Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 589/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 7,  art. 75 par. 1,  art. 77 par. 1,  art. 78 par. 1, 2, art. 79  par. 2, art. 80,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), WSA Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. Z. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 kwietnia 2007r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej "Agencją" po rozpatrzeniu odwołania P. Z. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia 19 sierpnia 2006 Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

Z akt sprawy wynika, iż P. Z. w dniu 2 lipca 2004 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych deklarując, prowadzenie działalności w gospodarstwie o pow. 197 ha. Wskazał, że działki rolne (A, B, C, D, E, F, G, H, I, J) położone są na działkach ewidencyjnych o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w województwie l., powiat W., gmina H., obręb ewidencyjny H. I oraz na działce ewid. nr [...] w obrębie H. II. Na działkach A, E, F, H, I, J zadeklarował łąkę, na działkach B i C - owies, na działce D - żyto, a na działce rolnej G - pszenżyto.

W wyniku kontroli na miejscu organ stwierdził, że na działce A o pow. 38,4 ha jest zadeklarowana łąka, na działce B o pow. 13, 79 ha zamiast deklarowanego owsa jest ugór, na działce D o pow. zadeklarowanej 44,3 ha stwierdzono pow. 45, 24 ha, a zamiast żyta - ugór, na działce G o pow. 1,61 ha zamiast deklarowanego pszenżyta stwierdzono ugór, na działce H o pow. 6,24 ha stwierdzono deklarowaną łąkę na działce I o deklarowanej pow. 14,03 ha stwierdzono 0, 56 ha żyta oraz 13, 47 ha łąk i pastwisk z czego 8,09 ha w złej kulturze rolnej.

Organ ustalił nadto, że P. Z. nie był w 2004 r. posiadaczem działek rolnych F i J położonych na działkach ewidencyjnych [...] i [...] oraz że posiadaczem tych działek była R. S.

W związku z powyższym organ uznał, że wykluczeniu z dopłat podlegają: działki rolne J i F o łącznej pow. 45,4 ha, jako niebędące w posiadaniu P. Z. oraz działki rolne B, D, G o łącznej pow. 59,7 ha (ze względu na różnicę między deklarowanym, a stwierdzonym rodzajem upraw i brak należytej kultury rolnej), a także część działki rolnej I o stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną (tj. 2,92 ha).

Organ ustalił ostatecznie, że zawyżona powierzchnia gospodarstwa w stosunku do powierzchni stwierdzonej uprawnionej do dopłat wynosi 107,8 ha. W konsekwencji powyższych ustaleń Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 19 sierpnia 2006 r., odmówił P. Z. przyznania płatności na rok 2004 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej oraz nałożył karę pieniężną w wysokości 22 695,13 zł dla JPO i 31 561,68 zł dla UPO wskazując, że będzie ona potrącona z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji po rozpoznaniu odwołania P. Z. decyzją z dnia 16 kwietnia 2007 r., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia 19 sierpnia 2006 r., podzielając stanowisko i argumentację organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł P. Z. domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania dowodowego poprzez tendencyjną ocenę dowodów i nieuwzględnienie oświadczenia W. Z. z dnia 5 marca 2007 r. oraz kopii decyzji Wójta Gminy z dnia 26 marca 2004 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na wycięcie drzew na działce ewid. nr [...]. W ocenie skarżącego organy bezzasadnie odmówiły wiarygodności powołanych przez niego świadków z tej przyczyny, że nie zamieszkują oni w Gminie H., mimo, że świadkowie ci brali udział w pracach polowych prowadzonych na działkach [...] i [...] oraz w koszeniu trawy w 2004 r., a ich oświadczenia zgodne są z protokołem oględzin gruntów z dnia 5 lutego 2007 r. i protokołem z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w tym samym dniu. Zdaniem skarżącego organy niezasadnie uznały za wiarygodne zeznania świadka K. K., który na rozprawie administracyjnej w dniu 20 listopada 2006 r. zaprzeczył, jakoby P. Z. nie uprawiał spornych działek w 2004 r., a świadek R. D. wprost stwierdziła, że działki F i J nie były obsiewane od ponad 5 lat, co potwierdza charakter prowadzonej na tej działce uprawy (łąki i użytki zielone).

Ponadto, zdaniem skarżącego, organ bezpodstawnie nie uwzględnił kopii decyzji Wójta Gminy H. z dnia 26 marca 2004 r. w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew z działki nr [...] oraz pisma W. Z. z dnia 5 marca 2007 r., potwierdzających, że działka ta była w posiadaniu skarżącego z tego powodu, że dokumenty te nie zostały urzędowo poświadczone za zgodność z oryginałem podnosząc, że obowiązujące przepisy k.p.a. nie wymagają takiego poświadczenia.

W ocenie skarżącego o posiadaniu przez niego działek F i J w 2004 r. świadczy fakt, że od 1999 r. do 2005 r. był on nieprzerwanie ich właścicielem, a więc i posiadaczem samoistnym, natomiast małżonkom S. nie przysługiwał w tym czasie żaden tytuł prawny do tych działek.

Wyrokiem z dnia 27 września 2007r., w sprawie sygn. akt I SA/Lu 511/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. Z. na wymienioną wyżej decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, iż organy administracji po złożeniu wniosku przez skarżącego przeprowadziły kontrolę posiadanych przez niego gruntów rolnych pod kątem ich powierzchni i utrzymywania w należytej kulturze rolnej i ustaliły, że stwierdzone dane odbiegają od danych podanych we wniosku.

Oceniając przebieg postępowania kontrolnego, a także postępowania dowodowego Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania dowodowego i błędnej oceny tych dowodów oraz stwierdził, że wydana decyzja posiada formę określoną w art. 107 § 3 k.p.a.

Nadto wskazał, iż po pierwsze - skarżący, jak wykazała kontrola, nie użytkował działek podanych we wniosku w należytej kulturze rolnej i po drugie - przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w 2004 r. nie był posiadaczem działek F i J położonych w Gminie H., a w związku z tym nie jest uprawniony do otrzymania na nie dopłat bezpośrednich.

Sąd uznał, że organy nie naruszyły przepisów o postępowaniu dowodowym oraz że uzasadniły, które zeznania świadków uznały za wiarygodne, a dlaczego innym odmówiły przymiotu wiarygodności.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, wszystkie dokumenty w sprawie wykluczają posiadanie przez skarżącego w 2004 r. działek F i J.

P. Z. zaskarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi i pominięciu przez Sąd naruszenia przy wydawaniu decyzji przez organy administracji przepisów postępowania, tj. art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 8, art. 110, art. 123 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn: Dz. U. z roku 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a.", a w konsekwencji błędne uznanie, iż organy administracji rozpatrzyły oraz prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, podczas gdy stan faktyczny został ustalony w sposób niezgodny z rzeczywistością, zwłaszcza na skutek pominięcia faktów potwierdzonych mocą dokumentów urzędowych oraz wobec przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części przez organ II instancji;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi i pominięciu przez Sąd naruszenia przy wydawaniu decyzji przez organy administracji przepisów postępowania, tj. art. 79 § 2 k.p.a., w sytuacji, gdy do udziału w istotnych czynnościach postępowania dopuszczono osobę nie będącą stroną – R. S.;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na tym, iż Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się zupełnie do zarzutów sformułowanych w skardze na decyzję organu II instancji oraz w piśmie z dnia 25 września 2007 r., stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy;

4) art. 151 p.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu w sprawie i oddaleniu skargi, gdy skargę należało uwzględnić.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zarzucił, że Sąd I instancji bezzasadnie pominął naruszenie przez organy administracji wskazanych w skardze przepisów postępowania, wskutek czego z naruszeniem prawa podzielił błędną ocenę materiału dowodowego, dokonaną w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zarzucił również, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku ograniczył się jedynie do lakonicznego potwierdzenia ustaleń dokonanych przez organy administracji, nie odnosząc się zupełnie do zarzutów, szczegółowo zaprezentowanych w skardze oraz w załączniku do protokołu rozprawy z dnia 25 września 2007 r.

Skarżący podniósł także, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że organy administracji wbrew temu co wynika z treści dokumentów urzędowych dały wiarę tylko tym świadkom, których zeznania wprost zaprzeczały treści tych dokumentów. Zdaniem skarżącego nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż kluczowym kryterium wiarygodności świadka jest jego miejsce zamieszkania, jak przyjęły to organy administracji. Skarżący stwierdził, że zeznania świadków: W. T., Z. S., J. L., W. Z. oraz samego skarżącego, na okoliczność sianokosów i transportu siana, przeprowadzonych przez skarżącego i jego ojca w 2004 r., cechuje widoczna spójność i zgodność dlatego zastanawia dlaczego zeznania tych świadków zostały uznane za niewiarygodne. Skarżący podniósł, że zeznania kluczowego, zdaniem organów administracji, świadka K. K. są niekonsekwentne, ponieważ świadek ten po złożeniu w dniu 7 lipca 2006 r. niekorzystnego dla skarżącego oświadczenia, na rozprawie administracyjnej w dniu 20 listopada 2006 r. stwierdził, iż oświadczenie to zostało uzyskane w warunkach ograniczających swobodę wypowiedzi, a jego treść została mu "narzucona" przez pracowników Agencji. W ocenie pełnomocnika skarżącego, na tej samej rozprawie K. K. zaprzeczył, aby R. S. użytkowała sporne działki w roku 2004. Zeznał, iż A. S. wraz z żoną użytkują sporne działki od roku 2005 i ten fakt znajduje potwierdzenie w dokumentach urzędowych, stanowiących materiał dowodowy. Skarżący zarzucił, że Sąd I instancji sprzecznie z aktami sprawy stwierdził, że wszystkie dokumenty zgromadzone w sprawie wykluczają posiadanie przez niego działek F i J w roku 2004 i wymienił w skardze kasacyjnej dokumenty, które przesłał do Sądu przy piśmie z dnia 25 września 2007 r. twierdząc, że dokumenty te potwierdzają posiadanie przez niego tych działek w roku 2004. Skarżący podniósł, że Sąd I instancji pominął również zarzut dopuszczenia do udziału w istotnych czynnościach postępowania R. S., która od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego aż do jego zakończenia korzystała z przymiotu strony postępowania, a jej mąż A. S. występował w charakterze pełnomocnika strony.

Skarżący zarzucił, że Sąd I instancji oddalając skargę naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. wskutek błędnego uznania, że przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1, art. 79 § 2, art. 123 § 1 i 2 k.p.a nie zostały naruszone przez organy administracji. Tymczasem zaskarżona decyzja z powołanych wyżej względów powinna była zostać usunięta z obrotu.

W ocenie skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie sposób odnaleźć motywów wydanego rozstrzygnięcia. Stwierdzenie Sądu, iż "nie można uznać zarzutów skargi, że organ prowadząc postępowanie dowodowe naruszył przepisy o postępowaniu dowodowym" nie odpowiada zupełnie powadze zgłoszonych zarzutów. Pominięcie dokumentów urzędowych w toku postępowania administracyjnego, nieuzasadniona odmowa wiarygodności zeznań świadków przedstawionych przez skarżącego, traktowanie jako strony postępowania R. S., to zasadnicze uchybienia proceduralne, jakich dopuściły się organy administracji w toku postępowania. WSA w Lublinie, oddalając skargę, w pełni usankcjonował te uchybienia, nie dopatrując się naruszenia przepisów postępowania.

Zdaniem skarżącego zaskarżony wyrok naruszył także art. 151 p.p.s.a., gdyż przepis ten wobec wadliwości decyzji nie powinien być zastosowany. Skarżący podniósł także, że opisany przebieg postępowania administracyjnego potwierdza niekonsekwencję organu odwoławczego w ocenie materiału dowodowego, ponieważ negatywnie oceniając zebrany materiał dowodowy we wcześniejszych decyzjach, uchylających decyzje organu I instancji, organ odwoławczy nie mógł w zaskarżonej decyzji stwierdzić bez naruszenia art. 110 k.p.a., że materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie skarżącego, znaczny zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ odwoławczy, uzasadnia również zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 2 września 2008r., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu wskazał, iż organ rozpoznający wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności obszarowych, odnoszona do "faktycznego posiadania" gruntu rolnego, nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy kontrola wniosku wykazuje nieprawidłowości dotyczące różnicy pomiędzy zadeklarowaną, a rzeczywistą wielkością obszaru posiadanych gruntów rolnych, ustalenia organu dotyczące właściwej powierzchni działek, jaką winien zgłosić producent rolny, mają istotne znaczenie z powodu możliwości wymierzenia producentowi sankcji w postaci zmniejszenia (odebrania) kwoty płatności obszarowych. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy pozostaje więc w bezpośrednim związku z grożącą producentowi rolnemu dolegliwością ekonomiczną.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia ma ustalenie, czy skarżący był w roku 2004 posiadaczem działek rolnych F i J, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie miejscowości H. I i II oraz czy rodzaj i powierzchnia zadeklarowanych we wniosku upraw była zgodna ze stanem stwierdzonym w wyniku kontroli na miejscu.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena, że podane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. przyczyny nieuwzględnienia wniosku skarżącego były zasadne nie została uzasadniona w sposób przewidziany w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Skoro zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. w uzasadnieniu wyroku należy przytoczyć zarzuty skargi, to oczywistym jest, że wojewódzki sąd administracyjny kontrolując legalność zaskarżonej decyzji i wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia obowiązany jest ustosunkować się do wszystkich zarzutów skargi i dowodów powołanych na ich uzasadnienie w taki sposób, który pozwoli na skontrolowanie stronom i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, czy sąd orzekający nie popełnił błędu w swoim rozumowaniu.

Sąd I instancji uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący w roku 2004 nie był posiadaczem tych działek oraz że organ nie naruszył przepisów o postępowaniu dowodowym. Dokonując takiej oceny Sąd I instancji poprzestał jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że organ uzasadnił, które zeznania świadków uznał za wiarygodne i dlaczego innym odmówił wiarygodności, a ponadto uznał, że wszystkie dokumenty w sprawie wykluczają posiadanie przez skarżącego działek F i J w roku 2004.

Sąd I instancji nie ustosunkował się zarzutu, iż nieuwzględnienie zgłoszonych dowodów z powodu niepotwierdzenia ich za zgodność z oryginałem nie znajduje uzasadnienia w przepisach art. 33, 77 i 119 k.p.a., a także do zarzutów podniesionych w piśmie procesowym z dnia 25 września 2007 r., nazwanym "załącznikiem do protokołu rozprawy", złożonym do akt sprawy po zamknięciu rozprawy, ale przed ogłoszeniem wyroku

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy ponownym rozpoznawaniu skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, Sąd I instancji w sposób szczegółowy winien się odnieść do wszystkich zarzutów skarżącego kwestionujących legalność tej decyzji i ocenić, czy tak jak zarzuca to skarżący, w sprawie istniała podstawa do uwzględniania skargi na tę decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z powodu naruszenia przez organy administracji wskazanych przez skarżącego przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / stanowisko prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w tej sprawie w wyniku rozpatrywania skargi kasacyjnej, wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

W tym stanie prawnym za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy zważyć, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.), ustala zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy, określonych powołanym rozporządzeniem wspólnotowym.

Nadto, idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego (stosownie do art. 336 k.c.), ale należy je rolniczo użytkować.

Należy wskazać, iż organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy też wskazać, iż przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności obszarowych, odnoszona do "faktycznego posiadania" gruntu rolnego, nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych.

W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia miało ustalenie przez organy administracji, czy skarżący był w roku 2004 posiadaczem działek rolnych F i J, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie miejscowości H. I i II oraz czy rodzaj i powierzchnia zadeklarowanych we wniosku upraw była zgodna ze stanem stwierdzonym w wyniku kontroli na miejscu.

Należy wskazać, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Głównym powodem odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wskazanym przez organy administracji była różnica pomiędzy deklarowaną, a stwierdzoną powierzchnią wskazanych we wniosku działek rolnych oraz odmienne od wskazanego przeznaczenie gruntów.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższa teza nie została poparta rzetelnym wyjaśnieniem całości sprawy, z pominięciem jej najistotniejszych aspektów.

Podstawowe założenia w tym zakresie zawierają przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wprowadzając model działania organu administracji dążącego do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zebranie oraz swobodną ocenę materiału dowodowego. W tym zakresie stronie postępowania zagwarantowano również na mocy art. 78 § 1 k.p.a. prawo inicjatywy dowodowej, która jest dopuszczalna w granicach określonych przez art. 78 § 2 k.p.a. Oznacza, to że wskazane uprawnienie strony nie ma charakteru bezwzględnego. Żądanie przeprowadzenia dowodu winno bowiem zostać uwzględnione, gdy wniosek dowodowy ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jest możliwy do przeprowadzenia, a okoliczności, które za jego pomocą mają zostać dowiedzione nie wynikają już z innych dowodów przeprowadzonych w sprawie. Ocena tych kwestii leży w gestii organu prowadzącego postępowanie. I gdy tylko będzie ona odpowiadać przedstawionym wyżej warunkom, to nie można przeciwko niej skutecznie podnieść zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W uzasadnieniu decyzji winien wskazać fakty uznane przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz podać przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a)

Rację ma skarżący, iż organ odwoławczy dowolnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Ustalenia, że wnioskodawca nie był w posiadaniu spornych działek organ odwoławczy dokonał na podstawie zeznań E. G., J. L., K. K. i R. D., przyjmując za kryterium wiarygodności tych świadków miejsce ich zamieszkania w gminie położenia działek nr [...] i [...] lub w ich sąsiedztwie i związaną z tym wiedzę świadków co do osób , które faktycznie władały tymi działkami. Nie dał natomiast wiary zeznaniom świadków W. T., Z. S. i W. Z. z tego powodu, iż w ocenie organu odwoławczego osoby te zamieszkujące w odległości 100 km od spornych działek, które w tej gminie mogły przebywać sporadycznie, nie mogły posiadać wiedzy, kto te działki uprawiał. Jednak analiza zeznań tych świadków wskazuje, iż bezpośrednio byli oni obecni przy pracach polowych prowadzonych na tych działkach i przy koszeniu trawy prowadzonych w 2004 r. Okoliczność tą świadkowie potwierdzili podczas oględzin działek przeprowadzonych w dniu 5 lutego 2007 r. Biorąc pod uwagę treść tych zeznań i oświadczeń bez znaczenia jest okoliczność, iż osoby te zamieszkiwały w znacznej odległości od miejsca położenia spornych działek.

Jak wyżej wskazano, organ odwoławczy za podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjął m.in. zeznania przesłuchanego w charakterze świadka K. K.

Z akt sprawy wynika, że świadek ten po złożeniu niekorzystnego dla wnioskodawcy oświadczenia z dnia 7 lipca 2006 r. w którym stwierdził, iż użytkownikiem spornych działek w 2004 r., był A. S., na rozprawie w dniu 20 listopada 2006 r. zaprzeczył jego treści z tym uzasadnieniem, iż w chwili jego składania był przekonany, że dotyczy ono 2005 r., a nie 2004 r. Organ odwoławczy nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do sprzeczności, wynikających z tych dowodów.

Także przedstawiona w zaskarżonej decyzji argumentacja organu administracji o pominięciu dowodu z oświadczenia W. Z. z dnia 5 marca 2007 r. stwierdzającego, że działka [...] była w posiadaniu i użytkowaniu skarżącego, jak też dowodu z treści decyzji Wójta Gminy z 26 marca 2004 r. zezwalającej na wycinkę drzew na działce [...] , z tego powodu, że nie potwierdzono za zgodność z oryginałem odpisów tych dokumentów nie można uznać za zgodną z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Ma rację skarżący, że jeżeli organ ma wątpliwości co do istnienia i treści tych dowodów, to powinien zażądać złożenia do akt sprawy ich oryginałów lub też z urzędu zwrócić się do wójta Gminy o przesłanie kopii w/w decyzji, stosownie do art. 7, 77 kpa.

Należy zważyć, iż organ odwoławczy w sposób lakoniczny, właściwie bez niezbędnego odniesienia się do zeznań wskazanych świadków, nie dał im wiary. Tym samym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 8 kpa, nie podjął bowiem wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a nadto działanie organu nie mogło zapewnić pogłębienia zaufania do organów publicznych.

Organ nie ocenił też znajdujących się w aktach sprawy dowodów w postaci:

- nakazów płatniczych z 2004 r., potwierdzających płacenie przez skarżącego podatków rolnych;

- zaświadczenia o zmianie stanu posiadania działek z dnia 30 listopada 2005 r., wydanego przez Wójta Gminy, potwierdzającego wejście w posiadanie działek nr [...] i [...] przez małż. S. dopiero na wiosnę 2005 r.;

- postanowienia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny we W. z dnia 22 września 2003 r. sygn. akt [...] przysądzającego małż. S. własność działek ewidencyjnych nr [...] i [...], które po wyczerpaniu środków odwoławczych uprawomocniło się na początku 2005 r.;

- wypisów z rejestru gruntów według stanu na dzień 21 października 2004 r. potwierdzających, że skarżący był właścicielem i posiadaczem działek nr [...] i [...] w roku 2004.

Powyższe uchybienia uzasadniają stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 par. 1, 75 par. 1, 80, a także 107 par 3 kpa.

Sąd uznał zatem, że organ nie zbadał sprawy w zakresie wystarczającym, nie rozważył bowiem wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., a wniosek, że skarżący w 2004 r. nie spełniał warunków do przyznania mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wyciągnął przedwcześnie.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności z uwzględnieniem dokumentów omówionych przez Sąd w niniejszym orzeczeniu

Natomiast zgłoszony w piśmie procesowym z dnia 25 września 2007 r. nazwanym "załącznikiem do protokołu rozprawy" zarzut, iż dopuszczenie do udziału w istotnych czynnościach postępowania R. S., osoby nie będącej stroną postępowania , nastąpiło z naruszeniem art. 79 § 2 kpa i miało istotny wpływ na wynik sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Organy podatkowe nieprawidłowo określały R. S. jako stronę postępowania a jej mężowi A. S. umożliwiono zadawanie pytań przesłuchiwanym świadkom, jednak uchybienia te nie były tego rodzaju, aby uzasadniały przyjęcie, iż mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu wskazane w niniejszym postępowaniu liczne naruszenia prawa procesowego przez organy administracyjne, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 3 w/w ustawy.