Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 3666/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie: WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Andrzej Czarnecki /spr./ Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi R. C. - P.P.H.U. "[...] " na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Nr [...] z dnia [...] września 2002 r. w przedmiocie nałożenia opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych Nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. stwierdza, że obie decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

6 II SA 3666/02

UZASADNIENIE

Pojazd, którym R. C. przewoził ładunek, [...] nr rej. [...] z przyczepą [...] nr rej. [...] został zatrzymany do kontroli w [...] w dniu [...].09.2001 r. Przeprowadzona kontrola stwierdziła przekroczenie dopuszczalnego nacisku na jednej z osi o 28,60 kN. Rejon Dróg Krajowych wszczął w dniu [...].09.2001 r. postępowanie w sprawie obciążenia opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia powiadamiając o tym przewoźnika.

Przewoźnik pismem z dnia [...].09.2001 r. wnosił o nieobciążanie go opłatą karną tłumacząc, że zestaw ciągnik z przyczepą przewoził trociny i być może skutkiem opadów nasiąknęły one woda co spowodowało przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś, a na tą sytuację kierowca pojazdu nie miał wpływu.

Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją z dnia [...].11.2001 r. Nr [...] na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), stosownie do art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), § 2 ust. 2 Lp. tabeli 5 i § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607) w związku z § 2 ust.l rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 01.04.1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432) i na podstawie art. 104 k.p.a. obciążył R. C. opłatą drogową w wysokości 5 271,59 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.

Od decyzji tej R. C. w dniu [...].11.2001 r. złożył odwołanie do Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych wnosząc o odstąpienie od pobrania nałożonej opłaty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego nie powinien zostać obciążony opłatą karną, gdyż przejazd pojazdem z przekroczonymi parametrami był wymuszony szczególnymi okolicznościami i nie było to działanie celowe zawinione, a także kierowca nie był świadomy, że parametry te pojazd przekraczał. Badany zestaw jezdny jest o charakterze specjalistycznym, służy do przewozu trocin i jego załadunek trwa siedem dni. Kontener nawet napełniony w całości nie przekracza w normalnych warunkach pogodowych dopuszczalnych nacisków na osiach. Jednakże wystąpiły znaczne opady i trociny nasiąknęły wodą zwiększając swój ciężar, jednocześnie musiało nastąpić ich przemieszczenie co w wyniku dało przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie. Kierowca zestawu nie miał wpływu na zaistniałą sytuację oraz nie miał możliwości przeważenia zestawu jezdnego. Zdaniem skarżącego, wszystkie te okoliczności powinny być wzięte pod uwagę czego nie zrobiono w jego sprawie.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (jako następca prawny Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych) decyzją z dnia [...].09.2002 r. ([...]) na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), § 2 ust. 2 Lp. tabeli 5 i § 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607) w związku z § 2 - 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 01.04.1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432) oraz na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powołując się na art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym organ administracji stwierdził, że przejazd był wykonywany z przekroczeniem dopuszczalnych parametrów, a na taki przejazd wymagane jest zezwolenie, którego przewoźnik nie posiadał. W tej sytuacji zasadnym było obciążenie go opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Ustosunkowując się do zarzutu przewoźnika o braku odpowiedzi na jego pismo z dnia [...].09.2001 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wyjaśnia, że pismo to było potraktowane jako wyjaśnienie w sprawie, a niejako odwołanie, w związku z tym nie wymagało odpowiedzi natomiast odwołanie przysługiwało skarżącemu dopiero po otrzymaniu decyzji. Argument przewoźnika, że pojazd załadowywał producent nie miał wpływu, zdaniem organu administracji, na zmianę decyzji, gdyż w tym zakresie przewoźnik może mieć roszczenie cywilno - prawne wyłącznie do producenta. Natomiast za przewożony ładunek odpowiada przewoźnik korzystający z dróg publicznych, a więc w jego interesie leży dopilnowanie prawidłowości załadowania towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Od decyzji tej R. C. w dniu [...].11.2002 r. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o odstąpienie od pobrania opłaty ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W skardze przewoźnik podnosi ten zarzut co w odwołaniu zaskarżonej decyzji o niecelowym i nieświadomym działaniu , które spowodowało naliczenie opłaty karnej. Tym samym jego zachowanie nie jest zawinione, a więc nie powinien ponosić konsekwencji finansowych. Dalsze argumenty także są powtórzeniem przytoczonych w odwołaniu (nasiąknięcie trocin wodą opadową oraz brak możliwości sprawdzenia przez kierowcę wagi pojazdu).

Skarżący wskazuje na błędne, w jego przekonaniu, ustalenia organu kontroli, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji stwierdza, że za przewożony towar i jego załadunek odpowiada właściciel pojazdu, tymczasem w dniu transportu i kontroli właścicielem pojazdu nie był on lecz jego ojciec co wynikało z dokumentów samochodu. Tym samym skarżący uważa, że postępowanie toczyło się w stosunku do osoby, która nie powinna być jego stroną.

Nadto skarżący podnosi, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie opłat drogowych jest niezgodne z Konstytucją RP, ten zarzut skarżący podniósł ponownie w piśmie procesowym, które wpłynęło w dniu rozprawy sadowej.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnosił o jej oddalenie. Zdanie organu administracji zaskarżona decyzja była zasadna, gdyż opierała się na obiektywnych dowodach zebranych w toku kontroli. Zarzut skarżącego dotyczący tego, że właścicielem kontrolowanego pojazdu nie był on lecz jego ojciec, organ administracji uznał za nieudowodniony. Protokół kontroli wskazuje na skarżącego jako właściciela pojazdu, czego on przez cały czas postępowania administracyjnego nie prostował. Wszystkie pisma, łącznie z decyzjami były przesyłane do skarżącego i kwitując ich odbiór nie podnosił, że stroną postępowania powinien byś kto inny.

W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje;

W sprawie bezspornym jest. że zestaw jezdny [...] nr rej. [...] z przyczepą [...] nr rej. [...] zatrzymany do kontroli w dniu [...].09.2001 r. przekraczał dopuszczalne obciążenie na drugiej osi o 28,60 kN.

Dla wydania decyzji o nałożeniu opłaty karnej za powyższe przekroczenie nie ma znaczenia czy nastąpiło ono z winy czy bez winy przewoźnika. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym, ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu i umieszcza się go na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione od wniesienia opłat drogowych. Jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, a za przejazd po drogach publicznych pojazdem bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym pobiera się opłaty podwyższone.

Zgodnie z tymi warunkami nałożenie opłaty karnej na przewoźnika, w sytuacji przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, jest obowiązkowe a wysokość tej opłaty zależy od wielkości przekroczonych parametrów.

Zarzut skarżącego sprowadzający się do stwierdzenia, że to nie on lecz jego ojciec powinien być stroną w postępowaniu administracyjnym o nałożeniu opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym był przedmiotem rozpoznania przez organ administracji. Przedsiębiorca nie przedłożył dowodów na poparcie swojego twierdzenia, a wręcz przeciwnie w czasie postępowania administracyjnego swoim zachowaniem wskazywał na to, że jest właścicielem skontrolowanego pojazdu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, gdyż jest upoważniony jedynie do badania legalności decyzji administracyjnych, czyli ich zgodności z prawem. Tym samym w rozpoznaniu sprawy Sąd oparł się na ustaleniach dokonanych w toku postępowania administracyjnego przez organ administracji.

Na marginesie można jedynie zauważyć, że zarzut przedsiębiorcy mówiący o tym, iż kontrolowany pojazd nie był jego własnością jest niezrozumiały, gdyż nie wiadomo co chciał nim skarżący wykazać. Nie miał chyba zamiaru dowodzić, że zabrał pojazd ojcu bez jego wiedzy i zgody, gdyż wówczas powinno zostać wszczęte przeciwko niemu postępowanie karne. Jednocześnie należy stwierdzić, że dla wyczerpania dyspozycji art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych i art. 61 ust. 11 Prawa o ruchu drogowym nie jest wymagane by przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia odbywał się pojazdem stanowiącym własność przedsiębiorcy. Przepisy te określają warunki techniczne, jakim musi odpowiadać pojazd i ładunek, a nie wymagania co do własności pojazdu lub przewożonego ładunku.

Przechodząc do zasadniczego zarzutu, niekonstytucyjności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.06.2000 r. w sprawie opłat drogowych należy stwierdzić, że jest on uzasadniony.

Zaskarżona decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz poprzedzająca ją decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych przyjęły za podstawę prawną rozstrzygnięcia między innymi § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. (sygn. akt P 6/02) stwierdził niezgodność wymienionych wyżej przepisów rozporządzenia (§ 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2) z art. 2 i z art. 92 ust. 1 Konstytucji,

Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza dla omawianej sprawy, że przepisy § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów nie mogą być uznane za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych wymierzających skarżącemu opłatę za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono do kodeksu postępowania administracyjnego art. 145a stanowiący podstawę wznowienia postępowania w sytuacji orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodowa lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja administracyjna. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym należy przyjąć, że jest zasadą, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umowa międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydano decyzję jest podstawą, jak wykazano, do wznowienia postępowania administracyjnego (ustawową przesłanką wznowi eniowią), to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego lub przepisów w nim zawartych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji i decyzji ja poprzedzającej z Konstytucją, umowa międzynarodową lub ustawą, uzasadnia uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tych decyzji.

W tym stanie faktycznym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.