Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 604/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i opracowania raportu o oddziaływaniu na środowisko I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy ( dalej: "organ I instancji") z dnia (...) stycznia 2020r., nr (...) w przedmiocie ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i opracowania raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia inwestycyjnego pn.: "budowa czterech farm fotowoltaicznych o mocy elektrycznej do 1 MW każda PV R. nr 1, PV R. nr 2, PV R. nr 3, PV R. nr 4 o łącznej mocy elektrycznej instalacji do 4MW".

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138§1 pkt. 1 w związku z art.144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz z art.63 ust.1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 2081 ze zm.; dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku") w związku z § 3 ust. 1 pkt. 52 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia (...) listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71; dalej: "rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko").

Z uzasadnienia postanowienia i akt postępowania administracyjnego wynika, że wnioskiem z dnia 18 czerwca 2019r., A ( dalej: "strona skarżąca"), wystąpiła do Wójta Gminy z prośbą o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie czterech farm fotowoltaicznych o mocy elektrycznej do 1 MW każda PV R. nr 1, PV R. nr 2, PV R. nr 3, PV R. nr 4 o łącznej mocy elektrycznej instalacji do 4MW, realizowanego na działkach o ewidencyjnych nr: 86/14, 86/15, 86/16, 86/17, 86/18, 86/19, 86/20, 86/21, 86/22, 86/23, 86/27, 86/28, 86/29, 86/30, 86/31, 86/32, 86/33, 86/34, 86/35, 86/36 oraz 952/3, 952/4, 952/5, 952/6, 952/7, 952/8, 952/9, 952/10, 952/11, 952/12 (stanowiących rów oddzielający działki), położonych w miejscowości R., gmina [...], powiat j..

Do wniosku dołączono: kartę informacyjną przedsięwzięcia; kopie mapy ewidencyjnej gruntów; wypis z rejestru gruntów; odpis KRS Spółki oraz pełnomocnictwo.

Wójt Gminy w dniu (...) lipca 2019r., potwierdził prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie i powiadomił strony postępowania.

Ustalił, że na obszarze planowanego przedsięwzięcia nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Poprzedni utracił moc obowiązującą z dniem 31.12.2003r.

Pismami z dnia 24 lipca 2019r., zwrócił się z prośbą do: Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego; PGW Wody Polskie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o wydanie opinii w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W formie opinii nr [...] z dnia 8 sierpnia 2019r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, że w sprawie nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia (...) września 2019r., nr (...) wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określił zakres wymaganego Raportu (pkt. 1-11). W uzasadnieniu swego stanowiska powołał się na skalę i lokalizację przedsięwzięcia.

Dyrektor PGW Wody Polskie w opinii z dnia (..) sierpnia 2019r., nr (...) podzielił stanowisko PPIS.

Opisanym na wstępie postanowieniem organ I instancji nałożył na stronę skarżącą obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko i opracowania raportu o oddziaływaniu na środowisko. W ocenie Wójta planowane przedsięwzięcie zostało zaliczone do grupy przedsięwzięć, dla których przeprowadzenie procedury oceny oddziaływania na środowisko może być wymagane (art.63 ust.1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku oraz §3 ust.1 pkt.52 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko). Na postanowienie organu miała również wpływ lokalizacja inwestycji w granicach terenu wyznaczonego jako ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym (IBA) "Lasy Sieniawskie" (PL152) - ostoi występowania ponad 160 gatunków ptaków (ponad 140 lęgowych), z czego 37 wymienionych jest w Załączniku Nr 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/14/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, tzw. "Dyrektywy Ptasiej" (26 lęgowych), a 54 w Polskiej czerwonej księdze zwierząt (14 lęgowych). Organ wziął również pod uwagę fakt, że na północ od planowanego przedsięwzięcia występuje rozległy kompleks leśny Lasów Sieniawskich, który stanowi siedliska lęgowe min. dla ptaków szponiastych (orlika krzykliwego i trzmielojada). W ocenie organu I instancji realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia doprowadzi do zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania działek - z rolniczego na przemysłowy, zwłaszcza że, jak podkreślił, w sąsiedztwie analizowanych działek planuje się również budowę 2 innych farm fotowoltaicznych.

Konkludując stwierdził, że charakter, lokalizacja przedsięwzięcia oraz oddziaływania z nim związane, w tym także oddziaływania skumulowane przekonują, że może ono w sposób negatywny oddziaływać na środowisko przyrodnicze (również krajobraz), przez co wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art.63 ust.1 pkt.2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez pominięcie faktu, że analizowany obszar leży poza granicami wielkopowierzchniowych form ochrony przyrody, o których mowa w art.6 ust.1 ustawy o ochronie przyrody (teren nie jest objęty programem Natura 2000),

- art. 64 ust. 3 w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, która nie spełnia wymogów wynikających z powołanego przepisu.

W uzasadnieniu wskazano, że nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jest niewspółmiernym działaniem względem planowanego przedsięwzięcia. Swoje stanowisko strona skarżąca uzasadniła bieżącym wykorzystaniem nieruchomości, a także tym, że planowana inwestycja nie spowoduje znaczącej zmiany przeznaczenia terenu, objętego aktywną działalnością człowieka, niebędącego obszarem jakiejkolwiek ochrony, czy rezerwatem. Zarzucono, że organ oparł się wyłącznie na hipotetycznym założeniu, że miejsce realizacji zamierzenia może stanowić obszar występowania szeregu chronionych gatunków roślin, zwierząt, a jego realizacja może wiązać się z bezpośrednim zniszczeniem siedlisk tych gatunków. Podkreślono, że teren dotychczas wykorzystywany rolniczo nie może być uznany za obszar występowania gatunków chronionych- chociażby ze względu na konieczność przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych. Podjęto również próbę podważenia powoływania się na pozycje naukowe będące podstawą przyjętych przez organ założeń. Końcowo podkreślono również potrzebę realizacji celu 15-procentowego udziału energii ze źródeł odnawialnych wynikającego z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE .

Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i zaskarżonym postanowieniem utrzymało postanowienie organu I instancji w mocy.

W ocenie Kolegium analiza treści zaskarżonego postanowienia oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazały potrzeby podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego, czy też reformatoryjnego.

Kolegium stwierdziło, że zadaniem organu administracji jest obowiązek szacowania stopnia wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Dlatego stosowanie art.63 ust.1 u.i.o.ś wiąże się z obowiązkiem oceny stopnia oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko przy wykorzystaniu wymienionych w tym przepisie kryteriów środowiskowych i informacji dotyczących oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiał dowodowego. Wyjaśnił, że do kompetencji organu ochrony środowiska nie należy analizowanie planowanego przedsięwzięcia z punktu widzenia jego wpływu na krajobraz, architekturę, zamiary inwestycyjne strony, kwestie wykonywania prawa własności nieruchomości czy ewentualnej sprzeczności z planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestie te mogą być przedmiotem analizy innych organów w toku odrębnych postępowań. Kolegium podkreśliło że w sprawie, wyspecjalizowany organ, tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w wyraził opinię, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia istnieje potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Stanowisko to organ opiniujący zajął po analizie karty informacyjnej przedsięwzięcia odnosząc się szczegółowo do wszystkich ustawowych uwarunkowań wymienionych w art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i stwierdzając przewidywane szkodliwe oddziaływanie inwestycji na środowisko przyrodnicze z uwagi na skalę, lokalizację oraz skumulowane oddziaływanie.

Za organem ochrony środowiska stwierdziło, że przedsięwzięcie będzie realizowane w granicach terenu wyznaczonego jako ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym (IBA) "Lasy Sieniawskie" (PL152) - ostoi występowania ponad 160 gatunków ptaków (ponad 140 lęgowych), z czego 37 wymienionych jest w Załączniku Nr 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/14/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, tzw. "Dyrektywy Ptasiej" (26 lęgowych), a 54 w Polskiej czerwonej księdze zwierząt (14 lęgowych). Do kluczowych gatunków ptaków występujących w ostoi zalicza się: trzmielojada, orlika krzykliwego, derkacza, dzięcioła białoszyjego i muchołówkę białoszyją. Tereny otwarte, w obrębie których planuje się lokalizację przedmiotowej inwestycji, położone w sąsiedztwie dużego kompleksu leśnego i stanowią kluczowe tereny żerowiskowe m.in. dla orlika krzykliwego, a także planowane są na obszarze licznego występowania derkacza i przepiórki.

Wyjaśniło, że elektrownie zostaną zlokalizowane na terenach wykorzystywanych rolniczo. W oparciu o mapę ewidencyjną wskazało, że grunty w obrębie działek inwestycyjnych zdominowane są przez użytki rolne i łąki. Na działkach wybranych do zainstalowania planowanej fermy fotowoltaicznej występują dwa zbiorniki wodne. Wokół terenu znajdują się pola uprawne i zbiorowiska łąkowe współtworzące krajobraz rolniczy. Bezpośrednie sąsiedztwo rozpatrywanych działek inwestycyjnych od południa stanowi droga powiatowa. Na północ od planowanego przedsięwzięcia występuje rozległy kompleks leśny Lasów S., który stanowi siedliska lęgowe min. dla ptaków szponiastych (orlika krzykliwego i trzmielojada). Z kolei terytorium zajmowane przez parę lęgową orlika krzykliwego obejmuje fragment kompleksu leśnego lub niewielką kępę lasu - miejsce lęgowe - oraz otwarty krajobraz rolniczy w promieniu 2-3 km od gniazda - łowisko. Realizacja przedsięwzięcia może wiązać się z ingerencją w tereny żerowiskowe tego gatunku. Dodatkowo, teren ten stanowić może miejsce występowania szeregu chronionych gatunków (tj.: roślin, bezkręgowców, płazów, ptaków), a realizacja zadania może wiązać się z bezpośrednim zniszczeniem siedlisk tych gatunków.

W związku z powyższy tak jak organ I instancji stwierdziło, że realizacja przedsięwzięcia spowoduje zmianę dotychczasowego sposobu użytkowania działek - z rolniczego na przemysłowy. Zdaniem organu II instancji budowa analizowanej farmy fotowoltaicznej wpisuje się w trend przekształcania i fragmentacji krajobrazu rolniczego. Zmiany w wykorzystaniu przestrzeni rolniczej w Europie, jak podkreślił znacząco wpłynęły na zmiany liczebności, przede wszystkim jej zmniejszenie, zarówno w odniesieniu do poszczególnych gatunków, jak i całej bioróżnorodności. Większość populacji roślin i zwierząt związanych z krajobrazem rolniczym zmniejsza liczebność z powodu intensyfikacji gospodarki, ograniczenia różnorodności krajobrazu, utraty siedlisk i ich fragmentacji. Tradycyjnie uprawiane tereny rolne zanikają w szybkim tempie. Działania prowadzące do fragmentacji tych siedlisk to jedno z najistotniejszych zagrożeń różnorodności biologicznej.

Zmiany w użytkowaniu działek inwestycyjnych mogą determinować wykorzystanie tego terenu przez gatunki ptaków przystosowane do bytowania w krajobrazie rolniczym. Nie bez znaczenia jest także to, iż w sąsiedztwie planowanej inwestycji będą realizowane inne farmy fotowoltaiczne.

W skardze do Sądu strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkującą bezzasadnym stwierdzeniem jakoby planowana inwestycja mogła w sposób negatywny oddziaływać na środowisko (w tym krajobraz, tereny siedliskowe ptactwa), podczas gdy wszelkie instalacje związane z pozyskiwaniem energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii z zasady mają korzystny wpływ na stan środowiska,

- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za dowód w sprawie opracowań naukowych, które nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych i determinować treści orzeczenia,

- 64 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż opinia wydana przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska ma wiążący charakter dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, podczas gdy opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia (...)-09-2019 r., znak (...) nie spełnia wymogów wynikających z art. 64 ust. 3 w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku,

- 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez pominięcie okoliczności faktycznych takich jak: analizowany obszar leży poza granicami wielkopowierzchniowych form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, teren nie jest objęty programem Natura 2000, przedsięwzięcie pozytywnie wpłynie na stan środowiska naturalnego.

Na tych podstawach wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także uchylenie w całości poprzedzającego postanowienia Wójta Gminy z dnia (...)-01-2020 r. znak: (...) oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych (art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy w przedmiocie ustalenia konieczności przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko i opracowania raportu o oddziaływaniu na środowisko dla budowy czterech farm fotowoltaicznych o mocy elektrycznej 1 MW każda.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz.U. z 2020 r., poz. 283; dalej: "u.i.o.ś").

Spór w sprawie sprowadzał się do zasadności nałożenia na stronę skarżącą obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Zgodnie z art. 59 tej ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga m.in. realizacja przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

W sprawie bezsporne jest, że planowana inwestycja stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 52a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz.U. z 2016 r., poz. 71; dalej: "rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko") w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz.U. z 2019 r., poz. 1839) takim przedsięwzięciem jest bowiem zabudowa przemysłowa w tym zabudowa systemami fotowoltaicznymi, lub magazynowa z towarzyszącą jej infrastrukturą o powierzchni zabudowy nie mniejsze niż 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy.

Nie ulega także wątpliwości, że przedsięwzięcie ma być realizowane w granicach terenu wyznaczonego jako ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym ( IBA) Lasy Sieniwaskie ( PL152).

Ani jednak zakwalifikowanie danego przedsięwzięcia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko ani jego lokalizacja w obszarze ochrony przyrody nie powoduje jeszcze konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jak stanowi art. 59 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś obowiązek taki musi zostać stwierdzony na podstawie art. 63.

Przepis art. 63 wprowadza z kolei kryteria jakie należy uwzględniać dokonując analizy. Organ musi zbadać okoliczności określone w ust. 1 i na ich podstawie podjąć decyzję o nałożeniu bądź nie obowiązku. Wszystkie wymienione w ust. 1 okoliczności należy uwzględniać łącznie. Tymi okolicznościami są: skala przedsięwzięcia, wielkość zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, a także istotnych rozwiązań charakteryzujących przedsięwzięcie, powiązanie z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, różnorodność biologiczną, wykorzystywanie zasobów naturalnych, w tym gleby, wody i powierzchni ziemi, emisja i występowanie innych uciążliwości, ocenione w oparciu o wiedzę naukową ryzyko wystąpienia poważnych awarii lub katastrof naturalnych i budowlanych, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii, w tym ryzyka związanego ze zmianą klimatu, przewidywane ilości i rodzaj wytwarzanych odpadów oraz ich wpływu na środowisko, w przypadkach gdy planuje się ich powstawanie, zagrożenie dla zdrowia ludzi, w tym wynikającego z emisji; usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, rodzaju, cech i skali możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do kryteriów wymienionych w pkt 1 i 2 oraz w art. 62 ust. 1 pkt 1, wynikającego z zasięgu oddziaływania - obszaru geograficznego i liczby ludności, na którą przedsięwzięcie może oddziaływać, transgranicznego charakteru oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne elementy przyrodnicze, charakteru, wielkości, intensywności i złożoności oddziaływania, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej oraz przewidywanego momentu rozpoczęcia oddziaływania, prawdopodobieństwa oddziaływania, czasu trwania, częstotliwości i odwracalności oddziaływania, powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem, możliwości ograniczenia oddziaływania.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organy nakładając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oparły się na stanowisku organu opiniującego tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, które co należy podkreślić nie ma charakteru wiążącego. Organ wydający postanowienie o istnieniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma bowiem obowiązek przeprowadzenia samodzielnej oceny tej opinii, a także jej weryfikacji, czego w sprawie zabrakło.

Mianowicie organ I instancji opierając się na tej opinii, a organ II instancji podtrzymując to stanowisko w zasadzie potraktowały jej wnioski jak swoje. Przyjmując je jako pewnik i nie poddając w zasadzie żadnej krytyce, wątpliwościom, licznie podnoszonym przez stronę skarżąca. Stwierdzono jednoznacznie, że skoro teren inwestycji to teren rolniczy to już sam fakt realizacji przedsięwzięcia zmieni jego przeznaczenie na przemysłowe. Z kolei stwierdzony przez organ opiniujący fakt znajdowania się inwestycji na terenie wyznaczonym jako ostoja ptaków w znaczeniu międzynarodowym IBA, a następnie powtórzony w uzasadnieniach obu instancji stanowił bezpośrednią przyczynę stwierdzenia podstaw do nałożenia obowiązku dokonania oceny środowiskowej.

Dokonując powyższych ustaleń organy obu instancji w żaden sposób nie uzasadniły jak konkretnie planowana inwestycja wpłynie na to środowisko. Niewątpliwie każdy rodzaj ludzkiej działalności może wywołać zmiany w środowisku, ale nie każdy rodzaj tej działalności jest reglamentowany.

Niewątpliwie w przypadku realizacji planowanej inwestycji mamy do czynienia z potrzebą ochrony dwóch interesów. Z jednej strony ochrona interesów strony do realizacji przedsięwzięcia z drugiej zaś ochrona środowiska. Dopiero w przypadku kolizji tych interesów należy przyznać pierwszeństwo interesom społecznym rozumianym jako ochrona istniejącego ekosystemu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że inwestycja dotyczy realizacji farm fotowoltaicznych, które pomyślane są jako realizacja celów ekologicznych.

Zgodnie z art. 3 pkt. 13 ustawy o ochronie środowiska "ochrona środowiska" to podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na: a) racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, b) przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, c) przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego, a zgodnie z art. 3 pkt. 32 ustawy o ochronie środowiska "równowaga przyrodnicza" to "stan, w którym na określonym obszarze istnieje równowaga we wzajemnym oddziaływaniu: człowieka, składników przyrody żywej i układu warunków siedliskowych tworzonych przez składniki przyrody nieożywionej", natomiast "zrównoważony rozwój" to "taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń" (art. 3 pkt 50 ustawy o ochronie środowiska).

W świetle powyższego opinia regionalnego dyrektora oraz ostateczne postanowienie właściwego organu muszą mieć na uwadze, że kwalifikacja planowanej inwestycji w świetle konieczności przeprowadzenia oceny środowiskowej wymaga uwzględnienia wymogu racjonalnego kształtowania środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 3 pkt. 13 lit. a) oraz art. 3 pkt 50 ustawy o ochronie środowiska) oraz zachowania równowagi przyrodniczej (art. 3 pkt. 13 oraz art. 3 pkt 32 ustawy o ochronie środowiska). Jeżeli zatem inwestycja w zakresie odnawialnych źródeł energii (elektrownie fotowoltaiczne) ma zasadniczo korzystne znaczenie dla środowiska (poprzez np. zmniejszenie emisji gazów, poprawę jakości powietrza, zmniejszenie zapadalności na choroby związane z zanieczyszczeniami powietrza), to okoliczność ta powinna mieć również wpływ na kwalifikację planowanej inwestycji w świetle konieczności przeprowadzenia oceny środowiskowej.

Z karty przedsięwzięcia wynika, że przy planowaniu inwestycji zostały wzięte pod uwagę 3 warianty: wariant zerowy polegający na zaniechaniu inwestycji, wariant zaproponowany przez inwestora oraz wariant alternatywny polegający na realizacji biogazowni. Wariant zerowy spowoduje, że nie zostaną zrealizowane objęte celami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego osiągniecia odpowiednich pułapów wielkości udziału energii odnawialnej w tzw. energii brutto, z kolei wariant altarnatywne spowoduje powstawanie odpadów z produkcji zwierzęcej i roślinnej i konieczność zabezpieczenia dużej ilości gruntów.

Inwestycja ma powstać na terenie który aktualnie stanowi obszar łąk. Wskazano, że największe zużycie materiałów i paliwa będzie miało miejsce w czasie jej realizacji. Przewidziano działania, które mają minimalizować koszty środowiska w postaci gromadzenia odpadów w przystosowanych do tego kontenerach a następnie ich przekazywanie do transportu, odzysku lub unieszkodliwiania jedynie firmom posiadającym odpowiednie pozwolenia, zabezpieczenia warstwy humusowej ziemi i wykorzystanie jej po zakończeniu robót budowlanych na terenie inwestycji, odtwarzanie strat w roślinności. Stwierdzono także, że inwestycja nie wiąże się z zanieczyszczeniem powietrza. Przewidziano również procedurę na wypadek wystąpienia awarii uwzględniającą potrzeby ochrony środowiska, jak również procedurę związaną z zakończeniem inwestycji.

Rację ma strona skarżąca, że organ opiniujący a następnie decyzyjny nie odniósł się ani do samej inwestycji, jak również do przedstawionych przez nią rozwiązań mających na celu minimalizację ingerencji w środowisko tak na etapie jej realizacji, wystąpienia ewentualnych awarii jak również likwidacji inwestycji.

Obowiązkiem organów jest dokonanie powiązania rodzaju, cech, istotnych parametrów oraz lokalizacji spornego przedsięwzięcia z ewentualnym zagrożeniem, czego w sprawie w ogóle zaniechano. Ograniczono się w zasadzie do apriorycznego stwierdzenia, że w wyniku realizacji inwestycji dojdzie do zmiany przeznaczenia terenu z rolnego na przemysłowy, co doprowadzi do szeroko pojmowanego procesu przekształcania i fragmentaryzacji krajobrazu, zmniejszenia liczebności poszczególnych gatunków roślin i zwierząt.

W opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska stwierdzono również wystąpienia oddziaływań skumulowanych. Organ opiniujący bez sprecyzowania wskazał, że w sąsiedztwie analizowanych działek planuje się również budowę 2 innych farm fotowoltaicznych, oraz że przed tym organem toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla tych farm fotowoltaicznych. Również w tym przypadku poza owym stwierdzeniem nie poszły żadne dodatkowe ustalenia ani organu opiniującego ani też decyzyjnego, pomimo wynikającego z art 63 ust. 2 lit.f u.i.o.ś. obowiązku ustalenia powiązań z innymi przedsięwzięciami w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia – w zakresie w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem.

Z urzędu Sąd stwierdza, że opisywaną przez RDOŚ inwestycją była realizacja przedsięwzięcia "Budowa dwóch elektrowni fotowoltaicznych o mocy elektrycznej do 1 MW każda w obrębie O., jednostka ewidencyjna [...] realizowaną przez [...] sp. z o.o., w stosunku do której stwierdzony obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podlegał sądowej kontroli w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1193/19. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2020 r. Sąd uchylił postanowienia stwierdzające istnienie takiego obowiązku.

Szeroko opisana przez Sąd w tej sprawie opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wskazuje na duże podobieństwo z opinią przedłożoną do akt niniejszej sprawy pomimo tego, że dotyczyła innego przedsięwzięcia, a także innego przedsiębiorcy. Wskazuje to na niedopuszczalną w tym postępowaniu uniwersalność sporządzanych opinii.

Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje stanowisko zajęte w powołanym wyżej wyroku, które ze względu na niemalże tożsamość treści opinii oraz wyrażoną w niej potrzebę ochrony tego samego obszaru znajdzie odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Z tego powodu Sąd pozwolił sobie na zacytowanie fragmentu uzasadnienia tego wyroku, z którym w pełni się zgadza i przyjmuje za odpowiedni także w niniejszej sprawie: "...zabrakło zestawienia rodzaju, charakteru, cech i usytuowania planowanego przedsięwzięcia z rodzajami, cechami i skalą możliwego bezpośredniego lub pośredniego jego oddziaływania na środowisko i inne dobra prawne (zob. art. 62 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś) oraz wskazania przekonujących argumentów, że łączna ocena powyższych kryteriów przemawia za koniecznością przeprowadzenia oceny środowiskowej. W przedmiotowej sprawie właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska powinien zatem dokonać powiązania rodzaju, cech, istotnych parametrów oraz lokalizacji spornego przedsięwzięcia (budowa elektrowni fotowoltaicznej PV o mocy do 1 MW na terenie wyznaczonym jako ostoja ptaków o znaczeniu międzynarodowym (IBA) "Lasy Sieniawskie" PL152) z realnymi możliwościami oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko (por. art. 62 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś.) z uwzględnieniem znaczenia oraz istotności pozostałych kryteriów oceny z art. 63 ust. 1 u.i.o.ś. Regionalny dyrektor nie może zapominać, że "usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym i planowanym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego" jest nie tylko jednym z kryteriów (art. 63 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś.), lecz ponadto przyjęta jako decydująca przesłanka konieczności ochrony obszarów ochrony siedlisk ptaków oraz chronionych gatunków roślin i zwierząt jest tylko jedną z wielu okoliczności, którą zarówno organ opiniujący, jak i organ orzekający mają obowiązek uwzględnić (art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. e) u.o.ś.).(...) Nie jest również wystarczające jedynie ogólne stwierdzenie o bliżej nieokreślonym zagrożeniu przedsięwzięcia i jego skutków dla określonych gatunków roślin lub zwierząt bez uwzględnienia aktualnego stanu zagospodarowania terenu planowanej inwestycji oraz jej rodzaju i cech oraz znaczenia środowiskowego."

W niniejszej sprawie w sposób analogiczny dokonano wyłącznie stwierdzenia sąsiedztwa obszaru, na którym znajdują się podlegające ochronie gatunki ptaków, tego samego z resztą co wyżej opisany, a następnie bez sprecyzowania, jak charakter oraz sposób jej realizacji wpłynie na funkcjonujący ekosystem nałożono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylając zaskarżone postanowienie. Z uwagi na konieczny do uzupełnienia zakres postępowania Sąd uchylił również postanowienie organu I instancji na podstawie art 135 p.p.s.a.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem organu I instancji będzie ocena przesłanek do nałożenia na inwestora obowiązku oddziaływania na środowisko pod katem przesłanek, o których mowa w art 63 u.i.o.ś przy zastosowaniu zaprezentowanej przez Sąd wykładni.

O kosztach orzeczono na podstawie art 200 p.p.s.a.