Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 735/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3 pkt 3 lit. b, c, d,
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2022 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr DSE3-K1082-D18232-14/22 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 12 listopada 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1255, dalej: "ustawa") odmówił P. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Na wstępie uzasadnienia organ wskazał, że Strona złożyła wniosek w dniu 30 czerwca 2021 r. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej w świetle przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, a do wydania wnioskowanej decyzji konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub 3 ustawy oraz przedstawienie decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełnienia warunków o których mowa w art. 4, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Wnioskodawca do wniosku przedłożył decyzję Prezesa IPN, w której stwierdzono, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez Stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, że w przypadku Strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu.

Organ przywołał treść art. 2 i art. 3 ustawy, a następnie wskazał, że Wnioskodawca w treści złożonego wniosku oraz kolejnych pismach podnosił następujące kwestie: ujawnienie nieprawidłowości w finansach [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w B., zwolnienie z pracy w związku z ujawnieniem w/w nieprawidłowości, inwigilowanie przez funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa oraz podjęcie bezprawnych działań polegających na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa lub wykroczenia, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu.

W dalszej kolejności organ przedstawił czynności podjęte w sprawie, w szczególności wystąpienie przez organ pismem z dnia 5 lipca 2021 r. do Instytutu Pamięci Narodowej z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy w zasobach archiwalnych, uzyskania odpowiedzi z Archiwum IPN, zwrócenie się do Strony pismem z dnia 25 sierpnia 2021 r. o przedstawienie dowodów potwierdzających prowadzenie działalności opozycyjnej lub doznanych represji, odpowiedzi Strony pismem z dnia 6 września 2021 r. oraz dodatkowych wyjaśnień Strony z dnia 4 października 2021 r. oraz w dnia 26 października 2021 r.

Organ wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonych dokumentów, pozyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej oraz przedłożonych przez Stronę, nie jest w stanie potwierdzić zakresu i okresu prowadzonej działalności opozycyjnej oraz doznanych represji. Zwrócił przy tym uwagę na dokumenty przesłane przez IPN związane z prowadzeniem śledztwa przeciwko pracownikom [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w B. a dotyczącego wykrycia nieprawidłowości w zakresie fakturowania i prowadzenia gospodarki magazynowej i materiałowej, w toku którego Wnioskodawca występował jako świadek, w których to dokumentach brak potwierdzenia, że Wnioskodawca był inwigilowany.

W uzasadnieniu przedstawiono również dokumenty załączone do wniosku, których analiza doprowadziła organ do ustalenia braku dowodów potwierdzających prowadzenie przez Wnioskodawcę działalności antykomunistycznej oraz na uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym, które uzasadniałoby zwolnienie z pracy lub pozbawienie możliwości wykonywania zawodu.

Dokumenty załączone do wniosku wraz z ich oceną dokonaną przez organ:

1. Kopia pisma z dnia 16 października 1990 r. skierowana do rzecznika rządu Pani M. N., w którym Wnioskodawca opisuje historię ujawnienia zjawisk natury korupcyjnej oraz fałszowania dokumentów, a także swojego zwolnienia z pracy. W piśmie Wnioskodawca nie podniósł, że zwolnienie z pracy mogło być związane z prowadzoną przez niego działalnością antykomunistyczną lub wystąpieniem wolnościowym, lub że prowadzi taką działalność,

2. Kopia zaświadczenia z dnia 20 kwietnia 2006 r. oraz opinii z dnia 20 grudnia 1992 r., podpisanej przez księdza J. S., który potwierdza zaangażowanie Wnioskodawcy w walkę z korupcją w spółdzielczości mieszkaniowej. W zaświadczeniu nie jest wspomniana ewentualna działalność antykomunistyczna Wnioskodawcy.

3. Odpis z kartoteki odtworzeniowej ([...] oraz [...]), z którego wynika, że Wnioskodawca był przedmiotem zainteresowania chor. A. K. funkcjonariusza WUSW w B., bez podania powodu zainteresowania (załącznik do pisma z dnia 28 września 2021 r.),

4. Zaświadczenie Pana A. S. z dnia 20 października 2021 r., z którego wynika, że Wnioskodawca w latach 1984-1993 był współpracownikiem Konfederacji Polski Niepodległej, ponadto utrzymywał ścisłe kontakty w B. m.in. z księdzem J. S.,

5. Świadectwo pracy z dnia 12 listopada 1987 r. potwierdzające zwolnienie z pracy w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w trybie art. 52 § 1 pkt 1,

6. Kserokopie odmownych poddań o pracę.

Organ wziął pod uwagę, że Wnioskodawca w żaden sposób w treści złożonego wniosku jak i piśmie z dnia 28 września 2021 r. nie podnosił prowadzenia działalności antykomunistycznej oraz represji, o których mowa w ustawie. Dopiero w piśmie z dnia 20 października 2021 r. przyznał, że do prowadzenia działań przeciwko korupcji panującej w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej był zachęcany przez A. S. oraz podniósł, że kilkukrotnie uczestniczył w demonstracjach patriotycznych organizowanych w Krakowie w dniach 3 maja oraz 11 listopada 1987 r. Zachęcony przez A. S. zaczął fotografować [...], w celu udowodnienia "fikcyjnego" zagospodarowania terenu.

Wnioskodawca wspomniał też o uczestnictwie w lecie 1988 r. w konspiracyjnym spotkaniu Konfederacji Polski Niepodległej w mieszkaniu S. K. oraz poznaniu w tym samym roku G. C. (późniejszego posła KPN). Wspomniał również o otrzymywaniu do dalszego kolportażu gazetek KPN: "Wolny Czyn" oraz "Gazety Polskiej". Wskazał również imiona i nazwiska pozostałych osób zaangażowanych w działalność podziemną KPN, jednak nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających taką współpracę. Nadto wskazał na osobę księdza J. S., któremu miał przekazywać ulotki "solidarnościowe" oraz Konfederacji Polski Niepodległej.

W ocenie organu, pozyskane dowody nie potwierdzają spełnienia przez Wnioskodawcę wymogów określonych ustawą dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Powyższe stanowisko organ dalej uzasadnił:

1) Niemożność uzyskania przez Wnioskodawcę przydziału na mieszkanie spowodowała podjęcie działań mających na celu zlikwidowanie procederu wystawiania fikcyjnych faktur za rzekome usługi i dostawy towarów, który miał miejsce w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej,

2) Przedłożone przez Wnioskodawcę dwa oświadczenia księdza J. S., potwierdzające wydarzenia, które miały miejsce w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, z udziałem Wnioskodawcy, w których jednak brak informacji o innych działaniach podejmowanych przez Wnioskodawcę, a w szczególności działalności w ramach organizowanych przez księdza inicjatyw: Biskupim Komitecie Pomocy Uwięzionym i Internowanym w B., uczestniczenia w comiesięcznej Mszy za Ojczyznę w parafii Opatrzności Bożej. Brak informacji o zaangażowaniu w działalność opozycyjną poza środowiskiem kościelnym,

3) Wnioskodawca nie przedstawił np. dokumentów lub oświadczeń od osób bezpośrednio zaangażowanych w działalność opozycyjną w B.,

4) Inwigilacja ze strony funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych nie miała związku z ewentualną działalnością antykomunistyczną prowadzoną przez Wnioskodawcę. Brak potwierdzenia powyższego w dokumentach przedstawionych przez Wnioskodawcę jak i pozyskanych od IPN. Wnioskodawca pozostawał w aktywnym zainteresowaniu służb do dnia 30 stycznia 1990 r., a sam Wnioskodawca wskazał, że przedmiotem rozmów z oficerem WUSW nie była jego działalność opozycyjna lub kontakty z osobami prowadzącymi taką działalność,

5) Brak możliwości wykonywania zawodu nie wynika z prowadzonej działalności antykomunistycznej (dokumenty IPN, dokumenty przedstawione przez Stronę).

Organ zważył również, że oświadczenie A. S. zostało złożone na końcowym etapie postępowania. W obszernych oświadczeniach Wnioskodawcy z dnia 24 czerwca 2021 r. oraz z dnia 28 września 2021 r. nie podnosi działalności opozycyjnej ani kontaktów ze środowiskiem opozycyjnym w B. i K. W oświadczeniach księdza J. S., który prowadził ośrodek pomocy dla internowanych, uwięzionych ich rodzin oraz zintegrował środowisko opozycyjne po wprowadzeniu stanu wojennego, pochodzących z 1989 r. oraz z 2006 r. brak jest informacji o zaangażowaniu Wnioskodawcy w działalność antykomunistyczną.

Wnioskodawca nie był rozpracowywany lub inwigilowany pod kątem prowadzenia działalności antykomunistycznej lub kontaktów z osobami związanymi z opozycją antykomunistyczną, pomimo że pozostawał w zainteresowaniu służb do stycznia 1990 r.

Z decyzją nie zgodził się Wnioskodawca składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Zakwestionował uzasadnienie przedstawione przez organ stanowiące podstawę odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w tym ustalenie:

- jakoby nie prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

- jakoby nie był osobą inwigilowaną (wbrew treści: odpisu z wypisu z Kartoteki Odtworzeniowej IPN w K.),

- jakoby nie był osobą pozbawioną możliwości wykonywania swojego zawodu (wbrew kilkudziesięciu odmownych podań o pracę z okresu stanu wojennego oraz połowy lat ’80-tych, nadto po Okrągłym Stole był na "czarnej liście postkomunistów)",

- jakoby nie była z Wnioskodawcą nigdy rozwiązana umowa o pracę o charakterze dyscyplinarnym,

- jakoby nie działał w organizacji podziemnej pn. Konfederacja Polskiej Niepodległej (wbrew potwierdzeniu powyższego przez działacza opozycji antykomunistycznej A. S., oraz spotkania w [...] mieszkaniu z innym działaczem opozycji antykomunistycznej K. S.),

- jakoby nie był szykanowany przez komunistyczny Zarząd [...] Spółdzielni Mieszkaniowej,

- organ zignorował wielokrotne kontakty Wnioskodawcy z księżmi Kościoła Rzymsko-Katolickiego,

- jakoby nie przedstawił dokumentów lub oświadczeń od osób bezpośrednio zaangażowanych w działalność opozycyjną w B. (wbrew oświadczeniu A. S.),

- jakoby inwigilacja ze strony oficera komunistycznego Służby Bezpieczeństwa względem Wnioskodawcy nie miała żadnego znaczenia w sytuacji, gdy o tematach rozmowy decydowały funkcjonariusz, nie Wnioskodawca, natomiast przyznanie się do współpracy z A. S. prowadziłoby do postawienia w stan oskarżenia,

- jakoby brak możliwości wykonywania zawodu po zwolnieniu z pracy miał nie wynikać z prowadzenia przez Wnioskodawcę działalności antykomunistycznej,

- jakoby Wnioskodawca nie był rozpracowywany lub inwigilowany przez komunistyczna Służbę Bezpieczeństwa pod kątem prowadzenia działalności antykomunistycznej lub kontaktów z osobami związanymi z opozycją antykomunistyczną, pomimo, że pozostawał w zainteresowaniu służb do stycznia 1990 r., nadto doznawał wielokrotnych szykan, co znalazło odzwierciedlenie w późniejszych artykułach politycznych,

- brak wyszczególnienia co interesowało Służbę Bezpieczeństwa względem Wnioskodawcy wynikało jedynie z wybrakowania akt i celowego ich zniszczenia.

W ocenie Wnioskodawcy wystarczająco wykazał, że jego działalność w podziemnych strukturach Konfederacji Polski Niepodległej trwała ponad 3 lata. Bezpośrednim przełożonym był szef okręgu B. S. K., pośrednim szef Obszaru V T. K. oraz z ramienia Rady Politycznej KPN A. S. Do wniosku przedłożył opinię prof. M. T. oraz H. B. Wnioskodawca zamierzał zwrócić się o kolejne zaświadczenie do księdza A. W., jednak ten zmarł [...] listopada 2021 r.

Końcowo Wnioskodawca podkreślił, że jego zdaniem wypełnia dyspozycję zarówno art. 2 jak i art. 3 ustawy.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 5 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr DSE3-K1082-D18232-14/22, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 12 listopada 2021 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie wskazał, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ podjął czynności uzupełniające zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W dniu 27 grudnia 2021 r. zwrócił się z wnioskiem do Śląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku Strony. Zaznaczył jednocześnie, ze opinia nie jest dla organu wiążąca, jednak z uwagi na to, że członkowie Rady są doświadczonymi działaczami opozycji antykomunistycznej może stanowić nieocenioną pomoc w zrozumieniu specyfiki środowisk antykomunistycznych działających na danym terenie kraju i stanowić środek pomocniczy w ocenie działań podejmowanych przez Wnioskodawcę. Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Rada jednogłośnie negatywnie zaopiniowała wniosek Strony.

Nadto organ dokonał sprawdzenia czy Wnioskodawca figuruje w

- internetowej bazie danych projektów: "katalog.bip.ipn.gov.pl" i "Encyklopedia Solidarności" prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej,

- w serwisie "szukajwarchiwach.gov.pl" prowadzonym przez Narodowe Archiwum Cyfrowe,

- portalu historycznym Instytutu Historycznego Nurtu Niepodległościowego im. Andrzeja Ostoja Owsianego pt. "Encyklopedia KPN",

a także w wykazach prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej:

- poborowych powołanych do odbycia dwuletniej zasadniczej służby wojskowej,

- żołnierzy rezerwy powołanych na trzymiesięczne szkolenie wojskowe w ramach służby czynnej,

- osób wytypowanych przez pion Departamentu III MSW do dobycia zasadniczej służby wojskowej lub ćwiczeń w bieżącym roku z dnia 29 października 1982 r.

- elektronicznym inwentarzu archiwalnym akt spraw karnych z okresu stanu wojennego.

Wskazane źródła nie zawierały informacji o działalności opozycyjnej Wnioskodawcy lub doznanych przez niego represjach.

Pismem z dnia 24 lutego 2022 r. organ zawiadomił Stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz wskazał, jakie przesłanki prawa materialnego, niezbędne do wydania decyzji pozytywnej nie zostały spełnione.

W ocenie organu Strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy.

Wnioskodawca nie przedstawił dowodów, które w sposób niebudzący wątpliwości potwierdziłyby, że przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialności karną, działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Podkreślił, w powołaniu na orzecznictwo sadów administracyjnych, że działalność z art. 2 ustawy to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polce, trwająca co najmniej 12 miesięcy.

W dalszej kolejności organ wskazał, że dokonał oceny oświadczenia złożonego przez prof. M. T. z dnia 8 grudnia 2021 r., stwierdzając, że wskazane oświadczenie nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność spełnienia przez Stronę przesłanek z art. 2 lub art. 3 ustawy, z uwagi na ogólność zawartych w nim twierdzeń. Wskazał, że treść oświadczenia jest bardzo nieprecyzyjna. Zwrócił uwagę na zachodzące nieścisłości, m.in. z treści oświadczenia wynika, że świadek poznał Wnioskodawcę na początku lat 90-tych a jednocześnie, że wiedzę o działalności Wnioskodawcy posiada od nieżyjącego już ks. J. S. Organ nie dał wiary oświadczeniu, ponieważ świadek nie był bezpośrednim świadkiem antykomunistycznej działalności Wnioskodawcy lub doznanych represji, a zna ją jedynie z przekazu nieżyjącego ks. J. S. i samego Wnioskodawcy. Świadek nie posiada statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Nadto organ zwrócił uwagę, iż w treści oświadczeń ks. J. S. z dnia 20 kwietnia 2006 r. oraz z dnia 20 grudnia 1992 r. nie wspomina o działalności Wnioskodawcy w ramach struktur antykomunistycznych, a jedynie o nagłaśnianiu nadużyć w spółdzielni mieszkaniowej, a także o wydaleniu z pracy jednak nie na skutek wystąpienia wolnościowego.

Odnosząc się do oświadczenia H. B. z dnia 9 grudnia 2021 r. zauważył, że świadek lakonicznie odniósł się do działalności Wnioskodawcy, z oświadczenie nie wynika by spełnił przesłanki z art. 2 lub 3 ustawy, a jedynie, że Wnioskodawca uczestniczył w latach 1987-1989 w zebraniach organizacyjnych Konfederacji Polski Niepodległej reprezentując grupę działania KPN z B. Nadto, z uwagi na potwierdzony status działacza opozycji antykomunistycznej świadka H. B., organ dokonał przeglądu akt administracyjnych sprawy w/w świadka, tj. osoby, z którą miał współdziałać Wnioskodawca, jednak nie odnalazł jakiejkolwiek wzmianki o Wnioskodawcy.

Organ dokonał ponownej oceny oświadczenia A. S. Zwrócił uwagę na lakoniczności oświadczenia, brak wskazania m.in. z jaką częstotliwością wnioskodawca miał otrzymywać od niego i kolportować wydawnictwa podziemne, nie wymienił żadnego z tytułów literatury antykomunistycznej ani nie wskazał osób, którym miał dostarczać w/w wydawnictwa, nie wskazał również żadnych osób, z którymi Wnioskodawca miał współpracować. Podkreślił, iż sama przynależność do Konfederacji Polski Niepodległej nie jest podstawą do uznania, że Strona spełnia warunki określone w art. 2 ustawy. Działalność w strukturach KPN po 4 czerwca 1989 r. nie stanowi podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Podobnie jak w przypadku świadka H. B., z uwagi na potwierdzony status działacza opozycji antykomunistycznej świadka A. S., organ dokonał przeglądu akt administracyjnych sprawy w/w świadka, tj. osoby, z którą miał współdziałać Wnioskodawca, jednak nie odnalazł jakiejkolwiek wzmianki o Wnioskodawcy.

W ocenie organu, Wnioskodawca nie przedstawił również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy.

Organ wyjaśnił, że art. 3 zawiera zamknięty katalog okoliczności stanowiących podstawę po potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powód politycznych. Organ nie może dokonać potwierdzenia z innych przyczyn niż w nim wymienione. Za osobę represjonowaną może być uznana jedynie osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych.

W odniesieniu do art. 3 pkt 3 lit. b ustawy Wnioskodawca podniósł, że był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niego bezprawne działania, na co wskazuje "odpis w Wypisu z kartoteki odtworzeniowej". Z dokumentu wynika, że służby PRL interesowały się Wnioskodawcą jako potencjalnym kandydatem na tajnego współpracownika. Jednak, na co zwrócił uwagę organ, inwigilacja musi mieć związek z wzięciem udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona nie przedstawiła natomiast dowodów by brała udział w takim wystąpieniu.

W zakresie art. 3 pkt 3 lit. c ustawy Wnioskodawca podniósł, że w latach 80-tych był pozbawiony swojego zawodu, jednak i taka sytuacja musi mieć związek z udziałem w wystąpieniu wolnościowym, natomiast Wnioskodawca nie wykazał by brał udział w takowym wystąpieniu, które skutkowałoby pozbawieniem możliwości wykonywania swojego zawodu.

Wnioskodawca podnosił także, że rozwiązano z nim umowę o pracę. Z dołączonego świadectwa pracy i całości zebranych dokumentów nie wynika, że zwolnienie było skutkiem udziału Strony w wystąpieniu wolnościowym. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów by brał udział w wystąpieniu, które skutkowałoby rozwiązaniem umowy o pracę, w związku z czym nie zachodzą przesłanki wystarczające do uznania, że Strona spełniła warunki, o których mowa w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy.

Organ miał również na uwadze Uchwałę Rady Konsultacyjnej, którą negatywnie zaopiniowano przedmiotowy wniosek Strony.

W konkluzji organ podkreślił, że Strona aktywnie uczestniczyła w postępowaniu, jednak koncentrowała się na przedstawieniu swojej oceny dowodów, kwestionowaniu czynności podejmowanych przez organ, podnoszeniu zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania administracyjnego, nie podjęła natomiast współpracy w celu ustalenia prawdy obiektywnej i nie przedstawiła dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

W ocenie organu Strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie ustalono, by Strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy lub podlegała którejkolwiek z represji z art. 3 ustawy.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący podtrzymał stanowisko prezentowane w toku postępowania przed organem administracji publicznej, w tym treść pism przedłożonych do sprawy. Podkreślił, iż:

- był osobą inwigilowaną przez organy bezpieczeństwa państwa, wobec której podjęto bezprawne oddziałania polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

- był osobą pozbawioną możliwości wykonywania swojego zawodu,

- był osobą, z którą w ramach szykan została rozwiązana umowa o pracę.

Ponadto dodał, iż ks. J. S. nie był bezpośrednim świadkiem podziemnej działalności Skarżącego, ale "wiedział o niej", doradził, gdzie może się ukrywać przed Służbą Bezpieczeństwa. Poza ks. J. S., wymienił jeszcze siedem nieżyjących już osób, które mogłyby potwierdzić działalność Skarżącego.

Zwrócił uwagę na wagę oświadczeń prof. M. T., A. S., a także na osobiste kontakty z K. S., w tym podarowaną książkę w lipcu 2001 r. Przywołał również część z opracowanego życiorysu.

Nadmienił również, że po Okrągłym Stole zaangażował się na nowo w działalność NSZZ "Solidarność" w 1990 r. z uwagi na wcześniejszą działalność opozycyjną został wybrany Przewodniczącym Komisji Zakładowej NSSZ "Solidarność" przy Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Robót Inżynieryjnych, pomimo wyrzucenia z pracy w lipcu 1990 r. został przywrócony po 3 dniach bez procesu sądowego. Skarżący wyraził nadzieję na uznanie skargi za zasadną, gdyż brak zmianek na temat działalności opozycyjnej w IPN, zarówno z okresu komunistycznego jak i postkomunistycznego nie oznacza, w ocenie Skarżącego, zaprzeczenia tej działalności. W tym zakresie ponownie podkreślił zasadniczy dokument – Odpis z Wypisu z Kartoteki Odtworzeniowej IPN w K. z dnia 16 stycznia 2008 r.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 29 września 2022 r. Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Był inwigilowany i pozbawiony możliwości podjęcia pracy. Skarżący wniósł o przesłuchanie świadków – członków Śląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz świadka A. S. i H. B. (karta nr 45 akt administracyjnych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr DSE3-K1082-D18232-14/22, wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy, którą organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 12 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Status działacza potwierdzany jest na wniosek (art. 5 ust. 2 ustawy). Z kolei w myśl art. 5 ust. 3 ustawy, do wniosku dołącza się:

1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz

2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Ustawodawca w przepisach ustawy zawarł definicję działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2) oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3). Stosownie do postanowień art. 2 - działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2).

Natomiast zgodnie z treścią art. 3 - osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Wskazane wyżej, a wynikające z regulacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zasady potwierdzania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, przenieść należy na realia rozpoznawanej sprawy.

Z przywołanego art. 5 ust. 3 ustawy wynika obowiązek przedłożenia przez Wnioskodawcę stosownych dokumentów, w tym dowodów potwierdzających spełnienie warunków określonych w definicjach - działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2) bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3).

Fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, jednakże ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 listopada 2021 r. II SA/Gl 925/21).

Zauważyć trzeba, że organ podjął w ramach własnej działalności próbę ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Jak wynika bowiem z przedłożonych do sprawy akt administracyjnych organ wypełnił obowiązek podejmowania działań związanych zgromadzeniem materiału dowodowego oraz uczynienia zadość zasadzie prawdy obiektywnej. W tym zakresie skorzystał również z możliwości zawartych w art. 5 ust. 5 i 6 ustawy.

Jak stanowi art. 5 ust. 5 ustawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów.

W toku postępowania wyjaśniającego organ zwrócił się pismem z dnia 5 lipca 2021 r. do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przekazanie informacji, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących Wnioskodawcy oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (karta nr 137 akt administracyjnych). W odpowiedzi Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Archiwum IPN w K. pismem z dnia 2 lipca 2021 r. nadesłał kopie akt (karta nr 143-144 akt administracyjnych). Akta nadesłane z Archiwum IPN zostały przeanalizowane w dniu 30 września 2021 r. (notatka karta nr 159 akt administracyjnych).

Stosownie natomiast do przepisu art. 5 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, pismem z dnia 27 grudnia 2021 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się z wnioskiem do Śląskiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie przez wojewódzką radę konsultacyjną wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (karta nr 250-251 akt administracyjnych).

Uchwała Nr [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w K. z dnia 25 stycznia 2022 r. zaopiniowała negatywnie wniosek P. S. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (§ 1 Uchwały, karta nr 257 akt administracyjnych)

Zdaniem Rady Wnioskodawca nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, aby w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nie wykazał także, aby został oddany represjom wymienionym w art. 3 ustawy (Uzasadnienie do Uchwały nr [...] z dnia 25 stycznia 2022 r., karta nr 256 akt administracyjnych).

Ponadto w toku postępowania organ dokonał sprawdzenia czy Wnioskodawca figuruje w: internetowej bazie danych projektów: "katalog.bip.ipn.gov.pl" i "Encyklopedia Solidarności" prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej, w serwisie "szukajwarchiwach.gov.pl" prowadzonym przez Narodowe Archiwum Cyfrowe, portalu historycznym Instytutu Historycznego Nurtu Niepodległościowego im. Andrzeja Ostoja Owsianego pt. "Encyklopedia KPN", a także w wykazach prowadzonych przez IPN: poborowych powołanych do odbycia dwuletniej zasadniczej służby wojskowej, żołnierzy rezerwy powołanych na trzymiesięczne szkolenie wojskowe w ramach służby czynnej, osób wytypowanych przez pion Departamentu III MSW do dobycia zasadniczej służby wojskowej lub ćwiczeń w bieżącym roku z dnia 29 października 1982 r., elektronicznym inwentarzu archiwalnym akt spraw karnych z okresu stanu wojennego (karty nr 258-261 akt administracyjnych).

W odniesieniu do powołanych przez Wnioskodawcę świadków na okoliczności związane z przedmiotem sprawy, organ przeprowadził kwerendę w aktach świadka H. B., która wykazała brak jakiejkolwiek wzmianki o Wnioskodawcy. Podobnie kwerenda przeprowadzona w aktach świadka A. S. nie wykazała jakiejkolwiek wzmianek o Wnioskodawcy (notatka z dnia 24 lutego 2022 r., karta nr 262 akt administracyjnych).

W tak zgromadzonym stanie faktycznym i mając na uwadze obowiązujący stan prawny, zasadnie w ocenie Sądu, organ administracji odmówił Skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgromadził materiał dowodowy, do którego należał zarówno materiał dowodowy przedstawiony przez Skarżącego: w treści wniosku z dnia 24 czerwca 2021 r. oraz jego załączników (karta nr 1-135 akt administracyjnych), w piśmie z dnia 28 września 2021 r. (wpływ do organu 4 października 2021 r., karta nr 161-176 akt administracyjnych), w przesłanym w odpowiedzi na zawiadomienie organu z dnia 4 października 2021 r. (karta 178 akt administracyjnych) piśmie z dnia 20 października 2021 r. (wpływ do organu 26 października 2021 r., karta nr 181-226 akt administracyjnych), jak również materiał dowodowy zgromadzony w związku z podjętymi przez organ działaniami: akta nadesłane przez Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Archiwum IPN w K. pismem z dnia 2 lipca 2021 r. (karta nr 143-144 akt administracyjnych), Uchwała Nr [...] podjęta przez Wojewódzką Radę Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w K. z dnia 25 stycznia 2022 r. w przedmiocie zaopiniowania wniosku Skarżącego (karta nr 256-257 akt administracyjnych), wyniki sprawdzeń specjalistycznych baz prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Narodowe Archiwum Cyfrowe, a także sprawdzeń w wykazach prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej (karty nr 258-261 akt administracyjnych), wyniki przeprowadzonej kwerendy w aktach świadka H. B. i A. S. (karta nr 262 akt administracyjnych).

Dowody przedłożone przez Skarżącego jak również pozyskane od innych organów zostały poddane analizie i ocenione przy uwzględnieniu przesłanek z art. 2 i 3 ustawy, o czym przekonuje szczegółowe uzasadnienie decyzji w tym zakresie.

Dokonana ocena nie jest, w ocenie Sądu, oceną dowolną, a zebrany materiał nie wymagał uzupełnienia przez organ. Skarżący natomiast nie przedstawił nowych dowodów.

Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie daje podstaw do uznania, aby w niniejszej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 2 lub art. 3 ustawy.

Sąd podziela ponadto stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż wobec nieuzyskania dokumentów czy informacji potwierdzających, że skarżący spełnia przesłanki z art. 2 i 3 ustawy, organ nie miał obowiązku dalszego, bezgranicznego poszukiwania dokumentów, niejako w zastępstwie skarżącego, dowodów mających potwierdzić korzystne dla skarżącego okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2020 r., sygn. II OSK 1452/20, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. IV SA/Wa 2775/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2022 r. II SA/Łd 886/21).

Przedłożone przez Skarżącego dowody, w tym oświadczenia świadków nie dają podstaw dla uznania, aby Skarżący mógł zostać uznany za działacza opozycji antykomunistycznej, w rozumieniu art. 2 ustawy, ponieważ brak jest dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia łącznie przez co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Także pozostałe zgromadzone w sprawie dowody tej okoliczności nie potwierdzają.

Należy mieć na uwadze, że działalność określona w art. 2 ustawy, to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Działalność w ramach struktur zakłada członkostwo w określonej grupie, czego skarżący nie wykazał. Okoliczność przynależności skarżącego do struktur organizacyjnych nie została również potwierdzona przez IPN (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r. IV SA/Wa 1702/20).

Analiza poszczególnych przesłanek określonych w art. 3 ustawy, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, również nie daje podstaw dla uznania ich występowania na gruncie niniejszej sprawy.

Dokonując analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle normy art. 3 pkt 3 ustawy należy bowiem uwzględniać dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie, tj. udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności (w tym określone w lit. b, c i d art. 3 pkt 3 ustawy). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na ustalenie spełnienia zasadniczej przesłanki, tj. udziału w wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa w przywołanej regulacji.

W ocenie Sądu należało stwierdzić, że organ administracji publicznej podejmując w sprawie rozstrzygnięcia nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, a interpretacja unormowań materialnoprawnych nie wzbudza zastrzeżeń.

Sąd akcentuje w tym miejscu, że w orzekaniu obowiązany jest kierować się przepisami prawa i dokonywać oceny zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych, które legły u podstaw podejmowanego rozstrzygnięcia.

Przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna pozwoliła na stwierdzenie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 2 i art. 3 ustawy.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.

W odniesieniu natomiast do wniosku o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków, sformułowanego podczas rozprawy w dniu 29 września 2022 r., wyjaśnienia wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Stąd też Sąd nie uwzględnił przedmiotowego wniosku.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.