Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 2748/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Krzysztof Wujek, NSA Tadeusz Michalik, Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1164/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w Ośrodku Zamiejscowych w Katowicach uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] r. stwierdzającą, że u A. K. nie występuje choroba zawodowa narządu ruchu wymieniona w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że jednostki orzecznicze nie dysponowały przy wydawaniu orzeczeń wynikami dochodzenia epidemiologicznego, które zostało przeprowadzone dopiero od [...] r. do [...] r. Z tych orzeczeń nie wynika ponadto, aby lekarze zapoznali się z dokumentacją lekarską posiadaną przez skarżącego. Również organy administracji sanitarnej pominęły tę dokumentację, a to w sytuacji, kiedy skarżący twierdził, że choruje na zmęczeniowe załamanie kości i ucisk na pień nerwowy, które to schorzenia mieszczą się w wykazie chorób zawodowych. Następnie Sąd wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę, organ winien zebrać cały materiał dowodowy, ponownie poddać skarżącego badaniom w Instytucie Medycyny Pracy w S. po uprzednim doręczeniu tej placówce dokumentacji lekarskiej i wyników dochodzenia epidemiologicznego.

Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. ponownie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...] r. powołując się na art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że A. K. w latach 1979 – 1991 pracował w KWK [...] jako kierowca mechanik na powierzchni – do 1980 r. i jako górnik pod ziemią do 1991 r. Na tym ostatnim stanowisku pracował w niskich pokładach w wymuszonej pozycji ciała przez około 6 godzin w ciągu zmiany roboczej. Pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu ruchu. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne przypomniał, że [...] r. i [...] r. u pracownika nie rozpoznano choroby zawodowej narządu ruchu pod uprzednim rozpoznaniu schorzenia kręgosłupa o samoistnej etiologii. Kolejną opinię w tej sprawie wydał [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podtrzymując swoje orzeczenie z [...] r. Organ odwoławczy omawiając tę opinię podkreślił, że zmiany kręgosłupa o charakterze dyskopatii i wypuklin krążków międzykręgowych nie mają charakteru załamania kręgów. Są to zmiany typowe dla kyfoskoliozy i przebytej choroby Scheuremana. Towarzyszące tym samoistnym patologiom kręgosłupa uciski na struktury nerwowe rdzenia nie mają charakteru ucisku na pnie nerwów obwodowych. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na to, że orzecznicy uznali, iż brak jest podstaw do uznania etiologii zawodowej schorzeń kręgosłupa i towarzyszącej im manifestacji neurologicznej. Na końcu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. stwierdził, że wobec nie rozpoznania choroby zawodowej przez placówkę diagnostyczną brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. zarzucił organowi administracji sanitarnej nieuzględnienie wskazań NSA. Następnie opisał sposób i warunki wykonywania pracy stwierdzając, że władze kopalni i górnicza służba zdrowia świadomie i umyślnie doprowadziły do jego złego stanu zdrowia. W dalszej części uzasadnienia przedstawił okoliczności dotyczące przebiegu leczenia oraz zacytował rozpoznania dokonane przez lekarzy prowadzących. Wyraził pogląd, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy orzeczeniami placówek diagnostycznych sporządzonymi w tej sprawie istnieje rozbieżność, z którą się nie zgadza.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona do Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach Naczelnego Sądu Administracyjnego w 2002 r., kiedy obowiązywał przepis art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), według którego ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiązała w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Należy jednak zauważyć, że wskazana ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. Dz. U. z 2002 r. Nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. 72, poz. 652) utworzony został dla obszaru województwa [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Przepis art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższą regulację należy zatem podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lutego 2002 r. w trybie art. 30 ustawy o NSA wskazał organowi administracji sanitarnej, jakie konkretnie czynności winien wykonać przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie doszło do naruszenia art. 30 ustawy o NSA, ponieważ organ administracji sanitarnej wykonał wszystkie wskazania Sądu. I tak: [...] r. zwrócił się do placówki diagnostycznej o przeprowadzenie badania lekarskiego oraz o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego zawierającego szczegółowe uzasadnienie przekazując przy tym akta sprawy, na końcu zaś dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, którą przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ administracji sanitarnej nie naruszył prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem: "Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

-należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

-materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

-ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z

uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy,

(tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378).

Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy rozważył wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadził wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia faktycznego. Zarzuty postawione organowi administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ art. 80 k.p.a. To, że organ administracji sanitarnej dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy przede wszystkim zauważyć, że stosowanie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy wiec zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenie wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że A. K. w okresie wykonywania pracy zawodowej w latach od 1979-1991 pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu ruchu.

Ponowne orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia pracownika wydał [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stwierdzając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że stwierdzone u A. K. zmiany kręgosłupa o charakterze dyskopatii i wypuklin krążków międzykręgowych nie mają charakteru załamania kręgów. Ze załamaniem kręgów nie można też utożsamiać stwierdzonego sklinowania wskazanych kręgów, ponieważ są to zmiany typowe dla kyfoskoliozy i przebytej choroby Scheuremana. Towarzyszące tym samoistnym patologiom kręgosłupa uciski na struktury nerwowe rdzenia nie mają charakteru ucisku na pnie nerwów obwodowych. Tym samym brak jest podstaw do uznania etiologii zawodowej schorzeń kręgosłupa i towarzyszących im manifestacji neurologicznej – stwierdzono na końcu.

Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy to orzeczenie lekarskie, mające charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. W Pr.Pracy w 1999/11/39) jest opinią pełną, jasną i nie zawierającą żadnych sprzeczności. W ocenie Sądu, organ odwoławczy był uprawniony do przyjęcia, że ten dowód – w istocie decydujący o sposobie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej – posiada wskazane walory. Istotność tego dowodu polega bowiem na tym, że ze względów medycznych biegły wykluczył istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a warunkami wykonywania pracy przez A. K.. Wcześniej zaakcentował, że uwzględniono w orzeczeniu narażenie pracownika w latach 1979-1991 na powstanie choroby zawodowej narządu ruchu.

Należy przypomnieć, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Pojęcie choroby zawodowej oznacza kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swoją przyczynę w warunkach wykonywania pracy.

Zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, rozpoznaną u pracownika chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych należy zakwalifikować jako chorobę zawodową po uprzednim ustaleniu, że był on zatrudniony w warunkach narażenia na jej powstanie. To zaś oznacz, że przy braku innych ustaleń dotyczących narażenia i domniemaniu związku przyczynowego – takie schorzenie z mocy prawa uznane jest za chorobę zawodową.

Należy podnieść, że omawianej problematyki dotyczy utrwalone już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również Sądu Najwyższego, który stwierdził, że o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową, decyduje związek przyczynowy między tym schorzeniem a warunkami pracy (...), jeśli dane schorzenie figuruje w oficjalnym wykazie chorób zawodowych (orzeczenie SN, sygn. III RN 110/98).

Odmienne rozstrzygniecie w sprawie choroby zawodowej może zapaść tylko wówczas, gdy wykazano inną przyczynę jej powstania.

Taką inną przyczynę choroby w toku niniejszego postępowania wskazała placówka diagnostyczna, a organ odwoławczy na tej podstawie uznał, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy A. K.. Z kolei, tak dokonane ustalenie podlega ochronie w ramach art.80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

P.K.