zł, nie przekracza 70% dochodu strony.

W imieniu skarżącej, skargę od ww. decyzji wniósł pełnomocnik radca prawny A. W. Podniósł zarzuty naruszenia przez organy:

- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ odwoławczy, że wysokość opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej winna być ustalona w oparciu o "pełny koszt pobytu w Domu Pomocy Społecznej", podczas gdy ustawodawca w ustawie o pomocy społecznej w ogóle nie posługuje się takim pojęciem, wprowadzając do ustawy pojęcie "średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej",

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie zebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca posiada przychody skutkujące powinnością uiszczania opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w T w wysokości 100% miesięcznego kosztu w tym domu, tj. kwotę 3176,25 zł;

- przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezrekapitulowanie motywów, jakimi kierował się organ ustalając warunki odpłatności za pobyt skarżącej w Domu Pomocy Społecznej w T, w konsekwencji czego zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli instancyjnej.

W treści skargi zwrócono uwagę, że organ nie dokonał analizy charakteru obligacji skarbowych, w szczególności ich rodzaju, emitencie i termin wykupu. Nie wziął pod uwagę istotnej okoliczności, że środki zdeponowane w postaci obligacji skarbowych nie mogły być w żadnym momencie swobodnie zbyte przez skarżącą bez zgody Sądu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie są one obarczone kwalifikowanymi wadami skutkującymi ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przy wydawaniu tych decyzji nie naruszono ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani też przepisów prawa materialnego w stopniu mających wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę orzekania w tej sprawie stanowił art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej).

Pomimo tego, że orzekające organy nie wskazały w motywach rozstrzygnięć, iż wydały rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu, ograniczając się jedynie do jego przywołania w podstawie prawnej decyzji, to w tym postępowaniu niewątpliwie przepis ten stosowały zmieniając w części decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wskutek ustalenia zmiany sytuacji dochodowej skarżącej. Błąd ten nie mógł jednakże, zdaniem Sądu, zaważyć na prawidłowości ocenianych decyzji, skoro podjęte rozstrzygnięcia są wprost konsekwencją skutków opisanych w dyspozycji tego przepisu.

Zgodnie bowiem z treścią art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Wystąpienie zatem zmiany sytuacji dochodowej strony jest rzeczywiście jedną z przesłanek do zastosowania tego przepisu i wydania na jego podstawie stosownej decyzji zmieniającej uprzednio wydaną decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej.

Podnieść bowiem należy, że art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Średni miesięczny koszt utrzymania w domu pomocy społecznej ustalają jednoosobowe organy wykonawcze jednostki samorządowej prowadzącej dom, zgodnie z art. 60 ust. 2 tej ustawy.

Z kolei w art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określone zostały podmioty obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz kolejność w jakiej ten obowiązek na nich spoczywa, zaś w ust. 2 przyjęte zostały zasady ustalania wysokości opłaty w zależności od sytuacji dochodowej osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

W związku z powyższymi regulacjami bezspornym jest zatem istnienie ustawowego obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Obowiązek ten powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Osoba taka – mieszkaniec domu pomocy społecznej - jak stanowi powoływany art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy ponosi opłatę za pobyt w domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu.

Wobec powyższego ustalenie przez organy w rozpoznawanej sprawie, że dochód skarżącej z tytułu wykupu w dniu 8 września 2017 r. obligacji wyniósł ponad 200 000 zł. (237.526,52 zł.), w świetle art. 8 ust. 3 ustawy dawało podstawę do wliczenia go w poczet składników dochodu skarżącej obliczanego dla ustalenia zaistnienia przesłanki związanej ze zmianą sytuacji dochodowej skarżącej.

Stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - za dochód uważa się bowiem sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W myśl art. 4 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 483) obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej "obligatariuszem", i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia.

Z powyższego wynika, że w wyniku emisji obligacji emitent uzyskuje, często długoterminowe, źródło finansowania swojej działalności, nabywca zaś lokuje środki pieniężne w celu uzyskania korzyści o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym.

Istota zatem obligacji polega na tym, że ich emitent poprzez sprzedaż uzyskuje od nabywców tych obligacji określoną kwotę pieniężną (pewnego rodzaju pożyczkę), którą jest zobowiązany zwrócić w terminie oznaczonym na danym papierze wartościowym (w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji) oraz zapłacić nabywcy papieru wartościowego, określoną kwotę dyskonta lub procent za korzystanie z pieniędzy. Obligacja związana jest więc nierozerwalnie z długiem. Umożliwia emitentowi zaciąganie pożyczek u wielu rozproszonych "pożyczkodawców, aż do momentu ich wykupu, przy czym od momentu ich emisji do momentu ich wykupu mogą one wielokrotnie zmieniać swojego właściciela, a wierzycielem emitenta staje się każdy kolejny nabywca tych obligacji. Mieszczą się więc one w zakresie pojęcia pożyczki (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1564/12 oraz NSA w wyroku z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1143/13).

Wobec powyższego skoro z dokumentu – wyciągu bankowego z daty 20 września 2017 r. za okres od 22 sierpnia 2017 r. do 20 września 2017 r. (k. 582 akt administracyjnych) wynika, że nastąpił przelew na konto rachunku skarżącej z tytułu wykupu wskazanych tam obligacji w wysokości 237 526,52 zł., to oznacza to, że ich emitent wykupił je od ich właściciela (w tym wypadku skarżącej), a ten (tu skarżąca) z tą chwilą uzyskał określone przysporzenie finansowe w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, do swojej dyspozycji i to w wysokości przekraczającej pięciokrotną kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (634 zł × 5 = 3 170,00 zł).

W takim razie, jak stanowi art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania wciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego kryterium rozlicza się w równych częściach na kolejnych 12 miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Nie wpływają na zmianę dochodu tylko te okoliczności wskazujące, że wysokość uzyskiwanego świadczenia nie przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 106 ust. 3a ustawy. Przepis ten nie miał więc zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Miesięczny dochód skarżącej, począwszy od października 2017 r. wyniósł więc 21 397,46 zł. obliczony wskutek dodania miesięcznego dochodu z tytułu wykupu obligacji w kwocie 19 793,88 zł., emerytury - 899,21 zł, dodatku pielęgnacyjnego - 209,59 zł. oraz dochodu ze spółki - 494,78 zł. Tak obliczony dochód miesięczny przekroczył zatem kryterium dochodowe, wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej - 634 zł.

Skoro pełny koszt pobytu w Domu Pomocy Społecznej w T wynosił 3 176,25 zł. (zgodnie z zarządzeniem Starosty nr [...] z dnia 15 lutego 2017 r., a opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej na podstawie art. 60 ust. 1 i 60 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wnosi przede wszystkim mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% tego dochodu, to nie ulega żadnej wątpliwości, że wysokość odpłatności za pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej nie przewyższała 70% jej dochodu, czyli kwoty 14 978,22 zł. (70% z kwoty 21 397,46 zł.).

Powyższe obrazuje, że skarżąca dysponowała środkami pozwalającymi ponieść pełną odpłatność kosztów utrzymania w domu pomocy społecznej, w którym przebywa, a kwota tej odpłatności nie przewyższała 70% jej dochodu, co zgodne jest z art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Nic w tym zakresie nie mogła zmienić podniesiona okoliczność przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie, że środki z wykupu obligacji zostały ponownie zainwestowane na zakup nowych obligacji Skarbu Państwa.

Bezsprzecznie bowiem skarżąca uzyskała przysporzenie finansowe i nadal dysponuje tymi środkami, lecz w innej formie. Z dokumentu – potwierdzenie zakupu (k. 590 akt administracyjnych) – wynika, że skarżąca zakupiła, działając przez opiekuna prawnego za zezwoleniem sądu powszechnego (postanowienie z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt [...]; k. 589 akt administracyjnych), czteroletnie, indeksowane obligacje skarbowe. Tego rodzaju obligacje, charakteryzują się tym, że Skarb Państwa występujący w roli dłużnika jest jednocześnie gwarantem wykupu obligacji od nabywców i wypłacenia należnych odsetek. Odpowiada za te zobowiązania całym majątkiem, dlatego obligacje skarbowe są traktowane jako najbezpieczniejsza forma oszczędzania.

Co do zasady wykup tych obligacji następuje w dacie określonej w liście emisyjnym, jednakże jest możliwość ich przedterminowego wykupu (wcześniejszego zakończenia oszczędzania). Obligacje PKO Banku Polskiego można przedterminowo wykupić po upływie siedmiu dni kalendarzowych od dnia zakupu obligacji i nie później niż jeden miesiąc przed dniem ich wykupu. Jak wynika z informacji ogólnych, znajdujących się na stronie internetowej tego banku w przypadku skorzystania z tej możliwości, wartość narosłych odsetek zostanie jednak pomniejszona o opłatę, której wysokość określona jest w liście emisyjnym danej obligacji. Odsetki naliczane są do piątego dnia roboczego po dniu złożenia dyspozycji, zaś wypłata następuje po upływie pięciu dni roboczych po dniu złożenia dyspozycji.

Potencjalnie więc skarżąca mogła także dysponować i tymi środkami. Kwestia związana z rodzajem inwestowania uzyskanych środków z wykupu jednych obligacji na zakup "nowych" - obligacji Skarbu Państwa - uzyskaniem koniecznej, ewentualnej zgody sądu powszechnego na działanie w tym zakresie przez opiekuna prawnego nie mogły mieć doniosłego znaczenia dla prawidłowości decyzji zmieniającej decyzję ustalającą opłatę za pobyt skarżącej w domu pomocy społecznej. Na kwestie związane z możliwością dysponowania tymi środkami zwrócił też uwagę Naczelny Sąd Administracyjny przy okazji rozpoznawania zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 62 akt sądowych, s. 4 uzasadnienia orzeczenia NSA; k. 66 akt sądowych).

Mimo, że w tych kwestiach orzekające organy nie przedstawiły szerszych wywodów w uzasadnieniu decyzji, to uchybienia w tym względzie postanowieniom art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Zauważyć także należy, że wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może mieć skutek wsteczny, gdyż konkretyzuje obowiązek wynikający z mocy prawa, którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ust. 2 ustawy, to także taki skutek może mieć i decyzja zmieniająca. Decydujące znaczenie ma bowiem przy tym sytuacja finansowa zobowiązanego, której ustalenie możliwe jest nie tylko na przyszłość, ale i z datą wsteczną (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 694/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 653/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 865/17, CBOSA).

Wobec powyższego i stanowiska, że wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może mieć skutek wsteczny oraz ustalenia przez organy w niniejszej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości, iż sytuacja dochodowa skarżącej w porównaniu z okresem, w którym była wydawana pierwotna decyzja ustalająca zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej istotnie uległa zmianie, organy władne były w ocenie Sądu dokonać zmiany uprzednio wydanej decyzji ustalającej skarżącej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji dochodowej skarżącej. Decyzję administracyjną, w myśl art. 106 ust. 5 ustawy, zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody między innymi w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony. Istotnie decyzja wydana, na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, którą zmieniono lub uchylono pierwotną decyzję ustalającą opłatę, także ma charakter konstytutywny. Deklaratoryjność, czy konstytutywność decyzji nie przesądza jednak o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje bowiem pogląd, że kwestia, jaki skutek - ex tunc, czy ex nunc, ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy (M. Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP nr 5 z 2008 r., s. 47 i nast. oraz wyrok SN z 19 lutego 2009 r., sygn. akt III PO 7/08, pub. OSNP 2010/17-18/222). "Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną - zob. wyroki NSA z: 2 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 221/16, 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 922/16, 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 855/16, a także 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2170/16 czy też 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1639/17."(por. m. in. wyrok WSA w Gliwicach z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1003/17; LEX nr 2452186).

W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy zmiana decyzji mogła zatem wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu (od 1 października 2017 r.), która była wcześniejsza od daty wydania decyzji zmieniającej. Decyzja zmieniająca, wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych (tutaj, w związku ze zmianą sytuacji dochodowej od października 2017 r. w związku z uzyskaniem przez skarżącą dochodu z wykupu obligacji we wrześniu tego roku), stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. Tak naprawdę, to sytuacja skarżącej w świetle treści art. 8 ust. 11 ustawy zmieniała się już we wrześniu 2017 r., ale nieścisłości w tym zakresie także nie mogły mieć znaczenia dla treści rozstrzygnięcia. Podobnie, jak mankamenty uzasadnień podjętych decyzji, w których zabrakło szerszego ustosunkowania do szczegółowych kwestii. Wbrew jednakże kategorycznym twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, z uzasadnień decyzji, a zwłaszcza organu odwoławczego, można wywnioskować tok rozumowania organów, który doprowadził ich do podjętych rozstrzygnięć. Przemawia za tym wskazanie zasad ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i okoliczności oraz regulacji prawnych mających zastosowanie w związku z wykupem obligacji, które świadczyły o zmianie sytuacji dochodowej skarżącej od października 2017 r. oraz potwierdziły konieczność ponoszenia przez skarżącą pełnej odpłatności za jej pobyt w domu pomocy społecznej w zgodzie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Z uzasadnienia decyzji wprost wynika, że średni miesięczny koszt utrzymania w przedmiotowym domu pomocy społecznym, w którym przebywa skarżąca, w wysokości 3 176,25 zł. wynika z zarządzenia Starosty nr [...] z dnia 15 lutego 2017 r., opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 17 lutego 2017 r., poz. 1281, którego kopia znajduje się na k. 608 akt administracyjnych. Również kwestia okoliczności pozyskania środków finansowych w 2015 r., podnoszonych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, które następnie zostały przeznaczone na zakup obligacji, nie mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Wszelkie wskazania Sądu co do dalszego postępowania organów i przeprowadzenia wyjaśnień w tym zakresie nie mogą bowiem doprowadzić do materialnoprawnego pogorszenia sytuacji skarżącej wskutek uchylenia decyzji ze względu na zakaz ustanowiony w art. 134 § 2 P.p.s.a. i co za tym idzie, ustalenia daty zmiany sytuacji dochodowej skarżącej wcześniej niż w 2017 r. i od tej chwili ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

Sąd nie dostrzegł więc naruszeń: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego – art. 59 w zw. z art. 61, oraz art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co skutkowałoby wówczas koniecznością uchylenia kontrolowanych decyzji.

Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t. jedn., Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.) skargę oddalił.