Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 287/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2011-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 8 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda(spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2011 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] o numerze [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Nakazem płatniczym z [...] r. Burmistrz Miasta O., po rozpoznaniu po raz trzeci sprawy M. M., na podstawie m.in. art. 1c, art. 3 ust. 1, art. 4, art. 6 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej "u.p.o.l."), art. 3 ust. l, art. 4 ust. 1, art. 6a ust. 1, ust. 4a i ust. 6, art. 6c ust. l ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), ustalił podatnikowi wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 r. za gospodarstwo położone w O. przy ul. A 48 w łącznej kwocie 147 zł, opodatkowując:

- podatkiem rolnym powierzchnię 3,5804 ha fizycznych (1,7171 ha przeliczeniowych) na kwotę 99 zł;

- podatkiem od nieruchomości budynki mieszkalne o powierzchni 53 m2 i grunty pozostałe o powierzchni 93 m2 na kwotę 48 zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że M. M. jest właścicielem działek nr 101, 170, 191, 196 i 246/9 znajdujących się w O. przy ulicach A i B. Sporną kwestię stanowiły ustalenia co do faktycznego zagospodarowania działki nr [...], położonej przy ulicy B, tj. czy grunt ten był zajęty pod pas drogowy drogi publicznej w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. W trakcie wizji lokalnej organ pierwszej instancji stwierdził, że ww. działka nie stanowi drogi, ponieważ grunt jest zaorany i nie ma możliwości przejazdu przez działkę (wstawione słupy uniemożliwiające wjazd).

W związku z tym Burmistrz uznał, że zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., ww. działka podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że wysokość podatku ustalono na podstawie posiadanej dokumentacji, m.in. wypisu z ewidencji gruntów.

Odwołanie od tej decyzji w terminie wniósł osobiście M. M.. W jego treści wskazał m.in., że Burmistrz Miasta O. jako organ prowadzący ewidencję gruntów, ma obowiązek dokonać zmiany w tej ewidencji i doprowadzić do jej zgodności z treścią księgi wieczystej[ ...].

Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji nie odniósł się w ogóle do dowodów i okoliczności przedstawianych przez stronę od początku prowadzenia postępowania w tej sprawie. Przede wszystkim nie odniósł się do decyzji Starosty Z. z [...] r. "wprowadzającej zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr [...] stanowiącej drogę (...) oraz do przywołanej przez stronę w oświadczeniu z [...] r. decyzji Starosty Z. z [...] r." W konsekwencji nie wiadomo, czy organ pierwszej instancji dał im wiarę, czy odmówił wiarygodności albo też uznał, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ponadto Kolegium oceniło, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił spornych okoliczności dotyczących opodatkowania gruntu tj. tego czy na działce o numerze 246/9 jest grunt zajęty pod pas drogowy drogi publicznej w rozumieniu przepisów o drogach publicznych (do czego zobowiązało SKO w decyzji z [...] r.). W szczególności – jak podnosi organ odwoławczy – z protokołu oględzin nieruchomości wynikało tylko, że "przy posesji A 61 wkopane są słupki, brak przejazdu, działka nr A nie stanowi drogi, przy wjeździe na ulicę A postawiono znak droga bez wyjazdu oraz przy posesji nr 57 ul.B", a więc nie wyjaśniono jakie przeznaczenie ma owa działka gruntu tj. czy pomimo wpisania jej jako drogi "dr" w ewidencji gruntów i budynków, stanowi ona nadal grunt rolny, czy też stanowi drogę publiczną (w tym pas drogowy drogi publicznej) zwolnioną z podatku od nieruchomości, czy drogę wewnętrzną podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zdaniem SKO organ pierwszej instancji powinien przede wszystkim ustalić, czy ulica A jest drogą publiczną i jeśli tak to jaką (gminną, powiatową czy wojewódzką), a następnie jeśli jest drogą publiczną – to czy działka o numerze [...] stanowi część tej drogi publicznej, czy też nie. W dalszej kolejności – jeśli działka nr [...] nie jest drogą publiczną, to czy działka ta stanowi grunt rolny podlegający opodatkowaniu podatkiem rolnym, czy też jest drogą wewnętrzną podlegającą opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Kolegium wskazało nadto, że Burmistrz w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił podstawy prawnej decyzji i jednocześnie nie przytoczył przepisów prawa, przez co uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji było wadliwe i naruszało art. 210 § 4 Ordynacja podatkowa.

Na powyższą decyzję podatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. W treści skargi wskazał na zaniechania organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Rozstrzygnięcie to było zdaniem strony niezgodne z treścią [...]. W końcowej części skargi podatnik zwrócił się do sądu o wydanie wyroku nakazującego wykonanie decyzji Starosty Z. i doprowadzenie do zgodności z ww. [...]. W dodatkowym piśmie wniesionym w toku postępowania sądowego skarżący wyjaśnił, że organy administracji nadal nie uwzględniły treści decyzji Starosty Z. z [...] r. i nie sprostowały łącznej powierzchni jogo gospodarstwa z 3,58 ha, na właściwą, wynikającą z księgi wieczystej KW 16334 – 3,63 ha.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z powodów zgoła odmiennych od tych, które zostały w niej podniesione.

Lektura pism kierowanych przez podatnika do organów podatkowych obu instancji, a także lektura samej skargi, skłaniają do wniosku, że skarżący w istocie domaga się od organów podatkowych i sądu dokonania odpowiednich zmian w zapisach ewidencji gruntów. Zdaniem podatnika ewidencja jest niezgodna z treścią księgi wieczystej nr [...], obejmującej m.in. działkę nr [...], a zatem winna być zmieniona tak by zachować zgodność z zapisami zawartymi w tej księdze.

Tak sformułowane żądanie strony skarżącej nie może być w żadnym stopniu przedmiotem dociekań organów wymierzających zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, a tym bardziej sądu dokonującego jedynie kontroli legalności rozstrzygnięć organów podatkowych.

Kompetencje Burmistrza w zakresie wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego są ściśle określone i nie mogą być przez niego przekraczane. Burmistrz zatem wymierzając podatek (w szczególności podatek od nieruchomości), winien jedynie ustalić przedmiot opodatkowania, osobę podatnika oraz wymierzyć w odpowiedniej wysokości zobowiązanie podatkowe. W postępowaniu podatkowym organ podatkowy nie ma żadnych instrumentów, które pozwalałyby na zmianę zapisów w jakichkolwiek ewidencjach prowadzonych przez ten, czy też inny organ. W szczególności w postępowaniu tym organ podatkowy nie może dokonywać żadnych zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Przeciwnie, w myśl jednoznacznego brzmienia art. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.; dalej "p.g.k."), organy podatkowe są związane danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z tym przepisem dane zawarte w ewidencji stanowią m.in. "podstawę (...) wymiaru podatków". Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) i stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone. Organ podatkowy nie ma zatem podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. W przypadku, gdy dane z ewidencji są kwestionowane przez właściciela, podatnik nie może domagać się, aby organ podatkowy dokonał stosownych zmian w ewidencji, ponieważ nie jest on do tego uprawniony.

Potwierdzeniem znaczenia ewidencji dla wymiaru podatku od nieruchomości jest również jednoznaczne odwołanie w art. la ust. 3 u.p.o.l. do klasyfikacji gruntów zawartej w ewidencji gruntów i budynków.

Również w orzecznictwie sądowym podkreśla się zgodnie, że organ podatkowy jest związany ewidencją prowadzoną na podstawie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W wyroku z [...] r. NSA wskazał, że związanie to oznacza, że organ podatkowy m.in. "nie może podważać – posługując się środkami dowodowymi uruchamianymi w toku postępowania podatkowego – ustaleń klasyfikacyjnych. Stawiałoby to pod znakiem zapytania sens prowadzenia stosownych ewidencji, zagrażając także pewności obrotu prawnego" (wyrok NSA z 1 października 2009 r. II FSK 652/08, lex nr 526966). W wyroku tym NSA, dokonując interpretacji powołanego art. 21 ust. 1 p.g.k. wskazał nadto, że "powołany przepis nie jest przepisem prawa podatkowego, a jedynie przepisem odsyłającym do uregulowań tego prawa." Zawarte w nim pojęcie "wymiar" musi być zatem "analizowane w związku z przedmiotem opodatkowania, bowiem trudno wyobrazić sobie dokonywanie wymiaru podatku w sposób oderwany od przedmiotu opodatkowania."

Również w innych orzeczeniach sądy administracyjne podkreślały, że nie jest istotne rzeczywiste przeznaczenie gruntu, lecz jego sklasyfikowanie i stosowne oznaczenie w ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok WSA z 28 marca 2006 r., III SA/Wa 3501/05 oraz wyrok WSA z 7 września 2007 r., III SA/Wa 1144/07).

Reasumując organy podatkowe dokonując wymiaru podatku od nieruchomości są bezwzględnie związane zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Związanie to dotyczy zarówno powierzchni fizycznej gruntów, jak i odpowiedniej ich kwalifikacji. W szczególności, jeżeli ewidencja wskazuje wyraźnie, że określony grunt stanowi drogę publiczną, organy podatkowe, przy ustalaniu zobowiązania podatkowego, zobowiązane są przyjąć, że zapis ten jest zgodny z rzeczywistością. Jakiekolwiek ustalenia odnośnie tego czy ewidencja odzwierciedla aktualny stan nieruchomości są nie tylko zbędne, ale wręcz niedopuszczalne. Nie ma również znaczenia dla wymiaru podatku, czy organ prowadzący ewidencję w sposób zgodny z prawem uwzględnia w jej treści decyzje innych organów, czy sądów. Dla wymiaru podatku liczy się wyłącznie aktualna treść ewidencji.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, organy podatkowe obu instancji dysponowały wypisem z ewidencji gruntów z [...] r., z którego treści wynika, że działka nr [...] , o powierzchni 93 m2, stanowi użytek oznaczony jako "dr" (załącznik nr 15). Stosownie do powyższych rozważań organy podatkowe nie mogły pominąć treści ewidencji i dokonywać we własnym zakresie ustaleń odnośnie do rzeczywistego przeznaczenia ww. działki. Podobne konsekwencje niesie za sobą kwestia czy organ ewidencyjny w sposób prawidłowy odzwierciedlił w jej treści łączną powierzchnię gruntów wchodzących w skład gospodarstwa podatnika. Skoro zaś przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego organy podatkowe odmówiły w istocie zastosowania zapisów zawartych we wspomnianej ewidencji i dokonywały własnych ustaleń, dopuściły się naruszenia art. 21 ust. 1 p.g.k., a także art. 122, art. 180 § 1 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej.

Bezzasadne było również uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy zasadniczym motywem tego rozstrzygnięcia była konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń m.in. co do rzeczywistego przeznaczenia działki nr 246/9, podczas gdy stan faktyczny sprawy został już ukształtowany zapisami wspomnianej ewidencji. W konsekwencji, wydając zaskarżoną decyzję SKO, dopuściło się również naruszenia art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej.

W ponownym postępowaniu organy podatkowe winny skupić się przede wszystkim na ustaleniu jakie konsekwencje podatkowe wiążą się z faktem posiadania przez podatnika gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów "dr". W efekcie organy podatkowe, mając na uwadze dane wynikające z ewidencji gruntów prowadzonej na podstawie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dokonają subsumcji przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Efekty poczynionych dociekań winny zaś w sposób wyczerpujący i przejrzysty ujawnić w uzasadnieniu ponownych rozstrzygnięć.

Mając na względzie powyższe rozważania sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzje organów obu instancji.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 wspomnianej ustawy z 30 sierpnia 2002 r.

P.Z-C.