Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 903/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust 1, 2, 8
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73 ust 1 art 73 ust 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze. zm.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2, i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.),po rozpatrzeniu odwołania I. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. nr [...] z dnia [...] r., utrzymał w mocy ww. decyzję w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny:

I. S. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w N. wniosek o przyznanie płatności na rok 2007. We wniosku tym ubiegała się o jednolitą płatność obszarową do powierzchni 2,81 ha.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wydał decyzję nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, którą przyznał I. S. płatności na rok 2007 w wysokości [...] zł.

Od tej decyzji strona nie wniosła odwołania. W związku z tym płatności przyznane tą decyzją zostały przekazane na jej rachunek bankowy w dniu 18 grudnia 2007 r.

Następnie, decyzją nr [...]z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. stwierdził nieważność wspomnianej wcześniej decyzji. W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał m.in., że "przyznanie płatności bezpośrednich z tytułu JPO do powierzchni nieuprawnionej w zakresie działki ewidencyjnej jest niezgodne z przepisami obowiązującymi w tym zakresie i stanowi rażące naruszenie prawa, a decyzja na mocy której przyznano płatność – winna zostać wzruszona i wyłączona z obrotu prawnego". Od tej decyzji strona również nie złożyła odwołania.

W dalszej kolejności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, którą przyznał I. S. płatność na rok 2007 w wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową JPO w pomniejszonej wysokości [...] zł do powierzchni stwierdzonej 2,23 ha. Od tej decyzji strona również nie złożyła odwołania.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. poinformował stronę o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2007 w kwocie [...] zł i za rok 2008 w kwocie [...] zł związku z różnicą w przyznanych kwotach płatności pomiędzy decyzjami pierwotnymi, co do których stwierdzono nieważność a decyzjami nowymi, wydanymi po unieważnieniu. Zawiadomieniem z [...]r. I. S. została poinformowana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W konsekwencji, decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. ustalił I. S. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...]zł zobowiązując do jej zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. . W swoim odwołaniu stwierdziła, że złożyła wniosek o dopłaty (JPO) w 2007 r. do łącznej powierzchni 2,81 ha, z czego uznano dopłatę do powierzchni 2,23 ha. Ponadto wskazała, że po kontroli w dniu 26 marca 2012 r. kontrolerzy dokonali pomiarów i wykazali, że powierzchnia obrabianego gospodarstwa ma powierzchnię 2,44 ha. Według strony, błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać przez nią wykryty. W odwołaniu zwróciła się do organu odwoławczego o ponowne rozliczenie kwoty zwrotu nadpłaty za 2007 r.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. i ponownej weryfikacji dokumentacji pokontrolnej wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

a) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

b) krajowych, przeznaczonych na:

- współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

- finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie I. S. środki finansowe za rok 2007 z tytułu jednolitej płatności obszarowej pochodziły z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji.

Z akt sprawy wynika, że płatności do gruntów rolnych na rok 2007 przyznane I. S. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia [...] r. w wysokości [...] zł, zostały na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] r., pomniejszone do wysokości [...]zł. Różnica ta stanowiła płatności nadmiernie pobrane i wynosiła [...] zł ([...] zł – [...] zł).

Zgodnie z art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o płatnościach, Kierownik Biura Powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej, wsparcia / specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności/ cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 mają 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr [...].

Kurs wymiany euro na dzień 28 września 2007 r. wynosił 3,7730 zł, zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu wynosiła 377,30 zł. W niniejszej sprawie, decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. Nr [...] z dnia [...] r. została ustalona I. S. kwota w wysokości [...]zł, a zatem, w odniesieniu do nadmiernie pobranych płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej za 2007 r. nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 40 ustawy o płatnościach.

Doręczenie stronie tej decyzji skutkowało obowiązkiem zwrotu kwoty we wskazanej w decyzji wysokości, wraz z odsetkami liczonymi od dnia następującego po upływie 14 dni od dnia odbioru zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Organ odwoławczy odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania stwierdził, iż nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik tego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Ponadto zwrócił uwagę, że określenie wielkości powierzchni gruntów rolnych uprawnionych do płatności, stanowi przedmiot postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Postępowanie dotyczące przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania I. S. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. Decyzji Nr [...] z dnia [...] r. Strona nie wniosła odwołania od tej decyzji, w związku z czym decyzja stała się ostateczna.

Zatem podnoszone przez stronę kwestie, zdaniem organu, dotyczące przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w tym odnośnie powierzchni gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności, należało potraktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia I. S. kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2007r.

Na koniec zwrócił uwagę, że od Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. Nr [...] z dnia [...] r., strona nie wniosła odwołania i stała się ona decyzją ostateczną. Obowiązkiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. stało się wypełnienie dyspozycji zawartej art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.). Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w kampanii 2007 roku, w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Stosownie do art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) Nr 937/2012, w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowna stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

Ponadto organ uznał, że w tej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Panią I. S. nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2007. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nadmiernie pobranej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwie przesłanki, a mianowicie:

- jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, oraz

- jeżeli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Podkreślił, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a jeśli błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność - gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W niniejszej sprawie, płatności do gruntów rolnych na rok 2007 zostały przekazane w dniu 18 grudnia 2007r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych, natomiast Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. Nr [...] z dnia [...] r. o ustaleniu I. S. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 14 stycznia 2013 r. Zatem w rozpatrywanej sprawie nie doszło do doręczenia decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Organ odwoławczy przyznał, że wypłata I. S. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 na podstawie Decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. Nr [...] z dnia [...]r. nastąpiła na skutek pomyłki organu, bowiem wydając w/w decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. powinien prawidłowo ustalić powierzchnię kwalifikowaną do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Zatem uznać należy, że Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. Nr [...] z dnia [...]r. została wydana na skutek pomyłki "właściwej władzy". Jednak w ocenie organu błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika. A zatem w zaistniałej sytuacji nie można uznać, że została spełniona druga przesłanka cytowanego art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tj., że "błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika". W stanie faktycznym sprawy doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji można mówić tylko wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Tym samym należy/ uznać, że błąd stanowiący takie naruszenie, ze swej istoty jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez stronę.

Ponadto wskazał, że rolnik ubiegający się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę ewidencyjną wraz ze wstępnie wypełnionymi wnioskami o przyznanie pomocy (tzw. wnioskami spersonalizowanymi) oraz materiałem graficznym, który wskazuje granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację, przekazywane rolnikom przez ARiMR, zgodnie z art. 25 ustawy o płatnościach. Maksymalny obszar kwalifikowany określony w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej stanowi powierzchnia gruntów rolnych spełniających kryteria określone w art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, rozporządzenie (WE) nr 247/2006, rozporządzenie (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31. 01 2009r. str. 16), obejmując m.in. grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, a także elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w obrębie działki rolnej obejmujące: drzewa będące pomnikami przyrody (objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody), oczka wodne o łącznej powierzchni niniejszej niż 100 m2 oraz rowy do 2 m szerokości. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.). Jest to zatem powierzchnia odpowiadająca powierzchni rzeczywistej.

Zatem rolnik, zdaniem organu, otrzymując wstępnie wypełniony formularz wniosku o przyznanie płatności ma obowiązek dokonać zmian na tym formularzu, jeżeli stwierdzi, że jakakolwiek informacja tam zawarta jest błędna. To po stronie rolnika leży wskazanie położenia każdej działki rolnej. Rolnik ma zatem możliwość "zanegowania" wyznaczonego przez ARiMR maksymalnego kwalifikowanego obszaru w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych, jeżeli uzna, że nie znajduje on potwierdzenia w oparciu o aktualny stan faktyczny. W takim przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania płatności ma obowiązek przeprowadzić stosowne postępowanie, celem wyjaśnienia rozbieżności w deklaracji powierzchni zgłoszonej przez rolnika do płatności, a wartością maksymalnego kwalifikowanego obszaru ustalonego w systemie identyfikacji działek rolnych. Jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ uzna, że powierzchnia zgłaszana do płatności przez rolnika znajduje potwierdzenie w stanie faktycznym, to wówczas płatności przyznawane są do powierzchni deklarowanej przez rolnika, a dane zawarte w systemie identyfikacji działek rolnych podlegają aktualizacji.

W rozpatrywanej sprawie I. S. , składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, zadeklarowała do płatności grunty rolne o powierzchni większej od powierzchni uprawnionej do płatności. Ponadto, składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, złożyła w sekcji VII wniosku zatytułowanej "Oświadczenia i zobowiązania", podpis poświadczając tym samym, że znane są jej zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz podpisała zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich. W ocenie organu oznacza to, że wiedziała ,iż płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przysługują do powierzchni faktycznie użytkowanych działek rolnych, utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, zaś uzyskane płatności, uznane następnie za nienależnie lub nadmiernie pobrane podlegają zwrotowi. Zatem zarówno we wniosku jak i na załączniku graficznym, rolnik powinien zadeklarować kwalifikujące się do objęcia płatnościami grunty spełniające kryteria, o których mowa w art. 124 ust. 2 powołanego powyżej rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Organ wskazał ponadto, że obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności zawarty został również w art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, który stanowi, iż wniosek o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy obszarowej zawiera oświadczenie rolnika o tym, że jest on świadomy warunków rozpatrywanych programów pomocowych.

Organ w podsumowaniu stwierdził, że wobec powyższego nie można uznać, że w niniejszej sprawie zostały spełnione obie przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wynikające z art. 73 ust. 4 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR datowaną na 5 marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze I. S. stwierdziła: "nie uchylam się od obowiązku zwrotu nadpłaconych pieniędzy, tylko do skorygowania powierzchni gruntu co do którego miałam wypłaconą dopłatę (JPO) za 2007 r. do pow. 2,23 ha". Ponadto skarżąca wskazała, że kontrola przeprowadzona w dniu 26 marca 2012 r. na gruntach zadeklarowanych przez nią płatności wykazała, że powierzchnia użytkowanego gruntu wynosi 2,44 ha. Ponadto poinformowała, że decyzje za poprzednie okresy 2004, 2005, 2006-2012 r. zostały uchylone i przeliczone do powierzchni 2,44 ha.

W skardze wniosła również o przeanalizowanie przesłanych dokumentów i sprawiedliwe rozliczenie nadpłaty za 2007 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wniósł o oddalenie skargi nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, chociaż nie z przyczyn w niej wskazanych.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zatem Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływana jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. , którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Ustalony w sprawie stan faktyczny jest niesporny pomiędzy stronami i sprowadza się do tego, iż I. S. zostały przyznane i przekazane w dniu [...] r. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2007r. w kwocie [...] zł. Nastąpiło to w wyniku wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia [...]r., nr [...]. Decyzja ta następnie została usunięta z obrotu prawnego w wyniku stwierdzenia jej nieważności w wyniku wydania decyzji w dniu [...] r. nr [...] przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. .

W wyniku wydania decyzji z dnia [...] r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. o nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2007r. płatności te w tym: jednolita płatność obszarowa zostały stronie przyznane w kwocie [...] zł.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne uzasadniały wydanie decyzji ustalającej I. S. obowiązek zwrotu nadmiernie /nienależnie pobranych płatności w kwocie [...] zł.

Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż zasadnym i prawidłowym było wydanie decyzji ustalającej zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności przez I. S. w trybie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.) i art. 73 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.). Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w kampanii 2007 roku, w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Zdaniem organu odwoławczego nawet bowiem przyjmując, iż dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, w odniesieniu do którego to zagadnienia organ odwoławczy wyraził pogląd odmienny od poglądu organu pierwszej instancji, który jednoznacznie w decyzji pierwszoinstancyjnej stanął na stanowisku, iż błędu takowego po stronie organu nie było, to i tak zaistniały podstawy faktyczne do wydania spornej decyzji, gdyż błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z regulacji art. 29 ustawy o Agencji wynika zatem, iż w przepisie art. 29 jest mowa o dwóch rodzajach należności: kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki dokonanej przez organ wypłaty nad wynikającą z ustawy, decyzji. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to czego wymaga od organu przepis prawa.

W konsekwencji powyższego rację ma organ, że wypłata kwoty [...] zł stronie z tytułu płatności na tok 2007r. była wypłatą świadczenia w nadmiernej wysokości biorąc po uwagę to, iż płatności w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego za ten rok przysługują stronie w kwocie [...] zł.

Należy jednak rozważyć, czy w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu nie ma zastosowania z uwagi na uregulowanie wynikające z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Należy w tym miejscu dodać, że rozporządzenie (WE) nr 796/2004 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2010 r., jednakże stosuje się je nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Wynika to z przepisów końcowych, a w szczególności a art. 86 nowego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (Dz.U.UE L z 2 grudnia 2009r.316.65).

Wedle art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek dokonania zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu (co w rozpoznawanej sprawie jest niesporne), po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Ponadto w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

O ile poza sporem jest, że płatność została dokonana w nadmiernej wysokości na skutek błędu organu, o tyle w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ w żadnej mierze w motywach zaskarżonej decyzji nie wykazał, że błąd mógł zostać wykryty przez I. S. .

W tym zakresie organ odwoławczy powołał się jedynie na okoliczność, iż w stanie faktycznym doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, które to naruszenie zdaniem organu ze swej istoty jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez stronę.

Organ odwoławczy wskazał także, iż rolnik ubiegający się o płatności otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę ewidencyjną wraz ze wstępnie wypełnionymi wnioskami o przyznanie pomocy tzw. wnioski spersonalizowane oraz materiałem graficznym, który wskazuje granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację przekazywane rolnikom przez agencję. Maksymalny obszar kwalifikowany jest to zatem powierzchnia odpowiadająca powierzchni rzeczywistej. Zatem rolnik wstępnie otrzymując formularz wniosku ma obowiązek dokonać zmian na tym formularzu, jeżeli stwierdzi że jakakolwiek informacja tam zawarta jest błędna. Ponadto zauważył, że strona składa podpis w rubryce dot. oświadczenia, iż znane jej są zasady przyznawania płatności.

Sąd nie podziela powyższego stanowiska, iż w niniejszej sprawie skarżąca mogła wykryć błąd, skoro organ jako profesjonalista dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem błędu nie zauważył.

Sąd nie podziela tym samym poglądu WSA w Warszawie wyrażonego w wyroku z dnia 8 sierpnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 644/09, iż wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa stanowi o zaistnieniu błędu oczywistego, który w zwykłych okolicznościach sprawy mógł zostać przez stronę wykryty. Zdaniem Sądu taka sytuacja faktyczna, która miała miejsce w spornej sprawie wcale nie oznacza, iż błąd mógł zostać przez stronę wykryty w zwykłych okolicznościach sprawy, jak twierdzi organ w ślad za WSA w Warszawie. Powyższe oznacza, iż stanowisko organu oparte na tej podstawie co do zaistnienia w sprawie błędu oczywistego z tej jedynie przyczyny, iż w sprawie doszło do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego w N. decyzji dotkniętej wadą rażącego naruszenia prawa nie może się ostać.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że wypłata płatności za 2007r. została przekazana stronie w dniu 18 grudnia 2007 r. zaś decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych należności z 8 stycznia 2013 r. została doręczona stronie w dniu 14 stycznia 2013 r., w konsekwencji zatem wbrew błędnej argumentacji organu odwoławczego zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka do wydania decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu płatności, albowiem błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, a od daty płatności do daty powiadomienia I. S. o decyzji o zwrocie upłynęło ponad 5 lat.

Tymczasem jak wcześniej wskazano w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Treść tego przepisu jest jasna, czytelna i nie wymaga zabiegów interpretacyjnych. Upływ terminu 12 miesięcy od płatności do powiadomienia o decyzji o zwrocie, w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego, sprawia, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania.

A zatem już tylko z tej przyczyny należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje.

Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza zatem wyżej powołany przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, Sąd na podstawie art. 146 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania, a przede wszystkim upływ terminu 12 miesięcznego, o którym mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania decyzji do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.