Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 458/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par 1, art. 9, art. 10 par 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 116 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par 1 lit. c, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi J. E. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej za zaległości z tytułu zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zarządu Województwa na rzecz skarżącego J. E. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa (dalej też "organ" lub "IZ RPO") decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. którą orzekł o solidarnej odpowiedzialności J. E. (zwanego dalej: "Stroną", "Skarżącym" lub "Zobowiązanym") jako członka zarządu spółki za zaległości "T. " Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. z tytułu braku zwrotu środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z. na lata 2007 - 2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. na realizację projektu pn. [...] określonych w decyzji administracyjnej Zarządu Województwa nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r.

Wobec powyższego zobowiązał Stronę do zwrotu wskazanych środków

w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych,

w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji z zastrzeżeniem, że w razie niedotrzymania terminu płatności, Strona odpowiadać będzie również za naliczone po dniu wydania decyzji odsetki za zwłokę od wskazanej zaległości.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji wydanej w I instancji, organ ustalił, że ww. Spółka w upadłości (aktualnie nieistniejąca) w dniu [...] lutego 2011 r. zawarła

z Województwem Z. reprezentowanym przez Zarząd Województwa, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2016 r. poz. 383, zwanej dalej: "u.z.p.p.r."), rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Z. na lata 2007 - 2013 (zwanej dalej: "IZ RPO"), umowę nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "[...]" Oś priorytetowa 1 "Gospodarka - Innowacje - Technologie", Działanie 1.1 "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje", Poddziałanie 1.1.3 "Inwestycje MSP w nowe technologie". Dodatkowo pomiędzy Spółką a IZ RPO zostały zawarte aneksy do ww. umowy.

Zgodnie z § 4 ust. 4 ww. umowy Spółka m.in. miała obowiązek zrealizować projekt w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w umowie, z należytą starannością, a także zgodnie z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, w którym określono m.in. wskaźniki produktu i rezultatu jakie Spółka zamierza osiągnąć w wyniku wykonania projektu. Wartości osiągniętych w trakcie realizacji projektu wskaźników miały być przedmiotem kontroli nie tylko na etapie jego realizacji i rozliczenia, ale również w okresie trwałości projektu, albowiem wnioskodawca był zobowiązany utrzymać projekt i jego rezultaty przez co najmniej trzy lata od daty zakończenia jego realizacji. Zgodnie z aneksem do umowy okres realizacji omawianego projektu ustalono od dnia 31 marca 2011 r. do dnia 3 kwietnia 2012 r. (zakończenie finansowe projektu). Tym samym trzyletni okres utrzymania wskaźników produktu lub rezultatu upływał w dniu 3 kwietnia 2015 r. W związku z zakończeniem realizacji projektu oraz złożeniem przez Spółkę wniosku o płatność końcową, IZ RPO w dniach 26 - 27 listopada 2012 r. przeprowadziła kontrolę planową projektu. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół pokontrolny, który w dniu 25 stycznia 2013 r. przesłano do Spółki celem jego podpisania, jednakże nie został on odesłany.

W dniu 12 lutego 2013 r. do IZ RPO wpłynęło pismo od Syndyka Masy Upadłości Spółki, w którym poinformowano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 stycznia 2013 r. ogłoszono upadłość Spółki obejmującą likwidację jej majątku.

Ze względu na prowadzone czynności mające na celu likwidację masy upadłości poprzez sprzedaż majątku Spółki, jak również uzyskanie informacji o zaprzestaniu działalności produkcyjnej, IZ RPO ustaliła, że Spółka nie utrzymała wskazanych

we wniosku o dofinansowanie wskaźników produktu i rezultatu, czym naruszyła obowiązujące ją w ramach RPO procedury wskazane w ww. umowie o dofinasowanie. W związku z tym IZ RPO podjęła czynności zmierzające do odzyskania należnej jej kwoty. Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. IZ RPO wezwała Spółkę do zwrotu środków nieprawidłowo wykorzystanych w ramach RPO.

Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego we wezwaniu, w dniu

20 maja 2013 r. wszczęto wobec Syndyka Masy Upadłości Spółki postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków z tytułu płatności dokonanych w ramach RPO na podstawie ww. umowy o dofinansowanie. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Zarząd Województwa w dniu [...] lipca 2013 r. wydał decyzję nr [...] orzekającą od Spółki zwrot środków w kwocie [...]zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Z uwagi na brak zwrotu środków określonych wskazaną decyzją administracyjną, jak również ze względu na ogłoszoną upadłość Spółki, IZ RPO pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. zgłosiła przysługujące jej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym dotyczącym Spółki. Syndyk Masy Upadłości Spółki pismem z dnia 18 stycznia 2016 r. poinformował IZ RPO o zaspokojeniu, w ramach ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości, wierzycieli trzeciej kategorii w wysokości 23,60 %, przesyłając w załączeniu postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 grudnia 2015 r. o zakończeniu postępowania upadłościowego Spółki. Ostatecznie IZ RPO nie odzyskała żadnych środków w ramach tego postępowania.

W związku z tym w dniu 9 maja 2016 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w celu ustalenia solidarnej odpowiedzialności J. E. - Prezesa Zarządu Spółki za jej zobowiązania wynikające z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa z dnia [...] lipca 2013 r.

Powołując się na art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., zwanej dalej: "o.p."), IZ RPO wskazała, że w sprawie na byłym prezesie zarządu Spółki ciążył obowiązek wykazania, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe bądź też wykazanie braku winy (jakiejkolwiek) w niepodjęciu działań w tym kierunku albo też wskazanie mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych Spółki.

Organ wskazał na bezskuteczność egzekucji przeciwko Spółce oraz fakt pełnienia obowiązku członka zarządu w czasie powstania zobowiązania. Wg organu

w okresie, kiedy upływał termin zobowiązania określonego w decyzji administracyjnej

z dnia [...] lipca 2013 r. (doręczonej w dniu 16 lipca 2013 r.), tj. w dniu 31 lipca 2013 r.,

z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] z dnia 24 lipca 2013 r. oraz

z dnia 27 sierpnia 2014 r. wynikało, że Spółkę w upadłości likwidacyjnej reprezentował jednoosobowy zarząd, a funkcję prezesa zarządu pełnił J. E..

Organ zauważył, że decyzja administracyjna powinna ukształtować zobowiązanie przenoszone na osobę trzecią w ten sposób, aby objąć nim istniejące w dacie jej wydania zobowiązanie podatnika (Spółki) w całości, czyli uwzględnić kwotę główną zaległego podatku (zobowiązania) wraz z odsetkami od tej należności, obciążającymi podatnika (Spółkę). Mając na uwadze całość zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim fakt, że Spółka wykorzystała środki na realizację ww. projektu z naruszeniem procedur oraz niezgodnie z przeznaczeniem, w następstwie czego IZ RPO decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. zobowiązała ją do zwrotu, który nie został dokonany, jak również okoliczność, że w wyniku przeprowadzonego postępowania upadłościowego wobec Spółki, egzekucja uniwersalna stwierdzonej zaległości okazała się bezskuteczna, wszczęcie procedury mającej na celu ustalenie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu Spółki było w pełni zasadne.

W związku z przeprowadzonymi ustaleniami, Organ zobowiązał Stronę do zwrotu środków orzeczonych wobec Spółki w decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] lipca 2013 r. wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od daty przekazania środków do dnia wydania decyzji. Organ zastrzegł jednocześnie, że w przypadku niedotrzymania terminu płatności, Strona odpowiada również za odsetki jak dla zaległości podatkowych naliczone po dniu wydania decyzji.

W piśmie z dnia 19 września 2017 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, zarzucając:

1) naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanej dalej: "K.p.a.") poprzez brak umożliwienia udziału Stronie w postępowaniu administracyjnym, niezawiadomienia o konieczności złożenia wyjaśnień, braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego;

2) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wybiórcze zgromadzenie materiału dowodowego,

a jego rozpatrzenie nastąpiło z naruszeniem zasad dochodzenia prawdy obiektywnej;

3) art. 9 K.p.a. poprzez nieinformowanie Strony o jakichkolwiek okolicznościach prowadzonego postępowania administracyjnego;

4) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez wykluczenie Strony przez IZ RPO z czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, co skutkowało przeprowadzeniem dowodów z naruszeniem art. 80 K.p.a. i jako takie nie mogły stanowić podstawy orzekania o zwrocie;

5) naruszenie prawa materialnego, w tym:

a) art. 116 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie, albowiem IZ RPO nie uwzględniła twierdzeń Strony odnośnie do kwestii zgłoszenia wniosku

o ogłoszenie upadłości w terminie,

b) art. 57 ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r., ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31 lipca 2006 r., ze zm., dalej: Rozporządzenia nr 1083/2006) poprzez jego niezastosowanie,

c) art. 71 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1303/2013

z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego

i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, dalej: Rozporządzenie

nr 1303/2013, poprzez jego niezastosowanie.

Ponadto Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego

z zakresu ekonomii i finansów na okoliczność zgłoszenia skutecznego wniosku

o ogłoszenie upadłości ww. Spółki we właściwym czasie oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zarząd Województwa po rozpatrzeniu wniosku, powołaną na wstępie decyzją

z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. w całości. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący odpowiadając

na wezwanie Organu, za pismem z dnia 13 kwietnia 2018 r. przedłożył: wniosek

o ogłoszenie upadłości, na podstawie którego Sąd Rejonowy w K. Wydział VII Gospodarczy postanowieniem z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt [...] [...] ogłosił upadłość Spółki oraz sprawozdania finansowe Spółki za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2013 r., wydanych przez Sąd Rejonowy w K. IX Wydział Gospodarczy.

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2018 r. IZ RPO dopuściła zgłoszony przez Zobowiązanego dowód z opinii biegłego z zakresu księgowości i rachunkowości w celu ustalenia, czy Zobowiązany złożył we właściwym czasie skuteczny wniosek

o ogłoszenie upadłości. Biegły stwierdził, że sytuacja, w której Beneficjent nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec co najmniej dwóch wierzycieli (bez względu na kwoty i długość okresu przeterminowania) wystąpiła w dniu 11 sierpnia 2012 r. W tej bowiem dacie Beneficjent nie regulował zobowiązań wobec A. w łącznej kwocie [...]zł, która była wymagalna na dzień 11 sierpnia 2012 r., A. B. na kwotę [...]zł, która była wymagalna na dzień

11 sierpnia 2012 r., AU. na kwotę [...]zł, która była wymagalna na dzień 15 sierpnia 2012 r. Niemniej jednak z dostępnych danych nie wynikało, aby powyższy stan osiągnął cechy stanu trwałego do końca badania okresu, tj. końca 2012 roku.

W podsumowaniu opinii wskazane zostało, iż wynik badań powstania stanu niewypłacalności w postaci niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec co najmniej dwóch wierzycieli wystąpił w dniu 11 sierpnia 2012 r., przy czym stan ten nie miał cech stanu trwałego. Niemniej jednak w rozumieniu zjawiska nieregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych wymagane jest jedynie, aby dłużnik nie regulował drugiej z kolei wymagalnej wierzytelności i miał co najmniej dwóch wierzycieli (wynika to z tego, że postępowanie upadłościowe jest egzekucją generalną i ma zastosowanie w przypadku gdy wierzycieli jest więcej niż jeden). Nie jest przy tym istotne jak duża kwotowo jest skala nieregulowanych zobowiązań.

Następnie biegły ustalił datę wystąpienia przesłanki upadłości w sytuacji, gdy zobowiązania przewyższały wartość majątku, tj. 31 grudnia 2012 r. Jednakże biegły wskazał w swojej opinii na liczne zastrzeżenia dotyczące jakości przedstawionych przez Beneficjenta (Spółkę) danych bilansowych.

Następnie Organ wskazał, że skoro dla stwierdzenia wystąpienia stanu niewypłacalności podmiotu gospodarczego wystarczy wystąpienie jednej z dwóch postaci niewypłacalności, to w świetle opinii biegłego jako datę stanu niewypłacalności wskazał najwcześniej ustaloną w niej datę, tj. 11 sierpnia 2012 r. Tym samym biorąc pod uwagę powyższą datę, jak i dwutygodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, wskazał, że termin na złożenie takiego wniosku upływał dla zarządu w dniu 25 sierpnia 2012 r.

W dalszej części decyzji Organ odniósł się do zarzutów naruszenia przez niego art. 7, art. 9 i art. 10 K.p.a., wskazując, że IZ RPO prawidłowo i skutecznie doręczyła Beneficjentowi pisma informujące go o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak i umożliwiła Stronie czynny udział w sprawie. Jednocześnie wyjaśniła, że Organ nie miał obowiązku uzyskania stanowiska Strony postępowania. Tym samym brak aktywności Strony i niebranie przez nią czynnego udziału od początku trwania postępowania administracyjnego nie mogło stanowić zarzutu wobec Organu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez IZ RPO art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wybiórcze zgromadzenie materiału dowodowego i jego rozpatrzenie z naruszeniem zasad dochodzenia prawdy obiektywnej, Organ wskazał, że IZ RPO całościowo zebrała dowody, począwszy od wniosku o dofinansowanie, umowy o dofinansowanie, kontroli, dostępne dokumenty dotyczące postępowania upadłościowego Spółki, jak i dokumenty dotyczące postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Tym samym IZ RPO zebrała całość dostępnej dokumentacji. Ponadto podkreśliła, że w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 116 § 1 op, po stronie zobowiązanego leży obowiązek wykazania okoliczności wyłączającej jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 77 § 1 K.p.a., IZ RPO uznała za nieuzasadniony.

Co do kolejnych zarzutów Organ wskazał, że zarzuty naruszenia przez IZ RPO art. 57 ust. 5 Rozporządzenia nr 1083/2006 oraz art. 71 Rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez ich niezastosowanie odnoszą się do decyzji z dnia 2 lipca 2013 r. orzekającej od Spółki w upadłości likwidacyjnej zwrot środków w kwocie wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Powołując się na orzecznictwo, Organ wskazał, że decyzja o odpowiedzialności podatkowej jest odrębną w stosunku do decyzji wymierzającej lub określającej podatek podatnikowi co oznacza, że w postępowaniu w sprawie ustalenie odpowiedzialności osoby trzeciej nie można kwestionować wcześniejszych ustaleń dokonanych przez organ administracji w toku postępowania podatkowego wobec podatnika, dotyczących m.in. podstawy opodatkowania czy wysokości podatku (NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 666/98). Dlatego też na etapie postępowania odwoławczego nie ma możliwości kwestionowania decyzji orzekającej o zwrocie środków. Wobec powyższego IZ RPO odstąpiła od ustosunkowania się do tych zarzutów, albowiem odnosiły się one do podstawy zwrotu, a nie do rozstrzygnięcia dotyczącego odpowiedzialności Strony za zobowiązania Spółki.

Następnie powołując się na art. 116 § 1 i § 2 o.p., IZ RPO wskazała, że ustaliła, iż w niniejszej sprawie z uwagi na brak spłaty ciążącego na Beneficjencie zobowiązania w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz braku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki została spełniona przesłanka określona w art. 108 § 4 o.p. Co za tym idzie IZ RPO stwierdziła wystąpienie przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie Spółki w upadłości likwidacyjnej.

Podsumowując, rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, IZ RPO nie stwierdziła wystąpienia podniesionych przez Stronę naruszeń. Strona bowiem była prawidłowo informowana o działaniach prowadzonych w postępowaniu administracyjnym. Ponadto został jej umożliwiony czynny udział w postępowaniu,

a Organ wszechstronnie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Nadto odnosząc się

do twierdzenia Strony, iż złożyła we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, wskazał, że zarząd Spółki był zobowiązany do starannego zajmowania się sprawami Spółki i w ramach tego obowiązku powinien na bieżąco monitorować rozrachunki i sytuację płatniczą Spółki, w tym terminowość regulowania zobowiązań. Tym samym zarząd Spółki na bieżąco uzyskiwał i posiadał wiedzę o powstawaniu zaległości w regulowaniu wymagalnych zobowiązań. W związku ze wskazaniem w opinii biegłego przekazanej w dniu 27 listopada 2018 r., iż początkową datą, od której należy liczyć dwutygodniowy termin na złożenie przez zarząd spółki wniosku do Sądu o ogłoszenie jej upadłości był dzień 11 sierpnia 2012 r., to ostatnim dniem na złożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki był dzień 25 sierpnia 2012 r. Tym samym Organ przyjął, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu 31 grudnia 2012 r. było spóźnione, a zatem nie zaistniała okoliczność wyłączająca odpowiedzialność Strony za zobowiązania Spółki.

Zobowiązany nie zgodził się z rozstrzygnięciem Organu i we wniesionej skardze zarzucił:

- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym w 2012 roku) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przewidzianym w tym przepisie stan niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych zachodzi w każdej sytuacji, gdy dłużnik nie regulował drugiej z kolei wymagalnej wierzytelności i miał co najmniej dwóch wierzycieli, a nie jest przy tym istotne jak duża kwotowo jest skala nieuregulowanych zobowiązań w sytuacji, gdy wykładnia celowościowa tego przepisu wymaga, aby niewykonanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań;

- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w związku z art. 11 ust. 1 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym

w 2012 roku, poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i w konsekwencji bezkrytyczne uznanie nieprawidłowo postawionych przez biegłego z zakresu finansów, ekonomii i organizacji przedsiębiorstw wniosków w sporządzonej i załączonej do akt sprawy opinii,

że dniem powstania stanu niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych przez Spółkę był 11 sierpnia 2012 r., pomimo iż z ustalenia i analizy biegłego wynikało wprost, iż na ten dzień i aż do dnia 31 grudnia 2012 r. brak było podstaw do stwierdzenia, że zaległości Spółki wobec A. sp. z o. o., A. B. sp. z o. o. oraz AU. sp. z o. o. osiągnęły cechę stanu trwałego;

- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 116 § 1 i 4 o.p. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynikało, że zgłoszenie upadłości Spółki nastąpiło we właściwym czasie;

- naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez niezasadne zastosowanie;

- naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez nieuzasadnione niezastosowanie.

W związku z powyższym Skarżący wniósł o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Strona rozwinęła zarzuty podniesione w petitum skargi.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej zwanej "p.p.s.a.", wynika, iż sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższą normę Sąd uznał, że skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo w stopniu który uzasadnia jego uchylenie zgodnie z przepisami p.p.s.a. niezależnie od oceny trafności podniesionych zarzutów.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że art. 116 o.p. w niniejszej sprawie znajduje odpowiednie zastosowanie z mocy art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 poz. 861) – dalej "u.f.p." Jak wynika z tego przepisu do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., tj. należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym do których zalicza się m.in. kwoty dotacji podlegające zwrotowi, w zakresie nieuregulowanym w u.f.p. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Zauważyć zatem trzeba, że do ustalonego w sprawie stanu faktycznego odpowiednio stosuje się art. 116 o.p. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649). Zgodnie bowiem z art. 22 ww. ustawy nowelizującej, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed dniem 1 stycznia 2016 r. stosuje się przepisy ustawy – o.p. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Nie ma wątpliwości, iż w niniejszej sprawie zaległości Spółki o których obowiązku zwrotu orzeczono decyzją z dnia 2 lipca 2013 r. powstały przed datą 1 stycznia 2016 r.

Na podstawie art. 116 § 1 o.p. (we wskazanym brzmieniu) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo,

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowań zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Stosownie do treści § 2 powołanego wyżej artykułu, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Powołane przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 o.p.). Zakres odpowiedzialności członków zarządu spółek, dotyczy zaległość podatkowych osoby prawnej oraz należności wskazanych w art. 107 § 2 o.p. a więc m.in. odsetek za zwłokę i kosztów egzekucji (pkt 2).

Z treści ww. przepisu wynikają następujące 4 przesłanki sine qua non orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki. Po pierwsze zaległość podatkowa dotyczy zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu. Po drugie egzekucja należności wobec Spółki okazała się bezskuteczna w całości lub w części. Po trzecie członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, bądź niezłożenie wniosku o upadłość czy nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego jakiejkolwiek winy. Po czwarte członek zarządu nie wskazał mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki.

Przytoczony wyżej przepis wskazuje także, jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec Spółki oraz okoliczności pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego (tzw. przesłanki pozytywne), natomiast członka zarządu (byłego członka zarządu) obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność – tj., że we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, bądź niezłożenie wniosku o upadłość czy nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego jakiejkolwiek winy, bądź wskazanie mienia spółki, z którego możliwa będzie egzekucja (tzw. przesłanki negatywne).

W niniejszej sprawie Sąd uznał że zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2019 r. nie może się ostać z uwagi na dostrzeżone przez Sąd jej wady, skutkujące koniecznością jej uchylenia, a dotyczące właśnie braku rozważenia czy zaistniały wszystkie przesłanki o których mowa w art. 116 o.p. .

W pierwszym rzędzie w należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniosku Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. O możliwości złożenia takiego wniosku Strona została pouczona w decyzji wydanej przez IZ RPO w pierwszej instancji. Należy zatem wskazać, iż instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uregulowana jest m.in. w art. 127 § 3 K.p.a., zgodnie z którym do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Jak trafnie wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 954/17, różnica pomiędzy wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy a odwołaniem, polega na tym, że ten pierwszy nie ma konstrukcji względnie dewolutywnej, co oznacza, iż wniesiony środek zaskarżenia nie jest rozpatrywany przez organ wyższej instancji, a przez ten sam organ, który orzekał w pierwszej instancji. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, co oznacza, że organ administracji rozpatrując sprawę ponownie ma obowiązek ponownego wnikliwego rozpatrzenia sprawy, a wydane przez siebie rozstrzygnięcie oprzeć na ponownie ocenionych dowodach, jak i z uwzględnieniem i odniesieniem się do argumentacji strony skarżącej. Organ powinien był zatem na nowo wszechstronnie rozpoznać sprawę, nie zaś skupiać się niemal wyłącznie na odpowiedzi na zarzuty odwołania i przesłanki odpowiedzialności które kwestionował Skarżący.

Nadto jak wskazuje się w literaturze, decyzja administracyjna wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy musi być traktowana jako nowe, samodzielne rozstrzygnięcie. W związku z tym w uzasadnieniu takiej decyzji nie można też poprzestać na odesłaniu do uzasadnienia zaskarżonej decyzji (por. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 5. Wydanie, Warszawa 2017, s. 772, tak też wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1303/05 )

Niewątpliwie zatem w ramach ocenianego postępowania w którym dokonano ponownego rozpatrzenia sprawy, organ winien był ponownie ocenić wszystkie kwestie które z punktu widzenia art. 116 o.p. są niezbędne do stwierdzenia, czy w badanej sprawie Skarżący winien był zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Pierwszą z tych kwestii było to, czy Skarżący sprawował funkcje członka zarządu Spółki w okresie w którym upływał termin płatności spornego zobowiązania. Wskazać bowiem trzeba, że zgodnie z obowiązującymi regulacjami, tj. art. 116 O.p. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, członek zarządu odpowiada za zobowiązania których termin płatności upływał w czasie gdy pełnił on obowiązki członka zarządu.

Tymczasem powyższa kwestia w ogóle nie została rozważona w decyzji wydanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Analiza zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2019 r. wskazuje, że organ w żadnym jej miejscu nie dokonał oceny tej, jednej z zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. Organ co prawda kilkukrotnie nawiązywał do treści art. 116 o.p. jednak nigdzie nie ocenił wskazanej przesłanki. Przyznał jedynie, że na IZ RPO jako organie orzekającym o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, leżał obowiązek wykazania okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Wskazał też, iż powyższe zostało zawarte w decyzji administracyjnej nr [...] z [...] lipca 2016 r. A zatem poprzestał jedynie na odesłaniu do zaskarżonej decyzji, co jak wskazano wcześniej jest zachowanie niedopuszczalnym, a w świetle wymogów co do treści uzasadnienia decyzji niewystarczającym.

Mając zatem na uwadze powyższe ustalenia, bez wątpienia, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ w zaskarżonej decyzji nie dokonał ponownej oceny przesłanki odpowiedzialności członka zarządu o której mowa w art. 116 § 2 o.p. wskazującej, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Co więcej udowodnienie tej okoliczności jak wskazano wcześniej należało do organu. Powyższe naruszenie przepisów postępowania zdaniem Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie już samo w sobie stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż dla oceny przesłanek odpowiedzialności Skarżącego przy ponownym rozpoznaniu sprawy może mieć kwestia iż decyzja orzekająca zwrot od Beneficjenta środków, wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. (a taką była decyzja wobec Spółki z dnia [...] lipca 2013 r.) ma charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. Przywołać tu należy choćby wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 3644/15, w którym wyjaśnił on, że "Decyzja wydana na podstawie przepisu art. 207 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny. Decyzja określająca przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania nie tworzy nowego stosunku prawnego. Obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa. Takie stanowisko uzasadnione jest treścią art. 207 ust. 9 u.f.p., z którego wynika, że po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego przez organ w wezwaniu do zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur, organ wydaje decyzję "określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (...)". Jest to zatem decyzja, w której tę kwotę organ jedynie określa - wskazując jej wysokość, a nie ustala – decydując władczo o powstaniu należności we wskazanej wysokości. Taki wniosek potwierdza również treść art. 207 ust. 1 u.f.p., w którym przewidziano, że środki pobrane nienależnie "podlegają zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9". Ustawodawca uznał zatem, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur bądź pobrane nienależnie lub w nienależnej wysokości, są środkami nienależnymi już od dnia przekazania tych środków beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji ustalającej tę należność. Istotą decyzji konstytutywnej jest to, że termin płatności należności (zobowiązania) wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania (art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej) i z upływem tego terminu podatek przekształca się w zaległość podatkową (art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej), od której odsetki za zwłokę naliczane są dopiero z tą chwilą. W przypadku zaś decyzji wydawanej na podstawie art. 207 u.f.p., te odsetki biegną od dnia wypłacenia środków beneficjentowi, jest to zatem decyzja deklaratoryjna. Organ wskazuje zatem w takiej decyzji jedynie kwotę nienależnie pobranego dofinansowania do zwrotu, obowiązek zaś zwrotu tych środków powstaje z mocy prawa (...)." Podobny pogląd wyraził NSA w jednym z najnowszych wyroków z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt I GSK 732/18, czy w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1862/12, jak i tutejszy Sąd w wyroku z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt. I SA/Sz 240/17. Pogląd, iż decyzja o zwrocie środków ma charakter deklaratoryjny wyrażany jest też w najnowszym orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (np. prawomocny wyrok WSA w Warszawie V SA/Wa 1073/18).

Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje również, że mimo tego, iż udowodnienie przesłanek z art. 116 o.p. uwalniających od odpowiedzialności należy do strony chcącej się od niej uwolnić, nie zwalnia to organu od wskazania w uzasadnieniu decyzji czy przesłanka ta została spełniona, co wynika zarówno z treści przywoływanych już przepisów art. 107 k.p.a. dotyczących uzasadnienia decyzji, jak i zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Tymczasem organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zupełnie pominął w swoich rozważaniach także przesłankę o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 o.p. tj. nie poruszył w ogóle kwestii wskazania przez Skarżącego mienia Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie znacznej części zaległości Spółki. Takie postępowanie organu również należało uznać za nieprawidłowe, decyzja zaś również we wskazanym względzie posiada istotne braki.

Mając zatem wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżoną decyzję uchylił i przekazał sprawę do ponownego postępowania.

Z uwagi na procesowe przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie się do podniesionych w skardze zarzutów.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien rozważyć wszystkie przesłanki odpowiedzialności członka zarządu, o których mowa w art. 116 o.p. mając na uwadze zaprezentowane poglądy Sądu.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz

§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804

ze zm.) zasądził od organu odwoławczego na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania. Na zasądzone koszty postępowania sądowego składają się kwoty:

[...] zł tytułem uiszczonego należnego wpisu od skargi, [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz [...] zł tytułem opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa.