Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 191/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] r.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] r. J. T. zwróciła się do ZUS o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 28 096,11 zł. Strona podała, że w okresie od 15 maja 1997r. prowadziła działalność gospodarczą "Usługi na owerlok-uboczne zajęcie zarobkowe". Pismem z dnia [...] r. ZUS poinformował stronę o niedopłacie na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, która wraz z odsetkami wynosiła 29 860,11 zł. Umową nr [...] r. powyższa należność została rozłożona na 86 rat. Zgodnie z ww. umową do dnia [...]r. J. T. spłaciła 5 rat w łącznej kwocie 1 764,00 zł. Wnioskodawczyni podała, że z powodu złej sytuacji materialnej w 1997 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej. Mąż chorował od wielu lat i w związku z tym brakowało środków na leczenie. W 2010 r. ze względu na wiek oraz pogarszający się stan zdrowia zrezygnowała z prowadzenia działalności. Z uwagi na jednoczesne pobieranie emerytury zgłaszała do ZUS fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Była przekonana, że jeżeli pobiera emeryturę, to nie musi opłacać żadnych składek na rzecz ZUS. W 2002r. otrzymała pismo informujące, że uzyskane przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie skutkują obniżeniem pobieranych przez nią świadczeń emerytalnych. Ostatnie oświadczenie o osiągniętych przychodach z prowadzonej działalności złożyła do ZUS dnia [...]. Podała, iż została wtedy poinformowana, że z uwagi na ukończenie 60 roku życia, za rok nie musi już składać oświadczenia. Zdaniem wnioskodawczyni pracownicy ZUS wiedzieli o prowadzonej działalności i mogli poinformować wcześniej o zaistniałej sytuacji. Podała, że nie była świadoma, iż pomimo przysługujących jej świadczeń emerytalnych musi dodatkowo opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W związku z powyższym wnioskiem ZUS wezwał wnioskodawczynię do załączenie stosownych dokumentów.

Strona złożyła do akt następujące dokumenty: zaświadczenie z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w A.z dnia [...]o stanie zdrowia, kserokopie dowodów wpłat na rzecz: Telefonii D na kwotę 92,58 zł, Poczty Polskiej S.A. [...] r. na kwotę 49,65 zł, PGE Obrót S.A. Oddział I w Ł. z dnia [...]. na kwotę 97,90 zł. (z ww. dowodów wynika, że zleceniodawcą był Z.T.), H.G. z dnia [...] r. na kwotę 262,75 zł (zleceniodawcą byli J.i Z.T.) oraz kserokopię potwierdzenia odbioru emerytury w kwocie 1401,64 zł za wrzesień 2011 r. Z. T., kserokopię potwierdzenia odbioru emerytury strony w kwocie 1225,62 zł za wrzesień 2011 r., kserokopię decyzji ZUS I Oddziału w Ł.z dnia [...]. o wysokości emerytury Z.T. od dnia [...] r., kserokopię decyzji z dnia [...]. Burmistrza A.o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej od dnia 1.01.2011 r., kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego A wystawionego dla Z.T., kserokopię polisy [...] z tytułu ubezpieczenia OC samochodu osobowego A wystawionej dla Z. T., zestawienie wykazu leków wystawione na Z. T. na łączną kwotę 253,50 zł (brak podpisu osoby sporządzającej to zestawienie), zestawienie wykazu leków wystawione na stronę na łączną kwotę 163,19 zł (brak podpisu osoby sporządzającej to zestawienie), kserokopię decyzji ZUS I Oddziału w Ł.z dnia [...] r. o wysokości emerytury wnioskodawczyni od dnia [...] r., fakturę VAT za okres 9.08.2011 r. do 8.09.2011 r. abonamentu za telefon, kserokopię karty parkingowej osoby niepełnosprawnej wystawionej dla Z.T., orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia [...] o zaliczeniu Z. T. do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Ponadto wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej. Wyjaśniła, że jest mężatką, mieszka w A, przy ul. [...] w mieszkaniu komunalnym w budynku prywatnym, nie pracuje zarobkowo, pobiera emeryturę, nie pobiera zasiłku lub innego świadczenia z urzędu pracy, korzysta z innych form pomocy, tj. wsparcia od córek w postaci jedzenia i chemii gospodarczej w wysokości około 230,00 zł miesięcznie, nie posiada nieruchomości, praw majątkowych, jest współwłaścicielką samochodu A., w punkcie dotyczącym zobowiązań pieniężnych, wierzytelności wpisała "nie dotyczy", ponosi wydatki z tytułu miesięcznych opłat, tj. za czynsz - 262,73 zł, za energię - 97,90 zł, za gaz- 30,00 zł, za węgiel - 133,00 zł (rocznie 1 600,00 zł), za RTV- 13,00 zł, za telefon -145,00 zł, rodzina ponosi koszty związane z leczeniem w łącznej wysokości około 666,69 zł, inne ponoszone wydatki to: rata ZUS-355 zł, ubrania - 100,00 zł, chemia gospodarcza - 80,00 zł, utrzymanie samochodu -150,00 zł, jedzenie - 800,00 zł (razem jest to kwota 1483,00 zł), prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Z. T., średni dochód przypadający na członka rodziny wynosi 1401,69 zł.

Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie przewiduje poprawy sytuacji materialnej. Podała, że działalność gospodarczą prowadziła ze względu na chorobę i niewystarczające środki na leczenie. Jednak przychody były niewielkie. Gdyby była świadoma konieczności opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, to działalność zakończyłaby wcześniej, lecz nikt jej nie poinformował o takim obowiązku.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...]r. wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 11.2001r. - 12.2010r. w kwocie 18 820,11 zł oraz odsetek za zwłokę wyliczonych na dzień 7 lutego 2011 r. w kwocie 8 940,00 zł.

W dniu [...]. wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności wobec ZUS. Wnioskodawczyni podała, że obecnie załączyła kopie kilku rachunków z ubiegłych lat świadczących o wysokości zarobków. Podała też, że od tych kwot musiała opłacić podatek i rachunki za prąd, który zużywała maszyna do szycia. Wyjaśniła, że współwłaścicielem pojazdu jest jej mąż, nie ona. Mąż zakupił samochód razem z wnukiem.

Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, kierując się słusznym interesem społecznym, mając na względzie zabezpieczenie wypłat świadczeń dokonywanych przez ZUS nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. Umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjęcie decyzji o umorzeniu. Ciężar wykazania tych okoliczności należy do osoby zobowiązanej.

Ponadto Zakład wskazał, że uwzględnił wszystkie powołane przez zobowiązaną argumenty. Jak wynika z dokumentacji sprawy strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1460,02 zł brutto miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który także otrzymuje emeryturę w kwocie 1678,72 zł brutto miesięcznie. W związku z powyższym organ uznał, że zobowiązana posiada źródło dochodu, z którego może spłacać zaległości. Dochody wszystkich członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wpływają na ogólną sytuację materialną rodziny. W związku z powyższym nie można uznać, że należności są całkowicie nieściągalne i dlatego nie można ich umorzyć w trybie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie występują też okoliczności dające podstawę do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 3 a powołanej ustawy. Z uwagi na osiągane dochody nie można stwierdzić, że rodzina jest pozbawiona środków do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jeżeli nawet dochody te nie są wysokie, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości.

ZUS wskazał, że przedstawione zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. potwierdza, że strona ma problemy zdrowotne. Zgodnie z wypisem z treści orzeczenia z dnia [...]. mąż został zaliczony do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Zdaniem organu kłopoty zdrowotne są pewnym obciążeniem dla rodziny, ale nie stanowią podstawy do umorzenia zadłużenia. Ponoszenie kosztów leczenia także nie uzasadnia umorzenia należności, gdyż nie zostało udowodnione, że rodzinie brakuje środków finansowych na niezbędne leczenie.

Organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie musi jednorazowo uregulować całej kwoty zaległości. W dniu [...]r. strona zawarła z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek i zabezpiecza środki na spłatę zadłużenia w ratach. Ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem jest ważne, ale też nie daje podstawy do umorzenia zadłużenia. Strona nie posiada zaległości z tytułu miesięcznych opłat, np. za czynsz, energię, gaz, telefon. Jeżeli nawet z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskiwała wysokich dochodów i musiała ponosić koszty (np. z tytułu podatków, czy opłat za prąd), to nie uzasadnia to umorzenia zaległości z tytułu składek. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście zostanie osiągnięty. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Płatnik bierze na siebie ryzyko związane z opłacalnością prowadzonej działalności.

ZUS stwierdził, że nie stanowi też podstawy do umorzenia zadłużenia to, iż wnioskodawczyni twierdzi, że nie wiedziała o obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna zapoznać się z obwiązującymi przepisami dotyczącymi prowadzenia tej działalności. Obowiązek opłacania składek istnieje przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej bez względu na wysokość osiąganych przychodów, a także w przypadku poniesienia strat. Dotyczy to wszystkich płatników. ZUS nie ma obowiązku przypomina każdej osobie prowadzącej działalność o konieczności opłacania należnych składek.

Zakład stwierdził, że nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia należności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS. Podniosła, że decyzja została wydana z naruszeniem ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Zdaniem skarżącej istnieją podstawy do umorzenia należności, gdyż zobowiązania finansowe przewyższają dochody jej i męża z tytułu emerytur. Domowy budżet udaje się utrzymać jedynie ze względu na pomoc materialną jak i finansową dwóch córek, która to pomoc jest doraźna, gdyż obie córki mają wydatki związane z utrzymaniem swoich rodzin, pomoc ta nie jest regularna. Skarżąca podała, że zobowiązania jej i męża rosną z dnia na dzień z uwagi na wzrost cen towarów pierwszej potrzeby. Zarówno ceny żywności, energii jak i lekarstw i usług medycznych, które są niezbędne rosną w szybszym stopniu, niż wzrost dochodów rodziny. Ponadto skarżąca podała, że nie może podjąć żadnego zajęcia zarobkowego z uwagi na słabe zdrowie męża i jego wieloletnią chorobę. Działalność gospodarczą, którą prowadziła zlikwidowała ze względu na własny stan zdrowia, który w ostatnim czasie znacznie się pogorszył.

Skarżąca podniosła, że nie wzięto pod uwagę, że "interes społeczny", o którym mowa w zaskarżonej decyzji spełniła razem z mężem - pracując dla dobra ogółu i płacąc składki przez 35 lat swojej ciężkiej pracy, za którą pobiera z mężem emeryturę nie starczającą na godne życie. Ponadto nie wzięto pod uwagę, że urzędnicy ZUS, którzy winni czuwać nad poprawną ściągalnością składek, nie poinformowali jej wcześniej o zaległościach, co spowodowało znaczne ich nagromadzenie.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznej decyzji, mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a także czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Podkreśla się zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a Sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał dogłębnej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, nie naruszając przepisów postępowania administracyjnego. Organ z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zbadał sytuację materialną wnioskodawczyni i poddał ocenie okoliczności, na które powoływała się strona.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do spostrzeżenia, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wyczerpujący. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżąca mieszka z mężem. Skarżąca i jej mąż posiadają dochody z tytułu emerytur, w łącznie kwocie brutto 3 138,74 zł, a netto 2 627,26 zł. Organ nie przeczy, że sprostanie obciążeniu wymaga znacznego wysiłku, jednakże na obecnym etapie postępowania ocenił, że skarżąca jest w stanie spłacić zadłużenie. Organ wskazał, że wobec skarżącej zastosowano ulgę w spłacie zadłużenia poprzez rozłożenie na raty.

W ocenie Sądu, wobec powyższych ustaleń, organ prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącej nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności składek. Spłata zaległej należności pogorsza wprawdzie sytuację skarżącej i jej męża, nie daje to jednak wystarczającej podstawy, aby dług umorzyć. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie stanowisko zaprezentowane w skardze, że sytuacja skarżącej wypełnia dyspozycję art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprawdzie skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności, ale posiada stały dochód. W omawianym stanie rzeczy organ słusznie zatem uznał, że uzyskiwanie przez skarżącą comiesięcznego dochodu przemawia za odmową wydania na jej rzecz, niewątpliwie uznaniowej w swym charakterze, decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne).

Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącej, szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że wypełnia ona dyspozycję § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Na dochód skarżącej składa się kwota jej emerytury i emerytury męża. Miesięczny dochód skarżącej i jej męża, po odliczeniu wydatków, nie pozwala przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Argumentem przemawiającym za odmową umorzenia należności na podstawie § 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia jest zaś to, że skarżąca wprawdzie sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Jednak udokumentowana choroba męża nie pozbawia zobowiązanej dochodu. Otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie przekraczającej minimum socjalne. Skoro podnoszona przez skarżącą okoliczność choroby jej oraz męża nie stanowi przeszkody w otrzymywaniu dochodu, zatem nie może stanowić przesłanki umorzenia należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia).

Przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości składkowej jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji. Prawidłowo zatem organ przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej uwzględnił możliwość spłaty przez nią w ratach zadłużenia powstałego z tytułu nieopłaconych składek.

Za ustaleniem, czy w danym przypadku występuje ważny interes zobowiązanego przemawiający za umorzeniem zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego, winny przemawiać określone zobiektywizowane wartości, społecznie akceptowalna hierarchia tych wartości, a nie subiektywne odczucia zobowiązanego. Uznanie interesu strony za ważny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji zobowiązanego, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, czy nierozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej. Niewątpliwie, za słuszny interes zobowiązanego należy uznać także zobiektywizowaną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, posiadany majątek.

Z akt administracyjnych wynika, że ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącą na okoliczność jej sytuacji finansowej. Przeprowadził również szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące ww. okoliczności. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Brak zatem uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niskiego dochodu jaki osiągała skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej oraz niepoinformowania jej przez ZUS o konieczności opłacania składek, wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu, iż osoba prowadząca działalność gospodarczą winna wiedzieć, że ponosi ryzyko związane z opłacalnością prowadzenia działalności.

Skarżąca zawarła umowę z dnia [...]. z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek i uznała tę kwotę należności (§ 3 umowy). Ponadto wskazać należy, że przy badaniu przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (por wyrok NSA z dnia z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II GSK 832/10, LEX nr 1068881).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnej oceny dowodów. Odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek - wbrew twierdzeniom skargi - nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy ważnym interesem strony i interesem społecznym.

W sytuacji więc, gdy organ wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie aspekty faktyczne i prawne i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego, Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej niezgodności z prawem. Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku, gdy sytuacja rodzinna, materialna skarżącej ulegnie zmianie w stosunku do tej, która została ustalona w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, będzie mogła wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie zadłużenia.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

t.p.