Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 598/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 1,  art. 158 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Protokolant starszy sekretarz sadowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2014r. sprawy ze skargi K. M. s.c. A. M.-R., Ł.M., P.M., M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu obowiązku wykonania rekultywacji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.), decyzją z dnia [...] r. ([...]) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r., nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Starosty Z., Kierownika Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska, w przedmiocie przekazania obowiązku wykonania rekultywacji określonej dla firmy K. – B.M., ul. C-M.[...], [...]-[...] K. na wnioskodawcę, tj. firmę K.M. spółka cywilna, ul. B. Ch. [...], [...]-[...] K.

W uzasadnieniu wskazało, że działający w imieniu A. M- R., Ł.M., P. M. i M. M. - wspólników spółki cywilnej K. M. A. S. pismem z dnia 13 października 2011 r. wniósł na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty Z. z dnia [...]r. W piśmie tym podał, że wniosek z dnia 29 marca 2010 r. został błędnie sformułowany, zatem wydanie w załatwieniu tego wniosku decyzji nie jest zgodne z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, warunki wynikające z koncesji ciążyły na firmie K. – B.M., która przestała istnieć z dniem 21 lutego 2010 r. na skutek śmierci przedsiębiorcy. Natomiast "K. S.C." jest nową firmą, która eksploatuje złoże N.W. G. [...], nie jest związana ze złożem N.W.G. [...]i nigdy nie posiadała koncesji na eksploatację tego złoża. Koncesja na złoże N. W. G. [...] oraz wszelkie warunki z nią związane wygasły bowiem w dniu [...] r., w oparciu o decyzję Marszałka Województwa D. nr[...] .

W celu ustalenia, czy zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wszczęło z urzędu postępowanie w tym zakresie (zawiadomienie z dnia [...] r. nr[...]), które następnie umorzyło uznając, że właściwy do rozpoznania powyższej sprawy jest Wojewoda D. Wszczęło je jednak ponownie, po rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego, w wyniku którego uznał, że to Kolegium, a nie Wojewoda jest organem właściwym w niniejszej sprawie.

W dniu 20 lutego 2013 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika stron, w którym, nawiązując do postanowienia NSA, podniesiono, iż grunt "wymieniony w decyzji – N. W. G. [...] jest gruntem leśnym", zatem na postawie art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściwym organem w sprawie nie jest starosta. W konsekwencji wydanie przez niego kwestionowanej decyzji wyczerpuje przesłankę do stwierdzenia jej nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto, zdaniem pełnomocnika powołanie się w przedmiotowej decyzji na art. 20 ust. 6 cyt. ustawy stanowi rażące naruszenie prawa. W tym kontekście podał, że w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana osoby zobowiązanej do rekultywacji, bowiem wnioskodawca nie otrzymał koncesji na działalność górniczą i tym samym nie mógł kontynuować działalności w oparciu o decyzję z dnia [...] r. W efekcie nie posiada statusu osoby określonej w art. 20 ust. 1 w/w ustawy, gdyż to nie on a B.M., doprowadziła do ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntu. Spółka K. nie miała także prawa do gruntu w dacie wydania decyzji. Zdaniem pełnomocnika, Kolegium winno także uwzględnić decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we W. z dnia [...] r. nr[...] , której uzasadnienie potwierdza zasadność wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o przekazaniu obowiązku rekultywacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. odmówiło stwierdzenia nieważności wnioskowanej decyzji z dnia [...]r. Powyższe rozstrzygnięcia zostały jednak uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2013 r. (sygn. akt II SA/Wr 582/13).

Motywując w dalszej części zasadność podjętej decyzji Kolegium wskazało, że podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia z dnia [...] r. w przedmiocie przekazania obowiązku wykonania rekultywacji określonej dla firmy K. – B.M. na wnioskodawcę, tj. firmę K. M. spółka cywilna, w związku z wnioskiem wspólników spółki cywilnej K.M. stanowiły przepisy art. 20 ust. 6 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, póz. 1266 z późn. zm., dalej u.o.g.r.l.) oraz art. 163 k.p.a. Zasadniczym argumentem podjęcia tegoż rozstrzygnięcia była okoliczność kontynuacji przez firmę K. M. s.c. działalności firmy, na którą została wydana decyzja Starosty Z. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia kierunków rekultywacji terenów poeksploatacyjnych K. P. C. N. W.Gr.[...].

Z akt sprawy wynika, że powyższa decyzja została podjęta w związku z wnioskiem pełnomocnika wspólników spółki cywilnej K. M. z dnia [...]r., w którym podano, iż w związku z przeniesieniem koncesji Wojewody D. nr [...] z dnia [...] r. oraz wygaśnięciem koncesji Wojewody D. na eksploatację piaskowców N. W.G. [...] - spółka cywilna K. M. wnosi o przeniesienie na jej rzecz decyzji rekultywacyjnych na w/w złoża. Wskazano przy tym, że wnioskodawca kontynuuje działalność gospodarczą po firmie K. – B. M. oraz że "przeniesienie decyzji" pozwoli prawnie prowadzić rekultywacje na złożu N. W. G[...], które nie jest eksploatowane od 2004 r. Ponadto, Kolegium zauważyło, że z akt niniejszej sprawy wynika też, iż decyzją Starosty Z. z dnia [...] r. nr[...], wydaną na wniosek firmy K. – B.M. ustalono leśny kierunek rekultywacji i zagospodarowania dla terenów poeksploatacyjnych na terenie K. P. C. w N. W.G., na działkach nr [...] o pow. 1,06 ha i nr [...] o pow. 1,75 ha oraz zobowiązano ją do składania corocznej informacji o powstałych zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji. Następnie decyzją Marszałka Województwa D. z dnia [...] r. cofnięto udzieloną "K." B.M. koncesję Wojewody D. na wydobywanie piaskowców ciosowych ze złoża "N. W. G.[...]" zobowiązując jednocześnie do zabezpieczenia niewykorzystanej części złoża, rozliczenia zasobów złoża w formie dodatku do dokumentacji geologicznej w terminie do dnia 26 lutego 2010 r. oraz do rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów po działalności górniczej w terminie 5 lat od zaprzestania działalności. Z uzasadnienia tej decyzji wynika m.in., że w związku z zaprzestaniem działalności wydobywczej, określonej w koncesji z dnia [...] r., organ koncesyjny wezwał do niezwłocznego poinformowania o zamiarze wznowienia ruchu zakładu górniczego, zaś przedsiębiorca w odpowiedzi na to wezwanie poinformował o wstrzymaniu dalszej eksploatacji piaskowca oraz o przystąpieniu do rozliczenia zasobów geologicznych złoża i zamiarze przystąpienia do rekultywacji terenów poeksploatacyjnych.

Do akt sprawy włączone jest także pismo Zastępcy Nadleśniczego, Nadleśnictwa L.Ś., z dnia [...] r. skierowane do Starostwa Powiatowego w Z. informujące o przeprowadzonej w dniu [...]r. kontroli rekultywacji (w kierunku leśnym ) na terenie działek nr [...] i [...], obręb ewidencyjny Cz., w którym podano, że "w chwili obecnej zaawansowanie prac (miejscami wypełnianie nakładem wyrobiska) wskazuje, iż rekultywacja nie zostanie zakończona w najbliższych latach.".

W dalszej części Kolegium wskazało, że z obowiązujących, na dzień wydania kwestionowanej decyzji, przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynika, że regulując zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów ustawa ta obowiązek dokonania ich rekultywacji na własny koszt nakłada na osobę powodującą utratę albo ograniczenie wartości użytkowej tychże gruntów (art. 20 ust. 1). Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej (art. 20 ust. 3), a więc działalności nierolniczej i nieleśnej, powodującej utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów (art. 4 pkt 26). Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy w terminie 5 lat od zaprzestania tej działalności (art. 20 ust. 4). Przez rekultywację gruntów ustawa rozumie nadanie lub przywrócenie zdegradowanym lub zdewastowanym gruntom rolnym i leśnym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg (art. 4 pkt 18). W sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów rolnych i leśnych rozstrzyga starosta w drodze decyzji, która określa stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej tych gruntów, osobę obowiązaną do ich rekultywacji, kierunek i termin wykonania tej rekultywacji oraz uznanie rekultywacji za zakończoną (art. 22 ust. 1). Natomiast z art. 20 ust. 6 u.o.g.r.l. wynika, że w przypadku zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów, w drodze decyzji właściwego organu wymienionego w art. 5, następuje przekazanie praw i obowiązków wynikających z wcześniej wydanych decyzji, a zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 u.o.g.r.l. osobę zobowiązaną do rekultywacji określa się w decyzji. Powołując się na poglądy judykatury Kolegium wskazało, że osoba zobowiązana do rekultywacji, od obowiązku tego nie może się uwolnić. Ma on bowiem charakter bezwzględny, którego nie można przenieść na inny podmiot, bez przeniesienia praw do inwestycji, a określenie w decyzji osoby zobowiązanej do rekultywacji nie może być arbitralne, lecz winno korelować z przepisem art. 20 ust. 1 u.o.g.r.l. O tym czy doszło do zmiany osoby zobowiązanej należy stwierdzić w oparciu o ustalenia dotyczące zakresu ewentualnego następstwa prawnego między podmiotami. Podkreślono przy tym, że ustawa nie łączy obowiązku rekultywacji z tytułem do gruntu, lecz z faktem wywołania określonych, niekorzystnych dla gruntów skutków.

Kolejno Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 39. ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego cofnięcie koncesji, jej wygaśnięcie lub utrata jej mocy, bez względu na przyczynę, nie zwalnia dotychczasowego przedsiębiorcy z wykonania obowiązków dotyczących ochrony środowiska i likwidacji zakładu górniczego. Zakres i sposób ich wykonania ustala się w planie ruchu likwidowanego zakładu górniczego, a jeżeli nie stosuje się przepisów o planach ruchu zakładu górniczego, zakres i sposób wykonania przedmiotowych obowiązków ustala organ koncesyjny w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji, po uzgodnieniu z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta - art. 39 ust. 2 powyższej ustawy). Natomiast zgodnie z art. 39. ust. 3 tej ustawy jeżeli nie istnieje przedsiębiorca, obowiązki określone w art. 39 ust. 1 wykonuje jego następca prawny, a jeżeli nie istnieje przedsiębiorca oraz jego następca prawny - obowiązki określone w ust. 1 wykonuje właściciel lub osoba posiadająca inny niż własność tytuł prawny do nieruchomości. W przypadku potrzeby osobę obowiązaną oraz zakres i sposób wykonania obowiązków określonych w ust. 1 ustala, w drodze decyzji, organ koncesyjny. Do podmiotu, na który nałożono obowiązki określone w art. 39 ust. 1 i 3 powyższej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przedsiębiorcy - (art. 39. ust. 4 powyższej ustawy). Ponadto, przepis art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze stanowi, że do rekultywacji gruntów po działalności górniczej stosuje się przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Tym samym uprawnione jest twierdzenie, że starosta, działając na podstawie art. 22 u.o.g.r.l. może nakładać obowiązki dotyczące rekultywacji gruntów po wydobywaniu kopalin zarówno w stosunku do czynnych zakładów górniczych, które zamierzają prowadzić likwidację zakładu górniczego w całości lub części, ale także w stosunku do byłych, zlikwidowanych już, zakładów górniczych.

Na podstawie art. 20 ust. 6 u.o.g.r.l. w przypadku zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów, w drodze decyzji właściwego organu następuje przekazanie praw i obowiązków wynikających z wcześniej wydanych decyzji. Jednocześnie przepisy nie określają w jakim zakresie podmiot zobowiązany do rekultywacji sprawuje władztwo nad gruntem rekultywowanym i jaki jest jego status prawny w stosunku do nieruchomości w sytuacji, gdy nie łączy go żaden stosunek umowny dotyczący nieruchomości z jej właścicielem lub posiadaczem samoistnym. W obowiązującym stanie prawnym wykonywanie obowiązków w zakresie rekultywacji, nałożonych decyzją administracyjną nie uzasadnia przyjęcia, że jednostka dokonująca rekultywacji staje się posiadaczem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) i art. 336 ustawy - Kodeks cywilny.

Odnosząc się do przedmiotu niniejszego postępowania Kolegium przywołało także fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt II SA 4116/03, w którym Sąd ten przyjął pogląd, że ustawa nie określa, kto i w jaki sposób powinien wykonać prace prowadzące do rekultywacji gruntów. Nie ma zatem przeszkód, by takie prace wykonał inwestor bezpośrednio bądź zlecił rekultywację gruntów wyspecjalizowanym firmom lub nawet przekazał je, odpłatnie lub na innych zasadach, właścicielom gruntów. Istotne jest tylko, że obowiązek rekultywacji gruntów obciąża osobę, która spowodowała utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów, i że rekultywacja powinna być dokonana na koszt tej osoby. Od tego obowiązku osoba, o której wyżej mowa, nie może się uwolnić - niezależnie od przyjętego systemu realizacji rekultywacji, poniesionych kosztów, zawartych umów i innych okoliczności prawnych i faktycznych. Jest to obowiązek bezwzględny, którego nie można przenieść na inny podmiot (bez przeniesienia praw do inwestycji) w drodze odrębnego aktu lub czynności.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wskazało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku, podzielił pogląd, że Starosta Z. był organem właściwym do wydania decyzji z dnia [...] r. W świetle tego wyroku niesporne jest także, że podstawę do wydania tej decyzji stanowiły, obowiązujące w dniu jej podjęcia przepisy art. 20 ust. 6 u.o.g.r.l., a jej adresatem stała się firma K.M. s.c. w K. Jej wspólnikami: są A.M.-R., Ł.M., P.M. i M.M. - spadkobiercy zmarłej w 2010 r. B.M., która była właścicielką firmy K. Z akt sprawy wynika, iż postępowanie w zakresie przeniesienia obowiązku wykonania rekultywacji, o którym mowa w decyzji, wszczęto na wniosek z dnia [...] r. jednego ze wspólników Spółki (będącego jednocześnie spadkobiercą), tj. M.M.

W ocenie Kolegium skierowanie decyzji do spółki K. M. w K. jest niewątpliwie uchybieniem procesowym w świetle art. 29 k.p.a. Wadliwość ta jednakże nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z tego powodu, że decyzję skierowano do osoby nie będącej stroną w sprawie, gdyż w rozpatrywanej sprawie jedynie niewłaściwie i w sposób niepełny określono adresata decyzji. Kolegium podało, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nie jest nieważna decyzja, w której nastąpiło niepełne określenie strony. Użycie w decyzji niepełnej nazwy strony nie oznacza bowiem skierowania tej decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. W konsekwencji Kolegium uznało, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a takie stanowisko zaaprobował też Wojewódzki Sąd Administracyjny w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 19 listopada 2013 r.

Kolegium, w świetle dokumentów sprawy stwierdziło, że w sprawie nie zaistniały także okoliczności, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z kolei okoliczność nieuzyskania przez wnioskodawców koncesji na działalność górniczą obejmującą obszar złoża N.W.G. [...] nie oznacza braku po ich stronie obowiązku prowadzenia rekultywacji w sposób określony decyzją z dnia [...] r. W tym miejscu Kolegium podało, że wnioskodawcy są spadkobiercami B.M., która w ramach prowadzonej jako przedsiębiorca działalności gospodarczej z jednej strony była uprawiona na podstawie stosownych decyzji do prowadzenia działalności w zakresie wydobywania kopaliny ale z drugiej jako sprawca utraty lub ograniczenia wartości użytkowej gruntów, była zobowiązana do ich rekultywacji. Zdaniem organu okolicznością świadczącą o rażącym naruszeniu prawa materialnego nie może być także fakt, że wnioskodawcy umowę dzierżawy gruntów Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa L., m.in. w granicach działek nr[...], nr [...] (celem ich rekultywacji) zawarli z tym Nadleśnictwem w dniu [...] r. (umowa nr[...]), a więc po dniu wydania spornej decyzji nr [...] przekazującej obowiązek rekultywacji.

W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, że art. 431 k.c. stanowi, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Z kolei art. 43 k.c. wskazuje, iż spadkobiercami osoby fizycznej, będącej przedsiębiorcą, mogą być osoby ustanowione przez spadkodawcę w testamencie lub osoby należące do spadkobierców według ustawowego reżimu dziedziczenia (zob. art. 931 i n. k.c. oraz art. 941 i n. k.c.). Zatem w przypadku śmierci przedsiębiorcy, prowadzącego indywidualnie działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zastosowanie znajdą ogólne przepisy prawa spadkowego zawarte w księdze IV k. c., która zawiera uregulowania dotyczące skutków prawnych śmierci osoby fizycznej. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. W uchwale z dnia 22 lutego 1994 r. (sygn. akt I PZP 1/94, OSNC 1994, nr 9, poz. 172) Sąd Najwyższy przyjął pogląd, że w razie śmierci spadkodawcy prowadzącego działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji takiej działalności, jego spadkobiercy przejmą wszelkie prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym z tą działalnością związane, z wyjątkiem tych, które wygasają z chwilą śmierci (chodzi o prawa ściśle związanych z osobą zmarłego).

Powyższe przepisy Kodeku cywilnego, unormowania zawarte w art. 20 ust. 6 u.o.g.r.l. oraz w art. 39 ust. 3 i art. 129 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze dowodzą, że zobowiązanie A. M.-R., Ł.M., P.M. i M.M. do wykonania obowiązku rekultywacji określonego dla K. – B.M.nie narusza prawa. Ponadto skoro, jak wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 listopada 2004 r. sygn. akt II SA 4116/03 - obowiązek rekultywacji nie ma charakteru osobistego i nie można się od tego obowiązku uwolnić nie sposób przyjąć, że decyzja Starosty Z. z dnia [...] r. zawiera uchybienie, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. Zdaniem Kolegium w realiach niniejszej sprawy nie występuje też podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Wreszcie Kolegium wskazało, że rozpatrując niniejszą sprawę miało na uwadze ugruntowane stanowisko orzecznictwa sądowego, iż o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Z akt administracyjnych zgromadzonych w postępowaniu zwyczajnym wynika, że w dniu podjęcia decyzji z dnia [...] r. przedmiotowa rekultywacja nie została wykonana.

W świetle opisanego wyżej stanu faktycznego i prawnego Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw prawnych - z art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a., które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy złożyli wspólnicy spółki cywilnej K. zarzucając przyjęcie błędnych przesłanek do uznania braku podstaw stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

W ocenie skarżących wykładnia art. 922 § 1 k.c. jednoznacznie stanowi, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki majątkowe. Obowiązek rekultywacji jako obowiązek o charakterze administracyjnym i ściśle związany z osobą posiadającą koncesję na wydobycie, tj. B.M., nie podlega natomiast dziedziczeniu według powyższego przepisu. Tym samym nałożenie na wnioskodawców obowiązku rekultywacji, stanowi rażące naruszenie prawa. Podobnie też uchybieniem jest powoływanie się w kwestionowanej decyzji na art. 431 (przepis bez znaczenia dla sprawy), art. 33, 43, 931 i 941 k.c. gdyż organ administracji nie może w decyzji wskazywać przepisów, które nie dotyczą materii rozpoznawanej sprawy. Zdaniem strony także uchwała SN z dnia 22 lutego 1994 r. nie może być uwzględniana jako podstawa odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący zarzucili także, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja nie była i nie jest wykonalna, gdyż aby ją wykonać konieczne jest wejście na teren leśny. W przedmiotowej sprawie takie wejście w celu wykonania decyzji nie było możliwe w dniu jej wydania jak również nie jest możliwe obecnie.

Skarżący podnieśli również, iż umowa nr [...] z dnia [...] r. uniemożliwiała wykonanie decyzji bezpośrednio po dacie jej wydania, a decyzja Dyrektora R. z dnia [...] r. nr [...] uniemożliwia wykonanie decyzji w oparciu o w/w umowę. Sądy powszechne oddalając powództwo Nadleśnictwa L. Ś. o zapłatę czynszu z umowy nr [...] potwierdziły jej nieobowiązywanie.

Mając na względzie powyższe i uznając, iż w realiach niniejszej sprawy wystąpiły określone w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Z. skarżący wnieśli o zmianę stanowiska wyrażonego w kwestionowanej decyzji.

Decyzją z dnia[...]r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że podziela pogląd wyrażony w kwestionowanej decyzji, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Z. z dnia [...] r. wywodząc jednocześnie, że nie do zaakceptowania jest pogląd skarżącego, iż obowiązek rekultywacji, jako że ma charakter administracyjny i ściśle związany z osobą posiadającą koncesję na wydobycie, tj. B.M. nie podlega dziedziczeniu wg art. 922 § 2 k.c. Kolegium - wbrew stanowisku skarżących - uznało, że regulacje zawarte w kodeksie cywilnym normujące kwestie związane z prawem spadkowym i związanym z tym reżim dziedziczenia znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, a obowiązek rekultywacji jest bezwzględny, nie można się od niego uwolnić i nie ma charakteru osobistego.

Ponadto, Kolegium wskazało, że skarżący nie rozwinął zarzutu kontestującego zasadność powołania się na uchwałę Sądu Najwyższego jak również nie umotywował szczegółowo argumentu co do niewykonalności decyzji Starosty Z., którą to wiąże z koniecznością wejścia na teren leśny. W tym jednak kontekście podało, że w zaskarżonej decyzji do kwestii związanej z brakiem możliwości wykonania decyzji organ szczegółowo się odniósł, a Kolegium podziela przyjęty przez niego pogląd, iż okoliczność ta nie znajduje w realiach niniejszej sprawy uzasadnienia prawnego. W świetle bowiem art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. jakiekolwiek trudności w wykonaniu decyzji nie mające charakteru nieusuwalnego - nie mogą być traktowane jako trwała niemożność wykonania decyzji.

Wreszcie Kolegium wskazało, iż nie ma wątpliwości co do tego, że w realiach niniejszej sprawy Starosta Z. był organem właściwym do wydania decyzji z dnia [...] r., a jej podstawę stanowiły, obowiązujące w dniu wydania, przepisy art. 20 ust. 6 u.o.g.r.l.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła K.M. s.c. A.M. – R., Ł. M., P.M., M.M. wnosząc o "orzeczenie stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem rozpoznania" oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a. polegające na błędnym stwierdzeniu braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Z.

Zdaniem skarżących przeniesienie na wnioskodawców wykonania administracyjnego obowiązku rekultywacji zostało orzeczone przez organ I instancji z naruszeniem prawa o charakterze rażącym, gdyż w świetle przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych rekultywację powinna przeprowadzić osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntu. Taką osoba była zmarła B.M. posiadająca koncesję na wydobycie, która została jej cofnięta jeszcze za życia decyzją Marszałka Województwa D. z dnia[...]. Natomiast wykładnia przepisu art. 922 k.c. jednoznacznie stanowi, że obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu. Tym samym powtórzono zarzut nieprawidłowego powoływania się przez Kolegium na przepisy kodeksu cywilnego regulujące kwestię dziedziczenia, jak również odwołanie się do uchwały Sądu Najwyższego, która wyraźnie stanowi o obowiązkach cywilnoprawnych w zakresie stosunków pracodawca-pracownik.

Zdaniem skarżących również powołany w zaskarżonej decyzji wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2004 r. dotyczy innej materii i nie może być podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W ich ocenie także nieprawidłowo Kolegium w zaskarżonej decyzji przywołało przepisy art. 39 ust. 3 i 129 ust. 2 Prawa geologicznego i górniczego, a to z tego względu, że nie obowiązywały one w dacie wydania decyzji Starosty Z.

Zdaniem strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie też oceniło kwestię wykonalności decyzji z dnia [...] r. W tym kontekście wskazał, że w decyzji Starosty Z. z dnia [...] r. ustalony został leśny kierunek rekultywacji. Oznaczało to ingerencję organów administracji leśnej w kwestię wykonania decyzji z dnia [...] r. w ten sposób, że decyzja Dyrektora "R." we W. z dnia [...] r. wykluczyła możliwość wykonania decyzji Starosty Z. Wnioskodawcy nie mogli bowiem samowolnie wejść na teren leśny, a warunkowa umowa dzierżawy z dnia [...] r. [...] nie weszła w życie. Tym samym od daty wydania decyzji Starosty Z. istniała niewykonalność decyzji o charakterze trwałym. Skarżący nadmienili przy tym, że kwestia zapłaty czynszu z tytułu tej umowy zakończyła się negatywnie dla Nadleśnictwa L. Ś. W wyniku prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w L. w sprawie sygn. akt VI Ga 9/14 Nadleśnictwo L. Ś. dokonało zwrotu czynszu zapłaconego bezpodstawnie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji. Dodało przy tym, że wbrew zarzutom skargi nie wystąpiła przesłanka niewykonalności kwestionowanej decyzji, bowiem jak wcześniej podkreśliło, obowiązek rekultywacji nie łączy się z tytułem do gruntu lecz z faktem spowodowania określonych, niekorzystnych dla gruntu skutków.

Natomiast odnośnie zarzutu nieprawidłowego "przywołania w zaskarżonej decyzji przepisów art. 39 ust. 3 i art. 29 ust. 2 Prawo geologiczne i górnicze" Kolegium wyjaśniło, iż przepisy te zostały wskazane informacyjnie za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2013 r. (str. 14 uzasadnienia wyroku). Niemniej jednak obowiązujące w dacie wydania kwestionowanej decyzji Starosty Z. przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U z 2005 r. nr 228, poz. 1947 z późn. zm.) w art. 80 ust. 2 wskazywały, iż do rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów, o których mowa w ust. 1 pkt 5 (tj. po działalności górniczej) przepisy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stosuje się odpowiednio. Z zastrzeżeniem przepisów art. 109 ust. 1 pkt 5, w sprawach dotyczących rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów właściwe są organy określone w tych przepisach. Rekultywacja terenu jako obowiązek jest bowiem częścią (fazą) prowadzenia działalności m.in. wydobywczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem :godności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ponadto poprzedzając wyjaśnienie motywów wyroku Sąd uznał za właściwe wyjaśnić, że w ustawowo określonych ramach kompetencji kontrolnych sądów administracyjnych ustawodawca nie uwzględnił uprawnienia tych sądów do merytorycznego orzekania w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym, co powoduje, że nawet w przypadku uwzględnienia skargi nie byłoby możliwe stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji, będącej przedmiotem postępowania nadzwyczajnego – zgodnie z żądaniem skargi.

Kwestionowaną w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzją wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr[...], podjętą w trybie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa uznając tym samym zasadność odmowy stwierdzenia nieważności wydanej z upoważnienia Starosty Z. decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska z dnia [...] r. Nr [...] orzekającej o przekazaniu obowiązku wykonania rekultywacji określonej dla firmy K. – B. M., ul. C.-M.[...], [...]-[...] K. na wnioskodawcę tj. firmę K.M. spółka cywilna, ul. B. Ch. [...], [...]-[...] K.

Zaskarżona czynność orzecznicza i czynność ją poprzedzająca podjęte zostały w uwzględnieniem przepisów regulujących jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikowania orzeczeń administracyjnych tj. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Tryb ten umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego obarczonego kwalifikowaną wadą o charakterze materialnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w zamkniętym katalogu stanowiącym treść art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Ustalenie tej okoliczności - typowanej przez podmiot, który inicjuje czynności procesowe - następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie podlega regułom postępowania zwykłego (z kilkoma ustawowo wskazanymi wyjątkami).

Określając w art. 157 § 2 kpa inicjatywę w zakresie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego, ustawodawca przyjął zasadę oficjalności (działania z urzędu) oraz zasadę skargowości (działania na wniosek), przyznając stosowne uprawnienie stronie postępowania, czyli podmiotowi legitymowanemu wg kryteriów wskazanych w art. 28 i art. 29 kpa.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte na wniosek A.M.-R., Ł. M., P. M. i M. M. – wspólników spółki cywilnej K. M., reprezentowanych przez pełnomocnika. Wnioskodawcy zarzucili wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem prawa, opisanym w art. 156 § 1 kpa i w takich granicach dokonywane były czynności ocenne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w obu składach orzekających w tej sprawie.

Wniosek o stwierdzenie nieważności stanowi jednocześnie podstawę dla dokonania przez właściwy organ oceny w zakresie dopuszczalności wszczęcia postępowania w określonym przedmiocie i w danym trybie, a pozytywna ocena obliguje ten organ do kontynuowania czynności procesowych i podjęcia postępowania ocennego zmierzającego do ustalenia zasadności lub niezasadności wniosku poprzez stwierdzenie zaistnienia lub niezaistnienia okoliczności w nim podanej. Treść wniosku wskazuje przedmiot postępowania, ale również niejako wyznacza obszar działania właściwego w sprawie organu, w granicach którego muszą być dokonywane wszystkie czynności procesowe. W przypadku nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty następuje poprzez władczo wyrażone oświadczenie kompetentnego organu administracji publicznej dokonane przy zastosowaniu właściwego przepisu prawa procesowego, co do legalnej możliwości i zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego indywidualnego aktu administracyjnego poddanego kontroli w trybie ekstraordynaryjnym.

Postępowanie poprzedzające podjęcie rozstrzygnięcia - jak wskazano już wcześniej - mimo charakteru nadzwyczajnego podporządkowane jest zasadom właściwym dla postępowania jurysdykcyjnego, stosowanym odpowiednio, a Sąd w toku podjętych w sprawie czynności kontrolnych nie stwierdził ich naruszenia przez organ orzekający w obu składach.

Istotne również jest - co podkreślano zarówno w nauce, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności prowadzone przez organ wyższego stopnia (zwany również organem nadzorczym) ma na celu jedynie dokonanie oceny prawidłowości decyzji na podstawie ustalonego stanu dowodowego i przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania. Organy administracji nie gromadzą w takim przypadku odrębnych dowodów, lecz orzekają na dowodach zgromadzonych w postępowaniu jurysdykcyjnym zakończonym decyzją, której legalność jest badana w postępowaniu nadzwyczajnym (B. Adamiak: Koncepcja nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, ACB, nr 648, Prawo CXII 1985, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1880/06, Lex nr 301837).

W judykaturze akcentowano również to, że działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wymaga zupełnie innego potraktowania sprawy i zasadniczo się różni od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może, co najwyżej, dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu, zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji, nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych, (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2006r. sygn. akt II SA/Wa 1554/06, Lex nr 328647).

Zważyć bowiem należy, że stwierdzenie nieważności jest postępowaniem szczególnym, stanowiącym wyjątek od generalnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, statuowanej w przepisie art. 16 § 1 kpa i gwarantującej stabilność nabytych w trybie administracyjnym praw lub orzeczonych obowiązków. Z tych względów w doktrynie i w orzecznictwie powszechnie zaakceptowany został pogląd, że zaistnienie przesłanki skutkującej stwierdzeniem nieważności musi być oczywiste (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2007r., sygn. akt II SA/Wa 2197/06, Lex nr 368231; wyrok WSA z dnia 10 lipca 2007r., sygn. akt II OSK 1032/06, Lex nr 3682207). Zdaniem Sądu w prowadzonym w sprawie postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną decyzją w sposób wnikliwy – z uwzględnieniem wszystkich wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2013 r. (sygn. akt II SA/Wr 582/13) – zanalizowane zostały przesłanki określone przez ustawodawcę jako ewentualna podstawa stwierdzenia nieważności indywidualnego orzeczenia administracyjnego.

Argumentacja przedstawiona przez Kolegium w odniesieniu do każdej z nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zawiera wszechstronne rozważania z wykorzystaniem poglądów judykatury i zasługuje – w ocenie Sądu – na akceptację.

W okolicznościach zaistniałych w tej sprawie – w tym przede wszystkim postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2013 r. (sygn. akt II OW 137/12) rozstrzygającego spór kompetencyjny oraz stanowiska przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w poprzednio wydanym w tej sprawie orzeczeniu – nie można kwestionować właściwości organu orzekającego o przekazaniu obowiązku rekultywacji, co oznacza konieczność wyeliminowania w sprawie przesłanki wskazanej w przepisie art. 156 §1 pkt 1 kpa.

W uznaniu Sądu nie zaistniała również przesłanka, sformułowana w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stanowiąca o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Istotne bowiem jest, że podstawą prawną decyzji, której nadzwyczajnej weryfikacji domagają się wnioskodawcy (t.j. decyzji Starosty Z. dnia [...]r. Nr[...]) był przepis art. 20 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzednio powoływanej.

Z jego treści wynika, że właściwy organ, określony w art. 5 wskazanej powyżej ustawy dokonuje w drodze decyzji – w przypadku zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów – przekazania praw i obowiązków wynikających z wcześniej wydanych decyzji. Ustawodawca określa też w przepisie art. 20 ust. 1 powoływanej regulacji osobę zobowiązaną do dokonania na własny koszt rekultywacji gruntów, stanowiąc, że jest to osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów.

W tym kontekście należy dodatkowo wyjaśnić, że kwestionowana w przedmiotowym postępowaniu nadzwyczajnym decyzja wydana została na wniosek skierowany w dniu 29 marca 2010 r. do Starosty Z. przez pełnomocnika firmy K.M. S. C. W uzasadnieniu wniosku podano, że wspólnicy spółki K. M. jako spadkobiercy kontynuują działalność gospodarczą firmy "K." – B. M., dla której wydana była przez Starostę Z. w dniu [...] r. decyzja Nr [...] ustalająca leśny kierunek rekultywacji i zagospodarowania dla terenów poeksploatacyjnych na terenie K. P. C. N. W.G. [...], a "przeniesienie decyzji pozwoli prawnie prowadzić rekultywację ...".

W ocenie Sądu przepis art. 20 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stanowiący podstawę prawnej weryfikowanej w trybie nadzwyczajnym czynności orzeczniczej obliguje właściwy organ także do działania z urzędu w każdym przypadku zaistnienia zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów ze względu na nadrzędność dobra, jakim jest środowisko i potrzeba jego ochrony. W uzupełnieniu należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie zdarzeniem, które spowodowało wymóg wydania decyzji w trybie art. 20 ust. 6 powoływanej ustawy była śmierć B. M. – zobowiązanej do rekultywacji opisywanych wcześniej gruntów. Prawidłowo przy tym Kolegium w obu składach orzekających w sprawie akcentowało bezwzględny charakter obowiązku rekultywacji, dla istnienia którego – o czym stanowił wprost przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947) – nie ma znaczenia fakt cofnięcia koncesji, skutkujący wyłącznie niemożnością wykorzystywania gruntu w sposób w tej koncesji określony.

Ponadto – w ocenie Sądu nie kwestionującego poglądu Kolegium w obu składach orzekających w sprawie, że osoba dokonująca rekultywacji nie staje się posiadaczem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 336 kodeksu cywilnego – stan faktyczny powstały poprzez dysponowanie przez przedsiębiorcę koncesją na wydobywanie kopalin ze złóż na określonym gruncie jest posiadaniem. Stan ten w polskim systemie prawnym oznacza m.in. możliwość wykonywania konkretnych czynności wobec rzeczy, będącej przedmiotem posiadania. Istotne przy tym jest, że posiadanie jest dziedziczne, a dziedziczność polega na przejściu na spadkobiercę z chwilą otwarcia spadku wszystkich skutków prawnych związanych z posiadaniem spadkodawcy bez względu na to, czy spadkobierca objął przedmiot posiadania i czy kontynuuje posiadanie (por. Gerard Bieniek, Stanisław Rudnicki: Nieruchomości. Problematyka prawna, Wyd. 2; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKU 105/98, OSNIC 11/99, poz. 197 z glosą aprobującą M. Niedośpiała).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w szczegółowy i wyczerpujący sposób uzasadniona została przyjęta przez Kolegium ocena o braku podstaw do uznania, że przedmiotowa decyzja obarczona jest wadą kwalifikowaną opisaną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Kolegium przedstawiając analizę stanu prawnego uwzględniło również – stosując się do uwagi Sądu w składzie poprzednio orzekającym w sprawie – zmiany, które nastąpiły po wejściu w życie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 613), z tym, że uwagi te należy traktować wyłącznie informacyjnie, bowiem przepisy tej ustawy nie mogły mieć zastosowania przy wydawaniu kwestionowanej decyzji Starosty Z.

W uzupełnieniu należy też – zdaniem Sądu – wyjaśnić, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia powoduje, że nie może być ona akceptowana jako akt wydany przez organ ;praworządnego państwa i nie daje się pogodzić z system obowiązujących norm (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2007r. op. cit.; wyrok NSA z dnia 10 lipca 2007r, op. cit.)

Wskazać w tym kontekście również należy, że ocena właściwego w sprawie organu co do zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa musi być prowadzona w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Podkreślenia wymaga również to, że stwierdzenie nieważności oznacza, że decyzja, której to stwierdzenie dotyczy obarczona była kwalifikowaną wadą od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc.

Ustawodawca konstruując omawiany tryb nadzwyczajnej weryfikacji orzeczeń administracyjnych nie zdefiniował pojęcia "rażące naruszenie prawa". Nie zostało też ono precyzyjnie określone w systemie administracyjnego prawa procesowego. Z tego względu oraz wobec wskazanego powyżej skutku stwierdzenia nieważności zarówno w literaturze prawniczej, jak i w orzecznictwie konsekwentnie podkreślano konieczność odróżnienia rażącego naruszenia prawa, dla którego zasadniczym kryterium jest oczywista sprzeczność z treścią zastosowanego przepisu prawa od naruszenia prawa nawet istotnego, ale pozbawionego cech, pozwalających na kwalifikowanie go jako rażące.

Sąd podziela też ocenę Kolegium przyjętą w rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do pozostałych przesłanek nieważności decyzji, opisanych w przepisie art. 156 § 1 pkt 3-7 kpa, akceptując bezwzględnie przedstawioną w tym zakresie argumentację.

Materiał zebrany w sprawie potwierdza zasadność stwierdzenia przez Kolegium, że sprawa, w której wydana została decyzja wskazana we wniosku weryfikacyjnym nie była rozstrzygniętą poprzednio inną decyzją ostateczną. Prawidłowo również Kolegium uznało, że wykonanie tej decyzji nie wywołałoby czynu zagrożonego karą.

Ponadto wobec dorobku judykatury i doktryny, do których odwołuje się trafnie Kolegium w uzasadnieniach decyzji wydanych w tej sprawie należy uznać, że oznaczenie strony postępowania w sposób niepełny np. pomijający niektóre elementy pełnej nazwy nie jest tożsame z sytuacją opisaną w przepisie art. 156 § 1 pkt 4 kpa tzn. skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Zdaniem Sądu nie można również odmówić słuszności twierdzeniom Kolegium o braku podstaw do uznania, że poddana weryfikacji decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania, a niewykonalność ma charakter trwały. Należy też zaaprobować zawarty w uzasadnieniu wywód odnoszący się do tej okoliczności, wskazując ponownie, że tymczasowe przeszkody faktyczne nie mogą być kwalifikowane jako "niewykonalność o charakterze trwałym, a w aktualnym stanie prawnym istnieją instrumenty, z wykorzystaniem których możliwe jest w różnych sytuacjach prawnie uzasadnionych wejście na cudzą nieruchomość.

W ocenie Sądu Kolegium zasadnie również uznało, że kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji nie można zarzucić wadliwości powodującej jej nieważność z mocy prawa.

Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – stwierdzając prawidłowość dokonanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. czynności procesowych – stosownie do przepisu art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

H.B.13.01.2015 r.