Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1484/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 4;  art. 200 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...] dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "P. [...]" w W. działką nr [...] w obrębie [...], położoną w W. przy ul. [...] – w części dotyczącej dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej pod nazwą: "[...]" nr inw. [...].

Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. , nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "P. [...]" w W. – [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa o pow. [...] m², położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Pismem z dnia 10 listopada 2009 r. G.G., H.G., M.G., K.G., M.Z., Z.G., I.G., M.G., D.G., M.G. i D.G., reprezentowani przez M.S., wystąpili z wnioskiem, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., w części dotyczącej dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "[...]" nr inw. [...]. We wniosku podniesiono, iż z uwagi na stwierdzenie, przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1952 r. odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej nieruchomości hipotecznej nr [...] (decyzja Prezesa UMiRM z dnia [...] marca 2000 r., nr [...]) – pozostaje do rozpoznania nieprzerwanie od dnia 4 lutego 1949 r. wniosek dotychczasowych właścicieli o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego). Tym samym nie było możliwe legalne nabycie prawa do gruntu przez Przedsiębiorstwo Państwowe P. [...] z siedzibą w W. – [...].

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "[...]" nr inw. [...].

Po rozpatrzeniu wniosku Instytutu [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r., organ II Instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. uwłaszczenie następuje z mocy prawa, według stanu prawnego obowiązującego w dniu 5 grudnia 1990 r. i oznacza przekształcenie istniejącego prawa zarządu w prawa rzeczowe wymienione w powołanych przepisach. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich (art. 200 ust. 4 ustawy).

Z wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 1 października 1998 r., nr [...] wynika, że część dawnej nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] ozn. hip. nr [...] nr inw. [...] weszła w skład działki nr [...], objętej ww. decyzją uwłaszczeniową.

Organ wyjaśnił, że dawna nieruchomość [...] stała się własnością Gminy W. na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), a następnie na podstawie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) własnością Skarbu Państwa.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister nie podzielił stanowiska Instytutu [...], że orzeczenie Komisarza Urzędu W. z dnia [...] maja 1939 r., nr [...], wydane na podstawie art. 22 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. R. P. Nr 86, poz. 776), zezwalające Dyrekcji Okręgowej [...] w W. na niezwłoczne objęcie wywłaszczanych na rzecz przedsiębiorstwa "P. [...]" pod rozbudowę stacji G. gruntów, w tym m.in. nieruchomości hip. "[...]" o pow. [...] m², orzekało o wywłaszczeniu tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Wywłaszczenie następowało bowiem na podstawie odrębnego orzeczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 § 1 ww. rozporządzenia, po przeprowadzeniu rozprawy, wojewoda wydaje orzeczenie o wywłaszczeniu albo odmawia jego wydania, o ile zachodzą ku temu powody prawne lub faktyczne. Nie można zatem uznać, że na mocy ww. orzeczenia z dnia [...] maja 1939 r. nieruchomość hip. "[...]" została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r.

Odnosząc się zaś do zarzutu Instytutu [...], że przedmiotowa nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), a więc że i w tym przypadku decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. nie narusza praw osób trzecich Minister wyjaśnił, że powołany przepis nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 1 ww. ustawy, nieruchomości będące we władaniu Państwa, do których wszczęte przed dniem 1 września 1939 r. postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało dotychczas zakończone, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa. W myśl zaś art. 32 ust. 1, z ujawnieniem w księdze wieczystej prawa własności nieruchomości wywłaszczonej podlegają wykreśleniu wszystkie na niej ciążące prawa rzeczowe z wyjątkiem tych, których pozostawienie na nieruchomości zostało ustalone w decyzji o wywłaszczeniu. W ocenie Ministra Infrastruktury nabycie w trybie art. 46 ust. 1 obejmowało własność i inne prawa rzeczowe, nie obejmowało zaś roszczeń wynikających z innych przepisów. W niniejszej sprawie za roszczenia takie należy uznać – zdaniem organu – roszczenia byłych właścicieli wynikające z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. i dotyczące przyznania im prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Tym niemniej Minister stwierdził, że o zasadności bądź niezasadności roszczeń byłych właścicieli, w tym o ocenie, czy one wygasły, decydować może organ dekretowy, którym jest Prezydent W. Minister Infrastruktury w postępowaniu dotyczącym oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej jest zobowiązany ustalić wyłącznie, czy na dzień uwłaszczenia wniosek byłych właścicieli został rozpoznany.

Następnie Minister Infrastruktury stwierdził, że prawo zarządu co do działki nr [...] na rzecz jednostki uwłaszczonej wynika z decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1972 r., nr [...] dotyczącej przekazania w użytkowanie Centralnemu Ośrodkowi [...] terenu zabudowanego położonego przy ul. [...].

Zatem w odniesieniu do działki nr [...], w zakresie dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze hip. "[...]" nr inw. [...], spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia, przy zastrzeżeniu "nie naruszania praw osób trzecich".

W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 4 lutego 1949 r. A.G., Z.G., A.G. i J.G. następcy prawni M.G., właścicielki spornej nieruchomości, wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przedmiotowej nieruchomości. Obecnie następcami prawnymi M.G. są: G.G., H.G., M.G., K.G., M.Z., Z.G., I.G., M.G., D.G., M.G., K.G. oraz D.G.

Prezydium Rady Narodowej w W., po rozpatrzeniu ww. wniosku z dnia 4 lutego 1949 r., orzeczeniem z dnia [...] marca 1952 r., nr [...] odmówiło następcom prawnym dotychczasowego właściciela przyznania prawa własności czasowej do dawnej nieruchomości [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2000 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność ww. orzeczenia.

Decyzja ta wywołała skutek ex tunc, tj. orzeczenie z dnia [...] marca 1952 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.

Uwzględniając ten fakt organ uznał, że nadal aktualny pozostaje wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości (obecnie użytkowania wieczystego). Konsekwencją tego było stwierdzenie, przez Ministra Infrastruktury, w zaskarżonej decyzji, iż prawa osób trzecich wynikające z decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2000 r., wywołującej skutki ex tunc, stanowią przeszkodę do stwierdzenia uwłaszczenia działką nr [...], w zakresie dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze hip. "[...]" nr inw. [...], do czasu rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...].

Zdaniem Ministra, wobec powołanej decyzji o charakterze kasacyjnym, "odżył" wniosek o przyznanie praw do nieruchomości [...] w trybie art. 7 dekretu [...], który ma bezwzględne pierwszeństwo w rozpoznaniu, gdyż ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innych osób, możliwe jest dopiero po negatywnym rozpoznaniu tego wniosku.

W związku z powyższym Minister stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] grudnia 1998 r., w części odnoszącej się do nieruchomości uregulowanej w dawnej hipotece "[...]" nr inw. [...], rażąco narusza prawo, tj. art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – w zakresie praw osób trzecich, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Jednocześnie organ nie stwierdził istnienia negatywnych przesłanek do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 , tj. istnienia nieodwracalnych skutków prawnych.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. wniósł Instytut [...] wnosząc o jej uchylenie z uwagi na naruszenie prawa. Instytut zarzucił Ministrowi Infrastruktury nie uwzględnienie następujących faktów:

1) po pierwsze pominięcie zupełnie, iż część nieruchomości hipotecznej "[...]" o powierzchni [...] m² została wywłaszczona (a nie przejęta dekretem) na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby przebudowy [...] węzła kolejowego na zasadach dekretu Naczelnika Państwa z dnia [...] września 1919 r. (orzeczeniem nr [...] Komisarz Zarządu W. ustalił odszkodowanie za ww. nieruchomość), a zatem wskazana powyżej część nieruchomości powinna była zostać wyłączona z postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r.;

2) po drugie organ niewłaściwie zinterpretował art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, na który to przepis powołali się wnioskodawcy w swoim wystąpieniu z dnia 10 listopada 2009 r. Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1448/09, w którym Sąd stwierdził, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, LEX nr 165717). Z uwagi na powyższe Instytut stwierdził, że Minister Infrastruktury nie zbadał wszystkich wymienionych przesłanek ograniczając się w zasadzie do rozpatrzenia jednej. Jednocześnie stwierdził, iż skoro w uzasadnieniu decyzji znalazło się stwierdzenie "należy zauważyć, iż ww. orzeczenie dotyczy tylko zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości, nie orzeka natomiast o wywłaszczeniu" (dotyczy orzeczenia Komisarza Urzędu W. nr [...] z dnia [...] maja 1939 r.), tym samym słusznie organ zauważył, iż decyzja rozstrzygająca postępowanie z wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) winna orzekać o odmowie żądanego prawa (brak spełnienia jednej z przesłanek tj. posiadania gruntu w dacie złożenia wniosku w przepisanym prawem terminie, które zgodnie z treścią art. 7 dekretu [...] powinny wystąpić łącznie). Zatem skoro możliwe jest zakończenie postępowania dekretowego w przedmiotowej sprawie bez stwierdzania nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., a więc wspomniana decyzja jest możliwa do zaakceptowanie jako akt wydany przez organy praworządnego państwa, gdyż nie będzie naruszała praw osób trzecich;

3) po trzecie organ pominął fakt, iż skoro postępowanie wywłaszczeniowe do ww. nieruchomości zostało wszczęte przed 1939 r., co jest faktem bezspornym, i dotychczas nie zostało zakończone, to zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Państwa (nabycie objęło również roszczenie dekretowe), a zatem powołana wyżej decyzja Wojewody [...] nie narusza praw osób trzecich w tym art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli nie zawiera wady o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (stwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa). Wobec powyższego dla uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości wystarczy jedynie umorzyć postępowanie dekretowe jako bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W dniu 10 stycznia 2012 r. do Sądu wpłynęło oświadczenie M.G., z którego wynika, że zmarł uczestnik postępowania M.G. W związku z powyższym Sąd na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego. Z uwagi jednak na akt poświadczenia dziedziczenia Rep A Nr [...], z którego treści wynika, iż spadek nabyła żona zmarłego – K.G. (uczestnik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego), Sąd podjął zawieszone postępowanie i rozpoznał skargę merytorycznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2011 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., którą zostało uwłaszczone Przedsiębiorstwo Państwowe "P. [...]" w W. - gdyż uznał, iż stwierdzenie, przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, nieważności orzeczenia dekretowego z dnia [...] marca 1952 r. wywołało skutek ex tunc, "odżył" wniosek dekretowy z lutego 1949 r., powodując tym samym przeszkodę do stwierdzenia uwłaszczenia działką nr [...] - do czasu rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie prawa własności czasowej do dawnej nieruchomości, uregulowanej w księdze hip. "[...]", nr inw. [...]. Minister stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r., rażąco narusza prawo, tj. art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – w zakresie praw osób trzecich.

Jednocześnie, zdaniem organu administracji, dawna nieruchomość [...] stała się własnością Gminy W. na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a następnie własnością Skarbu Państwa - na podstawie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej. Minister Infrastruktury nie podzielił stanowiska Instytutu [...], że orzeczenie Komisarza Urzędu W. z dnia [...] maja 1939 r., nr [...], wydane na podstawie art. 22 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, zezwalające Dyrekcji Okręgowej [...] w W. na niezwłoczne objęcie wywłaszczanych na rzecz przedsiębiorstwa "P. [...]" pod rozbudowę stacji G. gruntów, w tym m.in. nieruchomości hip. "[...]" o pow. [...] m², orzekało o odjęciu prawa własności tej nieruchomości. Zdaniem Ministra, wywłaszczenie następowało bowiem na podstawie odrębnego orzeczenia o wywłaszczeniu, którego ani nie przedstawił skarżący, ani nie odnalazł organ administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Postępowanie nadzorcze prowadzone było na podstawie art.156-158 Kpa, zatem podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art.156 § 1 Kpa.

W postępowaniu prowadzonym w trybie art.156 § 1 Kpa - którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji - niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.

Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art.156 § 1 Kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza w sposób rażący przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do zbadania, na podstawie jakiego aktu doszło do odjęcia prawa własności dawnej nieruchomości [...], czy na podstawie orzeczenia Komisarza Urzędu W. z dnia [...] maja 1939 r., czy też na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a następnie ustalenie czy brak rozpatrzenia wniosku dekretowego z lutego 1949 r. (na dzień wydawania decyzji uwłaszczeniowej) - stanowi negatywną przesłankę uwłaszczenia, z uwagi na "naruszenie praw osób trzecich".

Stanowisko Ministra Infrastruktury przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji zyskało całkowitą aprobatę Sądu. I tak wobec braku orzeczenia o wywłaszczeniu spornej nieruchomości na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r., oraz zapisu w dziale III księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W. – [...] w W., Wydział [...] Ksiąg Wieczystych dla działki nr [...], z którego wynika, iż prawo własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości ma swoje źródło w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy – nie można przyznać racji stronie skarżącej, iż do skutecznego wywłaszczenia dawnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa doszło już w 1939 r., w wyniku orzeczenia Komisarza Urzędu W. z dnia [...] maja 1939 r., a tym samym nie miał w sprawie zastosowania dekret z dnia 26 października 1945 r. Zdaniem Sądu, ujawnienie skutków wywłaszczenia, gdyby takie miało miejsce, znalazłoby niewątpliwie odzwierciedlenie w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, odnosząc się do przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, na podstawie których doszło do wydania orzeczenia z dnia [...] maja 1939 r., zezwalającego Dyrekcji Okręgowej [...] w W. na niezwłoczne objęcie wywłaszczanych na rzecz przedsiębiorstwa P. [...] gruntów podnieść należy, iż wprawdzie z art. 22 § 1 wynika, że wydanie orzeczenia o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie wywłaszczonej nieruchomości (art. 22 § 3) poprzedzone było wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu, jednakże nie było ono ostateczne na dzień wydawania orzeczenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości. Oznacza to, iż w dniu [...] maja 1939 r. nie nastąpiło przeniesienie własności spornych nieruchomości na Skarb Państwa. Co istotne także, dla własności spornych nieruchomości niezbędne było wydanie, na podstawie art. 41 § 3 rozporządzenia, orzeczenia o wykonaniu wywłaszczenia, natychmiast wykonalnego. Orzeczenie to musiało być poprzedzone uzyskaniem przez orzeczenie o wywłaszczeniu statusu "ostateczne", ustaleniem odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, wypłaceniem przez wywłaszczającego sumy odszkodowania wywłaszczonemu lub złożenie tej sumy do depozytu. Analiza konstrukcji rozporządzenia wskazuje więc, iż orzeczenie Komisarza Urzędu W. z dnia [...] maja 1939 r. nie przesądza o przeniesieniu prawa własności spornej nieruchomości.

W konsekwencji tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego, Sąd podzielił pogląd organów administracji, iż stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1952 r., nr [...], wydanego w oparciu o dekret z dnia 26 października 1945r. o własności i sposobie użytkowania gruntów na obszarze m.st. Warszawy (decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa z dnia [...] marca 2000 r.), wywołało skutek ex tunc, co w zasadniczy sposób wpłynęło na wynik postępowania w przedmiocie uwłaszczenia dokonanego w 1998 r. Dokonane bowiem uwłaszczenie, na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie może naruszać praw osób trzecich. Konsekwencją stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] jest to, że pozostaje do rozpoznania wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Z tego względu były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny stają się osobą trzecią w rozumieniu art. 200 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 29 września 1990 r. i mogą domagać się wzruszenia decyzji o uwłaszczeniu w trybie nadzorczym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym względzie orzecznictwo sądów administracyjnych jest jednolite. Tak więc, o naruszeniu praw osób trzecich w rozumieniu art. 200 ust. 4 (poprzednio art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) można mówić wówczas, gdy przy zbiegu uprawnień państwowych osób prawnych z uprawnieniami związanymi z prawem własności do tego samego gruntu innych osób daje się pierwszeństwo uprawnieniom państwowych osób prawnych, pozbawiając przez to uprawnień osób trzecich do tego gruntu, stwierdzenie zaś zawarte w art. 200 ust. 4, iż "nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego (...) nie może naruszać praw osób trzecich" oznacza, iż ustawodawca dał pierwszeństwo uprawnieniom osób trzecich.

W niniejszej sprawie, na dzień wydawania decyzji przez organ II instancji, z dnia [...] maja 2011 r. wniosek dekretowy pozostawał nadal nierozpoznany, o czym świadczy materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Tym samym rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury sprowadzające się do stwierdzenia, iż decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] grudnia 1998 r. narusza prawa osób trzecich, należy uznać za trafne.

Odnosząc się zaś do zarzutu strony skarżącej, iż organ pominął zupełnie fakt, iż część nieruchomości hipotecznej "[...]" o powierzchni [...] m² została wywłaszczona (a nie przejęta dekretem) na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby przebudowy [...] węzła kolejowego na zasadach dekretu Naczelnika Państwa z dnia [...] września 1919 r. (orzeczeniem nr [...] Komisarz Zarządu W. ustalił odszkodowanie za ww. nieruchomość), a zatem wskazana powyżej część nieruchomości powinna była zostać wyłączona z postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. - wskazać należy na jego niezasadność. I tak powyższe orzeczenie Zarządu W. z dnia [...] czerwca 1935 r. dotyczyło ustalenia odszkodowania za część nieruchomości hipotecznej "[...]" o powierzchni [...] m² na rzecz J.L. Z orzeczenia tego wynika, iż wywłaszczenia przedmiotowego gruntu dokonano na podstawie dekretu Naczelnika Państwa z dnia [...] września 1919 r. na rzecz przebudowy [...] węzła kolejowego. Następnie na mocy aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1936 r. M.G. nabyła od J.L. nieruchomość [...] (nr hip. [...]), o powierzchni [...] m². Data powyższych aktów świadczy więc, iż rozporządzenie z dnia [...] sierpnia 1936 r. nie obejmowało nieruchomości o powierzchni [...] m², która została już wywłaszczona i ustalono odszkodowanie na rzecz poprzednika prawnego M.G. – J.L. Prowadzone więc postępowanie, przed Wojewodą [...] o uwłaszczenie, dotyczyło jedynie działki nr [...] (pow. [...] m²), stanowiącej część nieruchomości [...] (pow. [...] m²) należącej do M.G.

Również pozostałe zarzuty skargi nie mają racjonalnych podstaw. Organ zbadał treść decyzji, zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, oraz ustalił, iż weryfikowane rozstrzygnięcie narusza w sposób rażący przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę wydania decyzji o uwłaszczeniu.

Sąd aprobuje stanowisko organu administracji w kwestii braku podstaw zastosowania w sprawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Odnośnie zaś zarzutu strony skarżącej, sprowadzającego się do twierdzenia, iż skoro przedmiotowa nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Państwa na mocy ustawy z dnia 12 marca 1958 r., (czego nie potwierdzają zapisy ksiąg wieczystych), to obowiązkiem organu, dla uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, jest umorzenie postępowania dekretowego – Sąd wskazuje na brak właściwości rzeczowej Ministra Infrastruktury co do orzekania w kwestii postępowania dekretowego.

Reasumując, Sąd uznał, że Minister Infrastruktury wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu, przekonująco i wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko. Ponadto zaskarżone decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

-----------------------

9