Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1131/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie zaskarżonej decyzji  z naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. i M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. I. stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. i M. K. kwotę 800 zł (osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 1131/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], Wojewoda [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę autostrady [...] węzeł W. - B.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o pozwolenie na budowę złożony został w okresie ważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady [...]. Projekt budowlany był zgodny z ustaleniami tej decyzji, wymaganiami ochrony środowiska oraz innymi przepisami, w tym przepisami techniczno-budowlanymi. Do wniosku inwestor dołączył wymagane na podstawie obowiązujących przepisów prawa dokumenty. Projekt budowlany posiadał niezbędne opinie, uzgodnienia i pozwolenia, został wykonany i sprawdzony przez osoby uprawnione. Inwestor załączył również oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzono z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowań i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, ze zm.). Wobec spełnienia wymaganych prawem przesłanek Wojewoda [...] udzielił inwestorowi wnioskowanego pozwolenia na budowę autostrady.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że po złożeniu przez inwestora, pod odpowiedzialnością karną, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organy nie mają uprawnień do badania prawdziwości tego oświadczenia. Oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Prawa ochrony środowiska oraz Prawa wodnego.

J. i M. K. złożyli skargi na ww. decyzję, podnosząc wydanie jej z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane, poprzez pozbawienie

dostępu do drogi publicznej działek nr [...], nr [...] i [...], obręb [...], działek nr [...] i [...], obr. [...] oraz działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]-[...] obr. [...].

Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 4 i art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego poprzez wydanie pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy inwestor nie legitymował się prawem do dysponowania ww. nieruchomościami na cele budowlane. Nadto wskazali, że organ nie przeprowadził dowodu z prawomocnych wyroków WSA w Krakowie z dnia 2 marca 2005 r. uchylających decyzje dotyczące podziału nieruchomości, które weszły w skład autostrady.

Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 608/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. i M. K.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wskazał, że organy administracyjne zasadnie podjęły czynności na podstawie art. 34 kpa w celu ustalenia właściciela działki nr [...]. Kwestionowany zakres oświadczenia przedstawiciela oraz ewentualna wadliwość jego ustanowienia nie stanowiły w ocenie Sądu o oczywistej fałszywości dowodów, uzasadniającej uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił także zarzuty skarżących w zakresie naruszenia art. 5 ust. 1 lit 9 ustawy - Prawo budowlane, poprzez brak dostępu do drogi publicznej części ich działki. Mimo, że skarżący korzystali przez wiele lat z dostępu do drogi publicznej za pośrednictwem innej nieruchomości to nie mogą jednak wywodzić, że naruszony został ich interes prawny. Nie mogli domagać się ochrony wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy -Prawo budowlane, gdyż posiadali jedynie dostęp do drogi wewnętrznej nie klasyfikowanej według ustawy o drogach publicznych jako droga publiczna.

Poza tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że uchylenie przez Sąd Administracyjny w Krakowie decyzji zatwierdzającej podziały działek nie miało znaczenia dla oceny legalności udzielonego inwestorowi pozwolenia na budowę.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. K., żądając jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem przepisów postępowania m. in.:

- art. 91 § 2 i art. 109 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi (dalej: ppsa) poprzez pozbawienie jej możliwości obrony i

przeprowadzenie rozprawy, mimo braku doręczenia skarżącej zawiadomienia o

terminie tej rozprawy;

* art. 133 § 1 ppsa, art. 134 § 1 ppsa i art. 141 § 4 ppsa oraz art. 106 § 3 ppsa i

art. 233 kpc, art. 236 kpc w zw. z art. 106 § 5 ppsa poprzez bezpodstawne ustalenie,

że stanowiące własność skarżącej działki nie miały dostępu do drogi publicznej

poprzez drogę gruntową nr [...];

* art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa oraz art. 134 § 1 ppsa. poprzez brak wyjaśnienia

czy oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele

budowlane złożone przez przedstawiciela ustanowionego na podstawie art. 34 § 2

kpa uprawniało inwestora do dysponowania nieruchomościami na cele objęte

przedmiotową inwestycją;

oraz naruszenie przepisów prawa materialnego:

* błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane poprzez przyjęcie,

że wynikający z tego przepisu obowiązek poszanowania interesu osób trzecich, w

szczególności zapewnienia dostępu do drogi publicznej nie miał zastosowania w

niniejszej sprawie

* niezastosowanie art. 4 oraz art. 3 pkt 11 a także błędną wykładnię art. 35 ust. 4

ustawy Prawo budowlane, poprzez przyjęcie, że organ administracyjny nie jest

uprawniony do badania oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy -

Prawo budowlane.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, na fakt pozbawienia jej możliwości uczestnictwa na rozprawie z dnia [...] sierpnia 2006 r. wskutek niedoręczenia jej zawiadomienia o rozprawie podnosząc, że zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2006 r., adresowane na oboje małżonków odebrane przez pełnomocnika J. K. nie było wobec niej skuteczne. Zakwestionowała również ustalenie Sądu, że droga nr [...] nie stanowiła prawnego dojazdu do jej działek, gdyż nie była drogą publiczną.

Skarżąca podniosła również, że na gruncie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy -Prawo budowlane przez posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania

robót budowlanych. Zdaniem skarżącej, oświadczenie ustanowionego z naruszeniem art. 32 § 4 kpa przedstawiciela ustawowego nie przyznało inwestorowi prawa do dysponowania działką nr ew. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2007 r. w sprawie o sygn. II OSK 193/07, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzut naruszenia art. 91 § 2 i art. 109 ppsa, poprzez przeprowadzenie przez WSA w Warszawie rozprawy w dniu [...] sierpnia 2006 r. jest nieuzasadniony, gdyż zawiadomienie o wyznaczeniu rozprawy skierowane do M. i J. K. odebrane w dniu [...] lipca 2006 r. przez ich syna – P. K. należało traktować jako doręczone prawidłowo w stosunku do obojga małżonków wnoszących wspólnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotą sporu jest kwestia legalności ustanowienia przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. przedstawiciela na podstawie art. 34 § 2 kpa dla nieznanego z miejsca pobytu właściciela działki nr [...] oraz kwestia czy złożone przez takiego przedstawiciela oświadczenie wyrażające zgodę na zajęcie i dysponowanie tą nieruchomością na budowę autostrady przyznało inwestorowi prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Skoro dokumentem poświadczającym prawo do dysponowania przez inwestora działką nr [...] było oświadczenie W. D. z dnia [...] września 2005 r., który wyznaczony został przedstawicielem nieznanego z miejsca pobytu właściciela nieruchomości, w związku z brakiem dla niej księgi wieczystej, to dla rozstrzygnięcia konieczne było ustalenie, czy ustanowienie przedstawiciela było uzasadnione, oraz czy jego oświadczenie uprawniało G. (inwestora) do dysponowania przedmiotową działką na cele budowlane.

Ustalenia poczynione przez WSA w Warszawie w tym zakresie, w ocenie Sądu II instancji nie były wystarczające dla przyjęcia prawidłowości ustanowienia przedstawiciela zwłaszcza, że uprawnienie z art. 34 § 2 kpa ma charakter wyjątkowy, co wynika z wielu przesłanek do jego zastosowania. Sąd nie wykazał spełnienia ustawowych przesłanek uprawniających organ administracyjny do ustanowienia przedstawiciela działającego za właściciela nieruchomości nr [...]. Z akt sprawy

nie wynikało bowiem, że organ administracyjny przed lub w momencie wydawania postanowienia o ustanowieniu przedstawiciela, zwrócił się do sądu powszechnego o wyznaczenie takiego przedstawiciela. Nadto Sąd Wojewódzki nie dokonał stosownej oceny, czy ustalenie przedstawiciela spowodowane było koniecznością podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki, ani nie odniósł się do podnoszonego przez skarżących faktu posiadania już przez J. K. pełnomocnika, który był zdaniem skarżących znany Wojewodzie [...].

Tymczasem zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. (sygn. akt III CZP 117/88, OSNC 1990/1/111) wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 kpa następuje na podstawie art. 184 k.r.o. który stanowi, że "dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pełnomocnik nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy je wykonywa nienależycie."

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji stwierdzając legalność ustanowienia przez Wojewodę [...] przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu właściciela działki nr ew. [...], nie poparł tego odpowiednią i wyczerpującą argumentacją, z uwzględnieniem całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

NSA uznał, że przy rozstrzyganiu o legalności wydania decyzji o pozwoleniu na budowę Sąd Wojewódzki powinien był dokonać oceny, czy w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane, inwestor posiadał tytuł prawny uprawniający go do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz czy prawo takie wynika z dokumentu wskazanego przez inwestora i czy wskazane przez inwestora dokumenty stanowią wystarczającą podstawę do uznania, iż posiada on tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy - Prawo budowlane.

Zdaniem NSA ocena taka mieści się w zakresie przyznanego organom obowiązku formalnej weryfikacji kompletności i poprawności oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wskazane nieprawidłowości, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego doprowadziły do błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, do przedwczesnego i nieprawidłowego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie zważył, co następuje :

Skargę należało uwzględnić.

Wobec ponownego rozpoznania sprawy stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W niniejszej sprawie wyrok wydał Naczelny Sąd Administracyjny, dlatego na mocy art. 193 ppsa w sposób odpowiedni stosuje się art. 153 ppsa. Przepis art. 193 ppsa. stanowi bowiem, iż jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepis postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dlatego ocena i wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia NSA, jako Sądu drugiej instancji, wiążą Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Dodać do powyższego należy, iż zgodnie z art. 190 ppsa Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Powołane przepisy w sposób jednoznaczny wyznaczają aktualny kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji, który w toku dalszego postępowania ma obowiązek stosować się do wskazań sądu II instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stwierdził, że Sąd I instancji powinien dokonać analizy spełnienia ustawowych przesłanek uprawniających organ do ustanowienia przedstawiciela działającego za właściciela nieruchomości nr [...].

Nadto powinien odnieść się do zarzutu skargi o wydaniu pozwolenia na

budowę pomimo, że inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane działką nr ew. [...]. WSA w Warszawie zobowiązany został także do oceny, czy wskazane przez inwestora dokumenty stanowiły wystarczającą podstawę do uznania, iż posiada on tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy - Prawo budowlane. W szczególności czy oświadczenie przedstawiciela ustanowionego dla działki nr ew. [...] było dokumentem, z którego inwestor mógł wywodzić swoje prawo do dysponowania nieruchomością, skoro w dniu wydania zaskarżonej decyzji, w stosunku do działki nr [...] nie została wydana decyzja o natychmiastowym zajęciu nieruchomości na cele budowlane.

Wypełniając wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego należy poddać analizie przepis art. 34 kpa, który stanowi, że:

"§1. Organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony.

§ 2. W przypadku konieczności podjęcia czynności nie cierpiącej zwłoki organ administracji publicznej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd."

Analizowany przepis art. 34 § 1 kpa dopuszcza możliwość wystąpienia do sądu z wnioskiem o ustanowienie przedstawiciela, ale tylko dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Wystąpienie z takim wnioskiem i w konsekwencji ustanowienie kuratora dla strony powinno mieć miejsce po wyczerpaniu wszelkich środków zmierzających do ustalenia miejsca pobytu strony postępowania. Sam fakt nieobecności strony, bez równoczesnego ustalenia, że osoba nieobecna rzeczywiście nie może prowadzić swych spraw, nie stanowi podstawy do ustanowienia kuratora w oparciu o art. 184 § 1 k.r.o. w zw. z art. 34 § 1 kpa.

Dlatego regułą w tych sprawach powinno być wystąpienie do sądu z wnioskiem o ustanowienie przedstawiciela, dopiero w przypadku konieczności podjęcia czynności nie cierpiącej zwłoki organ administracji publicznej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela. Ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej w trybie art. 34 § 2 kpa nie zwalniało organu administracji publicznej od obowiązku wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o ustanowienie

pełnomocnika. Wniosek taki organ powinien złożyć najpóźniej równocześnie z ustanowieniem przedstawiciela, jednak złożony nie został.

W sprawie niniejszej organ ani przedtem ani w momencie wydawania postanowienia o ustanowieniu W. D. przedstawicielem właściciela nieruchomości nr [...], nie zwrócił się do właściwego sądu o wyznaczenie przedstawiciela, natomiast samo wyznaczenie pełnomocnika nie wynikało z konieczności podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki. Inwestycja polegała na budowie autostrady, a czynności przygotowawcze do niej były długotrwałe.

Nade wszystko jednak pewne jest, że w dniu wydania postanowienia o ustanowieniu przedstawiciela dla właściciela działki nr ew. [...] organy administracyjne posiadały informacje o jej właścicielu, dysponowały jego danymi osobowymi jak również danymi jego pełnomocnika.

Fakt ustanowienia pełnomocnika przez J. K., znany był Wojewodzie [...] (który prowadził z nim korespondencję) w momencie ustanowienia pełnomocnika dla właściciela nieruchomości oznaczonej nr ew. [...]. Pismem z dnia [...] września 2005 r., Wojewoda [...] zwrócił się do P. K. - pełnomocnika J. K. - o informację, czy dysponuje on tytułem własności do działki nr [...].

W tym miejscu należy rozważyć, czy oświadczenie przedstawiciela ustanowionego w ten sposób mogło być uznane za dokument, na którym inwestor opierał swoje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W ocenie Sądu przedstawiciel ustanowiony na wniosek organu prowadzącego postępowanie jest jedynie kuratorem prawa procesowego. Z tego względu należy stwierdzić, iż przedstawiciel wyznaczony na wniosek organu, nie może podejmować czynności pozaprocesowych oraz procesowych mających skutek materialnoprawny. W konsekwencji W. D. był uprawniony tylko do podejmowania czynności procesowych w imieniu i ze skutkami prawnymi dla nieobecnego. Jednak oświadczenie złożone przez W. D. jako przedstawiciela właściciela działki nr [...] miało skutek materialnoprawny i to o charakterze rozporządzającym nieruchomością, do czego przedstawiciel uprawniony absolutnie nie był.

Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, pozwolenie na budowę wydaje się temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem

odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Przepisy prawa budowlanego definiują również w art. 3 pkt 11 prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez, które należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.

Wzór oświadczenia został określony w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U. z 2003 r. Nr 120, poz. 1127). Zgodnie z tym wzorem składając oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane inwestor zobowiązany jest wskazać m.in. oznaczenie tytułu prawnego, z którego wynika prawo inwestora do dysponowania daną nieruchomością na cele budowlane.

W kontekście tych przepisów dokonana przez organy ocena prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane była wadliwa i naruszała podstawową zasadę Prawa budowlanego wynikającą z art. 4 stanowiącą, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.

Nowelizacja Prawa budowlanego dokonana ustawą z dnia 27 marca 2003 r. wprowadziła zasadę, iż starający się o pozwolenie na budowę zamiast dotychczasowego wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane składa tylko pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o posiadaniu takiego prawa, nie zmieniło to jednak podstawowej zasady, iż pozwolenie takie może być przyznane podmiotowi, który wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a nie tylko złoży oświadczenie o jego posiadaniu. Wprowadzone z dniem 11 lipca 2003 r. zmiany ułatwiły tylko sposób wykazywania prawa przez oświadczenie osoby ubiegającej się o pozwolenie na budowę. Składane w trybie art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest jednak skuteczne o tyle, o ile z materiału dowodowego

zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Oświadczenie to stwarza bowiem tylko domniemanie, iż składającemu je przysługuje wymienione w art. 3 pkt 11 w/w ustawy prawo. Domniemanie to może jednak być obalone dowodem wskazującym, iż złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości.

W sprawie niniejszej organy poprzestały na ustaleniu, że inwestor wywodzi prawo do dysponowania działką nr ew. [...] wyłącznie na podstwie oświadczenia przedstawiciela o wyrażeniu zgody na zajęcie i dysponowanie wskazaną nieruchomością.

Tymczasem powinny odnieść się do legalnej definicji prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zawartej we wskazanym przepisie art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. W szczególności organ powinien ocenić czy inwestor dysponuje tytułem prawnym do tego gruntu, czy też przysługuje mu inne władztwo, a jeśli tak, to czy pozwalało ono na uznanie, że inwestor właściwie wykazał prawo do dysponowania nieruchomością.

Zdaniem Sądu wadliwe było uznanie, iż inwestor wypełnił obowiązek określony w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane poprzez powołanie się jedynie na oświadczenie bez ustalenia jakie ono ma charakter. Słowo "wykazać" w języku polskim oznacza "przedstawić dowody...", "dowieść", "unaocznić". Takie jego znaczenie wymagało więc wykazania przez inwestora w sposób jednoznaczny i niebudzący żadnych wątpliwości, że ma on "prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", a nie jedynie powoływanie się na oświadczenie, jak miało to miejsce w zakresie objętym niniejszym postępowaniem.

Dlatego wydanie pozwolenia na budowę obejmującego działkę nr ew [...] w sytuacji gdy w rzeczywistości inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 32 ust. 4 pkt 2. Zgodnie z nim pozwolenie na budowę może być udzielone inwestorowi, który złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w niniejszym przypadku oświadczenie to w swej materialnej treści prawa takiego nie zawierało.

Nadto w ocenie Sądu dokonany podział nieruchomości w celu włączenia części działek do pasa powstającej autostrady spowodował, że wskazane w skardze, stanowiące własność skarżących działki utraciły dostęp do drogi publicznej. Późniejsze rozwiązania projektowe, zapewniające działkom prywatnych osób dostęp

do drogi publicznej przez drogę dojazdową nie mogą mieć wpływu na ocenę, iż zatwierdzony projekt pozbawiał skarżących w tej części dostępu do drogi publicznej.

W tej sprawie, nie miał również zastosowania art. 31 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. Nr 256, poz. 2571) gdzie uprawnienie inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikać może z wydanej przez wojewodę, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe autostrad. W dniu wydania zaskarżonej decyzji, w stosunku do działki nr [...] nie istniała decyzja o natychmiastowym zajęciu nieruchomości na cele budowlane a późniejsze jej wydanie nie konwaliduje przedmiotowej decyzji.

Mimo to Sąd nie uchylił decyzji, natomiast stwierdził wydanie kwestionowanych decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 145 § 1 ust. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 31 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2003 r. nr 80, poz. 721 ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem, że w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję o pozwoleniu na budowę drogi, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, sąd administracyjny po upływie 14 dni od dnia rozpoczęcia budowy drogi może stwierdzić jedynie, że decyzja narusza prawo z przyczyn wyszczególnionych w art. 145 lub 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro w tym przypadku decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności oraz upłynęło 14 dni od dnia rozpoczęcia budowy drogi, to Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł jedynie stwierdzić wydanie przedmiotowych decyzji z naruszeniem prawa.

Orzeczenie o kosztach oparto na przepisie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.