Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2045/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Minister Transportu
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,  77, 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...]czerwca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 460 złotych (czterysta sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak: [...]na podstawie art. 104 §1 i § 2, art. 105 § 1 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) i art. 14a ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 z późn. zm.), w związku z art. 30 rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.Urz.UE L 315 z 03.12.2007) oraz przeprowadzonym postępowaniem dotyczącym skargi K. S. wniesionej do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego dnia [...] lutego 2011 r., uzupełnionej w dniu [...] marca 2011 r., w sprawie odmowy przez "[...]" S.A. wypłaty odszkodowania z tytułu opóźnienia pociągu nr [...]relacji [...]-[...], stwierdził naruszenie przez przedsiębiorstwo kolejowe "[...]" S.A. art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym poprzez odmowę uznania reklamacji - wniosku o rekompensatę z tytułu opóźnienia pociągu międzynarodowego - złożonego przez K. S. w dniu [...] lutego 2011 r. i niewypłacenie należnego odszkodowania (pkt 1) oraz umorzył postępowanie administracyjne wobec "[...]" S.A. w części dotyczącej terminu usunięcia nieprawidłowości określonej w punkcie 1 z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w tej części (pkt 2).

W uzasadnieniu organ wskazał, że K. S. (dalej zwany "Skarżącym"), złożył do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (dalej zwanego "Prezesem UTK") w dniu [...] lutego 2011 r. (data wpływu do Urzędu) skargę dotycząca przewoźnika kolejowego "[...]" S.A. z siedzibą w [...] (dalej zwanego "Spółką").

Uprzednio, Skarżący pismem reklamacyjnym - wnioskiem o rekompensatę z dnia [...] stycznia 2011 r. wystąpił do Spółki żądając odszkodowania z tytułu opóźnienia pociągu nr [...] relacji [...]-[...], którym podróżował w dniu 30 grudnia 2010 r. na odcinku [...]-[...].

W odpowiedzi z dnia [...] lutego 2011 r. Spółka rozpatrzyła reklamację odmownie i nie uznała roszczeń Skarżącego za zasadne. Potwierdzając fakt opóźnienia pociągu nr [...]w dniu [...] grudnia 2010 r. Spółka wskazała, iż jego powodem były okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, tj. opóźnienie spowodowane przez koleje niemieckie oraz przyczyny eksploatacyjno-ruchowe.

Po otrzymaniu odmownej odpowiedzi na reklamację Skarżący w piśmie skierowanym do Prezesa UTK żądał od Spółki zwrotu 50% kosztów biletu uprawniającego do jednorazowego przejazdu na trasie [...]-[...].

Skarga doręczona Prezesowi UTK w dniu [...] lutego 2011 r. nie czyniła zadość wymogom formalnym wynikającym z art. 14a ust. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 z późn zm., zwanej dalej "ustawą o transporcie kolejowym") oraz art. 64 § 2 w zw. art. 63 § 2 i § 3 Kp..a. Prezes UTK, pismem z dnia 18 lutego 2011 r. wezwał zatem Skarżącego do uzupełnienia braków skargi. W odpowiedzi, Skarżący pismem doręczonym do Urzędu Transportu Kolejowego w dniu [...] marca 2011 r. uzupełnił ją w wymaganym zakresie.

Pismem z dnia [...] marca 2011 r. Prezes UTK zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, jednocześnie pouczając o możliwości zawarcia ugody.

Pismem z dnia [...] marca 2011 r. Spółka poinformowała Prezesa UTK, iż roszczenie reklamacyjne Skarżącego zostało uznane i kwotę w wysokości 39,22 zł została przekazana na jego konto bankowe w dniu [...] marca 2011 r.

Organ wskazał, że Spółka została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [...]przez Sąd Rejonowy [...].

Zdolność Spółki do prowadzenia działalności polegającej na wykonywaniu przewozów kolejowych osób potwierdzono licencją nr [...], udzieloną przez Prezesa UTK dnia [...]lutego 2004 r., zmienioną decyzją Prezesa UTK [...]z dn. [...]kwietnia 2008 r.

Skarżący zawarł ze Spółką umowę przewozu, potwierdzoną biletem na przejazd na trasie [...]-[...]. Na podstawie powyższej umowy w dniu [...] grudnia 2010 r. Skarżący odbył podróż pociągiem nr [...]uruchamianym przez Spółkę w relacji [...]-[...]Dowód: bilet na przejazd jednorazowy, wyjazd w dniu 30 grudnia 2010 r.

W dniu [...] grudnia 2010 r. pociąg nr [...]przybył do stacji [...]z opóźnieniem wynoszącym 82 minut. Do stacji końcowej [...]ww. pociąg przyjechał z opóźnieniem wynoszącym 149 minut.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie kolejowym Prezes Urzędu Transportu Kolejowego jest centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach nadzoru nad przestrzeganiem praw pasażerów w transporcie kolejowym.

Na mocy art. 14a ust. 5 i ust. 6 ww. ustawy Prezes UTK rozpatruje skargi pasażerów w sprawie naruszenia rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.Urz.UE L 315 z 03.12.2007), dalej zwanego "Rozporządzeniem 1371", stwierdzając w drodze decyzji brak naruszenia prawa lub naruszenie prawa przez przewoźnika kolejowego, zarządcę infrastruktury kolejowej, właściciela dworca bądź zarządzającego dworcem, określając zakres nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia.

Podkreślił, że w świetle powołanych wyżej przepisów kompetencja Prezesa UTK w przedmiotowym postępowaniu ogranicza się do nadzoru nad przestrzeganiem unormowań zawartych wyłącznie w Rozporządzeniu 1371.

Spółka posiada licencję na wykonywanie przewozów kolejowych osób. Jest zatem przewoźnikiem kolejowym w rozumienia przepisów ustawy o transporcie kolejowym, którego działania mogą być przedmiotem skargi wnoszonej przez pasażera do Prezesa UTK jak również przedsiębiorstwem kolejowym, które zobowiązane jest do przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów Rozporządzenia 1371.

Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 9 ustawy o transporcie kolejowym przewoźnikiem kolejowym jest przedsiębiorcą, który na podstawie licencji wykonuje przewozy koleje bądź świadczy usługę trakcyjną.

Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 Rozporządzenia 1371 "przedsiębiorstwo kolejowe" oznacza przedsiębiorstwo kolejowe określone w art. 2 Dyrektywy nr 2001/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2001 r. w sprawie alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury kolejowej oraz przyznawania świadectw bezpieczeństwa (Dz. Urz. WE L 075 z 15.03.2001 r.), zwaną dalej dyrektywą, oraz każde inne przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, którego działalność polega na transporcie koleją towarów i/lub pasażerów, z zastrzeżeniem, że przedsiębiorstwo to musi zapewniać pojazdy trakcyjne; definicja ta obejmuje również przedsiębiorstwa zajmujące się tylko zapewnianiem pojazdów trakcyjnych. Zgodnie z art. 2 pkt k dyrektywy "przedsiębiorstwo kolejowe" oznacza każde przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, koncesjonowane zgodnie ze stosowanym ustawodawstwem Wspólnoty, którego działalność podstawowa polega na świadczeniu usług w przewozie rzeczy i/lub osób koleją przy wymaganiu, że to przedsiębiorstwo musi zapewnić trakcję; obejmuje to także przedsiębiorstwa, które zajmują się tylko zapewnianiem trakcji.

Przepisy art. 2 ust. 4-6 Rozporządzenia 1371 pozwoliły państwom członkowskim Unii Europejskiej na zwolnienie ze stosowania niektórych jego przepisów, na stałe w stosunku do: miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych usług pasażerskich oraz czasowo odnośnie: krajowych kolejowych połączeń pasażerskich oraz usług lub tras, których istotna cześć kolejowej usługi, w tym co najmniej jeden planowany przystanek na stacji, ma miejsce poza państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

Na tej podstawie, art. 3a ustawy o transporcie kolejowym, wyłączył stosowanie przepisów Rozporządzenia 1371, z wyjątkiem: art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29, w stosunku do miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych przewozów osób.

Z wyjątkiem ww. przepisów, stosowanie Rozporządzenia 1371 na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214 poz. 1658), zwanej dalej "ustawą o zmianie ustawy o transporcie kolejowym", do dnia 30 czerwca 2011 r. zostało wyłączone także w stosunku krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej.

Na tej podstawie, art. 2 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214 poz. 1658), zwanej dalej "ustawą o zmianie ustawy o transporcie kolejowym", wyłączył stosowanie przepisów Rozporządzenia 1371, z wyjątkiem: art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29, stosunku do krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej - do dnia 30 czerwca 2011 r. Od dnia 1 lipca 2011 r. zakres stosowania Rozporządzenia 1371 określają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie zwolnienia ze stosowania niektórych przepisów rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu krajowym (Dz. U. Nr 117, poz. 693), zwanego dalej "rozporządzeniem Ministra".

Na podstawie §1 powyższych przepisów wyłączono w stosunku do ww. połączeń stosowanie przepisów Rozporządzenia 1371, z wyjątkiem art. 4, art. 5, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29. Ponadto § 2 rozporządzenia Ministra do kolejowych krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej, realizowanych pociągami rodzaju Ekspres, InterCity, Express InterCity, EuroCity oraz EuroNight, dopuścił stosowanie także art. 13 i art. 17 Rozporządzenia 1371.

Organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2010 r. Skarżący odbył podróż pociągiem

uruchamianym w relacji [...]-[...], a więc pociągiem uruchamianym w relacji międzynarodowej. Ze względu na rodzaj połączenia w przedmiotowej sprawie przepisy Rozporządzenia 1371 stosuje się w pełnym zakresie, bez wyłączeń, o których mowa powyżej.

Pasażerowi podróżującemu pociągiem międzynarodowym przysługuje prawo do uzyskania odszkodowania na warunkach określonych w art. 17 Rozporządzenia 1371.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 Rozporządzenia 1371 "nie tracąc prawa do przewozu, pasażer może zażądać od przedsiębiorstwa kolejowego odszkodowania za opóźnienie w przypadku opóźnienia pomiędzy podanym na bilecie miejscem wyjazdu i miejscem docelowym, za które nie otrzymał on zwrotu kosztów biletu zgodnie z art. 16.

Minimalna kwota odszkodowania wynosi:

25 % ceny biletu w przypadku opóźnienia wynoszącego od 60 do 119 minut;

50 % ceny biletu w przypadku opóźnienia wynoszącego 120 minut lub więcej."

Organ zaznaczył. iż Skarżący nie był uprawniony do uzyskania zwrotu kosztów biletu na podstawie art. 16 Rozporządzenia 1371. Na warunkach określonych w tym przepisie, pasażer może otrzymać pełen lub częściowy zwrot kosztów biletu odstępując od umowy przewozu lub dokonać jej zmiany.

W myśl powyższej normy pasażer może wybierać pomiędzy pełnym lub częściowym zwrotem kosztów biletu odstępując od umowy przewozu lub dokonać jej zmiany, gdy istnieją uzasadnione powody, aby przypuszczać, że opóźnienie przyjazdu do miejsca przeznaczenia przekroczy 60 minut w stosunku do umowy przewozu. Pasażer może wybrać zwrot pełnego kosztu biletu na warunkach, na jakich został opłacony, za część lub części niezrealizowanej podróży oraz za część lub części już zrealizowane, jeżeli taka podróż jest już bezcelowa w kontekście pierwotnego planu podróży, wraz z zapewnieniem w odpowiednich przypadkach połączenia powrotnego do miejsca wyjazdu w najbliższym dostępnym terminie.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż Skarżący odbył podróż w całym uprzednio planowanym zakresie i nie przerwał podróży, a więc w przypadku opóźnienia pociągu przysługuje mu uprawnienie do ubiegania się o odszkodowanie (art. 17), a nie zwrot należności za bilet (art. 16).

Skarżący przybył do stacji docelowej wskazanej na bilecie ([...]) z opóźnieniem wynoszącym łącznie 149 min., co uprawnia go do zwrotu kosztów biletu wynoszącej co najmniej 50% ceny. Spółka nie potwierdziła, iż poinformowała Skarżącego o wielkości opóźnienia przed zakupem biletu stosownie do art. 17 ust. 5 Rozporządzenia, a więc nie ma podstaw by czas opóźnienia w tym przypadku pomniejszać o czas spóźnionego przyjazdu pociągu do stacji [...], gdzie Skarżący rozpoczął podróż (82 min.).

Rozpatrując reklamację Spółka odmówiła uznania roszczeń Skarżącego związanych z opóźnieniem pociągu, gdyż jak uzasadniła powstały ono z przyczyn, za które przewoźnik nie odpowiada (opóźnienie powstało na sieci kolei niemieckich oraz przyczyn techniczno-ruchowych). Organ zaznaczył, iż do opóźnienia pociągu doszło na sieci kolejowej w całości zlokalizowanej na obszarze krajów Unii Europejskiej, a wiec należy uwzględnić je w pełnym zakresie.

Tym samym w przedmiotowej sprawie Spółka nie mogła zwolnić się z odpowiedzialności za opóźnienie pociągu i była zobowiązana do wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 17 Rozporządzenia 1371. Rozpatrując reklamację Skarżącego odmownie, Spółka naruszyła wyżej powołaną normę.

W związku z powyższym należało orzec jak pkt 1 sentencji niniejszej decyzji.

Prezes UTK stwierdzając w decyzji naruszenie prawa przez przewoźnika kolejowego, zgodnie z art. 14a ust. 6 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, określa zakres nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia.

Zgodnie z powyższym przepisem Prezes UTK nakazuje podjęcie stosownych działań mających na celu usunięcie nieprawidłowości, które wystąpiły w okolicznościach danej sprawy, zależnie od rodzaju i charakteru stwierdzonego naruszenia.

Zważywszy, iż Spółka w trakcie toczącego się postępowania ostatecznie uznała roszczenia Skarżącego podnoszone w piśmie reklamacyjnym i zwróciła kwotę 39,22 zł., a więc dokonała zwrotu co najmniej 50% ceny biletu, którego koszt wyniósł 78,44 zł, zobowiązanie do usunięcia nieprawidłowości i podjęcie rozstrzygnięcia w tym zakresie w decyzji Prezesa UTK stało się zatem bezprzedmiotowe.

Stosownie do art. 105 ust. 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W związku z powyższym niniejsza decyzja w części dotyczącej terminu usunięcia określonej w niej nieprawidłowości stała się bezprzedmiotowa (pkt 2 sentencji decyzji).

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego decyzją z dnia [...]czerwca 2012 r., znak [...]na podstawie art. 127 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 14a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek "[...]" S.A. z siedzibą w [...]z dnia [...] października 2011 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...]września 2011 r., znak: [...].

W uzasadnienie organ wskazał, że w dniu [...] października 2011 r. (data stempla pocztowego) Spółka wniosła do Prezesa UTK wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214, poz. 1658) w związku z art. 2 ust 4 i art. 3 pkt 11 Rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym poprzez uznanie krajowego kolejowego połączenia pasażerskiego za połączenie (przejazd) w komunikacji międzynarodowej oraz 2) naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214, poz. 1658) oraz art. 14a ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) poprzez uznanie, iż przedsiębiorstwo kolejowe "[...]" S.A. naruszyło art. 17 Rozporządzenie (WE) Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r., podczas gdy w dacie realizacji przejazdu przez skarżącego "[...]" S.A. nie była zobowiązana do stosowania ww. przepisu na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214, poz. 1658).

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym Prezes UTK jest centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach nadzoru nad przestrzeganiem praw pasażerów w transporcie kolejowym.

Na mocy art. 14a ust. 5 i ust. 6 ww. ustawy Prezes UTK rozpatruje skargi pasażerów w sprawie naruszenia Rozporządzenia 1371, stwierdzając w drodze decyzji brak naruszenia prawa lub naruszenie prawa przez przewoźnika kolejowego, zarządcę infrastruktury kolejowej, właściciela dworca bądź zarządzającego dworcem, określając zakres nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia.

Podkreślił, że w świetle powołanych wyżej przepisów kompetencja Prezesa UTK w przedmiotowym postępowaniu ogranicza się do nadzoru nad przestrzeganiem unormowań zawartych wyłącznie w Rozporządzeniu 1371.

Spółka posiada licencję na wykonywanie przewozów kolejowych osób. Jest zatem przewoźnikiem kolejowym w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym, którego działania mogą być przedmiotem skargi wnoszonej przez pasażera do Prezesa UTK jak również przedsiębiorstwem kolejowym, które zobowiązane jest do przestrzegania obowiązków wynikających z przepisów Rozporządzenia 1371.

Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 9 ustawy o transporcie kolejowym przewoźnikiem kolejowym jest przedsiębiorca, który na podstawie licencji wykonuje przewozy kolejowe bądź świadczy usługę trakcyjną.

Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 Rozporządzenia 1371 "przedsiębiorstwo kolejowe" oznacza przedsiębiorstwo kolejowe określone w art. 2 Dyrektywy nr 2001/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 lutego 2001 r. w sprawie alokacji zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej i pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury kolejowej oraz przyznawania świadectw bezpieczeństwa (Dz. Urz. WE L 075 z 15.03.2001 r.), (zwanej dalej "Dyrektywą"), oraz każde inne przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, którego działalność polega na transporcie koleją towarów lub pasażerów, z zastrzeżeniem, że przedsiębiorstwo to musi zapewniać pojazdy trakcyjne; definicja ta obejmuje również przedsiębiorstwa zajmujące się tylko zapewnianiem pojazdów trakcyjnych. Zgodnie z art. 2 pkt k Dyrektywy "przedsiębiorstwo kolejowe" oznacza każde przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, koncesjonowane zgodnie ze stosowanym ustawodawstwem Wspólnoty, którego działalność podstawowa polega na świadczeniu usług w przewozie rzeczy i/lub osób koleją przy wymaganiu, że to przedsiębiorstwo musi zapewnić trakcję; obejmuje to także przedsiębiorstwa, które zajmują się tylko zapewnianiem trakcji.

Przepisy art. 2 ust. 4-6 Rozporządzenia 1371 pozwoliły państwom członkowskim Unii Europejskiej na zwolnienie ze stosowania niektórych jego przepisów, na stałe w stosunku do: miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych usług pasażerskich oraz czasowo odnośnie: krajowych kolejowych połączeń pasażerskich oraz usług lub tras, których istotna cześć kolejowej usługi, w tym co najmniej jeden planowany przystanek na stacji, ma miejsce poza państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

Na tej podstawie, art. 3a ustawy o transporcie kolejowym, wyłączył stosowanie przepisów Rozporządzenia 1371, z wyjątkiem: art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29, w stosunku do miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych przewozów osób.

Z wyjątkiem ww. przepisów, stosowanie Rozporządzenia 1371 na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214, poz. 1658, zwanej dalej "ustawą o zmianie ustawy o transporcie kolejowym"), do dnia 30 czerwca 2011 r. zostało wyłączone także w stosunku do krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej z wyjątkiem: art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29.

Od dnia 1 lipca 2011 r. zakres stosowania Rozporządzenia 1371 określają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 maja 2011 r. w sprawie zwolnienia ze stosowania niektórych przepisów rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu krajowym (Dz. U. Nr 117, poz. 693) (zwanego dalej "rozporządzeniem Ministra"), które w przedmiotowym postępowaniu nie mają zastosowania z uwagi na fakt, iż przejazd Skarżącego był realizowany w dniu 30 grudnia 2010 r., a więc przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra.

Podczas przejazdu pomiędzy stacjami [...]-[...]Skarżący nie przekroczy! granicy państwa członkowskiego, jednakże z uwagi na fakt, iż przejazd ten był realizowany pociągiem uruchamianym w relacji międzynarodowej, w przedmiotowej sprawie obowiązują przepisy rozporządzenia 1371 w pełnym zakresie, bez wyłączeń o których mowa powyżej.

W tym miejscu organ uznał za niesłuszny zarzut przedstawiony przez Spółkę w pkt 1 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził że do przejazdu Skarżącego na odcinku krajowym pociągiem uruchamianym w relacji międzynarodowej należy stosować uregulowania dotyczącego przejazdów międzynarodowych. Odmienna koncepcja powodowałaby sytuacje, w których pasażerowie jadący jednym pociągiem posiadaliby różne uprawnienia, zaś przewoźnik kolejowy miałby w stosunku do tego typu pasażerów zróżnicowane zobowiązania wynikające z przepisów prawa.

Niezależnie od powyższego wskazał, iż Skarżący nie był uprawniony do uzyskania zwrotu kosztów biletu na podstawie art. 16 Rozporządzenia 1371. Na warunkach określonych w tym przepisie, pasażer może otrzymać pełen lub częściowy zwrot kosztów biletu odstępując od umowy przewozu lub dokonać jej zmiany.

W myśl powyższej normy pasażer może wybierać pomiędzy pełnym lub częściowym zwrotem kosztów biletu odstępując od umowy przewozu lub dokonać jej zmiany, gdy istnieją uzasadnione powody, aby przypuszczać, że opóźnienie przyjazdu do miejsca przeznaczenia przekroczy 60 minut w stosunku do umowy przewozu. Pasażer może wybrać zwrot pełnego kosztu biletu na warunkach, na jakich został opłacony, za część lub części niezrealizowanej podróży oraz za część lub części już zrealizowane, jeżeli taka podróż jest już bezcelowa w kontekście pierwotnego planu podróży, wraz z zapewnieniem w odpowiednich przypadkach połączenia powrotnego do miejsca wyjazdu w najbliższym dostępnym terminie.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż Skarżący odbył podróż w całym uprzednio planowanym zakresie i nie przerwał podróży, a więc w przypadku opóźnienia pociągu nie przysługuje mu uprawnienie do ubiegania się zwrot należności za bilet (art. 16 Rozporządzenia 1371).

Zarzut Spółki z pkt 2 wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zasługuje w części na uznanie. W dacie zdarzenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania Spółka nie była zobowiązana do przestrzegania rozporządzenia Ministra, gdyż weszło ono w życie z dniem 1 lipca 2011 r., a więc po dacie zdarzenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania.

Organ wskazał, że wobec ww. wyjaśnień, pasażerowi podróżującemu na odcinku krajowym pociągiem międzynarodowym przysługuje prawo do uzyskania odszkodowania i pomocy w przypadku opóźnień, utraty połączeń na zasadach przewidzianych w art. 15, 17 i 18 Rozporządzenia 1371.

W zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, nadzorowane przez Prezesa UTK przepisy Rozporządzenia 1371 normują odpowiedzialności przedsiębiorstwa kolejowego wobec pasażerów za szkody związane z opóźnieniem pociągu.

Zatem ocena zasadności roszczeń odszkodowawczych Skarżącego leży w kompetencji Prezesa UTK. Fakt opóźnienia pociągu w dniu 30 grudnia 2010 r. oraz jego przyczyny mają znaczenie w przedmiotowej sprawie.

Ze względu na powyższe, niezależnie od podjętej decyzji w sprawie reklamacji Skarżącego, Spółka naruszyła przepisy Rozporządzenia 1371, w szczególności art. 17.

W związku z powyższym zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy i stwierdzić naruszenia przepisów art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym przez "[...]" S.A.

Na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...]czerwca 2012 r., znak [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła "[...]" S.A. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zakresie pkt 1 oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżonej decyzji zarzuciła:

-naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:

1) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214, poz. 1658), zwanej dalej "ustawą zmieniającą" w związku z art. 2 ust. 4 i art. 3 pkt 11 Rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007, str. 14), zwanego dalej "Rozporządzeniem", poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przejazd osoby podróżującej wyłącznie na odcinku krajowym i na podstawie biletu na przejazd w komunikacji krajowej pociągiem uruchamianym w komunikacji międzynarodowej podlega w pełnym zakresie (bez wyłączeń) przepisom Rozporządzenia,

2) art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej oraz art. 14a ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedsiębiorstwo kolejowe "[...]" S.A., odmawiając podróżnemu wypłaty odszkodowania na podstawie art. 17 Rozporządzenia, naruszyło w/w przepis prawa wspólnotowego, podczas gdy w dacie realizacji przejazdu stanowiącego podstawę skargi podróżnego, na mocy art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, "[...]" S.A. nie była zobowiązana do stosowania w/w przepisu do przejazdów realizowanych w komunikacji (relacji) krajowej;

- naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 6 K.p.a. poprzez zastosowanie nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem postępowania, określonych w pkt 1 powyżej, co pozostaje w sprzeczności z wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadą praworządności,

2) art. 107 §1 K.p.a. poprzez niepowołanie pełnej podstawy prawnej decyzji - niewskazanie jako jednej z podstaw przepisu prawa materialnego, którego naruszenie organ zarzuci! Skarżącemu, tj. art. 17 Rozporządzenia.

W uzasadnieniu skargi wskazał, ze podróżny K. S. zawarł umowę przewozu na przejazd w dniu [...] grudnia 2010 r. w relacji krajowej [...]-[...]pociągiem nr [...], uruchamianym w komunikacji międzynarodowej, na zasadach i warunkach określonych przez przepisy prawa krajowego. Po zrealizowaniu przejazdu podróżny wystąpił do Spółki "[...]" z roszczeniem reklamacyjnym z tytułu m.in. opóźnionego przyjazdu w/w pociągu do stacji docelowej. Reklamacja została rozpatrzona na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego, bowiem na mocy przepisu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, przepisy Rozporządzenia, z zastrzeżeniem enumeratywnie wskazanych artykułów, nie miały zastosowania do dnia 30 czerwca 2011 r. do krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego stwierdzając zaistnienie naruszenia przez Skarżącego art. 17 Rozporządzenia uznał, że pasażer odbył podróż pociągiem uruchamianym w komunikacji międzynarodowej, co przesądza o stosowaniu w przedmiotowej sprawie przepisów Rozporządzenia w pełnym zakresie. Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 zdanie pierwsze Rozporządzenia, nie tracąc prawa do przewozu, pasażer może zażądać od przedsiębiorstwa kolejowego odszkodowania za opóźnienie w przypadku opóźnienia między podanym na bilecie miejscem wyjazdu i miejscem docelowym, za które nie otrzymał on zwrotu kosztów biletu zgodnie z art. 16.

Tymczasem na mocy przepisu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, przepisy Rozporządzenia, z wyjątkiem enumeratywnie wskazanych artykułów, nie znajdowały zastosowania do dnia 30 czerwca 2011 r. do krajowych połączeń pasażerskich oraz połączeń ze stacjami położonymi poza granicami UE. Wśród przepisów Rozporządzenia, których stosowanie w odniesieniu do komunikacji krajowej zostało czasowo wyłączone, znajduje się cytowany wyżej art. 17, ustanawiający obowiązek wypłaty odszkodowań dla podróżnych w przypadku opóźnienia pociągu.

Zaznaczyła, że przepisy ustawy zmieniającej nie definiują pojęcia "krajowych połączeń pasażerskich". Przedmiotowe pojęcie zostało przejęte, choć nie do końca precyzyjnie, z art. 2 ust. 4 Rozporządzenia, dotyczącego zakresu stosowania aktu. Na mocy w/w przepisu ustawodawca unijny dopuścił możliwość czasowego zwolnienia ze stosowania przepisów Rozporządzenia w odniesieniu do krajowych kolejowych połączeń pasażerskich. W przepisach Rozporządzenia pojęcia takie jak "połączenie kolejowe" oraz "połączenia (przewozy) międzynarodowe" nie zostały w żaden sposób zdefiniowane, co powodować może wątpliwości interpretacyjne. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 11 Rozporządzenia, "krajowa kolejowa usługa pasażerska" oznacza kolejową usługę pasażerską, podczas której pasażer nie przekracza granicy państwa członkowskiego. W opinii skarżącego pojęcie "krajowe kolejowe połączenie pasażerskie" zawarte w ustawie zmieniającej należy rozumieć nie ogólnie, w odniesieniu do relacji danego pociągu, wynikającej z rozkładu jazdy, lecz do konkretnej relacji, w jakiej określony podróżny odbywa przejazd. W kontekście powyższego przepisu Rozporządzenia (mającego, zgodnie z zasadami wynikającymi z tzw. pierwotnych źródeł prawa europejskiego, pierwszeństwo w stosunku do przepisów prawa krajowego), za nieprawidłowe należy uznać stanowisko, że międzynarodowy charakter danego połączenia kolejowego, w rozumieniu konkretnej umowy przewozu na określonym odcinku trasy pociągu, wynika wyłącznie z faktu, że pociąg, którym ów przejazd jest realizowany, uruchamiany jest w komunikacji międzynarodowej. Skarżąca podniosła, że w pkt 25 preambuły Rozporządzenia prawodawca unijny zastrzegł, iż "państwa członkowskie powinny mieć możliwość udzielania czasowych zwolnień ze stosowania przepisów rozporządzenia, dotyczących krajowych kolejowych usług pasażerskich w wewnętrznym dalekobieżnym ruchu kolejowym.".

Podkreśliła również okoliczność, że nawet biorąc pod uwagę całą trasę przebiegu pociągu, ustalenie, czy dane połączenie ma charakter usługi międzynarodowej, nie jest sprawą oczywistą, czego dowodzi treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 grudnia 2010 r. w sprawie dostępu do infrastruktury kolejowej przewoźników kolejowych mających siedzibę w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) (Dz. U. z 2010 r. Nr 2, poz. 7). W ocenie skarżącej w przypadku wątpliwości co do znaczenia pojęć "połączenia krajowe" oraz "połączenia międzynarodowe" należałoby odwołać się do podstawowej metody wykładni przepisów prawnych, jaką stanowi wykładnia językowa, polegająca na interpretacji i pojęcia zawartego w akcie normatywnym zgodnie z jego podstawowym, powszechnie przyjętym znaczeniem. Przy zastosowaniu reguł wykładni językowej w odniesieniu do transportu kolejowego, pojęcie "połączenia krajowe" należy rozumieć jako usługę realizowaną w całości na terytorium jednego państwa (bez przekraczania jego granicy), zaś pojęcia "komunikacja międzynarodowa ("połączenia, przewozy międzynarodowe") wiązać się będą niewątpliwie właśnie z elementem przekraczania granicy. Powyższa interpretacja prowadzi do wniosku, iż aby zakwalifikować dany przewóz jako międzynarodowy, musi mieć on charakter transgraniczny.

Z uzyskanego w wyniku konsultacji przez Spółkę "[...]" S.A. stanowiska Międzynarodowego Komitetu Transportu Kolejowego (CIT) z siedzibą w Bernie, stowarzyszenia zrzeszającego ponad 200 przedsiębiorstw kolejowych, współpracującego z licznymi organizacjami międzynarodowymi działającymi w szeroko pojętym sektorze kolejowym, wynika, że decydujące kryterium przy ocenie, czy w danym przypadku mamy do czynienia z przejazdem w komunikacji krajowej, czy międzynarodowej stanowią warunki umowy przewozu pomiędzy przewoźnikiem a podróżnym, skonkretyzowane w bilecie na przejazd. Podróżnym odbywającym przejazd pociągiem międzynarodowym na odcinku krajowym wystawiane są bilety na przejazd w komunikacji krajowej. Bilety te stanowią dowód zawarcia umowy przewozu oraz określają podstawowe warunki tejże umowy, nie podlegającej przepisom ujednoliconym o umowie międzynarodowego przewozu osób kolejami (CIV), stanowiącym załącznik A do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami COTIF (Dz.U. z 2007 r., Nr 100, poz. 674 z późn. zm.).

Umowa przewozu zawarta w komunikacji krajowej oznacza zatem, że mamy do czynienia z połączeniem krajowym. W sprawie będącej przedmiotem skargi, K. S. zawarł wprawdzie umowę przewozu na przejazd pociągiem kursującym w komunikacji międzynarodowej [...] "[...]", ale na odcinku [...]-[...]., tj. w relacji krajowej, zastosowaniem oferty handlowej MAX-26, obowiązującej wyłącznie w komunikacji krajowej. Wystawiony podróżnemu bilet był biletem na przejazd w komunikacji krajowej - nie zawierał oznaczenia "CIV" obligatoryjnego dla dokumentów przewozu w komunikacji międzynarodowej, podlegającej przepisom ujednoliconym CIV. Wolą stron umowy było zatem wykonanie usługi przewozu przez przewoźnika i skorzystanie z niej przez podróżnego wyłącznie na odcinku krajowym, we wskazanej wyżej relacji. Po zawarciu umowy nie doszło do zmiany jej warunków i została ona wykonana na określonej w umowie przewozu trasie [...]-[...], co oznacza, iż pasażer nie przekroczył granicy Państwa. Powyższy stan faktyczny wynikający z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, należy uznać za niesporny. Skoro zatem umowa została zawarta i wykonana w komunikacji krajowej, zaś jedyny jej związek z komunikacją międzynarodową wynikał z faktu, że środek transportu, przy pomocy którego przewoźnik wykonał umowę (pociąg [...] "[...]") był pociągiem kursującym w komunikacji międzynarodowej, należy dojść do konkluzji, iż w sprawie zapoczątkowanej skargą K. S. mamy do czynienia z połączeniem krajowym, a co za tym idzie, na mocy przepisu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, przewoźnik do dnia 30 czerwca 2011 r. był zwolniony ze stosowania przepisów art. 17 Rozporządzenia.

Biorąc pod uwagę powyższe, brak w opinii skarżącej przesłanek umożliwiających stwierdzenie przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego naruszenia przez "[...]" S.A. przepisu art. 17 Rozporządzenia. Stwierdzając naruszenie przez skarżącą ww. przepisu, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego postąpił również wbrew przepisowi art. 14a ust. 6 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.), bowiem w istniejącym stanie faktycznym i prawnym winien był orzec o braku naruszenia prawa przez "[...]" S.A.

Skarżąca wyjaśniła ponadto, że nie odpowiada stanowi faktycznemu twierdzenie Prezesa UTK zawarte w zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji, jakoby przewoźnik uznał roszczenie reklamacyjne podróżnego i wypłacił mu kwotę odszkodowania za opóźnienie pociągu, przysługującą na podstawie art. 17 Rozporządzenia. "PKP Intercity" S.A. Istotnie pismem z dnia 22 lutego 2011 r. poinformowała K. S. o wypłacie rekompensaty stanowiącej 50% ceny biletu zakupionego przez podróżnego, jednakże - jak wyraźnie wskazano w ostatnim akapicie przedmiotowego pisma - decyzję tę podjęto mając na uwadze inne, poza opóźnieniem, utrudnienia w podróży, spowodowane m.in. brakiem wagonów kolei niemieckich [...] w składzie pociągu, co podróżny zarzucał oprowadzonej z przewoźnikiem korespondencji.

Dodatkowo należy mieć na uwadze okoliczność, że stosowanie wobec umów zawartych na przejazd w relacji krajowej pociągami uruchamianymi w komunikacji międzynarodowej, zasad wynikających z przepisów art. 17 Rozporządzenia, zaś wobec pozostałych umów zawartych w komunikacji krajowej - przepisów Prawa przewozowego, doprowadziłoby w konsekwencji do znacznego zróżnicowania - bez podstawy prawnej - praw podróżnych będących stronami tych umów. Wskutek takiej interpretacji przepisów, jaką zaprezentował Prezes UTK w zaskarżonej decyzji, przewoźnik mógłby narazić się na zarzut uprzywilejowania jednej, a dyskryminowania drugiej (liczniejszej) kategorii podróżnych. Mając na względzie tzw. zasadę racjonalnego ustawodawcy wydaje się oczywiste, iż jakakolwiek dyskryminacja podmiotów korzystających w relacjach krajowych de facto z takich samych zasad i warunków realizacji umowy przewozu przy przejazdach zarówno pociągami uruchamianymi w komunikacji międzynarodowej, jak i krajowej, nie była zamiarem organów prawodawczych.

Skarżąca podkreśliła, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Infrastruktury wyrażonym w skierowanym do "[...]" S.A. piśmie nr [...] z dnia 31 maja 2011 r. "pasażerom kolejowych usług przewozowych clo dnia 1 lipca 2011 i: przysługiwały uprawnienia określone w: art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28, i art. 29 rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Natomiast uprawnienia wynikające z pozostałych przepisów tego rozporządzenia przysługiwały jedynie pasażerom, którzy rozpoczynali podróż na stacji początkowej położonej na obszarze RP i kończyli podróż poza granicą z innym Państwem Członkowskim UE łub podróżowali w odwrotnym kierunku".

Biorąc pod uwagę powyższe, za błędne i sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami prawa wspólnotowego oraz krajowego należy uznać wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji twierdzenie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, iż "pasażerowi podróżującemu na odcinku krajowym pociągiem międzynarodowym przysługuje prawo do uzyskania odszkodowania i pomocy w przypadku opóźnień, utraty połączeń na zasadach przewidzianych w art. 15, 17 i 18 Rozporządzenia 1371. " (str. 6 decyzji z dnia 21.06.2012 r.). 1 przyczyn przestawionych powyżej, prawo do odszkodowania ustanowione przepisem art. 17 Rozporządzenia nie wynika bowiem automatycznie z faktu odbycia przejazdu pociągiem uruchamianym w komunikacji międzynarodowej, ale uzależnione jest od relacji, w jakiej faktycznie podróżuje pasażer oraz rodzaju biletu określającego warunki umowy przewozu, co implikuje jej poddanie reżimowi przepisów dotyczących komunikacji międzynarodowej bądź krajowej.

Z zarzutem obrazy przepisu prawa materialnego ściśle powiązany jest zarzut naruszenia przepisów postępowania. Prezes UTK, dokonując błędnej wykładni przepisu art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej oraz art. 2 ust. 4 Rozporządzenia, naruszył bowiem wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadę praworządności, zgodnie z treścią której, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza zgodność działania organu administracji publicznej z normami (przepisami) prawa obowiązującego. Powyższe prowadzi do konkluzji, że dokonanie błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, należy również zakwalifikować jako naruszenie wyrażonej w art. 6 K.p.a. zasady praworządności.

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., znak [...] Prezes Urzędu Transportu Kolejowego decyzją utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011 r., znak: [...] którą stwierdził naruszenie przez przedsiębiorstwo kolejowe "[...]" S.A. art. 17 rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym poprzez odmowę uznania reklamacji - wniosku o rekompensatę z tytułu opóźnienia pociągu międzynarodowego - złożonego przez K. S. w dniu 21 lutego 2011 r. i niewypłacenie należnego odszkodowania (pkt 1) oraz umorzył postępowanie administracyjne wobec "[...]" S.A. w części dotyczącej terminu usunięcia nieprawidłowości określonej w punkcie 1 z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w tej części (pkt 2).

Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego było ustalenie czy skarżąca "[...]" S.A. z siedzibą w [...], będąca przedsiębiorstwem kolejowym, odmawiając pasażerowi K. S. wypłaty odszkodowania z tytułu opóźnienia pociągu nr [...] relacji [...]–[...], naruszyła przepisy Rozporządzenia 1371.

Organ w zaskarżonej decyzji uznał, że do przejazdu pasażera K. S. na odcinku krajowym pociągiem uruchamianym w relacji międzynarodowej należy stosować uregulowania dotyczące przejazdów międzynarodowych. Uznał, że odmienna koncepcja powodowałaby sytuacje, w których pasażerowie jadący jednym pociągiem posiadaliby różne uprawnienia, zaś przewoźnik kolejowy miałby w stosunku do tego typu pasażerów zróżnicowane zobowiązania wynikające z przepisów prawa. Wskazał, że podczas przejazdu pomiędzy stacjami [...]–[...] pasażer nie przekroczył granicy państwa członkowskiego, jednakże uwagi na fakt, że przejazd ten był realizowany pociągiem uruchamianym w relacji międzynarodowej, w przedmiotowej sprawie obowiązują przepisy Rozporządzenia 1371 w pełnym zakresie i w związku z tym pasażerowi podróżującemu na odcinku krajowym pociągiem międzynarodowym przysługuje prawo do uzyskania odszkodowania i pomocy w przypadku opóźnień, utraty połączeń na zasadach przewidzianych w art. 15, art. 17 i art. 18 Rozporządzenia 1371.

Wskazać należy, że w ustawie z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 214, poz. 1658) dokonano m.in. wdrożenia do polskiego systemu prawnego postanowień rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego prawa i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym.

W art. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r., z zastrzeżeniem enumeratywnie wymienionych artykułów, dokonano wyłączenia ze stosowania przepisów Rozporządzenia 1371 w miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych przewozach osób. Natomiast w art. 2 ust. 1 przedmiotowej ustawy, również z zastrzeżeniem enumeratywnie wymienionych artykułów, dokonano wyłączenia ze stosowania przepisów Rozporządzenia 1371 w krajowych połączeniach pasażerskich oraz połączeniach ze stacjami położonymi poza granicami Unii Europejskiej, na zasadach określonych w art. 2 ust. 4 i 6 Rozporządzenia 1371.

Niewątpliwie stosowanie praw i obowiązków pasażerów w miejskich, podmiejskich i regionalnych kolejowych przewozach nie stwarza problemów interpretacyjnych. Jednakże brak w prawie polskim definicji pojęcia krajowe połączenia pasażerskie może stwarzać praktycznym stosowaniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. Wykładnię tego pojęcia należy oprzeć na gruncie przepisów Rozporządzenia 1371.

W punkcie 6 preambuły Rozporządzenia 1371 stwierdza się, że "Wzmocnienie praw pasażerów w ruchu kolejowym powinno opierać się na istniejącym systemie prawa międzynarodowego w tej dziedzinie zawartym w załączniku A – przepisy ujednolicone o umowie międzynarodowego przewozu osób i bagażu kolejami (CIV) do konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) z dnia 9 maja 1980 r. ze zmianami zawartymi w protokole wprowadzającym do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami z 3 czerwca 1999 r. (protokół z 1999 r.). Pożądane jest jednak rozszerzenie zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, tak aby zapewnić ochronę nie tylko pasażerom w międzynarodowym ruchu kolejowym, ale także pasażerom w krajowym ruchu kolejowym".

W punkcie 25 preambuły Rozporządzenia 1371 stwierdza się, że "Przedsiębiorstwa kolejowe w niektórych państwach członkowskich mogą mieć trudności przy stosowaniu przepisów niniejszego rozporządzenia w chwili ich wejścia w życie. Dlatego państwa członkowskie powinny mieć możliwość udzielania czasowych zwolnień ze stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia, dotyczących krajowych kolejowych usług pasażerskich w wewnętrznym dalekobieżnym ruchu kolejowym. (...)".

W art. 2 ust. 3 Rozporządzenia 1371 wskazano, że "w chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia art. 1, art. 11, art. 12, art. 19, art. 20 ust. 1 i art. 26 stosuje się do wszelkich kolejowych usług pasażerskich na terenie całej Wspólnoty".

W art. 2 ust. 4 Rozporządzenia 1371 wskazano "Z zastrzeżeniem przepisów wymienionych w ust. 3 niniejszego artykułu, państwo członkowskie może w przejrzysty i niedyskryminujący sposób przyznać zwolnienie ze stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia na okres nieprzekraczający 5 lat, który może zostać dwukrotnie przedłużony, za każdym razem na okres nieprzekraczający 5 lat, w odniesieniu do krajowych kolejowych połączeń pasażerskich".

Z kolei w art. 3 pkt 11 Rozporządzenia 1371 podano definicję "krajowej kolejowej usługi pasażerskiej" wskazując, że oznacza ona "kolejową usługę pasażerską, podczas której pasażer nie przekracza granicy państwa członkowskiego".

Wykładnię pojęcia krajowe połączenie pasażerskie należy oprzeć na przepisach załącznika A – Przepisy ujednolicone o umowie międzynarodowego przewozu osób i bagażu kolejami (CIV) – stosownie do wskazanego wyżej zapisu pkt 6 preambuły Rozporządzenia 1371.

W art. 1 w § 1 ww. załącznika A wskazano, że "przepisy ujednolicone stosuje się do każdej umowy odpłatnego lub nieodpłatnego przewozu osób koleją, jeżeli miejsce wyjazdu i miejsce przeznaczenia położone są w dwóch różnych Państwach Członkowskich, niezależnie od miejsca zamieszkania lub siedziby i przynależności państwowej stron umowy przewozu".

Z kolei w art. 6 w § 1 ww. załącznika A wskazano, że "przez zawarcie umowy przewozu przewoźnik zobowiązuje się do przewiezienia podróżnego oraz odpowiednio jego bagażu i pojazdów do miejsca przeznaczenia oraz do wydania bagażu i pojazdów w miejscu przeznaczenia". "Umowę przewozu potwierdza się jednym lub kilkoma biletami na przewóz wydawanymi podróżnemu (...)." (art. 6 w § 2 załącznika A). Natomiast art. 7 § 1 i 2 załącznika A określają dane biletu, w szczególności, iż bilet powinien zawierać "wskazanie, że pomimo zawarcia w umowie odmiennego postanowienia przewóz podlega niniejszym Przepisom ujednoliconym; może to zostać wykonane poprzez umieszczenie na bilecie skrótu CIV" (art. 7 § 2 b załącznika A).

Powyższe wskazuje, że przedwczesna jest ocena organu, że do przejazdu pasażera K. S. na odcinku krajowym pociągiem uruchamianym w relacji międzynarodowej należy stosować uregulowania dotyczące przejazdów międzynarodowych.

W rozpoznawanej sprawie zabrakło szczegółowej oceny warunków umowy przewozu zawartej pomiędzy skarżącą a pasażerem K. S. i czy w świetle przytoczonych regulacji prawnych została zrealizowana (lub nie) krajowa kolejowa usługa pasażerska.

Należy mieć na uwadze, że przytoczone regulacje prawne wskazują, że pasażerom kolejowych usług przysługują uprawnienia określone w art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 12, art. 16, art. 19, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 22, art. 23, art. 24, art. 26, art. 27, art. 28 i art. 29 Rozporządzenia 1371.

Natomiast uprawnienia wynikające z pozostałych przepisów tego rozporządzenia (do dnia 30 czerwca 2011 r.) przysługują jedynie pasażerom, którzy rozpoczynają podróż na stacji początkowej położonej na obszarze RP i kończą podróż poza granicą z innym Państwem Członkowskim UE lub podróżują w odwrotnym kierunku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę wskazania zawarte w powyższym uzasadnieniu.

Ujawnione naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. powodują uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Na mocy art. 152 ustawy orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..