Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 440/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 440/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2012 r., sprawy ze skargi Klubu Sportowego "M"w M., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 30 stycznia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek finansowanych ze środków płatnika oraz finansowanych przez płatnika odsetek, za zwłokę należnych od części składek finansowanych ze środków ubezpieczonych, I. skargę oddala, II. zarządza zwrot na rzecz strony skarżącej z kasy tutejszego Sądu nienależnie uiszczony wpis w kwocie 2 740 zł (dwa tysiące siedemset czterdzieści złotych).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 stycznia 2012r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwana dalej: "u.s.u.s.") w związku z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a.") po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku strony skarżącej – Międzyszkolnego Klubu Sportowego "M" utrzymał w mocy decyzję z dnia 30 listopada 2011r.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w wyniku przeprowadzonej analizy konta rozliczeniowego Płatnika składek: MKS "M" organ pierwszej instancji stwierdził, że Płatnik zobowiązany był opłacać składki za zatrudnionych pracowników. Zgodnie z obowiązującymi przepisami należne z tego tytułu składki są finansowane - w częściach określonych ustawowo - z dwóch różnych źródeł, tj. ze środków płatnika i ze środków ubezpieczonych. Przepis art. 30 u.s.u.s. stanowi, że składki w części finansowanej przez ubezpieczonych nie podlegają umorzeniu, czy też rozkładaniu na raty lub odraczaniu terminu płatności. Wnioskując o umorzenie należności pełnomocnik nie wskazał ich rodzaju, zatem Organ pierwszej instancji przyjął, iż wniosek dotyczył wszystkich należności z tytułu składek, bez względu na źródło finansowania. Ponieważ brak jest podstaw prawnych do prowadzenia w sprawie o umorzenie merytorycznego postępowania wobec składek w części finansowanej ze środków ubezpieczonych, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, a zatem należało je umorzyć w oparciu o art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, co też Oddział ZUS w N. uczynił wydając decyzję o umorzeniu jako bezprzedmiotowego, wszczętego w dniu 14.07.2011r. postępowania w sprawie o umorzenie nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. Od decyzji tej pełnomocnik Płatnika składek nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zatem decyzja ta jest już ostateczna.

W dniu 29.12.2011r. wpłynął wniosek pełnomocnika Płatnika składek MKS: "M" ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 30.11.2011r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek finansowanych ze środków płatnika, oraz finansowanych także przez Płatnika odsetek za zwłokę należnych od części składek finansowanych ze środków ubezpieczonych. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się od MKS "M" kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne,

- z ostrożności procesowej błędną wykładnię przepisu prawa materialnego, a to przepisu art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez przyjęcie, iż nie znajduje oz zastosowania do osób prawnych, czyli między innymi stowarzyszeń, w rym do MKS "M".

Zdaniem organu odwoławczego w decyzji pierwszoinstancyjnej, prawidłowo przyjęto, iż umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej ze środków płatnika składek oraz finansowanych także przez płatnika odsetek za zwłokę należnych od składek, które z własnych środków finansują ubezpieczeni (pracownicy), jest możliwe wyłącznie po stwierdzeniu całkowitej nieściągalności, która ma miejsce po spełnieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tj.:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt l ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W postępowaniu zakończonym wydaniem spornej decyzji w pierwszej instancji prawidłowo przyjęto, że w przedmiotowej sprawie żaden organ egzekucyjny nie stwierdził dotychczas braku majątku podlegającego egzekucji, ponieważ wobec MKS "M" takie postępowanie nie było wszczynane. Ponadto podnoszony przez pełnomocnika wnioskodawcy zarzut dotyczący błędnego ustalenia przez stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się od MKS "M" kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne nie znajduje uzasadnienia bowiem Płatnik posiada majątek ruchomy (wykaz środków trwałych przedłożony do akt sprawy), który może być przedmiotem ewentualnej egzekucji. Jako stowarzyszenie, którego celem jest rozwój i popularyzacja piłki siatkowej, uzyskuje przychody z organizacji rozgrywek sportowych - sprzedaży biletów, reklam, wsparcia sponsorów. Przychody te - jak wynika z przedłożonego do wniosku o umorzenie w I instancji rachunku zysków i strat - to rocznie kwoty kilkumilionowe. Należy także dodać, że prowadzona drużyna siatkówki żeńskiej odnosiła i nadal odnosi znaczące sukcesy zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, Stowarzyszenie zatem może liczyć na znaczące wsparcie i przychody ze wskazanych wyżej źródeł. Jak podnosi Zarząd Stowarzyszenia w swoim oświadczeniu, kwoty przekazywane przez sponsorów pozwalają na bieżące wypłacanie zawodniczkom wynagrodzeń, a także wywiązywanie się z zobowiązań publicznoprawnych, związanych z tymi wypłatami.

Reasumując zatem, w sprawie nie można w dalszym ciągu stwierdzić, aby zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust 3 u.s.u.s.

Zatem – zdaniem organu odwoławczego - analiza zebranych w sprawie o umorzenie w I instancji dowodów prowadząca do stwierdzenia, iż w sytuacji MKS "M", nie występuje całkowita nieściągalność - była zasadna, zatem w zaskarżonej decyzji słusznie rozstrzygnięto o braku przesłanki warunkującej podjęcie decyzji w zakresie umorzenia.

Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo również wskazał, że istnieją przepisy prawa dopuszczające możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w oparciu o art. 28 ust 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednakże, co także zostało wyjaśnione, mają one zastosowanie wyłącznie w przypadku należności na ubezpieczenia własne osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Ponieważ Płatnik działający w formie stowarzyszenia, nie spełnia kryteriów podmiotu - ubezpieczony, który jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą - któremu mogą zostać umorzone należności z tytułu składek po spełnieniu warunków opisanych w cytowanym rozporządzeniu, zatem normy prawne z niego wynikające nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie, co Organ pierwszej instancji rozstrzygnął prawidłowo. Mimo to pełnomocnik Płatnika składek wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zarzucił, iż Organ pierwszej instancji winien był jednak uwzględnić w rozstrzygnięciu przepisy § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) przyjmując zasadę równości wobec prawa za podstawę umorzenia należności w jego przypadku. Ponadto zdaniem pełnomocnika Płatnika składek, za umorzeniem należności przemawia nie tylko ważny interes samego Płatnika, ale przede wszystkim ważny interes publiczny.

Organ zgodził się z pełnomocnikiem Płatnika składek, że wskazany przepis otwiera katalog przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z sytuacji braku ich całkowitej nieściągalności. Jednakże w dyspozycji tego przepisu wskazano, że umorzenie jest możliwe w sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Dyspozycja ta jest realizacją i wzmocnieniem podstawowego warunki dla zastosowania przedmiotowego trybu umorzenia, dotyczącego środków (kategorii składek) jakie mogą zostać w tym trybie umorzone. Skoro bowiem ustawodawca dopuścił umorzenie wyłącznie należności za ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, to w konsekwencji wskazał, że warunkiem umorzenia takich należności mogą być szczególne trudności w opłacaniu tych należności, które mogą spowodować bardzo ciężkie skutki dla osób zobowiązanych do zapłaty i ich rodzin. Jednak takie ukształtowanie w. wym. przepisów wyklucza z jego dyspozycji wszystkie inne podmioty, poza osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą, zobowiązanymi z tego tytułu do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Tym samym ocena bezprzedmiotowości postępowania wobec Płatnika składek w oparciu o te przepisy został przez Organ pierwszej instancji dokonana prawidłowo.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności pełnomocnik wnioskodawcy ponownie podniósł, że do powstania zaległości doszło bez winy MKS "M", gdyż dopiero w trakcie sezonu 2008/2009 organy podatkowe - w tym i ZUS - dokonały reinterpretacji obowiązujących przepisów, których brzmienie do dziś nie uległo zmianie, stwierdzając, że przychody osiągnięte przez sportowców prowadzących działalność gospodarczą powinny być zaliczone do przychodów z tytułu czynności wykonywanych osobiście. Zmiana zaś interpretacji przepisów, których literalne brzmienie pozostało bez zmian doprowadziła do zmiany wysokości wymiaru składek jakie płatnicy, w tym MKS "M" zobowiązani byli odprowadzić do ZUS. Z tego powodu po stronie MKS "M" powstał obowiązek zapłaty dodatkowych kwot tytułem zaległych składek i odsetek od nich należnych. Zdaniem wnioskującego ta sytuacja podważa zaufanie do państwa prawa jakim ma być Rzeczpospolita Polska, ponieważ przyczyną powstania obowiązku zapłaty zaległych składek (wraz z odsetkami) jest jedynie zmiana interpretacji przepisów, których brzmienie pozostało bez zmian, a skutki zmiany interpretacji nie powinny obciążać Płatnika (tym bardziej wstecz).

Jak stwierdził już Organ pierwszej instancji argumentacja ta nie zawiera się w katalogu przesłanek, na podstawie których ustawodawca dopuszcza możliwość umorzenia nieopłaconych przez Płatnika należności. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że w ostatnim okresie u Płatnika składek przeprowadzono kontrolę prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że Płatnik nie zgłosił do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, a w kilku okresach tylko do ubezpieczenia zdrowotnego osób, z którymi zawarł umowy cywilnoprawne na świadczenie usług sportowych. Płatnik składek nie zadeklarował składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe od kwot przychodów osiągniętych przez zawodniczki z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych na świadczenie usług sportowych. Nie zadeklarowano także składek na ubezpieczenie zdrowotne od kwot przychodów osiągniętych przez zawodniczki z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych na świadczenie usług sportowych jak też nie zadeklarowano składek na Fundusz Pracy z tego tytułu. W dniu 22.07.2011 r. Oddział ZUS w N. wydał decyzje stwierdzające, iż osoby wykonujące umowy zlecenia u Płatnika składek podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym oraz dokonał ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Decyzje te - częściowo przez Płatnika zaskarżone do Sądu - szczegółowo przedstawiały obowiązujący w tym okresie stan prawny oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia, zatem argumentację Płatnika co do zasadności powstałego obciążenia zbada organ odwoławczy.

Dokonując zatem ponownej analizy przedstawionych we wniosku o umorzenie argumentów, nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, przemawiających za zmianą poprzedniego rozstrzygnięcia.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisu postępowania, a to art. 80 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ocenę wiarygodności i mocy dowodowej zgromadzonych w sprawie dokumentów, a także bez uwzględnienia zasad logiki i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji doprowadziło Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do błędnych ustaleń faktycznych, że w postępowaniu egzekucyjnym, które zostanie wszczęte wobec strony skarżącej wobec braku zapłaty zaległych składek uzyska się od skarżącej kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło organ do błędnego niezastosowania wobec skarżącej przepisu prawa materialnego, a to przepisu art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3 u.s.u.s.;

2. błędną wykładnię przepisu prawa materialnego, a to przepisu art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a u.s.u.s. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez przyjęcie, iż nie znajduje on zastosowania do osób prawnych, czyli m.in. stowarzyszeń, w tym do skarżącej.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości oraz zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu zarzutów skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał, iż nieprecyzyjne są twierdzenia organu co do kilkumilionowych przychodów uzyskiwanych przez MKS "M". Owszem takie przychody są uzyskiwane i są to niemalże w całości kwoty otrzymywane przez Klub od sponsorów. Jednakże mają one charakter celowy i są niemalże natychmiast po otrzymaniu od sponsorów wydatkowane. Nie mogą zostać przeznaczone na inny cel niż wskazany przez sponsorów, którzy, co trzeba zaznaczyć, nie przeznaczą dodatkowych kwot na przeszłe zaległości. Dlatego każda decyzja określająca zakres obowiązku zapłaty zaległych składek (oczywiście wraz z odsetkami) niestety nie może zostać przez MKS "M" wykonana.

Dodatkowo podniesiono, iż przepis art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą, być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Jak słusznie zauważył organ odnosi się on zatem wyłącznie do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Powstaje zatem zasadnicza, a w ogóle nierozstrzygnięta przez Prezesa ZUS, kwestia konstytucyjności tegoż przepisu umożliwiającego tylko jednej grupie społecznej skorzystanie z dobrodziejstwa umorzenia zaległych wobec ZUS składek. Zdaniem strony skarżącej sprzecznym z zasadą równości wyrażoną w przepisie art. 32 Konstytucji RP jest umożliwienie tylko jednej grupie skorzystanie z dobrodziejstwa umorzenia.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Skarga nie zawiera zarzutów dotyczących umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych. Sąd nie będąc jednak związany zarzutami skargi stwierdza, iż organ prawidłowo przyjął, że w odniesieniu do zadłużenia strony z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych należy odmówić ich umorzenia z powodu braku podstaw do orzekania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Znajduje to potwierdzenie w orzeczeniu SN z 24 czerwca 2008r. o sygn. akt UK 360/07 (publ. LEX nr 496399)w którym Sąd stwierdził "Ani przepis art. 28 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ani przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej". To zaś powoduje, iż nie mogła w tym zakresie być wydana decyzja merytorycznie rozstrzygająca wniosek w tym zakresie.

Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia, które dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek to wskazać należy, iż umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje podstawę prawną w u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwane dalej: "rozporządzenie").

Jak stanowi art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić tylko w wypadku ich całkowitej nieściągalności, albo, w odniesieniu wyłącznie do ubezpieczonych będących płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności.

Art. 28 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Przechodząc do oceny przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. to należy wskazać, iż przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera wyczerpujące zestawienie siedmiu przesłanek, z których każda może stanowić podstawę decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek z powodu ich całkowitej nieściągalności (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010r. sygn. akt II GSK 564/09).

W sprawie niniejszej organ właściwie i wyczerpująco uzasadnił w zaskarżonej decyzji, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności.

Strona skarżąca wskazuje jednak, iż otrzymywane należności od sponsorów przeznaczane są wyłącznie na określone cele i strona skarżąca dowolnie nie dysponuje otrzymywanymi środkami pieniężnymi. Taka okoliczność nie oznacza, iż organ na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa nie może dochodzić należności z tytułu składek. Organ przykładowo w uzasadnieniu decyzji wskazał na majątek, którym dysponuje strona skarżąca, by wykazać, że w sprawie nie ma mowy o istnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Strona skarżąca zarzucając naruszenie przez organ tego przepisu dostrzegła, iż dotyczy on należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, a więc ma zastosowanie jedynie do składek osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Z tego wywiodła, iż różnicowanie sytuacji osób fizycznych i prawnych narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu zarzut ten nie jest uzasadniony. Już umorzenie należności z tytułu składek oznacza rezygnację z możliwości ich dochodzenia na rzecz Skarbu Państwa. W związku z tym przepisy powołane wyżej należy wykładać ściśle.

Zatem przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3a ustawy określa § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zatem same przesłanki określone w tym przepisie są przykładowe, o czym przesądza zwrot "w szczególności", jednak tylko stan majątkowy i sytuacja rodzinna zobowiązanego jest punktem wyjścia do oceny zasadności umorzenia. Ten zwrot potwierdza argument przedstawiony wyżej, iż w przypadku działalności gospodarczej przesłanki określone w rozporządzeniu dotyczą osób fizycznych, a takiego statusu nie ma strona skarżąca. Nie można mówić tu o różnicowaniu sytuacji osób prawnych i fizycznych, choćby z tego względu, że niektóre przesłanki umorzenia powołane wyżej w ogóle tych pierwszych nie mogą dotyczyć (takie jak: zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, czy stan zdrowia).

Strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i jest (była) zobowiązana do właściwego i terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Prowadzenie działalności gospodarczej i zatrudnianie pracowników powoduje obowiązek zgłoszenia ich do ubezpieczeń społecznych, sporządzania wymaganej przepisami prawa poprawnej dokumentacji zgłoszeniowej i rozliczeniowej oraz terminowego dokonywania comiesięcznych wpłat składek. Nieprawidłowości w dokumentach lub wpłatach może stwierdzić zarówno sam płatnik, jak i Zakład, a jedynym ograniczeniem jest tu upływ okresu przedawnienia. Oczywiście te rozliczenia podlegają kontroli sądowej w postępowaniu wymiarowym.

Podsumowując należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się dowolności w działaniu organów. Mając powyższe na względzie - zdaniem Sądu - organ, w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznał, że okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny zastosowania przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenia. Uwzględniając szczególny charakter postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek i uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie, stwierdzić należy, iż właśnie z tych względów postępowanie wyjaśniające w takich sprawach organy powinny prowadzić szczególnie starannie, z wykluczeniem stosowania przez organ zachowań automatycznych, którym sprzyja niewątpliwie specyfika umorzenia należności jako instytucji stosowanej wyjątkowo (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GSK 884/08, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt III AUa 2617/04 ).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie trudno zarzucić organom dowolność, czy automatyzm, bowiem rzetelnie przywołano i uzasadniono okoliczności związane z odmową umorzenia należności. W konsekwencji należy stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie wskazały na podjęte ustalenia i istniejące elementy stanu faktycznego, a także wyciągnęły z nich wniosek, iż nie zostały spełnione przesłanki umorzenia.

Dokonując takiej oceny organ wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumenty złożone przez skarżącą oraz podniesione przez nią okoliczności. Do wszystkich tych okoliczności i dowodów organ odniósł się w swojej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie.

W ocenie Sądu, ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 k.p.a., tj. zasady przekonywania. W szczególności organ wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w rzeczowym uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie ulega też wątpliwości, że organ II instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w obszernych i rzeczowych motywach swojego rozstrzygnięcia.

Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym wyrażonej w art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a. Końcowo należy wskazać, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi zaś wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla strony skarżącej rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151p.p.s.a.