Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 3169/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska NSA Tadeusz Michalik Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi H.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie uprawnienia do kierowania pojazdami o d d a l a s k a r g ę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]r., złożonym w organie w dniu [...]r., H.J. wniosła o wymianę prawa jazdy kategorii [...], wydanego w dniu [...]r.. Zapadłą w formie skróconej decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta T. orzekł o wydaniu wnioskodawczyni dokumentu potwierdzającego jej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] – bezterminowo. Decyzję tę odebrała ona w dniu [...]r.. W piśmie z dnia [...]r. (data wpływu [...]r.) H.J. wniosła o sprostowanie treści powyższego dokumentu, wywodząc, że otrzymany blankiet nie potwierdza wszystkich posiadanych przez nią uprawnień. Mianowicie pomija uprawnienia kategorii [...]. Odpowiadając na to pismo Prezydent Miasta T. wyjaśnił, iż uprawnienia kategorii [...] obejmują również odpowiednio uprawnienia mieszczące się w kategoriach [...]. Natomiast uzyskanie uprawnień zaliczonych do kategorii [...] wymaga ukończenia kursu [...].

Uwzględniając zażalenie H.J. na bezczynność Prezydenta Miasta T. polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej w wyniku złożenia powyższego podania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r. wyznaczyło dodatkowy 10-dniowy termin dla załatwienia tej sprawy. W jego uzasadnieniu organ ten wskazał, iż pismo z dnia [...]r. w istocie stanowi wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia [...]r. co do rozstrzygnięcia. Zasadnie wywiedziono, iż nie został on załatwiony, bo sporządzone w jego wyniku pisma nie noszą znamion decyzji administracyjnej. W ocenie SKO strona zachowała ustawowy termin do złożenia tego rodzaju podania, co obliguje organ do wydania decyzji (w razie uwzględnienia żądania) albo postanowienia (w razie odmowy uzupełnienia decyzji). Przy czym termin do zaskarżenia decyzji pierwotnej biegnie od dnia doręczenia rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku żądania jej uzupełnienia.

Postanowieniem z dnia [...]r. Prezydent Miasta T., na zasadzie art.111§1 i art.123§1 k.p.a., odmówił uzupełnienia decyzji z dnia [...]r.. Stanął bowiem na stanowisku, iż jest ona kompletna w zakresie rozstrzygnięcia. Orzeczono w niej o wydaniu H.J. prawa jazdy kategorii [...], stosownie do posiadanych przez nią uprawnień dotychczasowych. Nabyła je w [...]r. na podstawie przepisów rozporządzenia z 20 lipca 1968r.. Zakres obecnych uprawnień odpowiada poprzednim, zwłaszcza gdy zważyć, że wchodzą weń również uprawnienia opisane w ramach kategorii [...]. W ocenie organu wnioskodawczyni nie legitymuje się uprawnieniami sprecyzowanymi w kategorii [...], toteż nie mogła uzyskać prawa jazdy kategorii [...].

W odwołaniu od decyzji z dnia [...]r. H.J. domagała się jej zmiany poprzez potwierdzenie uprawnień do kierowania pojazdami [...], nadto uchylenia postanowienia z dnia [...]r.. W jego uzasadnieniu wskazała, że kwestionowana decyzja nie uwzględnia poprzednio nabytych uprawnień. W szczególności podniosła, że tychże uprawnień nie uzewnętrznia otrzymany blankiet prawa jazdy. Te okoliczności, w jej przekonaniu, naruszają zasadę ochrony praw nabytych, poza tym powodują trudności w interpretacji posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami przez organy kontroli. Dlatego kwestionowane rozstrzygnięcia uznała za chybione.

Argumentów tych nie podzielił organ drugiej instancji i zaskarżoną decyzją, opartą m.in. o przepis art.138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W jej uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisało przebieg postępowania i wskazało, iż zasadnie organ pierwszej instancji dokonał wymiany posiadanego przez odwołującą się prawa jazdy wydanego w [...]r. na podstawie przepisów rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych. Poprzednie uprawnienia kategorii [...] wymieniono na prawo jazdy kategorii [...]. W tych ramach mieszczą się również posiadane przez nią uprawnienia określone w kategoriach [...]. Wynika to z gradacji tych uprawnień w ramach poszczególnych grup. W tej sytuacji zarzuty odwołania w tej materii uznał organ za nietrafne, bo w istocie wszystkie uprawnienia do kierowania pojazdami, jakie posiadała H.J. zostały potwierdzone w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Co się zaś tyczy blankietu prawa jazdy, to organ odwoławczy zważył, iż jego treść i grafika wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. W ocenie organu oznaczenia graficzne odpowiadają określonym kategoriom uprawnień, opisanych w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Dokonanie ich modyfikacji jest wykluczone. Stąd też, jakkolwiek graficzna ilustracja tychże uprawnień, w ocenie organu, nie jest doskonała, to jednak nie istnieje prawna możliwość uwzględnienia żądania skarżącej. Zresztą Kolegium wskazało, iż podobny zarzut można było również postawić poprzednim blankietom. Dlatego odwołania nie uwzględniło.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego. W szczególności uwypukliła okoliczności zaprezentowane już w odwołaniu, a zwłaszcza utratę praw nabytych, w tym pominięcie w otrzymanym dokumencie prawa jazdy uprawnień do [...]. Naprowadziła na wadliwe, w jej opinii, odzwierciedlenie posiadanych uprawnień na blankiecie, a zatem zaczepiła poprawność graficzną wydanego jej prawa jazdy. Pełnomocnik skarżącej w toku rozprawy nadto podniósł, iż sytuacja ta powoduje problemy w praktyce wynikające z trudności w odczytaniu zakresu posiadanych uprawnień przez organy kontroli zwłaszcza za granicą. Poza tym złożył wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności przepisów cytowanego powyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r., w tym jego załącznika, gdyż jego zdaniem narusza on konstytucyjne zasady państwa prawa.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów, przeto – przy braku zarzutów branych pod rozwagę z urzędu – nie mogła odnieść skutku. Na wstępie należy wszak wyjaśnić, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne. Przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez ten sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W drugim rzędzie godzi się podkreślić, iż – w myśl art.1 §1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (p. art.1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W toku postępowania badają czy zaskarżone decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też badają czy nie są one dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 ostatnio przywołanej ustawy). Jak głosi art.134 §1 tej ustawy sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto kontroli legalności dokonują również z urzędu.

Przeprowadzona w tych ramach ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie uchybia ona przepisom prawa materialnego ani procesowego.

Zapadła bowiem na skutek pełnego wyjaśnienia sprawy, przeprowadzenia potrzebnych dowodów, poprawnej ich oceny i na skutek dokonania trafnych ustaleń faktycznych. Ustalenia te stały się podstawą do zasadnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Podjęte rozstrzygnięcie organ w przepisany sposób umotywował. Jeżeli nadto zachowane zostały ogólne reguły postępowania oraz prawidłowo zakwalifikowano żądania skarżącej, składane z zachowaniem terminów i innych wymogów formalnych, oczywistą jawi się konkluzja, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Niepodobna dopatrzyć się także uchybienia przepisom prawa materialnego, gdyż powołane przepisy zostały prawidłowo zastosowane. W istocie skarżąca we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją domagała się wymiany dotychczasowego prawa jazdy w związku ze zbliżającym się terminem upływu jego ważności (p. art.150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz.602 ze zm.) oraz §§ 6 i 7 wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz.640). Nie wdając się w spory czy wymiana oznacza proste przełożenie poprzednich uprawnień na obecne, czy dopuszczalne jest badanie dotychczasowych uprawnień, czy bezskuteczny upływ terminu wymiany prawa jazdy skutkuje utratą ważności nabytych uprawnień itd., trzeba stwierdzić, że w niniejszej sprawie kwestionowany jest zakres przyznanych w wyniku wymiany prawa jazdy uprawnień skarżącej do kierowania pojazdami oraz sposób jego odzwierciedlenia w stosownym dokumencie. Dotychczasowe uprawnienia skarżąca nabyła w dniu [...]r., a więc na mocy przepisów rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz.183 ze zm.). Uzyskane wówczas przez skarżącą uprawnienia do kierowania pojazdami samochodowymi kategorii [...] obejmowały odpowiednio prawo do kierowania:

- motocyklami, motocyklami o trzech kołach i podobnymi im pojazdami samochodowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym do 400 kg (§194 ust.1),

- samochodami osobowymi i samochodami ciężarowymi o dopuszczalnym ciężarze całkowitym do 3,5 t (§195 ust.1),

nadto z mocy §201 ust.3 przywołanego rozporządzenia prawo jazdy m.in. kategorii B uprawniało również do kierowania wymienionymi powyżej samochodami z przyczepą o dopuszczalnym ciężarze całkowitym do 750 kg oraz z przyczepą mieszkalną (campingową) o większym ciężarze, jeżeli dopuszczalny ciężar całkowity tej przyczepy nie przekraczał ciężaru własnego pojazdu samochodowego oraz jeżeli dopuszczalny ciężar całkowity złączonych pojazdów nie przekraczał 3,5 t.

Stosownie do brzmienia §4 ust.3 cytowanego powyżej rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. prawa jazdy wydane na podstawie rozporządzenia z dnia 20 lipca 1968 r. wymienia się zgodnie z posiadaną kategorią, z tym, że prawo jazdy kategorii A wymienia się na prawo jazdy kategorii A i B1. Zatem skarżąca winna uzyskać w wyniku wymiany poprzedniego dokumentu prawo jazdy kategorii [...] według obecnej nomenklatury, gdyż kategoria [...] została pochłonięta przez kategorię [...]. Podobnie zresztą jak kategoria [...] mieści się w uprawnieniach w ramach kategorii [...]. Wynika to z istoty tych uprawnień i sposobu sformułowania przepisów ich dotyczących. Po myśli art.88 ust.2 pkt 1 i 3 prawo jazdy kategorii A i B obejmuje odpowiednio uprawnienia do kierowania:

1. motocyklem (w tym też motocyklem o pojemności skokowej silnika nie przekraczającej 125 cm sześć. i mocy nie przekraczającej 11 kW – kategoria A1),

2. a) pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu lub motocykla,

b) pojazdem, o którym mowa powyżej z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego, o ile łączna dopuszczalna masa całkowita zespołu tych pojazdów nie przekracza 3,5 t,

c) ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym,

oraz trójkołowym lub czterokołowym pojazdem samochodowym o masie własnej nie przekraczającej 550 kg, z wyjątkiem motocykla.

Nafto, jak głosi art.88 ust.3 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym uprawnienia kategorii A i B obejmują także prawo do kierowania określonymi w nich pojazdami z przyczepą lekką. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż pod pojęciem "przyczepy lekkiej" art.2 pkt 51 tej ustawy rozumie przyczepę, której masa całkowita nie przekracza 750 kg. Nie jest to "przyczepa" (domyślnie o większej masie), która została zdefiniowana w art.2 pkt 50 tej ustawy jako pojazd bez silnika przystosowany do łączenia go z innym pojazdem. Uprawnienie do ciągnięcia takiej przyczepy nie stanowi odrębnej kategorii, jest natomiast łączone z innymi kategoriami i wówczas oznaczane jest symbolem E wraz z kategorią podstawową (przykładowo B+E). Ostatnio wymienionymi uprawnieniami skarżąca nie legitymowała się poprzednio, toteż obecnie nie mogła ich uzyskać. Prawo jazdy kategorii E, wedle brzmienia §198 ust.1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 1968 r., uprawniało kierowcę posiadającego m.in. prawo jazdy kategorii B do kierowania pojazdami opisanymi w tej kategorii wraz z przyczepami o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 750 kg. Uprawnienia, które skarżąca mylnie określa jako należące do kategorii [...] w istocie w niej się nie mieszczą i nie mieściły, natomiast należą do jednego z elementów uprawnień zaliczonych do kategorii [...]. W konsekwencji czego zasadny jest wniosek, że skarżąca w drodze wymiany prawa jazdy uzyskała wszystkie poprzednio posiadane uprawnienia do kierowania pojazdami, co wynika z porównania treści przywołanych powyżej regulacji prawnych.

Nabyte dotychczas uprawnienia zostały również w przepisany sposób ujawnione w dokumencie, który skarżącej wydano. Prawo jazdy zawiera bowiem adnotację o posiadanych kategoriach uprawnień do kierowania pojazdami oraz opis graficzny zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r.. Organy administracyjne nie są władne do dokonywania oceny zgodności z prawem aktów, na podstawie których rozstrzygają sprawy poddane ich właściwości, są związane ich treścią, bo działają na podstawie obowiązujących przepisów. Toteż niemożliwe i nielegalne byłoby odejście od reguł wskazanych m.in. w przywołanym rozporządzeniu. W istocie zgodzić się można z twierdzeniem, iż ilustracja graficzna posiadanych uprawnień nie jest doskonała i nie odzwierciedla ich pełnego zakresu. W stanie faktycznym niniejszej sprawy chodzi zwłaszcza o symbol potwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdem z lekką przyczepą. Niemniej jednak nie jest to powód, dla którego należałoby badać konstytucyjność przepisu precyzującego tę kwestię. W ocenie Sądu zagadnienie to nie należy do materii legalności aktu, a jego precyzyjności, co nie stwarza wątpliwości co do jego konstytucyjności. W tych okolicznościach nie znalazł Sąd podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zadanie pytania Trybunałowi Konstytucyjnemu. W tym miejscu godzi się nadmienić, że ów wniosek potraktował Sąd jako sugestię, a nie wniosek dowodowy wymagający procesowego załatwienia. Trzeba też wskazać, że praktyczne trudności w odczytaniu zapisów graficznych i interpretacji poprawnie wystawionego dokumentu ujawniającego zakres posiadanych przez kierowców uprawnień nie mogą przemawiać za trafnością poglądu o nielegalności przepisu, na podstawie którego je wydano. Nie mogą też uzasadniać wydania rozstrzygnięcia sprzecznego z jego treścią z tego tylko powodu. W takim bowiem razie należy się odwołać do brzmienia właściwego aktu prawnego.

W konsekwencji przytoczonych wywodów zaskarżona decyzja okazała się zgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi po myśli art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.