Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 490/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, asesor WSA Joanna Kube, Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 2. zasądza na rzecz skarżącego od Ministra Gospodarki i Pracy kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów podróży.


UZASADNIENIE

J. S. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu [...] września 1998 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 23 września 1998 r. Decyzją z dnia [...]listopada 1998 r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w O. przyznał mu zasiłek przysługujący od dnia 23 września 1998 r. W dniu 6 sierpnia 2001 r. J. S. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego dołączając do niego stosowne dokumenty.

W dniu [...] sierpnia 2001 r. Prezydent Miasta O. wystąpił z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o ustalenie wysokości emerytury J. S..

Z uwagi na trwanie postępowania przed organem rentowym i brakiem możliwości ustalenia wysokości emerytury Prezydent Miasta O. postanowieniem z dnia [...] października 2001 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2002 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. powiadomił Powiatowy Urząd Pracy w O., iż J. S. nie udokumentował 40-letniego okresu uprawniającego do emerytury i tym samym nie nabył prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ rentowy nie zaliczył do okresu uprawniającego do emerytury okresu pracy w gospodarstwie rolnym W.D. od [...] lipca 1957 r. do [...] grudnia 1959 r., z uwagi na to, iż w tym okresie nie był on zameldowany w miejscowości G.. Nie zaliczono również okresów pracy od [...] października 1981 r. do[...]grudnia 1981 r. w Gospodarstwie Ogrodniczym w G. oraz od [...] maja 1990 r. do [...]grudnia 1991 r. i od [...] stycznia 1997 r. do [...] sierpnia 1997 r. w zakładzie "J." w W. ponieważ w tych dniach strona nie była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego. Łącznie ustalony został okres uprawniający do emerytury w wymiarze 36 lat i 2 dni.

Prezydent Miasta O. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. podjął zawieszone postępowanie z urzędu w sprawie świadczenia przedemerytalnego.

Decyzją z dnia [...]kwietnia 2002 r. znak[...] Prezydent Miasta O. orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego z uwagi na brak wymaganego 40-letniego okresu uprawniającego do emerytury.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. znak: [...], na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37k ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W dniu 12 września 2003 r. J. S. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego.

Postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. znak: [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 i 2 kpa, wznowił postępowanie w sprawie nabycia uprawnień przez J. S. do świadczenia przedemerytalnego.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r. znak: [...], na podstawie art. 145 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. nr [...], odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...]utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...]kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania J. S. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z wymienionych w art. 145 kpa przyczyn koniecznych do wznowienia postępowania. Skarżący udokumentował okres uprawniający do emerytury wynoszący 37 lat i 7 miesięcy i nie przedłożył żadnych innych świadectw pracy istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, podnosił również, iż Wojewoda [...] nie uznał wykonywania pracy przez stronę w gospodarstwie rolnym W.D.

Od decyzji tej J. S. złożył odwołanie do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej argumentując, iż jego zdaniem Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] uznał okres jego pracy w gospodarstwie rolnym W.D. od [...] lipca 1957 r. do [...] grudnia 1959 r., nadto jego zdaniem nie mógł skorzystać z możliwości odwołania się od decyzji ZUS odmawiającej ustalenia wysokości emerytury na potrzeby świadczenia przedemerytalnego, ponieważ ZUS do chwili obecnej nie wydał w tym przedmiocie decyzji w rozumieniu art. 107 kpa.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...]stycznia 2004 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 151 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.S., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. świadczenie przedemerytalne przysługuje z zastrzeżeniem ust. 9 osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:

1) osiągnęła wiek co najmniej 63 lata (mężczyzna) i posiada okres uprawniający do emerytury,

2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ukończyła co najmniej 60 lat (mężczyzna) oraz posiada okres uprawniający do emerytury,

3) do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący 40 lat dla mężczyzn.

4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Z przepisu tego wynika, że dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego w ramach art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy, skarżący powinien w dniu rozwiązania stosunku pracy legitymować się co najmniej 40-letnim okresem uprawniającym do emerytury. Z akt sprawy wynika, że w chwili zakończenia pracy okres uprawniający do emerytury wynosił 37 lat i 7 miesięcy, a więc strona postępowania nie udokumentowała co najmniej 40-letniego okresu uprawniającego do emerytury w dniu rejestracji.

Jednocześnie organ wskazał, iż w myśl art. 37k ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego organ rentowy wydaje na niosek powiatowego urzędu pracy. Organ rentowy wydaną decyzją z dnia [...] maja 2003 r. odmówił prawa do ustalenia wysokości emerytury na potrzeby świadczenia przedemerytalnego w związku z brakiem wymaganych ustawą 40 lat pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.S. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podnosił, iż decyzję wydano z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 3 kpa, tj. bez podstawy prawnej oraz dotyczyła ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją, naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 kpa, bowiem organ rentowy nie wydał decyzji w rozumieniu art. 107 kpa, jedynie przesłał do PUP w O. pismo (którego odpis skarżący otrzymał do wiadomości) w dniu 4 kwietnia 2002 r. dotyczące okresów, które zostały zaliczone oraz, które nie zostały zaliczone do okresu zatrudnienia. Zdaniem skarżącego pismo to, niebędące decyzją, pozbawiło go możliwości dochodzenia jego praw przed Sądem Okręgowym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O.

Podnosił również, iż okres pracy w gospodarstwie rolnym W.D. od [...] lipca 1957 r. do [...] grudnia 1959 r., zdaniem strony, został zaliczony przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. znak [...] do okresu zatrudnienia. Zarzucał również naruszenie art. 7, 9, 10 kpa oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że narusza ona prawo.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. znak [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i 2 kpa wznowił postępowanie w sprawie nabycia uprawnień przez J. S. do świadczenia przedemerytalnego, bowiem w dniu 17 września 2003 r. złożył on wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ powołując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 kpa wskazał, iż pojawiły się nowe, istotne dla sprawy, okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Domniemywać należy, iż okolicznością tą było pismo z dnia [...] maja 2003 r., skierowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. do skarżącego, a przesłane do wiadomości Powiatowemu Urzędowi Pracy, iż po przeprowadzeniu dodatkowych wyjaśnień zaliczono do okresu zatrudnienia skarżącego pracę w Zakładzie [...] "J." w W. od [...]stycznia 1987 do [...] marca 1991 r. i od [...] stycznia 1997 r. do [...] sierpnia 1997 r. Jednocześnie poinformowano skarżącego, iż brak podstaw do ewentualnego zaliczenia okresu zatrudnienia w Gospodarstwie Ogrodniczym M. S., bowiem brak kontaktu z pracodawczynią.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r. znak: [...], po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] powołując jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia art. 145 § 1 i 151 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z treścią art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2, wydaje decyzję w której:

1) odmawia uchylenia decyzji ostatecznej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 lub 145a albo

2) uchyla decyzję ostateczną, gdy stwierdził istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy

Przedmiot postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznacza art. 149 § 2 kpa, wedle którego przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 kpa lub, czy występuje przesłanka z art. 145a § 1 kpa - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu zapoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej.

Bezspornym jest w sprawie, iż ZUS pismem z dnia [...] maja 2003 r., skierowanym bezpośrednio do J.S., ustalił dodatkowy okres zatrudnienia skarżącego zaliczając do okresu zatrudnienia pracy w Zakładzie [...] "J. " w W. od [...] stycznia 1987 r. do [...] marca 1991 r. i od [...]stycznia 1997 do [...] sierpnia 1997 r.

Tak więc zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W takiej sytuacji Powiatowy Urząd Pracy winien ponownie zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z wnioskiem o ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego. Słusznie, zdaniem Sądu, podnosi skarżący, iż w sprawie do chwili obecnej nie została wydana przez organ rentowy decyzja ustalająca wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, w myśl art. 37k ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Trudno bowiem jako decyzję traktować zarówno pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] kwietnia 2002 r., a tym bardziej skierowane bezpośrednio do J.S. pismo z dnia [...] maja 2003 r., z którego wynika, iż jest to pismo wysłane w nawiązaniu do prowadzonej przez skarżącego z ZUS-em korespondencji, które to pismo zostało jedynie do wiadomości przesłane Powiatowemu Urzędowi Pracy.

Zgodnie bowiem z treścią art. 37k ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu organ rentowy wydaje na wniosek urzędu pracy decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego i do tego postępowania, tj. ustalenia wysokości emerytury stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń przedemerytalnych.

Organ rentowy nie może, rozpoznając zgłoszony przez właściwy urząd pracy wniosek o ustalenie wysokości emerytury, rozstrzygać merytorycznie sprawy uprawnień do świadczeń przedemerytalnych, między innymi przez odmowę uznania jednego ze wskazanych okresów pracy. Obowiązkiem urzędu pracy jest przekazanie do ZUS stosownego wniosku oraz doręczenie dowodów istnienia okresów składkowych i nieskładkowych umożliwiających ustalenie podstawy wymiaru świadczenia, a także określenia daty, od której ma być świadczenie przedemerytalne wypłacane. Nie oznacza to jednak, że organy rentowe mogą decydować o spełnieniu warunków ustawowych do przyznania świadczeń przedemerytalnych. Mogą one natomiast domagać się przedłożenia niezbędnych danych i w oparciu o przedłożone dokumenty ustalić wysokość emerytury lub odmówić tego ustalenia.

Z uzasadnienia decyzji obu organów I i II instancji wynika, iż w chwili danej przyjmują za udokumentowany okres uprawniający skarżącego do emerytury, wynoszący 37 lat i 7 miesięcy, a więc okres inny, niż ustalony w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...]

Domniemywać jedynie można, iż skarżący, zdaniem organu, nadal nie spełnia wymogów określonych w art. 37k o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bowiem nie posiada 40-letniego okresu uprawniającego do emerytury. Gdyby jednak zastosować te kryteria oceny materiału sprawy, to w sprawie istniałaby przesłanka negatywna, określona w art. 146 § 2 kpa, ograniczająca dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania, której organy nie wskazały jako podstawy prawnej swych decyzji.

Zastosowanie jednak tej przesłanki może nastąpić tylko w razie, gdy nowa decyzja odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej, a więc tylko w przypadku, gdy organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej (do czego jest zobligowany art. 149 § 2 kpa), w oparciu o przepisy prawa materialnego, rozstrzygnie sprawę tak, jak została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Treść rozstrzygnięcia musi w takiej sytuacji pokrywać się w całości z rozstrzygnięciem przyjętym w decyzji ostatecznej.

Organ administracji publicznej podejmując decyzję administracyjną jest związany rygorem procedury administracyjnej określającej obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania musi między innymi przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, musi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według reguł określonych w art. 107 § 3 kpa w rozpoznawanej sprawie Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (a wcześniej Wojewoda [...]) nie przestrzegali tych reguł postępowania i tym samym naruszają prawo.

Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji państwowej winien prawidłowo ustalić, po uwzględnieniu decyzji organu rentowego, czy skarżący spełnia wymogi wynikające z art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z tych względów Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 podanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.