Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1132/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art 124 b ust 4 , art 129 ust 5 pkt 1 i 3 , art 128 ust 1 i 4  oraz art 134 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2017 r. sprawy ze skarg A. B. i G. B. oraz "T." S.A. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udostępnienie części działki skargi oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 29 czerwca 2017 r. (znak: [...]), na podstawie:

- art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.) oraz

- art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.),

po rozpatrzeniu odwołań G. B. i A. B. oraz [...] S.A. z siedzibą w K., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji Starosty [...] z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...],

w punkcie I utrzymał w mocy pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...] oraz w punkcie II uchylił pkt 4, 5 i 6 zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...], Starosta [...] orzekł:

* w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania za udostępnienie części, tj. 150 m2 dz. nr [...] o łącznej powierzchni 0,3866 ha położonej w gminie B. obręb S. w okresie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r., na podstawie decyzji Starosty [...] (znak: [...]) z dnia 25 lutego 2014 r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody (znak: [...]) z dnia 1 października 2014 r., w wysokości [...] zł, na rzecz małżonków G. B. oraz A. B. – na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej,

* w pkt 2 o tym, że do wypłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania zobowiązana jest [...] S.A. Oddział w B.-B.,

* w pkt 3 o sposobie i terminie wypłaty odszkodowania, a także o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego,

* w pkt 4 o odmowie ustalenia odszkodowania za udostępnienie ww. nieruchomości w okresie od dnia 11 listopada 2014 r. do dnia 23 kwietnia 2015 r. i w okresie nieobjętym decyzją Starosty [...] (znak: [...]) z dnia 25 lutego 2014 r.,

- w pkt 5 o odmowie ustalenia odszkodowania za straty powstałe wskutek nieużytkowania przedmiotowego terenu oraz za utratę dostępu oraz możliwości użytkowania pozostałej części ww. działki,

- w pkt 6 o odmowie zwrotu kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, że orzekając w przedmiocie wysokości odszkodowania oparł się na operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 30 maja 2016 r. przez rzeczoznawcę majątkowego T. G.. Ponadto, Starosta [...], odnosząc się do treści składanych w toku postępowania pism G. B. i A. B. wskazał, iż za okres udostępnienia przedmiotowego terenu za jaki należało ustalić odszkodowanie, uznać należało okres od dnia 24 kwietnia 2015 r. (kiedy to pracownicy inwestora dokonali oznaczenia tego obszaru poprzez wbicie w ziemię kołków oraz obklejenie go taśmą) do dnia 11 maja 2015 r. (kiedy to upłynął termin na udostępnienie nieruchomości wskazany w ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n.). W tym zakresie podkreślono bowiem, że gdyby tylko inwestor w okresie tym zapewnił sobie dojście do wskazanego obszaru (czego jednak nie uczynił, a kwestii tej nie objął również swoim wnioskiem o udostępnienie części nieruchomości), wówczas miałby możliwość wykonania planowanych prac. Podkreślono również, że nie było żadnych przesłanek do ustalenia odszkodowania za okres inny niż wskazany, gdyż przed dniem 24 kwietnia 2015 r. żadna część ww. nieruchomości nie była przedmiotem ograniczenia, zaś po dniu 11 maja 2015 r. żadne tego typu ograniczenie nie wynikało z ostatecznej decyzji administracyjnej, a tym samym w tym zakresie ewentualne odszkodowanie mogłoby być przez G. B. i A. B. dochodzone przed sądem powszechnym. Organ I instancji zauważył wreszcie, iż po pierwsze wyznaczenie terenu za pomocą palików i taśmy nastąpiło na wyraźny ich wniosek, zaś po drugie, z decyzji orzekającej o udostępnieniu części nieruchomości nie wynikał zakaz wstępu właścicieli na część nieruchomości objętą tym ograniczeniem, jak również zakaz przejścia przez nią do jakiejkolwiek innej części nieruchomości w celu jej użytkowania. Dodano przy tym, że organ I instancji odnosząc się do zgłoszonego przez G. B. i A. B. żądania zwrotu kosztów upomnienia w związku z niedoszłą do skutku egzekucją administracyjną, wskazał na brak podstaw prawnych do domagania się zwrotu tego typu kosztów.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł [...] S.A. z siedzibą w K. wskazując, że do faktycznego udostępnienia części nieruchomości pracownikom uprawnionego na podstawie decyzji, rozumianego jako umożliwienie faktycznego wejścia na teren celem wykonywania określonych prac, doszło wyłącznie w dniu 24 kwietnia 2015 r., kiedy to w uzgodnieniu z właścicielami wyznaczono teren prac. Strona odwołująca się zarzuciła przy tym zaskarżonej decyzji błędne oznaczenie w pkt 2 strony postępowania zobowiązanej do wypłaty odszkodowania jako [...] S.A. Oddział w B.-B., a to ze względu na fakt, iż oddział spółki kapitałowej nie posiada osobowości prawnej, jest wewnętrzną jednostką organizacyjną osoby prawnej jaką jest spółka i jako taki nie może być adresatem decyzji administracyjnej.

Odwołanie od ww. decyzji wnieśli również G. B. i A. B. podnosząc, że na skutek wskazania w terenie 150 m2 poprzez opalikowanie i wyznaczenie taśmą pozbawiono ich dostępu do pozostałej ogrodzonej części działki oraz utrudniono skuteczne korzystanie z części pozostałej działki. Odwołujący się wskazali, że nie można było przeprowadzić i nadal nie można przeprowadzać prac pielęgnacyjnych oraz użytkowania gruntu rolnego i zbioru owoców, a dodatkowo teren pozostaje nadal niedostępny, za co domagali się oni również odszkodowania i doprowadzenia terenu do stanu sprzed decyzji.

Rozpatrując odwołania oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda wskazał na wstępie, że przedmiotem postępowania odwoławczego była sprawa dotycząca ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz G. B. i A. B. za udostępnienie części nieruchomości stanowiącej część (150 m2) dz. nr [...] o pow. 0,3866 ha. położonej w gminie B., obręb S., na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. (znak: [...]), utrzymanej w mocy decyzją Wojewody z dnia 1 października 2014 r. (znak: [...]) w trybie przepisów u.g.n. W dalszej kolejności organ odwoławczy podał, że jak wynikało z akt sprawy, decyzją z dnia 25 lutego 2014 r. (znak: [...]), wydaną na podstawie art. 124b u.g.n., Starosta [...] zobowiązał G. B. i A. B. do udostępnienia T. D. S.A. Oddział w B.-B., na okres 6 miesięcy od dnia następnego po dniu, w którym decyzja stanie się ostateczna, części nieruchomości o pow. 150 m2, zaznaczonej na kopii mapy ewidencyjnej inwentaryzacji geodezyjnej, stanowiącej załącznik do decyzji, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej dz. nr [...] o pow. 0,3866 ha, położoną w gminie B., obręb S., w celu wykonania zabezpieczenia antykorozyjnego słupa nr [...] linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...]. Dodano przy tym, że ww. decyzja została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Wojewody z dnia 1 października 2014 r. (znak: [...]), która stała się wykonalna od dnia 11 listopada 2014 r. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 124b ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3, art. 128 ust. 1 i 4 oraz art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n., a także § 43 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.) i w oparciu o powyższe wskazał, że art. 124b u.g.n. przewiduje – niezależnie od przewidzianego w art. 128 ust. 4 u.g.n. uprawnienia do uzyskania odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124b u.g.n. oraz za zmniejszenie się wartości nieruchomości będące skutkiem tych zdarzeń – także prawo do uzyskania odszkodowania za samo udostępnienie nieruchomości. Tym samym zdaniem organu II instancji, w przedmiotowej sprawie doszło do spełnienia ww. przesłanki, bowiem w dniu 24 kwietnia 2015 r. – na żądanie współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości – nastąpiło wydzielenie w terenie (za pomocą palików i taśmy ostrzegawczej) części dz. nr [...], o której mowa w ww. decyzji Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. (tj. o pow. 150 m2) i jak wynikało z akt sprawy, stan ten utrzymywał się co najmniej do dnia 16 czerwca 2015 r. (pismo G. B. i A. B., w którym podniesiono kwestię nieusunięcia przez [...] S.A. Oddział w B.-B. ww. znaków z terenu przedmiotowej nieruchomości). Dlatego też w opinii organu odwoławczego, G. B. i A. B. przysługiwało roszczenie o odszkodowanie z tytułu tego udostępnienia. Według Wojewody, nie miała przy tym znaczenia okoliczność, iż prace remontowe, dla wykonania których ograniczono prawo własności przedmiotowej nieruchomości, nie zostały ostatecznie przeprowadzone. Zdaniem organu odwoławczego fakt ten mógł jedynie świadczyć o braku szkód z tym związanych oraz braku zmniejszenia się wartości przedmiotowej nieruchomości, natomiast kluczowe znaczenie miał fakt udostępnienia części dz. nr [...], o której mowa w decyzji Starosty [...] (tj. o pow. 150 m2). Ponadto organ II instancji, przywołując treść art. 124b ust. 1 u.g.n. wskazał, że w przepisie tym przewidziano możliwość wydania dwojakiego rodzaju decyzji – w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości, na której będą prowadzone prace przy znajdujących się na jej terenie obiektach oraz zobowiązania do udostępnienia nieruchomości, na której takich obiektów brak, jednakże jej udostępnienie jest konieczne celem zapewnienia możliwości dojazdu do nieruchomości, na której będą prowadzone prace. Dodano przy tym, że ww. obowiązek udostępnienia nieruchomości – stosownie do treści art. 124b ust. 5 u.g.n. – podlega egzekucji administracyjnej, co oznacza, iż egzekucja może być prowadzona zarówno celem wykonania obowiązków określonych w obu ww. rodzajach decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości. W tym zakresie organ odwoławczy powołując się na fragment decyzji Wojewody z dnia 1 października 2014 r., zaznaczył, że nie było rzeczą organów administracji, ani tym bardziej właściciela nieruchomości podlegającej udostępnieniu, wykazywanie racjonalności i komplementarności działań podmiotu, który zamierza przeprowadzić prace, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n., w tym m.in. tego, czy zapewnił on sobie możliwość dojazdu do nieruchomości podlegającej ograniczeniu, co może nastąpić w jednej, bądź w kilku odrębnych decyzjach administracyjnych. Tym samym, zdaniem organu II instancji, nie można było zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony odwołującej [...] S.A. z siedzibą w K., kwestionującej zasadność ustalenia odszkodowania z uwagi na fakt, iż podmiot ten ostatecznie nie wykonał prac na potrzeby przeprowadzenia, których wydana została decyzja Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. (znak: [...]), utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia 1 października 2014 r. Podkreślono przy tym, że konsekwencją przyjęcia odmiennego niż spółka odwołująca stanowiska był brak podstaw do ustalenia odszkodowania tylko za jeden dzień (24 kwietnia 2015 r.), kiedy teren podlegający ograniczeniu został oznaczony przez pracowników inwestora. Zaznaczono bowiem, że stan udostępnienia przedmiotowej nieruchomości trwał od tego momentu i w przypadku dokonania prac przez inwestora zakończyłby się wraz z ich zakończeniem, co pozwoliłoby właścicielom na przyjęcie, iż odtąd mogą bez ograniczeń korzystać z całej swojej działki. Niemniej jednak wskazano, że skoro inwestor do ww. prac nie przystępował, pomimo upływu kolejnych dni (niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy), to oczywistym i logicznym było, że przez cały ten okres, trwający aż do dnia 11 maja 2015 r. (kiedy to upływał termin na udostępnienie części nieruchomości wynikający z ostatecznych decyzji administracyjnych), właściciele działki musieli liczyć się z taką ewentualnością, a tym samym korzystanie przez nich ze wskazanego obszaru działki było ograniczone.

Ponadto w odniesieniu do żądania G. B. i A. B. dotyczącego ustalenia odszkodowania za okres przed dniem 24 kwietnia 2015 r. oraz po dniu 11 maja 2015 r., organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko Starosty [...] zaprezentowane szeroko w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Wojewody, wynikało ono bowiem logicznie z przedstawionej argumentacji. Podkreślono przy tym, że z jednej strony omawiane udostępnienie musiało wynikać z treści decyzji administracyjnej (dlatego też za ostatni dzień udostępnienia nieruchomości uznano dzień 11 maja 2015 r., gdyż maksymalnie do tej daty mogło ono nastąpić zgodnie z prawem), z drugiej zaś musiało być zainicjowane konkretnymi, widocznymi działaniami inwestora (a te nastąpiły dopiero w dniu 24 kwietnia 2015 r.). Za tak samo trafny organ odwoławczy uznał również pogląd organu I instancji odnośnie żądań G. B. i A. B. dotyczących ustalenia odszkodowania za mającą miejsce – w ich opinii – utratę dostępu oraz możliwości użytkowania pozostałej części ww. działki, z uwagi na oklejenie taśmą stanowiącej przedmiot postępowania części dz. nr [...] położonej w gminie B. obręb S. o pow. 150 m2. Zaznaczono przy tym, że niezależnie od faktu, iż pozostały teren ww. działki nie był objęty decyzją o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, to jednak z materiału dowodowego nie wynikało, aby samo oznaczenie ww. fragmentu działki o pow. 150 m2 skutecznie uniemożliwiło jej właścicielom korzystanie z pozostałej części nieruchomości. Dodano także, że wobec nieprzeprowadzenia przez inwestora żadnych prac, nie doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości oraz wystąpienia szkód. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, wskazany przez organ l instancji w pkt 1 zaskarżonej decyzji zakres czasowy, terytorialny i przedmiotowy ograniczenia, za który należało ustalić odszkodowanie, był prawidłowy, a w związku z powyższym należało je ustalić w oparciu o opinię biegłego, tj. rzeczoznawcy majątkowego sporządzoną w formie operatu szacunkowego. W tym zakresie wskazano, że w przedmiotowej sprawie operat szacunkowy został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. G. w dniu 30 maja 2016 r., zaś jego aktualność została potwierdzona w dniu 10 czerwca 2017 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że w operacie tym, na podstawie analizy stawek czynszu dzierżawnego określono wartość rynkową udostępnienia części dz. nr [...] o pow. 150 m2 w okresie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r., czyli przez 11 dni, na kwotę [...]zł. Dodano, że biegły, uwzględniając fakt, że działka położona jest w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz że udostępnienie nieruchomości nastąpiło nie na działalność rolniczą, przyjął stawkę czynszu w wysokości jak za grunty przeznaczone pod działalność składową i magazynową (obszar Gminy B. oraz Miasta O. – teren peryferyjny), jako najbardziej zbliżoną do celu na jaki została ona udostępniona. Organ odwoławczy nadmienił przy tym, że przepisy mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie nie przewidywały szczegółowych zasad określenia wartości odszkodowania za "udostępnienie" nieruchomości. Niemniej jednak, w ocenie organu II instancji, mając na uwadze treść decyzji wydanej na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. zasadnym było przyjęcie, iż w takim przypadku uzasadnione było przyznanie w ramach odszkodowania kwoty odpowiadającej wysokością czynszowi z tytułu dzierżawy takiej nieruchomości. Zaznaczono, że za takim rozwiązaniem przemawiała również regulacja ww. § 43 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, zgodnie z którym, przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., uwzględnia się w szczególności utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie. Z kolei podniesiono również, że zgodnie z treścią art. 693 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 459), przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, należało przyjąć, że w obu ww. przypadkach chodziło o umożliwienie osobie trzeciej korzystania z nieruchomości z wyłączeniem jej właściciela, co korespondowało z istotą instytucji określonej w art. 124b ust. 1 u.g.n., w którym mowa jest o udostępnieniu nieruchomości podmiotom zamierzającym podjąć określone czynności, przy jednoczesnym obowiązku właściciela znoszenia takiego stanu rzeczy. Według organu II instancji, obie instytucje wydają się być w tym zakresie podobne, choć zaznaczono, że oczywistą różnicą pozostaje wola stron oraz tryb ich powstania. Ponadto zdaniem Wojewody, omawiany operat szacunkowy ocenić należało jako przydatny dla potrzeb prowadzonego postępowania, a tym samym przyjąć go jako dowód w oparciu, o który możliwe było prawidłowe ustalenie odszkodowania. Podkreślono bowiem, że nie zawierał on wad, braków czy nieścisłości, które podważałyby jego wiarygodność dowodową. Stąd też w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił przedmiotowe odszkodowanie i dlatego należało utrzymać w mocy pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji. Jednocześnie jednak, zdaniem Wojewody, konieczne było uchylenie pkt 4, 5 i 6 decyzji oraz umorzenie w tym zakresie postępowania pierwszej instancji. Podkreślono bowiem, że w ramach prowadzonego postępowania organ l instancji powinien był, zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. ustalić zakres przedmiotowy, terytorialny i czasowy udostępnienia nieruchomości za jaki należało ustalić odszkodowanie, co zostało prawidłowo przeprowadzone. Niemniej jednak wskazano, że powyższe nie uzasadniało wydawania osobnych rozstrzygnięć (pkt 4 i 5) o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu udostępnienia nieruchomości, do którego w świetle poczynionych ustaleń, nie doszło i to pomimo składanych w tym zakresie wniosków G. B. i A. B.. Tym samym należało uznać, że wobec treści art. 124b ust. 4 u.g.n., wystarczającym było bowiem ustosunkowanie się do ww. żądań w treści uzasadnienia, wyjaśniając motywy uznania za właściwe ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości w zakresie wskazanym w jej pkt 1. Tym bardziej zdaniem organu odwoławczego, za zupełnie niezrozumiałe i bezpodstawne uznać należało orzekanie (pkt 6) w decyzji wydawanej w trybie art. 124b ust. 4 u.g.n. o kwestii zwrotu kosztów upomnienia uregulowanych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dodatkowo odnosząc się do zarzutu [...] S.A. z siedzibą w K. dotyczącego błędnego oznaczenia strony postępowania w pkt 2 decyzji (wskazanie organu terenowego spółki), organ odwoławczy podał, że w jego ocenie nie jest to uchybienie, które uzasadniałoby uchylenie wydanego rozstrzygnięcia, gdyż miało ono charakter czysto techniczny. Zdaniem organu II instancji, oczywistym było bowiem, że adresatem decyzji był [...] S.A. z siedzibą w K., jako podmiot posiadający osobowość prawną, tyle tylko, że w ramach przedmiotowej sprawy działający przez swoją, właściwą terytorialnie jednostkę organizacyjną w postaci Oddziału w B.-B.. Podkreślono przy tym, że powyższe wynikało również w sposób oczywisty z przebiegu postępowania o udostępnienie przedmiotowej nieruchomości, które zakończyło się decyzją Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. (znak: [...]) utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia 1 października 2014 r. Dodano, że w ww. rozstrzygnięciu również orzeczono o udostępnieniu nieruchomości na rzecz [...] S.A. Oddział w B.-B. (na wniosek, której to jednostki z dnia 28 października 2013 r. postępowanie od początku było prowadzone) i nie było to wówczas w żaden sposób kwestionowane przez stronę odwołującą, która przystąpiła do wykonania tej decyzji.

Skargi na ww. decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący – G. B. i A. B. oraz [...] S.A. w K..

Skarżący G. B. i A. B. nie zgodzili się z ustaleniami organu dotyczącymi okresu, w którym nastąpił stan udostępnienia należącej do nich nieruchomości, tj. wyłącznie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r. W ocenie skarżących, udostępnienie nieruchomości nastąpiło od dnia 11 listopada 2014 r. do dnia 11 maja 2015 r., zaś odmienne twierdzenie organu odwoławczego, zgodnie z którym stan udostępnienia nieruchomości musiał być zainicjowany konkretnymi, widocznymi działaniami inwestora należało uznać za bezpodstawne. Skarżący podnieśli również, że na skutek wskazania w terenie 150 m2, poprzez jego wygrodzenie metalowymi prętami i wyznaczenie taśmą odcięto im dostęp do pozostałej ogrodzonej części działki oraz utrudniono skutecznie korzystanie z pozostałej części nieruchomości, gdyż sprzęt rolniczy musiał objeżdżać oznaczony teren, co – według skarżących – skutkowało niemożliwością przeprowadzenia prac pielęgnacyjnych, właściwego użytkowania gruntu rolnego i zbioru owoców. Podkreślono także, że teren nie został przywrócony do stanu poprzedniego zgodnie z wydaną decyzją, dlatego też skarżący wnieśli o zasądzenie odszkodowania za poniesione straty oraz przywrócenie stanu poprzedniego (usunięcie metalowych prętów i taśmy). Ponadto zaznaczyli, że niezasadnie zostali obciążeni kosztami upomnienia o egzekucji administracyjnej w celu wykonania decyzji, pomimo, że teren był udostępniony przez cały okres wskazany w treści decyzji.

Z kolei strona skarżąca [...] S.A. w K., zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a., a to poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji publicznej, niezgodne z prawdą obiektywną przyjęcie, że właściciele nieruchomości udostępnili nieruchomość stronie skarżącej w dniach od 25 kwietnia 2015 r. do 11 maja 2015 r. dla prowadzenia prac, brak wystarczających i spójnych argumentów za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1-3 oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie.

Ponadto strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 124b ust. 4 u.g.n., poprzez przyjęcie, iż przepis ten uprawnia właścicieli nieruchomości do otrzymania odszkodowania za udostępnienie części nieruchomości o pow. 150 m2 dz. nr [...] – księga wieczysta nr [...] Sąd Rejonowy w O. w innym dniu niż 24 kwietnia 2015 r., tj. w dniach od 25 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r., w których to dniach właściciele odmówili przedstawicielom strony skarżącej prawa dostępu do części nieruchomości udostępnionej w dniu 24 kwietnia 2015 r., a tym samym błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, że ziściła się przesłanka uprawniająca właścicieli do żądania odszkodowania za okres 17 dni, gdy co najwyżej właścicielom przysługiwałoby wynagrodzenie za 1 dzień udostępnienia, tj. w wysokości 1/18 kwoty wyliczonej przez biegłego, tj. [...] zł.

W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca przytoczyła dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie rozwinęła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w tym zakresie swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle zaś art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Skargi nie zasługują na uwzględnienie z przyczyn podanych poniżej.

Przedmiotem kontroli Sądu I instancji jest decyzja Wojewody z dnia 29 czerwca 2017 r. (znak: [...]), która organ ten

po rozpatrzeniu odwołań G. B. i A. B. oraz [...] S.A. z siedzibą w K. od decyzji Starosty [...] z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...], - w punkcie I utrzymał w mocy pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...] oraz w punkcie II uchylił pkt 4, 5 i 6 zaskarżonej decyzji Starosty [...] z dnia 20 grudnia 2016 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie I instancji.

Trzeba przy tym wyjaśnić, że decyzją z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...], Starosta [...] orzekł:

* w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania za udostępnienie części, tj. 150 m2 dz. nr [...] o łącznej powierzchni 0,3866 ha położonej w gminie B. obręb S. w okresie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r., na podstawie decyzji Starosty [...] (znak: [...]) z dnia 25 lutego 2014 r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody (znak: [...]) z dnia 1 października 2014 r., w wysokości [...] zł, na rzecz małżonków G. B. oraz A. B. – na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej,

* w pkt 2 o tym, że do wypłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania zobowiązana jest [...] S.A. Oddział w B.-B.,

* w pkt 3 o sposobie i terminie wypłaty odszkodowania, a także o tym, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego,

* w pkt 4 o odmowie ustalenia odszkodowania za udostępnienie ww. nieruchomości w okresie od dnia 11 listopada 2014 r. do dnia 23 kwietnia 2015 r. i w okresie nieobjętym decyzją Starosty [...] (znak: [...]) z dnia 25 lutego 2014 r.,

- w pkt 5 o odmowie ustalenia odszkodowania za straty powstałe wskutek nieużytkowania przedmiotowego terenu oraz za utratę dostępu oraz możliwości użytkowania pozostałej części ww. działki,

- w pkt 6 o odmowie zwrotu kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.

Normatywnym wzorcem kontroli Sądu I instancji są przywołane poniżej przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n).

Zgodnie z treści art. 124b u.g.n. dot. udostępniania nieruchomości w celu wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii:

"1. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

2. Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1.

3. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio.

4. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

5. Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że zgodnie z treścią art. 124b ust. 4 u.g.n., odszkodowanie, o którym jest w nim mowa przysługuje za faktyczne, rzeczywiste udostępnienie nieruchomości przez właściciela. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika zarazem, że odszkodowanie to nie jest powiązane z samym jedynie bytem wynikającego z określonej decyzji administracyjnej obowiązku udostępnienia nieruchomości w określonym terminie. Wniosek ten wynika z porównania treści art. 124b ust. 4 z treścią ust. 3 tego samego artykułu u.g.n. Jednocześnie Sąd zauważa, że odszkodowania o których jest mowa treści art. 124b ust. 4 u.g.n. dotyczą jedynie nieruchomości udostępnianej w drodze decyzji, gdyż ta nieruchomość jest przedmiotem regulacji prawa administracyjnego.

W myśl art. 128 ust. 4 u.g.n.: "4. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu"

Na podstawie art. 129 u.g.n.: 1. Odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5".

Zgodnie z treścią art. 130 u.g.n.:

"1. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio.

2. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości".

W przedmiocie zapłaty odszkodowania wypowiada się art. 132 u.g.n. zgodnie z którym:

1. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b.

1a. W sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.

1b. W przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości na wniosek osoby wywłaszczanej wypłaca się zaliczkę w wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji w decyzji o wywłaszczeniu. Zapłata zaliczki następuje jednorazowo w terminie 50 dni licząc od dnia złożenia wniosku o wypłatę zaliczki. Wysokość odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości pomniejsza się o kwotę wypłaconej zaliczki.

1c. Jeżeli uchylono decyzję o wywłaszczeniu lub stwierdzono nieważność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, osoba, której wypłacono zaliczkę, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tej zaliczki po jej waloryzacji na dzień zwrotu, o ile nie przysługuje im uprawnienie, o którym mowa w art. 122a.

2. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

3. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

3a. Jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu.

4. Za zgodą osoby uprawnionej do odszkodowania starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ustalić inny niż określony w ust. 1-3 sposób zapłaty przyznanego odszkodowania.

5. Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany, z zastrzeżeniem ust. 6 i 8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.

6. Obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124, art. 124b, art. 125 i art. 126 oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, o którym mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami, usuwaniem awarii oraz usuwaniem z gruntu, o którym mowa w art. 124b ust. 1, albo zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsiębiorcę, który na podstawie koncesji wykonuje działalność w zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania kopalin objętych własnością górniczą.

7. (uchylony).

8. Podmiot, który będzie realizował cel publiczny, może pokryć koszty należności, o których mowa w ust. 5 i 6, oraz koszty ustalenia tych należności".

W kontrolowanej sprawie jest bezsprzeczne, że w dniu 17 czerwca 2015 r. A. i G. B., przywołując decyzję Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. [...], zwrócili się do Starosty [...] m.in. "o wyegzekwowanie odszkodowania za udostępnienie naszej nieruchomości za okres 6 miesięcy zgodnie z decyzją". Jednocześnie wnioskodawcy wyjaśniali: "pragniemy zauważyć, że do dnia dzisiejszego teren zajęty przez Zakład Energetyczny jest zagrodzony i uniemożliwia dostęp do dalszej części działki - o czym już pisaliśmy w piśmie z dnia 27.04.2015 r. "

Powołaną we wniosku decyzją znak: [...] z dnia 25 lutego 2014 r. Starosta [...], w pkt 1 zobowiązał G. B. i A. B. do udostępnienia [...] S.A. Oddział w B. - B., na okres 6 miesięcy począwszy od dnia następnego po dniu, w którym decyzja stanie się ostateczna, części nieruchomości o pow. 150 m2, zaznaczonej na kopii mapy ewidencyjnej - inwentaryzacji geodezyjnej, stanowiącej załącznik do decyzji, objętej księgą wieczystą nr [...] stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,3866 ha położoną w gminie B. obręb S. w celu wykonania zabezpieczenia antykorozyjnego słupa nr [...] linii elektroenergetycznej 110 kV relacji P. – J.; w pkt 2 zobowiązał inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu zabezpieczenia antykorozyjnego, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty powiadomiono, że wnioskodawca zobowiązany będzie do zapłaty odszkodowania; w pkt 3 zobowiązał [...] S.A. Oddział w B.-B. do powiadomienia Starosty [...] o wyniku przeprowadzonych uzgodnień w zakresie ustalenia i wypłaty odszkodowania za udostępnienie nieruchomości, o której mowa w pkt 1 oraz ewentualne szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w pkt 1 w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynie 30-dniowy termin na dokonanie uzgodnień wskazując jednocześnie, że termin 30-dniowy na dokonanie uzgodnień rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, w pkt 4 poinformował, że obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

Po rozpatrzeniu odwołania G. i A. B. decyzją z dnia 1 października 2014 r. znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...]. W dniu 27 listopada 2014 r. akta sprawy zostały zwrócone organowi I instancji z informacją, że dotychczas nie wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na w/w decyzję Wojewody, natomiast termin do jej wniesienia upłynął 10 listopada 2014 r.

W dniu 28 stycznia 2015 r. do Starostwa Powiatowego w O. wpłynął wniosek [...] S.A. Oddziału w B.-B. o wszczęcie egzekucji administracyjnej celem wykonania decyzji Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. znak: [...], uzasadniając to brakiem zgody współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości na udostępnienie części działki nr [...] o pow. 150 m2 celem wykonania prac remontowych. Działając na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Starosta [...] skierował do skarżących A. i G. B. pisemne upomnienie znak [...] z dnia 31 marca 2015 r. wzywające A. i G. B. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. znak: [...] utrzymanej w mocy decyzją Wojewody z dnia 1 października 2014. r. znak: [...] w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Jednocześnie wyjaśniono, że w przypadku nieudostępnienia nieruchomości w wyznaczonym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne przewidziane dla egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz obciążono skarżących kosztami upomnienia w wysokości [...] zł.

W odpowiedzi na ww. upomnienie organu egzekucyjnego skarżący A. i G. B., w piśmie z dnia 10 kwietnia 2015 r., wyrazili "chęć dobrowolnego wykonania decyzji bez postępowania egzekucyjnego na zajęcie terenu 150 m kwadratowych wskazanych w decyzji" domagając się przy tym wyznaczenia w terenie obszaru zajęcia "kołkami i taśmą", co następnie zostało dokonane przez [...] S.A. Oddział w B.-B. w dniu 24 kwietnia 2015 r., co potwierdzili zarówno współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości (pismo z dnia 27 kwietnia 2015 r.), jak i [...] S.A. w piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r. W tym samym piśmie Spółka [...] ponownie zawnioskowała o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, że Państwo G. i A. B. nie wyrazili w dniu 25 kwietnia 2015 r zgody na wejście w teren przedmiotowej nieruchomości, w związku z czym nie przeprowadzono planowanych prac remontowych, zgodnie z decyzją Starosty [...] z 25 lutego 2014 r. znak: [...] W załączonym oświadczeniu pogotowia energetycznego i wykonawcy robót zawarto informację, że dnia 25.04 nie wykonano prac konserwacyjnych na słupie nr [...] lini 110 kV [...] na terenie posiadłości B. A. (...) Właściciel nie wyraża zgody, w uwagach natomiast wyjaśniono: "Brak dojścia do st. Nr [...]. Właściciel nie wyraża zgody na przejście do stanowiska 28 ".

W dniu 15 maja 2015 r. przeprowadzone zostało spotkanie w terenie, z udziałem właścicieli działki nr [...] obręb S. oraz przedstawicieli [...] S.A. Oddział w B.-B., w trakcie którego stwierdzono, że na części działki [...] usytuowany jest słup konstrukcji metalowej. Teren wokół słupa ogrodzony jest ogrodzeniem z siatki metalowej na drewnianych palach. Stwierdzono, że faktycznie do słupa metalowego nie ma bezpośredniego dostępu - jedynie przez "podwórko" posesji ul. [...]. [...] Pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] (oznaczenie nieaktualne) usytuowane jest ogrodzenie z siatki na drewnianych palach. Ponadto od strony działki nr [...] teren jest mocno zakrzaczony - brak możliwości bezpośredniego dojścia. Przedstawiciel [...] S.A. Oddział w B. - B. poinformował, że [...] nie wnioskował osobno o zapewnienie dojścia do przedmiotowego słupa, gdyż w jego ocenie dojście to zapewnia wydana przez Starostę O.o decyzja z dnia 25.02.2014 r. utrzymana w mocy przez Wojewodę. Wobec wyjaśnienia, że decyzja Starosty [...] z dnia 25.02.2014 r. i utrzymująca ją decyzja Wojewody nie dotyczyła kwestii dojścia do przedmiotowego słupa przedstawiciel [...] S.A. Oddział w B. - B. poinformował, że Inwestor przeanalizuje niniejszą sprawę i rozważy ewentualną konieczność wystąpienia o uregulowanie i zapewnienie dojścia do niniejszego słupa. Skarżący poinformowali, że pismem z dnia 10.04.2015 r. wyrazili jedynie zgodę na wykonanie Starosty [...] - nie wyrażając tym samym zgody na przejście do tego terenu po dalszej części swojej działki nr [...].

W odpowiedzi na zawiadomienie Starosty [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udostępnienie części działki nr [...] obręb S. (wystosowane do stron w następstwie złożonego wniosku o ustalenie odszkodowania) [...] S.A. Oddział w B.-B. w piśmie z dnia 29 lipca 2015 r. poinformował: "w naszej opinii postępowanie jest całkowicie bezprzedmiotowe, gdyż do udostępnienia nieruchomości stanowiącej część (150 m2) działki nr [...] o pow. 0,3866 ha położonej w gminie B. obręb S. w celu zabezpieczenia antykorozyjnego słupa nr [...] linii kV P. -J.e nie doszło w wyniku braku zgody właścicieli działki na wejście w teren pomimo prawomocnej decyzji Starosty [...], która nie regulowała kwestii dojścia do słupa. Jednocześnie informujemy, że postępowanie egzekucyjne przeciwko A. i G. B. prowadzone przez Starostwo Powiatowe w O. nie zostało zakończone. "

Postanowieniem znak: [...] z dnia 18 sierpnia 2015 r. Starosta [...] działając jako organ egzekucyjny postanowił nie przystępować do egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji Starosty [...] znak: [...] z dnia 25 lutego 2014 r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody znak: [...] z dnia 1 października 2014 r.

Wobec tak ustalonego jak powyżej stanu faktycznego, który w ocenie Sądu znajduje spójne i pełne odzwierciedlenie w aktach sprawy i mając na względzie treść powyżej przywołanych przepisów prawnych - Sąd I instancji w pełni podziela stanowisko organu II instancji zajęte w kwestionowanej do Sądu I instancji decyzji tego organu. W świetle powyższych regulacji należy wskazać, iż przepis art. 124b u.g.n. przewiduje - niezależnie od przewidzianego w art. 128 ust. 4 u.g.n. uprawnienia do uzyskania odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124b oraz za zmniejszenie się wartość nieruchomości będące skutkiem tych zdarzeń - także prawo do uzyskania odszkodowania za samo udostępnienie nieruchomości.

Odnosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy nie może budzić wątpliwości, iż w kontrolowanym przypadku powyższa przesłanka została spełniona, bowiem w dniu 24 kwietnia 2015 r. - na żądanie współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości - nastąpiło wydzielenie w terenie (za pomocą palików i taśmy ostrzegawczej) części działki nr [...] o której mowa w ww. decyzji Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. (tj. o pow. 150 m2) i jak wynika z akt sprawy, stan ten utrzymywał się co najmniej do dnia 16 czerwca 2015 r. (pismo G. i A. B., w którym podniesiono kwestię nieusunięcia przez [...] S.A. Oddział w B.-B. ww. znaków z terenu przedmiotowej nieruchomości). Tym samym, w ocenie Sadu I instancji skarżącym przysługuje roszczenie o odszkodowanie z tytułu tego udostępnienia. Nie ma przy tym znaczenia, zdaniem Sadu I instancji, okoliczność, iż prace remontowe, dla wykonania których ograniczono prawo własności przedmiotowej nieruchomości, nie zostały ostatecznie przeprowadzone. Sąd podziela w tym miejscu pogląd organu II instancji, że fakt ten świadczy jedynie o braku szkód z tym związanych oraz braku zmniejszenia się wartości przedmiotowej nieruchomości, bowiem kluczowe znaczenie ma fakt udostępnienia części działki nr [...], o której mowa w decyzji Starosty [...] (tj. o pow. 150 m2).

W tym miejscu, zauważyć należy, że treść art. 124b ust. 1 u.g.n. przewiduje możliwość zobowiązania przez starostę właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Przywołana treść tego przepisu prowadzi do oczywistego wniosku, iż przewiduje on możliwość wydania dwojakiego rodzaju decyzji - w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości, na której będą prowadzone prace przy znajdujących się na jej terenie obiektach, oraz zobowiązania do udostępnienia nieruchomości, na której takich obiektów brak, jednakże jej udostępnienie jest konieczne celem zapewnienia możliwości dojazdu do nieruchomości, na której będą prowadzone prace.

Z kolei zgodnie z art. 124b ust. 5 u.g.n., obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej, co oznacza, iż egzekucja może być prowadzona zarówno celem wykonania obowiązków określonych w obu wskazanych powyżej rodzajach decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości.

W tym miejscu Sąd wskazuje na fragment uzasadnienia ww. decyzji Wojewody z dnia 1 października 2014 r. znak [...], zgodnie z którym: Odnosząc się do zarzutów odwołania związanych z nieuwzględnieniem przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji kwestii ustanowienia drogi dojazdowej do miejsca prowadzenia prac na działce nr [...], gm. B., obręb S., należy wskazać za organem I instancji, iż we wniosku inicjującym omawiane postępowanie administracyjne nie wskazano na potrzebę ustalenia w decyzji ww. drogi dojazdowej, a zatem omawiana kwestia nie była przedmiotem niniejszej sprawy.

W kontekście powyższego ustalenia Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że nie jest rzeczą organów administracji, ani tym bardziej właściciela nieruchomości podlegającej udostępnieniu, do wykazywania racjonalności i komplementarności działań podmiotu, który zamierza przeprowadzić prace, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n., w tym m.in. tego, czy zapewnił on sobie możliwość dojazdu do nieruchomości podlegającej ograniczeniu, co w świetle powyższych uwag może w sposób oczywisty nastąpić w jednej, bądź w kilku odrębnych decyzjach administracyjnych.

Z uwagi na ww. okoliczności nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej [...] S.A. z siedzibą w K., kwestionującej zasadność ustalenia odszkodowania z uwagi na fakt, iż podmiot ten ostatecznie nie wykonał prac, na potrzeby przeprowadzenia których wydana została decyzja Starosty [...] z dnia 25 lutego 2014 r. znak: [...], utrzymana w mocy ww. decyzją Wojewody z dnia 1 października 2014. Konsekwencją przyjęcia odmiennego, niż skarżąca Spółka poglądu, był zatem brak podstaw w tej sytuacji również do ustalenia odszkodowania tylko za jeden dzień (24 kwietnia 2015 r.). kiedy teren podlegający ograniczeniu został oznaczony przez pracowników inwestora. Stan udostępnienia tej nieruchomości trwał bowiem od tego momentu i w przypadku dokonania prac przez inwestora zakończyłby się wraz z ich zakończeniem, co pozwoliłoby właścicielom na przyjęcie, iż odtąd mogą bez ograniczeń korzystać z całej swojej działki. Skoro jednak inwestor do ww. prac nie przystępował pomimo upływu kolejnych dni (jak już wskazano, nie jest rzeczą organów w niniejszym postępowaniu analizowanie przyczyn takiego stanu rzeczy), to przecież oczywistym i logicznym jest, że przez cały ten okres, trwający aż do dnia 11 maja 2015 r. (kiedy to upływał termin na udostępnienie części nieruchomości wynikający z ostatecznych decyzji administracyjnych), właściciele działki musieli liczyć się z taką ewentualnością, a tym samym korzystanie przez nich ze wskazanego obszaru działki było ograniczone.

Jeśli chodzi o żądania skarżących dotyczące ustalenia odszkodowania za okres przed dniem 24 kwietnia 2015 r. oraz po dniu 11 maja 2015 r., to Sąd I instancji w całości podziela stanowisko organów zaprezentowane szeroko w zaskarżonej decyzji. Wynika ono bowiem logicznie z wyżej przedstawionej argumentacji. Z jednej bowiem strony omawiane udostępnienie musi oczywiście wynikać z treści decyzji administracyjnej ( i dlatego właśnie za ostatni dzień udostępnienia nieruchomości w ramach mniejszej sprawy uznać należy dzień 11 maja 2015 r., skoro właśnie maksymalnie do tej daty mogło ono nastąpić zgodnie z prawem), z drugiej zaś musi być zainicjowane konkretnymi, widocznymi działaniami inwestora (a te nastąpiło dopiero w dniu 24 kwietnia 2015 r.). Za tak samo trafny uznać należy pogląd organu I i II instancji odnośnie żądań skarżących G. i A. B. dotyczących ustalenia odszkodowania za mającą miejsce - w ich nieuzasadnionej opinii - utratę dostępu oraz możliwości użytkowania pozostałej części ww. działki, z uwagi na oklejenie taśmą stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania części działki nr [...] położonej w gminie B. obręb S. o pow. 150 m2. Jedynie na marginesie Sąd stwierdza, że niezależnie od relewantnego faktu, iż pozostały teren ww, działki nie był objęty decyzją o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, w ślad za organem I instancji zauważyć należy, iż z materiału dowodowego nie wynika, by samo oznaczenie ww. fragmentu działki o pow. 150 m2 mogło ew. skutecznie uniemożliwić jej właścicielom korzystanie z pozostałej części nieruchomości. Końcowo wreszcie wskazać trzeba, iż oczywistym jest, że wobec nieprzeprowadzenia przez inwestora żadnych prac, w niniejszym przypadku nie doszło do zmniejszenia wartości wydzielonej nieruchomości oraz wystąpienia szkód.

W efekcie, wskazany przez organ I i II instancji w pkt 1 zaskarżonej decyzji zakres czasowy, terytorialny i przedmiotowy ograniczenia za który należy ustalić odszkodowanie, jest w przekonaniu Sądu instancji prawidłowy i zgodny z prawem. W efekcie, wobec przytoczonych powyżej przepisów u.g.n.. należało je ustalić w oparciu o opinią biegłego tj. rzeczoznawcy majątkowego sporządzoną w formie operatu szacunkowego.

Zdaniem Sądu I instancji wskazany operat szacunkowy ocenić należy jako przydatny dla potrzeb prowadzonego postępowania, a tym samym przyjąć go jako dowód w oparciu, o który możliwe jest prawidłowe ustalenie odszkodowania. Nie zawiera on bowiem wad, braków czy nieścisłości, które podważałyby jego wiarygodność dowodową. W tym względzie Sąd orzekający podziela w pełni to stanowisko judykatury, w którym przyjmuje się, że ocena operatu szacunkowego przez organy administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć weryfikacji wiadomości specjalnych. W konsekwencji także sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych przedstawionych przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym. Stanowisko takie zostało wyrażone m. in. przez NSA w wyrokach z 23.10. 2013 r. sygn. akt II OSK 1201/12 i IIOSK 1202/12. Zgodnie z tym stanowiskiem obowiązkiem organu dokonującego oceny operatu szacunkowego jest jego zbadanie pod kątem zgodności z przepisami prawa tj. zbadanie czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnionego rzeczoznawcę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, czy nie zawiera niejasności i niezgodności z przepisami, pomyłek, braków, które powinny sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał przydatną wartość dowodową. Nie znajduje natomiast uzasadnienia kwestionowanie samej metodyki szacowania nieruchomości, gdyż odnosi się do wiadomości specjalnych, które są wyłącznie domeną rzeczoznawcy - wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 483/16 (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 1815/12 w którym podkreślono, iż ocenie organu administracji ani sądu administracyjnego, nie może wprost podlegać prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego, lecz wyłącznie jego przydatność jako materiału dowodowego stanowiącego podstawę orzekania (zob. podobnie wyrok NSA z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 778/10) oraz wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2016 r. sygn. akt 1 OSK 229/15 gdzie wskazano, iż zakwestionowanie operatu szacunkowego i opartych na nim decyzji administracyjnych nie może być wynikiem zakwestionowania wyboru dokonanego przez rzeczoznawcę , a zdeterminowanego jego wiedzą fachową i uargumentowanego, gdyż taki wybór rzeczoznawcy mieści się w granicach prawa.

W efekcie Sąd I instancji ocenia, że organ I i II instancji prawidłowo ustalił przedmiotowe odszkodowanie i dlatego zgodne z prawem jest utrzymanie w mocy pkt 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji. Jednocześnie, zdaniem Sądu I instancji, zgodne z prawem i zatem konieczne było uchylenie jej pkt 4, 5 i 6 i umorzenie w tym zakresie postępowania pierwszej instancji. W ramach prowadzonego postępowania organ I instancji powinien był bowiem, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a. ustalić zakres przedmiotowy, terytorialny i czasowy udostępnienia nieruchomości za jaki należy ustalić odszkodowanie, co jak już wskazano, zostało prawidłowo przeprowadzone. Powyższe nie uzasadniało jednak wydawania osobnych rozstrzygnięć (pkt 4 i 5) o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu udostępnienia nieruchomości, do którego w świetle poczynionych ustaleń, nie doszło i to pomimo składanych w tym zakresie wniosków przez skarżących G. i A. B.. Wobec treści art. 124b ust. 4 u.g.n. (który stanowi, iż za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania), wystarczającym było bowiem ustosunkowanie się do ww. żądań w treści uzasadnienia, wyjaśniając motywy uznania za właściwe ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości w zakresie wskazanym w jej pkt 1. Tym bardziej za zupełnie niezrozumiałe i bezpodstawne uznać należało orzekanie (pkt 6) w decyzji wydawanej w trybie art. 124b ust. 4 u.g.n. o kwestii zwrotu kosztów upomnienia uregulowanych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ustosunkowując się do zarzutu [...] S.A. z siedzibą w K., który zarzucił zaskarżonej decyzji "błędne oznaczenie w pkt 2 strony postępowania zobowiązanej do wypłaty odszkodowania jako <<[...] SA Oddział w B.-B., a to ze względu na, iż oddział spółki kapitałowej nie posiada osobowości prawnej, jest wewnętrzną jednostką organizacyjną osoby prawnej jaką jest spółka i jako taki nie może być adresatem decyzji administracyjne>> Sąd stwierdza, że aczkolwiek ww. oznaczenie może stanowić pewnego rodzaju uchybienie w kontekście wskazanej przez skarżącą Spółkę jej struktury prawno-organizacyjnej, to nie jest to uchybienie, który uzasadniałoby uchylenie wydanego rozstrzygnięcia, gdyż ma ono charakter czysto techniczny. Oczywiste jest bowiem, iż adresatem decyzji jest [...] S.A. z siedzibą w K., jako podmiot posiadający osobowość prawną, tyle tylko, że w ramach przedmiotowej sprawy działający właśnie przez swoją, właściwą terytorialnie jednostkę organizacyjną w postaci Oddziału w B.-B.. Powyższe wynika zresztą w sposób oczywisty także z przebiegu postępowania o udostępnienie przedmiotowej nieruchomości, które zakończyło się decyzją Starosty [...] znak: [...] r. z dnia 25 lutego 2014 r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody znak: [...] z dnia 1 października 2014 r. W ww. rozstrzygnięciu również orzeczono o udostępnieniu nieruchomości na rzecz [...] S.A. Oddział w B.-B. (na której to jednostki wniosek z dnia 28 października 2013 r. postępowanie od początku było prowadzone) i nie było to wówczas w żaden sposób kwestionowane przez odwołującą, która przystąpiła do wykonania tej decyzji. Jak się natomiast podkreśla w doktrynie prawniczej obowiązek wypłaty odszkodowania w wysokości ustalonej przez starostę w osobnej decyzji administracyjnej obciąża podmiot, któremu nieruchomość została udostępniona (E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, Lex. el. 2017).

Wobec powyższych ustaleń Sądu I instancji i dokonanej powyżej wykładni treści art. 124b ust. 4 u.g.n. nie są uzasadnione argumenty skargi skarżących G. B. i A. B.. Zdaniem Sądu I instancji przedmiotowe odszkodowanie przysługuje im jedynie za okres, w którym nastąpił rzeczywisty i dopuszczony tj. wymagany ww. decyzją stan udostępnienia należącej do nich nieruchomości, tj. wyłącznie od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r. Z przyczyn wskazanych powyżej nie jest uzasadniony pogląd skarżących, że udostępnienie nieruchomości nastąpiło od dnia 11 listopada 2014 r. do dnia 11 maja 2015 r. Tak samo nie zasługuje, z przyczyn wskazanych powyżej, żądanie skarżących podnoszące, że na skutek wskazania w terenie 150 m2, przez jego wygrodzenie metalowymi prętami i wyznaczenie taśmą odcięto im dostęp do pozostałej ogrodzonej części działki oraz utrudniono skutecznie korzystanie z pozostałej części nieruchomości, gdyż sprzęt rolniczy musiał objeżdżać oznaczony teren, co – według skarżących - skutkowało niemożliwością przeprowadzenia prac pielęgnacyjnych, właściwego użytkowania gruntu rolnego i zbioru owoców. W kontrolowanej sprawie chodzi bowiem o odszkodowanie za zajęcie/udostępnienie terenu wskazanego w ww. decyzji. Z kolei kwestia nie przywrócenia zajętego terenu do stanu poprzedniego znajduje się poza zakresem kontrolowanej sprawy. Tak samo jak i kwestia zasadności obciążenia skarżących kosztami upomnienia o egzekucji administracyjnej w celu wykonania decyzji.

Mając na uwadze całość powyżej przeprowadzonych rozważań, Sąd I instancji nie podziela w żadnym zakresie skargi Spółki podnoszącej naruszenie przez kontrolowaną decyzję organu II instancji przepisów postępowania administracyjnego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Z analizy akt sprawy i treści kontrolowanej decyzji organu II instancji wynika wniosek odwrotny wskazujący, zdaniem Sądu na to, że organ II instancji działał w sprawie w sposób nie podważający zaufania do organów administracji publicznej i nadto zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy i przedstawiona powyżej wykładnia prawa w pełni pozwalają na przyjęcie stanowiska, że właściciele nieruchomości udostępnili nieruchomość stronie skarżącej w dniach od 25 kwietnia 2015 r. do 11 maja 2015 r. dla prowadzenia prac. W przekonaniu Sądu w kontrolowanej sprawie organ wystarczająco i przy użyciu spójnych argumentów opowiedział się za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 1-3 . W związku z tym organ ten nie naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie wskazanym w skardze, gdyż w kontrolowanej sprawie nie było uzasadnionych podstaw do jego zastosowania. Z przyczyn wyjaśnionych powyżej nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia przez organy art. 124b ust. 4 u.g.n., przez przyjęcie, iż przepis ten uprawnia właścicieli nieruchomości do otrzymania odszkodowania za udostępnienie części nieruchomości o pow. 150 m2 dz. nr [...] – księga wieczysta nr [...] Sąd Rejonowy w O. w innym dniu niż 24 kwietnia 2015 r., tj. w dniach od 25 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r., w których to dniach właściciele odmówili przedstawicielom strony skarżącej prawa dostępu do części nieruchomości udostępnionej w dniu 24 kwietnia 2015 r.

Jak to już szczegółowo wykazał Sąd I instancji w toku kontroli decyzji organu II instancji, organ odwoławczy prawidłowo, zgodnie z prawem przyjął, że ziściła się przesłanka uprawniająca właścicieli do żądania odszkodowania za okres od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 11 maja 2015 r. Nie jest bowiem obowiązkiem właściwych organów administracji, ani tym bardziej właściciela nieruchomości podlegającej udostępnieniu, do wykazywania racjonalności i komplementarności działań podmiotu, który zamierza przeprowadzić prace, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n., w tym m.in. tego, czy zapewnił on sobie możliwość dojazdu do nieruchomości podlegającej ograniczeniu. Nie jest zatem uzasadniony pogląd skarżącej Spółki, że co najwyżej właścicielom przysługiwałoby wynagrodzenie za 1 dzień udostępnienia, tj. w wysokości 1/18 kwoty wyliczonej przez biegłego, tj. [...] zł.

Mając na względzie powyższe, Sąd I instancji działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił obie skargi.