Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 31/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw wniesiony na podstawie art. 3 § 2a ustawy ppsa
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze sprzeciwu P. Sp. z o.o. w T. Oddział Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. znak [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Wójta Gminy T. K. z [...] lipca 2021 r. znak [...]w sprawie zezwolenia na wycięcie drzew i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] listopada 2020 r. Polska Spółka G. Spółka z o.o. Oddział Zakład G. w B. (dalej: Spółka) zwróciła się do Wójta Gminy T. K. o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew rosnących na działce nr [...]we wsi T. D., gmina T. K.. Do wniosku dołączyła zdjęcie przebiegu linii i usytuowania drzew oraz oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania ww. działką wynikające z decyzji z [...] marca 1992r. nr [...]o pozwoleniu na budowę gazociągu wysokiego ciśnienia na terenie gminy T. K.

Zawiadomieniem z [...] listopada 2020 r. Wójt poinformował wnioskodawcę oraz właścicielkę działki nr [...] A. K. o wszczęciu postępowania. Następnie [...] grudnia 2020 r. przeprowadzono na działce oględziny. Ustalono, że gazociąg biegnie przez działkę na długości około 125 mb, z czego 100 mb porośnięte jest gęsto drzewami, z których około 60 % posiada obwody poniżej 50 cm. W protokole oględzin znajduje się zapis, iż właścicielka nieruchomości "wyraża zgodę na wycięcie drzew przed wcześniejszym uzgodnieniem z wnioskodawcą PSG wysokości odszkodowania za drzewa", jednak odmówiła podpisania protokołu. Ustalono również, że w obrębie zadrzewień, których częścią składową są wnioskowane do wycinki drzewa, nie występują gatunki chronione.

W trakcie postępowania właścicielka działki przekazała kopię dokumentów związanych z zalesieniem nieruchomości. Wnioskodawcę zaś wezwano do przedstawienia decyzji, z której wywodzi tytuł prawny do urządzeń gazowych znajdujących się na działce oraz do podania ilości i gatunku drzew przewidzianych do usunięcia z nieruchomości. W odpowiedzi Spółka nadesłała kopię decyzji nr [...]z [...] marca 1992 r. o pozwoleniu na budowę gazociągu wysokiego ciśnienia B. – W., będącego częścią składową przedsiębiorstwa. Przedstawiła również oświadczenie z [...] stycznia 2021 r., w którym wskazała na brak możliwości zainwentaryzowania i podania dokładnej ilości drzew. W konsekwencji podała w m2 powierzchnie zajęte przez poszczególne gatunki drzew, które powinny być wycięte wskazując, że ustalenia tych powierzchni dokonano na podstawie materiałów z oblotów kontrolnych nad siecią gazową.

Decyzją z [...] lipca 2021 r. Wójt Gminy T. K., orzekając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2, art. 83a ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. "c" ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.), dalej: u.o.p.: 1) udzielił Spółce zezwolenia na usunięcie drzew z nieruchomości nr [...][położonej we wsi T. D., gm. T. K., rosnących na powierzchni: brzoza brodawkowata - 18 m2, sosna zwyczajna – 160 m2, modrzew europejski - 164 m2 oraz świerk pospolity - 52 m2; 2) ustalił termin wycinki do 31 grudnia 2021 r.; 3) nie naliczył opłat zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p.; 4) sformułował obowiązki wynikające z ochrony gatunkowej zwierząt.

Organ pierwszej instancji ustalił, że nieruchomość nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, znajdują się na niej grunty orne i pastwiska trwałe klasy V i VI o łącznej powierzchni 1,82 ha. Nieruchomość została zalesiona w 2006 r. przy wsparciu N. D. w B., a zalesienie nie jest sprzeczne z jej rolnym przeznaczeniem w obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T.K. Jak wskazał organ, przebiegający przez działkę nr [...] gazociąg wysokiego ciśnienia relacji B. – W. jest częścią składową przedsiębiorstwa Spółki, a zgodnie z przepisami w strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2,0 m od gazociągów o średnicy do DN 300 włącznie (§ 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640). Zdaniem organu pierwszej instancji to powoduje, biorąc pod uwagę wymaganą przepisami wielkość strefy kontrolowanej oraz długość gazociągu na działce, że podlegające wycince drzewa zajmują powierzchnię 394 m2 działki. Organ powołał się na specjalistyczne publikacje z zakresu morfologii drzew dotyczące systemów korzeniowych modrzewia i sosny. Wskazał na możliwą ingerencję korzeni w obiekty budowlane jakimi są przewody gazociągów, co może wpłynąć negatywnie na ich wytrzymałość i szczelność. Wskazał, iż drzewa utrudniają wykonywanie okresowych kontroli gazociągów, a także zwrócił uwagę na obowiązki przedsiębiorstwa przesyłowego w zakresie dbałości o stan techniczny tych urządzeń i warunki ich eksploatacji, co jest sankcjonowane karą pieniężną (art. 56 ust 1 pkt 10 Prawa energetycznego) oraz wskazał obowiązki właściciela drzew w zakresie utrzymywania prawidłowego stanu drzew i ich odległości od urządzeń energetycznych.

Odwołanie złożyła A. K., która zarzuciła naruszenie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. w związku z art. 11 i art. 8 K.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niewyjaśniający zasadności przesłanek rozstrzygnięcia oraz niebudzący zaufania obywateli. Podniosła niewskazanie powodów (konkretnego niebezpieczeństwa), dla których ustalono że drzewa na jej działce zagrażają urządzeniom przesyłowym, co skłoniło organ do wydania zezwolenia na wycięcie drzew bez zgody właściciela nieruchomości. Zwróciła uwagę na dotychczasowe negatywne doświadczenia ze Spółką w zakresie uzyskania wynagrodzenia za służebność przesyłową i sformułowała obawy o uzyskanie odszkodowania.

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. SKO w B. uchyliło rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Powołując przepis art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. wskazało, że uzyskanie zezwolenia na usunięcie – bez zgody właściciela nieruchomości - drzew lub krzewów rosnących na tej nieruchomości, musi być poprzedzone ustaleniem, iż drzewa stwarzają zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych. W procesie dokonywania tych ustaleń organy winny skorzystać z wszelkich możliwych, adekwatnych do okoliczności, środków dowodowych, nie stroniąc w razie potrzeby od wiadomości specjalnych. Kolegium wskazało przepisy art. 75 § 1 i art. 7 K.p.a., podkreślając konieczność wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i uzasadnienia rozstrzygnięcia, w tym wyważenia interesów stron oraz uwzględnienia interesu społecznego.

Z uzasadnienia decyzji kasacyjnej wynika, że powodem jej wydania jest nieustalenie przez organ pierwszej instancji ilości i gatunków poszczególnych drzew rosnących w pasie technologicznym gazociągów wynoszącym 4,0 m, tj. po 2,0 m od osi gazociągu na stronę, stosownie do treści art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. "c" u.o.p. Zdaniem Kolegium, Wójt poprzestał wyłącznie na wynikach oględzin i szacunkach wnioskodawcy w piśmie z [...] stycznia 2021 r., określając na jakiej powierzchni i jakiego gatunku drzewa dotyczy wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie.

Kolejnym powodem wydania decyzji kasacyjnej jest, jak wynika z jej uzasadnienia, skierowanie decyzji do niewłaściwego podmiotu. W ocenie Kolegium, stroną uczyniono Oddział Polskiej Spółki G. Spółki z o.o. w T. a nie tę Spółkę. Za konieczne uznał więc organ odwoławczy wyjaśnienie statusu strony postępowania w zakresie reprezentowania PSG Spółki z o.o. przez przedstawiciela Oddziału PSG Spółki z o. o. w B. Zdaniem Kolegium, niedopuszczalne jest określenie w decyzji wydanej na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 2, art. 83a ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. "c" u.o.p. podmiotu, któremu udzielono zezwolenia usunięcie drzew z nieruchomości w sposób niezgodny z podstawowymi zasadami określającymi strony postępowania. Oddział Spółki z o.o. nie jest stroną postępowania administracyjnego, nie może zostać wskazany jako podmiot, któremu udzielono zezwolenia na usunięcie drzew. Co najmniej przedwczesne, w ocenie Kolegium, było zatem wydanie skarżonej decyzji (postępowanie toczyło się bez udziału właściwej strony postępowania).

W pozostałym zakresie Kolegium powtórzyło za organem pierwszej instancji, iż: wniosek o zezwolenie na wycięcie drzew pochodzi od właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, tj. w tym przypadku właściciela gazociągu o średnicy do DN 300; z przepisów wynika, iż w strefach wyznaczonych dla gazociągów (strefach kontrolowanych) nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2,0 m od gazociągów o średnicy do DN 300 – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie z dnia 26 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 640); uwzględniając strefę kontrolowaną i długość gazociągu na działce odwołującej ustalono, że drzewa zajmują powierzchnię 394 m2 działki. Kolegium podkreśliło, że w procedurze uregulowanej w K.p.a. obowiązki dowodowe ciążą na stronie postępowania, ale organ nie może przyjąć postawy biernej polegającej wyłącznie na ocenie dowodów przedstawionych przez stronę.

Reasumując Kolegium uznało, że doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a., gdyż nie wyjaśniono w sposób niebudzący wątpliwości ilości i gatunków poszczególnych drzew rosnących w pasie technologicznym gazociągu o średnicy do DN 300 na nieruchomości nr [...] położonej we wsi T.D., gm. T.K., jak również nie zawiadomiono o postępowaniu właściwej strony, w którym to zakresie należy zgromadzony materiał dowodowy uzupełnić.

Sprzeciw od decyzji Kolegium złożyła do sądu administracyjnego Spółka, która zarzuciła naruszenie:

1) art. 138 § 2 K.p.a. przez wydanie decyzji kasacyjnej, mimo że doszło do wskazania gatunków i ilości drzew, które podlegają usunięciu. Zdaniem strony, wskazanie powierzchni drzew do wycięcia (a nie sztuk drzew) wynikało z bardzo dużego zagęszczenia drzew w miejscu posadowienia gazociągu i nie jest to okoliczność świadcząca o naruszeniu reguł prowadzenia postępowania wynikających z K.p.a.;

2) art. 138 § 2 K.p.a. przez niewykazanie w uzasadnieniu decyzji odwoławczej, iż ewentualnie stwierdzone nieprawidłowości związane z nieprecyzyjnym sformułowaniem nazwy podmiotu, któremu udzielono zezwolenia na usunięcie drzew, sprowadzające się w zasadzie do niewskazania w sentencji decyzji siedziby Polskiej Spółki G. Sp. z o.o. i dodanie nazwy Oddziału oraz wyjaśnienia statusu strony postępowania w zakresie reprezentowania PSG Spółki z o.o. przez przedstawiciela Oddziału PSG Spółki z o.o. w B. - nie mogą zostać usunięte na podstawie art. 136 K.p.a. Zdaniem strony, niewykazanie tej okoliczności należy poczytywać za wystarczające do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a.;

3) art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. polegające na zaniechaniu przez organ drugiej instancji dokonania wszechstronnej i dokładnej oceny okoliczności sprawy, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i doprowadziło do błędnego zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.;

4) art. 107 § 3 w związku z art. 8 i art. 11 K.p.a. przez brak rzetelnego i przekonującego wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną. Zdaniem Spółki, trudno uznać za przekonujące ogólnie sformułowane i nieuzasadnione bliżej tezy dotyczące konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania przed organem pierwszej instancji, szczególnie w sytuacji, gdy powody przemawiające za zastosowaniem art. 138 § 2 K.p.a. w żaden sposób nie uzasadniają zawartego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia.

Uzasadniając zarzuty Spółka wywiodła, że wydana decyzja kasacyjna nie spełnia szczególnych przesłanek orzekania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. We wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew wskazano gatunki drzew podlegające wycince tj. świerk pospolity, sosna zwyczajna, modrzew europejski oraz brzoza brodawkowata, a Wójt w decyzji pierwszoinstancyjnej - choć nie wskazał konkretnej ilości liczonej w sztukach drzew poszczególnych gatunków – to jednak określił je wielkością powierzchni. Ten zabieg nie jest wystarczającą podstawą wydania decyzji kasacyjnej, gdyż żaden przepis prawa nie wskazuje wprost, w jaki sposób określa się ilość drzew przeznaczoną do usunięcia. Wnosząca sprzeciw wskazała treść art. 83b ust. 1 i art. 83d ust. 1 u.o.p. i wywiodła, że przepisy te nie precyzują sposobu wskazywania drzew podlegających wycince. Ze sformułowania pkt 6 w ust. 1 art. 83b wskazującego na konieczność podania wielkości powierzchni, z której zostanie usunięty krzew, nie wynika, iż nie jest możliwe w taki sam sposób określenie powierzchni drzew przeznaczonych do usunięcia. Spółka zgodziła się, że regułą jest podawanie konkretnej ilości drzew objętych zezwoleniem na wycinkę, niemniej zawsze należy uwzględniać okoliczności konkretnego przypadku. W przedmiotowym, gazociąg i pas technologiczny wzdłuż gazociągu na szerokości 4 m, liczony po 2 m od osi gazociągu, porasta gęsto las, co jest widoczne na zdjęciach stanowiących załącznik do protokołu oględzin. Uniemożliwia to ustalenie konkretnej ilości drzew do wycinki.

Odnośnie określenia podmiotu uprawnionego do wycinki drzew Spółka wywiodła, że argumenty Kolegium w tym zakresie nie odpowiadają przesłankom wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Spółka wskazała na art. 29, art. 30 § 1 K.p.a. oraz art. 33 § 1 Kodeksu cywilnego i wywiodła, że oddział spółki nadal pozostaje jej częścią, a jego odrębność polega wyłącznie na funkcjonalnym i przestrzennym wydzieleniu części organizacyjno-gospodarczej spółki. Nie można uznać oddziału za stronę postępowania (wskazała wyrok w sprawie III SA/Gd 125/17). Zdaniem wnoszącej sprzeciw, w sprawie organ pierwszej instancji udzielił zezwolenia na wycinkę drzew Spółce PSG a nie jej Oddziałowi, który wskazano tylko jako uzupełnienie nazwy Spółki (powołała wyrok w sprawie II GSK 1074/11). Postępowanie nie toczyło się więc wobec Oddziału. Zdaniem strony, nic nie wynika ze stwierdzenia Kolegium, iż wystąpiła konieczność wyjaśnienia statusu strony postępowania w zakresie reprezentowania PSG Spółki z o.o. przez przedstawiciela Oddziału tej Spółki. Nadto, ewentualne wyjaśnienie tej okoliczności mogło odbyć się na etapie postępowania odwoławczego, trwającego ponad cztery miesiące. Skarżąca zwróciła uwagę, że wniosek o wycinkę został podpisany przez prokurentów oddziałowych w osobach G. M. i L. O. D. Powyższa prokura jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego, a zakres prokury wynika wprost z przepisów art. 1091 i 1095 K.c. Na mocy udzielonej i wpisanej do KRS prokury łącznej oddziałowej Dyrekcja Oddziału Zakładu G. w B. nabyła uprawnienia do dokonywania w imieniu PSG Sp. z o.o. czynności sądowych i pozasądowych w zakresie spraw związanych z działalnością PSG Sp. z o.o. Oddziału Zakładu G. w B. Tak umocowani prokurenci wykonują czynności nie w imieniu Oddziału a w imieniu Spółki. Oddział Spółki nie posiada osobowości prawnej i w związku z tym w obiegu prawnym nie występuje jako odrębny podmiot praw i obowiązków. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej nie zostało szerzej opisane na czym, zdaniem organu odwoławczego, polegać ma wyjaśnienie statusu strony postępowania w zakresie reprezentowania PSG Sp. z o.o. przez przedstawiciela Oddziału Spółki, skoro zgodnie z przepisami prokurenci są uprawnieni do podejmowania w imieniu Spółki wszelkich czynności sądowych i pozasądowych, a obszar, którego dotyczy decyzja na wycinkę jest objęty zakresem działania prokurentów Oddziału Zakładu G. w B.

W piśmie przekazującym sądowi sprzeciw Kolegium wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji została uchylona, bowiem postępowanie toczyło się bez udziału właściwej strony postępowania oraz nie dokonano ustaleń w zakresie ilości i gatunków poszczególnych drzew rosnących w pasie technologicznym gazociągów, stosownie do treści art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. "c" u.o.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Sprzeciw podlega oddaleniu, bowiem Kolegium trafnie wskazało na istotne braki postępowania wyjaśniającego w pierwszej instancji – nieustalenie ilości i gatunku poszczególnych drzew objętych wnioskiem o zezwolenie na wycinkę. Nietrafnie natomiast, zdaniem sądu, zarzuciło brak udziału w postępowaniu właściwej strony. Uchybienie to nie podważa jednak legalności decyzji kasacyjnej.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zakres oceny sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw ogranicza się wyłącznie do sprawdzenia czy wystąpiły przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a., co wprost wynika z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: P.p.s.a.

Wydanie decyzji kasacyjnej nie powinno być zasadą. Organ odwoławczy jest bowiem obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Nie ulega jednak wątpliwości, że to przede wszystkim na etapie pierwszoinstancyjnym powinno dojść do ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności. Brak w tym zakresie nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 136 K.p.a., bowiem przepis ten zezwala wyłącznie na uzupełnienie postępowania wyjaśniającego a nie na jego prowadzenie od początku. Dodać należy, że o tym, jakie okoliczności są kluczowe, a więc de facto jakie są przesłanki materialnoprawne rozstrzygnięcia (jakie fakty należy ustalić) decydują przepisy prawa materialnego.

Kontrolowane postępowanie toczyło się na podstawie art. 83 i następne u.o.p. O zezwolenie na wycięcie drzew wystąpiono w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p., zgodnie z którym usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320) - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. We wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu wskazuje się m.in. nazwę gatunku drzewa lub krzewu oraz obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo: a) posiada kilka pni - obwód każdego z tych pni, b) nie posiada pnia - obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa (art. 83b ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.p.). Jak wynika dalej z przepisów, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych (art. 83c ust. 1 u.o.p.). Zezwolenie na usunięcie drzewa określa m.in. miejsce usunięcia drzewa, nazwę gatunku drzewa, obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo: a) posiada kilka pni - obwód każdego z tych pni, b) nie posiada pnia - obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa (art. 83d ust. 1 pkt 2, 3 i 4 u.o.p.). Stosownie do treści art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się m.in. do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego, b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego, c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Dla pełnego obrazu sytuacji wskazać należy jeszcze na regulacje art. 83b ust. 1 pkt 6, art. 83d ust. 1 pkt 5 i art. 83f ust. 1 pkt 1 u.o.p., zgodnie z którymi we wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie krzewu oraz w zezwoleniu na usunięcie krzewu podaje się wielkość powierzchni, z której zostanie usunięty krzew oraz nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2.

Zdaniem sądu z powyższych regulacji wynika, że inna reguła obowiązuje dla zezwolenia na usunięcie drzewa a inna dla usunięcia krzewu. W przypadku drzewa zasadą jest wskazanie miejsca, gatunku i ilości (sztuk) drzew podlegających usunięciu, który to wniosek należy wyprowadzić z faktu konieczności sprawdzenia obwodu pnia (pni) drzewa na określonej wysokości (130 cm lub 80, 65 bądź 50 cm), natomiast w przypadku krzewów – wskazaniu podlega powierzchnia, z której krzew ma zostać usunięty. Co do zasady nie jest więc uzasadnione określanie drzew podlegających wycięciu przez wskazanie powierzchni, z jakiej mają zostać usunięte.

Skarżąca Spółka argumentuje, nawiązując do treści decyzji pierwszoinstancyjnej, że wskazanie drzew do usunięcia przez określenie powierzchni a nie ilości (sztuk) drzew wynika z dużego ich zagęszczenia na działce, po której przebiega gazociąg. Istotnie, dokumentacja fotograficzna obrazuje zagęszczenie drzew, jednak treść protokołu kontroli nie pozwala na niebudzące wątpliwości przyjęcie, że zagęszczenie to jest wystarczającym powodem udzielenia zezwolenia na wycinkę nie konkretnych sztuk ale powierzchni zajętej przez drzewa. Umknęło skarżącej stwierdzenie protokołu oględzin z [...] grudnia 2021 r., iż "Około 60 % drzew porastających nieruchomość posiada obwody poniżej 50 cm (mierzone na wysokości 5 cm)". Zapis ten niewątpliwie nawiązuje do treści art. 83f ust. 1 pkt 3 lit. "c" u.o.p., który zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia – czynność usunięcia innych niż wymienione w lit. "a" i "c" drzew posiadających na wysokości 5 cm obwody poniżej 50 cm. Zapis protokołu uprawnia również do wniosku, iż co najmniej 40 % drzew porastających nieruchomość może posiadać obwody pnia na wysokości 5 cm większe niż 50 cm, co kwalifikuje je do obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę. Doświadczenie życiowe też wskazuje, iż drzewo posiadające na wysokości 5 cm obwód pnia większy niż 50 cm – jest drzewem dającym się stosunkowo łatwo zainwentaryzować. Jeśli zatem przeprowadzający oględziny byli w stanie, mimo deklarowanego znacznego zagęszczenia drzew, wskazać procentowo ilość drzew posiadających na wysokości 5 cm obwody "graniczne" jeśli chodzi o obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew, to nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że w takiej sytuacji drzewa podlegające wycince można wskazać nie przez określenie ilości sztuk ale przez powierzchnię, jaką porastają. Mając wzgląd na przepisy o ochronie przyrody, w tym restrykcyjność regulacji dotyczących usuwania drzew i kar za takie działania podjęte bez zezwolenia, przyjęcie w wyżej opisanych okolicznościach sprawy stanowiska skarżącej byłoby działaniem zbyt liberalnym i nieuprawnionym. Zrozumiałe trudności (pracochłonność) w zainwentaryzowaniu na potrzeby wnioskowanego zezwolenia na usunięcie drzew - drzew o większej średnicy pnia, rosnących w bliskiej odległości od drzew zwolnionych, z uwagi na rozmiary, z obowiązku uzyskania zezwolenia na ich usunięcie – nie mogą automatycznie prowadzić do niestosowania reguł ustawowych. Te zaś, jak wyżej wskazano, wymagają co do zasady wskazania ilości (sztuk) drzew przewidzianych do usunięcia w odróżnieniu do krzewów, które na potrzeby zezwolenia inwentaryzuje się przez wskazanie powierzchni, którą zajmują. Inaczej rzecz ujmując, jeśli istnieje prawdopodobieństwo występowania na konkretnym obszarze drzew na których usunięcie wymagane jest, z uwagi na ich rozmiary, zezwolenie, to trudności techniczne nie mogą być usprawiedliwieniem dla odstąpienia od wskazania sztuk i ilości tych drzew na rzecz określenia wyłącznie powierzchni, którą porastają. Zasady uzyskiwania zezwolenia na usunięcie krzewów nie mogą być automatycznie przenoszone do spraw o zezwolenie na usunięcie drzew. W sprawie zaś treść protokołu oględzin nie uprawnia do wniosku, że inwentaryzacja drzew wymagających zezwolenia na usunięcie jest niemożliwa, ale jedynie że może być technicznie utrudniona. Nie wykazano więc, że występuje uzasadniony wyjątek niezastosowania reguły ustawowej. Podkreślić należy, że nie wynika też z materiału dowodowego, w jaki konkretnie sposób dokonano obmiarów powierzchni drzew do usunięcia, w szczególności czy drzewa te rosną w niewielkich skupiskach czy też wyliczono sumę powierzchni zajmowanych przez poszczególne drzewa.

Reasumując, istotną okolicznością wymagającą ustaleń, które – z racji znaczenia dla wyniku sprawy – nie mogą być przeprowadzone po raz pierwszy w postępowaniu odwoławczym, jest ustalenie ilości (sztuk) drzew podlegających usunięciu. Niemożliwości wskazania sztuk drzew mających być objętymi zezwoleniem nie wykazano w sposób niewątpliwy. Precyzyjnych ustaleń i zgromadzenia materiału dowodowego na tę okoliczność zabrakło, co trafnie wskazało Kolegium jako istotną wadę postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w pierwszej instancji, uzasadniającą wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd tę ocenę podziela, a w konsekwencji akceptuje jako okoliczność samoistnie przesądzającą o niezbędności ponowienia postępowania w pierwszej instancji.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie stwierdzenie Kolegium, iż postepowanie prowadzono z udziałem niewłaściwego podmiotu, tzn. Oddziału Spółki skarżącej a nie samej Spółki. W tym względzie na aprobatę zasługuje treść sprzeciwu. Sąd podziela też w całości stanowisko zaprezentowane w wyroku z 16 grudnia 2021 r. w sprawie II SA/Bk 701/21 sformułowane odnośnie tej samej skarżącej Spółki. Powtórzyć więc należy, iż zgodnie z informacją ujawnioną w Krajowym Rejestrze Sądowym (publicznie dostępnym), do reprezentowania Spółki - Polskiej Spółki G. Sp. z o.o. obecnie z siedzibą w T. uprawnionych jest dwóch członków Zarządu lub jeden członek Zarządu wraz z prokurentem. W celu jednak usprawnienia działalności Spółki i upoważnienia przedstawicieli oddziałów zakładów gazowniczych do reprezentowania Spółki w sprawach związanych z bieżącą działalnością oddziałów, ich dyrektorom zostały udzielone prokury oddziałowe łączne. W odniesieniu do Oddziału Zakładu G. w B. prokura oddziałowa została udzielona Dyrektorowi Oddziału Zakładu G. – G.M. oraz Zastępcy Dyrektora – L. O. D. (osoby te podpisały wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew). Powyższe działanie Spółki pozostaje w zgodzie z art. 1091 § 1 K.c., zgodnie z którym prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Zgodnie natomiast z art. 1095 K.c., prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa), co też ma miejsce w niniejszym przypadku. Na mocy udzielonej i wpisanej następnie do KRS prokury łącznej oddziałowej, Dyrekcja Oddziału Zakładu G. w B. nabyła uprawnienia do dokonywania w imieniu PSG Sp. z o.o. czynności sądowych i pozasądowych w zakresie spraw związanych z działalnością PSG Sp. z o.o. Oddziału Zakładu G. w B. Pomimo tego, że przedmiotowa prokura jest prokurą oddziałową związaną z działalnością Oddziału Zakładu G. w B., to prokurenci wykonują czynności nie w imieniu Oddziału a w imieniu Spółki. Powyższe wynika z faktu, iż oddział spółki nie posiada osobowości prawnej i w związku z tym w obiegu prawnym nie występuje jako odrębny podmiot praw i obowiązków. Z wpisu w KRS i istoty prokury oddziałowej należy więc wyprowadzić w sprawie niniejszej, iż prokurenci w osobie G. M.i L. O. – D. posiadają uprawnienia do reprezentowania Spółki w zakresie spraw związanych z działalnością Oddziału Zakładu G. w B., a więc w imieniu Spółki, tyle że z ograniczeniem do działalności prowadzonej przez nią na terenie województwa podlaskiego.

Zdaniem sądu, wystąpienie z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew niewątpliwie mieści się w granicach działania ustanowionych prokurentów dla Oddziału Zakładu G. w B. i pozostaje w zakresie bieżącej działalności tego Zakładu, a w konsekwencji działalności całej Spółki, którą prokurenci łączni oddziałowi (podpisani pod wnioskiem) reprezentują. Innymi słowy przyjąć należy, że podmiotem wnioskującym o wydanie zezwolenia jak w sprawie niniejszej była P.Spółka z o.o. w T. i w stosunku do niej też została wydana decyzja Wójta. Określenie uprawnionego podmiotu jako "P.S. G. Spółki z o.o. Odział Zakład G. w B.", w tym bez wskazania jej siedziby "głównej" w żaden sposób nie podważa skierowania decyzji do Spółki. Wszelkie działania prokurentów oddziałowych łącznych, działających w niniejszej sprawie wspólnie, wobec inwestycji zlokalizowanej w województwie podlaskim czyli na obszarze działania Oddziału Zakładu G. w B., odnosiły skutek bezpośrednio wobec Spółki, co oznaczało że i decyzja została wydana wobec Spółki a nie wobec Oddziału.

Uzupełniająco dodać należy, że prokura jest pełnomocnictwem szczególnego rodzaju o ustawowo określonym zakresie umocowania (art. 1091 § 1 K.c.). Nie można jej ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (§ 2). Jak już wskazywano, prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura oddziałowa) - art. 1095 K.c., Regulacja ta jest przepisem szczególnym wobec art. 1091 § 2 K.c. i stanowi podstawę ograniczenia przedmiotowego prokury, a więc ograniczenia zakresu umocowania prokurenta do spraw danego oddziału. Prokura oddziałowa jest konstrukcją przeznaczoną przede wszystkim dla przedsiębiorców prowadzących działalność na podstawie przedsiębiorstwa o znacznych rozmiarach, rozbudowanego, w ramach którego funkcjonują wyodrębnione wewnętrzne jednostki organizacyjne. Umożliwia ona udzielenie prokury osobie znającej sprawy danego oddziału z ograniczeniem wyłącznie do tych spraw. Z kolei pojęcie oddziału, które do 30 kwietnia 2018 r. uregulowane było w art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), a obecnie uregulowane jest w art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r., poz. 470 ze zm.) przewiduje, że oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Tak rozumiany oddział nie ma podmiotowości prawnej, jest wyodrębnioną w oparciu o kryterium lokalizacji częścią działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Podmiotem prawa jest wyłącznie dany przedsiębiorca, czyli to on a nie oddział, jest stroną stosunków prawnych, czynności prawnych, podmiotem praw i obowiązków powstających w ramach działalności oddziału. Takie wyodrębnienie części działalności oznacza wyodrębnienie części majątku przedsiębiorstwa potrzebnego do jej prowadzenia oraz wyłonienie osób, których czynności składają się na działalność oddziału (P. Nazaruk [w:] Kodeks cywilny. Komentarz do art. 1095, red. J. Ciszewski, Lex/ el)".

Reasumując, w sprawie niniejszej nie uchybiono przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji nastąpiło zgodnie z regułami orzekania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i nie narusza prawa, gdyż to organ pierwszej instancji ma obowiązek dokładnie wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy mające znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 K.p.a.). Wzgląd na zasadę dwuinstancyjności postępowania wykluczał przyjęcie, że brakujące wyjaśnienia mogły zostać dokonane po raz pierwszy w postępowaniu odwoławczym, skoro ich wynik będzie miał znaczenie dla kształtu i treści wydanego rozstrzygnięcia. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że treść decyzji organu pierwszej instancji nie wskazuje, aby organ ten wszechstronnie rozpoznał sprawę i zgromadził materiał dowodowy uzasadniający wydanie rozstrzygnięcia – w zakresie, w jakim materiał dowodowy ma wykazywać ilość, miejsce i gatunek drzew do usunięcia na podstawie zezwolenia. Zgodzić się należy z Kolegium, iż organ nie może poprzestać wyłącznie na oświadczeniach strony, bez ich dogłębnej weryfikacji. Powinien podjąć próbę uzyskania od strony materiału dowodowego niebudzącego wątpliwości, a następnie ten materiał zweryfikować. Skoro jednak dotyczy on kluczowych w sprawie okoliczności - ich ustalenie nie może się odbyć po raz pierwszy na etapie odwoławczym, gdyż odebrałoby to stronie możliwość wniesienia odwołania. Natomiast kwestia adresata decyzji i reprezentacji Spółki, błędnie podniesiona przez Kolegium, nie mogła stanowić argumentu za wydaniem decyzji kasacyjnej.

Sąd na marginesie zwraca uwagę, że jeśli ustawodawca wskazuje na pewne kategorie drzew, które ze względu na rozmiary nie wymagają zezwolenia na usunięcie i niepodlegają karze za ich usunięcie bez zezwolenia (art. 83f ust. 1 pkt 3 oraz art. 88 ust. 10 u.o.p.), to możliwe jest skorzystanie z tej opcji pod warunkiem wiarygodnego udokumentowania stanu przed przystąpieniem do prac, w trakcie i po, z ewentualnym pozostawieniem drzew wymagających uzyskania zezwolenia – celem jego uzyskania. Natomiast niewątpliwie techniczne utrudnienia nie mogą prowadzić do rezygnacji ze stosowania reguł ustawowych, liberalnego wprowadzania od nich wyjątków i interpretowania przepisów rozszerzająco tam, gdzie istota i materia tych przepisów na to nie pozwala.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.