Wyrok NSA, sygn. akt III SA 3245/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 13
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Jeżeli Stowarzyszenie pobiera od swoich członków opłatę, która - co do istoty - nie odbiega od opłaty za korzystanie z usług oferowanych przez Stowarzyszenie jego członkom, to tego rodzaju opłaty nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego, które dotyczy składek członkowskich.

TEZY

Jeżeli Stowarzyszenie pobiera od swoich członków opłatę, która - co do istoty - nie odbiega od opłaty za korzystanie z usług oferowanych przez Stowarzyszenie jego członkom, to tego rodzaju opłaty nie korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego, które dotyczy składek członkowskich.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia Użytkowników Kablowej Telewizji Satelitarnej "D.-S." w D.-M. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 15.10. 2001 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 15.10.2001 r. na podstawie art. 220 par. 2 i art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w O. z dnia 29.06.2001 r., (...) określającej należny podatek dochodowy od osób prawnych za 1997 r. w wysokości 11.313 zł, w tym zaległość podatkową w wysokości 160 zł i odsetki za zwłokę w kwocie 219,50 zł oraz odmawiającej stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 r. w kwocie 11.153 zł, utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wolne od podatku są dochody ze składek członkowskich członków organizacji politycznych, społecznych i zawodowych.

Powyższe oznacza, że dochodem wolnym od podatku jest kwota wpłaconych składek członkowskich w części nie przeznaczonej na działalność gospodarczą. Wyraźnym warunkiem zwolnienia tych składek jest ich przeznaczenie na cele inne niż prowadzenie działalności gospodarczej.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w marcu 1997 r. strona uzyskała zezwolenie Ministra Łączności na zakładanie, używanie i eksploatację urządzeń telewizji kablowej. Prowadziła działalność w zakresie przekazu programów telewizji kablowej m.in. takich jak Eurosport, Dyskowery, jak również świadczyła usługi reklamowe, w zakresie umieszczania ogłoszeń w sieci prowadzonej telewizji kablowej.

Według opinii Urzędu Statystycznego w O. z dnia 5 maja 1997 r., (...), emisja i rozpowszechnianie programów telewizyjnych przez sieć kablową są zakwalifikowane do działalności usługowej, podkategoria 64.20.30 jako "usługi radia i telewizji kablowej". Zatem działalność stowarzyszenia w 1997 r. była działalnością usługową.

W świetle powyższego wnoszone przez członków wpłaty nazwane składkami członkowskimi są zapłatą za uzyskane usługi telewizji kablowej. Żeby uznać zasadność żądania stwierdzenia nadpłaty należało rozstrzygnąć spór dotyczący wnoszonych przez członków Stowarzyszenia opłat na podstawie książeczek abonamentowych. Czy stanowiły one składki członkowskie, czy też abonament.

Zdaniem organów podatkowych składka członkowska z tytułu przynależności do stowarzyszenia jako organizacji społecznej wiąże się z samym faktem wstąpienia do takiej organizacji i bycia jej członkiem. Nie może więc wiązać się z opłatą za korzystanie z usług. Natomiast abonament zgodnie ze Słownikiem wyrazów obcych PWN, oznacza przywilej korzystania w określonym czasie z dostawy określonych rzeczy.

Również par. 13 statutu Stowarzyszenia zawierający zapis: "iż niepłacenie składki członkowskiej za korzystanie z TV-SAT" - wskazuje, że płatność nazwana "składką członkowską" - jest płatnością - za usługę telewizji kablowej. Nie zmienia tego faktu zastąpienie wyrazu "abonament" wyrazami "składka członkowska".

Ponadto z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że korzystający z odbioru przekazu kablowego dokonywali wpłat na wydawanych przez Stowarzyszenie książeczek opłat, które niczym się nie różniły od druków stosowanych w latach poprzednich, kiedy w statucie Stowarzyszenia był zapis dotyczący "abonamentu" za korzystanie z TV-SAT, a nie "składki członkowskiej". Na odwrotnych stronach dowodów wpłat nie podano rodzaju zobowiązania ani tytułu jakiego dotyczy wpłata mimo, że przewidziana była pozycja rodzaj zobowiązania. Również na dowodach wpłat za 1997 r. nie ma informacji świadczących o tym, że jest to wpłata składki członkowskiej. Przedłożone kontrolującym dokumenty nie spełniają wymogów niezbędnych w tym zakresie, a mianowicie nie precyzują czego dotyczy świadczenie.

Jednostka nie podała również jaka kwota z dokonanych wpłat za 1997 r. dotyczy faktycznie składek członkowskich, a jaka opłata za usługi emisji programów telewizyjnych.

W świetle ustalonego stanu faktycznego Izba Skarbowa stwierdziła, iż opłaty za usługi telewizji kablowej są przychodami ze świadczonych usług, a nie składkami członkowskimi.

W związku z powyższym uzyskiwane przez Stowarzyszenie "D.-S." w D.-M. dochody za ww. usługi nie są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych. Również charakter działalności Stowarzyszenia nie odbiegał od charakteru działalności innych jednostek służących użytkownikom telewizji, a wnoszone opłaty nie różnią się od abonamentów za usługi telewizji kablowej.

W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze strona podniosła, że Izba Skarbowa orzekła zaskarżoną decyzję ponad granice odwołania, gdyż skarżący wniósł o uchylenie decyzji w części określającej podatek należny i odmawiającej stwierdzenia nadpłaty. Izba Skarbowa tymczasem utrzymała w mocy całą zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego. Skarżący uważa, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jak i ustalenia dokonane przez Izbę Skarbową nie daje podstawy do odmowy uznania kwoty 11.153 zł jako nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych za rok 1997.

Zdaniem skarżącego organ administracji dokonał całkowicie wybiórczej interpretacji statutu Stowarzyszenia, powołując się praktycznie jedynie na par. 1 pkt 2. Organy podatkowe pominęły również fakt, że pozostałe zapisy statutu, odnoszące się także do składek członkowskich, nie uległy zmianie, a w szczególności par. 17, który daje prawo do korzystania z przekazów kablowych tylko członkowi opłacającemu regularnie składkę członkowską.

Skarżący uważa również, że organ podatkowy nie miał żadnych podstaw ani faktycznych, ani prawnych do uznania dokonanych przez jego członków wpłat pieniężnych za innego rodzaju wpłaty aniżeli wpłaty składek członkowskich. Zdaniem skarżącego organ podatkowy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w przedmiocie korzystania z usług telewizji kablowej przez inne osoby nie będące członkami Stowarzyszenia, nie wyjaśnił czym usługi Stowarzyszenia różnią się od usług podmiotów nie będących stowarzyszeniami i pobierającymi abonament, jak również nie został wyjaśniony sposób księgowania wpłat i nie dokonano ich oceny z punktu widzenia prawa o stowarzyszeniach.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w O. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2000 r. III SA 915/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzednią decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 19.03.1999 r. tylko i wyłącznie z tego powodu, że Izba Skarbowa nie poczyniła żadnych ustaleń faktycznych na temat charakteru wpłat dokonywanych przez członków stowarzyszenia, a w szczególności, czy były to składki, czy też abonament. Brak ustaleń faktycznych uniemożliwił Sądowi zbadanie trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Ponownie rozpoznając sprawę Izba Skarbowa wykonała wszystkie zalecenia Sądu. W szczególności ustaliła w oparciu o opinię Urzędu Statystycznego w O. z dnia 5.05.1997 r., że emisja i rozpowszechnianie programów telewizyjnych przez sieć kablową są zakwalifikowane do działalności usługowej, podkategoria 64.20.30 jako "usługi radia i telewizji kablowej". Przeanalizowała strukturę przychodów i kosztów Stowarzyszenia. Wynika z niej, że dokonane w 1997 r. opłaty członków w kwocie 114.317,35 zł stanowiły 79 procent ogółu przychodów i jednocześnie pokrywały 99,5 procent poniesionych przez Stowarzyszenie kosztów związanych z działalnością, gdzie obciążenia z tytułu wynagrodzeń stanowiły 50 procent ogółu wydatków, zużycie materiałów i przedmiotów nietrwałych 19,5 procent, zaś koszty programów Dyscovery i Eurosport tylko 8 procent ogółu wydatków.

Ponadto Izba Skarbowa dokonała bardzo szczegółowej analizy treści statutu Stowarzyszenia i uznała, że wnoszone przez członków wpłaty nazwane składkami członkowskimi są w istocie zapłatą za uzyskiwane usługi telewizji kablowej. Zasadnie podniosła Izba Skarbowa, że składka członkowska z tytułu przynależności do stowarzyszenia jako organizacji społecznej wiąże się z samym faktem wstąpienia do tej organizacji i bycia jej członkiem, nie może więc wiązać się z opłatą za korzystanie z usług.

Konsekwencją powyższych ustaleń było przyjęcie, że mimo, iż Stowarzyszenie "D.-S." w D.-M. prowadzi działalność zgodnie ze statutem, to uzyskiwane dochody nie są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r.

W sprawie niniejszej strona skarżąca przez sam fakt zmiany statutu w dniu 9.06.1995 r. polegającej na zastąpieniu wyrazu abonament na wyrazy składka członkowska nie mogła skutecznie domagać się przedmiotowego zwolnienia z podatku. W sprawie bowiem nie jest istotne samo użycie określonego terminu, ale ekonomiczny charakter i przeznaczenie wnoszonych wpłat.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzeczono jak w sentencji.