Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 44/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 44/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 października 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Anna Znamiec (spr), Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2008r., sprawy ze skargi "J" Spółka z o.o. w A., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, , z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące marzec i sierpień 1998r wraz z odsetkami, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

W dniu [...].10.2006 r. Przedsiębiorstwo [...] "J" Spółka z o. o. w A. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: marzec i sierpień 1998 r. Ponadto podatnik wskazał, że zobowiązania podatkowe za ww. miesiące uległy już przedawnieniu.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję Nr [...], w której odmówił podatnikowi umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998 r. w kwocie 46361,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 104102,00 zł. Organ podatkowy powołał się na przepis art. 67a par. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) i stwierdził, że decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych są podejmowane w zakresie swobodnego uznania administracyjnego, uwzględniając interes podatnika i budżetu państwa. Organ podatkowy przyjął, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w cyt. art. 67a par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej uzasadniające podatnikowi umorzenie zaległości podatkowych. Podatnika obciążają bardzo znaczące zobowiązania wobec wierzycieli, podatnik nie prowadzi działalności gospodarczej, w latach 2005 i 2006 ponosił straty. W stosunku do spółki toczą się postępowania egzekucyjne. Pomimo przyznania układu ratalnego w 1999 r. spółka nie dokonała zapłaty zaległości podatkowych w wyznaczonych terminach rat.

Podatnik wniósł odwołanie od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Odwołujący się podaje, że organ podatkowy nie uwzględnił interesu podatnika. Spółka nie posiada środków na spłatę zobowiązań, a posiadany majątek nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Umorzenie zaległości podatkowych pozwoliłoby Spółce na pozyskanie nowych kontraktów i poprawę jej sytuacji finansowej. Ponadto Spółka podniosła, że jej trudna sytuacja finansowa spowodowana jest działaniem nieuczciwych kontrahentów.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998 r. Ogólna sytuacja finansowa podatnika jest trudna o czym świadczą zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Umorzenie zaległości podatkowych byłoby w tej sytuacji bezzasadne i bezcelowe, bowiem działanie takie w ocenie organu podatkowego skutkowałoby kredytowaniem działalności gospodarczej nieefektywnego podmiotu gospodarczego, byłoby ponadto sprzeczne z interesem publicznym i naruszałoby zasadę równości i powszechności opodatkowania.

Na powyższą decyzję podatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Strona skarżąca zarzuca, że w zaskarżonych decyzjach nie podano prawdziwych danych odnośnie kwoty zaległości podatkowych. Układ ratalny został przerwany przez komornika poprzez zajęcie rachunków bankowych, podobnie było w 2002 r., kiedy spółka zwróciła się z wnioskiem o restrukturyzację zadłużenia. Podatnik pomimo zadłużenia podejmuje próby wyjścia z kryzysu, w 2007 r. osiągnął 300000 zł obrotu. Ponadto istnieje możliwość pozyskania przez podatnika inwestora strategicznego oraz skorzystania z pomocy ze środków unijnych. Strona skarżąca wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego jest przepis art. 67 a par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Przepis art. 67 a par. 1 pkt 3 stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Na mocy art. 67 b par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarcza może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67 a na zasadach określonych w tym przepisie. Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie art. 67 a par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy umorzenie zaległości podatkowych jest zasadne. Uwzględnienie wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowych, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględnienia wniosku. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00 wyrok z dnia 24.04.2001 r., sygn. akt I SA/Ka 481/00).

Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatnika w tym zakresie. podatnik stwierdził m.in., że z powodu działań jego kontrahentów i poniesionych strat nie jest w stanie dokonać zapłaty zaległości podatkowych.

Organy podatkowe powinny przeprowadzić zatem szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej strony skarżącej, a mianowicie ustalić stan aktywów i pasywów, zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe, a następnie dokonać analizy i ustalenia aktualnej sytuacji finansowej podatnika. Organ podatkowy pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie, powołując się jedynie w zakresie oceny sytuacji finansowej na zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego oraz czynności podjęte w postępowaniu egzekucyjnym. Organ podatkowy drugiej instancji również nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie. W aktach znajduje się jedynie arkusz odwoławczy.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych zaległości podatkowych jest bardzo schematyczne i w zasadzie stanowi polemikę ze złożonym wnioskiem. W uzasadnieniu wskazano jedynie, że sytuacja finansowa podatnika nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowych, gdyż byłoby to bezcelowe z uwagi na łączną kwotę zobowiązań podatnika. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej jest nieco obszerniejsze, ale i z niego nie wynika, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, pomimo że strona skarżąca w odwołaniu wyraźnie zarzucała, że nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowych. Ponadto organy podatkowe nie ustaliły wskutek jakich zdarzeń doszło do powstania zaległości podatkowych, pomijając analizę zdarzeń i twierdzeń strony zawartych w pismach i odwołaniu.

Umorzenie zaległości podatkowych, o którym mowa w art. 67 a par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej dokonywane przez organy podatkowe może nastąpić wyłącznie ze względu na ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Istnienie ustawowej przesłanki jest w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego. W celu jego stwierdzenia organ podatkowy obowiązany jest podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej), nie jest więc ograniczony informacjami (argumentami) przedkładanymi przez podatnika. Ustaleniu podlega zarówno istnienie interesu (o dowolnym charakterze), jak i jego waga. Nie mają decydującego znaczenia przyczyny podniesienia kwestii ważnego interesu.

Użyte w przepisach art. 67a par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zwroty: -ważny interes podatnika- oraz -interes publiczny- są na tyle pojemne, iż pozwalają objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji podatnika. Nie wolno w sposób czysto mechaniczny założyć, iż sformułowane w sposób nieostry normatywne przesłanki rozstrzygnięcia odnoszą się wyłącznie do okoliczności i faktów mających znaczenie dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Każda z podnoszonych przez podatnika okoliczności wymaga wnikliwego zbadania w celu ustalenia, czy nie zaistniał przypadek ujęty w powołanych wcześniej przepisach Ordynacji podatkowej. Inny sposób orzekania w sprawie musi być traktowany jako wykroczenie poza prawnie zdeterminowane granice uznania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.01.2000 r., III SA 8348/98).

Stwierdzenie istnienia przesłanek ustawowych umorzenia zaległości podatkowych nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia o umorzeniu zaległości podatkowych. Zawarte w art. 67 a par. 1 sformułowanie "może" oznacza, że w każdym przypadku stosowna decyzja podjęta będzie w ramach uznania organu podatkowego.

W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria umorzenia zaległości podatkowych w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w tej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.03.1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27.04.1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01,).

Wskazać również należy, że organy podatkowe naruszyły przepis art. 67 b par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi, że udzielanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67 a odbywa się na zasadach określonych w tym przepisie w zależności od rodzaju udzielanej pomocy. Organ podatkowy pierwszej instancji ograniczył się jedynie do zacytowania art. 67 b par. 1 pkt 2 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa w podstawie prawnej decyzji. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, świadczących o tym, że organy podatkowe wydając decyzje uwzględniały przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291).

Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 i 127 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja finansowa i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług nie zagroziłoby ważnym interesom podatnika.

Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za marzec i sierpień 1998 r.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)