Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 805/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 2003 nr 178 poz 1749
law: Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tekst jednolity.
Teza: 1.	Powiadomienie w drodze obwieszczeń o czynnościach postępowania scaleniowego jest wystarczającym sposobem zapewnienia poszczególnym uczestnikom scalenia możliwości aktywnego w tych czynnościach uczestnictwa. Skorzystanie z możliwości uczestnictwa w czynnościach postępowania scaleniowego, jest już wyborem uczestników.

2.	Specyfika postępowania scaleniowego polega - między innymi - na uproszczeniu procedury powiadomienia uczestników scalenia o poszczególnych czynnościach scalenia.

TEZY

1.	Powiadomienie w drodze obwieszczeń o czynnościach postępowania scaleniowego jest wystarczającym sposobem zapewnienia poszczególnym uczestnikom scalenia możliwości aktywnego w tych czynnościach uczestnictwa. Skorzystanie z możliwości uczestnictwa w czynnościach postępowania scaleniowego, jest już wyborem uczestników.

2.	Specyfika postępowania scaleniowego polega - między innymi - na uproszczeniu procedury powiadomienia uczestników scalenia o poszczególnych czynnościach scalenia.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa N. w N. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń faktycznych i prawnych.

Starosta Powiatowy w S. decyzją z dnia [...].12.2007r. działając na podstawie art. 3 ust. 1 i 2, art. 8, 28, 29 w związku z art. 27 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 26.03.1982r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003r. nr 178, poz. 1749) oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 29.06.1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28, poz. 169 ze zm.) orzekł o: zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów rolnych i leśnych obiektu W. N. I i II, położonych na terenie wsi M., wsi W. N., S., T., M., P. oraz wsi J. o łącznym obszarze 846, 3237 ha, zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunkowym gruntów wydzielonych do scalenia, na warunkach objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów, spisanych w wykazie z dnia 19.11.2007r., stanowiącym integralną część decyzji. W punkcie II tej decyzji Starosta zobowiązał niektórych uczestników scalenia do uiszczenia dopłat na konto Starostwa Powiatowego w S., wskutek wydzielenia tym uczestnikom gruntów o większej wartości, niż posiadali przed scaleniem. W punkcie III pozostawił bez uwzględnienia zastrzeżenia czterech uczestników.

Powyższa decyzja została ogłoszona i wywieszona na tablicy ogłoszeń w poszczególnych sołectwach, urzędach gmin a także doręczona między innymi Nadleśnictwu N. i Agencji Nieruchomości Rolnych.

Od decyzji organu I instancji do Wojewody P. odwołało się pięciu uczestników scalenia, w tym Rada Sołecka wsi M.

Nadleśniczy Nadleśnictwa N. złożył odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu, w związku z czym Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...].06.2008r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty S. z dnia [...].12.2007r. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 18.12.2008r. oddalił skargę Nadleśnictwa na to postanowienie (Sygn. akt II SA/Bk 569/08).

Wojewoda P. po otrzymaniu odwołań od decyzji Starosty S., ustalił skład zespołu do badania odwołań (pismo z dnia 28.04.2008r.), a następnie zawiadomił zainteresowanych (m.in. Nadleśnictwo N. – 30.04.2008r.) o zbadaniu wniesionych postulatów na gruncie, które odbyło się w dniach 20-21 maja 2008r. Z zespołowego badania odwołań sporządzono protokół, z którego wynika, że w wizji lokalnej nie brał udziału przedstawiciel Nadleśnictwa N.

Pismem z dnia 12.06.2008r. Wojewoda P. zawiadomił Nadleśniczego Nadleśnictwa N. o terminie przybycia geodety wykonującego scalenie, który dokona na gruncie poprawek, wynikających z ustaleń z uczestnikami dokonanych w dniach 20-21 maja 2008r.

Pismem tym poinformowano także, że wskutek uznania zasadności odwołania Rady Sołeckiej wsi M., komisja postanowiła wprowadzić zmianę w projekcie scalenia gruntów, polegającą na odprojektowaniu z działki nr [...] Skarbu Państwa tj. Lasów Państwowych części gruntów o pow. 0,30 ha z przeznaczeniem na potrzeby wsi M. Geodeta mgr inż. M. K. sporządził protokół z wyznaczania, utrwalania i okazania obecnych zmian projektu scalenia gruntów, które odbyło się w terenie w dniu 20.06.2008r. Nadmienił w protokole, że podczas czynności geodezyjnych był obecny pracownik Nadleśnictwa N., który nie posiadał upoważnienia Nadleśniczego, by podpisać protokół.

Decyzją z dnia [...].06.2008r. nr [...] Wojewoda P. uchylił w części decyzję Starosty S. z dnia [...].12.2007r., dotyczącej:

1) lokalizacji ekwiwalentów zamiennych poszczególnych uczestników postępowania (wymienionych z nazwy),

2) w odniesieniu do uczestników wskazanych w pkt 1 i wydzielonych im ekwiwalentów zamiennych dokonano (określonych w punktach, a, b i c) zmian w zatwierdzonym projekcie scalenia gruntów.

W punkcie I 2)c) decyzji Wojewoda orzekł w następujący sposób "z działki Skarbu Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo N. o nr [...] wydzielić grunty z przeznaczeniem na własne potrzeby mieszkańców wsi M. (żwirownia) i oznaczyć je jako działkę Gminy M. nr [...] o powierzchni 0,2396 ha. Pozostałej części działki nr [...] nadać nr [...] i powierzchnię 22,0147 ha. Należny Lasom ekwiwalent zamienny wydzielić w działce Gminy M. nr [...], oznaczając te grunty jako nr [...] o powierzchni 0,0683 ha. Pozostałej części działki nr [...] Gminy M. nadać nr [...] i powierzchnię 0, 2976 ha".

Wojewoda w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

Od decyzji Wojewody P. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł Nadleśniczy Nadleśnictwa N. w części dotyczącej interesu Skarbu Państwa tj. Nadleśnictwa N. zawartego w pkt I 2) c) decyzji Wojewody. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w tej części.

W uzasadnieniu skargi Nadleśniczy stwierdził, iż wydzielony z działki nadleśnictwa o nr [...] grunt o powierzchni 0,2396 ha na żwirownię dla ludności wsi M. ma bardzo małą powierzchnię i stanowi enklawę wśród gruntów nadleśnictwa. Pobór żwiru i piasku z tak małej powierzchni doprowadzi do zachwiania stosunków wodnych w sąsiadujących drzewostanach i spowoduje naruszenie granic działki. Skarżący podniósł, że obecnie obowiązujące przepisy o ochronie środowiska nie dopuszczają możliwości poboru żwiru i piasku z tak małej powierzchni. Nadto stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z założeniem prac scaleniowych, doprowadzi do utrudniania prowadzenia gospodarki leśnej z zaogni stosunki międzyludzkie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem wydanym w sprawie o sygnaturze IISA/Bk 570/08 z dnia 30.12.2008r. orzekł o uchyleniu decyzji wojewody.

Sąd stwierdził naruszenie przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak zapewnienia skarżącej stronie czynnego udziału w postępowaniu w rozumieniu art. 10 kpa. Organ prowadzący postępowanie – jak stwierdził sąd - zobowiązany jest pouczyć strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, wyznaczając na dokonanie tych czynności stosowny termin. Konsekwencją powyższego jest obowiązek wstrzymania się organu od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia określonej w art. 10 kpa zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. W aktach sprawy brak jest, bowiem końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ odwoławczy przed wydaniem decyzji pouczył stronę o przysługującym jej prawie. Wskutek odwołań pięciu uczestników scalenia od decyzji organu I instancji Wojewoda P. zanim wydał własną decyzję merytoryczno-reformatoryjną (art. 138 § 1 pkt 2 kpa) przeprowadził dość szerokie postępowanie uzupełniające: powołał komisję do spraw odwołań, która przeprowadziła ustalenia i przesłuchania w terenie oraz przyjęła zmieniony projekt scalenia, wyznaczył też geodetę, który wprowadził zmiany na gruncie. O tych czynnościach procesowych organ odwoławczy, co prawda powiadamiał Nadleśniczego Nadleśnictwa N., jako jednego z uczestników scalania, lecz nie zwalniało to organu z obowiązku powiadomienia Skarżącego w trybie art. 10 § 1 kpa o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w związku z tym, co do okoliczności, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Zmiana zatwierdzenia projektu scalenia przez organ odwoławczy dotyczyła m.in. odprojektowania z działki nr [...] Lasów Państwowych działki o nr [...] przeznaczonej na żwirownię, a więc stanowisko Skarbu Państwa – Nadleśnictwa N., gdyby zostało wyrażone przed wydaniem decyzji przez Wojewodę P., mogłoby, ewentualnie, wpłynąć na jej treść. Drugim uchybieniem organu odwoławczego stwierdzonym przez sąd administracyjny był brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji w części orzeczenia, które dotyczyło gruntów Nadleśnictwa N. – punktu I 2) c). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym punkcie ograniczyło się do stwierdzenia, iż odwołanie Rady Sołeckiej wsi M. w tym przedmiocie zostało uwzględnione. Organ odwoławczy, naruszając przepis art. 107 § 1 i § 3 kpa spowodował niemożliwość dokonania jej kontroli przez Sąd w aspekcie jej legalności. Odstąpienie od uzasadnienia decyzji jest możliwe na podstawie art. 107 § 4 i § 5 kpa, lecz nie można pominąć uzasadnienia decyzji rozstrzygającej sporne interesy stron oraz wydanej w wyniku odwołania (art. 107 k.p.a.). Zaś taka właśnie sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Uchylając w całości zaskarżoną decyzję organu II instancji, Sąd miał na uwadze własne kompetencje wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz okoliczność, że naruszenie wymienionych przepisów postępowania administracyjnego dotyczyło całej decyzji a nie tylko jej części. Nie oznacza to jednak – jak wskazał sąd w końcowej części uzasadnienia wyroku - że rozstrzygniecie merytoryczne organu odwoławczego zawarte w całej sentencji tej decyzji, jest dotknięte błędem.

W następstwie wyroku sądu sprawa wróciła do Wojewody P. celem ponownego rozpoznania odwołań od decyzji pierwszoinstancyjnej. Wojewoda powtórnie ustalił skład zespołu do badania odwołań uczestników postępowania scaleniowego (pismem z dnia 10 czerwca 2009r.) i wyznaczył na 23.06.2009r. termin rozpatrzenia odwołań na gruncie w miejscu położenia działek. Jak wynika z protokołu sporządzonego w dniu 23.06.2009r. w tym dniu powtórnie zostały okazane obecnym, w tym, przedstawicielowi nadleśnictwa – zastępcy nadleśniczego D. S., granice działki [...] wydzielonej jako żwirownia służąca mieszkańcom wsi M., a przedstawiciel nadleśnictwa – jak twierdzi zapis protokołu - wyraził zgodę na powyższe. W dniu 6.08.2009r. nastąpiło protokolarne przekazanie przez Wojewodę P. sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B., które z dniem 1.08.2009r. stało się organem właściwym do rozpatrywania odwołań w sprawach scaleń i wymiany gruntów stosownie do treści przepisów ustawy z 23.01.2009r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753 ze zmianami). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. pismem z 9.09.2009r. zawiadomiło strony postępowania, w tym Nadleśnictwo N. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie dni 7, po czym po bezskutecznym upływie terminu na zajęcie stanowiska, decyzją z [...].10.2009r. powołując się na art. 138 par. 1 pkt 2 kpa oraz art. 1, 8 i 14 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, powtórzyło rozstrzygnięcie Wojewody P. z dnia [...].06.2008r, opisane we wcześniejszej części uzasadnienia.

W uzasadnieniu swojej decyzji odwoławczej kolegium stwierdziło, iż wcześniej rozpoznający odwołania wojewoda, wprowadził zmiany do projektu scalenia, o które wnosili odwołujący się opierając je na opracowanej przy udziale zainteresowanych dokumentacji geodezyjno – projektowej. Powołany przez wojewodę zespół do rozpatrzenia odwołań rozpatrzył odwołania na gruncie w dniach 20 – 21.05. 2008r. Protokolarnego natomiast wyniesienia na gruncie kwestionowanej przez nadleśnictwo zmiany dotyczącej wydzielenia żwirowni dokonano w dniu 20.06.2008r. w obecności przedstawicieli samorządu wiejskiego i pracownika nadleśnictwa. Następnie w uzasadnieniu decyzji odwoławczej SKO w sposób szczegółowy odniosło się do odwołań, których nie uwzględniono (E. P., J. P. i Rady Sołeckiej wsi M. w części dotyczącej sposobu podziału wspólnoty gruntowej). Końcowo kolegium stwierdziło, iż przyjęte rozstrzygnięcie czyni zadość celom scalenia, określonym ustawą o scalaniu i wymianie gruntów. Zauważyło, iż scalenie gruntów cechują rozwiązania mające charakter techniczny, wprowadzane przy pewnej swobodzie organów administracji, które dokonują wyboru optymalnego rozwiązania, uwzględniającego w miarę możliwości interesy i wnioski wszystkich uczestników scalenia. Zdaniem kolegium cel scalenia tj. stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania został osiągnięty. Postępowanie przeprowadzono głownie na wniosek Nadleśnictwa N. Z postanowień o wszczęciu postępowania wynika, iż przed scaleniem gruntów Nadleśnictwo posiadało ponad 300 działek ewidencyjnych, bardzo wąskich, bez widocznych granic, uniemożliwiających prowadzenie racjonalnej gospodarki leśnej. Po scaleniu grunty wydzielono w kilku kompleksach, a ilość zwartych kompleksach, a ilość działek ewidencyjnych zmniejszyła się sześciokrotnie. Warunków racjonalnej gospodarki leśnej nie zakłóci wydzielenie z działki o numerze [...] działki [...] o powierzchni 0,2396 ha z przeznaczeniem na potrzeby mieszkańców wsi M. Z materiału dowodowego, w tym protokołu badania zarzutów nadleśnictwa, dokonanego na gruncie w dniu 23.06.2009r. wynika, iż żwirownia istniej od dawna a mieszkańcy wsi korzystali z niej jeszcze przed II wojną światową. Z oświadczenia przedstawicieli Rady Sołeckiej wsi wynika, iż pobór żwiru następuje tylko na potrzeby własne i w niewielkiej ilości. Działka położona jest przy drodze i nie utrudnia gospodarowania lasem przez nadleśnictwo. Za działkę nadleśnictwo zostało wyekwiwalentowane. Kolegium dodało, iż stosownie do zaleceń WSA strony postępowania zawiadomiono o zebranym materiale dowodowymi i umożliwiono zajęcie końcowego stanowiska, czym zapewniono czynny udział w postępowaniu.

Na powyższą decyzje ostateczną Nadleśnictwo N. ponownie złożyło skargę, z tym ze zarzuty tej skargi są inne niż skargi złożonej w sprawie IISA/Bk 570/08, gdzie kwestionowano wyłącznie wydzielenie gruntów pod żwirownię. W skardze niniejszej nadleśnictwo zarzuciło decyzji:

- naruszenie art. 7 kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela,

- naruszenie art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nieprowadzący do pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa,

- naruszenie art. 77 par. 1 kpa poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący,

- naruszenie przepisów prawa materialnego nieprawidłowym zastosowaniem art. 20 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów poprzez pominięcie przy sporządzaniu projektu scalenia danych o gruntach zawartych w ewidencji gruntów, a konkretnie brak ujęcia w stanie dotychczasowym działki o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 3,1903 ha, którą w postanowieniu wszczynającym postępowanie ujęto do scalenia,

- naruszenie przepisów prawa materialnego niezastosowaniem art. 7 s. 2 ustawy o scalaniu wymianie gruntów poprzez objęcie projektem scalenia, następnie zatwierdzonym, działki gruntu o numerze [...] powierzchni 0,0135 ha, która zgodnie z postanowieniem Starosty S. z [...].11.2007r. została wyłączona ze scalenia ,

- naruszenie przepisów prawa materialnego niezastosowaniem art. 27 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów przyjęciem jako zatwierdzonego przez uczestników scalenia projektu, co do którego w imieniu nadleśnictwa wypowiadał się J. S. nie legitymujący się pełnomocnictwem nadleśnictwa do głosowania nad projektem scalenia,

- naruszenie przepisów prawa materialnego niezastosowaniem przepisu art. 23 ust. 2 ustawy o scalaniu wymianie gruntów nieokazaniem na gruncie projektu scalenia gruntów Nadleśnictwa N. położonych we wsi M. i W. N.,

-naruszenia przepisów prawa materialnego niezastosowaniem przepisu art. 25 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów niewyznaczeniem i nieokazaniem nadleśnictwu ani pierwotnego projektu scalenia ani zmian do niego.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżące nadleśnictwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty S. z dnia [...].12.2007r. oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi nadleśnictwo podało, iż zatwierdzony projekt scalenia przyjął jako stan dotychczasowy dane sprzeczne z ewidencją gruntów oraz objął grunty wyłączone od scalenia, wskutek czego przypadające nadleśnictwu po scaleniu grunty są mniejszego obszaru i wartości niż te, które przypadłyby mu gdyby decyzja została wydana prawidłowo. Odnośnie braku upoważnienia przedstawiciela nadleśnictwa do reprezentowania nadleśnictwa w pracach nad projektem scalenia gruntów wsi M., skarżący wskazał, iż wcześniejsze upoważnienie udzielone J. S. nie obejmowało obiektów scaleniowych W. N. I i II na terenie wsi M. Skarżący podkreślił, iż nadleśnictwo nie było indywidualnie powiadamiane o czynnościach postępowania scaleniowego na obiektach W. N. I i W. N. II a nadto zaakcentował błędy organu I instancji popełnione przy doręczaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, dostrzeżone przez wojewodę w piśmie z dnia 6.03.2008r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podkreślając, iż procedurę scaleniową przeprowadzono zgodnie z przepisami ustawy o scalaniu i wymianie gruntów i przy zapewnieniu udziału wszystkim uczestnikom scalenia. Co do zarzutów merytorycznych związanych z błędnym objęciem scaleniem gruntów wyłączonych od scalenia (w odniesieniu do działki [...]) czy pominięciem w decyzji scaleniowej działki [...] tj. nie objęciem jej szacunkiem i nie wydzieleniem za nią ekwiwalentu zamiennego, SKO wskazało, iż działka o numerze [...] była i jest drogą pozostająca nadal w zasobach nadleśnictwa, a działka [...] o powierzchni 3,1903 ha też pozostała na tym samym miejscu otrzymując numer geodezyjny [...] i powierzchnię 3,1296 ha.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu. Zważywszy na fakt, że kwestionowana skargą decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów obiektu W. N. I i II, jest następstwem poprzedniego wyroku sądu administracyjnego, punktem wyjścia dla obecnej oceny sprawy jest treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, iż ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie wypracowany został pogląd, iż związanie oceną prawną sądu, obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba, że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym (vide: wyrok NSA z dnia 22.09.1999r. sygn. ISA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Pogląd ten wyrażony został, co prawda na tle art. 30 ustawy z dnia 11.05.1995r.o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ale zachowuje aktualność albowiem przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi powtórzenie treści art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Związanie każdego innego organu rozpoznającego sprawę wyrażonym w tej sprawie stanowiskiem sądu, w odniesieniu do okoliczności niniejszego postępowania, oznacza, iż nie tylko czynności Wojewody P., ale także Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., które stało się właściwym organem odwoławczym w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, w pierwszej kolejności podlegają ocenie poprzez pryzmat wypełnienia zaleceń, wynikających z poprzedniego wyroku sądu.

Zasadniczym mankamentem poprzedniego postępowania administracyjnego, wytkniętym przez sąd, było niezapewnienie skarżącemu Nadleśnictwu N. w toku procedury odwoławczej czynnego udziału w postępowaniu poprzez uniemożliwienie końcowego wypowiedzenia się w sprawie. Brak pouczenia nadleśnictwa o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia stanowił naruszenie art. 10 par. 1 kpa. Nadto sąd stwierdził wadliwość uzasadnienia decyzji, zwłaszcza nieodniesienie się w uzasadnieniu do okoliczności wówczas kwestionowanej przez nadleśnictwo, a mianowicie wydzielenia z gruntów nadleśnictwa żwirowni służącej mieszkańcom wsi M. Podkreślić należy, iż sąd poza wytknięciem organowi odwoławczemu naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w postaci art. 10 par. 1 i 107 par. 1 i 3, nie stwierdził naruszenia procedury scaleniowej wynikającej z ustawy z dnia 26 marca 1962r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003r. Nr 178, poz. 1749). Wprawdzie argumentacja poprzedniej skargi nadleśnictwa nie koncentrowała się na uchybieniach w procedurze scaleniowej, tym niemniej z racji braku związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi (vide: art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) kwestie prawidłowości postępowania scaleniowego musiały być przedmiotem analizy sądu.

Oceniając powtórzone postępowanie administracyjne z punktu widzenia zaleceń wynikających z poprzedniego wyroku sądu, stwierdzić należy, że zalecenia zostały wykonane. Wojewoda powtórzył czynność okazania nadleśnictwu działki wyodrębnionej pod żwirownię, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze kontynuując postępowanie odwoławcze po przejęciu akt sprawy, pismem z dnia 9.09.2009r. poinformowało strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego i umożliwiło im końcowe zajęcie stanowiska w sprawie. Nadleśnictwo N. nie wypowiedziało się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uzasadnienie decyzji odwoławczej wydanej przez SKO w B. nie zawiera braków dostrzeżonych przez sąd w poprzednio skarżonej decyzji odwoławczej wojewody. Szczegółowo odnosi się do zarzutów poszczególnych odwołań, w tym odwołania Rady Sołeckiej wsi M., w następstwie uwzględnienia którego doszło do wyodrębnienia (ekwiwalentnego) z gruntów leśnych, żwirowni na potrzeby mieszkańców wsi.

Odnosząc się zaś do zarzutów obecnej skargi, skupionych wokół podważania prawidłowości postępowania scaleniowego, sąd stoi na stanowisku, iż postępowanie scaleniowe zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone – wbrew tym zarzutom– w sposób zgodny z przepisami ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Specyfika postępowania scaleniowego polega między innymi na uproszczeniu procedury powiadamiania uczestników scalenia o poszczególnych czynnościach postępowania. I tak z art. 31 ustawy wynika, iż o terminach zebrań uczestników scalenia, o wyłożeniu do publicznego wglądu wyników oszacowania gruntów, o terminie okazania projektu scalenia gruntów, starosta zawiadamia uczestników postępowania przez obwieszczenie lub w inny, zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. Także o terminie i miejscu posiedzenia komisji ( powołanej do pełnienia funkcji doradczych przy opracowywaniu przez geodetę projektu scalenia), mającej opiniować zastrzeżenia do projektu scalenia, uczestnicy scalenia są powiadamiani bądź na piśmie bądź w inny sposób przyjęty w danej miejscowości, co najmniej na 3 dni przed terminem posiedzenia, lub posiedzenia i oględzin o ile potrzebę dokonania oględzin dostrzeże komisja (vide: art. 25 ust. 1, 2 i 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów). Z akt postępowania scaleniowego (akta formalno-prawne) wynika, że o wymienionych wyżej czynnościach postępowania scaleniowego uczestnicy scalenia byli powiadamiani poprzez wywieszenie powiadomień na tablicach ogłoszeń poszczególnych sołectw i właściwych urzędów gminy. Postępowanie scaleniowe prowadzone było z udziałem rady uczestników scalenia, pełniącej funkcje doradcze, a projekt scalenia opracowany został przez geodetę – projektanta przy udziale powołanej przez starostę komisji, też pełniącej funkcje doradcze, w skład której wszedł między innymi przedstawiciel Nadleśnictwa N. – J. S., wytypowany przez przełożonego (k. 41 – 43 akt formalno – prawnych, tom I).

Powiadomienie w drodze obwieszczeń o czynnościach postępowania scaleniowego jest wystarczającym sposobem zapewnienia poszczególnym uczestnikom scalenia możliwości aktywnego w tych czynnościach uczestnictwa. Skorzystanie z możliwości uczestnictwa w czynnościach postępowania scaleniowego, jest już wyborem uczestników. W wyrokach z dnia 26.11.2009r. (sygn. II OSK 744/09) i z dnia 18.03.2010r. (sygn. II OSK 752/09) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że w przypadku gdy uczestnik scalenia był powiadomiony o wyznaczeniu proponowanych granic wydzielonych gruntów i nie stawił się celem udziału w tej czynności, taka sytuacja sama przez się nie może przemawiać za przyjęciem, iż projekt scalenia nie został wyznaczony na gruncie i okazany. Twierdzenie zatem, iż nadleśnictwu nie okazano ani pierwotnego projektu scalenia ani zmian do niego, w sytuacji gdy z akt administracyjnych wynika, iż o terminach okazania projektu scalenia na gruncie (w dniach 23.11.2007r. i 26.11.2007r. w postępowaniu prowadzonym przez starostę, a w dniach 20 – 21.05.2008r. i w dniu 20.06.2008r. w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez wojewodę) nadleśnictwo zostało powiadomione tak samo jak pozostali uczestnicy scalenia, jest twierdzeniem bezzasadnym. Podkreślić należy, iż w postępowaniu odwoławczym nadleśnictwo o czynnościach na gruncie, będących następstwem rozpatrywania odwołań uczestników scalenia, było powiadamiane indywidualnie. W następstwie zaś zakwestionowania przez poprzedni skład orzekający czynności postępowania odwoławczego, w toku powtórzonego, teraz ocenianego postępowania odwoławczego, ponowiono w dniu 23.06.2009r. zbadanie na gruncie zasadności podważanego wcześniej wydzielenia z gruntów leśnych żwirowni na potrzeby mieszkańców wsi M. (w następstwie uwzględnienia odwołania Rady Sołeckiej wsi M.).

W skardze nadleśnictwo zarzuca jakoby scaleniem objęto wyłączoną z obszaru scalenia działkę [...] o powierzchni 0,0135 ha, co do wyłączenia której ze scalenia starosta orzekł w postanowieniu z dnia [...].11.2007r. numer [...]. Ten zarzut nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Postanowienie bowiem, na które powołuje się skarżące nadleśnictwo (k. 110 akt formalno – prawnych scalenia, tom I) nie wymienia wśród gruntów wyłączonych ze scalenia działki [...]. Dodać należy, iż po wydaniu przez starostę postanowienia z dnia [...].11.2007r. Nadleśnictwo N. cofnęło swoje zażalenie na postanowienie starosty z dnia [...].06.2007r. o rozszerzeniu obszaru scalenia (vide: k. 114 akt formalno-prawnych tom I), co skutkowało umorzeniem postępowania zażaleniowego przez wojewodę. Zgodzić się też należy z uwagą SKO zamieszczoną w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, iż działka o numerze [...] była i jest drogą, która pozostała w stanie nienaruszonym i pozostaje w zasobach nadleśnictwa. Wynika to z dołączonego do skargi przez nadleśnictwo wykazu zmian danych ewidencyjnych (k. 13 akt sądowych). Co zaś się tyczy zarzutu braku ujęcia w stanie dotychczasowym działki o numerze [...], powierzchni 3,1903 ha, sąd zauważa, iż projekt scalenia został zatwierdzony po rozpatrzeniu zastrzeżeń uczestników scalenia, wśród których nie było Nadleśnictwa N. Zastrzeżenia do projektu scalenia zgłosiło jedynie siedmiu uczestników postępowania scaleniowego – indywidualnych rolników tj. znikoma część wszystkich uczestników scalenia. W tej sytuacji starosta miał wynikającą z art. 27 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów podstawę do tego, by zatwierdzić przedłożony projekt scalenia. Z odpowiedzi na skargę wynika przy tym, iż pominięta – według nadleśnictwa – w procedurze scaleniowej działka [...], po scaleniu pozostała w zasobach nadleśnictwa otrzymując jedynie inny numer.

Reasumując sąd nie dostrzegł naruszenia procedury scaleniowej a w konsekwencji nie stwierdził też zarzucanego nienależytego wyjaśnienia sprawy. Jak słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.11.2005r. sygn. II OSK 123/05, scalenie gruntów cechują rozwiązania mające charakter techniczny. Stanowi ono zbiorowy zabieg urządzeniowo – rolny przy opracowywaniu projektu, gdzie organy administracyjne korzystają z pewnej swobody. Swoboda ta jest niezbędna dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu – w miarę możliwości – interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia. Rozstrzygnięcie organów w tym zakresie ma niewątpliwie charakter uznaniowy. W sprawie niniejszej – zdaniem sądu – granic uznania administracyjnego organy obu instancji nie naruszyły. Doszło do zatwierdzenia projektu scalenia, który wyeliminował szachownicę gruntów leśnych i rolnych, utrudniającą prowadzenie racjonalnej gospodarki i zarządzającemu lasami nadleśnictwu i rolnikom indywidualnym.

Mając powyższe na uwadze skargę sąd oddalił (art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)