Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 241/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części; oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1 i 6, art. 92b ust. 1 i 2, art. 92c ust. 1 i 2, art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 178 ust. 1, art. 193
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 5 lit. a
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 roku sprawy ze skargi J. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla pkt 2. c) zaskarżonej decyzji w zakresie nałożenia kary pieniężnej za brak w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: imienia lub nazwiska kierowcy; II. oddala skargę w pozostałej części; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 400 zł (czterysta złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części opisanej w pkt I wyroku.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniach od 31 maja do 19 czerwca 2012r. inspektor transportu drogowego z Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego przeprowadził, na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U z 2007r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) w związku z art. 50 i art. 68 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej też jako u.t.d.), zapowiedzianą kontrolę przedsiębiorcy J. T. prowadzącego Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe z siedzibą w M. Zakresem kontroli objęto przestrzeganie przez pracodawcę przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879). Ustalono, że przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest m.in. produkcja wyrobów tartacznych, sprzedaż hurtowa drewna oraz transport drogowy towarów, wykonywany na podstawie licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Przedsiębiorca posiada 3 samochody wyposażone w tachografy analogowe. W okresie podlegającym kontroli J. T. osobiście prowadził pojazdy ciężarowe i zatrudniał trzech kierowców na podstawie umowy o pracę: S. D., L. G.

i S. Z. Weryfikacji poddano wykresówki dwóch kierowców – S. Z. i S. D. oraz J. T., za okres od 29 maja 2011r. do 28 maja 2012r.

Po przeprowadzonej analizie okazanych wykresówek inspektor stwierdził naruszenia wymienione w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, które wyszczególnił w protokole kontroli z dnia 19 czerwca 2012r., polegające na: okazaniu wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy - za każdą wykresówkę (lp.6.3.8 załącznika), nieokazaniu podczas kontroli

w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień (lp. 6.3.7. załącznika), braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: imienia lub nazwiska kierowcy (lp. 6.3.6.1 załącznika), braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: miejsca lub daty początkowej używania wykresówki oraz miejsca lub daty końcowej używania wykresówki (lp. 6.3.6.3 i 6.3.6.4 załącznika), braku

w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania wykresówki (lp. 6.3.6.6) oraz skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku (lp. 5.4.1, 5.4.2).

W dniu 2 lipca 2012r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o czym zawiadomiono przedsiębiorcę i pouczono o przysługującym stronie prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym w terminie 7 dni.

W odpowiedzi J. T. zakwestionował ustalenia dotyczące naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówek lub innych dokumentów potwierdzających czas pracy S. D Wskazał, że kierowca wykonuje przewozy bardzo nieregularnie, częściej wykonuje on inne powierzone mu zadania z uwagi na charakter podstawowej działalności przedsiębiorstwa polegającej na produkcji tartacznej. Odnośnie do naruszenia polegającego na braku wpisu imienia oświadczył, iż wynika to

z ograniczonego miejsca na czytelne wpisanie pełnego imienia i nazwiska. Podniósł, że kierowcy tłumaczyli też, iż nigdy podczas kontroli zarówno w Polsce jak i za granicą przez ITD oraz BAG nie zwrócono im na to uwagi. Ponadto zaznaczył, że w jego firmie do kierowcy przypisany jest pojazd, którym wykonuje on usługi transportowe. Wskazał też, że w przypadku stwierdzonego naruszenia polegającego na skróceniu przez S. Z. o 3 godziny tygodniowego czasu odpoczynku doszło do matematycznej pomyłki.

W związku z powyższym organ przeprowadził czynności dowodowe na okoliczność ewidencji czasu pracy kierowcy S.D. Przesłuchano pracodawcę i kierowcę w charakterze świadków, którzy zeznali, że w wyszczególnionych dniach S. D. wykonywał prace w tartaku, zaznaczyli, że w soboty i niedziele firma nie pracuje. Uwzględniono też okazane listy obecności i zaświadczenie lekarskie.

W dniu "[...]" Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję, którą nałożył na przedsiębiorstwo J. T. karę pieniężną w kwocie 13.400 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 93 ust. 1 u.t.d. W uzasadnieniu organ wskazał, które ze stwierdzonych podczas kontroli naruszeń zostały przypisane przedsiębiorcy. Organ przytoczył poczynione ustalenia faktyczne względem każdego ze stwierdzonych naruszeń oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa krajowego i unijnego. Wyszczególnił, że za naruszenie polegające na:

- okazaniu wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy, wymierzył karę 900 zł (3 x 300 zł), na podstawie lp.6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d.),

- nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, wymierzył karę 3000 (6 x 500), na podstawie lp. 6.3.7. załącznika nr 3 do u.t.d.),

- braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: imienia lub nazwiska kierowcy, wymierzył karę 8900 zł (178 x 50), na podstawie lp. 6.3.6.1 załącznika nr 3 do u.t.d.),

- braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: miejsca lub daty początkowej używania wykresówki oraz miejsca lub daty końcowej używania wykresówki, wymierzył karę 250 zł (5 x 50), na podstawie lp. 6.3.6.3 i 6.3.6.4 załącznika nr 3 do u.t.d.),

- braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: stanu licznika kilometrów

w chwili zakończenia użytkowania wykresówki, wymierzył karę 100 zł (2 x 50), na podstawie lp. 6.3.6.6 załącznika nr 3 do u.t.d.),

- skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku, wymierzył karę 250 zł (50 zł o czas do jednej godziny i 100 złotych za każdą następną) na podstawie lp. 5.4.1, 5.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d.).

W odwołaniu od powyższej decyzji J. T. wniósł o jej uchylenie

i umorzenie postępowania. Stwierdził, że załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym jest sprzeczny z Konstytucją RP w zakresie zastrzeżenia kar nieproporcjonalnych do naruszenia przepisów przez przedsiębiorcę. Podniósł też zarzut naruszenia: art. 92a ust. 1, 3 i 6 w zw. z lp. 6.3.7 załącznika nr 3 do u.t.d poprzez uznanie, że przedsiębiorca nie okazał dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowców; art. 92a ust. 1, 3 i 6 w zw. z lp. 6.3.6 wskazanego załącznika poprzez uznanie, że zamieszczenie przez kierowców na tarczy tachografu skrótu "S." lub "ST." obok nazwiska jest niewystarczające dla uznania, że spełnia to obowiązek wskazania imienia kierowcy na wykresówce; art. 107 k.p.a. poprzez nierozważenie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności,

w szczególności niewykazanie powodów, dla których nie uznano spełnienia wymogu akurat dla 6 dni, za które nałożono karę z punktu lp. 6.3.7. załącznika nr 3.

Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]", orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 10.800 zł Organ II instancji zweryfikował szczegółowo każde z przypisanych przez organ I instancji naruszeń i za prawidłowe uznał kary nałożone zgodnie z lp. 5.4.1 i 5.4.2, 6.3.6.1, 6.3.6.3, 6.3.6.4, oraz 6.3.6.6 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Nie potwierdził natomiast niektórych naruszeń wymienionych pod pozycją lp. 6.3.7 i 6.3.8 tego załącznika. Ustalił że przedsiębiorca nie udokumentował tylko 2 dni czasu pracy kierowców: S. D. za dzień 12 stycznia 2012r. oraz S. Z. za dzień 28 października 2011r. i za to wymierzył karę 1000 zł. Zważył też, że zostało udowodnione jednokrotne naruszenie z lp. 6.3.8 załącznika, polegające na niezarejestrowaniu przez S. D. w dniu 3 listopada 2011r. na rewersie wykresówki okresu innej pracy, między godziną 7:00 a godziną 13:00, co uzasadniało wymierzenie kary z tego tytułu

w wysokości 300 zł.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania organ potwierdził, że S. Z. w 172 przypadkach wpisał na wykresówkach dwie pierwsze litery swojego imienia. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 ust. 5 lit. a rozporządzenia nr 3821/85 kierowca winien zamieścić na wypełnionej wykresówce swoje imię. Tym samym niedopuszczalnym jest nanoszenie inicjałów imienia. Dla powstania naruszenia nie ma znaczenia czy wadliwy wpis uniemożliwia identyfikację kierowcy bądź nie. Podniósł też, że przepisy załącznika nr 3 do u.t.d. nie zawierają ograniczenia co do łącznej wysokości nakładanych kar pieniężnych za braki wymaganych wpisów na wykresówkach. Ustawa o transporcie drogowym nie wprowadza zasady miarkowania wysokości kar od przesłanki proporcjonalności naruszenia. Wskazał ponadto, że przedsiębiorca odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. W ocenie organu rzeczywista organizacja pracy przedsiębiorstwa w okresie objętym kontrolą była niewystarczająca. Organ nie stwierdził przesłanek z art. 92 b czy art. 92c u.t.d., tj. uzasadniających uchylenie odpowiedzialności przedsiębiorcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. T. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania, podtrzymując dwa zarzuty podniesione w odwołaniu, to jest: zastosowania sprzecznego z Konstytucją RP załącznika nr 3 do u.t.d. oraz naruszenia art. 15 ust. 5 lit. a rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 i art. 92a ust. 1, 3 i 6 w zw. z lp. 6.3.6 załącznika nr 3 poprzez uznanie, że zamieszczenie przez kierowców na tarczy tachografu skrótu "S." lub "ST." obok nazwiska jest niewystarczające dla uznania, że spełnia to obowiązek wskazania imienia kierowcy na wykresówce.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że użytkuje tylko dwa pojazdy, a działalność przewozową prowadzi jedynie pomocniczo względem podstawowej działalności

w przemyśle drzewnym. Wskazał, że w toku kontroli stwierdzono w sumie jedynie drobne błędy, omyłki, niedokładności. Jedynie na skutek powtarzalności błędu naliczono olbrzymie kary, rażąco nieproporcjonalne do skali naruszenia przepisów. Zaznaczył, że kwestionowane naruszenie nie uniemożliwiło w jakikolwiek sposób kontrolę czasu pracy kierowców. Podkreślił, że ponad 98% kary dotyczy drobnych braków w treści wykresówki. W ocenie skarżącego okoliczność ta musi budzić oczywisty sprzeciw i jaskrawo pokazuje, że ustanowiony w ustawie system karania przedsiębiorstw transportowych zmierza w rzeczywistości do uzyskiwania przez skarb państwa korzyści kosztem przewoźników, gdy nie można przypisać im winy albo choćby wykazać, że naruszenia uniemożliwiły wykonanie kontroli przedsiębiorcy. Stwierdził, że uniezależnienie kary od stopnia zawinienia przewoźnika łamie zasadę demokratycznego państwa prawa. Zauważył, że kara 50 zł za brak imienia na wykresówce wydaje się niewielka, ale biorąc pod uwagę, że w ciągu roku kierowca używa ponad 200 wykresówek, to uzyskujemy już kwotę ponad 10.000 zł. To jest więcej niż za świadczenie usług przewozowych bez posiadania licencji i bez stosowania jakichkolwiek przepisów w zakresie transportu drogowego. Stwierdził, że w takich przypadkach poziom naruszenia ustawy jest nieporównywalny. Skarżący zaznaczył, że poddał się procedurze licencyjnej i potwierdził spełnienie wszelkich wymogów przewidzianych w ustawie dla przewoźników drogowych. Zdaniem skarżącego umieszczenie na wykresówce skrótu imienia powinno być uznane za spełnienie obowiązku wpisania imienia na tarczce tachografu. Używane skróty stanowią dodatkowe oznaczenie kierowcy obok nazwiska, pozwalając na przypisanie tarczy do właściwego kierowcy. Zdaniem skarżącego nawet brak jakiegokolwiek oznaczenia nie stanowiłby przeszkody w tym zakresie w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącego nałożenie kary w takim przypadku było niezasadne i nie znajduje podstawy w obowiązujących przepisach. Wskazał, że wykładnia celowościowa art. 15 ust. 5 lit. a powołanego rozporządzenia unijnego pozwala przyjąć, że wpisanie obok nazwiska na wykresówce skrótu imienia, czyni zadość wymaganiom tego rozporządzenia i pozwala dostatecznie na identyfikację kierowców wykonujących przewóz.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że organy obu instancji w sposób wszechstronny dokonały oceny stanu faktycznego sprawy, działały w granicach

i zgodnie z przepisami prawa. Zaznaczył, że brak wpisów wymienionych pod pozycją lp. 6.3.6. załącznika nr 3 do u.t.d. jest okolicznością obiektywną , mającą potwierdzenie w przedstawionych do kontroli wykresówkach. W ocenie organu niedopuszczalne jest nanoszenie na wykresówkę inicjałów imienia. Dla powstania naruszenia nie ma jakiegokolwiek znaczenia, czy wadliwy wpis uniemożliwia identyfikację kierowcy czy tez nie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1

w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst .jedn. Dz. U. z 20012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna w zakresie nałożenia kary pieniężnej za brak w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: imienia lub nazwiska kierowcy.

W pozostałej części zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona i podlegała w tym zakresie oddaleniu.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że podczas kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego ujawniono naruszenia wymienione w załączniku nr 3 do cytowanej ustawy

o transporcie drogowym, a polegające na :

- okazaniu wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy - dotyczy to wykresówki S. D. z dnia 3 listopada 2011r., na której nie odnotowano wykonywania przez tego pracownika okresu innej pracy między godziną 7:00 a godziną 13:00. Kara za to naruszenie zgodnie z lp.6.3.8 załącznika wynosi 300 zł,

- nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - dotyczyło to braku udokumentowania czasu pracy kierowców: S. D. za dzień 12 stycznia 2012r. i S. Z. za dzień 28 października 2011r. Kara z tego tytułu za każdy dzień wynosi po 500 zł, stosownie do lp. 6.3.7. załącznika,

- braku w okazanej wykresówce przepisowych wpisów: miejsca lub daty początkowej używania wykresówki– dotyczy to wykresówki S. Z. za dzień 3 października 2011r.; miejsca lub daty końcowej używania wykresówki – dotyczy to wykresówek S. Z.za dni 5 sierpień, 3 października, 24 i 25 listopada 2011r.; stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania wykresówki – dotyczy to wykresówek S. Z. za dni 3 października i 25 listopada 2011r.; imienia kierowcy – dotyczy to 6 wykresówek S. D. i 172 wykresówek S. Z. Kara za brak każdej z tych danych wynosi 50 zł, zgodnie z lp. 6.3.6.1, 6.3.6.3, 6.3.6.4 i 6.3.6.6 załącznika,

- skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku o 3 godziny – co stwierdzono na podstawie wykresówki S. Z. z dnia 6 lutego 2012r. Kara za to naruszenie zgodnie z lp. 5.4.1 i 5.4.2 wynosi 50 zł w przypadku skrócenia o czas do jednej godziny i 100 złotych za każdą następną.

Strona skarżąca nie kwestionuje wskazanych okoliczności, prócz braku wpisu

w wykresówkach imienia kierowcy. Zdaniem skarżącego zamieszczenie w wykresówce inicjału imienia spełnia wymóg wskazania imienia. Powodem wniesionej skargi jest też niewspółmierność przypisanych zgodnie z załącznikiem nr 3 do u.t.d. kar do wagi stwierdzonych naruszeń. Skarżący zarzucił, ze kara jest nieproporcjonalna, gdyż dotyczy drobnych, powtarzających się braków w treści wykresówek, abstrahuje od stopnia zawinienia przewoźnika i łamie zasadę demokratycznego państwa prawa. W ocenie skarżącego postępowanie w sprawie nałożenia kary winno zostać umorzone.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu, przyjąć należy, że jego istota dotyczy konstytucyjności załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, a tym samym możliwość nakładania na jego podstawie kary za stwierdzone powtarzające się naruszenia oraz obligatoryjność wskazania pełnego imienia kierowcy w wykresówce.

W związku z tym wyjaśnić należy, że z treści przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) wynika, że sędziowie nie są uprawnieni do oceny konstytucyjności przepisów ustawowych, gdyż podlegają Konstytucji i ustawom. Podległość ustawom należy odczytywać jako obowiązek stosowania przepisów ustaw, które nie zostały wzruszone we właściwym trybie. Sąd w przypadku powzięcia wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisu rangi ustawowej, przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy, zgodnie z treścią art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności przepisu ustawy z Konstytucją. Sąd nie jest w tym względzie związany wnioskiem strony, Sąd może podjąć takie działanie, jeżeli uzna, że od odpowiedzi na pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed nim. Na wypadek podjęcia postanowienia

w tym przedmiocie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje instytucję obligatoryjnego zawieszenia postępowania na zasadzie wskazanej w art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skład orzekający Sądu nie uznał zasadności posłużenia się wskazaną instytucją, bowiem nie powziął wątpliwości co do konstytucyjności przepisów, które legły u podstaw zaskarżonej

i kontrolowanej przez Sąd decyzji. Nie można nie dostrzec, że argumentacja skargi

w tym zakresie kwestionuje przyjęty porządek prawny w części dotyczącej odpowiedzialności za naruszenia przepisów wskazanych w art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d i to

w odniesieniu do podmiotów, do których adresowane są sankcje administracyjne, jak też trybu ich nakładania oraz przeznaczenia uzyskanych z kar środków finansowych. Tymczasem z założenia rygorystyczne zasady wykonywania działalności transportowej określone m.in. ustawą o transporcie drogowym i ustawą o czasie pracy kierowców ukształtowane zostały z uwzględnieniem obowiązujących w tej sferze przepisów unijnych (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1089/09, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wskazać należy, że art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 1155 ze zm.) nakazuje pracodawcy prowadzić ewidencję czasu pracy kierowców w różnych formach i przechowywać ją przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Z kolei art. 31 tej ustawy określa rodzaje zaświadczeń wystawianych przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność w zakresie transportu drogowego, potwierdzających nieprowadzenie pojazdu przez kierowcę w konkretnych dniach. Ustawa o czasie pracy kierowców odsyła w zakresie rejestracji norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw w prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku do rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz.. UE z 2006r. nr L102, s.1), które z kolei w zakresie urządzeń rejestrujących odsyła do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz.. UE z 1985r. nr L 370, s.8 ze zm.). Wymienione rozporządzenia są przepisami unijnymi dotyczącymi przewozów drogowych, o których mowa w art. 92a ust. 1 i 6 oraz art. 92b ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. "Przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych

z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych". Ponadto art. 15 ust. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 określa, że "Każdy członek załogi pojazdu nanosi na swoją wykresówkę następujące informacje:

a) na początku używania wykresówki - swoje nazwisko i imię;

b) datę i miejsce rozpoczęcia używania wykresówki oraz datę i miejsce zakończenia jej używania;

c) numer rejestracyjny każdego pojazdu, do którego został on przydzielony, zarówno na początku pierwszej jazdy zapisanej na wykresówce, jak i następnych,

w przypadku zmiany pojazdu, w czasie używania tej samej wykresówki;

d) (27) wskazania licznika długości drogi:

– przy rozpoczęciu pierwszej jazdy zarejestrowanej na wykresówce,

– przy zakończeniu ostatniej jazdy zarejestrowanej na wykresówce,

– w razie zmiany pojazdu w ciągu dnia pracy (wskazanie licznika w pojeździe, do którego był przydzielony oraz wskazanie licznika w pojeździe, do którego zostaje przydzielony);

e) czas, kiedy miała miejsce zmiana pojazdu".

Przytoczone przepisy prawa unijnego, które państwa członkowskie mają obowiązek stosować bezpośrednio w swoim porządku prawnym, wyznaczają dla przedsiębiorstw realizujących transport drogowy oraz kierowców obowiązki, których realizacja ma służyć zasadniczo zapewnieniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jednocześnie przepisy te wyznaczają zakres naruszeń skonkretyzowanych właśnie

w kwestionowanym przez skarżącego załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, ustalającym wysokość kary za każde z naruszeń.

Zgodnie z przepisami unijnymi art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem

z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

Dyspozycja tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że sporna kara pieniężna może być nałożona jedynie na podmiot wykonujący przewóz, a więc w rozpoznawanej sprawie przedsiębiorcę, który w ramach prowadzonej działalności realizował przewozy. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy (por. D. Szumiło-Kulczycka, Prawo administracyjno-karne, Zakamycze, Kraków 2004, s. 150 i powołana tam uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1995 r., III AZP 16/95, a także wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., IV SA 1792/96, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1994 r., SA/Lu 49/94, czy też wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2001 r., III SA 2661/00). Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków (wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r., I OSK 1257/06, LEX nr 382716 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 września 2011r. sygn. akt VIII SA/Wa 364/11 publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Przy czym ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania

w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92 c ust. 1 u.t.d., których nie można interpretować rozszerzająco, ponieważ stanowią wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz.

Zgodnie z art. 92b ustawy o transporcie drogowym, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

W przypadku stwierdzenia tych okoliczności, za naruszenie powołanych przepisów karze grzywny, na podstawie stosownych przepisów, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń.

W myśl zaś art. 92c ustawy o transporcie drogowym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ.

Powołane powyżej przepisy, co prawda przewidują możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jednakże jest to uzależnione od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z tą osobą (wyrok NSA z 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10, orzeczenie dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też ciężar dowodu, że w sprawie wystąpiły przesłanki, przewidziane w przepisach prawa, do zwolnienia z tej odpowiedzialności spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009r., sygn. akt II GSK 989/08, orzeczenie dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się umorzenia postępowania, argumentując, że spełnia wszystkie warunki do realizacji przewozu drogowego, który jest tylko ubocznym przedmiotem działalności przedsiębiorstwa, a stwierdzone naruszenia dotyczą drobnych, powtarzających się omyłek, nieprawidłowości w wypełnieniu przez kierowców wykresówek. Wskazane okoliczności nie mogą stanowić podstawy do uchylenia odpowiedzialności skarżącego. Przedsiębiorca jako podmiot odpowiedzialny za prowadzenie swego przedsiębiorstwa tak musi je organizować, aby funkcjonowało ono w sposób zgodny z prawem – również prawem transportowym i musi się liczyć z konsekwencjami działań z tym prawem niezgodnych. Jak stwierdził w wyroku z dnia 25 marca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny ( sygn. akt P 9/08 ), oceniając konstytucyjność przepisu art. 92 ust. 1 u.t.d. (w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 16 września 2011r., Dz.U.2011.244.1454) w określonym w pytaniu prawnym zakresie, dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych za naruszenie określonych ustawą obowiązków nie budzi wątpliwości, a wprowadzone są one głównie w celu prewencyjnym i mają za zadanie motywować adresatów norm sankcyjnych do przestrzegania ustalonych obowiązującym prawem obowiązków. Pracodawcy we własnym zakresie powinni przede wszystkim zapoznać się z obowiązującymi w dziedzinie prowadzonej działalności przepisami prawa, zapoznać z nimi zatrudnianych kierowców i na bieżąco weryfikować sporządzone przez nich wykresówki, a także wyciągać względem nich konsekwencje w przypadku dostrzeżonych nieprawidłowości, tak, aby kierowca był świadomy, że nie uniknie odpowiedzialności za każde kolejne naruszenie. Brak podejmowania takich działań pozwala na przyjęcie, że podmiot wykonujący przewóz nie zapewnił w swoim przedsiębiorstwie właściwej organizacji

i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że kara nałożona została zgodnie

z obowiązującym prawem co do naruszeń wymienionych pod pozycją lp. 5.4.1 i 5.4.2, 6.3.6.3, 6.3.6.4, 6.3.6.6, 6.3.7 oraz 6.3.8. Skarżący nie podważył bowiem ustaleń wskazujących na brak udokumentowania czasu pracy wskazanych kierowców za dwa dni. Bezsporne jest również, że S. Z. skrócił tygodniowy czas odpoczynku o trzy godziny w okresie od 6 do 12 lutego 2012r. Udokumentowano też, że w jednym przypadku wykresówka nie zawierała danych o okresach aktywności kierowcy. Ponadto wykazane zostało, że wyszczególnione wykresówki nie zawierały przepisowych wpisów: miejsca lub daty początkowej lub końcowej użytkowania wykresówki oraz stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu. Łączna kara za te naruszenia wymierzona została w prawidłowej wysokości 1.900 zł. W tym zakresie skarga podlegała więc oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku.

W rozpatrywanym przypadku nie można natomiast zgodzić się z orzeczoną karą w wysokości 8.900 zł za brak wpisania na 178 wykresówkach okazanych do kontroli imienia kierowcy (lp. 6.3.6.1 załącznika do u.t.d., sankcjonującego brak w wykresówce przepisowych wpisów karą pieniężną w wysokości 50 zł za brak każdej danej). Bezspornym jest w sprawie fakt, że na wymienionych wykresówkach znajdował się jedynie inicjał imienia i pełne nazwisko kierowcy. Zgodnie zaś z cytowanym art. 15 ust. 5 lit a rozporządzenia nr 3821/85 każdy kierowca pojazdu nanosi na swoją wykresówkę na początku jej używania swoje imię i nazwisko. Niewątpliwie istotą tego przepisu jest przypisanie danej wykresówki do konkretnego kierowcy, uniemożliwienie wykorzystania tej wykresówki przez inną osobę, dokonywania ewentualnych nadużyć. Zdaniem Sądu znaczenie wskazanej normy prawnej musi uwzględniać cel omawianej regulacji prawnej. Takie samo stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 22 lutego 2013r. sygn. akt III SA/Wr 640/12), akcentując, że z treści preambuły do cytowanego rozporządzenia nr 3821/85 wynika, że stosowanie urządzeń rejestrujących, mogących wskazywać okresy aktywności kierowcy, ma na celu zapewnienie skutecznej kontroli stosowania obowiązujących w tym zakresie rozwiązań prawnych. W związku z tym należy przyjmować, że wypisanie imienia kierującego pojazdem na wykresówce jest obowiązkowe w sytuacji, gdy brak jego wskazania uniemożliwi przyporządkowanie wykresówki do konkretnego kierowcy, zatrudnianego przez przedsiębiorcę. Skoro więc zapisy na analizowanych wykresówkach identyfikowały kierowców w sposób nie budzący wątpliwości, nie można mówić

o możliwości ewentualnego wystąpienia nadużycia przy korzystaniu z tych wykresówek.

Z ustaleń faktycznych wynika, że przedsiębiorca zatrudnia tylko trzech kierowców

o różnych nazwiskach. Kontrolujący nie miał więc żadnych problemów

w przyporządkowaniu okazanych wykresówek do konkretnego kierowcy, tym bardziej, że widniały na nich różne inicjały imienia. Brak wskazania pełnego brzmienia imienia kierowcy na wykresówkach nie uniemożliwił w żadnym stopniu weryfikacji przestrzegania w przedsiębiorstwie obowiązków i warunków przewozu drogowego. Nie sposób w związku z tym uznać omawianego braku za naruszenie uzasadniające nałożenie kary pieniężnej.

W tej sytuacji należało zaskarżoną decyzję w tej części uchylić, zgodnie

z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie zawarte zostało w pkt I sentencji wyroku. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części opisanej w pkt I wyroku. O zwrocie na rzecz skarżącego od organu uiszczonego wpisu w wysokości 400 zł, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.