Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1432/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 27 par. 1 i 2, art. 29 par. 2, art. 64c par 2,3 i 7, art. 18
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 65 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1, art . 144
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami oddala skargę /-/ M. Jaśniewicz /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ W. Zygmont


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. na podstawie art. 64c§7 i §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. - Dz. U. z 2005 r., nr 229 poz. 1954; dalej: ustawa o p.e.a.) obciążył wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P. kwotą 102 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny w toku postępowania prowadzonego na wniosek wierzyciela wobec firmy [...] spółka z o.o. w P. ul. [...]. W uzasadnieniu podano, że przedłożone tytuły wykonawcze miały wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, bo zawierały nieprawidłowy adres dłużnika, wobec czego za zwrot każdego z przedłożonych tytułów wykonawczych należy się zwrot poniesionych wydatków w kwocie 3,40 zł.

Po rozpoznaniu zażalenia wierzyciela domagającego się uchylenia zaskarżonego postanowienia - Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art.138 § 1 pkt.1 w zw. z art.144 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.18 i 64c § 3 ustawy o p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu podano, że na wniosek wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego P. wszczął postępowanie wobec dłużnika, a w toku tego postępowania okazało się, że zobowiązany nie ma siedziby w miejscu wskazanym w tytule wykonawczym, tj. w P. przy ulicy [...]. Powyższe zdaniem organu wyczerpuje przesłanki z art.64 c §2 ustawy o p.e.a. nakazujące obciążyć wierzyciela kwotą 3,40 zł za zwrot każdego tytułu wykonawczego. Podano także, że wierzyciel od dnia 11.05.2006 r. wiedział o nowym adresie dłużnika jednak nie powiadomił o tym organu czym spowodował niepotrzebne podjęcie działań egzekucyjnych. Organ odwoławczy nie zgodził się z formułowanym zarzutem opieszałości w prowadzeniu działań egzekucyjnych.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W zakresie zarzutów odnośnie obciążenia kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego skarżący podał, że w chwili składania tytułów wykonawczych podany adres siedziby zobowiązanej spółki był prawidłowy i gdyby organ podjął działania bez zbędnej zwłoki, a więc bez naruszenia art.12 i 35 kpa nie doszłoby do obecnej sytuacji. Postanowienie będące przedmiotem skargi zostało wydane zdaniem skarżącego z naruszeniem art.64 c § 2 ustawy o p.e.a..

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wyrokiem z dnia 16 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu skarbowego P.. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w wystawionych przez ZUS tytułach wykonawczych z dnia [...] r., a przyjętych przez organ egzekucyjny do wykonania podano pełną nazwę zobowiązanej i adres siedziby spółki wpisując: P. ul. [...]. Tym samym Sąd stwierdził, że złożone tytuły wykonawcze spełniały wymogi określone w art.27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.a.. W aktach postępowania egzekucyjnego brak jakichkolwiek danych, aby na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego adres spółki był inny. Dopiero w dniu 5 czerwca 2006 r. w toku czynności egzekucyjnych poborca skarbowy ustalił, że pod wskazanym adresem nie ma siedziby dłużnika. Nie jest to jednak okoliczność wystarczająca do przyjęcia zgodnie z art.64 c § 2 ustawy, że tytuł wykonawczy ma wady uniemożliwiające przeprowadzenie egzekucji i dający podstawę do obciążenia wierzyciela kosztami dotychczasowych czynności egzekucyjnych. Wbrew twierdzeniom organu uznać należy, że w tytułach wykonawczych w momencie ich składania i wszczęcia postępowania egzekucyjnego wad nie było, adres siedziby zobowiązanej spółki wpisany był prawidłowo. Jeżeli w toku postępowania egzekucyjnego okazało się, że dłużnik zmienił adres to organ egzekucyjny winien na podstawie art. 65§1 kpa przekazać sprawę właściwemu organowi. Podkreślono także, iż tytuł wykonawczy w momencie wszczęcia egzekucji nie zawierał wad uniemożliwiających prowadzenie postępowania.

Od powyższego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, chociaż rozstrzygnięcia organów nie były dotknięte żadna z wad wskazanych przez WSA, w rezultacie nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy zgromadzonego w sprawie materiału,

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu sprawy odbiegającego od rzeczywistego,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że organ egzekucyjny nie jest związany wnioskiem wierzyciela i podstawą egzekucji nie jest prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy nie powinien zawierać prawidłowego adresu dłużnika,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 29 § 2 pkt 2 I art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że mimo, iż tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów tego artykułu, organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji i nie miał obowiązku zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 64c § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że mimo, iż tytuł wykonawczy zawierał wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, to wierzyciel nie był obowiązany uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny kwoty 3,40zł,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 65 § 1 Kpa poprzez niesłuszne przyjęcie, ze organ egzekucyjny miał obowiązek przekazać tytuł wykonawczy zawierający nieaktualny adres dłużnika do organu egzekucyjnego właściwego miejscowo,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 26 § 5 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne założenie, że w tej sprawie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia Dyrektor podkreślił, że wierzyciel był w posiadaniu informacji o zmianie siedziby Spółki [...] zawartych w dokumentach zgłoszeniowych do ubezpieczenia społecznego, o czym nie poinformował organu egzekucyjnego. To właśnie spowodowało niepotrzebne podjecie działań przez organ.

Wyrokiem z dnia 14 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podkreślono, że wystarczającym do uznania skargi kasacyjnej za zasadną jest sformułowanie zarzutu naruszenia przez WSA prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazano, że adres wskazany przez wierzyciela winien umożliwiać wszczęcie egzekucji i jej prowadzenie, a więc winien być prawidłowy. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom WSA, co do poprawności wypełnienia tytułu wykonawczego przez wierzyciela, można mieć wątpliwości co do faktu, że wierzyciel podał rzeczywisty adres. Jak wynika z akt sprawy wierzyciel sam własne upomnienia wysyłał na adres w P.. Zatem twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że ZUS jako wierzyciel wiedział o prawidłowym adresie Spółki, winno podlegać wnikliwemu badaniu przez Sąd I instancji, czego Sąd ten nie uczynił, gdyż nie analizował i nie przedstawił na podstawie, jakich dowodów i okoliczności stwierdził, że tytuły wykonawcze zawierały dokładny adres zobowiązanego. W uzasadnieniu NAS wskazał, że do takich też wniosków doszedł NSA w sprawie o sygn. akt II FSK 904/07, w sprawie, której przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok WSA w Poznaniu wydany w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych wystawionych przez w/w wierzyciela, czyli ZUS. Wyrokiem z dnia 14 października, wydanym po połączeniu do wspólnego rozpoznania spraw zwrotu tytułów wykonawczych ( II FSK 904/07), jak i niniejszej, dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi ( II FSK 905/07), NSA uchylił także zaskarżony wyrok z 16 marca 2007r., sygn. akt I SA/Po 1318/06.

Wobec tego, w ponownie prowadzonym postępowaniu, WSA został zobowiązany ocenić to zagadnienie, co da odpowiedź na pytanie, czy zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 29§2 ustawy o p.e.a. organ mógł zwrócić wierzycielowi tytuły wykonawcze, jako nie spełniające wymogów z w/w art. 27§1 pkt 2 ustawy o p.e.a..

Konsekwencją zaś dopiero tych ustaleń będzie rozstrzygniecie, o możliwości, bądź nie, obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, w myśl art. 64c§2 ustawy o p.e.a., kwotą 3,40 zł za każdy z tytułów wykonawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art.3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, że z mocy art.190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podkreślił, że kluczową kwestią wymagającą rozważenia przy rozstrzyganiu rozpatrywanej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art.29 § 2 ustawy o p.e.a. organ mógł zwrócić wierzycielowi tytuły wykonawcze, jako nie spełniające wymogów z art.27 § 1 pkt.2 ustawy o p.e.a. Konsekwencją zaś dopiero tych ustaleń będzie rozstrzygniecie, o możliwości, bądź nie, obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, w myśl art.64 c § 2 ustawy o p.e.a., kwotą 3,40 zł za każdy z tytułów wykonawczych

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz odnosząc je do stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. (I SA/Po 1431/08) rozstrzygnął kwestię prawidłowości przedłożonych organowi tytułów wykonawczych w świetle art.27 § 1 ustawy o p.e.a. W orzeczeniu tym WSA w Poznaniu stwierdził, że wierzyciel nie wykonał ciążącego na nim obowiązku, wynikającego z art.27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.a. i nie wskazał adresu spółki, wobec czego istniała podstawa do zwrotu tytułu wykonawczego na podstawie art.29 § 2 ustawy o p.e.a. Konsekwencją przejęcia takiego stanowiska było oddalenie skargi.

Pogląd zaprezentowany przez Sąd w powołanym powyżej wyroku ma bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie bowiem z art.64 c § 2 ustawy o p.e.a., jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwotę wynoszącą 3 zł 40 gr.

Niewątpliwie wadą tytułu wykonawczego, uniemożliwiającą przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, o której mowa w powołanym powyżej przepisie, jest brak adresu zobowiązanego na tytule wykonawczym przedłożonym organowi egzekucyjnemu. Tytuły wykonawcze zawierały wprawdzie adres, lecz zobowiązana spółka nie prowadziła pod tym adresem żadnej działalności. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 października 2008 r. (II FSK 904/08), adres zobowiązanego musi być zgodny z wiedzą wierzyciela na ten temat. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki, co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, iż jest on w pełni autentyczny. Należy też podkreślić, że wierzyciel miał wiedzę o innym adresie zobowiązanej spółki, na co wskazuje fakt, że skutecznie doręczał korespondencję do zobowiązanej spółki pod inny adres, niż wskazany w tytułach wykonawczych.

W tym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem art.64 c § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt.2 ustawy o p.e.a., gdyż tytuły wykonawcze przedłożone organowi egzekucyjnemu obarczone były wada uniemożliwiającą wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny mógł więc domagać się zwrotu wydatków poniesionych przez ten organ w kwocie wynoszącej 3,40 zł za każdy tytuł wykonawczy.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia należy stwierdzić, iż zaskarżony akt nie narusza obowiązującego prawa wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

/-/M. Jaśniewicz /-/K. Wolna-Kubicka /-/ W. Zygmont